Калып:Babel

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tt">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ttwiki</dbname>
    <base>https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Бәхәс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кулланучы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кулланучы бәхәсе</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия бәхәсе</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл бәхәсе</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВики бәхәсе</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калып бәхәсе</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ярдәм</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ярдәм бәхәсе</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Төркем</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Төркем бәхәсе</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал бәхәсе</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Калып:Babel</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10531</id>
    <revision>
      <id>5840222</id>
      <parentid>2110284</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1441" sha1="8e5f01tfanrd0vpx7ceivpaxi3hqu97" xml:space="preserve">{| name=&quot;userboxes&quot; id=&quot;userboxes&quot; style=&quot;float:right; margin-left:1em; margin-bottom:1ex; width:242px; border:1px solid #99B3FF; clear:right&quot;
|-
! [[Википедия:Вавилон]]
|-
| {{#if:{{{1|}}}
|{{User {{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}
|{{User {{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}
|{{User {{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}
|{{User {{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}
|{{User {{{5}}}}}}}{{#if:{{{6|}}}
|{{User {{{6}}}}}}}{{#if:{{{7|}}}
|{{User {{{7}}}}}}}{{#if:{{{8|}}}
|{{User {{{8}}}}}}}{{#if:{{{9|}}}
|{{User {{{9}}}}}}}{{#if:{{{10|}}}
|{{User {{{10}}}}}}}{{#if:{{{11|}}}
|{{User {{{11}}}}}}}{{#if:{{{12|}}}
|{{User {{{12}}}}}}}{{#if:{{{13|}}}
|{{User {{{13}}}}}}}{{#if:{{{14|}}}
|{{User {{{14}}}}}}}{{#if:{{{15|}}}
|{{User {{{15}}}}}}}{{#if:{{{16|}}}
|{{User {{{16}}}}}}}{{#if:{{{17|}}}
|{{User {{{17}}}}}}}{{#if:{{{18|}}}
|{{User {{{18}}}}}}}{{#if:{{{19|}}}
|{{User {{{19}}}}}}}{{#if:{{{20|}}}
|{{User {{{20}}}}}}}{{#if:{{{21|}}}
|{{User {{{21}}}}}}}{{#if:{{{22|}}}
|{{User {{{22}}}}}}}{{#if:{{{23|}}}
|{{User {{{23}}}}}}}{{#if:{{{24|}}}
|{{User {{{24}}}}}}}{{#if:{{{25|}}}
|{{User {{{25}}}}}}}{{#if:{{{26|}}}
|{{User {{{26}}}}}}}{{#if:{{{27|}}}
|{{User {{{27}}}}}}}{{#if:{{{28|}}}
|{{User {{{28}}}}}}}{{#if:{{{29|}}}
|{{User {{{29}}}}}}}{{#if:{{{30|}}}
|{{User {{{30}}}}}}}
&lt;!--|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:User languages|Search user languages]]--&gt;
|}&lt;noinclude&gt;
[[Төркем:Телләр белү өлгеләре|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8e5f01tfanrd0vpx7ceivpaxi3hqu97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алман теле</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11473</id>
    <revision>
      <id>5840354</id>
      <parentid>5801120</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4144" sha1="1g5tmzpmk4fjcjaw10tpti5zo2bsltk" xml:space="preserve">{{twinCYR|Alman tele}}
{{тел
|исем= Немец теле
|үзисем= Deutsch [dɔʏtʃ]
|төс= LightGreen
|илләр= [[Германия]], [[Австрия]], [[Швейцария]], [[Лихтенштейн]], [[Бельгия]], [[Италия]], [[Люксембург]], [[Россия]] һәм башка 36 ил
|төбәкләр=
|сөйләшүче= 110 миллион (туган тел) &lt;br/&gt; 120 миллион (икенче тел)
|дәрәҗә= 10
|классификация= [[Авразия телләре]]
|рәсми тел= [[Алмания]], [[Австрия]], [[Лихтенштейн]], [[Швейцария]], [[Лүксимбур|Люксембург]], [[Бельгия]] һ. б.
|идарә=
|iso1= de
|iso2= ger (B); deu (T)
|iso3= deu
|sil=
}}
'''Немец теле''' (алм. ''Deutsch, deutsche Sprache'') — [[алманнар]], [[австриялеләр]], [[лихтенштейнлылар]] һ. б. халыкларның теле. Алман теле күп үзәкле тел булып тора, төрле төбәкләрдә күп стандарт юрамаларны кертә. [[Алмания]], [[Австрия]], [[Лихтенштейн]], [[Швейцария]], [[Лүксимбур|Люксембург]], [[Бельгия]] дәүләтләренең рәсми теле. Шулай ук алман теле кайбер Европа һәм Европадан тыш илләрдә азчылык теле булып тора, мәсәлән, [[Румыния]]дә һәм [[Көньяк Африка Җөмһүрияте]]ндә һәм шулай ук Африкада [[Намибия]]дә милли тел булып тора. Латин әлифбасы кулланыла.

== Грамматикасы ==
Алман телендә исем сүзләрнең өч роды барː ир-ат, урта һәм хатын-кыз. Исем сүзләрнең берлек һәм күплек саны бар. Исем сүзләр килешләр буенча төрләнә. Исем сүзләр баш хәрефтән языла. Алман теле өчен берничә исем сүзне бер сүзгә кушып кушылма сүзләр формалаштыру хас. Мәсәләнː das Lehrbuch - дәреслек. Алман телендә билгеле булу һәм билгесезлек артикльләре кулланыла.
&lt;gallery&gt; 
File:Legal status of German in the world.svg|Алман теле таралуы
File:Johann Christoph Adelung 1774.jpg|Йоһанн Кристоф Аделунгның алман теле сүзлегенең титул бите, 1774
File:Deutsches Wörterbuch Grimm - Titel Band 1.png|Алман теленең беренче томының титул бите
&lt;/gallery&gt;

== Әдәбият ==
• ''В.Б.Медведев'' - НЕМЕЦКИЙ ЯЗЫК ДЛЯ ВАС/DEUTSCH FÜR SIE - Казань, 95 - АН Республики Татарстан, ФӘН&lt;br/&gt;
• ''С.А.Матвеев'' - Все правила немецкого языка + приложения - МːАСТ, 2016 - ISBN 978-5-17-098933-1&lt;br/&gt;
• ''С.А.Волина, Г.Б.Воронина, Л.М.Карпова'' - ВРЕМЯ НЕМЕЦКОМУ - МːИностранный язык, Лист-Нью, 2001 - ISBN 5-94045-057-1&lt;br/&gt;
• ''Ярцев В.В.'' - DEUTSCH FÜR SIE UND... - МːМосковский Лицей - ISBN 5-7611-0188-2&lt;br/&gt;
== Шулай ук карагыз ==
{{Портал|Тел|Тел белеме}}
* [[Сөйләшүчеләр саны буенча телләр исемлеге]]
* [[Телләрнең Интернета кулланылышы]]
* [[Киң таралган телләр исемлеге]]

{{Interwiki|de|Hauptseite|алман|}}

[[bat-smg:Vuokītiū kalba]]

[[Төркем:Алман теле|*]]

[[arz:المانى]]
[[ba:Герман теле]]
[[bar:Deitsche Sprach]]
[[cu:Нѣ́мьчьскъ ѩꙁꙑ́къ]]
[[fo:Týskt (mál)]]
[[hsb:Němska rěč]]
[[nn:Tysk språk]]
[[pap:Idioma alemán]]
[[ps:الماني]]
[[scn:Lingua tudisca]]
[[wa:Almand]]</text>
      <sha1>1g5tmzpmk4fjcjaw10tpti5zo2bsltk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Вавилон</title>
    <ns>4</ns>
    <id>13412</id>
    <revision>
      <id>5840264</id>
      <parentid>2983372</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8582" sha1="33eoi6hbl2guxrw8yhbjmhoftd5cqze" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels3|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels2|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels2|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels2|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels2|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels2|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Wcraineg}}
{{babels|ur|&amp;amp;#1575;&amp;amp;#1585;&amp;amp;#1583;&amp;amp;#1608;|Urdu}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1460;&amp;amp;#1491;&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1513;|Yiddish}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>33eoi6hbl2guxrw8yhbjmhoftd5cqze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840265</id>
      <parentid>5840264</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8595" sha1="4k4mwgo06o8f1s6z8r5ktyw6bv4g6aw" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels3|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels2|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels2|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels2|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels2|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels2|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|&amp;amp;#1575;&amp;amp;#1585;&amp;amp;#1583;&amp;amp;#1608;|Urdu}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1460;&amp;amp;#1491;&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1513;|Yiddish}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>4k4mwgo06o8f1s6z8r5ktyw6bv4g6aw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840266</id>
      <parentid>5840265</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8605" sha1="4fim754yznizrh7hfph5ucf6fyf1i5s" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels3|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels2|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels2|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels2|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels2|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels2|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|&amp;amp;#1575;&amp;amp;#1585;&amp;amp;#1583;&amp;amp;#1608;|Urdu}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1460;&amp;amp;#1491;&amp;amp;#1497;&amp;amp;#1513;|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>4fim754yznizrh7hfph5ucf6fyf1i5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840268</id>
      <parentid>5840266</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8551" sha1="j46x81702jygcmllg9x6t6u7nt3amab" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels3|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels2|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels2|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels2|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels2|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels2|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|&amp;amp;#1575;&amp;amp;#1585;&amp;amp;#1583;&amp;amp;#1608;|Urdu}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>j46x81702jygcmllg9x6t6u7nt3amab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840269</id>
      <parentid>5840268</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8515" sha1="jvg3w9c2dfzotql6qe2yv9yd0l444n7" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels3|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels2|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels2|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels2|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels2|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels2|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Urdu}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>jvg3w9c2dfzotql6qe2yv9yd0l444n7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840270</id>
      <parentid>5840269</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8519" sha1="28v2wctoohvjqv5wt6gt9kul4wuu0lw" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels3|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels2|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels2|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels2|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels2|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels2|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Урду}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>28v2wctoohvjqv5wt6gt9kul4wuu0lw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840272</id>
      <parentid>5840270</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8605" sha1="s664i8cvlabnajg4za8q0nmwtyizkrj" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels|hsb|Hornjoserbska rěč|Upper Sorbian language|Югары Лужица теле}}
{{babels|hu|Magyar|Hungarian language|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Урду}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>s664i8cvlabnajg4za8q0nmwtyizkrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840273</id>
      <parentid>5840272</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8563" sha1="39q6rcko7u3cv6ky8blafcxdgr7vxy9" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Белорус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels|hsb|Hornjoserbska rěč|Югары Лужица теле}}
{{babels|hu|Magyar|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Урду}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>39q6rcko7u3cv6ky8blafcxdgr7vxy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840274</id>
      <parentid>5840273</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8563" sha1="hvvlbs2y257wt7b48kjwmru6odj967e" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Беларус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels|hsb|Hornjoserbska rěč|Югары Лужица теле}}
{{babels|hu|Magyar|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Урду}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>hvvlbs2y257wt7b48kjwmru6odj967e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840275</id>
      <parentid>5840274</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8646" sha1="h1l7qlmihidkj4xny81mb0eitq2ruee" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Беларус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|cu|Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ|Чиркеү славян теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яхүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels|hsb|Hornjoserbska rěč|Югары Лужица теле}}
{{babels|hu|Magyar|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Урду}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>h1l7qlmihidkj4xny81mb0eitq2ruee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840279</id>
      <parentid>5840275</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8646" sha1="sajy573zdztp6u2453gny28sydhz18n" xml:space="preserve">Телләр белү шаблоннары:

__NOTOC__
{{babels|aa|Afar|Афар теле}}
{{babels|ab|Аҧсуа бызшǝа|Абхаз теле}}
{{babels2|af|Afrikaans|Африкаанс теле}}
{{babels|ak|Akana|Акан теле}}
{{babels|als|Alemannisch|Алеман теле}}
{{babels|alt|Алтай тил|Көньяк алтай теле}}
{{babels|am|አማርኛ|Әмхар теле}}
{{babels|an|Aragonés|Арагон теле}}
{{babels|ang|Englisc|Борынгы инглиз теле}}
{{babels|ar|العربية|Гарәп теле}}
{{babels|arc|ארמית|Арамей теле}}
{{babels|as|অসমীয়া |Ассам теле}}
{{babels|ast|Asturianu|Астурий теле}}
{{babels|ay|Aymar|Аймара теле}}
{{babels|az|Азәрбајҹан дили|Азәрбайҗан теле}}
{{babels|ba|Башҡорт теле|Башкорт теле}}
{{babels|be|Беларуская|Беларус теле}}
{{babels|bg|Български|Болгар теле}}
{{babels|bh|भोजपुरी|Бходжпури теле}}
{{babels|bi|Bislama|Бислама теле}}
{{babels|bm|Bamanankan|Бамбара теле}}
{{babels|bn|বাংলা / Bāṇlā|Бәңгәл теле}}
{{babels|bo|བོད་སྐད་|Тибет теле}}
{{babels|br|Brezhoneg|Бретон теле}}
{{babels|bs|Bosanski|Босний теле}}
{{babels|ca|Català|Каталан теле}}
{{babels|ce|Нохчийн|Чечен теле}}
{{babels|ch|Chamoru|Чаморро теле}}
{{babels|cho|Choctaw|Чоктав теле}}
{{babels|crh|Qırımtatar/Къырымтатар|Кырым-татар теле}}
{{babels|co|Corsu|Корсикан теле}}
{{babels|cr|Nehiyaw|Кри теле}}
{{babels|cs|Česky|Чех теле}}
{{babels|csb|Kaszëbsczi|Кашуб теле}}
{{babels|cv|Чăвашла|Чуаш теле}}
{{babels|cy|Cymraeg|Валлий теле}}
{{babels|cu|Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ|Чиркеү славян теле}}
{{babels|da|Dansk|Дат теле}}
{{babels|de|Deutsch|Алман теле}}
{{babels|el|Ελληνικά|Грек теле}}
{{babels|en|English|Инглиз теле}}
{{babels|eo|Esperanto|Эсперанто теле}}
{{babels|es|Español|Испан теле}}
{{babels|et|Eesti|Эстон теле}}
{{babels|eu|Euskara|Баск теле}}
{{babels|fa|فارسی|Фарсы теле}}
{{babels|fi|Suomi|Фин теле}}
{{babels|fo|Føroyskt|Фарер теле}}
{{babels|fr|Français|Француз теле}}
{{babels|fy|Frysk|Фриз теле}}
{{babels|ga|Gaeilge|Ирланд теле}}
{{babels|gd|Gàidhlig|Шотланд (гэль) теле}}
{{babels|gl|Galego|Галисий теле}}
{{babels|gv|Gaelg|Мэн теле}}
{{babels|ha|Hausa / هَوُس|Хауса теле}}
{{babels|he|עברית|Яһүд теле}}
{{babels|hi|हिन्दी|Һинд теле}}
{{babels|hr|Hrvatski|Хорват теле}}
{{babels|hsb|Hornjoserbska rěč|Югары Лужица теле}}
{{babels|hu|Magyar|Маҗар теле}}
{{babels|hy|Հայերեն / Hayeren|Әрмән теле}}
{{babels|ia|Interlingua|Интерлингва}}
{{babels|id|Bahasa Indonesia|Индонезий теле}}
{{babels|ie|Interlingue|Оксиденталь}}
{{babels|io|Ido|Идо теле}}
{{babels|is|Íslenska|Исланд теле}}
{{babels|it|Italiano|Итальян теле}}
{{babels|ja|日本語|Япон теле}}
{{babels|jv|Basa Jawa/Basa Jawi|Яван теле}}
{{babels|ka|ქართული ენა / картули эна|Грузин теле}}
{{babels|kr|Къарайча|Караим теле}}
{{babels|kba|Къарачай/малкъар / Karachai-malkar|Карачай-балкар теле}}
{{babels|kbd|Къэбэрдей-черкесыбзэ|Кабарда-чиркәс теле}}
{{babels|kk|Қазақша / Kazakh|Казакъ теле}}
{{babels|kl|Kalaallisut|Гренланд теле}}
{{babels|km|ភាសាខ្មែរ|Кхмер теле}}
{{babels|kn|ಕನ್ನಡ|Каннада теле}}
{{babels|ko|한국어|Корей теле}}
{{babels|ks|कश्मीरी / کٲشُر|Кәшмир теле}}
{{babels|ku|Kurdî / كوردی|Көрд теле}}
{{babels|kv|Коми кыв|Коми теле}}
{{babels|kw|Kernewek|Корн теле}}
{{babels|ky|Кыргызча|Кыргыз теле}}
{{babels|la|Latina|Латин теле}}
{{babels|lb|Lëtzebuergesch|Люксембург теле}}
{{babels|lg|Luganda|Луганда теле}}
{{babels|li|Lèmburgs|Лимбург теле}}
{{babels|ln|Lingála|Лингала теле}}
{{babels|lt|Lietuvių|Литвалылар теле}}
{{babels|lv|Latviešu|Латыш теле}}
{{babels|mi|Māori|Маори теле}}
{{babels|mk|Македонски|Македон теле}}
{{babels|ml|മലയാളം|Малаялам теле}}
{{babels|mn|Монгол хэл|Монгол теле}}
{{babels|mr|मराठी|Маратхи теле}}
{{babels|ms|Bahasa Melayu|Малай теле}}
{{babels|mt|bil-Malti|Мальта теле}}
{{babels|myv|Эрзянь|Эрзян теле}}
{{babels|nds|Plattdüütsch|Түбән алман теле}}
{{babels|ne| नेपाली|Непал теле}}
{{babels|nl|Nederlands|Нидерланд теле}}
{{babels|nn|Nynorsk|Яңа норвег теле}}
{{babels|no|Norsk|Норвег теле}}
{{babels|nv|Diné bizaad|Navajo}}
{{babels|ny|Chi Chewa|Chichewa}}
{{babels|oc|Langue d'Oc|Occitan}}
{{babels|om|???|Oromo}}
{{babels|or|&amp;amp;#2835;&amp;amp;#2849;&amp;amp;#2876;&amp;amp;#2879;&amp;amp;#2822;|Oriya}}
{{babels|os|&amp;amp;#1048;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1085; æ&amp;amp;#1074;&amp;amp;#1079;&amp;amp;#1072;&amp;amp;#1075;|Ossetian}}
{{babels|pa|&amp;amp;#2602;&amp;amp;#2672;&amp;amp;#2588;&amp;amp;#2622;&amp;amp;#2604;&amp;amp;#2624;|Punjabi}}
{{babels|pi|p&amp;amp;#257;li|Pali}}
{{babels|pl|Polski|Pwyleg}}
{{babels|ps|&amp;amp;#1662;&amp;amp;#1690;&amp;amp;#1578;&amp;amp;#1608;|Pushtu}}
{{babels|pt|Português|Portugaleg}}
{{babels|qu|Runa Simi|Quechua}}
{{babels|rm|Rumantsch|Romansh}}
{{babels|rn|Kirundi|Kirundi}}
{{babels|ro|Român&amp;amp;#259;|Romaneg}}
{{babels|ru|&amp;amp;#1056;&amp;amp;#1091;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1081;|Рус теле}}
{{babels|rup|Armânea&amp;amp;#351;ti|Aromaneg}}
{{babels|rw|Kinyarwandi|Kinyarwanda}}
{{babels|sa|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2306;&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2381;&amp;amp;#2325;&amp;amp;#2371;&amp;amp;#2340;&amp;amp;#2350;&amp;amp;#2381;|Sanskrit}}
{{babels|sc|Sardu|Sardinieg}}
{{babels|scn|Sicilianu|Sicilieg}}
{{babels|sco|Scots|Albaneg}}
{{babels|sd|&amp;amp;#2360;&amp;amp;#2367;&amp;amp;#2344;&amp;amp;#2343;&amp;amp;#2367;|Sindhi}}
{{babels|se|Sámegiella|Northern Sami}}
{{babels|sg|Sängö|Sango}}
{{babels|si|&amp;amp;#3523;&amp;amp;#3538;&amp;amp;#3458;&amp;amp;#3524;&amp;amp;#3517;|Sinhala}}
{{babels|sk|Sloven&amp;amp;#269;ina|Slofaceg}}
{{babels|sl|Sloven&amp;amp;#353;&amp;amp;#269;ina|Slofeneg}}
{{babels|sm|Gagana Samoa|Samoeg}}
{{babels|sn|chiShona|Shona}}
{{babels|so|Soomaaliga|Somalieg}}
{{babels|sq|Shqip|Albaniaeg}}
{{babels|sr|&amp;amp;#1057;&amp;amp;#1088;&amp;amp;#1087;&amp;amp;#1089;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1080;|Serbeg}}
{{babels|ss|SiSwati|Swati}}
{{babels|st|seSotho|Sesotho}}
{{babels|su|Basa Sunda|Sundanese}}
{{babels|sv|Svenska|Swedeg}}
{{babels|sw|Kiswahili|Swahili}}
{{babels|ta|&amp;amp;#2980;&amp;amp;#2990;&amp;amp;#3007;&amp;amp;#2996;&amp;amp;#3021;|Tamil}}
{{babels|te|&amp;amp;#3108;&amp;amp;#3142;&amp;amp;#3122;&amp;amp;#3137;&amp;amp;#3095;&amp;amp;#3137;|Telugu}}
{{babels|tg|&amp;amp;#1058;&amp;amp;#1086;&amp;amp;#1207;&amp;amp;#1080;&amp;amp;#1082;&amp;amp;#1251;|Tajik}}
{{babels|th|&amp;amp;#3616;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3625;&amp;amp;#3634;&amp;amp;#3652;&amp;amp;#3607;&amp;amp;#3618;|Thai}}
{{babels|ti|???|Tigrignan}}
{{babels|tk|Türkmençe|Turkmen}}
{{babels|tl|Tagalog|Tagalog}}
{{babels|tlh|tlhIngan Hol|Klingon}}
{{babels|tn|Setswana|Tswana}}
{{babels|to|Faka Tonga|Tongan}}
{{babels|tokipona|toki pona|Tokipona}}
{{babels|tpi|Tok Pisin|Tok Pisin}}
{{babels|tr|Türkçe|Twrceg}}
{{babels|ts|Xitsonga|Tsonga}}
{{babels|tt|Tatarça|Татар теле}}
{{babels|tum|chiTumbuka|Tumbuka}}
{{babels|tw|Twi|Twi}}
{{babels|ty|Reo M&amp;amp;#257;`ohi|Tahitieg}}
{{babels|ug|Uyghur|Uyghur}}
{{babels|uk|Українська|Украин теле}}
{{babels|ur|اردو|Урду}}
{{babels|uz|O‘zbek tili|Үзбәк теле}}
{{babels|ve|Venda|Venda}}
{{babels|vi|Ti&amp;amp;#7871;ng Vi&amp;amp;#7879;t|Vietnameg}}
{{babels|vo|Volapük|Volapük}}
{{babels|wa|Walon|Walloon}}
{{babels|wo|Wollof|Wolof}}
{{babels|xh|isiXhosa|Xhosa}}
{{babels|yi|ייִדיש|Идиш теле}}
{{babels|yo|Yorùbá|Yorùbá}}
{{babels|za|Cuengh|Zhuang}}
{{babels|zh|&amp;amp;#20013;&amp;amp;#25991;|Tseineeg}}
{{babels|zh-min-nan|Bân-lâm-gú|Min Nan}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре| ]]

[[be-x-old:Вікіпэдыя:Бабілёнская вежа]]</text>
      <sha1>sajy573zdztp6u2453gny28sydhz18n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>13 гыйнвар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13835</id>
    <revision>
      <id>5840213</id>
      <parentid>4454597</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T13:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>176</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing TamilNadu_Logo.svg with [[File:Seal_of_Tamil_Nadu.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).</comment>
      <origin>5840213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22768" sha1="osw984xbe07bvwcv93241er48mct8a3" xml:space="preserve">'''13 гыйнвар''' — [[Милади тәкъвиме]]ндә беренче [[ай]]ның унөченче [[көн]]е. [[Ел]] ахырына кадәр 352 көн кала.
{{Гыйнвар тәкъвиме}}
{{Шулай ук карагыз/Көн}}
{{Тарихта бу көн}}
=={{Бәйрәмнәр һәм вакыйгалар}}==
==={{Халыкара истәлекле период}}===
==={{Илләр буенча бәйрәмнәр}}===
* {{CPV}} – ''[[демократия]] көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;&gt;{{ref-en}} [[:en:January 13#Holidays and observances|Holidays and observances]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;&gt;{{ref-fr}} [[:fr:13 janvier#Célébrations|Célébrations]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;&gt;{{ref-pt}} [[:pt:13 de janeiro#Feriados e eventos c.C3.ADclicos|Feriados e eventos cíclicos]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.asemana.publ.cv/spip.php?article72067 January 13: Cape Verde marks 21 years of multi-party democracy]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{LTU}} – ''[[ирек]]не саклау көне''.&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;&gt;{{ref-ru}} [[:ru:13 января#Праздники|Праздники]]&lt;/ref&gt;
* {{TGO}} – ''[[ирек]]ле булу көне'' ([[1967]]).&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;it.wiki&quot;&gt;{{ref-it}} [[:it:13 gennaio#Feste e ricorrenze|Feste e ricorrenze]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pl.wiki&quot;&gt;{{ref-pl}} [[:pl:13 stycznia#Święta|Święta]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-fr}} [http://www.ais-asecna.org/pdf/gen/gen-2-1/15gen2-1-01.pdf AIS-ASECNA.org: PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115011834/http://www.ais-asecna.org/pdf/gen/gen-2-1/15gen2-1-01.pdf |date=2008-11-15 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://dalje.com/en-world/togo-marks-liberation-dayopposition-seeks-inquiry/114170 Togo Marks Liberation Day,Opposition Seeks Inquiry]{{Deadlink|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==={{Һөнәри һәм җәмгыяви бәйрәмнәр}}===
* '''''Халыкара [[дин]]и һәм гомосексуаль [[җәмгыять]]ләр [[вәкил]]ләре арасында [[диалог]] көне''''' &lt;small&gt;({{lang-it|[[:it:Alfredo Ormando#Biografia|Giornata mondiale per il dialogo tra religioni e omosessualità]]}}, {{lang-ru|[[:ru:Ормандо, Альфредо#Реакция|День, посвящённый диалогу между гомосексуалами и представителями религий]]}}, {{lang-en|[[:en:Alfredo Ormando|Day for dialogue between religions and homosexuality]]}})&lt;/small&gt;.&lt;ref&gt;[http://www.occhiodinapoli.it/13-gennaio-la-giornata-mondiale-del-dialogo-religioni-omosessualita/ 13 gennaio, la Giornata mondiale del dialogo tra religioni e omosessualità]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unimondo.org/Oggi/Gennaio/13-Gennaio Giornata mondiale per il dialogo tra religioni e omosessualità] {{ref-it}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- &lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.january13.org/indexeng.asp?id=42 13 January: Day for dialogue between religions and homosexuality]&lt;/ref&gt;--&gt;
* Халыкара арсланнар клубы (Lions Club International) — нигез салучы Мелвин Джонз көне ([[1879]])&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.lionsclubs.org/EN/member-center/online-community/calendar-of-events.php Jan.13: Melvin Jones Birthday] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226135032/http://www.lionsclubs.org/EN/member-center/online-community/calendar-of-events.php |date=2013-12-26 }}&lt;/ref&gt;
* {{RUS}}, {{BLR}}, {{GEO}}, {{UKR}}, {{SRB}}, {{MNE}}, {{BIH}}ның [[File:Flag of the Republika Srpska.svg|20px|border]] [[Република Српска]] һәм рус телле җәмгыятьләр — ''Иске яңа ел ([[14 гыйнвар]] алды төн)''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://ria.ru/spravka/20140113/987372950.html Старый Новый год — история и традиции праздника]&lt;/ref&gt;
* Сидераль кышкы кояш торгынлыгы көне алды кичкә бәйле бәйрәмнәр:&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;
** [[Рәсем:Flag of India.svg|border|20px]] [[Һиндстан]] штатларында:
***  [[Андра Прадеш]] һәм [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|20px]] [[Тамил Наду]] — ''Бхоги ([[:en:Thai Pongal#Bhogi|en]]) бәйрәме''.&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.sakshipost.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=32928&amp;catid=11&amp;Itemid=166&amp;pfrom=inside-sakshi-post BHOGI CELEBRATED IN ANDHRA WITH GAIETY]{{Deadlink|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://m.drikpanchang.com/festivals/pongal/bhogi-pandigai-date-time.html?year=2014 Bhogi Pandigai Date 2014]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.theholidayindia.com/pongal.php The Holiday India: Pongal Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140126024045/http://www.theholidayindia.com/pongal.php |date=2014-01-26 }}&lt;/ref&gt;
*** [[File:Seal of Assam.png|20px]] [[Ассам]] — ''Урука ([[:en:Bihu#Bhogali Bihu|en]]) төне''.&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan1314/at092 Magh Bihu uruka today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125025144/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan1314%2Fat092 |date=2020-11-25 }}&lt;/ref&gt;
*** [[File:Seal of Punjab.gif|20px]] [[Пунджаб]],  [[Харьяна]],  [[Химачал-Прадеш]] — ''Лоһри ([[:en:Lohri|en]])''&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.festivalsofindia.in/Lohri/ Festivals of India: Lohri 2014 — January 13 (Monday)]&lt;/ref&gt;
* {{USA}}:
** Кореялы чыгышлы американлылар көне (кайбер штатларда).&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://chicagobulletin.com/koamday/index.htm &quot;Korean American Day Cultural Celebration&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.shorelineareanews.com/2014/01/korean-day-cultural-celebration-monday.html Korean Day Cultural Celebration Monday Jan 13 at SCC]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}}[http://keia.org/page/korean-american-day Korean Economic Institute of America: Korean American Day]&lt;/ref&gt;
** Стивен Фостерны искә алу көне.
* [[Рәсем:Flag of Portugal.svg|border|20px]] [[Португалия]] муниципалитетлар бәйрәмнәре:&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;/&gt;
** [[Рәсем:PRS.png|border|20px]] [[Вила-Нова-ди-Пояриш]] (''Сентраль'' (мәркәзи) регионы [[Пинхаль Интериор Норте]] субрегионы [[File:CBR.png|20px]] [[Коимбра]] районы),&lt;ref&gt;{{ref-pt}} [http://www.cm-vilanovadepoiares.pt/ 13 de Janeiro – Feriado Municipal]&lt;/ref&gt; 
** [[Рәсем:CDV.png|border|20px]] [[Кадавал]] (''Сентраль'' (мәркәзи) регионы, [[Оэсте]] субрегионы [[File:LSB.png|20px]] [[Лиссабон]] районы),&lt;ref&gt;{{ref-pt}} [http://www.cm-cadaval.pt/News/newsdetail.aspx?news=9432c93d-63ff-4213-8ccb-56a440d34cbc “13 de Janeiro” celebrado com exposição alusiva e apresentação musical]&lt;/ref&gt;
** [[Рәсем:VNT.png|border|20px]] [[Виана-ду-Алентежу]] (''Алентейо'' регионы, [[Алентейо Сентрал]] субрегионы [[File:COA of Évora municipality (Portugal).png|20px]] [[Эвора]] районы)&lt;ref&gt;{{ref-pt}} [http://www.cm-vianadoalentejo.pt/pt/conteudos/informacoes%20uteis/feriados%20nacionais%20e%20municipais/Feriados%20Nacionais%20e%20Municipais.htm Feriado Municipal: Janeiro 13 — Restauração do Concelho]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; һәм 
** [[Рәсем:SMP.png|border|20px]] [[Санта-Марта-ду-Панагуаньо]] (''Норте'' регионы [[Доуро]] субрегионы [[File:VRL.png|20px]] [[Вила Реаль]] районы).&lt;ref&gt;{{ref-pt}} [http://www.cm-smpenaguiao.pt/PageGen.aspx?WMCM_PaginaId=28139 Feriado Municipal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304233334/http://www.cm-smpenaguiao.pt/PageGen.aspx?WMCM_PaginaId=28139 |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;
* [[Рәсем:Flag of Russia.svg|border|20px]] [[Россия]]:
** Россия [[матбугат]]ы көне.&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.russian-holidays.ru/doc/january/53/ День российской печати] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213151928/http://www.russian-holidays.ru/doc/january/53 |date=2009-02-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/4/ Календарь праздников]&lt;/ref&gt;
** [[Рәсем:Tatarstan regular.jpg|border|20px]] [[Татарстан]] — Татар әдәбияты классигы [[Фатих Әмирхан]]ны (1886-1926) искә алу көне.
* [[Рәсем:Flag of Sweden.svg|border|20px]] [[Швеция]] һәм [[Рәсем:Flag of Finland.svg|border|20px]] [[Финляндия]]– Раштуадан соң 20нче көн, изге Кнут көне. Чыршылар өйләрдән чыгарыла, балалар өчен бәйрәм ясала.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-se}} [http://www.knutmasso.se '''St. Knut's Day''']&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/St.+Knut's+Day St.Knut's Day]&lt;/ref&gt;
* ''Чегәннәр'' – '''Банго Васил''', яңа ел.

== {{Вакыйгалар}} ==
* [[1919 ел|1919]] — [[Семочки-Пашат фаҗигасе]]. {{Түбән Новгород гербы}} губернасы, [[Пашат]] белән [[Семочки]] авылларында ЧК отряды 53 кешене атып үтерә.&lt;ref&gt;[https://www.azatliq.org/a/30090811.html  Пашат-Семочки фаҗигасенә 100 ел]&lt;/ref&gt;
* [[1986 ел|1986]] – [[Рәсем:Flag of Indonesia.svg|border|24px]] [[Индонезия]] һәм ''ЛИПИ'' физика фәнни эзләнүләр мәркәзен булдыра.

== {{Туулар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:13 гыйнвар көнне туганнар}} 
* [[1800 ел|1800]] — [[Иван Грацинский]],  
* [[1827 ел|1827]] — [[Николай Бекетов]],  
* [[1839 ел|1839]] — [[Иван Краснопёров]],  
* 1839 — [[Эрнест Ватсон]],  
* [[1854 ел|1854]] — [[Пётр Александров (1854)|Пётр Александров]],  
* [[1861 ел|1861]] — [[Дмитрий Бекарюков]],  
* [[1863 ел|1863]] — [[Габриель Шершеневич]],  
* 1863 — [[Виктор Несмелов]], фәлсәфәче, {{коммент|илаһиятчы|богослов}}, профессор.
* [[1864 ел|1864]] — [[Вильгельм Вин]], Алмания галиме, физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* [[1866 ел|1866]] — [[Георгий Гурджиев]], 
* [[1883 ел|1883]] — [[Валериан Васильев]], [[чирмеш теле]] [[филология]]се галиме, [[мари]] [[этнография|этнограф]].
* [[1886 ел|1886]] — [[Василий Молодцов]], [[коми]] тел белгече, мәгариф һәм мәдәният эшлеклесе.
* [[1894 ел|1894]] — [[Нина Пигулевская]],  
* [[1895 ел|1895]] — [[Борис Завадовский]],  
* [[1898 ел|1898]] — [[Фәтхи Бурнаш]], [[татар]] [[шагыйрь|шагыйре]], [[драматург]], публицист, [[әдәбият]] тәнкыйтьчесе, тәрҗемәче.
* [[1899 ел|1899]] — [[Антонина Голубева]], 
* [[1908 ел|1908]] — [[Елена Вечтомова]], 
* [[1909 ел|1909]] — [[Мансур Мирзаәхмәтов]], үзбәк совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
* [[1911 ел|1911]] — [[Лев Бараг]], фольклорчы, әдәбият белгече, профессор.
* [[1913 ел|1913]] — [[Газинур Гафиятуллин]], [[Бөек Ватан сугышы]] чоры [[Советлар Берлеге каһарманы]] ([[Матросовчылар|матросовчы]]), сержант.
* 1913 — [[Гайфетдин Гыйльметдинов]], [[Бөек Ватан сугышы]] чоры [[Советлар Берлеге каһарманы]], [[уксибәр]]че.
* [[1917 ел|1917]] — [[Валентин Бернадский]], 
* [[1918 ел|1918]] — [[Василий Ашанин]], 
* [[1920 ел|1920]] — [[Файл:Hero of the USSR.png|15px]] [[Владимир Иовлев]], [[Советлар Берлеге каһарманы]], танкист.
* [[1923 ел|1923]] — [[Пётр Никоноров]], 
* [[1925 ел|1925]] — [[Мидхәт Габитов]], 
* 1925 — [[Мидхәт Фәйзуллин (1925)|Мидхәт Фәйзуллин]], 
* [[1927 ел|1927]] — [[Сидни Бреннер]], 
* [[1928 ел|1928]] — [[Гөлшат Зәйнашева]], [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]], Җөмһүриятнең Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты, шагыйрә.
* 1928 — [[Ирина Кузьмина]], 
* [[1929 ел|1929]] — [[Анатолий Шакшин]], 
* [[1935 ел|1935]] — [[Рәис Беляев]], Татарстан дәүләт эшлеклесе. 
* [[1935 ел|1935]] — [[Җәмит Рәхимов]] (1935-1996), төбәк язучысы, чәчмә әсәрләр остасы, тарихчы.
* [[1936 ел|1936]] — [[Наил Әюпов]], татар актеры, танылгын [[сәхнә]] остасы.
* 1936 — [[Рәисә Кадыйрова]], 
* [[1938 ел|1938]] — [[Зиннур Зиннәтуллин]], 
* [[1939 ел|1939]] — [[Ринат Галиев (1939)|Ринат Галиев]], «Татнефть» АҖ генераль директоры (1990―1999).
* [[1941 ел|1941]] — [[Хәнәфи Бәдигый]], татар шагыйре, мөгәллим.
* [[1950 ел|1950]] — [[Владимир Федотов (1950)|Владимир Федотов]], баянчы, [[Тукай премиясе]] лауреаты ([[2010]]).
* [[1957 ел|1957]] — [[Сергей Шашурин]], 
* [[1960 ел|1960]] — [[Ольга Васильева]], РФ фән һәм мәгариф министры (''[[2016 ел|2016]]'').
* 1960 — [[Эрик Бетциг]],  
* [[1961 ел|1961]] — [[Рөстәм Әхмәдиев]], 
* [[1967 ел|1967]] — [[Зөлфия Зарипова]], 
* [[1976 ел|1976]] — [[Карина Абдуллина]], [[Россия]] һәм [[Казакъстан]]ның эстрада җырчысы.
* [[1979 ел|1979]] — [[Андрей Никитенко]], 
* [[1985 ел|1985]] — [[Ринәл Галиев]], 
* [[1986 ел|1986]] — [[Кирилл Лямин]], 
* [[1988 ел|1988]] — [[Артур Исламов]], татар [[опера]] [[җырчы]]сы, [[композитор|көйязар]].
* [[1989 ел|1989]] — [[Трийну Кивилаан]], 
* [[1990 ел|1990]] — [[Евгений Ерёменко]], 
* [[1993 ел|1993]] — [[Аделина Заһидуллина]],

== {{Вафатлар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:13 гыйнвар көнне вафатлар}}
* [[1854 ел|1954]] — [[Авраам Мельников]], 
* [[1871 ел|1871]] — [[Даниил (Сивиллов)|Даниил]], 
* [[1915 ел|1915]] — [[Николай Бунге]], 
* [[1921 ел|1921]] — [[Николай Писарев (протоиерей)|Николай Писарев]], 
* [[1938 ел|1938]] — [[Евгений Перепёлкин]], 
* [[1941 ел|1941]] — [[Джеймс Джойс]], ирланд шагыйре.
* [[1944 ел|1944]] — [[Михаил Зевахин]], 
* [[1949 ел|1949]] — [[Айно Аалто]], 
* 1949 — [[Александр Переманов]], 
* [[1950 ел|1950]] — [[Галимҗан Шәрәф]], милләт хадиме.
* [[1953 ел|1953]] — [[Борис Климов]], 
* [[1969 ел|1969]] — [[Василий Илисавский]], 
* [[1974 ел|1974]] — [[Иосиф Жинович]], 
* [[1980 ел|1980]] — [[Пётр Малкин]], 
* [[1989 ел|1989]] — [[Артур Моро]], 
* [[1995 ел|1995]] — [[Игорь Акбашев]], 
* [[1996 ел|1996]] — [[Константин Поспелов]], 
* [[2009 ел|2009]] — [[Хәмзә Госманов]], 
* [[2012 ел|2012]] — [[Рәүф Денкташ]],

=={{Дини бәйрәмнәр}}==
=== [[Ислам]] ===
=== [[Христианлык]] ===
* ''Ортодокс яңа ел'', 13нчедән [[14 гыйнвар]]га төнендә, иске [[юлиан тәкъвиме]] буенча [[Россия]], [[Белорусия]], [[Украина]] һәм рус телле [[Сербия]], [[Монтенегро]], [[Република Српска]], [[Македония]] илләрендәге җәмгыятьләрендә бәйрәм ителә.

====[[Рәсем:Christian cross.svg|12px]] Көнбатыш Христианнарда====
* Абдалла] († [[852 ел]]), яки ''Аллага тапшырылганы''(Алла колы), изге ''Гумесинде'' (Гомез) белән бергә [[Испания]] иленең [[Кордоба]] шәһәрендә хәлакъ төшүче.
* Агрицио, Тревири епископы
* Амедео, Клермонт монахы
* Андреа, Триер епископы, хәлакъ төшүче
* Бернон, Бургундиядагы Клуни монастырен оештыручы аббат
* Вероника Негрони, († [[1497 ел]]) Милан шәһәре буендагы Бинаско яклы гыйффәтле кыз хатын
* Вивенцио, епископ
* Глафира, ([[IV гасыр]]) гыйффәтле кыз хатын
* Гоффредо, [[Каппенберг]] якларында монах
* Гумезиндо һәм Сервидио, хәлакъ төшүчеләр
* Джордж Фокс, [[кваккер]] хәрәкатен оештыручысы, [[Англикан чиркәве]]ндә аеруча ихтыйрам ителә
* Джулиано Госпитальер, хәлакъ төшүче, [[Фалерия]] яклары яклаучы изгесе булып санала
* Доменико һәм Джузеппе Фам Троң Хам, һәм Лука Тин, хәлакъ төшүчеләр
* Дэзиньято, [[Маастрихт]] епископы
* Иветта (Йутта), † [[1228 ел]]) Хоэй җирлегеннән, [[шатлыклы]] тол хатыны
* Ида, († [[1226 ел]]) Аргенсоллес яклы
* (Х)ильдемаро, († [[1097 ел]]) Арруэз аббаты
* Кнут IV, [[Дания]] патшасы
* Кентингерно, яки Мунго, [[Глазго]] шәһәре епископы һәм аббат
* Леогизиль (Лонгис), аббат
* Леонцио, † [[337 ел]]) борынгы [[Каппадокия]]ның Цезарея шәһәре епископы
* Маттео, Лана шәһәреннән mercedario
* Одоне, Новарра якларыннан certosino
* Палладий, монах
* Пиетро, Капитолиас якларында хәлакъ төшүче
* Потито, martire
* Ремигио, († ~ [[536 ел]]) [[Реймс]] епископы
* Секондо (Секондино), Энон һәм Квирион, хәлакъ төшүчеләр
* Стефан, († [[1061 ел]]) [[Бурж]] шәһәре епископы
* Теодор, [[Сенс]] шәһәре епископы
* Эногатус, Гвик-Алет шәһәре епископы (Сент-Мало)
* Эрбино

====[[Рәсем:OrthodoxCross(black,contoured).svg|12px]] Көнчыгыш христианнарда====
* Автаназий, хәлакъ төшүче
* Иринарх, ([[1616 ел]]) [[Ростов]] шәһәреннән
* Максим, ([[1320 ел]]) [[Атос тавы]]ның ''Капсокаливия'' [[скит]]ыннан
* Пахомий, [[Греция]] илендә хәлакъ төшүче
* Петер, Анум якларыннан, [[Херополис]] шәһәрендә хәлакъ төшүче
* Элеазар, ([[1656 ел]]), [[Анзерск]] утравында [[Соловки]] монастырендә
* Якоб, (~[[338 ел]])Нисибис яклары епископы,

====Бердәм Католик һәм Православ изгеләре====
* Хермил һәм Стратоник, ([[315 ел]]), [[Белград]] шәһәрендә хәлакъ төшүчеләр
* Хилари, Пуатье епископы, ([[367 ел]]), [[Парма]] шәһәрен яклаучы изге дип санала
* Элиан, ([[VI гасыр]]) [[Англия]]ның [[Корнуэлл]] якларында миссионер

===={{Исем бәйрәмнәре}}====
Аллан
Бернон
Вузирис
Вусирис
Гавденций
Гаий
Галасий
Геласий
Годфрой
Джеффри
Жофре
Иветта
Ивонна
Ириней
Ириний 
Йона
Мартина
Мелания
Нема
Олимпиодора
Петр
Риний
Саламин
Хиларион
Хилария
Хилэр
Чели
Эрвана
Эрванез

=== Башка диннәр/ышанулар ===
[[Рум]]ның борынгы дины һәм илаһларын искә төшерү йолалары:
* [[Иди]]
* [[Йов]] Статор

== Шулай ук карагыз ==
{{commonscat|13 January}}
== [[Cылтама]]лар ==
* [http://www.calend.ru/ Календарь событий Calend.ru]
* [http://www.angelday.info/ Православ исемнәре һәм көн бәйрәмнәре]
* [http://www.portalsaofrancisco.com.br/ Portal Sao Francisco (Бразилия)]
* [http://www.es.catholic.net/santoral/ Бөтендөнья Католикларның очрашу порталы, испан телендәге көн изгеләре бүлеге]
* [http://www.journee-mondiale.com/ Франсыз телле дөнья көннәре порталы]

== [[Искәрмә]]ләр ==
{{искәрмәләр}}

{{Көннәр төзмәсе}}

[[Төркем:13 гыйнвар]]
[[Төркем:Ел көннәре]]</text>
      <sha1>osw984xbe07bvwcv93241er48mct8a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мөдәррис Әгъләмов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14333</id>
    <revision>
      <id>5840323</id>
      <parentid>4419006</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8182" sha1="t24ykw6b66jgcbq6z71j3mmk91v317u" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Mödärris Äğlämov}}
{{Шәхес
| исем = Мөдәррис Әгъләмов
| рәсем = M. Agljam_1991.jpg
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Мөдәррис Зөфәр улы Әгъләметдинов
| һөнәр = 
| туу датасы = 13.10.1946
| туу җире = [[Татарстан]]ның [[Зәй районы]] Биш Субашы (Пуст-Ашыт) авылы
| гражданлык = {{ССРБ байрагы}}, соңрак {{RUS}}
| милләт = татар
| үлем датасы = 26.11.2006
| үлем җире = [[Казан]]
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = {{Тукай бүләге}}
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
'''Мөдәррис Әгъләмов''', тулы исеме '''Мөдәррис Зөфәр улы Әгъләметдинов''' — [[Татарстан]]ның халык шагыйре, [[Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты, [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре|Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре]].

== Тормыш юлы ==
Мөдәррис Әгъләмов [[1946 ел]]ның [[13 октябрь|13 октябрендә]] [[Татарстан]]ның [[Зәй районы]] [[Бишсубаш|Биш Субашы]] (Пуст-Ашыт) авылында колхозчы гаиләсендә туган. [[1965 ел]]да Түбән Биш авылының урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, ике ел [[Казан дәүләт университеты]]ның татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый. 1968-1973 елларда [[Тукай районы]]ның Яңа Гәрдәле урта мәктәбендә тарих укытучысы, аннары [[Яр Чаллы|Чаллы]] шәһәрендәге Халык театрында режиссер ярдәмчесе булып эшли. [[1974 ел]]дан Казанда яши һәм язучы-профессионал сыйфатында әдәби иҗат эше белән шөгыльләнә.

Мөдәррис Әгъләмовның беренче шигырьләре [[1959 ел]]да [[Татарстан]] һәм [[Башкортстан]] пионер газеталарында һәм журналларында басылып чыга. Ә [[1968 ел]]да «[[Казан утлары]]»нда басылган «Еракка китеп кара» исемле шигырьләр циклы әдәби җәмәгатьчелектә кызыксыну уятып, [[Хәсән Туфан]], [[Сибгат Хәким]] кебек олы әдипләрнең мактавына лаек була. [[1970 ел]]да «Кыңгырау» исемле мөстәкыйль китабы дөнья күрә. Аның поэзиясенә музыкальлек, классик поэзия, халык иҗатыннан үсеп чыккан табигыйлек һәм эчке бер моң хас. Кечкенә генә поэтик дитәл аша ул туган ил, халык язмышы, аның үткәне һәм киләчәге турында фәлсәфи гомумиләштерүләр ясарга омтыла, һәм күп очракта моңа ирешә дә.

Мөдәррис Әгъләмов сюжетка корылган күләмле шигырьләр һәм публицистик монолог, поэмалар язу юнәлешендә дә эзләнүләр алып бара («Онытма, Европа!..», «Тукайдан хатлар» исемле поэмалар һ.б.)

Мөдәррис Әгъләмов [[1973 ел]]дан [[СССР язучылар берлеге]] әгъзасы.

М.Әгъләмов әдәбиятка балалар матбугаты аша килеп, бу өлкә белән дә даими иҗади хезмәттәшлектә булган каләм ияләреннән берсе. Ул шактый вакытлар татар балалар газетасы [[Сабантуй (журнал)|«Сабантуй»]] һәм [[«Ялкын» журналы]] редакцияләрендә эшли. Татар балалар көндәлек матбугатының 70 еллык юбилеена әзерлек көннәрендә (1994) әлеге газета һәм журналларның үткәндәге барлык саннарын күздән кичереп чыга һәм туплаган материаллары нигезендә балалар матбугатының тарихы, элеккеге хезмәткәрләре, мөхәррирләре, язышкан авторлары турында кызыклы мәгълүматларны эченә алган язмаларын бастыра. Бу хезмәтләре һәм кече яшьтәге балаларга атап язган шигырьләре өчен М.Әгъләмов («Без, без, без идек» җыентыгы, 1980) Башкортстанның Ф. Кәрим һәм [[Татарстан язучылар берлеге]]нең [[Абдулла Алиш премиясе|А. Алиш исемендәге]] әдәби премияләре белән бүләкләнә.

[[1992 ел]]да «Киләчәккә кайту», «Мин әйттем» китаплары өчен 1992 елда Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә лаек була.

[[2006 ел]]да аңа «Татарстанның халык шагыйре» дигән мактаулы исем бирелә.
== Шәхси тормышы ==
Улы Илдар, кызы Айгөл&lt;ref&gt;''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://intertat.tatar/news/naiba-safina-ir-ostenda-tamug-gazaplaryn-kicep-kitam-dimak-tury-omaxka-keracakmen-5870117 Нәҗибә Сафина: «Җир өстендә тәмуг газапларын кичеп китәм, димәк, туры оҗмахка керәчәкмен».] [[Интертат]], 23.12.2024&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://gabdullatukay.ru/tat/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1219&amp;Itemid=81 Тукайга багышланган сайт]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://kitap.net.ru/aglyamov/ Мөдәррис Әгъләмов шигырьләре] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612013843/http://kitap.net.ru/aglyamov/ |date=2010-06-12 }} 
* [https://archive.is/20121218022350/http://adiplar.narod.ru/aglam.htm Тулы биографиясе]
* [https://tatkniga.ru/media-book/rus/modarris-aglam-shigyrlar.html Мөдәррис Әгъләмов шигырьләре] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250220200944/https://tatkniga.ru/media-book/rus/modarris-aglam-shigyrlar.html |date=2025-02-20 }} ([[Илдус Әхмәтҗан]] укый)
== Моны да карагыз ==
* [[Нәҗибә Сафина]]
== Шулай ук карагыз ==  
{{Татарстан Республикасының Халык шагыйрьләре}}
{{Тукай премиясе лауреатлары 1990-2000}}
{{Портал|Шәхесләр}}

{{DEFAULTSORT:Әгъләмов, Мөдәррис}}
[[Төркем:Татар шагыйрьләре]]
[[Төркем:Тукай премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Татарстанның халык шагыйрьләре]]
[[Төркем:Татарстан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Татарстан язучылары]]
[[Төркем:Абдулла Алиш премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Фатих Кәрим премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>t24ykw6b66jgcbq6z71j3mmk91v317u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>МедиаВики:Sitenotice</title>
    <ns>8</ns>
    <id>15343</id>
    <revision>
      <id>5840348</id>
      <parentid>5839787</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T08:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ &lt;!-- + тәртип: Иран-төмән-Яз</comment>
      <origin>5840348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1170" sha1="jnlodv1gnkvy8arwjsph5610cmlr51v" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;border: 1px solid #ddd; margin: 0 0 3px;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;nomobile&quot; style=&quot;color: grey; max-width:1280px; margin: 10px auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 10pt; position: relative;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;color: grey; max-width:1280px; margin: 5px auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 12pt; position: relative;&quot;&gt;&lt;!--&lt;small&gt;Мөһим проектлар:&lt;/small&gt; [[m:Wikimedia CEE Meeting 2026|CEEM'26]] татар вәкилчелеге {{*}} [[ВП:Стратегия|ТатВики стратегиясен]] яңарту&lt;br /&gt;--&gt;&lt;small&gt;Призлы марафоннар:&lt;/small&gt; [[Википедия:Марафоннар/Вики Иранны ярата/2026|Вики-Иран]] {{*}} [[Википедия:Марафоннар/Төмән/II|Вики-төмән]] {{*}} [[Проект:Вики-яз 2026|Вики-Яз]]&lt;br /&gt;
&lt;!-- [[Файл:Competition Encyclopedia Core var2.png|40px]] [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Ничек язарга]]--&gt;
&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>jnlodv1gnkvy8arwjsph5610cmlr51v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840353</id>
      <parentid>5840348</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T10:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5840353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1149" sha1="l7g39zsd0l4f7w23obx68sw3rzlb4p7" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;border: 1px solid #ddd; margin: 0 0 3px;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;nomobile&quot; style=&quot;color: grey; max-width:1280px; margin: 10px auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 10pt; position: relative;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;color: grey; max-width:1280px; margin: 5px auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 12pt; position: relative;&quot;&gt;&lt;!--&lt;small&gt;Мөһим проектлар:&lt;/small&gt; [[m:Wikimedia CEE Meeting 2026|CEEM'26]] татар вәкилчелеге {{*}} [[ВП:Стратегия|ТатВики стратегиясен]] яңарту&lt;br /&gt;--&gt;&lt;small&gt;Призлы:&lt;/small&gt; [[Википедия:Марафоннар/Вики Иранны ярата/2026|Вики-Иран]] {{*}} [[Википедия:Марафоннар/Төмән/II|Вики-төмән]] {{*}} [[Проект:Вики-яз 2026|Вики-Яз]]&lt;br /&gt;
&lt;!-- [[Файл:Competition Encyclopedia Core var2.png|40px]] [[Википедия:Мәкаләләр остаханәсе|Ничек язарга]]--&gt;
&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>l7g39zsd0l4f7w23obx68sw3rzlb4p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>15 декабрь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15449</id>
    <revision>
      <id>5840355</id>
      <parentid>5792926</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* {{Илләр буенча бәйрәмнәр}} */ clean up, replaced: Вазыйфа → Вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13326" sha1="ixpo1zvjpq77ooh2ad6qg3c8hwfx6sg" xml:space="preserve">'''15 декабрь''' — [[Милади тәкъвиме]]ндә уникенче айның унбишенче көне. Ел ахырына кадәр 16 көн кала.
{{Декабрь тәкъвиме}}
{{Шулай ук карагыз/Көн}}
{{Тарихта бу көн}}
=={{Бәйрәмнәр һәм вакыйгалар}}==
==={{Халыкара истәлекле период}}===
==={{Илләр буенча бәйрәмнәр}}===
* {{Байрак/АКШ}} [[АКШ]] — ''[[Хокук]]лар турында [[билль]] көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;&gt;{{ref-en}} [[:en:December 15#Holidays and observances|Holidays and observances]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;&gt;{{ref-fr}} [[:fr:15 décembre#Célébrations|Célébrations]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.csmonitor.com/USA/DC-Decoder/Decoder-Wire/2009/1215/Bill-of-Rights-Day-what-Obama-says-about-it Bill of Rights Day: what Obama says about it]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}}[http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/12/14/presidential-proclamation-bill-rights-day-2012 Site de la Maison Blanche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023164711/http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/12/14/presidential-proclamation-bill-rights-day-2012 |date=2013-10-23 }}&lt;/ref&gt;
* {{GRE}} — ''[[:ru:Греческая операция НКВД|НКВД грек операциясен (рус.)]] искә алу көне''.&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;&gt;{{ref-uk}} [[:uk:15 грудня#Свята і пам'ятні дні|Свята і пам'ятні дні]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/2347/ День памяти жертв «Греческой операции» НКВД]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.greeks-su.com/ru/news/calendar/292.html День памяти жертв «Греческой операции» НКВД] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110915215546/http://www.greeks-su.com/ru/news/calendar/292.html |date=2011-09-15 }} // [[:ru:Совет греков зарубежья]]&lt;/ref&gt;
* {{NED}} — ''[[Патша]]лык көне'' ([[якшәмбе]]гә төшсә, байраклар [[дүшәмбе]] көне күтәрелә).&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-nl}} [http://www.koninklijkhuis.nl/english/General_navigation/F_A_Q/When_may_I_fly_the_flag_and_when_not.html When may I fly the flag and when not?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111122123400/http://koninklijkhuis.nl/english/General_navigation/F_A_Q/When_may_I_fly_the_flag_and_when_not.html |date=2011-11-22 }}&lt;/ref&gt;
* {{RUS}} — ''Вазифаларын башкарганда хәлак булган журналистлар көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://ria.ru/spravka/20121215/914680180.html День памяти журналистов, погибших при исполнении обязанностей]&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;
==={{Һөнәри һәм җәмгыяви бәйрәмнәр}}===
* [[File:Flag of Esperanto.svg|20px]] ''Халыкара [[эсперанто]] көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;es.wiki&quot;&gt;{{ref-es}} [[:es:15 de diciembre#Celebraciones|Celebraciones]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;it.wiki&quot;&gt;{{ref-it}} [[:it:15º dicembre#Feste e ricorrenze|Feste e ricorrenze]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pl.wiki&quot;&gt;{{ref-pl}} [[:pl:15 grudnia#Święta|Święta]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;&gt;{{ref-pt}} [[:pt:15 de dezembro#Feriados e eventos cíclicos|Feriados e eventos cíclicos]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;&gt;{{ref-ru}} [[:ru:15 декабря#Международные дни|Международные дни и праздники]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://esperanto-usa.org/en/content/esperanto-day-google] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216004456/http://esperanto-usa.org/en/content/esperanto-day-google |date=2014-12-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=china radio international |url=http://esperanto.cri.cn/1/2004/12/22/1@18820.htm |access-date=2013-12-14 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171310/http://esperanto.cri.cn/1/2004/12/22/1@18820.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:International Tea Day|Халыкара чәй көне (ингл.)]]'', [[чәй]] җитештерүче илләрдә [[2005]] елдан бирле билгеләнә&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/2667/ Международный день чая]&lt;/ref&gt;
* {{BRA}}:&lt;ref name=&quot;pt.wiki&quot;/&gt;
** ''[[Адвокат]] [[хатын-кыз]]лар көне''.&lt;ref name=&quot;datascomemorativas.me&quot;&gt;{{ref-pt}} [http://www.datascomemorativas.me/2013/12]&lt;/ref&gt;
** ''[[Архитектор]]лар көне''.&lt;ref&gt;{{ref-pt}} [http://www.caubr.gov.br/wp-content/uploads/anexos/resolucao/RES-8-2011-ARQUITETO-DIA.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725135905/http://www.caubr.gov.br/wp-content/uploads/anexos/resolucao/RES-8-2011-ARQUITETO-DIA.pdf |date=2014-07-25 }}&lt;/ref&gt;
** ''[[Бакча]]чылар көне''.&lt;ref name=&quot;datascomemorativas.me&quot;/&gt;
* [[File:Flag of Alderney.svg|20px|border]] [[Олдерни]] ([[File:Flag of Guernsey.svg|20px|border]] [[Гернси]]) — ''Өйгә кайту көне''.&lt;ref name=&quot;en.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fr.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.visitalderney.com/events/diary/detail/?id=309 68th Homecoming Day]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{RUS}} — ''Хәрби һава көчләренең радиотехник гаскәрләрен булдыру көне, ([[1951]])''.&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.snariad.ru/2008/12/15/tvz-301970/ День радиотехнический войск ВВС России]&lt;/ref&gt;
* {{Байрак/Украина}} [[Украина]] — ''[[мәхкәмә]] [[хезмәткәр]]ләре көне''.&lt;ref name=&quot;uk.wiki&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ru.wiki&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{ref-ru}} [http://www.calend.ru/holidays/0/0/1565/ День работников суда Украины]&lt;/ref&gt;

== {{Вакыйгалар}} ==
* [[1990 ел|1990]] — [[Кыргызстан]] Югары {{коммент|Шурасы|Советы}} Дәүләт суверенитеты турындагы декларацияне кабул итте.
[[Рәсем:Рашид Нежметдинов.jpg|60px|thumb|right]]
== {{Туулар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:15 декабрь көнне туганнар}} 
* [[37 ел|37]] — [[Нерон]], Рим императоры ([[68 ел]]да вафат).
* [[1842 ел|1842]] — [[Николай Бунге]], 
* [[1845 ел|1845]] — [[Николай Красносельцев]], 
* [[1852 ел|1852]] — [[Антуан Аңри Беккерель]], физика галиме, Нобель бүләге иясе.
* [[1859 ел|1859]] — [[Людвиг Заменһоф]], 
* [[1860 ел|1860]] — [[Нилс Рүберг Финсен]], 
* [[1862 ел|1862]] — [[Газизә Сәмитова]], татар шагыйрәсе. 
* [[1883 ел|1883]] — 
** [[Мөхәммәтхан Фазлуллин]], телче-галим.
** [[Әхмәтгәрәй Хәсәни]], нәшир, тәрҗемәче, меценат. 
* [[1887 ел|1887]] — [[Хөсни Кәрим]], язучы.
* [[1888 ел|1888]] — [[Мөхәммәтша Бурангулов]], [[шагыйрь]], [[драматург]], халык авыз иҗатын барлаучы.
* [[1893 ел|1893]] — [[Айкануш Даниэлян]], 
* [[1894 ел|1894]] — [[Николай Антипов]], совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
* [[1895 ел|1895]] — [[Товий Эпштейн]], 
* [[1896 ел|1896]] — [[Дан Кинельский]], 
* [[1897 ел|1897]] — [[Зента Мауриня]], 
* [[1898 ел|1898]] — [[Исмәгыйль Илялов]], [[мандолина]] остасы, музыка өлкәсе оештыручысы.
* [[1901 ел|1901]] — [[Кави Нәҗми]], татар язучысы, җәмәгать эшлеклесе.
* [[1903 ел|1903]] — [[Афанасий Ковалёв]], 
* [[1905 ел|1905]] — [[Николай Айзман]], 
* [[1907 ел|1907]] — [[Гариф Шабаев]], [[икътисад]]чы-финансист, [[җәлилче]]-патриот.
* 1907 — [[Пётр Новиков]], генерал-майор.
* [[1908 ел|1908]] — [[Арыслан Мөбәрәков]], 
* [[1912 ел|1912]] — [[Рәшит Нәҗметдинов]], шахматчы.
* [[1915 ел|1915]] — [[Мөсәллия Хәйруллина]], 
* [[1917 ел|1917]] — [[Мәрьям Вәлиева]], беренче татар тракторчы-кызлардан берсе.
* [[1918 ел|1918]] — [[Алексей Шретер]], ботаника галиме.
* 1918 — [[Павел Гурьянов]], 
* [[1919 ел|1919]] — [[Виктор Сулаквелидзе]], 
* [[1920 ел|1920]] — [[Фәридә Кудашева]], җырчы.
* [[1921 ел|1921]] — [[Динис Исламов]], язучы, журналист. 
* 1921 — [[Фәүзия Рәхимгулова]], татар-башкорт язучысы, шагыйрә. 
* [[1923 ел|1923]] — [[Алки Зеи]], 
* 1923 — [[Николай Сентюков]], 
* [[1926 ел|1926]] — [[Никос Кундурос]], 
* [[1928 ел|1928]] — [[Рифкать Зиннәтуллин]], 
* [[1929 ел|1929]] — [[Гомәр Әбделмәнов]], җырчы.
* [[1932 ел|1932]] — [[Шәвәли Вахитов]], 
* [[1933 ел|1933]] — [[Нәфисә Ляпина]], 
* [[1934 ел|1934]] — [[Станислав Шушкевич]], беларус һәм совет дәүләт эшлеклесе.
* [[1935 ел|1935]] — [[Баатыр Жалиев]], 
* 1935 — [[Сәрия Гомәрова]], 
* [[1937 ел|1937]] — [[Иҗат Сабитов]], 
* [[1940 ел|1940]] — [[Венера Дәүләтбаева]], 
* [[1941 ел|1941]] — [[Әнисә Таһирова]], башкорт шагыйрәсе. 
* 1941 — [[Гөлзада Әхтәмова]], татар язучысы. 
* [[1946 ел|1946]] — [[Евгений Винокуров]], 
* 1946 — [[Нуриәхмәт Сафин]], [[Кариев театры]] актеры, РФ атказанган, ТР халык артисты.
* [[1957 ел|1957]] — [[Рәмилә Кобагошова]], 
* [[1963 ел|1963]] — [[Инсаф Абдуллин]], татар телевидениесы дикторы, мөгәллим.
* [[1964 ел|1964]] — [[Кубатбек Боронов]], 
* [[1969 ел|1969]] — [[Данил Гыйниятов]], 
* [[1972 ел|1972]] — [[Урал Иделбаев]], 
* [[1973 ел|1973]] — [[Лилия Низамиева (1973)|Лилия Низамиева]], актриса, [[ТР атказанган артисты]] (2019).
* [[1974 ел|1974]] — [[Альберт Локманов]], 
* [[1975 ел|1975]] — [[Владимир Пантюшенко]], 
* [[1977 ел|1977]] — [[Марат Айзатуллин]], 
* [[1982 ел|1982]] — [[Ирина Богатырёва]], 
* [[1986 ел|1986]] — [[Вячеслав Селуянов]], 
* [[1988 ел|1988]] — [[Эрик Густафссон]], 
* [[1996 ел|1996]] — [[Александр Зинченко]],

== {{Вафатлар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:15 декабрь көнне вафатлар}}
* [[1877 ел|1877]] — [[Александр Лазарев (1815)|Александр Лазарев]], 
* [[1905 ел|1905]] — [[Фридрих фон Шпигель]], 
* [[1920 ел|1920]] — [[Владимир Хардин]], 
* [[1921 ел|1921]] — [[Миленко Веснич]], 
* [[1925 ел|1925]] — [[Георгий Афанасьев]], 
* [[1937 ел|1937]] — [[Шакир Измайлов]], 
* [[1942 ел|1942]] — [[Илья Британ]], 
* [[1949 ел|1949]] — [[Хәбибрахман Атласов]], 
* [[1958 ел|1958]] — [[Вольфганг Паули]], физика галиме.
* [[1966 ел|1966]] — [[Уолт Дисней]], [[АКШ]] кинорежиссеры, продюсер ([[1901 ел]]да туды).
* [[1973 ел|1973]] — [[Иван Саламбек]], 
* [[1981 ел|1981]] — [[Михаил Жаров]], 
* [[1987 ел|1987]] — [[Сәет Абдураманов]], 
* [[1991 ел|1991]] — [[Грет Мостни]], 
* 1991 — [[Җәмил Гыйльманов]], татар галиме.
* [[1993 ел|1993]] — [[Валентин Иванов (1911)|Валентин Иванов]], 
* [[1994 ел|1994]] — [[Хәй Мушинский]], беренче татар һөнәри фокусчысы.
* [[1998 ел|1998]] — [[Риза Яхин]], 
* [[2001 ел|2001]] — [[Празат Исәнбәт]], татар театры режиссеры
* [[2010 ел|2010]] — [[Борис Семёнов]], 
* 2010 — [[Рәис Сабиров]],

=={{Дини бәйрәмнәр}}==
===={{Исем бәйрәмнәре}}====
== Шулай ук карагыз ==
{{commonscat|15 December}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{Тәкъвим}}

[[Төркем:Ел көннәре]]
[[Төркем:15 декабрь]]</text>
      <sha1>ixpo1zvjpq77ooh2ad6qg3c8hwfx6sg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1938 ел</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17755</id>
    <revision>
      <id>5840356</id>
      <parentid>5794862</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вакыйгалар */ clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18945" sha1="h5mwtc9fapf7asjnipwlb5egkomqg8e" xml:space="preserve">{{alsonumber|1938}}
{{Ел өчен навигация|1938}}
{{Гасыр өчен навигация|20}}
{{Ел башка тәкъвимнәрдә|1938|КТ=31&amp;nbsp;гыйнвар}}
{{Башлана торган ел|1938}}

== Вакыйгалар ==
* [[11 гыйнвар]] — Совет ракета техникасы пионерларының берсе Г.&amp;nbsp;Э.&amp;nbsp;Лангемак атып үтерелде.
* [[15 гыйнвар]] — [[Беларус Совет Социалистик Җөмһүрияте|Беларус ССР]]-ында өлкә бүленеше кертелде. [[Витебск өлкәсе|Витебск]], [[Гомель өлкәсе|Гомель]], [[Минск өлкәсе|Минск]], [[Могилёв өлкәсе|Могилев]] һәм Полес өлкәләре барлыкка килә&lt;ref&gt;[[Зур совет энциклопедиясе|ЗСЭ]] 3-енче нәш. т. 5 — Б. 119.&lt;/ref&gt;.
* [[24 гыйнвар]] — «Эшче-Крестьян Кызыл Армиясенә XX ел» юбилей медале гамәлгә куелды.
* [[4 февраль]] — [[Адольф Гитлер|Гитлер]] Югары Башкомандующий вазифасын алды. Бу Фрич-Бломберг эше белән бәйле катлаулы вәзгыятьтән чыгу булды. Бу исә армия командованиесе өстендә хакимият өчен көрәштә НСДАПНЫҢ җитди җиңүен аңлатты.
* [[10 февраль]] — [[Румыния]] кыйрале [[Кароль II]] диктатор вәкаләтләренә ия булды.
* [[15 февраль]] — Хәрби Трибунал карары белән, милләтчелектә гаепләнеп, Казанда 9 татар зыялысы атып үтерелә. [[Һади Атласи]] (тарихчы) - 1876-1938; Гани Алтынбаев (укытучы) - 1902-1938; Касыйм Исхаков (имам) - 1890-1938; [[Фазыл Туйкин]] (язучы) - 1887-1938; [[Кәбир Туйкин]] (укытучы) - 1878-1938; Сабир Уразманов (укытучы) - 1892-1938; Барый Фаттахов (имам) - 1875-1938; Зәкәрия Фаттахов (хезмәткәр) - 1910-1938; Рәшит Яруллин (имам) - 1880-1938. 
* [[3 март]] — [[Согуд Гарәбстаны]]нда [[нефть]] табылган.
* [[11 март]] — төнлә [[12 март]]ка Алмания вермахты [[Австрия]] чиген үтте. Аншлюс башлана&lt;ref name=&quot;sie.1.133&quot;&gt;[[Совет тарихи энциклопедия|СТЭ]] т. 1 — Б. 133.&lt;/ref&gt;.
* [[13 март]] — [[ССРБ]]да [[урыс теле]] милли мәктәпләр өчен мәҗбүри ителә.&lt;ref&gt;https://www.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc&amp;base=ESU&amp;n=23269#3bYLv6U4rurIp4Mv&lt;/ref&gt; 
* [[17 март]] — [[ССРБ]] [[Австрия]]нең аншлюска каршы кискен протест белдерде&lt;ref name=&quot;sie.1.120&quot;&gt;[[Совет тарихи энциклопедия|СТЭ]] т.1 — Б.120.&lt;/ref&gt;.
* [[8 апрель]] — [[Тунис]] шәһәрендә милли таләпләрне канәгатьләндерү таләбе белән ике көнлек массакүләм дулкынлану башланды&lt;ref name=&quot;NIASA.444&quot;&gt;Новейшая история арабских стран Африки / М. 1990 — С. 444.&lt;/ref&gt;.
* [[10 апрель]]
** [[Австрия]]дә илнең [[Өченче рейх]]ка кушылуын раслаган плебисцит үткәрелде. Шуннан соң Европа илләрен [[аншлюс]] дип таныйлар&lt;ref name=&quot;sie.1.133&quot;/&gt;.
** [[Эдуард Даладье]] [[Франса|Франция]] [[премьер-министр]]ы була&lt;ref&gt;Смирнов В. П. новейшая история Франции / М. 1979 — С. 374.&lt;/ref&gt;.
* [[12 апрель]] — Француз хакимияте Тунис шәһәрендә яңа дус милли партиясен төзү турында игълан итә&lt;ref name=&quot;NIASA.444&quot;/&gt;.
* [[24 апрель]] — Константин Пятс [[Эстония]] президенты булды.
* [[9 май]] — [[Сталин]] сызган исемлек буенча {{ТАССР гербы}} җитәкчелегеннәң 69, [[Казанның канлы май 1938 корбаннары|3 көн дәвамында исә 200 кешегә якын үлемгә]] хөкем ителә. 
* [[20 май]] — [[«Идел-Уралчылар оешмасы» эше]] буенча бер төркем татарлар хөкем ителә.
* [[28 май]] — подполковник [[Һерман Буш]] [[Боливия]]нең Конституция президенты итеп сайланган.
* [[25 июнь]] — [[Дуглас Һайд]] [[Ирландия]]нең беренче президенты итеп сайланды.
* [[7 июль]] — [[Ленинград]]та беренче телевизион тапшыруны (концерт) күрсәттеләр.
* [[10 июль]] — [[Уфа]]да 43&amp;nbsp;[[Татарлар|татар]] һәм [[Башкортлар|башкорт]] [[Зыялылар|зыялы]]сына карата [[иң югары хөкем карары]] үтәлгән.
* [[29 июль]] — Хәсән күлендә сугыш башлана.
* [[6 август]] — Хәсән күлендә сугыш тәмамланды.
* [[18 сентябрь]] — [[Ямал ярымутравы]]нда көндез караңгылык башлану теркәлде ([[Кара көн]]).
* [[29 сентябрь]] — [[Бөекбритания]], [[Франса|Франция]], [[Алмания]] һәм [[Италия]] арасында [[Мюнхен килешүе]]нә кул куелды.
* [[9 ноябрь]] — сорау алу вакытында Советлар Союзы Маршалы В.&amp;nbsp;К.&amp;nbsp;Блюхер вафат була.
* [[9 ноябрь]]дән [[10 ноябрь]]гә каршы төндә [[Алмания]]дә яһүдиләргә һөҗүм итүләр үтә, бу вакыйгалар тарихка «[[Бәллүр төн]]» буларак кергән.

=== Төгәл даталарсыз ===
* [[Алманнар|Алман]] инженеры Конрад Цузе дөньяда беренче Z1 програмлаштырыла торган исәпләү машинасын булдырган.
* [[Петроград]]ның Academia нәшрияты [[Мәскәү]]гә күчерелгән һәм Гослитиздат составына кертелгән.
* [[Өченче рейх]]ка [[Яңа Швабия]] кушылган.

== Туулар ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:1938 елда туганнар}}

=== [[Гыйнвар]] ===
* [[3 гыйнвар]] — [[Александр Лазарев]], совет һәм Россия актеры ([[2011 ел]]да вафат булды).
* [[5 гыйнвар]] — [[Һуан Карлос I]], [[Испания]] кыйрале.
* [[6 гыйнвар]] — [[Адриано Челентано]], [[Итальян]] җырчысы һәм киноактеры.
* [[10 гыйнвар]] — [[Ямаш Игәнәй]], татар шагыйре, журналист, публицист.
* [[25 гыйнвар]] — [[Владимир Высоцкий]], рус шагыйре, актер.
* [[30 гыйнвар]] — [[Ислам Кәримов]], [[Үзбәкстан]] сәясәтчесе, беренче президенты.
* [[31 гыйнвар]] — [[Беатрикс]], {{байрак|Нидерландлар}} [[Нидерландлар]] патшабикәсе ([[1980 ел|1980]]—[[2013 ел|2013]]).

=== [[Февраль]] ===
* [[10 февраль]] — [[Вячеслав Шугаев]], язучы.
* [[11 февраль]]
** [[Борис Майоров]], совет һоккейчысы һәм тренеры, спорт комментаторы.
** [[Евгений Майоров]], совет һоккейчысы һәм спорт комментаторы ([[1997 ел]]да вафат булды).
* [[16 февраль]] — [[Гакыйль Сәгыйров]], татар шагыйре, рәссам.
* [[18 февраль]] — [[Светлана Данильченко]], совет актрисасы.
* [[24 февраль]]
** [[Леонид Любовский]], композитор.
** [[Фил Найт]], Nike президенты һәм нигез салучысы.
* [[26 февраль]] — [[Александр Проханов]], совет һәм Россия сәяси эшлеклесе, язучы, публицист.

=== [[Март]] ===
* [[1 март]] — [[Борис Брондуков]], совет актеры ([[2004 ел]]да вафат булды).
* [[2 март]] — [[Вячеслав Зайцев]], совет һәм Россия модельеры.
* [[17 март]] — [[Рудольф Нуриев]], татар балетмейстеры, балет артисты.
* [[20 март]] — [[Мөхәммәт Миначев]], җәмәгать эшлеклесе, милли хәрәкәт әһеле, язучы ([[Мәскәү]]).
* [[26 март]]
** [[Рабит Батулла]], язучы.
** [[Алексей Петренко]], совет һәм Россия актеры ([[2017 ел]]да вафат булды)
* [[31 март]] — [[Александр Збруев]], совет һәм Россия актеры.

=== [[Апрель]] ===
* [[5 апрель]] — [[Равил Шәрәфи]], Татарстанның халык артисты.
* [[8 апрель]] — [[Кофи Аннан]], [[БМО]] генераль сәркатибе.
* [[8 июль]] — [[Әлмира Әдиятуллина|Әлмира Әдиятуллина-Сарьяз]], татар журналисты. 
* [[9 апрель]] — [[Виктор Черномырдин]], Россия сәясәтчесе ([[2010 ел]]да вафат булды).

=== [[Май]] ===
* [[20 май]] — [[Земфира Сәйдәшева]], педагог, музыковед, этномузыколог, публицист, сәнгать белеме докторы, [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан АССРның]] (1989) һәм [[Россия|Россия Федерациясенең]] Атказанган сәнгать эшлеклесе (2002).
* [[24 май]]
** [[Флёра Сафиуллина]], тел галиме, профессор.
** [[Томми Чоңг]], [[Канада]] актеры, музыкант, Чич һәм Чоңг дуэтында катнашучы.
* [[28 май]] — [[Булат Сөләйманов]], себертатар шагыйре.

=== [[Июнь]] ===
*  [[13 июнь]] —  [[Әсхәт Җиһаншин]], хәрби диңгезче.
* [[15 июнь]] — [[Илдус Закиров]], татар галиме.
* [[16 июнь]] — [[Рифкать Закиров]], татар шагыйре.
* [[18 июнь]] — [[Рәшит Зәйнетдинов]], рәссам, [[Салават Юлаев премиясе|С.&amp;nbsp;Юлаев бүләге]] иясе.

=== [[Июль]] ===
* [[1 июль]] — [[Диас Вәлиев]], татар драматургы, прозаик.
* [[1 июль]] — [[Мөфтәдин Гыйләҗев]], композитор, баянчы.
* [[8 июль]] — [[Андрей Мягков]], совет һәм Россия театр һәм кино актеры.
* [[9 июль]] — [[Лия Ахеджакова]], РФ халык артисты.
* [[12 июль]] — [[Мирсәет Яруллин]], татар композиторы.
* [[19 июль]] — [[Вахтанг Кикабидзе]], совет һәм грузин актеры, җырчы, сценаричы, режиссер, җырлар авторы.
* [[22 июль]] — [[Тәлгать Галиуллин]], татар галиме.

=== [[Август]] ===
* [[9 август]] — [[Леонид Кучма]], [[Украина]] [[премьер-министр]]ы һәм [[президент]]ы.
* [[18 август]] — [[Вадим Мулерман]], украиннан чыккан совет җырчысы, РСФСР-ның халык артисты.
* [[25 август]] — [[Фредерик Форсайт]], инглиз язучысы.

=== [[Сентябрь]] ===
* [[17 сентябрь]] — [[Дөрия Рамазанова]], татар телчесе, фәннәр докторы, профессор. 
* [[22 сентябрь]] — [[Дин Рид]], америка актеры һәм җырчысы ([[1986 ел]]да вафат булды).
* [[25 сентябрь]] — [[Лидия Федосеева-Шукшина]], совет һәм Россия актрисасы.

=== [[Октябрь]] ===
* [[15 октябрь]] — [[Хәнәви Шәйдуллин]], җырчы, [[ТАССР атказанган артисты]] (1989).
* [[22 октябрь]] — [[Кристофер Ллойд]], америка актеры.
* [[25 октябрь]] — [[Тамара Сёмина]], РСФСР халык артисты.

=== [[Ноябрь]] ===
* [[6 ноябрь]] — [[Салисә Гәрәева]], татар шагыйрәсе.
* [[8 ноябрь]] — [[Владимир Веклич]], троллейбус поездын уйлап табучы.
* [[16 ноябрь]] — [[Евгений Свердлов]], совет һәм Россия биохимигы, профессор, Россия Фәннәр академиясе академигы, Россия Фәннәр академиясенең Молекуляр генетика институты директоры, М.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Шемякин һәм Ю.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Овчинников исемендәге биоорганик химия институтының кеше геологиясе һәм төзелеше лабораториясе җитәкчесе.
* [[24 ноябрь]] — [[Наталья Крачковская]], совет һәм Россия актрисасы ([[2016 ел]]да вафат булды).

=== [[Декабрь]] ===
* [[4 декабрь]] — [[Валерий Клигер]], совет волейболчысы һәм тренеры.
* [[12 декабрь]] — [[Равил Бикбаев]], башкорт шагыйре, әдәбият белгече.
* [[21 декабрь]] — [[Юрий Лощиц]], совет һәм Россия язучысы.

== Вафатлар ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:1938 елда вафатлар}}
* [[5 гыйнвар]] — [[Сәет Вахиди]], тарихчы, археограф.
* [[10 гыйнвар]] — [[Кәрим Хәкимов]], «Кызыл паша».
* [[15 гыйнвар]] — [[Ягъкуб Хәлили]], нәшир, мөхәррир.
* [[27 гыйнвар]] — [[Шиһабетдин Гобәйдуллин]], [[Свердловск татар-башкорт педагогия техникумы]] директоры.
* [[15 февраль]] — [[Һади Атласи]], татар тарихчысы, язучы, сәясәт эшлеклесе; [[Фазыл Туйкин]] — татар драматургы, педагог; [[Кәбир Туйкин]] (''Туйкә''), татар мөгаллиме.
* [[19 март]] — [[Магҗан Җомабаев]], казакъ классик шагыйре. 
* [[12 апрель]] — [[Федор Шаляпин]], дөньякүләм танылган рус җырчысы (''үз үлеме белән''). 
* [[9 май]] — [[Кыям Абрамов]], [[ТАССР]] ХКШ рәисе ([[1930 ел|1930]]—[[1937 ел|1937]]), [[Гомәр Байчурин]], [[1934 ел|1934]]-[[1936&amp;nbsp;ел]]ларда Татарстан АССР Үзәк башкарма комитеты рәисе; [[Әхмәтсафа Дәүләтьяров]], ТАССР Халык комитетлары Шурасы рәисе (''[[1937 ел|1937]]''); [[Альфред Лепа]], [[КПССның Татарстан өлкә комитеты|ТАССР өлкә комитеты]]ның беренче сәркатибе.
* [[10 май]] — [[Ибраһим Галиев]], Татбригада хәрби комиссары.
* [[11 май]] — [[Гурий Эвайн]], чирмеш язучысы.
* [[10 июль]] — [[Булат Ишемгул]], Башкортстан язучысы; [[Вәлиулла Мортазин-Иманский]], [[«Сәйяр»]] труппасы артисты; [[Газиз Әлмөхәммәтов]], мәшһүр җырчы, композитор; [[Давыт Юлтый]], Башкортстан язучысы; [[Мәкәрим Мәһдиев]], актер, режиссер; [[Габдулла Амантай]], Башкортстан язучысы.
* [[5 август]] — [[Фатих Сәйфи-Казанлы]], язучы-драматург, Татарстан дәүләт эшлеклесе.
* [[29 август]] — [[Гомәр Терегулов]], сәясәтче, [[Милли Идарә]] әгъзасы.  
* [[13 сентябрь]] — [[Ситдыйк Айдаров]], күренекле татар артисты.
* [[14 сентябрь]] — [[Сөләйман Еналиев]], күз табибе, сәламәтлек саклау эшен оештыручы.
* [[16 сентябрь]] — [[Газиз Гобәйдуллин]], татар язучысы, тарихчы.
* [[17 сентябрь]] — [[Яныш Ялкайн]], чирмеш язучысы.
* [[5 октябрь]] — [[Чулпан (шагыйрь)|Чулпан]], үзбәк совет шагыйре. 
* [[20 октябрь]] — [[Сәхибгәрәй Сәетгалиев]], [[ТАССР]] Халык Комиссарлары Шурасы рәисе (1920-21), Мәскәү ялчысы. 
* [[3 ноябрь]] — [[Габдулла Шөнаси]], татар галиме, күренекле мөгаллим.
* [[15 ноябрь]] — [[Кәрим Тинчурин]], татар драматургиясенең классигы, күренекле артист һәм режиссер.
* [[Фәхрелислам Агиев]], профессиональ татар балалар язучысы, мөгаллим, журналист, нәшир.
* [[Әбүзәр Түрәй]], татар шагыйре (''үз үлеме белән'').

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:1938 ел]]
[[Төркем:Еллар]]</text>
      <sha1>h5mwtc9fapf7asjnipwlb5egkomqg8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Әбрар Кәримуллин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18781</id>
    <revision>
      <id>5840357</id>
      <parentid>5794900</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Биография */ clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24243" sha1="e7bl09b6gxec7rxthg3p0xjirzyp6y9" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Әбрар Кәримуллин
| рәсем = Karimullin.jpg
| рәсем_зурлыгы = 220px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Әбрар Гыйбадулла улы Кәримуллин
| һөнәр = 
| туу датасы = 29.05.1925
| туу җире = [[Татарстан]]ның [[Саба районы]] [[Чәбия-Чүрчи]] авылы
| гражданлык = 
| милләт = 
| үлем датасы = 18.09.2000
| үлем җире = 
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = {{Тукай бүләге}}
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}{{Фш|Кәримуллин}}
'''Әбрар Гыйбадулла улы Кәримуллин''' — [[Татарлар|татар]] галиме, милли хәрәкәт әгъзасы, китап белгече, библиограф, филология фәннәре докторы, [[Татарстан Фәннәр академиясе]]нең хакыйкый әгъзасы, [[ТАССРның атказанган фән эшлеклесе]], [[Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге]] лауреаты, Кол Гали исемендәге халыкара бүләк лауреаты.

== Биография ==
Ул [[1925 ел]]ның [[29 май|29 маенда]] [[Татарстан]]ның [[Саба районы]] Чәбия-Чүрчи авылында дөньяга килә. Укытучы булып эшләгән әнисе Сафия Мөхәммәтгата кызының гомерен, нәни Әбрарга әле бары биш яшь кенә тулганда, кулаклар өзә.
Булачак татар академигының белем юлындагы беренче адымнары туган авылында бер класслы мәктәптә башлана. Беренче сыйныфны тәмамлаганнан соң, аңа 4 чакрымдагы Ике Басу Арташ, бишенче сыйныфтан 9 чакрымдагы Татар Икшермәсе мәктәбендә укырга туры килә. Урта белемне ул [[1941 ел]]да [[Саба]] урта мәктәбендә алып чыга. Колхозда тракторист ярдәмчесе булып эшкә керешүгә, сугыш башлана. Аның педагогия институтына укырга керү, география укытучысы булу турындагы хыяллары чәлпәрәмә килә. Ә.Кәримуллин башта Нырты шифаханәсендә бухгалтер, соңыннан Олы Арташ авылында башлангыч мәктәп укытучысы булып эшли.

[[1943 ел]]ның [[7 гыйнвар]]ында ул [[Кызыл Армия]]гә чакырыла. Хәрби курсант училищесын тәмамлагач, миномет наводчигы сыйфатында фронтка җибәрелә. [[Курск дугасы]]ндагы сугышларда, [[Украина]]ны, [[Венгрия]]не, [[Чехословакия]]не, [[Румыния]]не азат итүдә катнаша. Аннары [[Ерак Көнчыгыш]]ка япон милитаристларына каршы сугышка җибәрелә. [[Монголия]], [[Кытай]]дагы үлем далаларын, Хинган тауларын кичә. Өч тапкыр яраланган, контузия алган егет [[1947 ел]]да гына туган авылына кайта.

Җиде елга сузылган тәнәфестән соң белемен күтәрү теләге Ә.Кәримуллинны [[Казан үнивирситите|Казан университеты]]ның татар теле һәм әдәбияты бүлегенә алып килә. Сугыш гарасатын тыныч тормыш михнәте алыштыра. Укыган чакта үзен матди яктан тәэмин итү өчен аңа тимер юлда һәм елга порты причалларында йөк ташырга, урам җыештырырга, кешеләргә утын кисәргә, ә җәен төзелештә эшләргә, урман кисәргә туры килә.
Ә.Кәримуллин бик тырышып укый. Беренче сессияне үк &quot;бишле&quot;ләргә генә тәмамлап, күтәренке стипендия ала, дүртенче курстан исемле стипендия дә ала башлый.

[[1953 ел]]да Әбрар Кәримуллин университетны тәмамлап, Казан дәүләт университетының Фәнни китапханәсендә эшли башлый. Анда Ә.Кәримуллин унбер елдан артык эшли — китапханәчедән алып директорның фәнни эшләр буенча урынбасары дәрәҗәсенә кадәр күтәрелә.
Университет китапханәсендә эшли башлаган яшь белгечкә китап тарихын өйрәнергә туры килә. Дөнья халыкларының һәм татар халкының язма мәдәнияте, китап байлыгы белән күбрәк таныша барган саен ул үзе укып чыккан университет курсларында бу елларда татар халкының тарихы, мәдәнияте, әдәбияты, матбага эше, сәяси фикере, аның Россия һәм дөнья тарихындагы урыны хакындагы белемнәренең дөреслеккә туры килмәгәненә төшенә.

Татар язуында ике тапкыр хәреф алышыну гарәп язулы материалның күпләп юкка чыгуына китергән. Әмма аның төрле юллар белән исән калып, китапханә фондына килеп кергән кадәресе дә яшь белгечне шаккаттыра. Монда йөзәр мең татар китабы саклана икән ләбаса! Ә алар киң катлам укучыларга гына түгел, хәтта студентлар һәм укытучыларга да мәгълүм түгел. Җитмәсә, рәсми хакимият тарафыннан: &quot;Татарларда революциягә кадәр тоташ наданлык булган, үз басма китаплары булмаган&quot;, — дигән фикер алга сөрелеп килә.
Күп гасырлар дәвамында тупланган рухи байлыкны эзләп табу, аның белән танышу, фәнни өйрәнү, файдалану эшендә иске язулы татар китапларының китапханәдә тулы каталогы булмау зур кыенлыклар тудыра. Шунлыктан, Ә.Кәримуллин беренче эш итеп иске татар китапларының каталогын төзү эшенә керешә. Зур кыенлыклар белән гарәп графикасында язылган татар китапларын яңадан каталоглаштыруга рөхсәт алына. [[1954]]-[[1960]] елларда аның тырышлыгы белән, аның җитәкчелегендә гарәп язулы татар китапларының тасвирламасы кириллицага күчерелеп, яңа каталог төзелеп бетә һәм укучыга тәкъдим ителә.

Шушы ук елларда Ә.Кәримуллин тарафыннан татар теле һәм тел белеме, әдәбият тарихы, әдәбият белеме, тарих, фольклор буенча фәнни библиографик күрсәткечләр төзелә һәм аларның кайберләре аерым китап булып басылып та чыга. Күп кенә студентлар һәм укытучылар өчен алар даими кулланма булып китәләр.

Болардан тыш, университет тарихына караган хезмәтләр, аңа багышланган мәкаләләр күрсәткече, якланган диссертацияләр күрсәткече һәм башка тасвирламалар төзелә.

Аның инициативасы һәм редакцияләве белән китапханәдәге русча кулъязмаларны тасвирлау һәм бастыру да башлана. 
Шулай итеп, Әбрар Кәримуллин тырышлыгы белән Казан университетының фәнни китапханәсендә зур фәнни-тикшеренү һәм нәшрият эше башлана. Ул илебезнең археографлары, тарихчылары арасында, фәнни мәгълүмат үзәкләрендә югары бәя ала.

Шул ук вакытта бу елларда китапханә фондын борынгы кулъязма китаплар белән тулыландыру эше дә җайга салына: археографик экспедицияләр оештырыла башлый. Нәтиҗәдә, университет китапханәсенә төрле җирләрдә сакланган кулъязма һәм басма татар китаплары күпләп җыела.

Чит илләрдәге фәнни оешмалар белән сугыш елларында тукталган китап алмашу эше дә яңартыла. Китапханә [[Европа]], [[Азия]], [[Америка]], [[Австралия]] илләрендәге югары уку йортларының 200дән артык китапханәсе белән элемтәләр урнаштыра. Алар белән китап алмашу эше җайга салынып, китапханәгә бу илләрдән меңнәрчә басмалар алына.

Шулай итеп, университет китапханәсендә 11 ел эшләп, Ә.Кәримуллин үзен җитәкче һәм фәнни-тикшеренү эшен оештыручы, археограф, библиограф, китапханә белгече итеп таныта.

Ул бу мәсьәләләр буенча үзәк һәм җирле матбугатта чыгышлар ясый, дистәләрчә фәнни һәм әдәби тәнкыйть мәкаләләре, бәяләмәләр, китап гыйлеменә караган фәнни хезмәтләр яза, &quot;Татарика&quot; библиографиясен булдыру, планлы рәвештә кулъязмалар фондын тасвирлау эшен дә алып бара.

Галим фәнни эш белән генә чикләнми, күп кенә фәнни-популяр мәкаләләр дә яза, студентлар арасында китапчылык белеме, китапханә тарихы, китап фондлары, аларны туплау мәсьәләләре, каталоглар системасы, китап сайлау, китап белән эшләү кагыйдәләре, диплом һәм диссертацияләрдә библиографияне бирү тәртибе һәм башка темаларга лекцияләр дә укый.

Әмма, [[1963 ел]]ны &quot;Әдәби җыентык һәм альманахлар библиографиясе: 1917-1960&quot; дигән китабына Ленин-Сталинга багышланган шигырь җыентыкларын керткәне өчен аңа җитди гаеп ташлыйлар. Татарстан Өлкә партия комитетының махсус, чираттан тыш җыелган бюросында Әбрар Кәримуллин &quot;сәяси яктан җитлекмәгән&quot; кеше буларак шелтә ала һәм китапханәнең директор урынбасары вазифасыннан азат ителә. Әбрар Кәримуллин өстендә болытлар күптән куера башлаган була. Аны үзе төзегән библиографияләргә репрессияләнгән галим-әдипләрнең хезмәтләрен дә кертүдә һәм революциягә кадәр чыккан татар басмаларын мактауда гаеплиләр. Аның өстеннән яла хатлары да языла. Үз белдеге белән эш итәргә яраткан Ә.Кәримуллинны бу юлы инде акылга утыртырга җай чыга.

[[1964 ел]]ның декабрендә [[СССР ФА]]нең Казандагы [[Тел, әдәбият һәм тарих институты]] Әбрар Кәримуллинны кече фәнни хезмәткәр итеп эшкә ала. Монда ул &quot;Татар сәхнәсе (1917-1967): Әдәбият күрсәткече&quot; дигән хезмәтен тәмамлый. [[1968 ел]]да &quot;Татарларда [[матбагачылык]] туу һәм татар филологиясе буенча яңа чыганаклар&quot; дигән темага аспирантурасыз, фәнни җитәкчесез, институтның планына да кертмичә, кандидатлык диссертациясе яклый.

[[1971 ел]]да диссертация аерым китап булып, &quot;У истоков татарской книги: от начала возникновения до 60-х годов XIX века&quot; исеме астында басылып чыга. Китап үзебезнең илдә һәм чит илләрдә дә зур бәя ала. Галим биредә, татар матбагачылыгының тарихын яктырту белән беррәттән, китап белемендә беренчеләрдән булып, басма сүз тарихын өйрәнүдә зур әһәмияткә ия булган милли китап теориясен эшли. Әбрар Кәримуллин раславынча, китапның теле, авторның милләте, әсәрнең китап булып басылган урыны һәм башка сыйфатлары — аның кайсы халыкка хезмәт итүе белән берлектә каралырга тиеш. Автор тарафыннан милли китапның берьюлы берничә халыкның, бигрәк тә кардәш халыкларның, уртак байлыгы булуы ихтимал икәнлеге ачыла (нигезләнә).

Әбрар Кәримуллин [[1970 ел]]да XX йөз башы татар китабы тарихы буенча докторлык диссертациясен тәмамлый. Монография [[1974 ел]]да аерым китап булып басылып чыга (Татарская книга начала XX века. — Казан,1974.), бик күп белгечләр тарафыннан (бигрәк тә чит ил галимнәре тарафыннан) югары бәя ала. Әмма диссертация буларак галим аны бары тик [[1978 ел]]да гына яклый ала. Бу диссертация дә институт планына керми, эштән буш вакытта языла. Институт планы буенча галим библиографик күрсәткечләр төзү эшен дәвам итә. Шундыйлардан татар фольклоры һәм фольклористикасының 300 еллык үсешен чагылдырган библиографик тасвирламаны күрсәтергә була. (Татар фольклоры: Аннотацияләнгән әдәбият күрсәткече: (1612-1981). — Казан, 1993).

Докторлык диссертациясен яклаганнан соң, [[1983 ел]]да аның &quot;Реформалардан соңгы Россиядә татар китабы&quot; дип исемләнгән яңа монографиясе (Татарская книга пореформеной России. — Казань: Татар.кн.изд-во, 1983. — 320с.) басылып чыга. Шулай итеп, автор татар китабының революциягә кадәрге чорын яктыртуны тәмамлый. Галимнең әлеге хезмәте, элек язылган ике китап белән бергә, татар китабының килеп чыгышы, халыкның укый-яза белү дәрәҗәсе, татар халкы әдәбиятының, мәдәниятенең, мәгарифенең Россия тарихында тоткан урыны хакында яңача фикер йөртергә мөмкинлек бирә. Әлеге хезмәтләр нигезендә хәзер югары уку йортларында татар басма китабының тарихы укытыла. Галимнең шуннан соң язылган хезмәте татар китабының революциядән соңгы чорына багышлана. Ул 1989 елда басылып чыга. (Становление и развитие татарской советской книги: 1917-1932 гг. Очерки о ведомственных и кооперативных издательствах Татарской АССР). 
Шул ук вакытта ул тарих, әдәбият, мәдәният, археография, топономика, библиография буенча тикшеренүләрен дәвам итә. Татар, башкорт, үзбәк, казакъ, кыргыз халыкларының китап бастыру эше һәм бу өлкәдәге үзара элемтәләре хакында хезмәтләр яза.

Әбрар Кәримуллин күпкырлы галим булса да, гомере буе китап тарихы, библиография мәсьәләләрен үзәккә куеп эшли. Шул рәвешчә, халык хәтере булган китап язмышы — Ә.Кәримуллинның үз язмышына әверелеп яши. Китапка багышланган хезмәтләре аша ул татарның үзаңын үстерүгә сөйләп бетергесез зур өлеш кертә. Шулай да халкыбыз язмышына кагылышлы бер генә мәсьәлә дә аның игътибарыннан читтә калмый. Ул — татарның чын тарихын торгызу эшендә дә үзеннән зур өлеш керткән галим.

Татар халкының исемен һәм җисемен ачыклауга багышланган монографиясе татар һәм рус телләрендә өч тапкыр басылып чыгу, чит илләрдә япон һәм гарәп телләрендә дөнья күрүе үзе генә дә күп нәрсә турында сөйли. ([[Татарлар: исемебез һәм җисемебез|Татарлар: исемебез һәм җисемебез. —Казан: Татар.кит.нәшр., 1991]]).

[[1996 ел]]да басылып чыккан &quot;Язмыш, язмыш&quot; дигән китабы да авторның үз халкы язмышына багышланган. Монда чит илләрдә яшәгән милләттәшләребезнең гыйбрәтле язмышлары һәм үзебезнең Татарстандагы милли-мәдәни, фәнни, әдәби һ.б. проблемалар яктыртыла.
[[1997 ел]]да Ә.Кәримуллинның татар теле тарихы, аның бүгенгесе, киләчәге мәсьәләләренә багышланган &quot;[[Тел - милләтнең сакчысы]]&quot; дигән китабы басылып чыга. Татар телен яклауга, саклауга, үстерүгә, камилләштерүгә, аңа мәхәббәт тәрбияләүгә багышланган бу хезмәт гаҗәп актуаль проблемаларны күтәрә, аларны гамәлгә ашыру өчен кулланма да булып тора.

Галимнең [[2000 ел]]да дөнья күргән &quot;Без тарихта эзлебез&quot; дигән китабында, исеменнән үк күренгәнчә, татар халкының тарихына, мәдәниятенә караган материаллар тупланган. Биредә автор татар халкының милли азатлык, тигез хокуклылык, мөстәкыйльлек өчен көрәшен фәнни-публицистик рухта яктырта.

Халкыбызның мәшһүр галиме кайсы гына өлкәдә эшләсә дә, тапталган такыр юлдан бармый. Аның һәр хезмәтенә яңача караш хас. Шуңа күрә алар галимнәрне генә түгел, киң катлам укучыларны да җәлеп итә.

Әбрар Кәримуллин, халкыбызның кыю улы буларак, иҗтимагый хәрәкәттә дә актив катнаша. Ул Татарстанның суверенитетын ныгыту, татар милли хәрәкәтен тергезү юлында зур эш алып бара.

Халкыбызның күренекле татар галиме, китап белгече, библиограф, филология фәннәре докторы ([[1978 ел|1978]]), Татарстан Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы ([[1992 ел|1992]]), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе ([[1987 ел|1987]]), Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты ([[1991 ел|1991]]), Кол Гали исемендәге халыкара бүләк лауреаты ([[1995 ел|1995]]) академик Әбрар Гыйбадулла улы Кәримуллин 75 яшендә — [[2000 ел]]ның [[18 сентябрь|18 сентябрендә]] арабыздан китте.

== Китаплары, хезмәтләре ==
* 2005 ел - [[Безнең кардәшлек (китап)|Безнең кардәшлек]], Казан, ТКН
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

==Шулай ук карагыз==  
{{Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе}}
{{Тукай премиясе лауреатлары 1990-2000}}
{{Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе}}
{{Портал|Шәхесләр}}
{{rq|wikify}}

{{DEFAULTSORT:Кәримуллин, Әбрар}}
[[Төркем:Татар галимнәре]]
[[Төркем:Тукай премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Филология фәннәре докторлары]]
[[Төркем:ТАССР атказанган фән эшлеклеләре]]
[[Төркем:Археографлар]]</text>
      <sha1>e7bl09b6gxec7rxthg3p0xjirzyp6y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муса пәйгамбәр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19122</id>
    <revision>
      <id>5840358</id>
      <parentid>5795043</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Пәйгамбәрлек */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5310" sha1="bvx3get6yxds0nks952mmtaqvzlssof" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Муса (мәгънәләр)}}
{{Шәхес}}
[[Рәсем:Moses Pleading with Israel (crop).jpg|thumb|left|200px|Мусаның Израил халкына мөрәҗәгате]]
'''Муса''' ({{lang-ar|موسى}}, ''Муса'', {{lang-he|מֹשֶׁה}}, ''Моше, {{lang-grc|Mωυσής}}'', {{lang-la|Moyses}}) - [[ислам]], [[яһүдилек]] һәм [[христианлык]] [[дин]]нәрендә [[пәйгамбәр]] буларак саналган [[шәхес]]. Борынгы еврей теленнән тәрҗемә иткәндә ''Муса'' исеме ''[[су]]дан коткарылган'' [[мәгънә]]сенә туры килә.

Яһүдилеккә нигез салучы, яһүд халкын берләштерүче. Килеп чыгышы Борынгы Мисырдан.

[[Библия]] (Тәүратны) өйрәнүчеләр Моисей, XVIII һәм XIX династиясе фиргавеннәре белән бәйләп, б.э.к. XV—XIII гасырларда яшәгән дип билгели.
[[Файл:The_Finding_of_Moses.jpg|уңда|мини|336x336пкс|Моисены табу. [[Гудолл, Фредерик|Ф. Гудолл]], 1862]]

== Исеме ==
Муса исеме «судан коткарылган» дигәнне аңлата, ә башка фаразлар буенча, бу исем Мисырда барлыкка килгән һәм «бала» дигәнне аңлата&lt;ref name=&quot;кру&quot;&gt;[http://slovari.yandex.ru/dict/krugosvet/article/c/c0/1003336.htm?text=%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B9&amp;stpar3=1.1 Моисей // Кругосвет]{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;.

[[Библия]]дә әйтелгәнчә, Муса исеме аны [[Нил]] елгасыннан табып алып («чыгарылган») коткаруга бәйле. Бу исемне аңа фиргавен кызы бирә. Монда Мисырдан бәни исраилле (яһүдләрне) чыгарган Муса ролен күздә тотып сүз уйнату да булырга мөмкин. [[Антиклык|Антик]] тарихчы [[:ru:Иосиф Флавий|Иосиф Флавий]] аңлатуынча, Муса исеме ике мисыр сүзеннән тора: «коткарылган» һәм «мои» (су)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://khazarzar.skeptik.net/books/flavius/02.html|title=Иосиф Флавий. О древности еврейского народа. Против Апиона|publisher=khazarzar.skeptik.net|accessdate=2019-01-30}}&lt;/ref&gt;. [[:ru:Семитология|Семитологлар]] Муса исемен мисырча ''msy'' дигәннән килеп чыккан дип саный, бу сүз «ир бала» яки «бала табу» дигәнне аңлата&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Mark S. Smith|заглавие=Exodus|ответственный=|издание=|место=Collegeville, MN|издательство=The Liturgical Press|год=2011|том=3 (The New Collegeville Bible Commentary)|страницы=|страниц=|isbn=|isbn2=}}&lt;/ref&gt;.

== Пәйгамбәрлек ==
[[Синай (тау)|Синайдагы]] Хорив  тавы янында мал көтеп йөргәндә, янмас күгән агачыннан ([[:ru:неопалимая купина|неопалимая купина]]) Аллаһ эндәшеп, аңа үзенең исемен ача ([[Йәһвә]], яһүдчә יהוה) һәм халкын азат итәргә өнди. Муса ырудашлары ышанмаса нишләргә икәнен сорый. Аллаһ Мусага могҗизалар кылу сәләтен бирә: Муса таягын еланга әйләндерә, еланны кире таяк халәтенә кайтара; кулын куенына тыга - кулы махау авыруы белән авыргандай агара; яңадан куенына тыккач, кулы элекке хәленә кайта.

[[Нил]] буена кайткач, агасы [[:ru:Аарон|Һарун]] белән бергә (агасы аның ярдәмчесе була, чөнки Мусаның сөйләшүендә кимчелекләре була) фиргавенгә яһүдләрне азат итүен үтенеп килә. (Библия Исх. 4:16) Муса фиргавеннән Яхве исеме белән яһүдләргә корбан чалу өчен өч көн сорый. Фиргавен ризалашмагач, илне куркыныч фаҗигаләр чорнап ала. Шуннан соң гына фиргавен аларга 3 көнгә чүлгә барырга ризалык бирә. (Библия Исх. 12:31)

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Диннәр|Тарих|Шәхесләр}}
{{Ислам пәйгамбәрләре}}

[[Төркем:Дин]]
[[Төркем:Ислам пәйгамбәрләре]]</text>
      <sha1>bvx3get6yxds0nks952mmtaqvzlssof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лениногорск районы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21822</id>
    <revision>
      <id>5840359</id>
      <parentid>5715973</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа (2) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94532" sha1="3paga365ha0sgehr6t608rkav5d6ivo" xml:space="preserve">{{АТБВМ
 |Төс1                                = {{Төс/Россия}}
 |Татар исеме                         = Лениногорск районы
 |Чын исем                            = {{lang-ru|Лениногорский район}}
 |Герб                                = Coat_of_Arms_of_Leninogorsk_(Tatarstan).png
 |Байрак                              =  Flag of Leninogorsk (Tatarstan).png
 |Герб киңлеге                        = 
 |Байрак киңлеге                      = 
 |Герб тасвирламасы                   = 
 |Байрак тасвирламасы                 = 
 |Ил                                  = [[Россия]]
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region     = 
  |type       = 
  |уровень    = 
  |CoordScale = 
 |Гимн                                = 
 |Статус                              = [[Район]]
 |Регион төре                             = [[Җөмһүрият]]
 |Регион                              = [[Татарстан]]
 |Башкала                             = [[Лениногорски|Лениногорск]]
 |ЭреШәһәрләр                         =  
 |Нигезләү                            = [[1935]]
 |Юкка чыгу                           = 
 |Башлык                              = Хөсәенов Рәгать Галиәгъзам улы&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://leninogorsk.tatarstan.ru/tat/leninogorsk/administer/rukov.htm |access-date=2013-02-21 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011331/http://leninogorsk.tatarstan.ru/tat/leninogorsk/administer/rukov.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
  |Башлык исеме                       = Район башлыгы
 |Башлык2                             = Хисматуллин Айрат Әсгать улы&lt;ref&gt;http://leninogorsk.tatarstan.ru/tat/25/administer/execute_commitee/director.htm{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  |Башлык исеме2                      = Башкарма комитет җитәкчесе
 |ТЭП                                 = 
  |ТЭП елы                            = 
  |ТЭП буенча урын                    = 
  |Кеше башына ТЭП                    = 
  |Кеше башына ТЭП буенча урын        = 
 |Тел                                 =
 |Телләр                              = 
 |Халык саны                          =22 700 кеше
  |Халык саны исәбе елы               = 2010
  |Халыктан %                         = 0,6
  |Халык саны буенча урын             = 
  |Халык тыгызлыгы                    =
  |Халык тыгызлыгы буенча урын        =
  |Милли состав                       = 
  |Дини состав                        = 
 |Мәйдан                              =1843,2
  |Мәйданнан %                        = 2,7
  |Мәйдан буенча урын                 = 
 |Максималь биеклеге                  = 
 |Урта биеклеге                       = 
 |Минималь биеклеге                   = 
 |Киңлек                              = 
 |Озынлык                             = 
 |Харита                              = Location of Leninogorsky District (Tatarstan).svg
 |Харита зурлыгы                      = 350px
 |Административ берәмлек харитасы     = 
  |Харита зурлыгы ае                  = 
 |Сәгать поясы                         =  MSK (UTC+3)
 |Аббревиатура                        = 
 |ISO                                 = 
 |Телефон коды                        = 
 |Почта индекслары                    = 
 |Интернет домены                     = 
 |Автомобиль номерлар коды            = 16, 116
 |Сайт                                =  http://leninogorsk.tatarstan.ru/tat/
 |Commons-та төркем                   =
 |Искәрмә                             = 
}}
'''Лениного́рск районы''' ({{lang-tt|Лениногорск районы}}) — [[Россия Федерациясе]] [[Татарстан Республикасы]] составындагы административ-территориаль һәм [[муниципаль берәмлек]] ([[муниципаль район]]). Республиканың көньяк-көнчыгышында, [[Дала Зәе]] елгасының югаргы агымында урнашкан. Административ үзәге — [[Лениногорск]] шәһәре{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—185}}.
Хәзерге Лениногорск урынында 1795 елда Яңа Писмән биләмәсенә нигез салынган. XIX гасырда [[Яңа Писмән вулысы]] башта Ырынбур губернасы Бөгелмә өязенә, соңрак — Самар губернасына кергән. 1955 елның 18 августында, [[Яңа Писмән районы]] Татар АССРының бер өлеше булгач, җирлек шәһәр статусын ала һәм аңарга революционер Владимир Ленин исеме бирелә — Лениногорск дип атала башлый. Район да шушы исем белән йөртелә{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—185}}.
== Этимологиясе ==
Лениногорск районы үзенең исемен торак пункт атамасыннан алган (хәзер — административ үзәк). 1955 елга чаклы Лениногорск Яңа Писмән дип аталган, ул үз чиратында ''Иске Писмән'' авылыннан (шулай ук ''Ясаклы Писмән'') XIX гасырда аерылып чыккан. Географ Евгений Поспелов күрсәтүенчә, гомуми  Писмән топонимы Татарстанның елга һәм авыллары исемендә еш очраган ''писмән'' яки ''пичмән'' татар сүзен рус сүзенә охшату аша барлыкка килгән{{sfn|Поспелов|2002|С=240}}.
== Флагы һәм гербы ==
Лениногорск муниципаль районының хәзерге гербы һәм флагы 2005 елның июлендә раслана. Геральдик билгеләрне республика президенты карамагындагы Геральдика советының авторлар коллективы эшләгән һәм Татарстан һәм Россиянең Дәүләт геральдика реестрына кертелгән. Герб турыпочмаклы тукымадан гыйбарәт: яшел кырга көмеш белән каймаланган кара түбә кайчысы кадалган, ә аскы өлештә икесе ике якка авышкан алтын төстәге ике чәчәк. Гербның өске өлешендә кызыл фонда алтын белән чигелгән яшел лалә сүрәтләнгән&lt;ref name=tatcenter&gt;{{cite web
|url        =https://tatcenter.ru/district/leninogorskij-rajon/
|title      = Лениногорский район  
|publisher  =  TatCenter
|accessdate = 2020-11-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url        =http://www.heraldikart.ru/oficial%20simvoli/reshenie%20o%20gerbe%20lenin%20rn.htm
|title        =Решение об утверждении герба Лениногорского муниципального района
|publisher        =Территориальная геральдика Республики Татарстан
|accessdate        =2020-11-11
|archivedate        =2021-03-05
|archiveurl        =https://web.archive.org/web/20210305061246/http://www.heraldikart.ru/oficial%20simvoli/reshenie%20o%20gerbe%20lenin%20rn.htm
}}&lt;/ref&gt;.
Яшел кыр һәм чәчәкләр Татарстанның көньяк-көнчыгышындагы географик үзенчәлекләрне күрсәтә, шулай ук җирле флора һәм фаунаның күптөрлелеген символлаштыра. Белгечләр көмеш җирлегендәге кара кайчыны төрлечә аңлаталар: бер яктан, бу — районның икътисади үсешен тасвирлаучы нефть фонтаны. Икенче яктан караганда, кайчы формасын республиканың көньяк-көнчыгышындагы бу мөһим сәнәгать һәм транспорт төененнән таралып киткән юллар мәгънәсе салынган дип аңлатырга мөмкин. Гербның очындагы ике якка авыш урнашкан лалә чәчәге милли традицияләрне саклауны һәм ихтирамны күрсәтә&lt;ref name=tatcenter/&gt;.
Флаг герб нигезендә эшләнгән һәм Татарстанның милли флагы төсләрен кабатлый, әмма герб композициясе аның төп контуры рәвешендә сул яктан урнашкан. Флаг нигезендә иңе озынлыгына карата 2:3 нисбәтендәге төсле тукыма ята&lt;ref name=tatcenter/&gt;.
== Географиясе ==
[[Файл:Leninogorsk geo. Neft.png|thumb|350px|Нефть яткылыклары карта-схемасы]]
[[Файл:Leninogorsk geo. Bitum.png|thumb|350px|Битумлы яткылыкларның карта-схемасы]]
[[Файл:Len geo GKM.png|thumb|right|350px|Балчык һәм карбонат токымнары карта-схемасы]]
[[Файл:Leninogorsk geo Vod.png|thumb|350px|Җир асты сулары һәм дәвалау пычракларының карта-схемасы]]
[[Файл:Leninogorsk oxr.zon.png|thumb|right|250px|Лениногорск муниципаль районында урнашкан аеруча сакланган тәбигать территорияләренең карта-схемасы]]
=== Урнашуы ===
Район төньякта — республиканың [[Әлмәт районы]], көнчыгышта — [[Бөгелмә районы]], көнбатышта — [[Чирмешән районы|Чирмешән]] районнары белән, көньяктан — [[Самар өлкәсе]] (Шынталы һәм Келәүле районнары) белән чикләнә. Киңлек юнәлешендә озынлыгы 63 км, меридиан юнәлешендә — 33 км тәшкл итә. Район урман-дала зонада урнашкан һәм уртача континенталь климатка ия{{sfn|Туристический паспорт|2018|С=6}}.
=== Геологик характеристикасы ===
Лениногорск районы Татарстан районнары арасында биек рельефлы районнарның берсе. Билгеләр 150 метрдан 340 метрга кадәр үзгәреп тора, аларның иң түбәннәре елга үзәннәрендә, ә иң югарылары - Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгы һәм Шогыр калкулыкларының югаргы түбәләрендәге күпсанлы тау катламларында билгеләнә. Җирле ландшафт елга үзәннәре, чокыр-чакырлар һәм өннәр челтәре белән характерлана, шул ук вакытта төшү урыннары я сөзәк тау битләре, я текә чыгынтылар белән характерлана. Район территориясендә Чишмә, Дала Зәе елгалары һәм аларның кушылдыклары ага{{sfn|Туристический паспорт|2018|С=6}}.
Лениногорск районы республикада чишмәләре күплеге белән аерылып тора — 263{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—185}}. Төбәк иң күп җир асты казылма байлыкларына: нефть, битум, известьташ, доломит, ком-вак таш катышмалары, балчык һ. б. ия{{sfn|Туристический паспорт|2018|с=6—7}}.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Нефть яткылыклары
|-
! № !! Атамасы !! Үзләштерелгәнлеге !! Зурлыгы
|-
| 1 || Урмышлы || Эшкәртелә || Кече
|-
| 2 || Ромашкинский || Эшкәртелә|| Уникаль
|-
| 3 || Глазовский || Эшкәртелә || Кече
|-
| 4 || Коногоровский || Разведкалана һәм тикшерелә || Кече
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Битум яткылыклары
|-
! № !! Атамасы !! Үзләштерелгәнлеге !! Зурлыгы
|-
| 1 || Сугышлы || Мәгълумат юк || уртача
|-
| 2 || Спиридоновский || Мәгълумат юк || кече
|-
| 3 || Шөгер || Мәгълумат юк || кече
|-
| 4 || Иштирәк || Мәгълумат юк || кече
|-
| 6 || Самар || Мәгълүмат юк || уртача
|-
| 9 || Сары Биккол || Мәгълумат юк || кече
|-
| 10 || Мордва-Кармал || Эшкәртелә || уртача
|-
| 11 || Подлесной || Үзләштерүгә әзерләнә || кече
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Балчык, карбонат токымнары яткылыклары&lt;ref name=tfi&gt;{{cite web   
|url        = https://tfi.tatarstan.ru/mineral.htm   
|title        = Минерально-сырьевая база   
|publisher        = Татарский филиал ФБУ “Территориальный фонд геологической информации по Приволжскому федеральному округу”   
|accessdate        = 2020-11-13   
|archivedate        = 2021-04-20   
|archiveurl        = https://web.archive.org/web/20210420235939/https://tfi.tatarstan.ru/mineral.htm   
}}&lt;/ref&gt;
|-
! № !! Файдалы казылмалар !! Зурлыгы !! Үзләштерелгәнлеге !! Атамасы
|-
| 1 || балчык, кирпеч балчыксыл туфрагы || уртача || Мәгълумат юк ||Яңа Шөгер
|-
| 2 || известьташ || кече || Дәүләт резервы || Көньяк Кәркәле 
|-
| 3 || известьташ || кече || Дәүләт резервы || Сугышлы I
|-
| 4 || доломитлы известьташ вак ташы, онташы || кече || Эшкәртелә || Кәркәле 
|-
| 5 || известьташ || кече ||Дәүләт резервы || Тимәш
|-
| 6 || известька известьташ || кече ||Мәгълумат юк||Восходненский II
|-
| 7 || балчык, кирпеч балчыксыл туфрагы || уртача || Мәгълумат юк || Восходненский
|-
| 8 || цемент балчыгы || кече || Дәүләт резервы || Иштирәк
|-
| 9 || цемент изветьташы || кече || Мәгълумат юк || Иштирәк
|-
| 10 || бут зветьташы ||уртача || Эшкәртелә || Кәркәле
|-
| 11 || цемент известьташы || кече || Мәгълумат юк ||
|-
| 12 || цемент балчыгы || кече || Дәүләт резервы || Шөгер 
|-
| 13 || цемент известьташы || уртача || Мәгълумат юк || Шөгер
|-
| 14 || известьташ || кече || Дәүләт резервы ||Карлыгач
|-
| 15 || известьташ || кече || Дәүләт резервы || Көньяк Урмышлы
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Җир асты сулары һәм дәвалау пычраклары яткылыклары &lt;ref name=tfi/&gt;
|-
! № !! Файдалы казылма !! Зурлыгы !! Үзләштерелгәнлеге !! Атамасы
|-
| 1 || Составы буенча бүленмәгән минераль дәвалау сулары || эре || Мәгълумат юк || Бакир
|-
| 2 || Составы буенча бүленмәгән минераль дәвалау сулары || уртача || Мәгълумат юк || Шөгер
|-
| 3 || Дәвалау пычраклары || уртача || Мәгълумат юк || Югаргы Мочажина
|-
| 4 || Составы буенча бүленмәгән минераль дәвалау сулары || уртача || Эшкәртелә || Лениногорск
|-
| 5 || Төче эчәр су || уртача || Эшкәртелә || Бөгелмә шәһәренең су алу җайланмасы
|}
=== Флорасы һәм фаунасы ===
Лениногорск районында махсус сакланылучы дүрт табигый объект урнашкан: Шөгер аучылык тыюлыгы, [[Дала]] тыюлыгы, [[Чишмә]] һәм [[Дала Зәе]] елгалары{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—189}}.
Районның чирек территориясен киң яфраклы урманнар каплый, анда күбесенчә имән, өрәңге, юкә һәм каен үсә, шул ук вакытта урманнар республика территориясенең уртача 16 %ын гына алып тора. Аларның иң кыйммәтлеләре — сабакчалы имән утыртмалары. Урманнар бай үлән япмасы белән капланган һәм бик күп төрлө үсемлекләре белән үзенчәлекле: җилбәгәй, күке җимеше, каз суганы, исле балтырган, йолдызкай, урман кыңгыравы һ.б. Көньякта коры үзәнле һәм чокырлы дала ландшафты өстенлек итә. Үсемлекләр арасыннан монда кызыл тамыр, яшел җир җиләге, Маршалл кияү үләне, каурый кылган, болын солыбашы, бүтәгә, кылган таралган. Районда Татарстанның Кызыл китабына кертелгән сирәк очрый торган үсмлекләр бар, мәсәлән, Лениногорск районында әтмәкәй, чыпчык тарысы, аксыл-сары йонтәсбаш. Районда үсемлекләрнең барлыгы 110 төре үсә, шул исәптән 27 төре республиканың Кызыл китабына кертелгән{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—189}}.
Татарстанның көньяк-көнчыгышы хайваннар һәм кошлар дөньясының төрлелеге белән аерыла. Орнитолог галимнар монда кошларның 68 төре яшәвен билгели. Кыр сабан тургае күп очрый, сирәгерәк — сары чәперчек һәм кыр девете (полевой конёк). Җирле кызыл китап кошларына тазгара яки көчегән, бүдәнә, кыр тавыгы яки көртлек, дала көйгәнәге, болын көйгәнәге, өке ябалагы, һупазы, нарат тургае, яшел тукран карый. Урманнарда үр куяны, төлке, европа нәкәсе (байбак) очрый; сирәгерәк - янут эт һәм дала көзәне. Җирле фаунаны кимерүчеләрсез: гади кыр тычканы, кечкенә урман тычканы һәм җирән кыр тычканы, Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәрдән: дала тычканы һәм Эверсман әрләннән башка күз алдына китереп булмый{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—189}}.
== Тарихы ==
[[Файл:Uf 1792.jpg|thumb|300px|Өфе наместниклыгы картасы]]
[[Файл:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b56 184-0.jpg|thumb|300px|Самар губернасы картасы]]
=== XVI—XIX гасырлар ===
XVII гасырга чаклы Чулман аръягы көньяк-көнчыгыш территориясендә кеше аз яшәгән. Тикшерелгән археологик мәгълүматлар буенча, хәзерге Лениногорск районы биләмәсендәге көтүлек җирләре күчмә хуҗалык алып барган Мөфтияри кабиләсенеке була. 1552 елда [[Казан ханлыгы]]н [[Иван Грозный]] яулап ала, ә дүрт ел үтүгә [[башкортлар]] Россия составына керә. Шулай итеп хәзерге Татарстанның көньяк-көнчыгыш территориясе Мәскәү дәүләтенең бер өлеше булып китә. Край белән Казан сарай приказы идарә итә, ә 1708 елдан урта һәм түбән Идел буен һәм Урал алдын үз эченә алган яңа барлыкка килгән [[Казан губернасы]] составына керә{{sfn|Ногманов|2019|c=7—8}}.
1730нчы елларда солдатларны урнаштыру планы эшләнә. Шулай, 1732 елда Кече Бөгелмә бистәсе (хәзер Лениногорск районының Медведка авылы) барлыкка килә,  1736 елда — Олы Бөгелмә ([[Бөгелмә]] шәһәре). Соңрак Спиридоновка авылына нигез салына{{sfn|Ногманов|2019|c=7—25}}.
Районның чикләре күп тапкырлар үзгәртелгән, 1744 елдан бу территория [[Ырынбур губернасы]] составына керә. Казан һәм Ырынбур губерналары чиге  [[Чирмешән]] елгасыннан үткән, аннан Кичүйгә чаклы көньяк-көнчыгышка төшкән һәм төньяк-көнчыгышка, Минзәләгә чаклы, күтәрелгән{{sfn|Тархов|2001|с=1—32}}. 1740нчы елларда хәзерге Лениногорск районы территориясендә, империя хөкүмәте алып барган колониалләштерү һәм урыслаштыру сәясәтенә ярашлы, күчеп килүчеләр авыллары барлыкка килә. 1744-1747 елларда үткәрелгән икенче ревизия нәтиҗәсе буенча (патша Россиясендә халык исәбен алу), район территориясендә барлыгы 13 авыл (Каратай, Надер, Сәет, Урмышлы, Сары Бикчура, Аналык, Иштирәк, [[Кәркәле]], [[Шөгер]], Туктар, Куакбаш, Шачили, Измайлово) исәпкә алынган, әмма район биләмәсендә бу авыллар гына булмаган, ясаклы татар крестьяннарының исәбен алу китабына христиан авыллары - Иске Писмән һәм Кувацкая бистәсе кертелмәгән. 1761—1762 еллар халык исәбен алу нәтиҗәсе буенча, Кувацкая бистәсендә 210 йортта 1083 кеше, Письмянская бистәсендә — 109 йортта 711 кеше, Медведкада — 67 йортта 486 кеше яшәгән. Бу вакытка инде Сары Биккол, Каратай, Сугышлы, Кирлегач кебек яңа татар авыллары барлыкка килгән. 1770нче елларга бу җирләрдә мордва һәм чуаш авыллары - Мордовская Ивановка, [[Карамалка]], [[Кузайкино]] һ.б. нигезләнгән&lt;ref name=library&gt;{{cite web
|url        = http://www.lencbs.ru/index.php/istoricheskaya-spravka 
|title      = Историческая справка. История г. Лениногорска и Лениногорского района
|date       = 2017-10-30
|publisher  = Лениногорская Централизованная библиотечная система
|accessdate = 2020-10-30
}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Бурханов|2017|c=118—121; 138-139}}.
1773—1775 елларда Урта Идел буенда [[Емельян Пугачёв]] җитәкчелегендә Крестьяннар сугышы башлана. 1773 елның октябрендә күтәрелеш Бөгелмә воеводствосын чолгап ала, һәм көзгә табан монда 15 пушка белән кораланган гомуми алганда 15 меңләп кешедән торган тистәләп баш күтәрүче отрядлар хәрәкәт иткән. Алар арасында Осип, Мостафин, Давыдов, Енгалычев, Уразмәтов, Черняев отрядлары булган. Күтәрелеш бастырылганнан соң хәзерге Лениногорск районы территориясенә качакларның яңа дулкыны ябырыла. Бәкер, Яңа Иштирәк, Тимәш, Югаргы Ширшила, Юлтимер авыллары барлыкка килә. 1775 елда [[Екатерина II]] губерна реформасы үткәрә — губерналар һәм өязләр саны арта. 1781 елгы реформа нигезендә [[Бөгелмә өязе]] булдырыла, аның территориясендә хәзер Лениногорск, [[Әлмәт]], [[Чирмешән]] һ. б. районнар урнашкан. 1781 елда Өфе наместниклыгы ике: Уфа һәм Ырынбур өлкәләреннән торган үзаллы губернага әйләнә. Уфа өлкәсенә сигез өяз кертелә, аларның берсе — [[Бөгелмә өязе]]{{sfn|Тархов|2001|с=1—32}}.
1785 елга карата хәзерге Лениногорск районы территоиясендә 6 меңгә якын кеше яшәгән. Ун ел үтүгә Бөгелмә өязендә Яңа Писмән авылы барлыкка килә, һәм 1955 елда ул Лениногорск дип атала башлый. 1797 елга татар авылларында халык саны байтакка арта. [[Бөгелмә]]дә 359 йортта 1858 кеше, Медведкада — 99 йортта 870 кеше, Сарыбикколда — 28 йортта 178 кеше, Сәет-Кырлыгачта 40 йортта 227 кеше яши&lt;ref name=library/&gt;.
1851 елда административ реформалар нәтиҗәсендә составына [[Бөгелмә өязе]] дә кергән [[Самар губернасы]] булдырыла. 1860 елга анда халык саны 22 230 кешегә якын тәшкил иткән 37 торак пункт була, ә 1872 елга инде халык саны 28 929 кеше була. Бөгелмә өязенә кергән зур торак пунктларның формалашыуы XIX гасыр ахырына тәмамлана. [[Столыпин аграр реформасы]] үткәрелгәннән соң, 1905 елга район территориясендә тагы яңа авыллар: Яңа Елхау, Аккүл, Яңа Чыршылы, Марьяновка, Малаховка, Волжанка, Дала Зәйе авыллары барлыкка килә. Һәм биш елдан бу урында 55 015 кеше яшәгән{{sfn|Список|1910}}{{sfn|Самарская губерния|1864}}&lt;ref name=library/&gt;.
=== XX гасыр ===
[[Файл:Монумент скважине № 1, давшей начало промышленной добычи нефти в Татарстане.jpg|thumb|right|270px|Татарстанда 1943 елның 2 августында беренче нефть  биргән 1нче скважина. Проект авторы Өлфәт Фәттахов, 1981 елның 1 октябрендә куелган]]
Октябрь революциясеннән соң, Идел буенда хакимияткә большевиклар килә. 1917 елда Бөгелмә өязендә авыл волость советлары һәм депутатларны Советларның беренче өяз съездына сайлыйлар. Артабангы Ватандашлар сугышы елларында Чулман аръягының көньяк-көнчыгыш территориясеннән гаскәрләр уза, аяусыз сугышлар бара. 1918 елның 13 октябрендә Кызыл армия Бөгелмәгә керә, әмма икенче елның язында большевикларны Колчак кысырыклый, ә 1919 елның маенда шәһәр тагы да большевиклар контроленә күчә. Урындагы татар-башкорт формированиеләре Көнчыгыш фронтта акларга каршы торуда мөһим роль уйный{{sfn|История Татарстана|2014|c=42—44}}.
1920 елда Яңа Писмән бистәсе җирләре дә кергән Бөгелмә өязе ТАССР составындагы Бөгелмә кантоны итеп үзгәртелә. Бер елдан Идел буенда ачлык башлана, һәм аннан гомум алганда 2 миллионга якын кеше зыян күрә. Бер Бөгелмә кантонында гына ачлыктан 35 меңнән артык кеше, шул исәптән булачак Лениногорск районы халкының өчтән бер өлеше һәләк була. Ачлыкка каршы көрәшү һәм балаларга ярдәм итү максатында «Промгол» ашханалары ачыла{{sfn|История Татарстана|2014|c=54—55}}.
 
1930 елда [[Татар Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] районнарга бүленә. Бөгелмә кантоны урынына [[Шөгер]], [[Бөгелмә]], [[Чирмешән]], [[Баулы]], [[Әлмәт]] районнары, соңрак — [[Азнакай районы]] булдырыла. Хәзерге Лениногорск районы территориясе ул чорда Бөгелмә һәм Әлмәт районнарына караган. 1930нчы еллар башында Бәкер авылында дәвалау балчыклары табыла һәм шушы ук исемле курорт төзелә, ә территориясендә хәстәханәләр, медицина пунктлары ачыла башлый, Түбән Чыршылы амбулаториясе барлыкка килә&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://www.tatar-inform.ru/news/society/22-08-2018/sanatoriy-bakirovo-otmetit-85-letie-yubileynoy-nedeley-4835648 
|title      = Санаторий «Бакирово» отметит 85-летие «Юбилейной неделей» 
|date = 2018-08-22
|publisher  = Tatar-inform
|accessdate = 2020-11-16
}}&lt;/ref&gt;.
1935 елның 10 февралендә Яңа Писмән, Иске Писмән, Зәй-Каратай, Глазовский, Михайловский, Ивановский, Алёшкинский, Горкинский авыл советларыннан торган Яңа Писмән районы оеша. Хәзерге Лениногорск районының өлеше булып киткән Шөгер районы составына Иске Варваринский, Спиридоновский, Мордва-Ивановский, Кирлегач, Кузайкинский, Куакбаш, Урмышлы, Сарыбиккол, Түбән Чершелин, Мордва Кәркәлесе, Искекуак, Яңа Иштирәк, Сугышлы, Иске Иштирәк, Чутин, Яңа Серёжкин, Урдалы, Мөкмин-Каратай, Сходневский, Тимәш, Лагыр, Подлесно-Үтәмеш авыл советлары керә. 1930нчы елларда эре торак пунктларда клублар, китапханәләр ачыла, сәнгати һәвәскәр түгәрәкләре, колхоз-совхоз театрлары эшли башлый. 1937 елда [[Иске Писмән]] авылыннан 7 километрда «Бөгемә» аэропорты төзелә{{sfn|Шугур|1997}}. Артабангы елларда Татарстанның көньяк-көнчыгынышда нефть разведкалау эшләре алып барыла. Тиздән Лениногорск районында нефтчеләрнең тәүге бистәсе — Яшел Агачлык калкып чыга&lt;ref name=library/&gt;.
Бөек Ватан сугышы елларында ТАССР-дан 10 меңгә якын доброволец фронтка китә. Сугыш дәвамында Лениногорск районыннан 6789 сугышчы хөкүмәт наградаларына лаек була. Шуларның 12-се [[Советлар Союзы Каһарманы]] дигән исемгә ([[Баһаветдинов Гыйльми Әбләзи улы]], Газыйнур Гафиатулла улы Гафиатуллин, [[Денисов Иван Федорович|Иван Денисов]], [[Заварыкин Иван Александрович|Иван Заварыкин]], [[Мурзин Ибраһим Хөсәйен улы]], [[Садриев Самат Сәләх улы]], [[Ушполис Григорий Саульевич|Григорий Ушполис]], [[Хайретдинов Акрам Минһаҗ улы]], [[Халиков Ислам Рәхим улы]], [[Хәлиулин Мисбах Хәлиулла улы]], [[Яковлев Евстафий Григорьевич|Евстафий Яковлев]] һәм [[Яницкий Василий Иванович|Василий Яницкий]]), өч кеше [[Дан орденының тулы кавалеры]] ([[Мөтигуллин Габдулла Мөтигулла улы]], [[Алаев Михаил Константинович|Михаил Алаев]] һәм [[Николаев Яков Иванович|Яков Николаев]]) исеменә лаек була{{sfn|Книга памяти|1997}}.
Ягулык җитмәү һәм республиканың көньяк-көнчыгышында дошманнар гаскәрләренең һөҗүме ул вакытта эшләнелә торган барлык төп нефть ятмалары булган, бу төбәктә геологик разведка экспедицияләре үткәрү өчен сәбәп булган. 1943 елның 2 августында галимнәр 750 метр тирәнлектә Шөгер нефть ятмасын таба. Берничә атнадан биредә тәүлегенә 20 тонна дебитлы беренче нефть фонтаны керде. СССР хөкүмәтенең 1944 елның 11 мартындагы карары белән разведка эшләрен дәвам итү һәм нефть промыселы ятмаларында төзү турында Карар кабул ителә, шулай итеп Шөгер эреләндерелгән промыселы 1945 елның 30 маенда ачыла. 1947 елның гыйнвар ахырында Ромашкино авылы янында Яңа Писмәннән 7 км ераклыкта урнашкан Ромашкино мәйданында 3 нче скважина бораулана башлый һәм 1948 елның 31 маенда ук көчле Девон катламы ачыла. Шул ук елны скважина тәүлегенә 60 тоннага кадәр, аннары 120 тоннага кадәр нефть китерә башлады. Шулай итеп, Ромашкино нефть чыганагы төбәк икътисадын үстерүгә көчле этәргеч бирә.
1950 елда районның административ үзәгендә «Бөгелмәнефть» һәм «Татбурнефть» трестлары оештырыла, шулай ук яңа эшчеләр бистәсе төзелә башлый. 1955 елның 18 августында РСФСР Югары Советы Президиумы Указы белән Татарстан АССР Яңа Писмән районының Яңа Писмән поселогы республика буйсынуындагы шәһәр итеп үзгәртелә һәм революция башлыгы исемен ала, шул ук вакытта Яңа Писмән районы Лениногорск дип үзгәртелә. 1959 елның 12 октябрендә яңа оешкан район составына Шөгер районының Иске Варварино, Спиридоново, Мордва-Иваново, Кирлегәч, Кузайкино, Куакбаш, Ормашлы, Сарабиккол, Түбән Чыршылы, Мордва-Карамалы, Иске Куак, Яңа Иштирәк, Сугышлы, Иске Иштирәк, Чүте, Яңа Сережкино, Урдалы, Мөкмин-Каратай авыл җирлекләре белән берлектә Шөгер районының бер өлеше кертелә. Дала Зәе авыл советы Иске Писмән һәм Савочка авыл советлары белән Писмән советына берләшә.{{sfn|Минкин|2011|c=3—26}}&lt;ref name=library/&gt;.
=== Бүгенге көндә===
«Лениногорск муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башкарма комитеты район советына, район башлыгына һәм район халкына буйсына. Комитетның төп бүлекләре арасында ЗАГС, архитектура һәм шәһәр төзелеше бүлеге, икътисад бүлеге, опека һәм попечительлек секторы, хокук тәртибен саклау җәмәгать пункты, архив һәм башкалар бар. 2019 елның октябреннән башлап Башкарма комитет җитәкчесе вазифасын Михайлова Зөлфия Габдулхамәт кызы башкара. Лениногорск муниципаль районы башлыгы һәм Лениногорск шәһәре мэры — Хөсәенов Рәгать Галиәгъзәм улы. 2025 елның 24 сентябреннән Лениногорск районы башлыгы ― Марат Нил улы Гыйрфанов&lt;ref&gt;[https://leninogorsk.tatarstan.ru/photoreport.htm/photoreport/10479199.htm  Марат Нилевич Гирфанов избран главой Лениногорского муниципального района.] leninogorsk.tatarstan.ru, 24.09.2025&lt;/ref&gt;.
== Халык саны ==
2010 елгы Бөтенроссия халык санын алу нәтиҗәләре буенча, татарлар — 51,5%, руслар - 37,0 %, мордвалар — 4,6%, чуашлар — 4,5% тәшкил иткән. Шәһәр шартларында (Лениногорск шәһәре) район халкының 75,52%  яшәгән. 2018 елга 1 мең кешегә туучылар саны — 10%, үлүчеләр саны - 14,8% тәшкил иткән. 2019 елда ике күрсәткеч тә кимегән: соңгы исәпләүләр буенча, туучылар саны 1000 кешегә 8,9% тәшкил иткән, ә үлүчеләр саны 13% ка кадәр кимегән. Шулай итеп, районда халыкның табигый кимүе 4,1% тәшкил иткән&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = https://ias.tatar.ru/ipad/open_rt_view.php?DNSID=null&amp;id=31876
 |title       = Татарстан Республикасы шәһәр округлары һәм муниципаль районнарында халыкның тәбигый хәрәкате коэффициенты
 |date        = 2020-05-12
 |publisher   = Татарстан Республикасының социаль-икътисади мониторингы буенча комитеты
 |accessdate  = 2020-11-16
 |archivedate = 2021-01-07
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20210107022100/https://ias.tatar.ru/ipad/open_rt_view.php?DNSID=null&amp;id=31876
}}&lt;/ref&gt;.
{{ Население | Лениногорский район }}
[[Файл:Этническая карта Бугульминского и Лениногорского районов.png|thumb|300px|Бөгелмә һәм Лениногорск районнарының этник картасы]]
[[Файл:Религиозная карта Бугульмитского и Лениногорского районов.png|thumb|300px|Бөгелмә һәм Лениногорск районнарының дин картасы]]
=== Районда туган танылган шәхесләр ===
* [[Марсель Әхмәтҗанов]] (1939―2025), әдәбият галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы.
* [[Алмаз Борһанов]], драма актеры, [[Камал театры]] артисты.
* [[Җәүдәт Дәрзаман]] (''[[1945 ел|1945]], [[Сугышлы (Лениногорск районы)|Сугышлы]]—[[2019 ел|2019]], [[Казан]]''), шагыйрь, журналист.
* [[Мансур Закиров (1937)|Мансур Закиров]] (1937), рәссам. [[ТР атказанган сәнгать эшлеклесе]].
* [[Надежда Кадышева]] (''[[1959 ел|1959]], Горки''), җырчы, РФ халык артисты.
* [[Люция Мусина]] (''Закирова'', 1976), җырчы, Татарстанның атказанган артисты (2026).
* [[Гәрәй Рәхим]] (''[[Григорий Родионов]], [[1941 ел|1941]], [[Аланлык]]—2021, Казан''), шагыйрь, [[Татарстанның халык язучысы]] (2011), [[Тукай премиясе]] иясе (1984), [[ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе]] (1985), [[Саҗидә Сөләйманова премиясе]] иясе (2006).
* [[Раил Шәмсуаров]] (''[[1987 ел|1987]], [[Яңа Иштирәк]]''), [[Камал театры]] актеры, [[ТР атказанган артисты]].
* [[Таһир Шәмсуаров]] (''[[1954 ел|1954]], [[Яңа Иштирәк]]''), шагыйрь, педагог, [[Саҗидә Сөләйманова премиясе|С. Сөләйманова]], [[Шамил Бикчурин премиясе|Ш. Бикчурин]] премияләре лауреаты.

== Идарә-җир төзелеше ==
Лениногорск муниципаль районы «муниципаль берәмлекләрнең һәм аларның составындагы муниципаль берәмлекләрнең территорияләре чикләрен билгеләү һәм аларның статусы турында 2005 елның республика законы» нигезендә район 25 муниципаль берәмлеккә бүленә, шул исәптә бер шәһәр, 24 авыл җирлеге һәм 67 торак пункт бар&lt;ref name=law&gt;{{cite web
|url        =http://docs.cntd.ru/document/917016249
|title      = Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года № 34-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Лениногорский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе»
|date       = 2010
|publisher  = Электронный фонд правовой и нормативно-технической документации
|accessdate = 2020-11-13
}}&lt;/ref&gt;.
{{Автонумерация
  | Оформление = standard sortable
  | Столбцов = 6
  | Заголовок2 = Муниципаль&lt;br&gt;берәмлек | Заголовок3 = Административ&lt;br&gt;үзәк | Заголовок4 = &lt;small&gt;Торак&lt;br&gt;пунктлар&lt;br&gt;саны&lt;/small&gt; | Заголовок5 = Халкы&lt;br&gt;(кеше) | Заголовок6 = Мәйданы&lt;br&gt;(км²)
  | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right
  | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число
|А-%|  '''Шәһәр җирлеге'''  | | | |
|А|[[Лениногорск]] | [[Лениногорск]] шәһәре| 1 | {{ Население | Лениногорск | тс }} |30,50&lt;ref name=law/&gt;
|Б-%|  '''Авыл җирлекләре'''  | | | |
|Б| [[Глазов авыл җирлеге]] | [[Үрнәк-Күмәк]] авылы| 3 | {{ Население | Глазовское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | 74,76
|Б| [[Зәй-Каратай авыл җирлеге]] | [[Зәй-Каратай авылы]] | 2 | {{ Население | Зай-Каратайское сельское поселение | тс }} | 73,13
|Б| [[Зелёная Роща авыл җирлеге]] | [[Зелёная Роща]] авылы | 2 | {{ Население | Зеленорощинское сельское поселение (Лениногорский район) | тс }} | 39,14
|Б| [[Иванов авыл җирлеге]] | [[Ивановка]] авылы| 5 | {{ Население | Ивановское сельское поселение (Лениногорский район) | тс }} | 113,40
|Б| [[Керкәле авыл җирлеге]] | [[Керкәле]] авылы | 2 | {{ Население | Каркалинское сельское поселение | тс }} | 60,38
|Б| [[Кармалка авыл җирлеге]] | [[Мордва Кармалкасы авылы]] | 1 | {{ Население | Кармалкинское сельское поселение | тс }} | 38,35
|Б| [[Кирлегәч авыл җирлеге]] | [[Кирлегәч]] авылы | 2 | {{ Население | Керлигачское сельское поселение | тс }} | 53,30
|Б| [[Куакбаш авыл җирлеге]] | [[Куакбаш]] авылы | 3 | {{ Население | Куакбашское сельское поселение | тс }} | 80,86
|Б| [[Мичурин авыл җирлеге]] | [[Мичурин исемендәге бистә]] | 2 | {{ Население | Мичуринское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | 61,49
|Б| [[Мөэмин-Каратай авыл җирлеге]] | [[Мөэмин-Каратай]] авылы| 1 | {{ Население | Мукмин-Каратайское сельское поселение | тс }} | 17,47
|Б| [[Түбән Чыршылы авыл җирлеге]] | [[Түбән Чыршылы]] авылы| 3 | {{ Население | Нижнечершилинское сельское поселение | тс }} | 121,40
|Б| [[Яңа Иштирәк авыл җирлеге]] | [[Яңа Иштирәк]] авылы| 3 | {{ Население | Новоиштерякское сельское поселение | тс }} | 59,99
|Б| [[Яңа Чыршылы авыл җирлеге]] | [[Яңа Чыршылы]] бистәсе| 6 | {{ Население | Новочершилинское сельское поселение | тс }} | 144,81
|Б| [[Писмән авыл җирлеге]] | [[Подлесный]] бистәсе| 9 | {{ Население | Письмянское сельское поселение | тс }} | 221,47
|Б| [[Сарабиккол авыл җирлеге]] | [[Сарабиккол]] авылы| 1 | {{ Население | Сарабикуловское сельское поселение | тс }} | 48,06
|Б| [[Иске Иштирәк авыл җирлеге]] | [[Иске Иштирәк]] авылы| 3 | {{ Население | Староиштерякское сельское поселение | тс }} | 99,86
|Б| [[Иске Куак авыл җирлеге]] | [[Иске Куак]] авылы| 1 | {{ Население | Старокувакское сельское поселение | тс }} | 83,47
|Б| [[Иске Шөгер авыл җирлеге]] | [[Иске Шөгер]] авылы| 2 | {{ Население | Старошугуровское сельское поселение | тс }} | 60,63
|Б| [[Сугышлы авыл җирлеге]] | [[Сугышлы]] авылы| 2 | {{ Население | Сугушлинское сельское поселение | тс }} | 72,34
|Б| [[Тимәш авыл җирлеге]] | [[Тимәш]] авылы| 1 | {{ Население | Тимяшевское сельское поселение | тс }} | 10,60
|Б| [[Туктар Урдалысы авыл җирлеге]] | [[Туктар Урдалысы]] авылы| 2 | {{ Население | Туктарово-Урдалинское сельское поселение | тс }} | 107,12
|Б| [[Ормышлы авыл җирлеге]] | [[Ормышлы]] авылы| 6 | {{ Население | Урмышлинское сельское поселение | тс }} | 101,56
|Б| [[Федотовка авыл җирлеге]] | [[Федотовка]] авылы| 3 | {{ Население | Федотовское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | 66,46&lt;
|Б| [[Шөгер авыл җирлеге]] | [[Шөгер]] авылы| 1 | {{ Население | Шугуровское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | 2,70&lt;ref name=law/&gt;
}}
== Икътисады ==
=== Хәзерге көндәге хәл-торыш ===
[[Файл:Len EGR.png|thumb|300px|2009 елга икътисади эшмәкәрлекнең процент нисбәте]]
{| class=&quot;standard&quot; style=&quot;width:50%; float:right; margin-left:0.8em; clear:right;&quot;
|-
! Икътисади эшмәкәрлек төрләре !! 2017 елга-2018 ел башына МСП субъектлары&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://leninogorsk.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_861085.pdf
|title = Татарстан Республикасының “Лениногорск муниципаль  районы” муниципаль берәмлеге территориясендә бәләкәй һәм урта эшкуарлыкның 2017-2021 елларга үсеше
|date = 2018
|publisher = Лениногорск муниципаль районы
|accessdate = 2020-11-13
|archivedate = 2021-01-08
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210108095353/https://leninogorsk.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_861085.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|-
| Күмәртәләп сатып алу һәм ваклап сату; автотранспорт чараларын, мотоциклларны, көнкүреш изделиеләрен һәм шәхси куллану предметларын ремонтлау || 557 кече 7 урта предприятие
|-
| Төзелеш || 98
|-
| Эшкәртү производстволары || 67
|-
| Авыл хуҗалыгы, аучылык һәм бу тармакларда хезмәт күрсәтү, урман хуҗалыгы || 10 предприятие һәм 28 крестьян фермер хуҗалыгы
|-
| Күчемсез мөлкәт белән операцияләр, кортымга бирү һәм хезмәтләр күрсәтү || 35
|-
| Файдалы яткылыклар чыгару || 21
|-
| Саулык саклау һәм социаль хезмәтләр күрсәтү || 9
|-
| Электроэнергия, газ һәм су җитештерү һәм бүлү || 12
|-
|}
XX гасыр уртасыннан нефть сәнәгате Лениногорск районының алдынгы тармагы булып тора. 2019 елда төбәк нефтьчеләре 3,45 млн тонна нефть тапты, бу тулаем территориаль продуктның 46 %-н тәшкил итте. Төбәкнең күп предприятиеләре нефть-газ тармагын технологик тәэмин итү белән шөгыльләнә. Иң эре компанияләр арасында «Лениногорскнефть», «Охтин-Ойл» НГДУлары &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://leninogorsk-rt.ru/news/novostnaya-lenta/leninogorskaya-komand-v-liderakh|title=Лениногорская команд в лидерах|author=автор|website=Лениногорские вести|date=2019-07-13|accessdate=2020-12-27}}&lt;/ref&gt;, «Водоканал»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://kazanfirst.ru/articles/328640|title=Экологический скандал в Пестрецах: Следком возбудил уголовное дело по факту негодных сточных вод в реку Меша. Но прекратить сбросы в районе не могут|website=kazanfirst.ru|accessdate=2020-12-27}}&lt;/ref&gt;, «ЛТС», «Геотех» һ. б. аерылып тора. Монда шулай ук җиңел һәм азык-төлек сәнәгатенең берничә эре предприятиесе эшли&lt;ref name=invest&gt;{{cite web
 |url         = https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/leninogorskiy-rayon/
 |title       = Муниципалитетлар потенциалы. Лениногорск районы
 |date        = 2019
 |publisher   = Invest Tatarstan
 |accessdate  = 2020-11-13
 |archivedate = 2020-10-29
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20201029022748/https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/leninogorskiy-rayon/
}}&lt;/ref&gt;. Районда барлыгы кече һәм урта бизнесның якынча 566 икътисади актив предприятиесе эшли&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://kazan.bezformata.com/listnews/leninogorske-proshlo-zasedanie-soveta/81333796/
|title      = В Лениногорске прошло заседание Совета по итогам социально-экономического развития района в 2019 году и задачах на 2020 год
|date       = 2020-02-06
|publisher  = БезФормата
|accessdate = 2020-11-13
}}&lt;/ref&gt;. Лениногорск районы икътисадына бөтә Татарстан сәнәгать продукциясенең 3,5 % тура килә. 2019 елга район социаль-икътисади үсеш буенча республиканың муниципаль берәмлекләре арасында 12нче урын били{{sfn|Медяник|2020|c=2489-—2490}}.
Район килеменең икенче әһәмиятле өлешен — 23 % тирәсе — төзелеш тармагы тәэмин итә. Бу тармакның күпчелек предприятиеләре нефть-газ чыгару сәнәгате объектларын төзи, алар арасында «Геотех», «Уралстройнефть», «Спецстройсервис» һ. б.{{sfn|Медяник|2020|c=2489-—2490}}&lt;ref name=&quot;invest&quot; /&gt;.
Ун ел элек район җитәкчелеге, башка сәнәгаь тармаклары да үсеш алсын дигән максат белән, төбәк икътисадын диверсификацияләүгә юл алды. Атап әйткәндә, Лениногорск районы хакимияте авыл хуҗалыгының инвестицияләр җәлеп итү мөмкинлекләрен арттыруны планлаштыра. 2020 елга авыл хуҗалыгы җирләре районның гомуми мәйданының 55 %тан артыгын алып тора. Монда бодай, арыш, солы, карабодай, бәрәңге һәм башка культуралар үстерәләр. Шуңа да карамастан, авыл товар җитештерүчеләренең гомуми табышы арасында терлекчелек өстенлек итә. Актив үсә торган өлкәләр арасында - ат үрчетү. Әйтик, ат караучы-эшмәкәр Фәрит Нәбиуллин ун ел дәвамында татар токымлы атларын чыгарырга омтыла. Хәзерге вакытта Татарстанда бу токымның берничә йөз вәкиле генә исәпләнә.&lt;ref name=invest/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://www.business-gazeta.ru/article/332116
|title      = «У нас много богатых татар, которые ради возрождения традиций готовы вкладываться»
|author = Фарид Набиуллин
|date       = 2016-12-17
|publisher  = «БИЗНЕС Online»
|accessdate = 2020-11-13
}}&lt;/ref&gt;.
Икътисадчылар машина төзелеше, металлургия һәм төзелеш тармагын инвестицияләр өчен иң кызыклысы итеп аерып күрсәтәләр. Урта махсус һәм югары уку йортлары булу, шулай ук хезмәткә сәләтле халыкның шактый проценты Лениногорскның кадрлар потенциалын билгели.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/53c/investitsionnyy_potentsial_leninogorskogo_munitsipalnogo_rayona.pdf
|title = Татарстан Республикасы Лениногорск муниципаль районының инвестицион паспорты
|date = 2016
|publisher = Invest Tatarstan
|accessdate = 2020-11-16
|archivedate = 2021-03-02
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210302222504/https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/53c/investitsionnyy_potentsial_leninogorskogo_munitsipalnogo_rayona.pdf
}}&lt;/ref&gt;. Төбәкнең социаль-икътисадый үсешен күздә тоткан «Стратегия 2030» республика проектында катнашучы буларак, киләсе унъеллыкта район шәһәрләрдә һәм посёлокларда уңайлы мохит булдыруга һәм халыкның тормыш дәрәҗәсен күтәрүгә омтылачак&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = http://i.tatarstan2030.ru/
|title        = Татарстан 2030
|publisher        = Татарстан 2030
|accessdate        = 2020-11-16
|archivedate        = 2020-11-23
|archiveurl        = https://web.archive.org/web/20201123192208/http://i.tatarstan2030.ru/
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://leninogorsk.tatarstan.ru/strategija2030.htm
|title        = Лениногорск муниципаль районының 2030 елга чаклы үсеш стратегиясе
|publisher        = Лениногорск муниципаль районы
|accessdate        = 2020-11-16
|archivedate        = 2021-01-09
|archiveurl        = https://web.archive.org/web/20210109065205/https://leninogorsk.tatarstan.ru/strategija2030.htm
}}&lt;/ref&gt;.
2020 елның гыйнварына Лениногорск районында теркәлгән эшсезләр саны 176 кеше булган, ягъни бөтен эшче көчләр санының якынча 0,37%ын тәшкил иткән.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://leninogorsktrud.ru/mnews/situatsiya_na_rinke_truda_leninogorskogo_o_raiona_na_01_03_2020_goda/#rus
 |title       = 01.03.2020 елга Лениногорск районының хезмәт базарындагы хәле
 |date        = 2020-03-04
 |publisher   = Работа России. Портал государственной службы занятости Республики Татарстан
 |accessdate  = 2020-11-13
 |archivedate = 2021-01-08
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20210108180857/http://leninogorsktrud.ru/mnews/situatsiya_na_rinke_truda_leninogorskogo_o_raiona_na_01_03_2020_goda/#rus
}}&lt;/ref&gt;. 2019 елда районда яшәү минимумы 8958 сум тәшкил иткән, ә уртача пенсия - 15 189 сум, бу алдагы елдан 6,2 процентка югарырак.
{{sfn|Медяник|2020|c=2489-—2504}}.
{| class=&quot;standard&quot;
|+ Заработная плата населения района&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://leninogorsk.tatarstan.ru/factors.htm
|title        = Показатели эффективности деятельности МО “ЛМР”
|publisher        = Лениногорский муниципальный район
|accessdate        = 2020-11-13
|archivedate        = 2021-01-07
|archiveurl        = https://web.archive.org/web/20210107150714/https://leninogorsk.tatarstan.ru/factors.htm
}}&lt;/ref&gt;
! Өлкәсе !! 2008 !! 2009 !! 2010 !! 2011 !! 2012 !! 2013 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2017 !! 2018 !! 2019 !!
|-
|Эре һәм уртача предприятиеләр ||15,353||16,618||19,749||20,198||21,958||26,845||28,897||31,328||32,612||33,697||36,876||40,706||
|-
|Мәктәпкәчә яшьтәге балалар учреждениеләре ||5,051||5,776||5,942||8,696||9,615||12,969||15,669||17,189||18,053||18,746||18,746||21,241||
|-
|Гомуми белем бирү учреждениеләре укытучылары||8,739||9,588||15,504||17,822||18,447||27,452||28,421||29,028||28,318||29,187||32,036||32,816||
|-
|Белем бирү учреждениеләренең башка хезмәткәрләре ||8,111||9,178||10,414||15,288||18,364||21,418||23,102||23,667||23,838||24,737||26,758||28,192||
|-
|Табиблар ||18,877 ||20,768||22,264||25,170||
|-
|Урта медицина персоналы||9,470||11,536||11,469||12,678||
|}
=== Транспорты ===
Район географик яктан уңайлы һәм эре транспорт магистральләре янында урнашкан. Районның транспорт структурасын планлаштыруда төп рольне сәнәгать һәм авыл хуҗалыгы җитештерүе үзенчәлеге, нефть чыгару һәм тышкы транспорт уйный{{sfn|Туристический паспорт|2018|с=3—4}}{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—189}}.
Районның тышкы элемтәләрен тәэмин итүче төп автоюллар булып федераль әһәмияттәге автомобиль юллары тора [[Р239 (автомобиль юлы)]] - «[[Казан]] - [[Ырынбур]] - [[Казакъстан]] белән чик», (районның көнчыгышында зур булмаган кисемтә), төбәк юллары [[Бөгелмә]] - Лениногорск - Шөгер - [[Шентала]], [на] - [Шентала], (Нурлатка, Ульяновскка) - Карабаш, [[Лениногорск]] - [[Әлмәт]], Лениногорск -  [[Азнакай]], Шөгер - Сарабиккол - [[Чирмешән]], Әлмәт - Сарабиккол{{sfn|Экологический гид|2015|с=184—189}}.
Районның торак пунктлары 739 км озынлыктагы каты өслекле юллар челтәрен тәэмин итә, шуның 165 км ы шәһәр эчендәге юллар. Җирле әһәмияттәге автомобильләргә шәхси предприятиеләр хезмәт күрсәтә, шуларның 165 километры «Благоустройство и Озеленение» компаниясенә беркетелгән, 207,1 км — «Лениногорск-Автодор», 205 км — «Татнефтедор» компаниясе хезмәт күрсәтә.
Район территориясе буйлап [[Әгерҗе]] - [[Яр Чаллы]]- Акбаш (Бөгелмә районы) тимер юлы үтә. Районда станцияләр һәм тукталыш пунктлары (төньяктан көньякка): 42 км (тукталыш пункты), Ватан (разъезд), 35 км (пл.), 30 км (пл.), Письмән (станция), Лениногорск шәһәре, 19 км (тукталыш пункты), Ялан (разъезд), 13 км (тукталыш пункты), Аккүл, 6 км&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = http://infojd.ru/12/akbagr.html
|title        = Железнодорожная линия Акбаш-Агрыз
|publisher        = Сайт о железной дороге
|accessdate        = 2020-11-13
}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=report&gt;{{cite web
|url        = https://leninogorsk.tatarstan.ru/doklad2013.htm?pub_id=80771
|title        = Доклад Хусаинова Рягата Галиагзамовича Главы Лениногорского района о достигнутых значениях показателей для оценки эффективности деятельности органов местного самоуправления городских округов и муниципальных районов за 2010 и их планируемых значениях на трёхлетний период
|publisher        = Лениногорский муниципальный район
|accessdate        = 2020-11-13
|archivedate        = 2021-01-08
|archiveurl        = https://web.archive.org/web/20210108211804/https://leninogorsk.tatarstan.ru/doklad2013.htm?pub_id=80771
}}&lt;/ref&gt;.
== Социаль тармак ==
{| class=&quot;standard&quot; style=&quot;width:20%; float:right; margin-left:0.8em; clear:right;&quot;
|+ Район спорт корылмалары, 2016 ел
|-
!№ !! Объектлар !!Саны
|-
| 1 || Ясы корылмалар || 121
|-
| 2 || Стадионнар ||  1
|-
| 3 || Спорт заллары ||  50
|-
| 4 || Спорт боз сарайлары ||  1
|-
| 5 || Җиңел атлетика манежлары || 1
|-
| 6 || Йөзү бассейннары || 5
|-
| 7 || Чаңгы базалары ||  2
|-
| 8 || Трамплиннар ||  3
|-
| 9 || Теннис-холл || 1
|}
Лениногорск муниципаль районында амбулатор ярдәмне «Лениногорск үзәк район хастаханәсе» ДАССУ күрсәтә, аның составына район үзәк хастаханәсе һәм МСЧ поликлиникалары һәм стационарлары, Иске Күктау табиблык амбулаториясе, Шөгер участок хастаханәсе, стоматология поликлиникасы, балалар хастаханәсе, хатын-кызлар консультациясе, бала тудыру йорты, шулай ук 29 фельдшер-акушерлык пунктлары һәм уку йортларында һәм предприятиеләрдә саулык саклау пунктлары керә&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://zdrav.tatar.ru/hospital/about
|title        = ГАУЗ &quot;Лениногорская ЦРБ&quot;
|publisher        = Портал здравоохранения Республики Татарстан
|accessdate        = 2020-11-16
|archivedate        = 2021-01-09
|archiveurl        = https://web.archive.org/web/20210109100044/https://zdrav.tatar.ru/hospital/about
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = https://www.business-gazeta.ru/news/477813
|title      = В Бугульме и Лениногорске сменили главврачей ЦРБ
|date       = 2020-08-14
|publisher  =«БИЗНЕС Online»
|accessdate = 2020-11-13
}}&lt;/ref&gt;. 2020 елда ҮРБ баш табибы вазифасына Татарстан Республикасының атказанган табибы Рим Амеровны билгеләделәр&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = https://leninogorskcrb.tatarstan.ru/index.htm/news/1804373.htm
 |title       = Представление нового главного врача ГАУЗ &quot;Лениногорская ЦРБ&quot;
 |date        = 2020-08-13
 |publisher   = ГАУЗ “Лениногорская Центральная районная больница” Республики Татарстан
 |accessdate  = 2020-11-16
 |archivedate = 2021-01-08
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20210108153411/https://leninogorskcrb.tatarstan.ru/index.htm/news/1804373.htm
}}&lt;/ref&gt;. Шул ук елның ноябрендә Лениногорск МСЧында коронавирлы инфекция һәм хастаханәдән тыш үпкә ялкынсынуы белән авыручылар өчен өстәмә хастаханә урыннары булдырганнар&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = https://www.tatar-inform.ru/news/health/17-11-2020/v-leninogorske-sozdali-dopolnitelnye-mesta-dlya-patsientov-s-covid-19-5786180
 |title       = В Лениногорске создали дополнительные места для пациентов с Covid-19
 |date        = 2020-11-17
 |publisher   = Tatar-inform
 |accessdate  = 2020-11-17
 |archivedate = 2020-11-18
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20201118054752/https://www.tatar-inform.ru/news/health/17-11-2020/v-leninogorske-sozdali-dopolnitelnye-mesta-dlya-patsientov-s-covid-19-5786180
}}&lt;/ref&gt;.
2019/2020 нче уку елына районда 34 гомуми белем бирү учреждениесе исәпләнә, аларга 8582 укучы йөри. Сыйныфларның тулылыгы шәһәрдә 23,9 кеше һәм авыл җирлегендә 8,2 кеше. Районда меңнән артык укучы йөргән 12 мәктәп татар телендә эшли&lt;ref name=edu&gt;{{cite web
 |url         = https://edu.tatar.ru/l-gorsk/page392707.htm/page394424.htm
 |title       = Муниципальное казённое учреждение «Управление образования» ИКМО &quot;Лениногорский муниципальный район&quot; Республики Татарстан. Татарстан Республикасы “Лениногорск муниципаль районы” муниципаль берәмлеге “Мәгариф идарәсе” муниципаль учреждениесе
 |date        = 2020
 |publisher   = Электронное образование Республики Татарстан
 |accessdate  = 2020-11-13
 |archivedate = 2021-01-09
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20210109004846/https://edu.tatar.ru/l-gorsk/page392707.htm/page394424.htm
}}&lt;/ref&gt;, 6000 дән артык бала шөгыльләнә торган ун өстәмә белем бирү учреждениесе. 1076 кешегә исәпләнгән өч һөнәри белем бирү учреждениесе ачылды&lt;ref name=report/&gt;&lt;ref name=edu/&gt;.
Районда гомуми 735 мең китап һәм басма фонды белән 36 китапханәне берләштергән үзәкләштерелгән китапханә системасы (ЦБС) эшли. ЦБС елына 50 меңнән артык кешегә хезмәт күрсәтә&lt;ref&gt;{{cite web
|url        =https://www.culture.ru/institutes/27561/leninogorskaya-centralnaya-biblioteka-imeni-gabdully-tukaya
|title        =Лениногорская центральная библиотека имени Габдуллы Тукая
|publisher        =Культура.РФ
|accessdate        =2020-11-16
|archivedate        =2021-01-07
|archiveurl        =https://web.archive.org/web/20210107121536/https://www.culture.ru/institutes/27561/leninogorskaya-centralnaya-biblioteka-imeni-gabdully-tukaya
}}&lt;/ref&gt;.
Спорт структурасы тренажёр һәм уен спорт заллары, чаңгы һәм тимераяклар прокаты, җәйге вакытта роликлы тимераяклар, велосипедлар тәкъдим итә. Спорт мәктәпләре укучылары бөтенроссия һәм республика ярышларында актив катнашалар. Спорт-сәламәтләндерү эше балалар мәгариф учреждениеләрендә дә, предприятиеләрдә дә алып барыла. Мәсәлән, «Яшьләр эшләре, спорт һәм туризм идарәсе» МКУ белгечләре предприятиеләр арасында һәм аерым уку йортлары арасынжа Спартакиада оештыралар. 2016 елда Лениногорск Татарстан Республикасы Студентлар баскетбол лигасы ярышларын уздыру өчен мәйданчыкларның берсенә әверелде. Шул ук елның статистик мәгълүматларына караганда, Лениногорск районы халкының 47 %ы даими рәвештә физкультура һәм спорт белән шөгыльләнә{{sfn|Материалы коллегии|2017|с=28—36}}.
2019 елда районда 240 спорт корылмасы эшләгән, алар арасында: “Юность” стадионы, спорт сарае, манежлар, өч чаңгы трамплины, «Профессионал» техник иҗат клубы һәм башка объектлар була&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = http://tramplin.perm.ru/respublika-tatarstan-s-puti-ne-soydyom-nashe-budushhee-zavisit-ot-nas-samih/
|title      =  «Наше будущее зависит от нас самих». Республика Татарстан: С пути не сойдём
|date       = 2016-03-12
|publisher  = Спортивный клуб “Летающий лыжник”
|accessdate = 2020-11-16
}}&lt;/ref&gt;. 2020 елның февралендә Лениногорскига ТАССР төзелүнең 100 еллыгына һәм Лениногорскиның ДОСААФ тууына 60 ел тулуга багышланган картинг буенча ярышлар уза&lt;ref&gt;{{cite web
|url        = http://rt-online.ru/v-leninogorske-projdut-sorevnovaniya-po-kartingu/
|title      =  В Лениногорске пройдут соревнования по картингу
|date       = 2020-02-07
|publisher  =  Газета Республика Татарстан
|accessdate = 2020-11-16
}}&lt;/ref&gt;.
== Истәлекле урыннар ==
Төрле вакытта Лениногорскида һәм аның тирәсендәге җирләрдә мәгърифәтче [[Утыз Имәни|Габдрахим Утыз Имәни]], галим-шәрыкчы [[Риза Фәхретдин]], язучы-замандашлар Бикчурин Шамил, Зәмит Рәхимов һәм башка күренекле мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләре яшәгән. Совет чорында аерым казанышлары өчен унике лениногорсклы Советлар Союзы Каһарманнары бүләге, өчесе Дан орденының тулы кавалеры исеме һәм егерме өчесе «Социалистик Хезмәт Каһарманы» исеме алган&lt;ref&gt;{{cite web
 |url        = https://len-journal.ru/2013/05/08/12-geroev/
 |title      = Двенадцать лениногорских Героев Советского Союза
 |date       = 2013-05-08
 |publisher  = Len Journal
 |accessdate = 2020-11-16
}}{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
Шәһәрдә һәм районда Мәдәният сарае, Крайны өйрәнү музее, илдәге беренче нефть музее, мәдәният һәм ял парклары һәм башка истәлекле урыннар эшли. Биредә шулай ук 47 обелиск, 16 һәйкәл урнаштырылган һәм 17 тарихи әһәмияткә ия урын билгеләнгән. Районда традицион бәйрәмнәр даими үткәрелә. Мәсәлән, Мордва Кармалка авылы «Балтай» бәйрәмен оештыра, Яңа Сәке авылында «Уйна гармун!» чуваш мәдәнияте фестивале уза, ә Федотовка авылы керәшен традицияләрен яңарта&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.tatarnews.ru/articles/8218
 |title       = Достойное прошлое, уверенное будущее
 |author      = Гузель Хасаншина
 |date        = 2015-03-27
 |publisher   = Известия Татарстана
 |accessdate  = 2020-11-16
 |archivedate = 2021-01-08
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20210108203027/http://www.tatarnews.ru/articles/8218
}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Тарих һәм мәдәниәят һәйкәлләре
|-
! Һәйкәл атамасы !! Урнашкан урыны !! Саклау категориясе
|-
| Каһарманнар аллеясе, 12 бюст|| Лениногорск, [[Җиңүгә 50 ел проспекты]] || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Бөек Ватан сугышында һәлак булганнарга һәйкәл || Лениногорск, [[Җиңүгә 50 ел проспекты]] || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Советлар Союзы Каһарманы С. С. Садриев каберлеге || Лениногорск, Татар зираты || ТР исемлегендә
|-
| Колчакка каршы көрәшүчеләргә тугандаш каберлек|| Иске Куак авылы || ТР исемлегендә
|-
| М. Вахитов бюсы || Лениногорск, [[Ленин исемендәге проспект]]|| Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Ленин һәйкәле || Лениногорск, Ленин мәйданы|| Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Татарстан нефтен беренче ачучыларга монумент || Лениногорск, [[Ленин исемендәге проспект]]|| ТР исемлегендә
|-
| Академик И. М. Губкин бюсы || Лениногорск, Әгадуллин исемендәге урам || ТР исемлегендә
|-
| В. Д. Шашин һәйкәле || Лениногорск, [[Шашин исемендәге проспект]]|| ТР исемелегендә
|-
| Нефтчеләр аллеясе || Лениногорск, [[Җиңүгә 50 ел проспекты]] || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Ротонда || Лениногорск, Максим Горький исемендәге мәдәниәт һәм ял паркы || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| М. Горький һәйкәле || Лениногорск, Максим Горький исемендәге мәдәниәт һәм ял паркы || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Кара ротонда || Лениногорск, Мәктәп урамы || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Троицкая чиркәве || Лениногорск, Мурзин исемендәге урам || мәгълумат юк
|-
| Мәчет || Лениногорск, Яр буе урамы || ТР исемлегендә
|-
| Бөек Ватан сугышында һәлак булган солдатлар обелискы || Керлегач авылы || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Бөек Ватан сугышында һәлак булган солдатлар һәйкәле || Мөкъмин-Каратай авылы || мәгълумат юк
|-
| Екатерина II чорыннан калган яңадан тергезелгән күпер || Яңа Иштирәк авылы || мәгълумат юк
|-
| Бөек Ватан сугышында һәлак булганнар һәйкәле || Подлесный бистәсе || мәгълумат юк
|-
| Дан орденының өч тулы кавалеры барельефы || Лениногорск, [[Җиңүгә 50 ел проспекты]] || мәгълумат юк
|-
| Р. Т. Булгаков барельефы || Лениногорск, Булгаков исемендәге урам || мәгълумат юк
|-
| Автотрактор техникасы һәйкәле || Лениногорск, Белинский исемендәге урам|| мәгълумат юк
|-
| [[Габдулла Тукай]] бюсы|| Лениногорск, Тукай исемендәге урам || Җирлектә әһәмияткә ия
|-
| Утыз Имәни мәгарәсе || Тимәш авылы || мәгълумат юк
|-
| 1нче скважина монументы || Шөгер бистәсе || ТР исемлегендә
|-
| 3нче скважина монументы || Тимәш авылы || ТР исемлегендә
|-
| 5 Советлар Союзы һәм Социалистик Хезмәт Каһарманы барельефы&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://news16.ru/122268 |title = В Старом Шугурово открыты барельефы 5 героев Советского Союза и Соцтруда.  |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120203205048/http://news16.ru/122268 |archivedate = 2012-02-03 }} — «Татар-информ»&lt;/ref&gt; || село Старое Шугурово || нет данных
|}
; Район гыйбәдәтханәләре
* Христиан
** Лениногорск Изге Троицкий гыйбәдәтханәсе (1989 ел)
** [[Камышлы]] бистәсендә Барча Изгеләр гыйбәдәтханә-часовнясе (2000)
** Бөек изге яфә чигүче [[Параскева Пятница]] часовнясы (Иске Писмән авылы, 2000)
** Архистратиг Михаил гыйбәдәтханәсе (Потапово-Тумбарла авылы, 2002)
** Архистратиг Михаил гыйбәдәтханәсе (Спиридоновка авылы, 1889)
** [[Архангел Михаил Архистратиг анасы гыйбәдәтханәсе]]  (Федотовка авылы, 2007)
** Живоначальная Троица гыйбәдәтханәсе (Яңа Писмән авылы, 1864)
** Христос Раштыуасы гыйбәдәтханәсе (Мартыново авылы, 1802)
* Ислам гыйбәдәтханәләре
** «Ихлас» мәчете (Лениногорск, 2006)
== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
{{refbegin|2}}
* {{китап
|автор =
|редактор = Артемьев А.
|часть =
|башлык = Списки населённых мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел
|сылтама = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#mode/grid/page/1/zoom/1
|место = СПб
|нәшрият = Издание Центрального статистического комитета Министерства внутренних дел, 1861-1885
|год = 1864
|ref= Самарская губерния
}}
* {{китап
|автор = Бурханов А. А., Нигаматзянов И. Р.
|редактор = Бурханов А. А.
|часть =
|башлык = Древности Восточного Закамья. Археологические, эпиграфические и историко-культурные памятники Юго-Восточного Татарстана.
|сылтама =
|место = Казань
|нәшрият = Институт истории им. Ш. Марждани АН РТ
|год = 2017
|ref= Бурханов
}}
* {{китап
|автор = Галлямова А. Г., Кабирова А. Ш., Иванов А. А., Гайнетдинов Р. Б., Миннуллин И. Р., Алмазова Л. И.
|башлык = История Татарстана и татарского народа, 1917-2013 гг.: Учебное пособие
|сылтама =
|место = Казань
|нәшрият = КФУ
|год = 2014
|ref= История Татарстана
}}
* {{китап
|автор = Зиганшин И. И., Иванов Д. В., Томаева И. Ф.
|редактор = Д. В. Иванов
|башлык = Экологический гид по зелёным уголкам Республики Татарстан
|сылтама = https://eco.tatarstan.ru/file/Karman_spravochnik_web_spread.pdf
|место = Казань
|нәшрият = Фолиант
|год = 2015
|ref= Экологический гид
}}
* {{китап
|автор =
|часть =
|башлык = Материалы коллегии. Итоги работы Министерства по делам молодёжи и спорту Республики Татарстан за 2016 год
|сылтама = https://minsport.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_848241.pdf
|место = Казань
|нәшрият = Министерство по делам молодёжи и спорту Республики Татарстан
|год = 2017
|ref= Материалы коллегии
}}
* {{статья
|автор= Медяник Ю. В.
|башлык=Тенденции социально-экономического развития малых и средних городов (на примере города Лениногорска Республики Татарстан)
|издание= Экономика, предпринимательство и право
|том= 10
|год= 2020
|сылтама = https://1economic.ru/lib/111072
|номер= 10
|страницы = 2489—2504
|ref= Медяник}}
* {{китап
|автор = Минкин М. Р.
|башлык = Становление и развитие системы подготовки кадров для нефтяной промышленности Татарской АССР в 1950-1960-е гг. Автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата исторических наук
|сылтама =
|место = Казань
|нәшрият = ГУ “Институт Татарской энциклопедии Академии наук республики Татарстан”
|год = 2011
|ref= Минкин
}}
* {{китап
|автор = Ногманов А. И. (отв. ред.)
|башлык = Татарские селения Юго-Восточного Закамья: очаги просвещения и культуры
|место = Казань
|нәшрият = Институт Истории им. Ш. Марджани АН РТ
|год = 2019
|ref= Ногманов
}}
* {{китап
|автор =
|редактор = Подковыров Н. Г.
|часть =
|башлык = Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году
|сылтама = http://istmat.info/files/uploads/59897/spisok_naselyonnyh_mest_samarskoy_gubernii_1910.pdf
|место = Самара
|нәшрият = Губернская Типография
|год = 1910
|ref= Список
}}
* {{китап
|автор = Поспелов Е. М.
|часть =
|башлык = Географические названия мира. Топонимический словарь
|сылтама =
|место = М.
|нәшрият = Русские словари, Астрель, АСТ
|год = 2002
|ref= Поспелов
}}
* {{китап
|автор = Рахимов З.
|башлык = Шугур — край сокровищ
|сылтама =
|место = Казань
|нәшрият = “СТАР”
|год = 1997
|ref= Шугур
}}
* {{статья
|автор=Тархов С. А.
|башлык=Изменение административно-территориального деления России за последние 300 лет
|издание=Журнал “География”
|год=2001
|сылтама = https://geo.1sept.ru/view_article.php?ID=200101502
|номер= 15
|страницы = 1—32
|ref= Тархов}}
* {{китап
|автор =
|часть =
|башлык = Туристический паспорт Лениногорского района
|сылтама = http://crtzp.ru/images/passport/leninogorsk.pdf
|место = Альметьевск
|нәшрият =
|год = 2018
|ref= Туристический паспорт
}}
* {{китап
|автор = Хакимов К. Б.
|башлык = Они сражались за Родину (китап памяти)
|сылтама =
|место = Краснодар
|нәшрият = Издатель Малышев
|год = 1997
|ref= китап памяти
}}
* Лениногорский район // {{китап|башлык=Татарская энциклопедия|подзаголовок=|вид=|ответственный=Гл. ред. М. Х. Хасанов|место=Казань|нәшрият=Институт Татарской Энциклопедии|год=2008|том=3|страниц=664|страницы=593}}
* Вспоминая прошлое: К. Фасеев. — Казань, 1999.
* Там, где растут ромашки. Очерки и воспоминания работников и ветеранов НГДУ «Лениногорскнефть»/ Сост. Галеева. З., Давлетбаев И. Ш. и др. — М., 1998.
* Лениногорский район // {{китап|башлык=Татарская энциклопедия|подзаголовок=|вид=|ответственный=Гл. ред. М. Х. Хасанов|место=Казань|нәшрият=Институт Татарской Энциклопедии|год=2008|том=3|страниц=664|страницы=593}}
* Шугур — край сокровищ: / Рахимов Замит. — Казань; Казань: Изд. дом. «СТАР»: Полиграфическо- издательский комбинат, 1997.
* Вспоминая прошлое: К. Фасеев. — Казань, 1999.
* Там, где растут ромашки. Очерки и воспоминания работников и ветеранов НГДУ «Лениногорскнефть»/ Сост. Галеева. З., ДавлетбаевИ. Ш. и др. — М., 1998.
* Они сражались за Родину. (китап памяти): К. Хакимов. — Краснодар, 1997.
* История Татарстана: /Б. Ф. Султанбеков, Ф. Ш. Хузин, И. А. Гилязов и др. — Казань, 2001.
* Здравствуй мой добрый город:/ Р. И. Добрышина, Н. М. Игнатьев, Н. М. Исхаков и др.: — Лениногорсе, 1995.
* Нефть на кончике долота:/Каниф Хакимов.: — Краснодар, 1997.
== Сылтамалар ==
* [http://www.tatar.ru/files/laws/laws_48121.pdf 2010 елның 22 маендагы 25-ТРЗ № Татарстан Республикасы Законы]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Татарстан}}
{{Лениногорск районы}}

[[Төркем:Татарстан районнары]]
[[Төркем:Лениногорск районы]]</text>
      <sha1>3paga365ha0sgehr6t608rkav5d6ivo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Смартфон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22729</id>
    <revision>
      <id>5840360</id>
      <parentid>5598898</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3392" sha1="tvzy7gcsc3ct5hsyv0cwu7hx76dnvoq" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Рәсем:Android Smartphones.jpg|thumb|[[Android]] операцион системасын кулланучы [[Samsung]] смартфоны ]]
[[Рәсем:Fotos produzidas pelo Senado (30554309793).jpg|thumb|[[Samsung]] hәм [[Apple]] смартфоннары]]

'''Смартфо́н''' ({{lang-en|smartphone}} — ''акыллы телефон'') — [[кесә персональ компьютеры]] белән чагыштырырлык күп функцияле [[кәрәзле телефон]]. Шулай ук [[кәрәзле телефон]] һәм [[кесә персональ компьютеры]] функционаллеген берләштерүче кайбер корылмаларга коммуникатор дигән термин кулланыла.

'''Коммуникáтор''' — [[кәрәзле телефон]] функцияләре өстәлгән [[кесә персональ компьютеры]]. Смартфоннарның һәм коммуникаторларның гади [[кәрәзле телефон]]нардан аермасы - үсешле, чит программалаучылар өчен ачык, операцион система (гади [[кәрәзле телефон]]ның операцион системасы чит программалаучылар өчен ябык). Гади [[кәрәзле телефон]] белән чагыштыргагда, өстәмә кушымталар урнаштыруы смартфоннарның һәм коммуникатроларның функционаллеген шактый якшырта.

== Операцион системалар ==

Хәзерге заманда смартфоннарга көйләнеп ясалган операцион системалары бик күп.

Иң таралганы [[Android OS]] операцион системасы булып тора. Шуннан тыш, [[Symbian]], [[BlackBerry OS]], [[iOS]] hәм [[Windows Phone]]  операцион системаларын еш очратып була. Калган операцион системаларына смартфон кулланучыларның 1% гына туры килə.

Хазерге вакытта [[Windows Mobile]] смартфоннарга көйлəнми. Аның урынына [[Microsoft]] корпорациясе [[Windows Phone]] операцион системасын дөньяга яратты.

== Смартфоннарның төп җитештерүчеләре ==
{{col-begin}}
{{col-4}}
* Acer
* Agenda
* Apple
* ASUS
* Audiovox
* Casio
* D.O.Tel
* Dell
* Diamond
* Dopod
* Eten
* Fujitsu
* Fujitsu-Siemens
* Garmin
{{col-4}}
* Gateway (англ. Gateway, Inc.)
* Gigabyte
* Glofiish
* GSPDA
* Handera
* HP
* HTC
* i-mate
* Lenovo
* Luxian
* Meizu
* Mitac
* Motorola
{{col-4}}
* NEC
* Nokia
* O2
* ORSiO
* Palm
* Palmax
* Panasonic
* Pharos
* Philips
* Psion
* Rover Computers
* Samsung
* Sharp
{{col-4}}
* Socket Mobile
* Sony Ericsson
* Sony
* Symbol
* T-Mobile
* Toshiba
* Treo
* Typhoon
* ViewSonic
* Voxtel
* Xircom
{{col-end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Технология|Санак}}

[[Төркем:Телекоммуникация]]
[[Төркем:Санак]]</text>
      <sha1>tvzy7gcsc3ct5hsyv0cwu7hx76dnvoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Һава торышы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22758</id>
    <revision>
      <id>5840361</id>
      <parentid>5802771</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="qel9cc5la6pgk30j2g4ja25mgrqz6jx" xml:space="preserve">'''Һава торышы''' - теләсә нинди [[урын]]нын [[хәзер]]ге [[вакыт]]тагы [[атмосфера]] [[халәт]]е.

«Һава торышы» [[төшенчә]]се атмосфераның [[агым]]дагы халәтенә карый, ә «[[климат]]» - атмосфераның озын вакыт дәвамында булган барлык [[үзгәреш]]ләргә [[нигез]]ләнеп уртача [[нәтиҗә]] иншалый.

hава торышы үзгәрүе [[тропосфера]]да (атмосфераның аскы өлеше) үтә.

=== Һава торышы күренешләре ===
[[Файл:Cumulus clouds panorama.jpg|thumb|center|800px|Болытлар. Тиз Чишмә, Виктория, Австралия.]]
* [[җил]]
* [[болыт]]
* [[явым-төшем]]
** [[яңгыр]]
** [[кар]]
** [[боз]] h.б.
* [[томан]]
* [[давыл]]
* [[буран]]
* [[өермә]]
* [[гарасат]]
{{Rq|image|stub|cleanup}}{{Сылтамалар юк}}

== __LEAD_SECTION__ ==

'''һава торышы''' -бу  билгеле бер пунктта яки төбәктә билгеле бер чорда булачак һава торышының фәнни нигезләнгән фаразы. [[метеорология]] хезмәтләре тарафыннан метеорологик методлары нигезендә төзелә (эшләнә).

Һава торышы фаразлары авыл хуҗалыгы өчен, су, диңгез һәм һава маршрутларын сайлау өчен, якынлашып килүче табигать афәтләренә әзерлек өчен, шулай ук икътисадның күп тармаклары өчен кирәк.

Хәзерге вакытта милли һава торышы хезмәтләре арасында оператив үзара хезмәттәшлек ( мәгълүмат туплау, мәгълүматлар алмашу һәм анализлар аша) Бөтендөнья һава торышы хезмәте тарафыннан тәэмин ителә, ул метеорологик, климатологик, гидрологик һәм океанографик мәгълүматларны унбишдән артык юлдаш, йөз коры һәм алты йөз дрейфуру буе, 3000 самолет, 7300 диңгез судносы һәм якынча 10 000 җир станциясеннән җыя. Бу мәгълүматлар һәм санлы һава торышын фаразлау модельләре ярдәмендә көн саен һава торуы фаразлары формалаша һәм табигать афәтләре турында иртә кисәтүләр чыгарыла тәшкил итә. Бөтендөнья һава торышы хезмәте шулай ук җыелган мәгълүматны үлчәү өчен стандартлар формалаштыра&lt;ref name=&quot;public&quot;&gt;{{Cite web|url=https://public.wmo.int/ru/%D0%BD%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%82/%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0|title=Погода|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230702175423/https://public.wmo.int/ru/%D0%BD%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%82/%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0|archivedate=2023-07-02|language=ru|work=public.wmo.in|accessdate=2023-07-28}}&lt;/ref&gt;. Транспорт (аэропортлар) эшен, авыл хуҗалыгын, штормнарны кисәтүне һәм торак–коммуналь хуҗалык эшен планлаштыру өчен-һава торышын фаразлауның төп максатлары.

[[Төркем:Атмосфера]]</text>
      <sha1>qel9cc5la6pgk30j2g4ja25mgrqz6jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Норлат районы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24985</id>
    <revision>
      <id>5840362</id>
      <parentid>5787502</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Искәрмәләр */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72613" sha1="nc2ynjrs10d71dr790ypszv2lvhcews" xml:space="preserve">{{УК}}
{{TwinCYR|Nurlat rayonı}}{{seealso|Норлат районы (ТАССР)}}
'''Норлат муниципаль районы''' (''Нурлат районы'', {{lang-ru|Нурлатский район}}, 1930—1997 елларда — ''Октябрь районы'') — [[Россия|Россия Федерациясе]] [[Татарстан|Татарстан Республикасындагы]] [[административ-территориаль берәмлек]] һәм муниципаль берләшмә ([[муниципаль район]]). Административ үзәге — [[Норлат|Норлат шәһәре]]. 2020 елга район халкы саны 58 290 кеше тәшкил итә, шул ук вакытта аларның кимендә 33 меңе район үзәгендә яши&lt;ref name=&quot;Нурлатский&quot;&gt;{{cite web|url=https://tatcenter.ru/district/nurlatskij-rajon/|title=Нурлатский район|publisher=Tat Center|accessdate=2020-30-02}}
&lt;/ref&gt;.
Район тарихы [[Идел буе Болгары|Идел буе]] һәм [[Чулман]] буе Болгар чоры белән тыгыз бәйләнгән. Норлат шәһәре элек төрле исемнәргә ия булган: Көньяк Норлат, Норлат-Октябрь, район үзе 1930 елдан 1937 елга кадәр Октябрь районы дип аталган.
Районның төп табигый ресурсы — район икътисады өчен хәлиткеч әһәмияткә ия булган [[нефть]]. Ә төп икътисади тармаклар — нефть чыгару, [[эшкәртү сәнәгате]] һәм [[авыл хуҗалыгы]].
== География ==
Гомуми мәйданы 2308,9 м&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; булган социаль-икътисадый үсеш алган муниципаль район Татарстан Республикасының көньягында, Көнбатыш Кама аръягы һәм Самара Идел аръягы территориясендә, [[Олы Сөлчә]] елгасының түбән агымында урнашкан. Район буйлап [[Олы Чирмешән]] һәм [[Кондырча|Кондырча елгалары]] да ага. Ул [[Әлки районы|Әлки]], [[Алексеевск районы|Алексеевск]], [[Аксубай районы|Аксубай]], [[Чирмешән районы|Чирмешән районнары]], [[Самар өлкәсе|Самара]] ([[Кошки районы|Кошки]] һәм [[Чаллыбаш районы|Чаллыбаш районнары]]) һәм [[Сембер өлкәсе|Ульяновск өлкәсе]] ([[Яңа Малыклы районы]]) белән чиктәш.
Геоморфологик яктан Норлат [[Чирмешән урманлы тигезлеге]]нә керә (урманлыклар 41,1 %). Район [[урман-дала зонасы]]ның көньяк өлешендә ята, анда [[нефть]], [[бентонит]] һәм [[керамзит]] балчык ятмалары бар. Көлсу-кәсле урман һәм көлсу туфрак күпчелекне тәшкил итә, әмма урыны белән кара туфраклар да бар, бу элегрәк районда урыны белән [[Дала зонасы|дала]] киңлекләре булганы турында сөйли&lt;ref&gt;{{Статья|ссылка=|автор=Сенатор С.А.|заглавие=Флористическое богатство физико-географических районов и схема флористического районирования Среднего Поволжья|год=2016|язык=|издание=ПОВОЛЖСКИЙ ЭКОЛОГИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ|тип=|месяц=|число=|том=|номер=№1|страницы=С.94-105|issn=}}&lt;/ref&gt;.
Район климаты уртача континенталь, шактый йомшак [[кыш]], гыйнвардагы уртача температура −12 °С. [[Җәй]] тотрыклы температура белән характерлана, [[яңгыр]] яки [[боз]] рәвешендәге явым-төшемнәр сезонына 80 мм ны тәшкил итә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://goodmeteo.ru/pogoda-nurlat/god/|title=Климат Нурлата, погода на год по месяцам в городе Нурлате, Нурлатский район, Татарстан|website=goodmeteo.ru|accessdate=2020-12-21}}&lt;/ref&gt;.
== Герб һәм әләм ==
{{цитата|«Яшел һәм җете кызыл (кызыл) төс белән аркылы бүленгән җирлектә — өстә яшеллек, аста җете кызыл белән каймаланган яктыртучы алтын кояш (йөзе күрсәтелмәгән) һәм барысы өстендә — чабып баручы көмеш ат, очлыкта сабаклары белән чалыштырып куелган ике алтын башак»&lt;ref name=Нурлатский/&gt;.}}
Герб [[Норлат муниципаль районы Советы]]ның 2006 елның 15 июлендәге карары белән расланган. Үзәктә — [[Йорт аты|ат]] фигурасы, аның фонында балкып торган [[кояш]]. Бер версия буенча Норлат шәһәре исеме [[Татар теле|татар]] теленнән «Нурлы ат» буларак аңлатыла. Районда шулай ук [[ат спорты]] һәм ат үрчетү социаль-икътисади үсешенең өстенлекле юнәлешләре булып тора. Кызыл кырдагы башаклар [[авыл хуҗалыгы]]ның өстенлеген аңлата. Алтын — уңыш, байлык, тотрыклылык, хөрмәт, акыл гәүдәләнеше. Кызыл төс хезмәт, көч, батырлык, матурлыкны аңлата. Көмеш чисталык, камиллек, тынычлык һәм үзара аңлашуны чагылдыра. Яшел төс — табигать, сәламәтлек, тормыш үсеше символы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geraldika.ru/s/17300|title=Герб Нурлатского района {{!}} Геральдика.ру|website=geraldika.ru|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;.
Флаг герб нигезендә эшләнгән һәм аның белән бер үк вакытта расланган, киңлеге 2:3 булган турыпочмаклы тукымадан гыйбарәт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geraldika.ru/s/17301|title=Флаг Нурлатского района {{!}} Геральдика.ру|website=geraldika.ru|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;.
== Тарих ==
=== Этимология ===
Районның атамасы үзәге булган Норлаттан килеп чыга. Үз чиратында, «Норлат» авылы XVII гасырдан билгеле, XVIII гасырда [[Сембер губернасы]] [[Самар өязе|Самара өязенең]] [[Югары Норлат]] (Абдулкино-Норлат) һәм [[Түбән Норлат]] (Норлат) авыллары турында истәлекләр бар&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=http://archeo73.ru/Russian/18vek/gubernia1780/samar.htm|title=Создание Симбирского наместничества. Самарский уезд. 1780 год.|author=№ 101 - Деревня Абдулкино Нурлат тож, ясашных татар, служилых татар; № 102 - Деревня Нурлат, ясашных татар, служилых татар./ Подготовил Репьёв О. М. /|website=|date=|publisher=archeo73.ru|accessdate=2020-05-23|archivedate=2020-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027023800/http://archeo73.ru/Russian/18vek/gubernia1780/samar.htm}}&lt;/ref&gt;. «Нур» антропонимы — «нурлы» сүзенә, ә «Нурулла» — &quot;Аллаһ нуры&quot;на кайтып кала{{sfn|Поспелов|2008|с=324}}.
=== Борынгы һәм урта гасырлар ===
Болгар чорында районга Бура, Городец һәм Имәнкискә нәселләре күченгән&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Надырова Х.Г|заглавие=Градостроительная культура татарского народа и его предков|ответственный=|год=2012|издание=Монография|место=Казань|издательство=КГАСУ|страницы=59|страниц=294|isbn=978-5-7829-0362-6}}&lt;/ref&gt;. Мондагы [[Идел буе Болгары|Болгар]] җирлекләре дә билгеле, алар арасында иң зурысы булып [[Яңа Әлмәт]] һәм [[Яңа Маҗын]] шәһәрлекләре санала. [[Казан]] сакчылары 1552 елда [[Иван IV|Явыз Иван]] тарафыннан [[Казан ханлыгы]]н яулап алганнан соң, шушы якларга китә һәм берничә татар авылына: [[Киекле]], [[Корманай]], Югары һәм Түбән Норлат, Савиново, Бикүле, [[Чулпан (Норлат районы)|Чулпанга]] нигез сала. [[Чуашлар|Чуаш]] [[Mäcüsilek|мәҗүсиләренең]] [[Биләркүл]], [[Елаур(Норлат районы)|Елаур]], [[Егоркино (Татарстан)|Егоркино]], [[Чияле Алан|Чияле алан]], [[Иске Чаллы (Норлат районы)|Иске Чаллы]] һәм башка җирлекләре дә билгеле. [[Кондырча]] елгасындагы Югары һәм Түбән Норлат татар авыллары турында беренче мәгълүматлар бик аз. XVI гасырда Зур Чирмешән елгасының аскы өлешендә Казан татарларының аерым төркемнәре урнашкан була&lt;ref&gt;{{YouTube|xJ0IstgxD4Y|Малые города России. Нурлат: пристанище защитников Казани. История начинается с булгарских времен. Общественное телевидение России
|logo=1}}&lt;/ref&gt;.
Район археология күзлегеннән тулысынча өйрәнелмәгән, 1964—1968 еллардагы эзләнүләр биредә ике төр ядкәр: нигездә, субүлешләрдә урнашкан [[Билгесез курганнар]] һәм Чирмешән елгасы бассейнына туры килгән Болгар җирлекләре булуын күрсәтә. Норлат районының археология һәйкәлләре Яңа Әлмәт, [[Яңа Әмзә]], [[Сәләнгеш (Норлат районы)|Сәләнгеш]], [[Иске Татар Әмзәсе]], [[Күлбай Мораса]], [[Иске Әлмәт (Норлат районы)|Иске Әлмәт]], [[Михайловка (Норлат районы)|Михайловка]] авылларында урнашкан&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.zamky.com.ua/ru/respublyka-tatarstan/arheologyya-y-drevnyaya-ystoryya-nurlatskogo-rajona/,%20https://www.zamky.com.ua/ru/respublyka-tatarstan/arheologyya-y-drevnyaya-ystoryya-nurlatskogo-rajona/|title=Археология и древняя история Нурлатского района {{!}} Археологическая карта|author=admin|accessdate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;.
Норлат районы 1768—1774 еллардагы академик экспедицияләр кысаларында булган сәяхәтче [[Симон Петер Паллас|Петр Паллас]] (1741—1811) көндәлекләрендә тасвирлана. Аның отряды ике атнага [[Олы Чирмешән|Чирмешән елгасы]] бассейны торак пунктларында туктый&lt;ref&gt;{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/pricheremshanskiy-dnevnik-ekspeditsii-p-s-pallasa|автор=Абайдулова Анна Галиевна, Салмин Антон Кириллович|заглавие=Причеремшанский дневник экспедиции П. С. Палласа|год=2018|издание=Ученые записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки|том=160|выпуск=3|issn=2541-7738}}&lt;/ref&gt;.
=== Гражданнар сугышы ===
Гражданнар сугышы вакытында [[«Норлат» тимер юл станциясе]] сугыш хәрәкәтләре районында була. Мәсәлән, 1918 елда 60 мең ак гвардиячедән торган [[Чехословакия корпусы]] советларга каршы көрәшне күтәрә. Ак чехлар [[Сембер]] (Ульяновск) шәһәренә килеп, 1918 елның июлендә Норлатка чыга. [[Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре|Кызыл Армия]] частьләре август башында вокзалның агач бинасын яндыралар, әмма чигенергә мәҗбүр булалар. Ак гвардиячеләр урта Иделне яулап ала, әсирләрне «Норлат» станциясенә алып килеп, күмер склады территориясендә атып үтерәләр&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/istoricheskiy-ekskurs-pervyy-pamyatnik-nurlata|title=Исторический экскурс: Первый памятник Нурлата|author=Лилия Закирова|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-06-08|publisher=|accessdate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;. 1918 елның августында Кызыл Армия Сембердән [[Бөгелмә]]гә күчә. Октябрь башында ук Норлатны азат итәләр, атып үтерүчеләрнең мәетләрен туганнар каберенә урнаштыралар, ә 1922 елда күмелгән урында кызыл йолдызлы фанера пирамидасы куялар. Хәзерге вакытта [[Гражданнар сугышы корбаннарына куелган һәйкәл]] Норлат шәһәренең тимер юл вокзалы янында урнашкан&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
=== Cоветлар Союзында ===
1920 елга кадәр район территориясе [[Казан губернасы]]ның [[Чистай өязе]]нә һәм [[Самар губернасы|Самара губернасының]] [[Мәләкәс өязе]]нә керә, 1920 елдан 1928 елга кадәр [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Татарстан АССРның]] [[Чистай кантуны|Чистай кантонына]] һәм Самара губернасының Мәләкәс өязенә керә, 1928 елдан 1930 елга кадәр бары тик Чистай кантонына карый башлый. 1930 елда кантоннарны бетерү буенча территориаль реформа тәмамлана, шул ук елның 10 августында территория яңа оешкан Октябрь районы буларак рәсмиләштерелә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/59405-territorialnoe-delenie-tatarstana-posle-revolyucii|title=Территориальное деление Татарстана после революции — Реальное время|author=Лев Жаржевский|website=realnoevremya.ru|date=17 марта 2017|publisher=|accessdate=2020-11-30|archivedate=2020-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201022012741/https://realnoevremya.ru/articles/59405-territorialnoe-delenie-tatarstana-posle-revolyucii}}&lt;/ref&gt;.
Октябрь районына [[Бөек Ватан сугышы]] елларында Мәскәү сәнәгать предприятиеләре эвакуацияләнә. Дәүләт оборона комитеты карары буенча «Мосметрострой» заводы хәрби продукция чыгаруга үзгәртеп корыла һәм «Норлат» тимер юл станциясенең Көньяк бинасында урнаштырыла, анда кыска гына вакыт эчендә [[Катюша|«Катюша»]] реактив артиллерия снарядларын чыгару өчен җиһазлар урнаштыралар. Завод 1941—1945 еллар дәвамында эшли&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/index.php/news/gorod/iz-istorii-nurlatskih-voennyih-let-s-1941-goda-rab|title=Из истории нурлатских военных лет: с 1941 года работал военный завод|author=Татар-Информ|website=Нурлат-⁠информ|date=2015-05-06|accessdate=2020-11-30}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
[[Иосиф Сталин]] телеграммаларда район халкының сугышчан батырлыгына керткән өлешен өч тапкыр билгеләп үтә: «„[[Татария колхозчысы]]“ колоннасын төзүгә 2 538 000 сум акча җыйган, Кызыл Армия фондына 12 566 [[пот]], эшче сәнәгатькә 4000 пот [[Ипи|икмәк]] тапшырган Октябрь районы колхозчыларына минем тугандаш сәламемне һәм рәхмәтемне тапшырыгыз».
Район территориясе берничә тапкыр үзгәрә. Шулай итеп, 1958 елның 16 июлендә район составына юкка чыгарылган [[Тельман районы]]ның зур өлеше керә. 1963—1965 елларда район чикләре зур үзгәрешләр кичерә: ул елларда районнарны эреләндерүнең уңышсыз реформасы уза, бары өч елдан соң барлык субъектлар да диярлек иске чикләрдә торгызыла. Ә 1987 елның 19 августында район составына Әлки районының [[Яңа Тумбы]] авылы территориясе белән бер өлеше тапшырыла.
Нефть ятмалары район үсешенә көчле импульс бирә, алар башка районнар белән чагыштырганда соңрак, 1980 нче елларда табылган. Әмма бу киләсе унъеллыкта — «катлаулы туксанынчы елларды» — районга, нефть һәм газ чыгару тармагын үстереп, ныгырга ярдәм итә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/|title=Потенциал муниципалитетов|website=invest.tatarstan.ru|accessdate=2020-11-30|archivedate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804025512/https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/}}&lt;/ref&gt;.
1997 елның 10 декабрендә Октябрьский районы Норлат дип үзгәртелә.
=== Хәзерге заман ===
1991 елда [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|СССР]] таркалганнан соң, Татарстан Россия составыннан чыгарга һәм бәйсезлек алырга омтыла. 1992 елда референдум үткәрелә, аның нәтиҗәләре буенча Татарстан Дәүләт суверенитетын игълан итте. Әмма төбәк Россия составында суверен республика хокукларында калырга дигән карар кабул итә. Шул ук вакытта Татарстан мөстәкыйль социаль-икътисадый сәясәт алып бара башлый, республика составында районнар зур бәйсезлек ала&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://inosmi.ru/social/20160918/237875217.html
|title=Татарстан создал особые отношения с Москвой
|date=2016-09-18
|publisher=Интернет-проект ИноСМИ.RU 
|accessdate=2020-11-05}}&lt;/ref&gt;.
1996—2007 елларда Норлат районын [[Фатыйх Сибәгатуллин|Фатыйх Сибагатуллин]], 2008—2013 елларда [[Наил Шәрәпов]] җитәкли&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.business-gazeta.ru/article/88118|title=«Санта-Барбара» по-нурлатски|author=Александр Шагулин, Ильдар Нигматуллин|website=БИЗНЕС Online|date=20 сентября 2013|publisher=|accessdate=2020-12-05}}&lt;/ref&gt;. 2018 елның сентябреннән хәзерге көнгә кадәр Норлат муниципаль районы һәм Норлат шәһәре башлыгы булып [[Алмаз Әхмәтшин|Алмаз Сәлим улы Әхмәтшин]] тора&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tatcenter.ru/person/ahmetshin-almaz-salimovich/|title=Ахметшин Алмаз Салимович — Татцентр.ру|website=Татцентр|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125223306/https://tatcenter.ru/person/ahmetshin-almaz-salimovich/}}&lt;/ref&gt;.
=== Хакимият ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+БК(б)Ф/СБКФ Октябрь район комитеты беренче сәркәтипләре&lt;ref&gt;http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=516&amp;sid=1580783{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|1.
|Фәйзулла Әхмәдуллин
|1930 сентябрь — 1932 май
|-
|2.
|Җәләл Гыйльметдинов
|1932 июль — 1934 апрель
|-
|3.
|Ш. Фәхриев
|1934 апрель — 1935 февраль
|-
|4.
|Габдерәхим Насыйров
|1935 март — 1936 июнь
|-
|5.
|[[Антон Матвеев (1903)|Антон Матвеев]]
|1936 июнь — 1938 май
|-
|6.
|Роман Давыдов
|1938 июнь — 1941 гыйнвар
|-
|7.
|Прокопи Ямков
|1941 гыйнвар — 1943 июнь
|-
|8.
|Тихон Осипов
|1943 июль — 1949
|-
|9.
|Михаил Жарков
|1949 ноябрь — 1957
|-
|10.
|Сергей Раздьяконов
|1957 сентябрь — 1962 март
|-
|11.
|Михаил Ориничев
|1962 апрель — 1962 декабрь
|-
|12.
|[[Габбас Гыйматдинов]]
|1965 гыйнвар — 1987 февраль
|-
|13.
|Хәлил Морадымов
|1987 февраль — 1991 август
|}
== Халык ==
2010 елгы [[Бөтенрусия халык санын алу, 2010|Бөтенроссия халык санын алу]] мәгълүматларына караганда, районда [[татарлар]] — 51,8 % (52 %)&lt;ref name=&quot;Нурлатский район — Татцентр.ру&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tatcenter.ru/district/nurlatskij-rajon/|title=Нурлатский район — Татцентр.ру|website=Татцентр|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;, [[чуашлар]] — 25,2 % (27 %), [[руслар]] — 21,6 % (20 %), башка [[милләт]] вәкилләре — 1,4 % (1 %) яши&lt;ref name=Нурлатский/&gt;.
{{ Население | Нурлатский район }}
=== Милли состав ===
{| class='standard' style='text-align: center;' width=63%
|- class='bright'
! Милләт !! [[1970]]&lt;ref name=&quot;ВОТ&quot;&gt;Мустафин М.Р, Хузеев Р. Г. Всё о [[Татарстан]]е (Экономико-географический справочник). — Казань, [[1994]]&lt;/ref&gt; !! [[1979]]&lt;ref name=&quot;ВОТ&quot;/&gt; !! [[1989]]&lt;ref name=&quot;ВОТ&quot;/&gt; !! [[2002]]&lt;ref&gt;{{Citation |title=2002 ел сан алу базасы |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2013-10-29 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;!! [[2010]]&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |access-date=2013-10-29 |archive-date=2012-11-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/6CLiVP5JY?url=http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|- class='bright'
| [[татарлар]] || 42,4 % || 44,3 % || 44,2 % || 44,5 %||51,8 %
|- class='bright'
| [[руслар]] || 28,5 % || 24,7 % || 25,6 % || 18,3 %||21,6 %
|- class='bright'
| [[чуашлар]] || ? || ? || 29,1 % || 36,0 % || 25,3 %
|}
== Муниципаль-территориаль бүленеш ==
Нурлат муниципаль районында 1 [[шәһәр]], 26 [[авыл җирлеге]] һәм аларга кергән 83 торак пункт бар&lt;ref&gt;[http://docs.cntd.ru/document/917016251 Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года № 32-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Нурлатский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе»]&lt;/ref&gt;.
{{Автонумерация
  | Оформление = standard sortable
  | Столбцов = 6
  | Заголовок2 = Авыл җирлеге | Заголовок3 = Административ үзәк | Заголовок4 = Торак&lt;br&gt;пунктлар&lt;br&gt;саны | Заголовок5 = Халык | Заголовок6 = Мәйдан,&lt;br&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
  | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right
  | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число  
|А-%|  '''Шәһәр җирлеге'''  | | | | 
|А|[[Норлат шәһәр җирлеге]]| [[Норлат]] | 1 | {{ Население | Городское поселение город Нурлат | тс }} |
|Б-%|  '''Авыл җирлекләре''' | | | |
|Б| [[Әмзә авыл җирлеге]] | [[Яңа Әмзә]] | 5 | {{ Население | Амзинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Андреевка авыл җирлеге]] | [[Андреевка (Норлат районы)]] | 2 | {{ Население | Андреевское сельское поселение (Татарстан) | тс }} |
|Б| [[Әхмәт авыл җирлеге]] | [[Әхмәт (Норлат районы)]] | 7 | {{ Население | Ахметовское сельское поселение (Татарстан) | тс }} |
|Б| [[Биккол авыл җирлеге]] | [[Биккол (Норлат районы)]] | 1 | {{ Население | Бикуловское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Биләркүл авыл җирлеге]] | [[Биләркүл]] | 2 | {{ Население | Биляр-Озерское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Богдашкино авыл җирлеге]] | [[Богдашкино]] | 1 | {{ Население | Богдашкинское сельское поселение (Нурлатский район) | тс }} |
|Б| [[Киекле авыл җирлеге]] | [[Киекле]] | 3 | {{ Население | Бурметьевское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Гәйтән авыл җирлеге]] | [[Гәйтән]] | 4 | {{ Население | Гайтанкинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Егоркино авыл җирлеге]] | [[Егоркино]] | 4 | {{ Население | Егоркинское сельское поселение (Татарстан) | тс }} |
|Б| [[Елаур авыл җирлеге]] | [[Елаур]] | 6 | {{ Население | Елаурское сельское поселение (Татарстан) | тс }} |
|Б| [[Заречный авыл җирлеге]] | [[Заречный (Татарстан)]] | 3 | {{ Население | Зареченское сельское поселение (Татарстан) | тс }} |
|Б| [[Кычытканлы авыл җирлеге]] | [[Кычытканлы]] | 1 | {{ Население | Кичкальнинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Күлбай-Мораса авыл җирлеге]] | [[Күлбай Мораса]] | 3 | {{ Население | Кульбаево-Марасинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Мамык авыл җирлеге]] | [[Мамык (Норлат районы)]] | 2 | {{ Население | Мамыковское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Яңа Иглай авыл җирлеге]] | [[Яңа Иглай]] | 6 | {{ Население | Новоиглайкинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Яңа Тумба авыл җирлеге]] | [[Яңа Тумбы]] | 2 | {{ Население | Новотумбинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Сәләнгеш авыл җирлеге]] | [[Сәләнгеш (Норлат районы)]] | 2 | {{ Население | Селенгушское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Урта Камышлы авыл җирлеге]] | [[Урта Камышлы]] | 6 | {{ Население | Среднекамышлинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Иске Әлмәт авыл җирлеге]] | [[Иске Әлмәт (Норлат районы)]] | 3 | {{ Население | Староальметьевское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Иске Чаллы авыл җирлеге]] | [[Иске Чаллы (Норлат районы)]] | 3 | {{ Население | Старочелнинское сельское поселение (Нурлатский район) | тс }} |
|Б| [[Бикүле авыл җирлеге]] | [[Би Күле]] | 3 | {{ Население | Степноозерское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Тимерлек авыл җирлеге]] | [[Чуаш Тимерлеге]] | 5 | {{ Население | Тимерлекское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Төрнәс авыл җирлеге]] | [[Төрнәс]] | 3 | {{ Население | Тюрнясевское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Фома авыл җирлеге]] | [[Фома]] | 1 | {{ Население | Фомкинское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Чулпан авыл җирлеге]] | [[Чулпан (Норлат районы)]] | 1 | {{ Население | Чулпановское сельское поселение | тс }} |
|Б| [[Якушкино авыл җирлеге]] | [[Якушкино]] | 3 | {{ Население | Якушкинское сельское поселение | тс }} |
}}
== Икътисад ==
=== Сәнәгать ===
Районның төп табигый байлыгы булып, [[Некрасов нефть ятмасы|Некрасов ятмаларындагы]] югары үзле нефть чыгару тора&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=https://iadevon.ru/news/oil/karbon-oyl_s_primeneniem_gorizontalnih_i_mnogozaboynih_skvazhin_na_visokovyazkuyu_neft_prirastil_debiti_v_1,5_raza-7403/|title=Карбон-Ойл с применением горизонтальных и многозабойных скважин на высоковязкую нефть прирастил дебиты в 1,5 раза|author=|website=|date=2019-06-01|publisher=ИА «Девон»}}&lt;/ref&gt;, шуңа күрә район икътисадының мөһим өлешен нефть чыгару һәм аны эшкәртү алып тора. Районның эре нефть предприятиеләренә «Норлатнефть» ([[Татнефть|«Татнефть»]]), «Татнефтепром-Зюзеевнефть», Норлатның «Татбурнефть», «Макойл», «Кара Алтын» бораулау эшләре предприятиесе һәм башкалар керә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/news/114352-tatarstanskaya-makoyl-smenila-vladelca---s-seyshelskogo-na-lihtenshteynskogo|title=Татарстанская «МАКойл» сменила владельца — с сейшельского на лихтенштейнского — Реальное время|website=realnoevremya.ru|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602215031/https://realnoevremya.ru/news/114352-tatarstanskaya-makoyl-smenila-vladelca---s-seyshelskogo-na-lihtenshteynskogo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://nvdaily.ru/info/103389.html|title=Чужие здесь не ходят|author=anton|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;. Монда 2017 елда 2,7 млн тоннадан артык нефть чыгарылган&lt;ref name=&quot;tatar-inform.ru&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/society/07-02-2018/v-nurlatskiy-rayon-rt-v-proshlom-godu-investirovali-pochti-16-mlrd-rubley-5559630|title=В Нурлатский район РТ в прошлом году инвестировали почти 16 млрд рублей|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;.
Икътисадның икенче базасы — [[азык-төлек сәнәгате]]&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/nurlattsy-predstavili-prezidentu-respubliki-tatarstan-novyy-sort-khleba-razrabotannyy-k-110-letiyu-nurlata|title=Нурлатцы представили Президенту Республики Татарстан новый сорт хлеба, разработанный к 110-летию Нурлата|author=Лилия Мубаракшина|website=Нурлат-⁠информ|date=2019-04-27|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;. Эре предприятиеләр арасында тәүлегенә 15 тонна сөт эшкәртүче «Норлат сөте» азык-төлек комбинаты&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/selo/glavanurlatskogoraionapostilhozaistvonurlatsete|title=Глава Нурлатского района посетил хозяйство «Нурлат сэте»|author=Лилия Мубаракшина|website=Нурлат-⁠информ|date=2018-10-30|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;, «Агроинвест» компанияләр төркеме, аңа эре фермер хуҗалыклары, эшкәртү сәнәгате предприятиеләре (12 гектарны алып торган, 95,6 мең тонна сакларга сәләтле Дәүләт интервенция фондына кергән «Норлат элеваторы») керә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://www.tatarnews.ru/articles/9287|title=Известия Татарстана. Где хранится зерно?|author=|website=www.tatarnews.ru|date=23 декабря 2016|publisher=Газета «Известия Татарстана»|accessdate=2020-11-30|archivedate=2021-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602214149/http://www.tatarnews.ru/articles/9287}}&lt;/ref&gt;. «Норлат шикәре» заводы (Татарстанның өч [[шикәр заводы]]ннан берсе) 2020 елның гыйнварына кадәр 60 эшли, аннары рентабельсезлек турында игълан итә. Башка сәнәгать тармаклары арасында [[сөт]] һәм [[Ипи|икмәк]] эшләнмәләре ясау, т[[имер-бетон эшләнмәләр]] җитештерү, [[агач]] эшкәртү предприятиеләре бар&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.interfax-russia.ru/volga/main/odin-iz-treh-saharnyh-zavodov-v-tatarstane-zakrylsya-iz-za-nerentabelnosti|title=Один из трех сахарных заводов в Татарстане закрылся из-за нерентабельности - Поволжье {{!}}{{!}} Интерфакс Россия|author=|website=www.interfax-russia.ru|date=18 февраля 2020|publisher=|accessdate=2020-12-09}}&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/v-nurlate-proshla-obshchegmorodskaya-planerka|title=В Нурлате прошла общегородская планерка|author=Зилия Аксанова|website=Нурлат-⁠информ|date=2018-09-06|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;.
=== Авыл хуҗалыгы ===
Районда 112 мең гектардан артык авыл хуҗалыгы җирләре бар, шуның 88,3 мең гектарына якынында [[бөртекле культуралар]], [[кукуруз]], [[чөгендер]] үстерәләр. 2019 елда бөртеклеләрнең тулай уңышы 103,5 мең тонна тәшкил итте, уңдырышлылык — 32,2 ц/га, бу республика буенча уртача күрсәткечтән бүгенге көнгә 2 ц/га артыграк&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/02-09-2019/nurlatskiy-rayon-pervym-v-tatarstane-zavershil-uborku-zernovyh-i-zernobobovyh-kultur-5465916|title=Нурлатский район первым в Татарстане завершил уборку зерновых и зернобобовых культур|author=|website=www.tatar-inform.ru|date=2 сентября 2019|publisher=Татар-информ (Tatar-inform)|accessdate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;.
Районның иң эре авыл хуҗалыгы оешмалары — «Сулейманов А. И» КФХ сы, «Көньяк» агрофирмасы һәм «Норлат сөте» комбинаты&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/v-nurlate-chestvovali-peredovikov-agropromyshlennogo-kompleksa|title=В Нурлате чествовали передовиков агропромышленного комплекса|author=Маргарита Литта|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-06-25|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;. 2020 елга 67 районда крестьян-фермер хуҗалыгы теркәлгән (аларның 47 се терлекчелек белән, 14 е үсемлекчелек белән шөгыльләнә), 15 авыл хуҗалыгы предприятиесе һәм 32 фермер хуҗалыгы эшли.
Районда [[терлекчелек]] һәм [[кошчылык]] тотрыклы үсеш алган, [[мөгезле эре терлек]], [[Йорт дуңгызы|дуңгыз]], [[сарык]] һәм [[атлар]] үрчетәләр, үсеп килүче юнәлешләрдән теплица хуҗалыгы, [[кошчылык]] һәм [[балыкчылык]] аерылып тора. 2016 елда мөгезле эре терлекнең баш саны 19 375 була, ә бер [[сыер]]дан уртача савым 4544 кг тәшкил иткән, ә 2018 елда бу күрсәткеч 5 тоннадан артып китә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ideputat.er.ru/news/81272|title=Расширенное заседание Совета района об итогах социально-экономического развития Нурлатского района за 2018 год и задачах на 2019 год|website=Избиратель - Депутат|date=2019-02-25|accessdate=2020-11-30|archivedate=2021-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602214510/https://ideputat.er.ru/news/81272}}&lt;/ref&gt;.
2018 ел нәтиҗәләре буенча Татарстан Республикасы Аграр-сәнәгать комплексы рейтингында Норлат районы — 15 нче, [[үсемлекчелек]] буенча — җиденче урында тора&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.
=== Инвестицион потенциал ===
InKazan басмасы, Росстат мәгълүматларына таянып, 2019 елда төзегән тормыш сыйфаты буенча республика районнары рейтингы нигезендә, Норлат районы 16 нчы урында тора. Бер кешегә исәпләгәндә төп капиталга инвестицияләр күләме — 167 мең сум тирәсе. [[Уртача хезмәт хакы]] 34 мең сумнан аз гына артып китә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkazan.ru/article/tilda/16-03-2020/gde-v-tatarstane-zhit-horosho-reyting-rayonov-respubliki-po-kachestvu-zhizni|title=Где в Татарстане жить хорошо: рейтинг районов республики по качеству жизни|website=inkazan.ru|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206102815/https://inkazan.ru/article/tilda/16-03-2020/gde-v-tatarstane-zhit-horosho-reyting-rayonov-respubliki-po-kachestvu-zhizni}}&lt;/ref&gt;. Татарстан Республикасы Дәүләт статистикасы федераль хезмәте мәгълүматлары буенча, 2020 елның беренче яртыеллыгында Норлат районының төп капиталына инвестицияләр (кече эшмәкәрлек субъектларыннан тыш) 2,6 млрд сум тәшкил иткән&lt;ref name=polugodie&gt;{{cite web
|url= https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/636/analiticheskiy-obzor-1-polugodie-2020.pdf
|title= Основные показатели инвестиционной и строительной деятельности в Республике Татарстан
|date= 2020
|publisher= Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан
|accessdate= 2020-11-07
|archivedate= 2020-11-28
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20201128231238/https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/636/analiticheskiy-obzor-1-polugodie-2020.pdf
}}&lt;/ref&gt;, в 2019-м этот показатель был 6,6 млрд (1,9 % от общереспубликанского)&lt;ref name=za_2019&gt;{{cite web
|url= https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/242/osnovnye_pokazateli_investitsionnoy_i_stroitelnoy_deyatelnosti_v_rt_za_2019_god.pdf
|title= Основные показатели инвестиционной и строительной деятельности в Республике Татарстан
|date= 2019
|publisher= Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан
|accessdate= 2020-11-07
|archivedate= 2020-12-06
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20201206004742/https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/242/osnovnye_pokazateli_investitsionnoy_i_stroitelnoy_deyatelnosti_v_rt_za_2019_god.pdf
}}&lt;/ref&gt;, 2019 елда бу күрсәткеч 6,6 млрд (гомумреспублика күрсәткеченең 1,9 % ы), ә 2017 елда — 15,9 млрд (Татарстан буенча 10 урын) сум булган&lt;ref name=&quot;tatar-inform.ru&quot;/&gt;.
2018 елда тулаем территориаль продуктны булдыруга (63 % чамасы) нефть предприятиеләре зур өлеш кертә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://rt-online.ru/rustam-nigmatullin-poruchil-rukovodstvu-nurlatskogo-rajona-usilit-rabotu-po-vsem-napravleniyam/|title=Рустам Нигматуллин поручил руководству Нурлатского района усилить работу по всем направлениям {{!}} Республика Татарстан|author=|website=|date=25 февраля 2019|publisher=|accessdate=2020-12-09}}&lt;/ref&gt;. Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы мәгълүматларына караганда, 2020 елның гыйнвар-октябрь айларында төбәк үзләре җитештергән 19,2 млрд сумлык товар төяп озаткан, ә авыл хуҗалыгының тулаем продукциясе күләме — 643,8 млн сум&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://mert.tatarstan.ru/TerritorialDevelopment/Ratings.html|title=Рейтинг муниципальных образований|website=Министерство экономики Республики Татарстан|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301162131/https://mert.tatarstan.ru/TerritorialDevelopment/Ratings.html}}&lt;/ref&gt;. Район территориясендә 333 кече предприятие һәм 1049 [[хосусый эшмәкәр]] бар&lt;ref name=&quot;Потенциал муниципалитетов&quot;&gt;{{Cite web|url=https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/|title=Потенциал муниципалитетов|website=invest.tatarstan.ru|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804025512/https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/}}&lt;/ref&gt;.
=== Транспорт ===
Норлат районы Татарстанның көньягында, Казаннан 220 км ераклыкта урнашкан. Район аша «[[Мәскәү]] — [[Сембер|Ульяновск]] — [[Уфа]]» магистраль [[Тимер юл транспорты|тимер юл]] линиясе уза. Районда (көнбатыштан көнчыгышка таба) станцияләр һәм тукталыш пунктлары:
 &lt;big&gt;1073 км (мәйдан), |Норлат (ст.), 1081 км (ст.), 1084 км (т.п.), Клиновка (разъезд)&lt;/big&gt;
Төп юллар: 16К-0098 «Норлат — [[Аксубай]] — [[Чистай]] ([[Казан]])», 16К-0131 «Норлат — [[Кузай (Әлмәт районы)|Кузай]]([[Әлмәт]]кә таба) һәм аның дәвамы», «Норлат — [[Кошки]] — [[Борма (Самар өлкәсе)|Борма]]» (Самара, Сембергә таба), «Норлат — [[Чаллыбаш районы|Чаллыбаш]]» һәм «[[Мамык (Норлат районы)|Мамык]] — [[Биләр (Алексеевск районы)|Биләр]]».
== Экология ==
Норлат районындагы экологик хәл күбесенчә нефть чыгару сәнәгате предприятиеләре тарафыннан эшләнгән әйләнә-тирә мохитне саклау буенча чаралар белән билгеләнә. Калдыкларның төп төрләре булып нефть шламнары, эшкәртелгән нефть продуктлары, автотранспорт һәм нефть җиһазларын эксплуатацияләгәндә барлыкка килә торган калдыклар, юу материаллары, [[Кара металл|кара]] һәм [[төсле металл]] калдыклары тора. Төп максат — нефть үткәргечләрендә аварияләрне киметү. Районда санитар-экологик хәлне яхшырту өчен су алу корылмалары төзелде (Норлат чиста [[җир асты сулары]]н куллана), Олы Чирмешән елгасы үзәне чистартылды, балалар өчен укыту-сәламәтләндерү лагерьлары төзекләндерелде, «Норлат-Водоканал» коммуникацияләре алыштырылды.
Районда [[калдыкларны икенчел эшкәртү]] белән шөгыльләнүче Норлат шәһәре чикләрендәге каты көнкүреш калдыклары полигоны эшли. Полимерлардан тыш, икенчел чималның барлык төрләре махсус пунктларда кабул ителә.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Норлат районының саклана торган территорияләре
|-
! №
! Атама
! Статус
! Бирелү датасы
! Урыны
|-
| 134
| Олы Чирмешән елгасы
| Төбәк дәрәҗәсендәге табигать ядкәре
| 1978 ел&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
| Татарстанның Чирмешән һәм Норлат районнары. Самара өлкәсендә чишмә башы, Ульяновск өлкәсенең Димитровград шәһәре янында тамагы.
|-
| 9 || Олы Сөлчә елгасы
(Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы)
| Төбәк дәрәҗәсендәге табигать ядкәре
| 1978 ел&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
| Аксубай, Чирмешән һәм Норлат районнары. Башы Чирмешән районының Әмир авылыннан 0,8 км көнчыгыштарак, тамагы Норлат районының Салдакай авылыннан көнбатышкарак таба 5 км ераклыкта.
|-
| 135
| Кара-Күл
| Төбәк дәрәҗәсендәге табигать ядкәре
| 1978 ел&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
| Каракүл авылының көньяк-көнчыгышында.
|-
| 12
| Биләр дәүләт аучылык заказнигы
| Дәүләт аучылык заказнигы
| 1967 ел&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
| Аксубай, Алексеевск һәм Норлатский районнары. Иске Чуаш Әдәмсуы һәм Сосновка авылларыннан көньяктарак һәм көнчыгыштарак урманлыклар.
|-
| 60р
| Олы Чирмешән
| Аерам саклана торган табигать терриротияләре резервы
| 2000 ел&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
| Салдакай авылыннан көнчыгышта башланып, Самара өлкәсе белән чиккә кадәр Зур Чирмешән елгасы үзәнендә урнашкан. 12 мең га мәйданлы.
|-
|
|«Чирмешән болыннары» («Чиремшән» заказнигы)
|Төбәк дәрәҗәседәге дәүләт аучылык заказнигы
|2009 ел
|Татарстанның Экология кодексы (15.01.2009 N 5-ЗРТ) , РФ ның Су кодексы (03.06.2006 N 74-ФЗ) һәм &quot;Аерым саклана торган табигать территорияләре турында&quot;га ФЗ(14.03.1995 N 33-ФЗ) белән берлектә 1 447,63 га лы участок табгигать ядкәре дип игълан ителде.
|}
Республика буенча уртача уртача [[Урманлы тугайлар|урманлы]] территорияләр 17,4 %, ә Норлат районында 41,1 % тәшкил итә&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Салахов Н.В., Архипова Н.С.|заглавие=Растительный мир республики Татарстан. Учебнометодическое пособие. /|ответственный=Н.В. Салахов, Н.С. Архипова|год=2013|издание=|место=Казань|издательство=К(П)ФУ|страницы=27|страниц=74|isbn=}}&lt;/ref&gt;. Күбесенчә, [[имәнсар]]лар һәм [[өрәңге]]-[[юкә]]-[[имән]] урманнары очрый. Чирмешән заказнигы территориясендә 180 төр үлән үсә, бу Татарстанның барлык югары үсемлекләр [[Татарстан флорасы|флорасының]] 13 % тирәсе. Монда 104 төр [[Кошлар|кош]] һәм 10 төр вак [[Имезүчеләр|имезүче хайван]] теркәлде. Төрле участокларда [[Татарстанның Кызыл китабы]]на кертелгән үсемлекләрнең һәм хайваннарның 22 төре ачыкланды (көньяк җырчы камыш чыпчыгы, валериан үләне, энҗе чәчәк, тростник камыш чыпчыгы, Һинд камыш чыпчыгы һ.б.), аларның 45,5 проценты сирәк төрләргә карый, ә 9 ы [[Россия Кызыл китабы]]на кергән. Чик буе кишәрлекләрендә Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән тагын алты төр кош (күл һәм су ярканаты, саз һәм зур колаклы ябалаклар, йорт чырайсыз ябалагы) яшәү урыны табылган. Аучылык фаунасын [[поши]], [[Кабан дуңгызы|кабан]], [[селәүсен]], [[бүре]], [[Гади төлке|төлке]], [[Куянсыманнар|куян]], [[Гади тиен|тиен]], [[сасы көзән]], [[суер]], [[урман тавыгы]], [[боҗыр]] һәм башкалар тәшкил итә&lt;ref&gt;{{Статья|ссылка=http://lib.ugsha.ru:8080/bitstream/123456789/12699/1/2017-18-111-117.pdf|автор=Курушина  Д.А.|заглавие=Особенности использования земель в границах памятника природы &quot;Чирмешэн болыннары&quot; Нурлатского муниципального района республики Татарстан|год=2017|язык=|издание=ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ЗЕМЕЛЬНО-ИМУЩЕСТВЕННЫХ ОТНОШЕНИЙ НА СОВРЕМЕННОМ ЭТАПЕ
материалы Международного конкурса студенческих научно-исследовательских работ, посвященного 10-летию кафедры «Землеустройство и кадастры»|тип=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=111—117|issn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://www.ecoindustry.ru/news/view/21746.html|title=Экологи предлагают объявить памятником природы красивейшие уголки Нурлатского района РТ / Экологические новости / Экология производства — научно-практический портал|author=|website=www.ecoindustry.ru|date=01.04.2009|publisher=|accessdate=2020-12-05}}&lt;/ref&gt;.
== Социаль өлкә ==
[[Файл:Норлат музее.jpg|180px|thumb|right|Норлат шәһәре мәдәният сарае һәм [[Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее|Шәһәр музее]]]]
[[Файл:Күлбай Мораса музее.jpg|180px|thumb|right|[[Күлбай Мораса]]да [[Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)|Габдулла Кариев музее]]]]
Норлат районы мәгариф системасында 46 гомуми белем бирү мәктәбе һәм аларның 3 филиалы, 32 балалар гомуми белем бирү учреждениесе, коррекцион гомуми белем бирү интернат-мәктәбе, [[Норлат аграр техникумы]], балалар иҗаты үзәге һәм музыка мәктәбе эшли. Мәктәпкәчә белем бирү системасы 29 учреждениене үз эченә ала, аларның икесе — [[чуаш теле]]ндә укыту, барлык шәһәр бакчаларында өч яшьтән [[инглиз теле]]н өйрәнәләр&lt;ref name=&quot;Потенциал муниципалитетов&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;История района&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://nurlat.tatarstan.ru/istoriya-rayona.htm|title=История района|website=Нурлатский муниципальный район|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126014129/https://nurlat.tatarstan.ru/istoriya-rayona.htm}}&lt;/ref&gt;.
Дәвалау һәм профилактика системасы район үзәк хастаханәсен, 5 табиб амбулаториясен, участок хастаханәсен, 51 фельдшер-акушерлык пунктын һәм [[«Нурлы» санаторий-профилакторие]]н берләштерә. Спорт өлкәсе 256 корылманы үз эченә ала. Мәдәният системасында 50 авыл мәдәният йорты һәм клуб, 48 китапханә, 2 татар халык театры эшли, 10 коллектив [[«Үзешчән халык коллективы» исеме]]нә ия (мәсәлән, «Ветеран» хоры, «Чишмә» чуаш җыры ансамбле һәм башкалар)&lt;ref name=&quot;Нурлатский район — Татцентр.ру&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;История района&quot;/&gt;.
Районда өч музей эшли: [[Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее|Кама аръягы һәм Норлат шәһәре тарихы музее]] (Норлатта)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/regionalnyy-muzey-nurlata-provodit-onlayn-znakomstvo-s-fondami|title=Региональный музей Нурлата проводит онлайн-знакомство с фондами|author=Маргарита Литта|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-04-03|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;, Татар һөнәри театрына нигез салучы [[Габдулла Кариев]] [[Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)|музее]] — [[Татарстан Республикасының милли музее|Татарстан Республикасы дәүләт тарих музее]] филиалы (Күлбай Мораса авылында)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/65628-farid-miftahov-rasskazal-o-gabdulle-karieve|title=Фарид Мифтахов рассказал о Габдулле Кариеве — Реальное время|author=|website=realnoevremya.ru|date=21 мая 2017|publisher=|accessdate=2020-11-30|archivedate=2021-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210118043516/https://realnoevremya.ru/articles/65628-farid-miftahov-rasskazal-o-gabdulle-karieve}}&lt;/ref&gt;, 2020 елда Кычытканлы мәктәбендә ачылган [[Тәлгать Галиуллин]] [[Тәлгать Галиуллин исемендәге музей|исемендәге музей]]&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/v-nurlatskom-rayone-novyy-muzey|title=В Нурлатском районе новый музей|author=Гульназ Хасаншина|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-02-21|accessdate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;.
[[«Дуслык» гәҗите|«Дуслык»]] («Дружба», «Туслах») җирле гәҗите татар, рус һәм чуаш телләрендә нәшер ителә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/88-let-s-druzhboy|title=88 лет с «Дружбой»|author=Айгуль Сергеева|website=Нурлат-⁠информ|date=2019-07-05|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;. [[«Норлат» телерадиокомпаниясе]] ике телдә эшли ([[Татмедиа|«Татмедиа»]] филиалы)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/programmy-nurlat-tv-mozhno-uvidet-v-vk-i-instagrame|title=Программы &quot;Нурлат ТВ&quot; можно увидеть в &quot;ВК&quot; и &quot;INSTAGRAMe&quot;|author=admin|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-04-21|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;.
== Истәлекле урыннар ==
Районның төп истәлекле урыннарының берсе — князь С. А. Оболенскийның Олы Чирмешән елгасындагы су тегермәне. Бина региональ әһәмияттәге мәдәни мирас объекты булып тора. Тегермән 1894—1896 елларда Чирмешән тирәсендәге иң зур җир биләүчеләрнең берсе акчасына төзелә. Бина XIX гасыр ахырында романтика юнәлешенең эклектика стилендәге сәнгать архитектурасы үрнәге булып тора&lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Экологический гид по зеленым уголкам республики Татарстан|ответственный=Главный редактор Д.В. Иванов. Авторы-составители:И.И. Зиганшин,Д.В. Иванов, И.Ф. Томаева|год=2015|издание=|место=Казань|издательство=ООО «Фолиант»|страницы=219|страниц=280|isbn=}}&lt;/ref&gt;.
[[Биләркүл]] авылындагы [[Преображение Господня гыйбадәтханәсе]] 1870 елда төзелгән. Аңа [[Казан Изге Ана иконасы чиркәве (Морат)|Казан Изге Ана иконасы]] хөрмәтенә 1904 елда өстәмә бүлмәсе төзелә. 1930 елларда ябылган гыйбадәтханәне 1990 елда РПЦ га кире кайтаралар, шул ук вакытта реставрация дә ясыйлар. Кечкенә Преображенский чиркәве композициясе [[Константин Тон]] проекты буенча XIX гасырның икенче яртысындагы архитектурада эклектиканың классик юнәлешен чагылдыра торган үрнәге итеп эшләнгән. Гыйбадәтханә төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты булып тора&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tatmitropolia.ru/temples/poblagochiniym/aksubakoe/hrampreobniygospny/|title=Храм Преображения Господня (д. Биляр-Озеро) {{!}} Православие в Татарстане {{!}} Портал Татарстанской митрополии|website=tatmitropolia.ru|accessdate=2020-12-09|archivedate=2020-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201129042958/https://tatmitropolia.ru/temples/poblagochiniym/aksubakoe/hrampreobniygospny/}}&lt;/ref&gt;.
[[Кәкре Атау]] авылындагы ике яклы татар [[мәчет]]е 1889—1890 елларда төзелгән. Башта бер катлы агач бина 1990 еллар ахырына кадәр кирпечкә төрелә. Мәчетнең төп күләме биш яклы ике гыйбадәт залыннан тора. Төньякта керү юллары тоташа. Сигез кырлы ике яруслы манара керүгә таба борылган. Түбән яруста азанчаның ут фонаре өчен винтлы баскыч урнаштырылган. Фасадларны бизәүдә классицизм архитектурасы һәм татар декоратив-гамәли сәнгате элементлары кулланыла. Мәчет төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты булып тора&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/obshchestvennyy-sovet-rayona-segodnya-provel-zasedanie-v-onlayn-formate|title=Общественный совет района сегодня провел заседание в онлайн-формате|author=admin|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-06-04|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/religion/17-08-2016/nurlatskie-imamy-planiruyut-povysit-effektivnost-raboty-mechetey-5488913|title=Нурлатские имамы планируют повысить эффективность работы мечетей|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-18}}&lt;/ref&gt;.
== Күренекле кешеләр ==
* [[Алмаз Әхмәтшин]] (1967―2025), Смоленск өлкәсе вице-губернаторы (2023―2025). Норлат районы башлыгы (2018―2023).
* [[Рөстәм Галиев]] (''1960, [[Киекле]]''), [[Туфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театры]] сәнгать җитәкчесе һәм директоры. [[Татарстанның халык артисты]] (''[[2011 ел|2011]]''), [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (''[[2006 ел|2006]]'').
* [[Сиринә Зәйнетдинова]] (1984), җырчы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2020).
* [[Алмас Заһретдинов]] (1959, [[Киекле]] −2022), [[билбаулы көрәш]] белән танылган спортчы, Россиянең спорт мастеры, Татарстанның атказанган тренеры (2003).
* [[Дамир Ишкинеев]] (1967), Норлат муниципаль районы башлыгы, техник фәннәр кандидаты.
* [[Габдулла Кариев]] (Миңлебай Хәйруллин) — беренче татар профессиональ театр труппасына нигез салучыларның берсе.
* [[Валериан Киргизин]] (1949―2021), рәссам, педагог.
* [[Марс Макаров]] (''[[1939]], [[Чурабатыр]]''), композитор, ТАССР атказанган сәнгат эшмәкәре ([[1987]]).
* [[Альберт Сафин]] — татар язучысы.
* [[Ләбибә Хөсәения]] — Казанда татар кызлары өчен мәктәп ачучы.
* [[Галимҗан Хөсәенов]] — күренекле совет спортчысы, [[СССР]] [[футбол]] буенча җыелма командасы уенчысы (1960-69), СССР атказанган спорт остасы (1967).
* [[Кыям Юлдашев]] (1890—1955) — җәдитче мөгаллим, шагыйрь.

== Мәдәният ==
* [[Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее]]
* [[Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)|Габдулла Кариев музее]] ([[Күлбай Мораса]])
== Әдәбият ==
* Археологическая карта Татарской АССР: Предкамье /АН СССР. Казан. фил. — М.: Наука, 1981. — 210 с. — Библиогр.: с. 201—210. — Описания археол. памятников сев. р-нов ТАССР и г. Казани. Общ. ист. — археол. и природно-геогр. очерк региона и история его изучения.
* Археологическая карта Татарской АССР: Предволжье /АН СССР. Казан. фил. — Казань, 1985. — 116 с.: ил. — Библиогр.: с. 110—114. — Описания памятников правобережья Волги и бассейна р. Свияги. Общ. ист.-археол. и природно-геогр. очерк региона и история его изучения.
* Археологические открытия 1965 года /АН СССР. Ин-т археологии. — М.: Наука, 1966. — 198 с.: ил. — Из содерж.: Смирнов А. П. Археологические работы в Поволжье. — С. 189—193: ил.
* Археологические открытия 1966 года /АН СССР. Ин-т археологии. — М.: Наука, 1967. — 350 с.: ил. — Из содерж.: Хлебникова Т. А. Алексеевское городище в низовьях Камы. — С. 117—118; Халиков А. Х., Халикова Е. А., Казаков Е. П. Танкеевский могильник. — С. 118—119; Смирнов А. П. Работы в Болгарах. — С. 120—121.
* Салахов Н. В., Архипова Н. С. Растительный мир республики Татарстан. Учебнометодическое пособие. / Н. В. Салахов, Н. С. Архипова — Казань: К(П)ФУ, 2013. — 74 с.
* Экологический гид по зелёным уголкам республики Татарстан / Главный редактор Д. В. Иванов. Авторы-составители: И. И. Зиганшин,Д. В. Иванов, И. Ф. Томаева. — Казань: ООО «Фолиант», 2015. — С. 219. — 280 с.
* Надырова Х. Г. Н 17 Градостроительная культура татарского народа и его предков: Монография. Казань: КГАСУ, 2012. — 294 с., илл. ISBN 978-5-7829-0362-6 Архипова Н. С., Елагина Д. С. Актуальные вопросы экологии и безопасности жизнедеятельности в Республике Татарстан: учебное пособие / Н. С. Архипова, Д. С. Елагина. — Казань: Казан. ун-т, 2016. — 103 с.
== Сылтамалар ==
* [http://tatar.ru/files/laws/Закон%20110%20Нурлат%20(тат).doc 2008 елның 20 ноябрендәге 110-ТРЗ № Татарстан Республикасы Законы]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://nurlat.tatarstan.ru/ Норлат районы сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202124108/https://nurlat.tatarstan.ru/ |date=2020-12-02 }}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Татарстан}}
{{Норлат районы}}
{{Норлат районы авыл җирлекләре}}
{{Сайланган мәкалә}}

[[Төркем:Норлат районы]]
[[Төркем:Татарстан районнары]]</text>
      <sha1>nc2ynjrs10d71dr790ypszv2lvhcews</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нәсибаш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26921</id>
    <revision>
      <id>5840363</id>
      <parentid>5801451</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Сылтамалар */ clean up, removed stub tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15301" sha1="9dr2ba08odwfyxxlu3rwtcjmh1fr8la" xml:space="preserve">{{ТП-Россия
|халәт                   = Авыл
|татар исеме         = Нәсибаш
|чын исем    = 
|чын исем    = 
|герб                     = 
|байрак                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы              = 
|төбәк харитасы     = 
|район харитасы      = 
|ил харитасы зурлыгы      = 
|төбәк харитасы зурлыгы      = 
|район харитасы зурлыгы      = 
|төбәк                   = Башкортстан 
|төбәк җәдвәлдә         = Башкортстан 
|район төре               = 
|район                    = Салават районы{{!}}Башкортстанның Салават районы
|район җәдвәлдә = Салават районы
|җирлек төре = Авыл җирлеге
|җирлек =
|җирлек җәдвәлдә =
|эчке бүленеш =
|башлык =
|нигезләнү елы =
|беренче язма искә алу =
|элекке исемнәр =
|бирле =
|мәйдан =
|ТП үзәге биеклеге =
|халык саны =951
|исәп елы = 2010
|тыгызлык =
|агломерация =
|милли состав =
|дини состав =
|этнохороним =
|почта индексы = 452496
|сәгать кушагы = +6
|почта индекслары =
|телефон коды =
|санлы идентификатор = 80247850001
|Commons та төркем =
|сайт =
}}
'''Нәсибаш''' ({{lang-ru|Насибаш}}) — [[Башкортостан]]ның [[Салават районы]]ндагы татар авылы, шушы исемдәге авыл Советы үзәге. [[2010 ел]]ның 14 октябренә халыҡ саны 951 кеше&lt;ref&gt;{{2010. Башҡортостан ауылдары}}&lt;/ref&gt;. Авыл исеме [[Нисе]] елгасы атамасыннан ясалган.

=== [[География]] ===
* [[Өфе]]дән 203 километр еракта, Урал таулары эчендә урнашкан.
* Район үзәгенә тиклем ([[Малаяз]]): 15 км
* Якындагы тимер юл станциясенә ([[Мөрсәлим]]): 30 км

== Авыл тарихы ==

Нәсибаш — райо­нның борынгы авылларының бересе, 1759 елда нигез салынган дигән фараз бар. Атаманың килеп чыгышын төрлечә нигезлиләр:
Нисе елгасының башында урнашканлыҡтан, исеме «Нисе башы» диеп аталып, артабан Нәсибашка әйләнгән, диеп яза Ә. Әсфәндияров хезмәтендә&lt;ref&gt;Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 155 с. — ISBN 5—295—02843—7{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
  
Әммә күрше башкорт авылларында элегерәк бу авылны ''башк.'' '''Миҫебаш''' диеп йөртә иделәр. '''Миҫе елгасы''' текә ярлар астыннан агып чыккан үтә күренмәле салкын чишмәләр кушылдыгыннан барлыкка килгән.
Күрше Каратавлы авылыннан ике сакрымда мөһабәт кая — '''Миҫе тауы''' бар. '''Миҫе каясы''', '''Миҫе мәмерйәсе''' бар. Миҫе башында утырган авыл, фонетик үзгәрешләр кичереп, Нәсибаш булып киткәндер&lt;ref&gt;Әбдрәфиҡов Ф. Иҫке тигәнебеҙ — иҫкеме? — Башҡортостан, 1992, 180-се һан, 11 сентябрь&lt;/ref&gt;.
Нәсибаш авылына тәүге нигез салган кеше Малаяз авылы типтәре, йөз башы Әбделмән Нәсибашев (Исәнбаев, Исәнбәтов) булган диеп уйларга мөмкин. Ләкин бу факт хронологияга каршы килә, чөнки Нәсибашев каратавлылар белән 1793, 1805, 1829 елларда килешү төзеп, Әбделмән (соңрак Куркино диеп аталган) авылына нигез салган. Әбделмән, үҙе кердәш була торып, куртымга алган җиренә рус крестьяннарын кертә башлый.
Татарстанда ачылган сайтта Нәсибаш авылына Елизавета Петровна заманында ук (1709—1762) нигез салынган, диелә. Беренче булып хезмәтле (служилые) мишәрләр, кердәш-крестьяннар күчеп килгән. Алар батша гали җәнәпләре боерыгы белән Себер тракты буенда авыллар салып, мөһим хуҗалыҡ-стратегик юлны сакларга: аны хезмәтләндерергә, үтеп баручы дәүләт чиновникларын, күчерелә торган казна мөлкәтен ылау белән тәьмин итергә тиеш булган&lt;ref&gt;nasibah.ru&lt;/ref&gt;. Бер ыңгай башкорт баш күтәрүчеләре буенча мәгълүмәт җиткерү дә аларның бурычына кергән.
Паллас, мишәрләр 1770 елда Өфе елгасы буендагы Елдәк кәлгасеннән күчеп килгән, диеп язган. Җирне Каратавлы ыруы башкортларыннан елына һәр йорттан 20 тиен белән куртымга алганнар&lt;ref&gt;Паллас П.-С. Указ. соч. С.68&lt;/ref&gt;. 1803, 1808 елдарда яңа күчеп килгән мишәрләрнең Ҡаратавлы җирләренә кердәш (припущенники) хокугы белән кертелүе турында килешүләргә кул куелган.
1816 елда Нәсибаш авылында 51 йортта 120 рәүиз җаны, 1834 елда 72 йортта 186 кеше яшәгән.
XIX гасырның 40нчы елларында яшәгән картлар, аларның оныклары, гыйбрәт итеп, ничек Нәсибаш яныннан үткән Ятап (Этап) юлыннан каторжаннарны куганнарын, бу күренешнең ни дәрәҗәдә кызганыч булганын сөйләп калдырган. Күрше башкорт авыллары аша көнбатышта Иске Каратавлыннан, Себергә табан — Урманчы авылыннан узган булган Ятап юлы. Тик XIX гасырның 90нчы еллары соңында, Калмаккул (Мөрсәлим) авылы аша үткән Транс-Себер тимер юлы салынгач, тракт үзенең элеккеге әһәмиятен югаткан.
1842 елда 75 йорттан торган 438 җан башына 500 елкы малы, 400 баш эре мөгезле мал, 80 сарык, 200 кәҗә тура килгән.
XIX гасыр башыннан авылда мәчет эшләгән. Бер тимерлек һәм бер кабак булган.

== Биләмә берәмекләренә керүе ==
&lt;!-- {| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;width:100 %;margin:0;&quot; --&gt;&lt;!-- Төрелеп куела торган таблица башы --&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Теркәү елы !! Улыс, авыл советы !! Өяз, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[1770]] || Ҡаратавлы улысы || Өфе өязе || Ырынбур губернасы || Россия Империясе
|-
| [[1816]] || -нче йорт || 8нче Башкорт кантоны || Ырынбур губернасы || Россия империясе
|-
| [[1834]] || -нче йорт || 8нче Башкорт кантоны|| Ырынбур губернасы || Россия империясе
|-
|[[1847]] || -нче йорт || 8нче Башкорт кантоны, Троицк өязе ||  Ырынбур губернасы || Россия империясе
|-
|[[1859]] || -нче йорт || 8нче Башкорт кантоны, Троицк өязе || Ырынбур губернасы || Россия империясе
|-
|[[1895]] || Нәсибаш улысы || Златоуст өязе || Өфе губернасы || Россия империясе
|-
|[[1920]] || Нәсибаш улысы || Мәсәгуть кантоны || Автономлы Башкорт ССР-ы || РСФСР
|-
|[[1926]] || Нәсибаш улысы || Мәсәгуть кантоны || Автономлы Башкорт ССР-ы || СССР
|-
|[[1930]] || Нәсибаш авыл советы || Кыйгы районы || Башкорт АССР-ы || СССР
|-
|[[1935]] || Нәсибаш авыл советы || Малаяз районы || Башкорт АССР-ы || СССР
|-
|[[1943]] || Нәсибаш авыл советы|| Салават районы|| Башҡорт АССР-ы || СССР
|-
|[[1990]] || Нәсибаш ауыл советы || Салават районы ||[[Башкортстан|Башҡортстан Республикасы]] ||{{Россия}} Россия Федерациясе
|-
&lt;!--
|-
| || || || ||
 --&gt; &lt;!-- Күчереп алу өчен --&gt;
|}

== Нәсибаш авылының бүгенгесе ==
2013 елда 420 йортта 1200 кеше яши. 6 яшькәчә кадәрге — 99, 7 яшьтән алып 14 яшькәчә — 126, 14 яшьтән 18 яшькәчә — 60, 18-дән алып 30 яшькәчә 143 кеше яши. Югары уку йортларында укыйлар 26 кеше, училище-техникумнарда — 31.
Яшь гаиләләр саны — 29.&lt;ref&gt;[http://iyryzan.ru/node/1714 Йәшнәп йәшәр саҡ ҡына] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304204410/http://iyryzan.ru/node/1714 |date=2016-03-04 }} {{ref-ba}}&lt;/ref&gt;
2017 елда Нәсибаш авылында 433 йортта 1090 кеше, шул исәптән 140 пенсионер, 31 күп балалы һәм 43 яшь гаилә яши. 2015 елның 11 аенда ун сабый туган, 15 кеше үлгән. Чагыштыру өчен: 2016 елда 14 бала туып, 22 кеше вафат булган.
Авыл яңара, күркәмләнә. Район үзәгенә якын урынлашканга, авылда яшәргә теләгән кеше арта. Ата-бабаларының нигезен яңартып, өй салып яшәгән гаиләләр күп. Халыҡның 70 проценты су челтәре белән файдалана, 120 гаиләнең үзләре казыган скважинасы бар. Күп йортларга газ кертелгән.
2014 елда урамнарны яктырту эшләре тәмамланды. Төнен урамнар яктыртыла. Балалар бакчасы янында уен мәйданчыгы эшли. Авыл уртасында Җиңү обелискы тора. Зыярат төзекләндерелгән. Нәсибашта экологик акциялар, шәмбе өмәләре даими үткәрелә. Авыл мәдәният йортында оештырылган кичәләрдә, бәйрәмләрдә халык зур теләк белән катнаша.

== Танылган кешеләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1068844. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{{Wikidata list end}}
Нәсибаш авылы &quot;Манас&quot;чы-галим [[Каюм Мифтахов]]ны, татар теле фәненә текстолог [[Рашат Гайнанов]]ны, диалектолог [[Зидә Садыйкова]]ны, тәнкыйтьче [[Мәхмүт Әхмәтҗанов]]ны, русчалы-татарчалы сүзлекләр төзүче [[Фуат Ганиев]]ны биргән авыл. Нәсибаш казна мәктәбе укытучысы гаиләсендә рустелле шагыйрь [[Михаил Львов (1917)|Михаил Львов]] (чын исеме Рәфкать Габитов, 1916|17-1988) туа. Нәсибаш урта мәктәбендә җырчы [[Зилә Сөнгатуллина]] атасы Даян Мәхмүт улы Еникеев укытты.

== Демография ==
Халык саны динамикасы:
{| class='standard' style='text-align: center;' width=63%
|- class='bright'
! [[2002]]&lt;ref name='белешмә'&gt;Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls  Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.&lt;/ref&gt; !![[2010]]&lt;ref name='башстат'&gt;{{Citation |title=Башкортстан Җөмһүрияте торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-11-27 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|--- class='bright'
| 1 323 || 951
|}

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы].
{{Салават районы}}

[[Төркем:Башкортстан авыллары]]</text>
      <sha1>9dr2ba08odwfyxxlu3rwtcjmh1fr8la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муса Бигиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29769</id>
    <revision>
      <id>5840314</id>
      <parentid>4456697</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T23:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26014" sha1="63kpnjxtnip1b2o5iwz9mlg5y7mjqp8" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Musa Bigiev}}
{{Фш|Бигиев}}
{{Шәхес
| исем = Муса Бигиев
| рәсем =М Бигеев 1910.jpg
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Муса Җаруллаһ улы Бигиев
| һөнәр = язучы, публицист, дин галиме, җәмәгать эшлеклесе
| туу датасы = 25.12.1873
| туу җире =
| гражданлык = 
| милләт = [[татарлар|татар]]
| үлем датасы = 28.10.1949
| үлем җире = [[Каһирә]], [[Мисыр]]
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр =
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}

'''Бигеев (Биги) Муса''' (иҗади тәхәлүсе Муса Ярулла) – бөек татар  дин белгече-философ, публицист, ХХ гасыр башындагы Россия мөселманнарының прогрессив хәрәкәте лидерларының берсе.

==Биография==
[[Рәсем:Визитная карточка М Бигеева.jpg|thumb|300px|&lt;center&gt; ''Муса Бигиеф [[Ростов-на-Дону|Рустуфдуни]]''&lt;br/&gt;''Муса Бигѣевъ, Магометанскiй богословъ.'' &lt;br /&gt; Визит кәртечкәсе]]
Муса Ярулла  улы  Бигиев [[1873 ел]]да (иске стиль буенча) 25 декабрендә&lt;ref&gt;''Тагирджанова А. Н.'' Книга о Мусе-эфенди, его времени и современниках. — Казань: б.и., 2010. — 576 с. — ISBN 978-5-91236-002-2.&lt;/ref&gt; [[Пенза губернасы]]ндагы (''хәзерге'' [[Пенза өлкәсе]]) Каменский районының [[Кикин]]о авылында, әтисе ахун булып билгеләнеп, гаиләсе белән [[Ростов-Дон]]га күченергә җыенып йөргән вакытта дөньяга килә. Бу мәгълүматлар, дин белгеченең кече кызы Фатыйма Таһирҗанованың әнисе сүзләреннән язылып алынып, 2010 елны  биографик «Муса әфәнде, аның заманы һәм замандашлары турында китап» басылып чыгу белән, фәнни кулланышка кереп китәләр.  
 
Б.  үзе тууы вакытына һәм тууы урынына җитәрлек игътибар бирмәү сәбәпле, хәзерге вакытта бу хакта  төрле карашлар яши. Б. дини һәм  дөньяви белем ала, Ростов-Донда реаль училищене тәмамлап,  [[Бакчасарай]], [[Казан]]ның [[Касыймия мәдрәсәсе]]ндә, [[Бохара]] мәдрәсәләрендә,  [[Каһирә]]дәге борыңгы «[[Әл-Әзһар]]» университетында  укый. 1905 елның маенда, туган ягына кайткач, «Камалия» мәдрәсәсенә нигез салучы, [[Чистай]] сәүдәгәре һәм ишан М.-З. Камаловның кызына өйләнә. Петербургка күчкәч, Петербург Империя университетының юридик факультетына ирекле тыңлаучы булып йөри, [[Габдрәшит Ибраһимов|Габдерәшит Ибраһимовның]] [[Өлфәт (гәҗит)|«Өлфәт» газетасында]] бастырыла, идея белән кадетлар партиясенә якын [[Иттифак әл-Мөслимин|«Иттифак әл-мөслимин»]] партиясен оештыру өстендә эшли.  1905 елның 15 августында Европа күләмендә иң зур булган, [[Түбән Новгород ярминкәсе]] үткәрелгән вакытта, беренче мөселманнар оештыру съезды эшчәнлегендә катнаша. 1906 елда икенче һәм өченче мөселманнар съездларында актив катнашучы була. Үзәк бюро партиясе әгъзасы итеп сайлана. Рус телендә Б. «Безнең хәрәкәтебезнең башы» исемле кереш сүзе белән «Бөтенроссия мөселманнар союзы Уставы» исемле брошюра бастыра. 1914 елны Петербургта узган дүртенче мөселманнар съездының секретаре була. Соңрак Б. съездларның материалларын «Реформалар нигезе» китабында бастырып чыгара.

Б. үзенең дини хезмәтләрен 1906 ел. башлап нәшер итә. Озак та үтми ул атказана. 1908 елда Б. үзенең дөньядан киткән олы абыйсы Мөхәммәд-Закирның ( 1870, Кикино Пенза губернасы- 1902, Ростов-Дон) «Ике елга арасы буенча сәяхәт» китабын бастыра. Мөхәммәд-Закир – тәүге татар язучыларының берсе, «Меңнәр, яисә Чибәр Хәдичә» (1887) һәм «Бөек гөнаһлар» (1890) дөньяви романнарының авторы. 1909 ел. ахырында аның Оренбургтагы [[«Хөсәения» мәдрәсәсе]]ндәге кыска вакытлы педагогик хезмәте башлана. Б. мөселман хокукы, гарәп теле һәм әдәбияты буенча лекцияләр укый. Шушы вакыттан башлап, Б. үзенең язмалары астына [[төрекчә]] Муса Җарулла дип кул куя. Б. Коръәнне [[Татар теле|татарчага]] тәрҗемә итү өстендә эшли. 1912 елны хезмәтен тәмамлый, әмма кайбер мөселман дин башлыклары арасындагы барлыкка килгән бәхәс һәм  Ырынбур мөфтиенең кискен тискәре бәяләве аны бастыруга комачаулый: янәсе, илаһи Коръән сүзен тәрҗемә итү кирәк түгел, күпсанлы аңлатмалар белән файдалану җитәрлек. 1914 ел.  «Тарихи вестник» журналында «Мөселман Лютеры» (Н.Федотов) исемле мәкаләдә дин әһеленең кайбер оригиналь карашлары аңлатыла. Б. сәүдәгәр Мөхәммәд-Әлим Максутовның Петербургтагы «Аманат» нәшриятенең милектәше була һәм бу типография өчен шрифтлар эшләп чыгара. Февраль революциясе көннәрендә Б. Бөтенроссия мөселман съездында катнаша,  1917 ел. маенда Мәскәүдә Бөтенроссия мөселман съезды әгъзасы итеп сайлана. 1917 ел. ахырында Б. беренче мөселман мәхәлләсен җитәкли, Петроградның {{коммент|җәмигъ|собор}} мәчетендә имам булып билгеләнә. [[Әл-Мөнбәр (газета)|«Әль-минбар» гәҗитен]] бастыра. Аннан Совет хакимияте белән хезмәттәшлек итәргә тырышып карый: активистлар белән берлектә мөселман җәмгыятенең уставын төзи, татар балалары өчен татар телен, тарихын һәм төрки-татар әдәбиятын укыту мөмкинлеге булган мәктәп оештыруга ирешә. 1920 ел. Уфада мөселман руханиларының съездындагы делегатларны мөселман җәмгыятендә  үзгәрешләр кору буенча тәкъдимнәре - «Мөселман милләтләренә өндәмә» исемле үзенә бертөрле ислам конституциясе белән таныштыра. Бу чыгышның төп тырышлары 1923 ел. [[Берлин]]да дөнья күргән «Ислам әлифбасы»китабында бастырыла. Әлеге басмадан соң Б. [[Мәскәү]]дә кулга алына. Бирегә ул Петроградтан килеп, [[Һиндстан]]да үтәчәк конференциягә юнәлергә җыена. Б. кулга алынуы күпләргә ошамый. [[Финляндия татарлары|Фин татарлары]] ярдәм сорап, Совет Россиясенең дусты булган [[Төркия]] хөкүмәтенә мөрәҗәгать итәләр. [[Истанбул]] һәм [[Әнкара]]ның төп гәҗитләре дин белгечен азат итү таләбе белән телеграммалар бастыралар.  Б. Мәскәүдә ике ел хакимият күзәтүе астында  яшәү шартлары белән азат ителә. 1926 ел. маенда [[Мәккә]]дә үтәчәк кәнгрис эшчәнлегендә  катнашу максаты белән, сөргенгә җибәрелгән Б. Совет мөселманнар делегациясе составына кертәләр. Шул вакытта ул хаҗга бара. Бер үк вакытта Ленинград татарлары аны 1926 ел. октябрь-ноябрь айларында Уфада үткән чираттагы руханиларның съезд делегаты итеп сайлыйлар. Бу съездда Бигеев Гыйльми совет  әгъзасы тиеп сайлана. 1927 ел., Ленинградка кайткач, Б. сугышчан «динсез» Союзның эшчәнлеге һәм хакимиятнең чираттагы кампаниясе, «элеккеләр» белән көрәшү артыннан күзәтә. Бу категория астына пролетар һәм крестьян булмаган барлык йөзләр дә туры килә. Чистартуны бөтен оешмалар да үтә. Кайберәүләрне эштән чыгарып, алар урынына актив эшчеләрне куялар. Б. куп тапкыр [[Игнатий Крачковский|И.Ю.Крачковскийга]] Ленинград университетында [[Гарәп теле|гарәп]], [[Фарсы теле|фарсы]], һәм [[төрки телләр]]не укыту өчен урын бирү үтенече белән мөрәҗәгать итә. 1929 ел. эш эзләп, Б. [[Әфганстан|Әфган]] хөкүмәтенә мөрәҗәгать итә. Беркайда да эшләмәүгә карамастан, Б. гыйльми хезмәткәр булып саналу сәбәпле, налог түләргә тиеш була. Шәһәр хакимияте тарафыннан бер рәт гражданнарны, шул исәптән руханилар һәм аларның гаиләләрен,  азык-төлек сатып алу кәртечкәләреннән мәхрүм итү карары кабул ителә. 1930 ел. ахырларында  Б. эмиграциягә китәргә була. Бу адымы белән ул үз гомерен генә түгел, ә туганнарын да коткарып кала. Шул вакытта яшәгән урыннарыннан күп татарлар китәргә мәҗбүр була. Алар сугышчан динсез Союз эшчәнлегеннән качып, Идел буе, [[Түбән Новгород]] һәм [[Башкортстан]]нан [[Урта Азия]] һәм [[Әзербайҗан]]дагы диндәшләр янына күченәләр.

==Эмиграциядә==

Б. - мөселман прогрессистларның ахыргысы буларак, легаль булмаган рәвештә  Совет Россиясеннән чыга. Б. гаиләсе белән яшәгән Ленинградтан Мәскәүгә, аннан тимер юл буйлап Урта Азиягә, чикне үтеп [[Кашгар]]га барып җитә. [[Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы|Кытай Төркестаныннан]] Әфганга күчә. Анда Надиршаһ ярдәме белән [[паспорт]] ясатып, Һиндстанга юл тота, аннан [[Мисыр]]га китә. Соңгысында [[Мостафа Кемал Ататөрк|Ататөреккә]] адресланган «Бөек Милли Төркия Җыелышына мөрәҗәгать» дип аталган эшен яңадан бастыра. 1933 ел. Б. Берлинда яши. Фин татарлары булышлыгы белән әлеге китапларны нәшер итә: «Алланың рәхмәтлелегенә дәлилләр», «Коръәннең изге аятләрен гаҗәеп яктыртуда Яэҗүҗ» һәм хатынына багышланган «Коръән кәрим аять кәлимәләре хозурында хатын». Б. бер ара Финляндиядә яшәп, андагы татар яшьләренә лекцияләр укый.1934 ел. Финляндияне калдырып, Иран һәм Гыйрак буйлап сәяхәт итә, шигыйларның дини агымнарын өйрәнә, Һиндстанда санскрит һәм индус китаплары Маһабһарат һәм Веда белән кызыксына. 1938 ел. Б. миссионерлык максаты белән [[Япония]], [[Кытай]], [[Ява]], [[Суматра]] буйлап сәяхәт итә. 1939 ел. ахырында янә Һиндстанга кайта, аннан Әфганга җитеп, [[Кабул]]да төпләнергә уйлый, әмма колониаль хөкүмәт тарафыннан кулга алынып, 1,5-2 ел Пешевар төрмәсендә үткәрә. Бхопал шәһәренең хөкемдары ярдәме белән азат ителә, шулай да ачык рәвештә инглизләрнең күзәтүе астында 45 елга кадәр Пешеварда кала. Бу чор аның гыйльми эшчәнлегендә уңышлы була. Ул сигез китап иҗат итеп бастыра. Сатылган китапларның акчасын автор Бомбейдан күчкән балалар өчен мәдрәсә салуга күчерә. 46 елдан башлап, Б. күбесенчә Мисырда яши, кайбер вакыт кына Төркиягә баргалый. Берничә тапкыр хаҗда була. 1947 ел. Туган ягына кайтырга омтылып карый. 1949 ел. 28 октябрендә Каһирәдә вафат була. Әрвахлар догасы Сәйид Нәфис мәчетендә укыла. Б. Афифида корольнең нәсел Хедивие зиратында җирләнә. Б. шәхси китапханәсендәге китаплар вафат булучының теләге белән Төркия Милли китапханәсенә тапшырыла.

==Иҗади мирасы==

Үз кулы белән төзелгән исемлеккә Б. 120 дини хезмәтләр һәм мәкаләләр кертә. Алар арасында: 
«Белемдә көч», «Гарәп әдәбияты һәм мөселман гыйлеме», «Коръән һәм изге Язмаларның тарихы», «Өстән генә кешеләрнең ышанулары», «Алланың рәхмәтлелегенә дәлилләр», «Озын көннәрдә ураза», Коръәннең татарчага тәрҗемәсе, «Коръән басылмаларына график төзәтмәләр», «Мөселман канунчылыгы», «Әль-Лузумийат» («Мәҗбүр булмаганның мәҗбүрилеге») авторы филосов имам Абу-л-Алаал-Марринең биографиясе», «Бөек темаларга вак уйланулар», «Фикерләр: Риза-эд-дин б. Фәхр эд-диннең «Дини һәм социаль сораулар» китабына тәнкыйть», «Коръәннең изге аятләрен гаҗәеп яктыртуда  Йаджудж», «Шиит фикерләренә тәнкыйть», «Пыйгамбәрнең яшәү көннәре», «Коръәндә морфология», «Ислам чорына чаклы халыкның яшәеше», «Ислам гыйльми университетының программасы», «Исламда Конституция»,»Исламда үсеш һәм банклар» һәм башкалар.

==Ядкәр==

Перестройка һәм хәбәрдарлык белән бергә китап битләренә дин белгеченең исеме дә кайтты. Чиктән тыш танылган булуга карамастан, революциягә кадәр аның фамилиясен мөселман чыганакларыннан алып, русча төрле вариацияларда язалар: Бикеев, Бигеев һәм Бигиев. Олы буын авторлары фамилиянең русча язылышыннан баш тартып, татарча текстларында «Бигиев» дип язалар, ә аларның яшь хезмәттәшләре  нечкәлекләргә бирелмичә, шулай ук язалар. Аннан абыйсының фамилиясендә дә ялгышлар башланып, ул да Бигиев булып китә. Казанда Б. хезмәтләрен хәзерге заман татар һәм рус теленә тәрҗемә итәләр, шәһәрнең бер урамы да аның исемен йөртә. 2006ел. Бөек Петр исемендәге антропология һәм этнография Музееның «Иҗма-Согласие» (Кунсткамера) [[Россия фәннәр академиясе|РФА]] проектында  Б. турында ф.ф.д. Е.Резванның сценариясе буенча «Кайту» фильмы төшерелә. 2008 ел. Казан IV халыкара мөселман киносы фестивалендә «Һәм ярылды ай» (реж. Б.Баишев, сцен. А.Хәйретдинов, Р.Хәкимов) документаль кино «Исламны яктыртуда өлеш керткән өчен» махсус приз белән бүләкләнә. Дин белгеченең токымында сакланган күчермә буенча Коръәннең репринт тәрҗемәсе чыга. 2013 ел. М.Бигеевның тууына 140 ел булу уңаеннан Пенза өлкәсенең Каменский районында төрле чаралар үткәрелә. 2013 ел. 13 июнендә Б. кече ватаны - Кикино авылының мәктәп фасадында, әлеге җирләрдә туганнар истәлегенә хәтер тактасы куела. 2013 ел. 21 декабрендә Каменка шәһәрендә «Бигеевча әдәби-рухи укулар» уза, мәктәпкә Муса Бигеев исеме бирелә, шулай ук мәчет янындагы сквер әлеге исемгә лаек була. 2014 елның 12 декабрендә Мәскәүдә X Халыкара мөселман форумы кысаларында  &quot;Бигеев укулары. Диннәр диалогы: ислам мәгарифе призмасы аша тәҗрибә&quot; дип исемләнгән Бөтендөнья фәнни- гыйльми ислам конференциясе  һәм  &quot;Толерантлык яисә плюрализм? Изге Коръәннең позициясе&quot; исемле фәнни диспут узды.

Б. токымы Россия ([[Уфа]], Мәскәү, Петербург) һәм Украинада ([[Днепропетровск]])  яши. Б. кияве ф.ф.д., көнчыгышны өйрәнү буенча белгеч, Ленинград Дәүләт университеты профессоры [[Габдрахман Таһирҗанов|Таһирҗанов Габдрахман Таһир улы]] (1907-1983) була. Дин белгеченә ике туганның улы т.ф.д., галим-металлург, [[Магнитогорски]] дәүләт техник университетының профессоры, РСФСРның атказанган фән һәм техника  эшлеклесе, Магнитогорскиның почет гражданины Бигеев Әбдрәшит Муса улы (1917-2010) туры килә.

Төзүче Тагирҗанова Альмира Наим кызы

== Хәтер ==
* [[2005 ел]]да [[Казан]] администрациясе башлыгы карары&lt;ref&gt;Казан администрациясе башлыгы карары № 2100 25.08.2005&lt;/ref&gt; белән  [[Казанның Авиатөзелеш районы]]ндагы (''{{comment|Төньяк|Северный}} бистәсе'') 2нче Армавир ({{lang-ru|улица Армавирская 2-я}}) урамы  атамасы [[Муса Бигиев урамы (Казан)|Муса Бигиев урамы]] итеп үзгәртелә.
* Төркиянең Диният эшләре башлыгы (2010―2017) профессор [[Мәхмәт Гүрмәз]] Муса Бигиев әсәрләрен өйрәнеп, фәнни хезмәтләр язган (мәсәлән, ''Musa Carullah Bigiyef, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1994'')&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110615121046/http://www.diyanet.gov.tr/turkish/dy/Diyanet-Isleri-Baskanligi-Duyuru-8081.aspx Prof. Dr. Mehmet Görmez.] Diyanet İşleri Baskanligi&lt;/ref&gt;.
* 2025 елда [[Согуд Гарәбстаны]]нда Муса Бигиев турында [[гарәп теле]]ндә язылган китап басылып чыккан. Китапның исеме: (العلامة موسى جارلله و موقفه من التقليد و الاجتهاد) «әл-Галлямә Муса Җаруллаһ вә мәүкыйфуһу мин әт-тәкълид вә әл-иҗтиһад (1292-1369) (1875-1949)». Татарчага тәрҗемәсе: «Галимнәрнең галиме Муса Җаруллаһ һәм аның тәкълид белән иҗтиһадка карашы (һиҗри 1292-1369) (миляди 1875-1949)». Авторы ― Мансур Габделбакый Бохари (күренекле галим Мөхәммәт Муса Төркистаниның (1904―1991) оныгы)&lt;ref&gt;''Зилә Мөбәрәкшина.'' [https://tatar-inform.tatar/news/sogud-garabstanynda-tatar-magrifatcese-musa-bigievka-bagyslangan-kitap-cykkan-5899763  Согуд Гарәбстанында татар мәгърифәтчесе Муса Бигиевка багышланган китап чыккан.] [[Татар-информ]], 30.01.2025&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://www.protas.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2000_1_2/08/08_1/ Муса Бигиев һәм аның «Исламият әлифбасы»]{{Deadlink|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://sombel.ru/category/fenni-mekaleler-feride-gaffarova/feed Һади Максуди һәм Муса Бигиев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305230702/http://sombel.ru/category/fenni-mekaleler-feride-gaffarova/feed |date=2016-03-05 }}
* [http://www.gabdullatukay.ru/tat/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=909&amp;Itemid=95 Иң әүвәлге мөхәррирләребездән Мөхәммәтзаһир Бигиевның тәрҗемәи хале]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://vk.com/doc270549865_456856870?hash=ddbc4539a23cd9dbaa&amp;dl=97a08d8ed4fb596f88 Бигиев М. Озын көнләрдә рузә]

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Шәхесләр|Ислам|Татар тарихы}}
{{Rq|stub}}
* [[Ризаэтдин Фәхретдин]]
* [[Хатын-кыз хокуклары]]

{{DEFAULTSORT:Бигиев, Муса}}
[[Төркем:Татар язучылары]]
[[Төркем:Татар фәлсәфәчеләре]]
[[Төркем:Татар галимнәре]]
[[Төркем:Коръән тәрҗемәчеләре]]
[[Төркем:Мәдрәсә тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Әл-Әзһар университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Мөһаҗирләр]]</text>
      <sha1>63kpnjxtnip1b2o5iwz9mlg5y7mjqp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:User be-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37372</id>
    <revision>
      <id>5840246</id>
      <parentid>706397</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="26g17izinwh1fu2uffrf68q4t3j7q6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #FF0000 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFCCCC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFFFFF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[Беларус теле|&lt;span style='color: red'&gt;be&lt;/span&gt;]]&lt;span style='color: red'&gt;-2&lt;/span&gt;'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Гэты ўдзельнік/гэтая ўдзельніца ведае '''[[:Category:User be|беларускую]]''' мову на '''[[:Category:User be-2|сярэднім]]''' узроўні. [[Category:User be|{{PAGENAME}}]] [[Category:User be-2|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;


&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>26g17izinwh1fu2uffrf68q4t3j7q6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яңа Ибрай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37785</id>
    <revision>
      <id>5840364</id>
      <parentid>5786617</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20365" sha1="jgiyvk59jnomgeycrkt5k57ohm8xho9" xml:space="preserve">{{ТП
|халәт         = село
|татар исеме    = Яңа Ибрай
|чын исем       = Яңа Ибрай
|ил             = Россия
|герб           = 
|байрак         = 
|герб киңлеге   = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg  = 54
|lat_min  = 52
|lat_sec  = 12
|lon_deg  = 51
|lon_min  = 10
|lon_sec  = 12
|CoordAddon     = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale     = 250000
|ЯндексХарита  = 
|ил харитасы зурлыгы  =300
|төбәк харитасы зурлыгы  =300
|район харитасы зурлыгы  =250
|төбәк төре     = Республика
|төбәк          = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре      = муниципаль район
|район        = Аксубай районы
|район җәдвәлдә= 
|җәмгыять төре=
|җәмгыять       = 
|җәмгыять таблицада        = 
|ил харитасы        = 
|төбәк харитасы    = 
|эчке бүленеш       = 
|башлык төре        = 
|башлык        = 
|нигезләү датасы = 
|беренче телгә алу  = 
|элеккеге исемнәр   = 
|мәйдан         = 
|биеклек төре       = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат         = dfb — дымлы континенталь
|рәсми тел      = 
|халык саны     = 1453
|исәп елы       = 2010
|халык тыгызлыгы  = 
|агломерация      = 
|милли состав     = 
|дини состав      = 
|этнохороним      = 
|сәгать кушагы        = +3
|DST        = 
|телефон коды   = 
|почта индексы  = 423079
|почта индекслары        = 
|автомобиль коды        = 16, 116
|Commons-та төркем        = 
|сайт        = 
|сайт теле        = 
|сайт теле2       = 
|сайт теле3        = 
|сайт теле4        = 
|сайт теле5        = 
|add1n         = 
|add1        = 
|add2n        = Русча топонимы
|add2       = Новое Ибрайкино
|add3n        = 
|add3        =

| add3n = ОКАТО
| add3  = 92204000030

| add4n = ОКТМО
| add4  = 92604430101
}}
'''Яңа Ибрай''' (яки ''Чәтрән'') — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Аксубай районы]]ндагы авыл. Яңа Ибрай район үзәге [[Аксубай]]дан 25 чакрым ераклыкта утырган.
== Географиясе ==
Яңа Ибрай Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 166 чакрым, ә район үзәге Аксубайдан төньяк-көнчыгышка таба 24 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-10.6|-10.6|-5.5|5.3|14.3|19.2|20.9|18.5|12.9|5|-4.1|-9.8|4.6}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]&lt;/ref&gt;. Уртача еллык һава температурасы 4.6&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]&lt;/ref&gt;
== Тарихы ==
Яңа Ибрай авылының беренче нигезләүче кеше, халык сөйләве буенча, Иске Ибрай авылыннан булган. Яңа Ибрай авылы оешканнан соң, беренче нигез салынган авыл [[Иске Ибрай]] дип йөртелә башлаган.
Авылның оешу вакыты [[XVI гасыр]] ахырына — [[XVII йөз]] башларына туры килә. Авыл башта бик кечкенә булган. Яңа Ибрайга, халык сөйләвенә караганда, Түбән Новгород ([[Түбән Новгород]]) якларыннан Чаадаевлар һәм Канкаевлар килеп утырганнар. Чаадаевлар руслаштырудан куркып, Канкаевлар крепостной изүгә түзә алмыйча килгәннәр.
Яңа Ибрай авылын икенче төрле Чәтрән дип тә йөрткәннәр. Чәтрән атамасы [[тарих]]и чыганакларда, [[фольклор]] әсәрләрендә еш очрый. «Риваятьләр һәм легендалар» томына Чәтрән авылына кагылышлы «Чәтрән» дип аталган легенда-риваять урнаштырылган. Аның эчтәлеге моннан гыйбарәт:
&quot;Фәтхулла бабай, Гали&lt;ref&gt;[[Татар]] [[язучы]]сы һәм [[җәмәгать]] эшлеклесе [[Галиәсгар Гафуров]] ([[1867]]—[[1942]])&lt;/ref&gt; белгәндә, инде карт кеше иде. Ул бөтен авылда бердәнбер суфи-мөрит. Эш эшләми. Аягына иске бер [[читек]], аның өстеннән бик тупас, бер инәдән бәйләнгән оек, шулар өстеннән бик зур һәм бик авыр бер юкә башмак киеп, тупас, үз буеннан да озынрак бер таяк тотып, һәр көнне берәр йортка [[шикәр]]ле [[чәй]] эзләп китәр иде. Кабул итәр йортны Фәтхулла суфи гадәттә уңышлы сайлый: бер барып кереп чәйгә утырса, йорт иясе аны тиз генә озатырмын дип уйламасын. Ул, ике кат тирләп, уналты чынаяк чәй эчмичә чыгып китми.
Фәтхулла бабай озак яшәде. Гали аны [[Чистай]]да укыган чагында да күрә алды. Фәтхулла бабайның сүзенә күрә, Әмир ырулары, Мәһди ырулары, Галинең Гафур бабалары, ясаклы очлары (тик барысы да түгел), Фәтхулла бабай үзе — алар барысы да бер төптән — Исмәгыйль Чаадаев балалары.
Гали алып кайткан тәмле [[чәй]]не [[лимон]]лап эчеп, чәйдән йомшарганнан соңында, җәелеп китеп Фәтхулла бабай сөйләде: «Исмаил бабай Чаадаев Лискауда&lt;ref&gt;[[Лысково]] — [[Түбән Новгород өлкәсе]]ндәге [[шәһәр]].&lt;/ref&gt; булган. Анда аның имениесе дә, коллары да булган. Ул вакытта патша Исмаил бабайга әйткән:
— Җиреңә, колларыңа ия булып калырга теләсәң — чукын. Чукынмасаң, кенәз булып калмыйсың, имениең, [[кол]]ларың кулыңнан алына. Шул ике якның берсенә риза булып, кул куй,— дип. Исмәгыйль бабай бер ягына да кул куймаган, берничә кеше иярткән дә качкан. Менә бу Чәтрәнгә&lt;ref&gt;Хәзер [[Аксубай районы]]ның Яңа Ибрай авылы.&lt;/ref&gt; килеп төшкән. Патшаның түрәләре, артыннан килеп, Исмәгыйль бабайны тотканнар һәм суктыра-суктыра үтергәннәр. Исмәгыйль бабайдан калган ике улының берсе — Хәсән бабай — хокукыннан аерылырга кул куйган. Гает дигәне чукынырга риза булган һәм чукынган. Без — әнә шул Хәсән бабайдан калган нәсел, ясаклылар».
Фәтхулла бабай &quot; Лысково «ның кайда икәнен дә белми. Вакыйганың вакытын чама белән [[XVIII йөз]]нең урталарына күрсәтә, чукындыручы патшаның кайсы икәнен әйтә алмый.
Чынлап, иске Мәкәрҗәгә якын „Лысково“ дигән урын бар, анда Чаадаев дигән алпавыт-кенәзләр яшәгән икән. Мәшһүр Чаадаев&lt;ref&gt;П. Я. Чаадаев ([[1794]]—[[1856]]) — күренекле [[рус]] язучысы, А. С. Пушкинның якын дусты.&lt;/ref&gt; шулардай булган.
Фәтхулла бабайның сөйләгәне җир документлары белән дә раслана. Һәрхәлдә, Галинең Чаадаевлардан булуы дөреслек тапкан бер хәбәр булып чыга.
Чәтрән ул заманда руска катнашмый. Иң якын рус авылы җиде-сигез чакрымда. Алар да калкулар, [[урман]]нар аръягында. Бер вакытта да [[чиркәү]] чаңнары тавышы Чәтрәнгә килеп җитми. Чәтрәндә торган кеше гомерендә [[дуңгыз]] күрмәскә мөмкин. Әллә ничә [[ел]]га бер адашкан дуңгыз килеп керсә, [[бүре]] үтергән кебек, малайлар аны күсәкләр белән кыйнап үтерәләр. Авылда бер генә [[рус]] — тимерче тора. Ул [[татарча]] бик оста белә. Старшина — [[чуаш]], ул да татарча белә. Башка рус түрә килсә дә, старшина белән килә.
Чәтрәннең ул замандагы мужигы искиткеч авыл сөя, читкә чыгып йөргән кешегә җирәнеп карый. Аның чабатасы да, урагы да, җире дә „мөкатдәс“. Билгеле вакытларда [[мулла]] кертеп, [[Коръән]] укыту белән бөтен дин бурычлары да үтәлеп беткән була».
Яңа Ибрай халкы җыелма була. Аңа [[Яңа Чишмә районы]]ның [[Чертуш]] авылыннан тагын бер нәсел килеп утыра һәм алар ишәеп китәләр.
Чукындыру сәясәте вакытында авылның бер өлеше чукындырыла. [[Керәшен татарлары]]ның [[зират]]ы аерым була, һәм алар яшәгән урам да Керәшен очы дип йөртелә. Соңыннан аларның барысы да [[мөселман]]лыкка чыгып бетәләр. Авылда тагын Кыргыз очы урамы бар. Авыл халкы, эш беткәч, кыргыз якларына акча эшләргә бара торган була. Дуңгыз атавы урамында күрше рус авылы кешесе дуңгызын килеп тапкан һәм урам дуңгызга мөнәсәбәтле булып калган. Су [[тегермән]]ен эшләтә торган авыл кешесе [[тегермән]] буасыннан авыру [[аккош]]ны тотып, өенә алып кайтып тәрбияләгән, һәм ул яшәгән урам Аккош урамы дип атала башлаган. Челтер чишмә урамы дигән атама, әлбәттә, урам янында гына күпләгән чишмәләр челтерәп акканга кушылган.
Авыл халкы телендә ч, җ урынына [ц], [з] авазлары актив кулланыла. Мәсәлән: Цирмешән, кецкенә, цегендер, пецән цапкан, зыен (җыен урынына), Цаллы һ. б.
Авыл халкының бер өлеше озын, нәзек, зәңгәр [[күз]]ле, ак йөзле, [[чәч]]ләре сарырак. Икенчеләре кыскарак буйлы, зәңгәр-соры күзле, аксыл йөзле.
Авыл яныннан Кече Сөлчә суы агып уза. Сөлчә суына Коры, Кыз кала асты, Баткалак, Чәтрән, Ике ара, Әлмәт аланы, Кәләй, Сиблат, Саксар, Ташлы, Карак асты чишмәсе елгалары кушыла. Яңа Ибрай авылы Чәтрән суының Кече Сөлчәгә кушылган җирендә урнашкан. Чишмәләрдән: Салкын, Ялгыз каен, Карагат, Кәләй, Саксар, Норай, Авыл эче чишмәләре һ. б. бар. Авыл тирәсен Марлы куак, Чәтрән башы күлләре бизи. Усман мулла, Исәнбирле төбәкләре, Лука, Даулы, Качкын, Әлмәт, Каюм, Зекри аланнары, Шомыртлы, Ялгыз каен күперләре, Кыз каласы сырты дип аталган аерым урын атамалары очрый.
Авыл аксакалы Ибраһим абый Мифтаховның сөйләвенә караганда, Иске Ибрай башта чуаш авылы була. Аннары анда [[татарлар]] килеп утыра. Татарлар күбәеп киткәч, чукынмаган [[чуашлар]] (алар [[мәҗүси]] булалар) икенче урынга күчеп китәләр һәм авылларының элекке исемен саклап, яңа нигезләгәннең дә Ибраево дип атыйлар.
Христианлаштыру сәясәте вакытында авылның бер очы чукындырылган. Керәшен очында яшәүчеләргә кыз бирмәгәннәр һәм кыз алмаганнар.
== Халык ==
Авылда хәзер якынча 1100 хуҗалык исәпләнә, татарлар яши.
Авыл урамнарын халык үзенчә атый: Кыргыз очы, Бозау очы, Бәби очы һ. б.

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 1230 кеше яши&lt;ref name=16t&gt;[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[татарлар]] — 99,19%,
башка халыклар — 0,81%&lt;ref name=16t /&gt;.

== Күренекле кешеләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18793205. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| 1892
| [[Гали Динмөхәммәтов]]
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 1951-08-20
| [[Казан]]
|-
| 1926-06-13
| [[Ирек Батыршин]]
| 
| 
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}
Элекке [[Казан губернасы]] Чистай өязендәге Чәтрән (хәзерге Яңа Ибрай, Аксубай районы) авылында [[1876 ел]]ның [[16 сентябрь|16 сентябрендә]] [[Галиәсгар Гафуров Чыгтай]] туа. [[Мөхәммәт Гайнуллин]] «Татар әдипләре»&lt;ref&gt;Гайнуллин М. Г. Татар әдипләре.— [[Казан]]: Татар. кит. нәшр., 1978.— 123 б.&lt;/ref&gt; дигән китабында болай яза: «XIX йөз ахыры — XX йөз башы татар мәгърифәтчелек әдәбияты, аеруча реалистик прозасы үсешен күзәткәндә, [[Галиәсгар Гафуров]] иҗатын читләтеп узып булмый. Әлегә кадәр биографиясе дә иҗаты да тиешенчә өйрәнелмәгән, хәтта күп вакытта исеме дә телгә алынмый торган бу язучының татар әдәбияты һәм җәмәгатьчелек фикере тарихында үзенчәлекле урыны бар». Ул [[1942 ел]]ның [[22 август]]ында вафат була. Кабере — [[Аксубай районы]]ның [[Иске Ибрай]] авылы [[зират]]ында.
* [[Хәсән Фәтхетдинов]]ның әтисе ([[Дамир Фәтхетдинов]]ның бабасы) Фәтхетдин хәзрәт тә чыгышы буенча шушы ук авылдан.
* [[Гали Динмөхәммәтов]] (1892—1951) — 1937—1938 елларда ТатҮБК рәисе вазифаларын башкаручы, 1938—1951 елларда ТАССР Югары шурасы президиумы рәисе.
* [[Ирек Батыршин]] (1926), РСФСРның атказанган авыл хуҗалыгы эшлеклесе.
* [[Алмас Әдһәмов]] (1923), отставкадагы генерал-майор (1987 елдан).
* [[Алсу Каюмова]] (1978), [[Камал театры]] актрисасы, [[ТР атказанган артисты]].
* [[Иркә|Иркә (Айгөл Миншакирова)]] (1984), [[татар]] эстрадасының яшь һәм популяр җырчысы.
* [[Роза Сәхабетдинова (1953)|Роза Гомәр кызы Сәхабетдинова]] (1953), педагогика ветераны, [[Татарстанның атказанган укытучысы]].
* Җырчы, автор-башкаручы, чараларны алып баручы [[Татарстанның атказанган артисты]] (2021) [[Илнур Гомәров]]ның (1984) әти-әнисе туган авыл.

== Мәгариф ==
Авылда урта [[мәктәп]], [[гимназия]] бар, һәм аңа [[философия]] [[фән]]нәре докторы, [[профессор]] [[Мансур Абдрахманов|Мансур Ибраһим улы Абдрахманов]] ([[1912]]—[[1972]]) исеме бирелгән. Гомере буе [[Казан үнивирситите|Казан университеты]]нда укыткан мөхтәрәм шәхес исемен авылдашлары шулай мәңгеләштергәннәр.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
* Рухи башкалабыз: Мәшһүр [[татар]] авыллары / [[Фирдәүс Гарипова|Ф. Г. Гарипова]]. — [[Казан]]: Мәгариф, [[2005]], — 247 б.
{{Аксубай районы}}</text>
      <sha1>jgiyvk59jnomgeycrkt5k57ohm8xho9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акбаш (Татарстан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39429</id>
    <revision>
      <id>5840365</id>
      <parentid>5793231</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6264" sha1="kdtbpmm0uv63v3anqqveaohzy4b4y6w" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Акбаш (мәгънәләр)}}
{{ТП
|халәт     = село
|татар исеме  = Акбаш
|чын исем    = Акбаш
|ил       = Русия
|герб      = 
|байрак     = 
|герб киңлеге  = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg = 54
|lat_min = 31
|lat_sec = 12
|lon_deg = 53
|lon_min = 13
|lon_sec = 48
|CoordAddon   = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale   = 250000
|ЯндексХарита = 
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы =300
|район харитасы зурлыгы =250
|төбәк төре   = Республика
|төбәк     = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре   = муниципаль район
|район    = Ютазы районы
|район җәдвәлдә= 
|җәмгыять төре=
|җәмгыять    = 
|җәмгыять таблицада    = 
|ил харитасы    = 
|төбәк харитасы  = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык төре    = 
|башлык    = 
|нигезләү датасы = XVII гасыр
|беренче телгә алу = 
|элеккеге исемнәр  = 
|мәйдан     = 
|биеклек төре    = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат     = dfb — дымлы континенталь
|рәсми тел   = 
|халык саны   = 538
|исәп елы    = 2002
|халык тыгызлыгы = 
|агломерация   = 
|милли состав   = 
|дини состав   = 
|этнохороним   = 
|сәгать кушагы    = +3
|DST    = 
|телефон коды  = 
|почта индексы = 423958
|почта индекслары    = 
|автомобиль коды    = 16, 116
|Commons-та төркем    = 
|сайт    = 
|сайт теле    = 
|сайт теле2    = 
|сайт теле3    = 
|сайт теле4    = 
|сайт теле5    = 
|add1n     = 
|add1    = 
|add2n    = Русча топонимы
|add2    = Акбаш
|add3n    = 
|add3    =

| add3n = ОКАТО
| add3  = 92254000004

| add4n = ОКТМО
| add4  = 92654402101
}}
'''Акбаш''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Ютазы районы]]ндагы авыл.
 
== Географиясе ==
Акбаш Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 297 чакрым, ә район үзәге Урыссудан  18 чакрым көньяк-көнбатыштарак урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
{{төп мәкалә|Акбаш авылы тарихы}}
[[XVII йөз]]дә нигезләнгән [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)|Акбаш елгасы]] буенда урнашкан. Авылдан ерак түгел &quot;Урдалы тау&quot; дип исемләнгән табигать байлыгы булып саналган урын бар. Революциягә кадәрге чыганакларда ''Ташкичү'' исеме белән дә билгеле. 18-19 йөзләрдә халкы [[типтәрләр]] һәм [[башкортлар (катлау)|башкорт-вотчинниклар]] катлауларына бүленгән. Авыл халкы күбесенчә игенчелек, терлек үрчетү белән шөгыльләнә.

1808 елда Акбашта беренче мәчет, 1867 нче елда – икенче. 20 йөз башында волость идарәсе урнаша, земство почта станциясе, су тегермәне эшләгән.

== Демография ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=60%
| colspan=12 | Халык саны
|- class='shadow'
|[[1859 ел|1859]]
|[[1886 ел|1886]]
|[[1897 ел|1897]]
|[[1926 ел|1926]]
|[[1938 ел|1938]]
|[[1949 ел|1949]]
|[[1958 ел|1958]]
|[[1970 ел|1970]]
|[[1979 ел|1979]]
|[[1989 ел|1989]]
|[[2002 ел|2002]]
|[[2010 ел|2010]]
|-
|1015
|1431
|1682
|1506
|1379
|1056
|752
|850
|669
|462
|538
|
|}
Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]].

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 415 кеше яши&lt;ref name=16t&gt;[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[татарлар]] — 94,70%,
башка халыклар — 4,34%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,96%&lt;ref name=16t /&gt;.

== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-11.2|-11|-5.8|4.6|13.8|19.1|20.9|18.3|12.5|4.5|-4.8|-10.4|4.2}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]&lt;/ref&gt;. Уртача еллык һава температурасы 4.2&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]&lt;/ref&gt;

== Танылган шәхесләр ==

* [[Зәки Тимерҗанов]] (1926-2013), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Чыганаклар ==
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

{{Ютазы районы}}</text>
      <sha1>kdtbpmm0uv63v3anqqveaohzy4b4y6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аспергилл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54258</id>
    <revision>
      <id>5840350</id>
      <parentid>5535561</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T09:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Frhdkazan юнәлтү калдырмыйча [[Асперилл]] сәхифәсен [[Аспергилл]] итеп күчерде: Исемендә хата: [[ВП:Мәкалә исемнәре]] [[Википедия:Татар Википедиясе теле]] https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/aspergill</comment>
      <origin>5535561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="b0n3is669js3v298rmfr75u48pknnsl" xml:space="preserve">{{Orphan|date=март 2026}}

[[Файл:Aspergillus niger 01.jpg|200px|thumb|right]]
'''Асперги́лл''' (Aspergillus) - [[сумкалы гөмбәләр]] классыннан бер ыруг. Аспергиллның вегетатив тәне - субстратка үтеп керүчән күп күзәнәкле тармаклы мицелий. 160 ка якын төре билгеле. Үрчү, башлыча, җенессез юл белән - башсыман кабарып торган конидияләр йөртүчеләрдә күпсанлы тезмәләр ясап үсә торган споралар (''конидияләр'') аша башкарыла. Аспергиллның кайберләренә [[җенси үрчү]] дә хас. ТРда туфракның өске катламнарында киң таралган, аларны шулай ук төрле үсемлек продуктларында табалар, анда аспергилл колонияләре төрле төстәге күгәргән куныклар хасил итәләр, шулай ук югары дымлылык шартларында сакланган азык-төлекләрдә үрчиләр. Күп төрләре [[сапрофитлар]], аспергилл fumigatus, аспергилл bronchialis һ.б. - кеше һәм хайваннар паразиты.

Аспергилл niger һәм бу төркемнең башка төр штаммнары лимун, кузгалак, глюкон кислоталары булдыруда киң кулланыла. Кайбер төрләре {{comment|авыру тудыргыч|патоген}} [[бактерияләр]]гә тәэсир итәргә сәләтле [[антибиотиклар]] бүлеп чыгара.

== Чыганаклар ==
* ТР Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институты
* [http://tatarile.org/maglumat/maqala-qaraw?title=&amp;tid=189&amp;sort_by=totalcount&amp;sort_order=DESC Татар энциклопедиясе. Казан, 2008.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305020359/http://tatarile.org/maglumat/maqala-qaraw?sort_by=totalcount&amp;sort_order=desc&amp;tid=189&amp;title= |date=2016-03-05 }}

[[Төркем:Гөмбәләр]]
[[Төркем:Паразитлар]]</text>
      <sha1>b0n3is669js3v298rmfr75u48pknnsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милютино</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77664</id>
    <revision>
      <id>5840303</id>
      <parentid>4406253</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3981" sha1="3s43czrgydh6z61cn19b7x1zkxhbwa0" xml:space="preserve">{{ТП-Русия
|халәт = деревня
|татар исеме= Милютино
|рус исеме  = 
|чын исем  = {{lang-cv| Милютино }}&lt;br/&gt;{{lang-ru| Милютино }}
|герб  = 
|байрак  = 
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы   = 
|төбәк харитасы   = 
|район харитасы   = 
|ил харитасы зурлыгы   = 
|төбәк харитасы зурлыгы   = 
|район харитасы зурлыгы   = 
|төбәк = Чуашстан 
|төбәк җәдвәлдә= Чуашстан 
|район төре   = Муниципаль район
|район = Порецкое районы{{!}}Порецкое
|район җәдвәлдә = 
|җирлек төре  = Авыл җирлеге 
|җирлек    =
|җирлек җәдвәлдә   = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык = 
|нигезләнү елы = 
|беренче язма искә алу    = 
|элекке исемнәр  = 
|бирле    = 
|мәйдан= 
|ТП үзәге биеклеге    = 
|халык саны   = 38
|исәп елы = 2010 
|тыгызлык   = 
|агломерация  = 
|милли состав   = 
|дини состав = 
|этнохороним  = 
|почта индексы = 429024
|сәгать кушагы = +4
|почта индекслары= 
|телефон коды = 
|санлы идентификатор  = 
|Commons та төркем   = 
|сайт  = 
}}

'''Милютино''' ({{lang-cv| Милютино}}, {{lang-ru| Милютино }}) — [[Чуашстан]]ның [[Порецкое районы]]нда урнашкан авыл.

Почта индексы — 429024. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235850003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400002000.

Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

== Халык ==
[[2010 ел]] җанисәбен алу буенча биредә 38 кешенең яшәве мәгълүм.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населенных пунктов Чувашской Республики |url=https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |access-date=2014-02-28 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228101658/https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;

[[2002 ел]]гы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: [[руслар]] (96%).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |title=2002 елгы җанисәп алу базасы. |accessdate=2013-03-15 |archivedate=2018-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D }}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Тышкы сылтамалар ==
*[http://enc.cap.ru Чуаш энциклопедиясе].

{{Порецкое районы}}

[[Төркем:Порецкое районы торак пунктлары]]</text>
      <sha1>3s43czrgydh6z61cn19b7x1zkxhbwa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нижарово</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78553</id>
    <revision>
      <id>5840333</id>
      <parentid>4406264</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T02:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3959" sha1="o7v9h0azfoziyvszq9ys0pfiti0mokv" xml:space="preserve">{{ТП-Русия
|халәт = деревня
|татар исеме= Нижарово
|рус исеме  = 
|чын исем  = {{lang-cv| Сăхăтпуç }}&lt;br/&gt;{{lang-ru| Нижарово }}
|герб  = 
|байрак  = 
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы   = 
|төбәк харитасы   = 
|район харитасы   = 
|ил харитасы зурлыгы   = 
|төбәк харитасы зурлыгы   = 
|район харитасы зурлыгы   = 
|төбәк = Чуашстан 
|төбәк җәдвәлдә= Чуашстан 
|район төре   = Муниципаль район
|район = Янтык районы{{!}}Янтык
|район җәдвәлдә = 
|җирлек төре  = Авыл җирлеге 
|җирлек    =
|җирлек җәдвәлдә   = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык = 
|нигезләнү елы = 
|беренче язма искә алу    = 
|элекке исемнәр  = 
|бирле    = 
|мәйдан= 
|ТП үзәге биеклеге    = 
|халык саны   = 504
|исәп елы = 2010 
|тыгызлык   = 
|агломерация  = 
|милли состав   = 
|дини состав = 
|этнохороним  = 
|почта индексы = 429280
|сәгать кушагы = + 3
|почта индекслары= 
|телефон коды = 
|санлы идентификатор  = 
|Commons та төркем   = 
|сайт  = 
}}

'''Нижарово''' ({{lang-cv| Сăхăтпуç}}, {{lang-ru| Нижарово }}) — [[Чуашстан]]ның [[Янтык районы]]нда урнашкан авыл.

Почта индексы — 429280. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258840002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200001400.

Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

== Халык ==
[[2010 ел]] җанисәбен алу буенча биредә 504 кешенең яшәве мәгълүм.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населенных пунктов Чувашской Республики |url=https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |access-date=2014-02-28 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228101658/https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;

[[2002 ел]]гы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: [[чуашлар]] (98,37%).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |title=2002 елгы җанисәп алу базасы. |accessdate=2013-03-20 |archivedate=2018-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D }}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Тышкы сылтамалар ==
*[http://enc.cap.ru Чуаш энциклопедиясе].

{{Янтык районы}}

[[Төркем:Янтык районы торак пунктлары]]</text>
      <sha1>o7v9h0azfoziyvszq9ys0pfiti0mokv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Никиткино</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78560</id>
    <revision>
      <id>5840335</id>
      <parentid>4406265</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T02:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3978" sha1="lzwxy8pu51vbtibh07lemykrs1ler5m" xml:space="preserve">{{ТП-Русия
|халәт = деревня
|татар исеме= Никиткино
|рус исеме  = 
|чын исем  = {{lang-cv| Ишекасси }}&lt;br/&gt;{{lang-ru| Никиткино }}
|герб  = 
|байрак  = 
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы   = 
|төбәк харитасы   = 
|район харитасы   = 
|ил харитасы зурлыгы   = 
|төбәк харитасы зурлыгы   = 
|район харитасы зурлыгы   = 
|төбәк = Чуашстан 
|төбәк җәдвәлдә= Чуашстан 
|район төре   = Муниципаль район
|район = Ядернә районы{{!}}Ядернә
|район җәдвәлдә = 
|җирлек төре  = Авыл җирлеге 
|җирлек    =
|җирлек җәдвәлдә   = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык = 
|нигезләнү елы = 
|беренче язма искә алу    = 
|элекке исемнәр  = 
|бирле    = 
|мәйдан= 
|ТП үзәге биеклеге    = 
|халык саны   = 206
|исәп елы = 2010 
|тыгызлык   = 
|агломерация  = 
|милли состав   = 
|дини состав = 
|этнохороним  = 
|почта индексы = 429067
|сәгать кушагы = + 3
|почта индекслары= 
|телефон коды = 
|санлы идентификатор  = 
|Commons та төркем   = 
|сайт  = 
}}

'''Никиткино''' ({{lang-cv| Ишекасси}}, {{lang-ru| Никиткино }}) — [[Чуашстан]]ның [[Ядернә районы]]нда урнашкан авыл.

Почта индексы — 429067. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253815003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000007400.

Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

== Халык ==
[[2010 ел]] җанисәбен алу буенча биредә 206 кешенең яшәве мәгълүм.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населенных пунктов Чувашской Республики |url=https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |access-date=2014-02-28 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228101658/https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;

[[2002 ел]]гы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: [[чуашлар]] (100,00%).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |title=2002 елгы җанисәп алу базасы. |accessdate=2013-03-20 |archivedate=2018-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D }}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Тышкы сылтамалар ==
*[http://enc.cap.ru Чуаш энциклопедиясе].

{{Ядернә районы}}

[[Төркем:Ядернә районы торак пунктлары]]</text>
      <sha1>lzwxy8pu51vbtibh07lemykrs1ler5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пархикасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79363</id>
    <revision>
      <id>5840347</id>
      <parentid>4406281</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T08:14:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4541" sha1="mvwbqj0l40g7yt8cukwob0secvz9z27" xml:space="preserve">{{ТП-Русия
|халәт = деревня
|татар исеме= Пархикасы
|рус исеме  = 
|чын исем  = {{lang-cv|Пархикасси}}&lt;br/&gt;{{lang-ru| Пархикасы}}
|герб  = 
|байрак  = 
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ил харитасы   = 
|төбәк харитасы   = 
|район харитасы   = 
|ил харитасы зурлыгы   = 
|төбәк харитасы зурлыгы   = 
|район харитасы зурлыгы   = 
|төбәк = Чуашстан 
|төбәк җәдвәлдә= Чуашстан 
|район төре   = Муниципаль район
|район =Чабаксар районы{{!}}Чабаксар
|район җәдвәлдә = 
|җирлек төре  = Авыл җирлеге 
|җирлек    =
|җирлек җәдвәлдә   = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык = 
|нигезләнү елы = 
|беренче язма искә алу    = 
|элекке исемнәр  = 
|бирле    = 
|мәйдан= 
|ТП үзәге биеклеге    = 
|халык саны   = 490
|исәп елы = 2010 
|тыгызлык   = 
|агломерация  = 
|милли состав   = [[чуашлар]] (97%)
|дини состав = 
|этнохороним  = 
|почта индексы = 429525
|сәгать кушагы = +4
|почта индекслары= 
|телефон коды = 
|санлы идентификатор  = 
|Commons та төркем   = 
|сайт  = 
|add1n         = [[Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды|ГАТОБКК]]
|add1        = 97244856001
|add2n        = [[Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды|ДИСОКК]]
|add2       = 2101700009500
|add3n        = [[Федераль салым хезмәте инспекциясе коды|ФСХИК]]
|add3        = 2135
}}

'''Пархикасы''' ({{lang-cv|Пархикасси}}, {{lang-ru| Пархикасы}}) — [[Чуашстан]]ның [[Чабаксар районы]]нда урнашкан авыл.

== Климат ==
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

== Халык ==
[[2010 ел]] җанисәбен алу буенча биредә 490 кешенең яшәве мәгълүм.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населенных пунктов Чувашской Республики |url=https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |access-date=2014-02-28 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228101658/https://archive.org/download/Chislmovpn2010 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;

[[2002 ел]]гы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны [[чуашлар]] (97%) алып тора.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |title=2002 һәм 2010 елгы җанисәпләр алу базасы. |accessdate=2013-03-27 |archivedate=2018-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D }}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Тышкы сылтамалар ==
*[http://enc.cap.ru Чуаш энциклопедиясе].

{{Чабаксар районы}}

[[Төркем:Чабаксар районы торак пунктлары]]
[[Төркем:Чуашстан торак пунктлары]]</text>
      <sha1>mvwbqj0l40g7yt8cukwob0secvz9z27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дөнья тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114659</id>
    <revision>
      <id>5840366</id>
      <parentid>5792657</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73516" sha1="g1v4ie2z8ckhciinve0i2v9tzi0n8h6" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Дөнья тарихы''' (''бөтендөнья тарихы'', {{lang-en|history of the world}}) – [[җәмгыять|кешелек җәмгыятенең]] тулаем үсеш процессы, аңа барлык [[дөнья халыклары|халыкларның]] тарихында чагыла торган закончалыклар хас. Дөнья тарихы – кешелек тарихы ул. Бердәм дөньякүләм тарихи процесс җәмгыятьнең барлыкка килүе белән башлана һәм төрле аерып торучы үзенчәлекләргә карап, шартлы рәвештә аерым {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Тарихның чорларга бүленеше|вакыт чорларына|ru|Периодизация истории}} бүленә.

Кайвакыт дөнья тарихы астында аерым илләрнең тарихын яки үзенчәлекле һәм чагыштырмача йомык цивилизацияләрнең тарихларын күзәтү әйтелә. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Леопольд фон Ранке|Леопольд фон Ранке|ru|Ранке, Леопольд фон}} бу хакта болай дигән: ''«Аерым халыклар тарихының тулы яки тулы булмаган җыелмасы да бернинди дә дөнья тарихын тәшкил итә алмас иде, чөнки ул әйберләрнең үзара бәйләнешен югалтыр иде. Ләкин дөнья тарихының фән буларак бурычы да нәкъ менә шул бәйләнешне табу, аңлау, барлык халыкларны берләштерә һәм алар белән идарә итә торган бөек вакыйгаларның үсеш барышын күрсәтүдә. Мондый гомумилекнең барлыгы ап-ачык күренә»''&lt;ref name=&quot;КФЭ&quot;&gt;Дөнья тарихы // Кыскача фәлсәфи энциклопедия. / мөхәрр. Е. Ф. Губский һәм Г. Б. Кораблева — М.: Прогресс, 1994.&lt;/ref&gt;.

Кешелекнең тарихи үсеше ике ысул: [[ачышлар]]ның һәм [[табыш]]ларның әкренләп үсә-арта баруы, һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Матдә (фәлсәфә)|матди|ru|Материя (философия)}} һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Рухият|рухи|ru|Духовность}}[[эволюция]]дә аерым чорларны тәшкил итүче кискен алгарышлар яки инкыйлаблар белән бара.
[[Файл:Lascaux2.jpg|300px|thumb|right|б.э. кадәр 14 гасырда ясалган сурәт, [[палеолит]] чоры, Ласко мәгарәсе, [[Франса|Франция]]]]
{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Неолит инкыйлабы|Авыл хуҗалыгының неолит инкыйлабы|ru|Неолитическая революция}} цивилизацияләрнең күчмә яшәү рәвешеннән ([[терлекчелек]] һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Җыючылык|җыючылыктан|ru|Собирательство}}) [[игенчелек]]кә күчкән җәмгыятьләр үсешенә китерә. Бу борынгы мәдәниятләрдә гыйлемне бер буыннан икенче буынга матди чыганаклар аша тапшырырга мөмкинлек биргән әйбер – [[язу]] – уйлап табыла. Бу исә төрледән-төрле [[кәсеп]]ләрнең үсешенә, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Хезмәтнең бүленүе|хезмәтнең бүленүенә|ru|Разделение труда}} һәм җәмгыятьнең {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Җәмгыять сыйныфы|сыйныфларга|ru|Социальный класс}} аерылуына йогынты ясый.

Тормышны алып бару өчен кирәкле ресурс чыганаклары – уңдырышлы, табигый рәвештә сугарыла торган [[Туфрак|җирләр]], сулар – [[елга]] һәм [[күл]]ләр, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Терлек|терлек|ru|Сельскохозяйственные животные}} өчен {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Көтүлек|көтүлекләр|ru|Пастбище}} – тирәсендә барлыкка килгән таркау тораклыклар соңрак эрерәк берәмлекләргә берләшә. Моңа [[транспорт]] чараларының камилләшүе дә булыша. Бу борынгы җәмгыятьләрнең көндәшлек һәм каршылыклар белән бергә барган табигый үсеш процесслары, меңъеллыклар буенча камилләшеп, [[дәүләт]]ләр&lt;nowiki&gt; һәм аннары {{Comment|{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Бик көчле держава|бик көчле державалар|ru|Сверхдержава}}|сверхдержава}}, ({{Тәрҗемә ителмәгән 5|Империя|империяләр|ru|Империя}}) барлыкка килүгә китерә.

[[Европа]]да {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Антиклык|антик чор|ru|Античность}} ахырында [[Рим империясе]]нең җимерелүе [[Урта гасырлар]]ның башы булып санала.

[[XV гасыр]] уртасында [[Иоһанн Гутенберг]]ның заманча {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Китап бастыру|китап бастыру|ru|Книгопечатание}} ысулын – агач тактадан көзгедәге сыман итеп килгән хәрефләрне буяп кәгазьдә эз калдыруны – ачу хәбәр-аралашулар өлкәсендә инкыйлаб ясый һәм Урта гасырларның тәмамлануына булыша, [[Яңа заман|Яңа чорның]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Яңарыш|Яңарышның|ru|Возрождение}} һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Фән һәм техника инкыйлабы|фән-техника инкыйлабының|ru|Научно-техническая революция}} киләчәге хакында оран сала.

[[XVIII гасыр]]да белем һәм технологияләрнең җыелмасы критик авырлыкка җитә, нәтиҗәдә [[Сәнәгый инкыйлаб]] башлана. Меңъеллыкның чирек өлешендә [[фән]], [[белем]]нәр, [[технология]]ләр, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Сәүдә|сәүдә|ru|Торговля}} һәм алар белән бергә килүче [[сугыш]]лар геометрик прогрессия рәвешендә тизәя һәм планетада яшәүче кешелек җәмгыяте әле һаман да очраша торган уңайлы шартларны да, куркынычларны да тудыра.

== Борынгы җәмгыять ==
=== Палеолит чоры ===
{{Төп мәкалә|Палеолит}}
[[Файл:Migraciones humanas en haplogrupos mitocondriales.PNG|thumb|350px|Халыкларның әүвәлге күчеше харитасы,  митохондриаль таралу генетикасына нигезләнгән. Уклар яшьне елларда күрсәтә]]
Хәзерге [[Homo sapiens]] [[Африка]]да, [[Палеолит]] чорында, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Антропогенез|кеше эволюциясенең|ru|Антропогенез}} озак вакытыннан соң барлыкка килә, бу исә [[генетика|генетик мәгълүматлар]] һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Палеонтология|казылмаларны|ru|Палеонтология}} өйрәнү нигезендә фән тарафыннан расланган. Кешеләрнең бабалары, мәсәлән, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Homo erectus|Homo erectus|ru|Человек прямоходящий}}, гади хезмәт коралларын меңъеллыклар дәвамында кулланган, ләкин, вакыт үтү белән, кораллар катлаулана барган. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Сөйләм теле|Сөйләм теле|ru|Устная речь}} дә, мәетләрне күмү тәртипләре кебек йолалар белән бергә, Палеолит чорында барлыкка килә.

Тарихка кадәрге [[сәнгать]] башлануга беренче алшартлар да бу чорда табыла.

Палеолит дәвамында барлык кешеләр дә аучы һәм җыючы була, шуңа күрә күпчелек кеше күчмә яшәү рәвеше алып барган.

Хәзерге кеше Җир шары буйлап Африкадан Европа һәм Азиянең боз астында булмаган урыннарында бик тиз тарала. Кешелекнең [[Төньяк Америка]]га һәм [[Океания]]гә таралуы {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Боз чоры|Боз чорының|ru|Ледниковый период}} соңгы чорларында, хәзерге вакытта уртача климат булган төбәкләр яшәүгә яраксыз булган вакытта, гамәлгә ашырыла. Бозлык чорының ахырында (безнең эрага кадәр 12 000 еллар тирәсе) кеше боздан азат булган барлык урыннарда диярлек яши башлый.

Җыючы һәм аучылар җәмгыяте бик кечкенә булса да, аерым очракларда {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Социаль стратификация|социаль стратификация|ru|Социальная стратификация}} килеп туа, һәм ерак җәмгытьләр арасында, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Австралия аборигеннары|Австралия аборигеннарының|ru|Австралийские аборигены}} «зур юллары» рәвешендә кебек, элемтәләр мөмкин була.

Ахыр чиктә, аучылар һәм җыючылар җәмгыятьләренең күпчелеге зур [[авыл хуҗалыгы]] структуралары тарафыннан үстерелә яки йотылып кала. Ә [[игенчелек]]кә һәм [[терлекчелек]]кә күчмәгән берләшмәләр, я һәлак була, я, дөньяның аерым төбәкләрендә сакланып калган аучы һәм җыючы кабиләләре кебек, тышкы дөньядан яшеренеп кала.
=== Мезолит чоры ===
{{Төп мәкалә|Мезолит}}
«Мезолит» яки «Урта таш гасыры» ({{lang-grc|μέσος}} — «урта» һәм {{lang-grc2|λίθος}} — «таш» сүзләреннән) — кешелекнең һәм технологияләрнең [[Палеолит]] белән [[Неолит]] арасындагы үсеш дәвере.

Мезолит дәвере {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Плейстоцен|плейстоцен|ru|Плейстоцен}} дәвере тәмамлангач, 10 000 ел элек тирәсендә башлана һәм авыл хуҗалыгы чорына кергәч тәмамлана (даталар географик төбәккә бәйле рәвештә аерылырга мөмкин). [[Якын Көнчыгыш]] кебек җирләрдә плейстоцен ахырында ук [[авыл хуҗалыгы]] үсеше башлана, алар өчен мезолит дәвере бик кыска булып чыга һәм сизелмичә диярлек үтелә. Бозлыкның чикләнгән йогынтысы булган урыннарда исә «{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Эпипалеолит|эпипалеолит|ru|Эпипалеолит}}» истилахы&lt;ref&gt;термины&lt;/ref&gt; кулланыла.

Соңгы бозлык чорының көчле экологик тәэсире астында булган төбәкләрдә исә Мезолит дәвере меңнәрчә ел дәвам итә. [[Төньяк Европа]]да кеше җәмгыятьләре җылы климат шартларында бай ризык чыганаклары булган сазлыклы урыннарда да чәчәк ата алганнар. Мондый шартлар кешенең аерым төрле яшәү рәвешен тудыра, ул {{Тәрҗемә ителмәгән 5|маглемозе|маглемозе|ru|маглемозе}} һәм [[Азил мәдәнияте]] кебек матди мәдәният предметларында сакланып кала. Бу шартлар Төньяк Европада неолитның башлануын б.ч.к. 4000 елга кадәр сузыла.

Әлеге дәвернең һәйкәлләре аз һәм төрле урыннарга сибелгән. Еш кына һәйкәл рәвешендә чүп өемнәре генә калган.

[[Урман]]лы җирләрдә урманнар кимүнең беренче галәмәтләре күренә, гәрчә бу процесс әүвәлге неолитта гына, авыл хуҗалыгы өчен иркен киңлекләр кирәк булгач кына, башлана алса да.

Мезолитка күпчелек урыннарда таралган [[микролит]] һәм [[микрокискеч]]ләр хас. Балык тоту кораллары, таш {{Тәрҗемә ителмәгән 5|бәлҗә|бәлҗәләр|ru|кайло}} һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|каноэ|каноэ|ru|каноэ}}, [[ук]]лар кебек агач әйберләр кайбер урыннарда гына табылган. Беренче тапкыр Африкада барлыкка килгән бу технологияләр азил мәдәниятенеке дип хисапланалар. Соңрак Европада [[Испания]] һәм [[Португалия]]нең [[ибер-мавр мәдәнияте]] аша, шулай ук [[Фәләстыйн]]ның [[кебаран мәдәнияте]] аша таралганнар. Бу технологиянең мөстәкыйль барлыкка килүе дә мөмкин.

=== Неолит ===
{{Main|Неолит}}
«Неолит», яки «яңа таш гасыры», «таш гасыры»ның ахыргы этабындагы гади, примитив технологик һәм иҗтимагый үсеш чоры була. Б. ч.к. 10 мең ел элек башланган неолит дәверендә әүвәлге [[авыл]]ларның һәм авыл хуҗалыгының үсеше, [[Йортлаштыру|хайваннарны кулга ияләштерү]] бара.

Күп кенә тарихчылар «{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Неолит инкыйлабы|авыл хуҗалыгы (неолит) инкыйлабы|ru|Неолитическая революция}}» дип атый торган бик зур үзгәреш б.ч.к. 10 нчы меңъеллыкта, кешенең авыл хуҗалыгын үзләштерүе белән башлана. Авыл хуҗалыгы белән беренче булып б.ч.к. якынча 9500 елда [[Якын Көнчыгыш]]та яшәүчеләр шөгыльләнә башлыйлар. Б.ч.к. 7 нче меңъеллыкта авыл хуҗалыгы [[Һинд]] тугайларында, 6 меңлектә – [[Борынгы Мисыр]]да, 5 нчедә – [[Кытай]]да тарала. Б.ч.к. 2700 елда авыл хуҗалыгы {{Тәрҗемә ителмәгән 5|мезоамерика|Мезоамерикага|ru|Мезоамерика}} килә.

Тикшеренүчеләрнең игътибары гадәттә [[Урта Көнчыгыш]] уңдырышлы төбәгенә юнәлгән булса да, [[Көньяк Америка|Көньяк]] һәм [[Төньяк Америка]], [[Көнчыгыш Азия]] һәм [[Урта Азия]]дәге археология табылдыклары авыл хуҗалыгы системаларының, төрле үсемлекләр һәм хайваннар куллансалар да, кайбер очракларда бик тә охшаш рәвештә камилләшүен күрсәтәләр.

Урта Көнчыгышта авыл хуҗалыгы өлкәсендә яңа алга китеш б.ч.к. 5500 еллар тирәсендә [[сугару]]ны оештыру һәм махсуслашкан [[Эшче көчләр|эшче көчне]] куллана башлау белән бәйле. Бу вакытка кадәр авыл хуҗалыгы тораклыклары тулысынча диярлек {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Таш кораллар|таш коралларга|ru|Каменные орудия}} бәйле була. [[Бронза]] белән [[тимер]] ташны авыл хуҗалыгы һәм сугыш кирәк-яракларында соңрак алыштыралар: [[Евразия]]дә [[бакыр]] һәм [[бронза]] эш кораллары, бизәнгечләр һәм сугыш кирәкләре б.ч.к. 3000 ел тирәсенә генә гадәти күренешкә әйләнә. Бронзадан соң [[Урта диңгез буе]], [[Урта Көнчыгыш]] һәм [[Кытай]] тимер кораллар һәм кирәк-яраклар дәверенә керәләр.

Америка кабиләләренең, мөгаен, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Чавин мәдәнияте|чавин мәдәниятендә|ru|Чавинская культура}} (б.ч.к. IX гасыр) кадәр металл кораллары булмагандыр. [[Моче]] мәдәниятендә исә металлдан сугыш кораллары, пычаклар һәм савыт-сабалар кулланыла. Металларга ярлы булган [[инклар]]ның да {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Чимор|Чиморны|ru|Чимор}} яулап алганнан соң тимер очлыклы [[сабан]]нары була. [[Перу]]да археологик тикшеренүләр тәмамланырга әле иртә булса да, барлык [[кипу]]лар (инклар кулланган мәгълүматны төенле язу кулланмалары) испан {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Конкистадор|конкистадорларының|ru|Конкистадор}} басып алулары вакытында яндырылган дип исәпләнсә дә, кайбер археологлар фикеренчә, монда [[корыч]] Европадан да иртәрәк табылган.

Беренче цивилизацияләр килеп туган урыннар – Кытайда [[Хуанхэ]] үзәнлеге, Мисырда [[Нил]]ның үзәнлеге һәм [[Һиндустан]] ярымутравында [[Һинд]] үзәнлеге кебек елга үзәнлекләре. Шул ук вакытта кайбер күчмә халыклары мәсәлән, Австралия аборигеннары һәм көньяк Африка {{Тәрҗемә ителмәгән 5|бушменнар|бушменнары|ru|Бушмены}}, хәзерге вакытка кадәр авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнмәгәннәр.

Б.ч.к. 1800 елгача кешелекнең күпчелеге аерым дәүләтләрдә булмаган. Галимнәр «кабилә» истилахын бу кешеләр яшәгән бергәлекләрнең төренә карата куллану буенча төрле фикердә. Дөньяның зур өлеше, аурупалылар {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Колонияләштерү|колонияләштерүне|ru|Колонизация}} башлаганчы, кабилә биләмәләре булган. Европада һәм башка урыннарда күп кенә кабилә бергәлекләре, юкка чыгу яки инде яшәп килгән тарафыннан яулап алыну куркынычы булганда, дәүләт буларак формалашканнар. Ә кайбер кабиләләр, мәсәлән, касситлар һәм манчьжурлар, дәүләтләр тарафыннан яулап алынганнар.

Авыл хуҗалыгы катлаулы җәмгыятьләр – цивилизацияләрнең барлыкка килүен мөмкин кыла. Беренче [[дәүләт]]ләр һәм [[базар]]лар барлыкка килә. Технологияләр кешенең табигать белән мөнәсәбәт итү, транспорт һәм коммуникацияләрне үстерү мөмкинлеген киңәйтә.

Тарихчыларның күпчелеге неолит чорыннан катлаулы [[дин|дини культлар]]ның формалашуы хакында әйтә. Бу чордагы дини ышанулар гадәттә [[Күк анасы]], [[Күк атасы]], [[Кояш]] һәм [[Ай]]га табынуга кайтып кала. [[Гыйбадәтханә|изге урыннар]] камилләшә барганнар һәм вакыт үтү белән каһин һәм каһинәләрнең катлаулы иерархиясе булган чиркәү оешмаларына әйләнгәннәр. Неолит өчен антропомофр иләһләргә табыну характерлы була.

Кайбер тарихчылар фикеренчә, сакланып калган иң борынгы дини [[изге язмалар|изге текстлар]] – мисырлылар б.ч.к. 3100 ел тирәсендә төзегән [[Пирамида текстлары]].
== Борынгы дөнья ==
{{Main|Дәүләт|Цивилизация}}
[[Файл:Greatwall-SA3.jpg|thumb|left||280px|Дәүләтне чикләре тасвирлый. Иң мәгърур мисал — [[Бөек Кытай дивары]], ул 6,700 [[чакрым]]га сузылган, һәм беренче тапкыр б.ч.к. 3 гасырңа төньяктан күчмә халыкларның һөҗүменнән саклану өчен күтәрелгән. Шул вакыттан соң ул берничә тапкыр яңартыла һәм озынайтыла.]]
Авыл хуҗалыгы инкыйлабы сизелерлек үзгәрешләргә китерә. Ул халыкны тыгызрак урнаштырырга мөмкинлек бирә, нәтиҗәдә, халык [[дәүләт]] булып оеша. «Дәүләт» төшенчәсенең күп санлы аңлатмалары бар. [[Макс Вебер]] һәм [[Норберт Элиас]] дәүләтне кешеләрнең билгеле бер географик территориядә көчне канунлы (легитим) рәвештә куллану монополиясенә ия оешмасы, дип аңлаталар.

Беренче дәүләтләр [[Месопотамия]]дә, [[Борынгы Мисыр]]да һәм [[Борынгы Һиндстан]]да  б.ч.к. 4 меңъеллык ахыры – 3 меңъеллык башында барлыкка киләләр. Ике елга арасында берничә [[шәһәр-дәүләт]] төзелә. Борынгы Мисыр дәүләте башка шәһәрләрсез барлыкка килсә дә, соңрак калалар анда да үсешкә ирешә. [[Кытай]]да дәүләт б.ч.к. 3 нче меңъеллык ахыры – 2 нче меңъеллык башында барлыкка килә.

Гадәттә, көчне легитим рәвештә куллану өчен [[армия]] кирәк. Ә гаскәрләр исә аларны хуплаучы [[бюрократия]]дән башка яшәмиләр.

Зур күләмле сугышлар Урта Көнчыгыш дәүләтләре арасында алып барылган. Б.ч.к. 1275 елда [[хеттлар]] һәм мисырлылар [[Кадеш]] солыхын төзиләр. Әлеге килешү тарихта сурәтләнеп калган дәүләтара  [[тынычлык килешүләре]]нең иң борынгысы.

Империяләр үзәк кабиләләрнең тирә-яктагы басып алынган өлкәләр өстеннән үз суверенитетларын урнаштыргач барлыкка килгәннәр. Шул рәвешле [[Фарсы империясе]] (б.ч.к. VI гасыр), [[Маурьлар империясе]] (б.ч.к. IV гасыр), [[Кытай империясе]] (б.ч.к. III гасыр), [[Рим империясе]] (б.ч.к. I гасыр) барлыкка килгән.

Империяләрнең мәнфәгатьләре еш кына каршылыкта була. Мәсәлән, [[VIII гасыр]]да Испаниядән [[Иран]]га кадәр җирләр белән идарә иткән [[Гарәп хәлифәте]]  белән Кытайдагы [[Тан (династия)|Тан династиясенең]] империясе ([[Синьцзян]]нан алып [[Корея]]гә кадәр җирләр) [[Үзәк Азия]]гә хуҗа булу өчен дистәләрчә ел көрәшәләр.

Биләмәләренең зурлыгы буенча иң эре империя – [[XIII гасыр]]дагы [[Монгол империясе]]. Бу вакытта Европа, Азия һәм Төньяк Африканың күпчелек халкы дәүләтләр эчендә була. Мексикада һәм Көньяк Африканың көнбатыш өлешендә дә дәүләтләр була. Дәүләтләр һаман саен күбрәк җир һәм халык белән идарә итәләр. Соңгы ирекле, беркемнеке дә булмаган территорияләрне дәүләтләр [[1878 ел]]гы [[Берлин конгрессы]]нда  бүлгәлиләр.Бары беркем дә яшәмәгән [[Антарктида]] гына бер дәүләтнеке дә түгел.
=== Шәһәрләр һәм сәүдә ===
{{Main|Шәһәр|Сәүдә}}
Авыл хуҗалыгы барлыкка килү белән [[азык-төлек]]нең бер өлеше артып кала һәм саклана башлый. Нәтиҗәдә, ризык әзерләү белән турыдан-туры шөгыльләнмәгән кешеләрне дә тукландыру мөмкинлеге барлыкка килә, бу исә беренче [[шәһәрләр]] төзүгә омтылыш ясый. Бу шәһәрләр үз авыл хуҗалыгы җитештерүеннән башка да яшиләр диярлек һәм сәүдә, [[мануфактура]]лар һәм [[сәяси хакимият]] үзәгенә әйләнәләр. Калалар үз тирәсендә урнашкан авыл җирлекләре белән бергәлектә булып, авыл хуҗалыгы продуктларын үзләренә алалар, ә алмашка кәсепчелек товарларын бирәләр һәм хәрби яклауны тәэмин итәләр.

[[Шумер]]ларның, борынгы Мисырның һәм Һинд үзәнлегенең мәдәниятләре шулкадәр төрле булалар ки, аларның бер-берсеннән мөстәкыйль рәвештә барлыкка килүе шиккә дә алынмый. Бу чорда, шәһәрләрнең ихтыяҗларын канәгатьләндереп, язу һәм киң сәүдә барлыкка килә.

Кытайда беренче шәһәр бергәлекләре бары тик б.ч.к. 2500 еллар тирәсендә генә барлыкка килә алганнар, ләкин археологлар тарафыннан билгеләнгән шәһәрләр [[Шан (династия)|Шан династиясендә]] табылганнар. Б.ч.к. 2 нче меңъеллыкта цивилизацияләр [[Крит]]та, материктагы [[Греция]]дә һәм үзәк [[Төркия]]дә барлыкка килә.

Бөек Америка мәдәниятләре: [[Майя]], [[Моче]] һәм [[Наска]] [[Мезоамерика]]да һәм [[Перу]]да б.ч.к. 1 меңъеллык ахырында пәйда булалар.

Дөньяда беренче тапкыр тәңкә сугу б.ч.к. 625 елда [[Лидия]]дә (хәзерге Төркиянең көнбатыш [[Анатолия]]се) башлана.

Көнчыгыш Урта диңгез җирләрендә сәүдә юллары б.ч.к. 4 меңъеллыкта барлыкка килә. Беренче озын сәүдә маршрутлары б.ч.к. 3 нче меңлектә, Месопотамиядәге шумерлар һинд мәдәнияте белән сәүдә итә башлагач, формалаша. Кытай һәм [[Сүрия]] арасындагы [[Бөек ефәк юлы]] б.ч.к. 2 меңлектә бар була. Үзәк Азия һәм [[Фарсы империясе]] шәһәрләре бу сәүдә юлларының кисешү урыннары булган.

[[Финикия]] һәм [[Борынгы Греция]] цивилизацияләре б.ч.к. 1 меңъеллыкта Урта диңгез бассейнында сәүдә империяләре төзиләр. Безнең чорның 1 меңъеллык ахыры – 2 меңъеллык башында гарәпләр [[Һинд океаны]]ның, Көнчыгыш Азия һәм [[Сахара|Сәхраның]] сәүдә юлларына хуҗа булалар. Беренче мең еллык ахырында Урта диңгез буе сәүдәсендә [[гарәпләр]] һәм [[яһүдләр]] өстенлек итә. Икенче меңъеллык башында исә [[италиялеләр]]нең активлыгы башлана. [[Фландрия|Фламанд]] һәм [[Алмания|алман]] шәһәрләре [[Төньяк Европа]] сәүдә маршрутларының үзәгенә әвереләләр. Барлык эре шәһәрләр сәүдә юллары кисешкән урында үскәннәр.
=== Дин һәм фәлсәфә ===
{{Main|Фәлсәфә тарихы|Дин тарихы}}
Яңа [[фәлсәфә|фәлсәфи карашлар]] һәм ышанулар Көнчыгышта да, Көнбатышта да барлыкка киләләр, аеруча б.ч.к. VI гасырда. Бу вакытта бик күп диннәр формалаша, иң зурларының әүвәлгеләре Һиндстанда [[индуизм]] белән [[буддачылык]], Фарсы илендә [[зороастризм]] була. Б.ч.к. 1800 ел тирәсендә [[яһүд дине]]нең тууы [[Ибраһим диннәре]]нә нигез сала.

Көнчыгышта фәлсәфәнең бик көчле мәктәпләре оеша, алар арасында бүгенге көннәргә кадәр Кытай фикер ияләре өстенлектә тора. [[Даочылык]], [[легизм]] һәм [[конфуцийлык]] киң билгеле. [[Конфуций]] тарафдарлары сәяси әхлакны канун көчендә түгел, ә үрнәк һәм гореф-гадәтләрнең көчендә эзлиләр.

Көнбатышта борынгы грек фәлсәфи традициясе [[Платон]] һәм [[Аристотель]] мәктәпләре белән күрсәтелә. Бу фәлсәфә Европадан Урта Көнчыгышка б.ч.к. IV гасырда [[Искәндәр Зөлкарнәен]] яулап алулары вакытында үтеп керә. 
=== Борынгы цивилизацияләр ===
{{Main|Цивилизация}}
Яңа эраның соңгы йөзъеллыкларында [[Урта диңгез]], [[Ганг]] һәм [[Хуанхэ]] елгалары империяләрнең табигый чикләре булып кала.

Һиндстанда [[Маурьлар империясе]] Азиянең иң көньяк өлешендә идарә итсә, Пандийлар империясе Һиндстанның иң көньягында хуҗа була.

Кытайда [[Цинь(династия)|Цинь]] һәм [[Хань (династия)|Хань династияләре]] империя биләмәләрен сәяси берләштерү, аралашу чараларын камилләштерү һәм [[У-ди]] исемле императорның дәүләт [[монополия]]ләре оештыруы нәтиҗәсендә киңәйтәләр.

Көнбатышта греклар төзегән цивилизация, күпчелек тарихчылар фикеренчә, хәзерге [[Көнбатыш дөньясы|Көнбатыш цивилизациясе]] өчен нигез ташы булып тора.
Берничә йөз елдан соң, б.ч.к. III гасырда [[римлылар]] үз биләмәләрен басып алу һәм колонияләштерү юлы белән киңәйтергә тотыналар. Император [[Октавиан Август]] чорында (б.ч.к. I гасыр ахыры) Рим Урта диңгез буенда барлык җирләрнең хуҗасы була.

Бөек империяләр территорияләрне хәрби ысул белән [[аннексия|кушу]] һәм соңрак авыл хуҗалыгы үзәкләренә әверелә барган ныгытылган тораклыкларга бәйле булганнар. Империяләр формалашу белән урнашкан чагыштырмача тынычлык [[халыкара сәүдә]]гә уңайлы шартлар тудыра;  Урта диңгез буеның аеруча зур сәүдә юллары [[Эллинизм|Эллиннар чорына]] үсешкә ирешә.

Империяләр зур гаскәрне һәм үзәк бюрократияне тоту кирәклеге белән бәйле гомуми проблемалар белән очрашалар. Болар өчен киткән чыгымнар [[крестьяннәр]] өчен зур йөкләмә булып төшә, ә эре җирбиләүчеләр үзәкләшкән идарә системасының басымыннан кача алганнар. Империя чикләрендә варварларның һөҗүм итүләре эчке таркалу процессларын тизәйтәләр. Хань империясе б.ч. [[220 ел]]ында [[ватандашлар сугышы]]на юлыга, ә [[Рим империясе]] исә шул ук чорларда үзәк идарәсез калып, таркала башлый.

Евразия, Америка һәм Төньяк Африканың уртача зоналарында империяләр үсүләрен һәм таркалуларын дәвам итәләр.
== Урта гасырлар ==
{{Main|Урта гасырлар}}
Рим империясенең берничә гасырга сузылган әкренләп таркалуы [[христианлык]]ның Урта Көнчыгыштан көнбатышка таралу чорына туры килә. [[Көнбатыш Рим империясе]] V гасырда [[борынгы алманнар|алман кабиләләренең]] һөҗүмнәре нәтиҗәсендә җимерелә. Аның урынында теге яки бу рәвешле [[Рим католик чиркәве]] белән бәйләнештә булган берничә үзара дошман дәүләт барлыкка килә. Рим империясенең көнчыгыш Урта диңгез буенда калган өлеше соңрак [[Византия империясе]]нә әйләнә. Берничә гасырдан соң Көнбатыш Европада чагыштырмача бердәмлек үз эченә хәзерге [[Алмания]] һәм [[Италия]] җирләрендәге берничә дәүләтне алган [[Изге Рим империясе]] төзелгәч барлыкка килә.

Кытайда [[династия]]ләр шулай ук үсешкә ирешкә һәм җимерелә барганнар. Көнчыгыш [[Хань (династия)|Хань династиясе]] таркалгач һәм [[Өч патша дәвере|өч патша идарәсе]] башлангач, IV гасырда төньяктагы күчмә кабиләләр басып алуларын башлыйлар, һәм, ахыр чиктә, бөтен [[Төньяк Кытай]]ны яулап алалар һәм вак патшалыклар төзиләр. [[Суй|Суй династиясе]] [[581 ел]]да Кытайны берләштерә, ә [[Тан династия]]се идарәсе чорында ([[618]] – [[907 ел]]лар) Кытай үзенең икенче «алтын гасыры»на керә. Кытайның крестьяннәре ирекле, үз продукцияләрен сатарга һәм базарда актив катнашырга хокуклы була. Авыл хуҗалыгының эшчәнлеге бик нәтиҗәле, ә кытай җәмгыяте шактый шәһәрләшкән була. Ил технологик яктан үсешкә ирешкән, чөген, поршеньлы мехлар, асылмалы күперләр җитештерүгә, наширлеккә һәм компаслар ясауга монополиягә ия булган. Тан династиясе шулай ук таркала, ярты гасыр тәртипсезлектән соң [[Сун империясе|Сун династиясе]] [[982 ел]]да Кытайны янәдән берләштерә. Төньяк Кытайны Цинь династиясе чорында, [[1141 ел]]да югалталар, ә [[1279 ел]]га [[Монгол империясе]] үзәк һәм Көнбатыш Европадан, Япониядән кала, бөтен Евразияне диярлек, шул исәптән, Кытайны да яулап ала.

Шул ук чорларда төньяк Һиндстанда [[Гуптлар дәүләте|Гуптлар империясе]] хакимлек итә. Көньяк Һиндстанда [[дравидлар]]ның өч атаклы патшалыгы барлыкка килә: [[Черлар]], [[Чола]] һәм [[Пандийлар]] дәүләтләре. Аннары урнашкан тынычлык [[индуслар]] мәдәниятенең «алтын гасыры» башлануын хәбәр итә (IV-V гг.).

[[Файл:Machu-Picchu.jpg|thumbnail|250px|right|[[Мачу Пикчу]] — «Инкларның югалган шәһәре» — [[Инк]] мәдәниятенең иң билгеле символы.]]

Бу чорларда Үзәк Америкадагы җәмгыятьләрнең дә үсеше башлана. Алар арасында иң әһәмиятлеләре – Месоамерикадагы [[майя]] һәм [[ацтек]] цивилизацияләре. [[Ольмеклар]] мәдәниятенең әкренләп таркалуы чорында, майяларның зур шәһәр-дәүләтләренең саны һәм йогынтысы арта, аларның мәдәнияте бөтен [[Юкатан]] һәм тирә-як өлкәләргә тарала. Соңрак күрше мәдәниятләр өстендә басып алынган халыкларның тәэсире белән [[ацтеклар империясе]] төзелә.

Көньяк Америкада XIV-XV гасырларда инклар чәчәк ата. Башкаласы [[Куско]] шәһәре булган [[Инклар империясе]] бөтен [[Андлар]] буенча сузыла һәм технологияләр буенча да үсешкә ирешеп, чәчәк атучы дәүләт була. Инкларның юл системалары һәм ташчыларның гаҗәеп сәнгате билгеле.

[[VII гасыр]]да [[Гарәбстан]]да барлыкка килгән ислам  тарихта зур әһәмияткә ия көчләрнең берсе булып чыга, һәм тарафдарлар төркеменнән алып Урта Көнчыгыш, Төньяк Африка, Үзәк Азия, Һиндстан һәм хәзерге [[Индонезия]]дә төзелгән берничә империягә кадәр юл үтә.

[[X гасыр]]да [[Идел]] буенда [[Идел буе Болгар дәүләте|болгарлар]] да ислам динен кабул итәләр. Якын арада алар Европаның бу өлеше өчен әһәмиятле дәүләткә әвереләләр. [[Болгар мәдәнияте]] [[Алтын Урда]] дәүләтенең нигез ташларының берсе була, ә аның урынында, Җүчи олысы таркалгач, [[Казан ханлыгы]] оеша. Болгар-татарларның бу дәүләте Урта гасырларның соңгы периодында, [[1552 ел]]да басып алына.

Төньяк Африкада [[Нубия]] һәм [[Хәбәшстан]] христиан анклавлары булып калалар, шул ук вакытта экватордан төньяктарак булган Африка тулысынча исламны кабул итә. Ислам белән яңа технологияләр килә, алар, беренче тапкыр, [[Сахра]] аша сәүдәне ышанычлы итәләр. Бу сәүдәгә салынган салымнар Төньяк Африкага чәчәк атырга ярдәм итә һәм [[Сахель]]дә берничә патшалык барлыкка китерә.

Дөнья тарихының бу чоры технологияләрнең әкренләп, ләкин ныклап үсә баруы белән истәлекле. Кайбер төбәкләрдә технологик үсешнең бик тиз барган чорлары да була.
== Яңа вакыт ==
[[File:Gutenbergbibel aus Rendsburg.jpg|right|thumb|150px|1450 елда Алманиядә җыелма шрифт белән китап бастыруны ачу, [[Life (журнал)|«Life» журналы]] белдергәнчә, меңъеллыкның бөек вакыйгалары арасында №1.Кайбер исәпләүләр буенча, 1455 елда бастырылган беренче ''[[Библия]]дән'' соң, 50 ел эчендә генә 9 млн китап басылып чыга.]]
Аграр мәдәниятләрнең барысы да диярлек үз [[әйләнә-тирә]]ләре белән чикләнәләр. [[Хезмәтнең җитештерүчәнлеге]] түбән булып саклана, климат үзгәрешләре җиңел генә икътисади күтәрелешләр һәм түбән төшүләрне китереп чыгара, ә болар исә цивилизацияне үстерә йә тарката. Рим империясе чорларыннан алып XVI гасырга кадәр дөньякүләм урта яшәү дәрәҗәсе 10 % төшә, икътисадый яктан аеруча зур зыянны Якын Көнчыгыш төбәге күрә.

Ләкин якынча  [[1500-елларга]]  дөнья тарихында җитди үзгәрешләр була. Технологик алга китеш һәм сәүдә нәтиҗәсендәге иркен тормыш мөмкинлекләрне киңәйтүгә китерә. XVI гасырга кадәр үк кайбер мәдәниятләр инде шактый үсешкә ирешкән җәмгыять формалаштыралар. Борынгы греклар һәм римлылар акча [[икътисад]]ы, [[финанс базарлары]] һәм [[шәхси мөлкәт]] хокукына таянган катлаулы иҗтимагый мөнәсәбәтләре булган дәүләтләр төзи. Әлеге институтлар даими рәвештә [[капитал]] туплау һәм хезмәт җитештерүчәнлеген арттыру өчен шартлар тудыралар. Кайбер хисаплаулар буенча, Рим Италиясендә, Рим империясенең иң үскән төбәкләренең берсендә, җан башына булган табыш XVIII гасырның иң үскән икътисадлары белән чагыштырырлык була, ә Македония (хәзерге Греция) [[II гасыр]]дагы яшәү дәрәҗәсе күрсәткечләрен бары тик [[XIX гасыр]]да гына куып тота.  Классик мәдәниятләнең иң ныклы төбәкләре иң яңа тарихның башлангыч периодында булган кайбер төбәкләргә караганда ныграк шәһәрләшкән булганнар. Ләкин бу мәдәниятләр әкренләп таркала, юкка чыга барганнар, моның сәбәпләре хакында тарихчылар бүгенгәчә бәхәсләшәләр.

Беренче карашка, Европада [[XIV гасыр]]да башланган [[Яңарыш]] фәнни ачышларны яңадан ачуга, яңадан табуга, Европаның икътисади һәм иҗтимагый күтәрелүенә кайтып кала. Яңарыш дөньяга карата кызыксынучан мөнәсәбәтне тәрбияли, тиздән исә бу [[һуманизм]]га, фәнни инкыйлабка, һәм, ахыр чиктә, [[сәнәгый инкыйлаб]]ның бөек үзгәрешләренә китерә. Ләкин [[XVII гасыр]]да [[фәнни инкыйлаб]] технологияләрне шунда ук үзгәртү көченә ия булмый, [[XVIII гасыр]]ның икенче яртысында гына фәнни казанышлар гамәли яктан киң кулланыла башлыйлар.

Европаның XVIII гасыр уртасында үсешкә ирешүенең  ике сәбәбе була: бердәм, [[эшмәкәрлек]] культурасы, икенчедән, [[Атлантика|атлантик]] сәүдә (шул исәптән, [[коллар сату]]) тарафыннан тудырылган иркен тормыш. Шул ук вакытта, кайбер тарихчылар әйтүенчә, [[1750 ел]]да Кытайның мул тормышлы кайбер төбәкләрендә хезмәт җитештерүчәнлеге һаман да Европа икътисадына тигез була. Ә инде Ангус Мэддисон кебек тарихчылар фикеренчә, Көнбатыш Европада хезмәтнең нәтиҗәлелеге Урта гасырлар ахырында ук башка барлык төбәкләргә караганда югарырак булган.

Урта гасырлар тәмамлану белән Европаның башка барлык цивилизацияләрне узып китүен, анда сәнәгый инкыйлаб килеп чыгуын һәм аның дөнья буенча өстенлеккә ия булуын төрлечә аңлаталар. [[Макс Вебер]] бу күренешне аурупалы эшчеләрне башкаларга караганда ныграк һәм тырышыбрак эшләргә мәҗбүр иткән [[протестант этикасы]] белән аңлата. Шулай ук бу мәсьәләне [[демография]] күзлегеннән аңлатып карыйлар: Европада, гаилә кормый торган руханият, колонияләргә күчеп китү, сәнәгый үзәкләрдә үлемнәр күплеге, туктаусыз барган сугышлар, олыгайган яшьтә генә гаилә кору шартларында, халык саны артуы бик әкрен барган. Эшче куллар җитмәү күренеше исә икътисадый технологияләрне тагын да ныграк үстерү шартын куя.

Европаның географиясе дә сизелерлек әһәмияткә ия. Урта Көнчыгыш, Һиндстан һәм Кытай таулар белән уратып алынган, ләкин бу чикләүләр артындагы җирләр чагыштырмача тигез. Ә [[Пиренейлар]], [[Альплар]], [[Апенниннар]], [[Карпатлар]] һәм башка тау системалары Европаны кисеп үтәләр, өстәвенә, континент төньяк диңгезләре ярдмәмендә бүленгән. Алар Европаны Үзәк Азия басып алучыларыннан саклаганнар. Утлы корал уйлап табылганчы, күчмә халыклар хәрби яктан өстенлектә булалар һәм, әгәр дә алар төньяк Һиндстанга яки Кытай үзәнлекләренә бәреп керсәләр, аларны туктату инде мөмкин дә булмый. [[Исламның алтын гасыры]] монголларның [[1258 ел]]да [[Багдад]]ны талап чыгуы белән тәмамлана. Һиндстан һәм Кытайны әледән-әле басып алалар, рус җирләрендә берничә гасыр [[Җүчи олысы]] идарә итә, [[Идел буе Болгар дәүләте]] монголлар тарафыннан яулана, соңрак [[Казан ханлыгы]] Мәскәү тарафыннан буйсындырыла. Үзәк Азиядән еракта булган Үзәк һәм Көнбатыш Европа мондый куркынычлардан азат була.

География геосәяси аермалар булуына да теләктәшлек күрсәтә. Тарихның күпчелек чорында Кытай, Һиндстан һәм Урта Көнчыгыш бердәнбер өстенлекле көчләр белән берләштерелгән булалар. 1600 елга [[Госманлы империясе]] бөтен Урта Көнчыгыш белән идарә итә, [[Мин династиясе]] Кытайның, ә [[Бөек Моголлар империясе]] Һиндстанның хуҗасы була. Европа исә киресенчә, һәрвакыт диярлек берничә үзара сугыш халәтендә булган дәүләткә бүленә. Бөтенаурупа империяләре, Рим империясеннән кала, барысы да барлыкка килгәннән соң якын арада җимерелгәннәр.

Еш кына Европа уңышының сәбәбе итеп андагы дәүләтләрнең даими конкуренциясен күрсәтәләр. Башка төбәкләрдә даимилек дигән әйбер үсешкә караганда мөһимрәк була. Кытайның диңгез державасы буларак үсеше Мин династиясе чорында, диңгез сәүдәсе тыелу белән туктала. Ә Европада исә сәяси каршылыклар аркасында мондый төр тыю мөмкин булмый; мондый карарга килгән дәүләт тиздән үз конкурентларыннан артта калыр иде.

Европаның күтәрелүендә башка бер географик фактор – меңнәрчә ел дәвамында диңгез юлы булган һәм товарлар, кешеләр, идеяләр һәм ачышлар алмашына булышлык иткән [[Урта диңгез]].

Европадан аермалы буларак, тропик илләрендә әле һаман да тропик [[авырулар]] һәм паразитлар киң таралган, болар исә кешеләрнең, хайваннарның һәм басулыкларның сәламәтлеген һәм көчен киметә, тәрәкъкыятькә каршылык ясаучы иҗтимагый фактор булып тора.
=== Европаның күтәрелүе ===
[[Файл:Vascodagama.JPG|thumb|right|180px|[[Васко да Гама]]ның [[Һиндстан]]га сәяхәте,  XV гасыр ахыры— XVI гасыр башы]]
{{Төп мәкалә|Бөек географик ачышлар}}
XIV гасырда Европада [[Яңарыш]] чоры башлана. Иң мөһим ачышларның берсе [[каравелла]] уйлап табу була, аларда гарәпләрнең өчпочмаклы һәм Европаның туры [[парус]]лары кулланыла. Каравеллалар Атлантик океанны исән-имин кичәргә мөмкинлек биргән беренче кораблар була. Навигация өлкәсендә кайбер әһәмиятле ачышлар белән бергә, бу технология [[Христофор Колумб]]ка [[1492 ел]]да Атлантик океанны кичеп, Африка һәм Евразияне Америка белән бәйләргә мөмкинлек бирә.

Әлеге вакыйга шушы өч континент өчен дә драматик нәтиҗәләргә китерә. Европалылар үзләре белән төп америкалылар моңарчы очрашмаган [[вирус]]лы авырулар китерәләр. Америкалыларның күпчелеге берничә зур [[эпидемия]] барышында һәлак була. Европалылар, [[ат]]ларны, [[корыч]]ны һәм [[утлы корал]]ны кулланып, ягъни, технологияләр буенча өстенлектә булып, ацтек һәм инк империяләрен, шулай ук Төньяк Америка мәдәниятләрен бик тиз җиңәләр.

Алтын һәм башка ресурслар кешеләрне үз туган җирләрен калдырып, Европадан Америкага күчеп китәргә омтылыш бирә. Яңа колонияләрдә эшче кулларга килеп туган ихтыяҗны канәгатьләндерү өчен,  Африкадан [[коллар]] кертү башлана. Тиздән, Америкада җәмгыятьнең бик зур, бер расадан гына торган катламы – коллар барлыкка килә. Ә Көнбатыш Африкада исә, [[Коллар яры]]нда,  берничә чәчәк атучы дәүләт төзелә. Алар [[Үзәк Африка]] халыкларының иза чигүләре аша байлык туплый.
[[Файл:Eertvelt, Santa Maria.jpg|thumb|right|200px|''[[Санта-Мария (кораб)|Санта Мария]] якорьдә''. Рәссам — [[Андриес ван Эртвельт]], якынча 1628 г. [[Христофор Колумб]]ның иң атаклы караккасы]]

Европаның диңгез экспансиясенә иң зур өлешне диңгез буе дәүләтләре: [[Португалия]], [[Испания]], [[Англия]], [[Франса|Франция]], [[Нидирлан|Нидерландлар]] кертә. Португал һәм Испан империяләре беренче вакытта өстенлеккә ия булсалар, тиздән төньяктарак урнашкан инглиз, француз һәм голланд империяләре Атлантикада хуҗаларча кылана башлыйлар. XVII-XVIII гасырларда булган сугышлар сериясендә, һәм аларның хәлиткеч мизгеле булган [[Наполеон сугышлары]]нда, Бөекбритания бөтен Җир шарын уратып алган беренче дөньякүләм держава буларак урнашып кала. Үзенең иң көчле чагында бу империя Җирнең дүрттән бер өлеше белән идарә итә, бу чорда ул «Кояш батмый торган империя» исемен дә ала.

Кытайда адмирал [[Чжэн Хэ]] сәяхәтләре монголларны куып чыгаргач урнашкан [[Мин династиясе]] чорында туктатыла.Кытай сәүдә инкыйлабы, кайберәүләр әйткәнчә, «беренчел [[капитализм]]», шулай ук өзелеп кала. Мин династиясе, ахыр чиктә, маньчжурлар тарафыннан таркатыла, ә маньчжурларның [[Цин империясе]]  әүвәлге чорда тынычлык һәм иркенлек кичерсә, соңрак Көнбатышның тыкшынулары нәтиҗәсендә һәлак була.

Американы яулаганнан соң, аурупалылар үзләренең технологик өстенлекләрен Азия халыклары каршында да исбатлаганнар. XIX гасыр башында Бөекбритания [[Һиндустан]], [[Малакка]] ярымутрауларын һәм [[Мисыр]]ны контрольдә тота; французлар [[Һиндокытай]] белән идарә итә; голландлылар [[Индонезия]]не буйсындыра. Британиялеләр шулай ук борынгы җәмгыять яшәү рәвешен алып барган кабиләләр яшәгән берничә территориядә, шул исәптән, [[Австралия]], [[Яңа Зеландия]] һәм [[Көньяк Африка]]да хуҗа булалар, британияле колонистларның күбесе шул урыннарга күчеп китә башлыйлар. XIX гасыр ахырында Европа дәүләтләре Африканың хуҗасыз өлешләрен үзара бүлеп чыгалар.

Европа тарихының Мәгърифәт чоры дип аталган бу дәвере кешенең дөнья турында карашларын үзгәрткән фәнни инкыйлабка китерә, ә ул исә [[сәнәгый инкыйлаб]]ны мөмкин итә. Сәнәгать инкыйлабы Бөекбританиядә җитештерүне яңача оештыру – фәбрик булып эшләү, агым булып җитештерү һәм механикалаштыру аша башлана.

Мәгърифәт чорында, XVIII гасыр ахырында, [[Америка инкыйлабы|Америка]] һәм [[Бөек француз инкыйлабы|француз инкыйлабларыннан]] соң, хәзерге [[демократия]]ләр туа. Демократияләрнең үсеше дөньядагы вакыйгаларга һәм яшәү дәрәҗәсенә зур йогынты ясый. Сәнәгый инкыйлаб барышында ташкүмергә, транспортның яңа төрләренә нигезләнгән дөнья икътисады җиһанны җитди рәвештә якынайта бара. Шул ук вакытта әйләнә-тирәне ут уйлап табылганнан һәм беренче мәдәниятләр туганнан бирле барган пычрату һәм җимерү процессы күп тапкыр тизәя.

== Иң яңа вакыт ==
{{Main|Иң яңа вакыт}}
[[Файл:Nagasakibomb.jpg|right|thumb|200px|[[Атом-төш коралы]]н уйлап табу һәм аны 1945 елда Япониягә каршы куллану [[Икенче бөтендөнья сугышы]]ның ахырын һәм [[Салкын сугыш]]ның башын аңлата. ]]
XX гасыр дәвамында Европа өстенлеге чоры тәмамлана. Моңа [[Беренче бөтендөнья сугышы|Беренче]] һәм [[Икенче бөтендөнья сугышы|Икенче бөтендөнья]] сугышлары, шулай ук [[АКШ]] белән [[Совет Социалистик Җөмһүриятләр Берлеге|ССРБ]] арасындагы җитди көндәшлек тәэсир итә. Икенче дөнья сугышыннан соң, милләтләр арасындагы каршылыкларны бетерү һәм яңа сугышларны туктату максатыннан, [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы]] төзелә.

Бу гасырда төрле сәяси юнәлештә булган бик көчле дөньяви идеологияләр барлыкка килә. Аларның беренчесе, [[1917 ел]]дан соң [[Совет Берлеге]]ндә дәүләт дәрәҗәсенә күтәрелгән [[коммунизм]], [[1945 ел]]дан соң [[Үзәк Европа]]да, [[Югославия Социалистик Федератив Җөмһүрияте|Югославия]], [[Болгария]], [[Румыния]], [[Албания]], [[Төньяк Корея]] һәм [[Вьетнам]]да тарала, [[1949 ел]]да [[Кытай]]да җиңеп чыга; [[1950-еллар|50]]-[[1960-еллар|60 елларда]] кайбер өченче дөнья илләрендә җиңүгә ирешә. Капма-каршы булган милитаристик [[фашизм]] идеологиясе исә [[1920-еллар|1920]]-[[1930-еллар]]да [[Италия]], [[Алмания]], [[Япония]] һәм [[Испания]]дә идарә иткән диктатор режимнарын урнаштыра.

[[Файл:WWI.png|right|thumb|250px|[[Антанта]] (яшел белән билгеләнгән) һәм [[Дүртлек берлеге]] (кызыл-сары) арасындагы [[Беренче бөтендөнья сугышы]], 4 империяне тарката: [[Алман империясе|Алман]], [[Россия империясе|Россия]], Госманлы һәм [[Австро-Венгрия|Австр-Венгрия]] империяләре җимерелә.]]

Әлеге үзгәрешләр гаҗәеп киң һәм көчле сугышлар белән бәйле була. Беренче бөтендөнья сугышы бик күп аурупалы монархияләрне һәм империяләрне тарката һәм Франция белән Бөекбританияне көчсезләндерә. Икенче бөтендөнья сугышы исә Европа милитарист диктатураларының барысын да диярлек җимерә һәм коммунизмны Көнчыгыш һәм Үзәк Европага, шулай ук Азиягә тарата. Шул ук сугыш [[салкын сугыш]]ка да – [[Америка Кушма Штатлары]], [[Совет Берлеге]] һәм аларның ягында торган альянслар арасындагы кырык еллык каршылыкка – китерә. Барча кешеләр һәм тереклекнең югары формалары атом-төш коралы тарафыннан юк ителү куркынычы астында кала. Атом-төш кодрәтләре  [[1962 ел]]гы [[Кариб кризисы]]ннан соң барлык куркынычларны аңлыйлар. Ул вакытта дөнья атом сугышына якынайган була. Атом сугышы артык куркыныч булганга, ике ил арасында турыдан-туры бәрелешләр урынында өченче дөнья илләре исәбенә гади кораллар белән арадаш сугышлар гына үткәрелә. Хәрби куркынычка җавап буларак, кайбер илләрдә яшьләрнең 60-еллар [[контрмәдәнияте]] барлыкка килә.

[[1991 ел]]да Совет Берлеге таркала. Анда кергән җөмһүриятләрнең бер өлеше Россия белән бергә [[Бәйсез Дәүләтләр Берлеге]]н төзи, ә кайбер җөмһүриятләр исә үз карашларын {{EUR}}нә юнәлтәләр.

Коммунистик дәүләтләрнең җимерелүе күпмедер вакыттан соң капитализм дөньясында да ирекле [[сәүдә]]нең һәм [[глобальләшү]]нең тизәюе рәвешендә чагылыш таба. АКШның Кытайга бурычы арта; Америка җитештерүләре эшче куллар арзангарак төшә торган илләргә күчерелә ([[аутсорсинг]] күренеше). АКШның тышкы һәм эчке дәүләт бурычы үсә, ә  бу исә ерак перспективада бу илнең дөньядагы икътисади, дипломатик һәм геосәяси урыны өчен шактый начар шарт булып тора.

Бу гасырда технологияләр өлкәсендә гаҗәеп алга китеш була, яшәү озынлыгының үсүе һәм кешелекнең зур өлеше өчен яшәү стандартларының артуы күзәтелә. Дөнья икътисады ташкүмердән [[нефть]]кә күчә. Яңа коммуникацион һәм транспорт технологияләре дөньяны тагын да «кысанрак» итә. Технологияләр үсеше шулай ук әйләнә-тирәне пычратуга да үз өлешен кертә. Нефтьнең дөнья запаслары бетеп барганга күрә (запаслар нибары берничә дистә елга гына җитәчәк), кими баручы ресурсларга конкуренция Урта Көнчыгышта һәм башка берничә төбәктә озакка сузылган конфликтлар китереп чыгара.

XX гасырның икенче яртысы [[Мәгълүмат технологияләре|мәгълүмат]] һәм [[глобальләшү]] чорына әйләнә: сәүдә һәм мәдәният аша алмашу кинәт үсеп китә; галәмне өйрәнү [[Кояш системасы]] чикләреннән чыга; [[атом-төш энергиясе]] үзләштерелә; [[ДНК]] структурасы ачыла, [[антибиотик]]лар ясала, генетик яктан үзгәртелгән организмнар уйлап табыла. Хәзерге вакытта ел саен бастырыла торган фәнни мәкаләләр саны 1900 елга кадәр басылган барлык мәкаләләр саныннан күбрәк&lt;ref&gt;{{Citation |title=Фән тарихы. Беренче чыганаклар библиографиясе |url=http://www.ifi.unicamp.br/~ghtc/sources/articles.htm |access-date=2013-08-13 |archive-date=2005-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051226231605/http://www.ifi.unicamp.br/~ghtc/sources/articles.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Сәвәтле&lt;ref&gt;грамоталы&lt;/ref&gt; кешеләр саны арта бара. Шул ук вакытта, авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнергә мәҗбүр кешеләр азая.

Нәкъ менә шушы чорда кешелекнең юкка чыгуын мөмкин итүче сәбәпләр дә барлыкка килә: атом-төш коралының таралуы, парник эффекты һәм табигатьне җимерүче башка әйберләр, табигый ресурсларның кимүе аркасында килеп чыгучы халыкара конфликтлар, бик тиз тарала торган эпидемияләр (мәсәлән, [[БИДС]]) зур куркыныч тудыра, һәм, ахыр чиктә, кешеләр Җиргә бик якын хәрәкәт итүче астероид һәм кометаларның да куркынычын аңлый.

Әйләнә-тирәнең бозылуы һәм материаль һәм энергетик ресурсларның кимүе китерә торган дөньякүләм проблема Җир өчен беренче мондый проблема түгел. Британия урманнары тимер эретү өчен кирәк булган агач күмере өчен киселеп беткән вакытта, кешеләр күмер коксын эшләүне уйлап табалар, ә бу исә XIX гасыр башында сәнәгый үзгәрешләргә китерә. Мөгаен, XXI гасыр башында да кешелек тарихның кысан, проблемалы чорында тукталып калгандыр. Авырлыклардан чыгу яңа технологияләр, энергиянең кире кайтарыла торган чыганакларын куллану аша гына мөмкиндер.

== Шулай ук карагыз ==
*[[Галәмнең тарихы]]

== Искәрмәләр ==
{{reflist}}

== Сылтамалар ==
{{тышкы сылтамалар}}

== Әдәбият ==

{{Дөнья тарихына күзәтү}}{{Астөшермәләр юк |дата=2026-04-07}}{{сайланган мәкалә}}

[[Төркем:Тарих]]</text>
      <sha1>g1v4ie2z8ckhciinve0i2v9tzi0n8h6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Михаил Муравьёв</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115280</id>
    <revision>
      <id>5840308</id>
      <parentid>4077591</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T21:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11542" sha1="frv3qqrsr0m6c1cu579f6rb8qjq8poy" xml:space="preserve">{{Карточка
|вверху       = {{{name|{{{имя|{{PAGENAME}}}}}}}}
|стиль_вверху = background:#B0C4DE;
|вверху2      = {{{оригинал имени|Михаил Артемьевич Муравьёв}}}
|рәсем =Муравйов Михайло.jpg
|подпись      = {{{caption|{{{описание изображения|}}}}}}
|стиль_текста = width:300px;

|метка1 = Тормыш еллары
|текст1 = {{{lived|{{{период жизни|}}}}}}

|метка2 = Прозвище
|текст2 = {{{nickname|{{{прозвище|}}}}}}

|метка3 = Псевдоним
|текст3 = {{{nickname|{{{псевдоним|}}}}}}

|метка4 = Туу датасы
|текст4 = {{Шәхес/Дата|Туу|{{{дата рождения|25.09.1880}}}|{{{дата смерти|11.07.1918}}}}}

|метка5 = Туу урыны
|текст5 = {{{placeofbirth|{{{место рождения|Бурдуково, [[Ветлуга өязе]], [[Кострома губернасы]]}}}}}}

|метка6 = Үлем датасы
|текст6 = {{Шәхес/Дата|Үлем|{{{дата смерти|11.07.1918}}}|{{{дата рождения|25.09.1880}}}}}

|метка7 = Үлем датасы
|текст7 = {{{placeofdeath|{{{место смерти|[[Мәскәү]]}}}}}}

|метка8 = Иялек
|текст8 = {{{allegiance|{{{принадлежность|[[Россия империясе]]&lt;br/&gt;[[РСФСР]]}}}}}}

|метка9 = Род&amp;nbsp;войск
|текст9 = {{{branch|{{{род войск|}}}}}}

|метка10 = Годы&amp;nbsp;службы
|текст10 = {{{serviceyears|{{{годы службы|}}}}}}

|метка11 = Звание
|текст11 = {{{rank|{{{звание|}}}}}}

|метка12 = Часть
|текст12 = {{{unit|{{{часть|}}}}}}

|метка13 = Командовал
|текст13 = {{{commands|{{{командовал|}}}}}}

|метка14 = Должность
|текст14 = {{{office|{{{должность|}}}}}}

|метка15 = Сугышлар/бәрелешләр
|текст15 = {{{battles|{{{сражения|[[Беренче бөтендөнья сугышы]]&lt;br/&gt;[[Россия ватандашлар сугышы]]}}}}}}

|метка16 = Награды и премии
|текст16 = {{{awards|{{{награды|}}}}}}

|метка17 = Связи
|текст17 = {{{relations|{{{связи|}}}}}}

|метка18 = В&amp;nbsp;отставке
|текст18 = {{{laterwork|{{{в отставке|}}}}}}

|метка19 = Роспись
|текст19 = {{{автограф|{{{роспись|}}}}}}

| стиль_внизу = border-top:1px solid #DDD; background:#eaeaea;
| внизу = {{#if:{{{викисклад|}}}|&lt;div&gt;'''[[commons:Category:{{{викисклад|}}}|{{{имя|{{{викисклад|}}}}}}]]''' на [[Викисклад]]е&lt;/div&gt;}}
}}
''{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Муравьёв}}
'''Михаил Артемий улы Муравьёв''' ([[13 сентябрь]] ([[25 сентябрь]]) [[1890]], Бурдуково, [[Ветлуга өязе]], [[Кострома губернасы]] — [[11 июль]]&lt;ref&gt;[http://lib.ru/HISTORY/FELSHTINSKY/brestskij_mir.txt Фельштинский Ю. Г. ''Крушение мировой революции. Брестский мир: Октябрь 1917 − ноябрь 1918.''], М. |издательство Терра, 1992, isbn=5-85255-111-2, с=615.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tuhach&gt;[http://militera.lib.ru/bio/sokolov/index.html ''Соколов Б. В.'' Михаил Тухачевский: жизнь и смерть «Красного маршала» — Смоленск: Русич, 1999. — 512 с. — («Мир в войнах»)] — ISBN 5-88590-956-3.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sav&gt;[http://militera.lib.ru/bio/savchenko/02.html Главнокомандующий Муравьев: «…наш лозунг — быть беспощадными!»] // ''Савченко В. А.'' Авантюристы гражданской войны: Историческое расследование — Харьков: Фолио (ISBN 966-03-0845-0); {{М}}: ООО «Издательство ACT» (ISBN 5-17-002710-9) — 2000. — 368 с. — (Жизнь знаменитых людей)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=trots&gt;[http://www.pseudology.org/trotsky/trotl701.htm ''Троцкий Л.'' Об измене Муравьева — Первоначально «Известия ВЦИК», 12 июля 1918 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029190203/http://www.pseudology.org/trotsky/trotl701.htm |date=2013-10-29 }} // ''Троцкий Л.'' Сочинения — {{М}}-{{Л}}, 1926. — Т. 17. — Ч. I.&lt;/ref&gt; [[1918]], [[Сембер]]) —  Россия империясе гаскәре офицеры, инкыйлабчы (эсер), Кызыл гвардия һәм [[Кызыл гаскәр]] {{comment|кор|отряд}}ларының  командиры.

== Тәрҗемәи хәл ==
Михаил Муравьёв Кострома губернасы Ветлуга өязенең Бурдуково авылында (хәзер [[Түбән Новгород өлкәсе]]нең [[Ветлуга районы]]на карый) крестьян гаиләсендә туган.  Кострома укытучылар семинариясендә белем алган. [[1898 ел]]да армиягә [[ирекле хезмәт итүче]] буларак керә, [[1901 ел]]да ике еллы [[Казан югары хәрби башлык уку йорты|Казан җәяүле гаскәр юнкер уку йорты]]н тәмамлагач соң, [[Рославль]] шәһәренә җибәрелә.

[[Рус-япон сугышында]] [[Поручик (офицер чины)|поручик]] дәрәҗәсендә 122-нче Тамбов полкының ротасы белән җитәкчелек иткән. [[1905 ел]]да каты яралана. Якынча биш ел эмиграциядә (иң беренче чиратта — [[Франса|Франция]]дә) булган. Аннан соң [[Казан югары хәрби башлык уку йорты|Казан җәяүле гаскәр юнкер уку йорты]]нда укытучы булып эшләгән.

[[Беренче бөтендөнья сугышы]] башында — [[капитан]]. Берничә каты яраланудан соң Муравьӗв [[Әдис]] прапорщиклар мәктәбенә тактика укытучысы вазифасына күчерелә.

[[Февраль инкыйлабы]] вакытында [[Көньяк-Көнбатыш фронты (Беренче бөтендөнья сугышы)|Көньяк-Көнбатыш фронты]]нда булган.&lt;ref&gt;http://hrono.ru/biograf/bio_m/muravevma.php&lt;/ref&gt; Иреклеләр һөҗүм ясый торган частьлары ({{lang-ru|добровольческие ударные части}}) оештыру тәкъдиме белән чыгыш ясаган; Бөтенрусия башкарма комитетының иреклеләрне частьларга яллау буенча оештыру бюросы башында торган. 
=== [[Россия ватандашлар сугышы|Ватандашлар сугышы]] ===
[[Октябрь инкыйлабы]]ннан соң Совет хөкүмәтенә үз ярдәмне тәкъдим итә. [[1917 ел]]ның 28 октябреннән (10 ноябреннән) Петроград саклануы башлыгы, ә 30 октябреннән (12 ноябреннән) — [[Керенский]]-Краснов гаскәрләренә каршы сугышкан гәскәрләрнең баш сәргаскәре &lt;ref&gt;командующий&lt;/ref&gt;. [[1917 ел]]ның 8 (21) ноябрьдә, сул эсерлар үз вәкилләрен барлык дәүләт постларыннан чакырып кайтару сәбәпле, {{comment|истигъфага|отставкага}} чыга.

8 декабрьдән — Россия Көньягының инкыйлабка каршы белән көрәш буенча штабы башлыгы. 1918 елның гыйнвар-февральдә [[Киев]] юнәлешендә гаскәр төркеме белән җитәкчелек иткән.

1918 елның 14 февральдә [[Румыния фронты (Беренче бөтендөнья сугышы)|Румыния фронты]] {{comment|сәргаскәре|командующий}} урынына билгеләнгән. Апрельдә Мәскәүгә  чакырып кайтарыла; анда хакимияттән законсыз файдалануда гаепләнә һәм кулга алына. 9 июньдә, җинаять составы булмау сәбәпле, иреккә чыгарыла.

[[1918 ел]]ның [[13 июнь]]дә [[ЭККА Көнчыгыш фронты]] {{comment|сәргаскәре|командующий}} урынына билгеләнгән. 
=== «Муравьёв фетнәсе» ===
[[9 июль]]дән унысына каршы төндә Казанда урнашкан фронт штабны ташлый. Үзеңә лояль мең кешеле {{comment|кор|отряд}} белән пароходларга утырыша һәм пароходлар белән [[Сембер]]гә барып җитә. Анда стратегик пунктларны сугышып ала,  җитәкчелек итә торган совет хезмәтчеләрне арестка сала (шул исәптә [[1-нче армия (6.1918)|1-нче армия]]се {{comment|сәргаскәре|командующий}} [[Михаил Тухачевский]]).

[[Брест солыхы]] төзүенә каршы чыгыш ясаган, үз-үзнеңне «Германиягә каршы сугыша торган гаскәрнең баш {{comment|сәргаскәре|командующий}}» булып игълан иткән РСФСР Халык Комиссарлар Советына, [[Мәскәү]]дәге алман илчелегенә һәм [[Чехословак корпусы]]ның {{comment|сәргаскәрлегенә|командованиесына}} [[Германия]]гә сугышны игълан итү турында тилиграм җибәргән. [[11 июль]]дә РСФСР Халык Комиссарлар Советы шул эшләрне «инкыйлабка каршы» булып бәяләнгән һәм аны кануннан тыш дип игълан итә. Арест вакытында кораллы каршылыкны күрсәткән һәм үтерелгән.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Тышкы сылтамалар ==
* [http://slovari.yandex.ru/%D0%9C%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%8C%D1%91%D0%B2%2C%20%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%20%D0%90%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9C%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%8C%D1%91%D0%B2%20%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%20%D0%90%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87/]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* http://hrono.ru/biograf/bio_m/muravevma.php

[[Төркем:Хәрби академия тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>frv3qqrsr0m6c1cu579f6rb8qjq8poy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aspergill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148646</id>
    <redirect title="Аспергилл" />
    <revision>
      <id>5840351</id>
      <parentid>1699035</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T09:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Юнәлеш бирү максаты [[Асперилл]] дән [[Аспергилл]] гә үзгәртелде.</comment>
      <origin>5840351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="3r9y89rbsfaaxdhw1og4hxpz0y0cunm" xml:space="preserve">#юнәлтү[[Аспергилл]]</text>
      <sha1>3r9y89rbsfaaxdhw1og4hxpz0y0cunm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840352</id>
      <parentid>5840351</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T09:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Frhdkazan юнәлтү калдырмыйча [[Asperill]] сәхифәсен [[Aspergill]] итеп күчерде: Исемендә хата: ыругның латин атамасы</comment>
      <origin>5840351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="3r9y89rbsfaaxdhw1og4hxpz0y0cunm" xml:space="preserve">#юнәлтү[[Аспергилл]]</text>
      <sha1>3r9y89rbsfaaxdhw1og4hxpz0y0cunm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Николай Кузнецов (1923)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156976</id>
    <revision>
      <id>5840336</id>
      <parentid>4419015</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T03:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7594" sha1="lpy7wbul5co3z3c9iurb30nwfuzalhr" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем                 = Николай Кузнецов
| рәсем                =
| рәсем_зурлыгы        =
| alt                  = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы           =
| тулы исем            = Николай Дмитриевич Кузнецов
| һөнәр                = сынлы сәнгать остасы
| туу датасы           = 22.05.1923
| туу җире             = [[Васильево]], {{туу җире|Яшел Үзән районы|Яшел Үзән районында}}, [[Татарстан АССР]], [[РСФСР]], [[СССР]]  
| милләт               = рус
| үлем датасы          = [[1974 ел]]
| үлем җире            = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{үлем җире|Казан|Казанда}}
| әти                  = 
| әни                  =
| ир                   = 
| хатын                =
| балалар              =
| бүләк һәм премияләр  = {{Тукай бүләге}} ([[1971]])
| сайт                 =
| башка мәгълүмат      = 
}}
{{фш|Кузнецов}}
'''Николай Кузнецов''', Николай Дмитрий улы Кузнецов ({{lang-ru|Николай Дмитриевич Кузнецов}}, ''[[1923 ел]]ның [[22 май|22 мае]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], хәзерге [[Яшел Үзән районы]], [[Васильево]] ― [[1974 ел]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') ― сынлы сәнгать остасы, [[Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты (1971).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1923 ел]]ның [[22 май|22 маенда]] [[Татарстан АССР]]ның (хәзерге [[Яшел Үзән районы]]) [[Васильево]]  бистәсендә туган. [[1974 ел]]да вафат.&lt;ref&gt;http://artchive.ru/artists/22822{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[Казан]] сәнгать училищесын тәмамлый ([[1945]]). [[СССР|ССРБ]] Рәссамнар берлеге әгъзасы ([[1950]]).
== Катнашкан күргәзмәләре ==
* Бөтенсоюз һәм бөтенрусия кургәзмәләре ([[1951]]-[[1957]])
* [[Мәскәү]]дә «Совет Русиясе»  күргәзмәсе ([[1960]], [[1970]])
* [[Мәскәү]]дә [[РСФСР]] ның 16 автономияле республикасы күргәзмәсе ([[1971]])
* [[Ленинград]]та “Совет [[Татарстан]]ы” күргәзмәсе ([[1972]])
* [[Уфа]]да “Совет [[Татарстан]]ы” күргәзмәсе ([[1976]], [[1977]])
* [[Казан]]да барлык зона һәм республика күргәзмәләре
* Шәхси күргәзмәләре
== Иҗаты ==
Н. Кузнецов иҗатының төп темасы – сәнагать пейзажы һәм шәһәр күренешләре&lt;ref&gt;Г. Могильникова. Николай Дмитриевич Кузнецов (китапта: В.Аршинов, Ю. Петров. Халык рәссамнары. Казан, 1979)&lt;/ref&gt;: тимер юллар һәм тукталышлар, елга портлары һәм причаллары, андагы манаралы краннар, нефть сиртмәләре, яңа калаларның урамнары, йортлары, бакчалары, Идел киңлекләре.

Рәссамга беренче танылу китергән хезмәтләре – тимер юл күренешләре: ”''Мәскәү. Өченче км''” ([[1952]]), “''Эре станциядә''” ([[1954]]), “''Юдино тимер юлларында''” ([[1962]]).

“''Мәскәү. Комсомол мәйданы''” ([[1953]]) шәһәр пейзажлары шәлкемен башлап җибәрә.”''Казан Кремле''” ([[1955]]) – алар арасында иң яхшысы.&lt;ref&gt;''карарга:''http://real-kremlin.ru/v/artgal/sovperiod/SANY4094.JPG.html&lt;/ref&gt;  «''Венеция''» ([[1960]]), «''Мәскәүнең яңа силуэты''” ([[1968]]-[[1969]]) триптихы : “''Ленин таулары''&quot; (триптихның үзәге),  “''Останкинодагы телеүзәк''” (триптихның сул ягы), “''Космосны яулау''” (триптихның уң ягы)». [[Казан]]ның тарихи  мигъмари истәлекләре  янында яңа биналар аеруча купшы күренә: “''Алтынсу агачлар''” ([[1971]]), “''Казан. Куйбышев мәйданы''” ([[1972]])

[[Идел]] елгасы рәссамны һәрвакыт иҗатка рухландыра: “''Казан – биш диңгез порты''” (1959), “''Йөзү башланыр алдыннан''” (1960), “''Бүгенге Идел ярлары''” ([[1967]]).&lt;ref&gt;''карарга:''http://real-kremlin.ru/v/artgal/sovperiod/SANY4096.JPG.html&lt;/ref&gt; 
  
Нефть якларында иҗат иткән хезмәтләре: “''Нефть чыккан якларда''” ([[1964]]), “''Киләчәк төсмерләре''” ([[1963]]), “''Гаҗәеп гигант''” ([[1964]]), “''Миннебай газ-[[бензин]] заводы''” ([[1967]]), “''Кышкы юл''” ([[1974]]).

Соңгы хезмәтләрен КамАЗ төзелешенә багышлый.

== Мактаулы исемнәре ==
* [[РСФСР]]ның атказанган сәнгать эшлеклесе([[1957]]).
* [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе]]([[1957]]).
* [[Татарстан АССР]]ның [[Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] ([[1971]]) – сәнәгать пейзажларын сурәтләгән хезмәтләре өчен.&lt;ref&gt;http://www.gabdullatukay.ru/rus/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1029&amp;Itemid=57{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Чыганаклар ==
1. Червонная С. М. Художники Советской Татарии (биографический справочник). Казан, 1975.

2. Г. Могильникова. Николай Дмитриевич Кузнецов (китапта: В.Аршинов, Ю. Петров. Халык рәссамнары. Казан, 1979)
== Тышкы сылтамалар ==
* [http://artchive.ru/artists/22822]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.gabdullatukay.ru/rus/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1029&amp;Itemid=57]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://real-kremlin.ru/v/artgal/sovperiod/SANY4096.JPG.html]
* [http://real-kremlin.ru/v/artgal/sovperiod/SANY4094.JPG.html]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{Тукай премиясе лауреатлары 1970-1980}}

[[Төркем:Татарстан рәссамнары]]
[[Төркем:Тукай премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>lpy7wbul5co3z3c9iurb30nwfuzalhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нәриман районы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158391</id>
    <revision>
      <id>5840367</id>
      <parentid>5792944</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Тышкы сылтамалар */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7352" sha1="04iz8tpc9tobmps1d9wbk5amqq8si1i" xml:space="preserve">{{АТБВМ
|Төс1                                = {{Төс/Русия}}
|Татар исеме                         = Нәриман районы
|Чын исем                            = {{lang-ru|Наримановский район}}
|Герб                                = 
|Байрак                              = 
|Герб киңлеге                        = 
|Байрак киңлеге                      = 
|Герб тасвирламасы                   = 
|Байрак тасвирламасы                 = 
|Ил                                  = [[Русия]]
|lat_deg =|lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
|region     = 
|type       = 
|уровень    = 
|CoordScale = 
|Гимн                                = 
|Статус                              = [[Район]]
|Регион төре                         =[[Өлкә]]
|Регион                              = [[Әстерхан өлкәсе]]
|Башкала                             = [[Нәриман]]
|ЭреШәһәрләр                         =  
|Нигезләү                            =
|Юкка чыгу                           = 
|Башлык                              = 
|Башлык исеме                       = Район башлыгы
|Башлык2                             = 
|Башлык исеме2                      = 
|ТЭП                                 = 
|ТЭП елы                            = 
|ТЭП буенча урын                    = 
|Кеше башына ТЭП                    = 
|Кеше башына ТЭП буенча урын        = 
|Тел                                 =
|Телләр                              = 
|Халык саны                          = {{formatnum:{{ ХСР | Нариман районы }}}} кеше
|Халык саны исәбе елы               = 2010
|Халыктан %                         = 
|Халык саны буенча урын             = 
|Халык тыгызлыгы                    =
|Халык тыгызлыгы буенча урын        =
|Милли состав                       = 
|Дини состав                        = 
|Мәйдан                              = 6100
|Мәйданнан %                        = 
|Мәйдан буенча урын                 = 
|Максималь биеклеге                  = 
|Урта биеклеге                       = 
|Минималь биеклеге                   = 
|Киңлек                              = 
|Озынлык                             = 
|Харита                              = Astrakhanskaya oblast Narimanovskiy rayon.svg
|Харита зурлыгы                      = 350px
|Административ берәмлек харитасы     = 
|Харита зурлыгы ае                  = 
|Сәгать поясы                         =  {{MSK+0}}
|Аббревиатура                        = 
|ISO                                 = 
|Телефон коды                        = 
|Почта индекслары                    = 
|Интернет домены                     = 
|Автомобиль номерлар коды            = 30
|Сайт                                =http://narimanov.astrobl.ru 
|Commons-та төркем                   =
|Искәрмә                             = 
}}
 
'''Нәриман районы''' ({{lang-ru|Наримановский район}}) — [[Әстерхан өлкәсе]] составына керүче муниципаль район.

Административ үзәк — [[Нәриман]] шәһәре.

==  География ==

=== Чиктәшлек ===
{| class=&quot;wikitable&quot;

!
Як
!
Район яки төбәк
|-
|Төньяк
| [[Янтау районы]]
|-
|Көнчыгыш
| [[Хәрәбәле районы|Хәрәбәле]], [[Кызыл Яр районы (Әстерхан өлкәсе)|Кызыл Яр]], [[Идел буе районы (Әстерхан өлкәсе)|Идел буе]] районнары
|-
|Көньяк
| [[Лиман районы|Лиман]], [[Икряное районы|Икряное]] районнары
|-
|Көнбатыш
| [[Калмыкстан]]
|}

== Тарих ==
Нәриман районы 1931 елның 30 августында '''татар-нугай милли районы''' буларак элекке Әстерхан районы территориясендә оештырылган. Үзәге Зацарево авылында урнашкан булган.

[[1934 ел]]дан — [[Сталинград крае]], 1936 елдан — [[Сталинград өлкәсе]], [[1943 ел]]дан — [[Әстерхан өлкәсе]] составында.

1957 елда, Зацарево авылы Әстерхан составына кертелү сәбәпле район үзәге [[Әстерхан]]га күчерелгән. 1963 елда райүзәк Приволжский [[штб]]сына күчерелгән, ләкин ике елдан соң, шул ук сәбәпле, райүзәк кире Әстерханга кайтарылган.

1983 елда райүзәк Нижневолжский бистәсенә күчерелгән, 1985 елда ул''' Нәриман '''шәһәренә үзгәртеп корылган.

== Халык ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=63%
|- class='bright'
! [[1939]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_2.php&lt;/ref&gt; !!  [[1959]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1970]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1979]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1989]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[2002]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[2010]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php&lt;/ref&gt;
|- class='bright'
|40116&lt;ref&gt;шул исәптә махсус контингент — 934 кеше&lt;/ref&gt;
|24719
|62700
|69282
|43332
|44077
|45457
|}

Милли состав (2010): урыслар (40,8%), казакълар (25,3%), татарлар (20,7%), даргиләр (2,1%), төрекләр (1,7%), калмыклар (1,6%).&lt;ref&gt;{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2014-09-30 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә&lt;/ref&gt;
== Административ бүленеш ==
Нәриман районы составына 1 шәһәр һәм 12 авыл җирлеге керә.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Тышкы сылтамалар ==
* [http://narimanov.astrobl.ru Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216090053/http://narimanov.astrobl.ru/ |date=2009-02-16 }}

{{Әстерхан өлкәсе}}

[[Төркем:Нариман районы|*]]
[[Төркем:Татар районнары]]


{{Astr-obl-stub}}</text>
      <sha1>04iz8tpc9tobmps1d9wbk5amqq8si1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артем Пискунов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167016</id>
    <revision>
      <id>5840368</id>
      <parentid>5792998</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12700" sha1="qep09jrb0r9qbkbtkm3i5z0om0vy1y9" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Артем Пискунов
| рәсем = А.Пискунов.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!—Артем Пискунов --&gt;
| рәсем язуы = &lt;small&gt;Артем Пискунов&lt;/small&gt;
| тулы исем = Артем Олег улы Пискунов
| һөнәр = драма артисты
| туу датасы = 05.06.1989
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]],  {{туу җире|Мөслим районы|Мөслим районында}} [[Яңа Усы]] 
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = Олег
| әни = Гөлсинә
| ир = 
| хатын = [[Резеда Сәләхова]], ''актриса''
| балалар = ''улы'' Әскәр
| бүләк һәм премияләр =[[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2025)]] {{Тантана}} [[Файл:Dzhalil Prize new medal.png|20px|Муса Җәлил премиясе, 2017]]&lt;br/&gt; [[Дамир Сираҗиев премиясе]] (''[[2011]], [[2024]]'')
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Пискунов}}
[[Файл:Belem zheuherlere (2022-12-18) 07.jpg|200px|thumb|right|«Белем җәүһәрләре» XIII Бөтендөнья интернет-проектлар конкурсына йомгак ясау тантанасында алып баручы буларак катнашуы (уңда), сулда [[Резеда Сәләхова]]]]
'''Артем Пискунов''', Артем Олег улы Пискунов (''[[1989 ел]]ның [[5 июнь|5 июне]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]] [[Мөслим районы]] [[Яңа Усы]]'') ― драма актеры, 2008 елдан  Кәрим Тинчурин исемендәге [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры]] артисты, [[«Тантана» премиясе|«Тантана»]] (2014), [[Дамир Сираҗиев премиясе|Дамир Сираҗиев]] (2011; 2024), [[Муса Җәлил премиясе|Муса Җәлил]] (2017) исемендәге премияләр лауреаты. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2025).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:А.Пискунов 1.jpg|200px|thumb|right|Артем Пискунов]]
1989 елның 5 июнендә Татарстан АССР [[Мөслим районы]] [[Яңа Усы]] авылында биш балалы гаиләдә туган. Апасы, ике абыйсы, энесе бар&lt;ref&gt;''Энҗе Шәйхетдинова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/artem-piskunov-mina-uz-fikeremne-itkererlek-uryn-itmi-vatanym-tatarstan-5922056?utm_source=top  Артем Пискунов: Миңа үз фикеремне җиткерерлек урын җитми.] [[Ватаным Татарстан|«Ватаным Татарстан»]], 12.04.2026&lt;/ref&gt;. Әтисе Олег Романович ― [[керәшен]], әнисе Гөлсинә [[Актаныш районы]] [[Түбән Гәрәй|Гәрәй]] авылыннан, башлангыч сыйныфлар укытучысы. Апасы дипломлы программист та, бухгалтер да, укытучы да. Абыйсы ― эретеп ябыштыручы булып эшли. Кече абыйсы ― ветеринар. Энесе сәүдә-икътисад юнәлешендә укыган һәм хәзер бизнеста&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Раил Садретдинов''. [https://intertat.tatar/news/artem-piskunov-kyinalulardan-kurykmadym-5867805  Артем Пискунов: «Кыйналулардан курыкмадым».] [[Интертат]], 11.08.2024&lt;/ref&gt;.

[[Казан театр укуханәсе]]н (''[[Рәшит Заһидуллин]] курсы'', сәхнә теле укытучысы Габдерәүф Нуриев&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;), [[КФУ]] татар филологиясе факультетын тәмамлаган.

== Хезмәт юлы ==
* [[2008 ел]]да [[Казан яшь тамашачы театры|Габдулла Кариев исемендәге Казан татар яшь тамашачылар театры]]на билгеләнә.
* Шул ук елны, Зөлфәт Закиров Мәскәүгә укырга кергәнлектән, бер урын бушап&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;, [[Тинчурин театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрына]] күчә.

== Иҗаты ==
[[Мостай Кәрим]] әсәре буенча куелган «Айгөл иле» романтик драмасында Ричард Галин ролен башкаруы танылу китерә. Театр белән Россия өлкәләрендә, [[Төркия]]дә, [[Бельгия]]дә гастрольләрдә була. [[Уильям Шекспир]]ның «Гамлет»ында Гамлетны уйнау яңа уңыш китерә.
{{цитата|автор=А. Пискунов|«Татар халкында ике Гамлет хәзер — [[Мөхтәр Мутин]] да мин»}}
== Уйнаган рольләре ==
* ''Гамлет'' — «Гамлет. Күренешләр» [[Уильям Шекспир|У. Шекспир]].
* ''Рөстәм'' — «Гайфи бабай, өйлән давай!» [[Гөлшат Зәйнашева|Г. Зәйнашева]].
* ''Марат'' — «Бәйрәм белән, кызлар!» [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]], [[Рәшит Заһидуллин|Р. Заһидуллин]].
* ''Шагыйрь'' — «Сөй гомерне!» [[Габдулла Тукай|Г. Тукай]].
* ''Рамазан'' — «Төн яна учакта» [[Хәбир Ибраһим|Х. Ибраһим]].
* ''Барлас'' —  «Кияүләр» [[Хәй Вахит|Х.Вахит]].
* ''Артем'' — «Мәхәббәт баскычы» [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]], [[Рәшит Заһидуллин|Р. Заһидуллин]].
* ''Хор'' — «Төш» [[Туфан Миңнуллин|Т. Миңнуллин]].
* ''Әлтафи'' — «Без — кырык беренче ел балалары»  [[Мөхәммәт Мәһдиев|М. Мәһдиев]].
* ''Гада'' — «Йосыф — Зөләйха»  [[Нурмөхәммәт Хисамов|Н. Хисамов]].
* ''Автор'' — «Язмышым юллары»  [[Разил Вәлиев|Р. Вәлиев]].
* ''Помидор Әфәнде, Мистер Кишер, Профессор {{comment|Армут|груша}}'' — «Чиполлино маҗаралары» Джанни Родари.
* ''Ильяс'' — «Назлы кияү»  [[Кәрим Тинчурин|К. Тинчурин]].
* ''Ят кеше'' — «Без барыбыз да кешеләр» Эрих Мария Ремарк.
* ''Язучы'' — «Гашыйклар тавы»  [[Илдар Юзеев|И. Юзеев]].
* ''Артист'' — «Өметсез хыяллар» Федерико Гарсиа Лорка.
* ''Камыр батыр'' — «Шүрәле- online» [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]].
* ''Рөстәм'' — «Нәрсә соң ул Яңа ел»  [[Шамил Фәрхетдинов|Ш. Фәрхетдинов]].
* ''Ричард Галин'' —  «Айгөл иле»  [[Мостай Кәрим|М. Кәрим]].
* ''Җәләл'' — «Хаҗи әфәнде өйләнә»  [[Шәриф Камал|Ш. Камал]].
* ''Илгизәр'' — «Яшьлегем- юләрлегем»  [[Туфан Миңнуллин|Т. Миңнуллин]].
* ''Батырхан'' ― «Җилкәнсезләр» [[Кәрим Тинчурин|К. Тинчурин]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt; һ.б.
== Фильмография ==
* 2025 ― [[Ай булмаса, йолдыз бар (телесериал)|«Ай булмаса, йолдыз бар» телесериалы]] (режиссёр [[Александр Далматов]], «Ватан 21 гасыр» киноширкәте) ― ''Мирзанур''

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
[[Файл:Tantana emblem.png|80px|thumb|left|&lt;small&gt; [[«Тантана» премиясе]]&lt;/small&gt;]]
* [[2014 ел|2014]] ― [[«Тантана» премиясе]] ― «Иң яхшы ир-ат роле» номинациясендә ― [[Тинчурин театры]] куйган «Гамлет» спектаклендә Гамлет роле өчен. 
* [[2014 ел|2014]], [[2024 ел|2024]] ― [[Дамир Сираҗиев премиясе]]&lt;ref&gt;[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2292062.htm  Министерство культуры Республики Татарстан]&lt;/ref&gt;  
* [[2017 ел|2017]] ― [[Муса Җәлил премиясе]] — «''театр сәнгате өлкәсендә ирешкән уңышлары өчен''»&lt;ref&gt;{{Citation |title=ТР министрлар кабинеты карары  № 420 23.06.2017 |url=http://prav.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_1016242_enc_87688.pdf |access-date=2017-07-04 |archive-date=2021-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413130834/https://prav.tatarstan.ru/rus/file/pub/pub_1016242_enc_87688.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[2022 ел|2022]] ― «Яңа татар җыры II» бәйгесенең «Иң яхшы татар җыры» номинациясендә 3нче урын ― «Татарстан» җыры белән (Артем Пискунов көе һәм сүзләре)&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;&lt;ref&gt;''Лилия Заһидуллина.'' [https://intertat.tatar/news/yana-tatar-yry-ingan-yrlar-kaisy-sandykta-yata-konkurs-tirasenda-kem-tavys-cygara-5856728  «Яңа татар җыры»: җиңгән җырлар кайсы сандыкта ята, конкурс тирәсендә кем тавыш чыгара?] [[Интертат]], 24.12.2022&lt;/ref&gt;
* [[2025 ел|2025]] ― [[Татарстан Республикасының атказанган артисты]]&lt;ref&gt;[https://kzn1.ru/artemu-piskunovu-prisvoeno-pochetnoe-zvanie.html Артему Пискунову присвоено почетное звание.]{{Deadlink|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} kzn1.ru, 12.08.2025&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}} 
== Әдәбият ==
;Мәкаләләр
# ''Фәнзилә Мостафина''. Артем белән әңгәмә. «[[Безнең гәҗит]]», 11.03.2015
# ''Максим Шубин''. Роль Гамлета на татарском языке принесла молодому актеру престижную премию. «[[Казанские ведомости (гәҗит)|Казанские ведомости]]», 08.05.2014.

== Сылтамалар ==
* [http://tinchurinteatr.ru/?p=87  Тинчурин театры рәсми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150629223757/http://tinchurinteatr.ru/?p=87 |date=2015-06-29 }}
* [http://beznen.ru/basma/2015-10/artem-piskunov-mina-milliard-dollar-birselerme/   Артем Пискунов: «Миңа миллиард доллар бирсәләрме..»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305145620/http://beznen.ru/basma/2015-10/artem-piskunov-mina-milliard-dollar-birselerme/ |date=2016-03-05 }}
* ''Раил Садретдинов''. [https://intertat.tatar/news/artem-piskunov-kyinalulardan-kurykmadym-5867805   Артем Пискунов: «Кыйналулардан курыкмадым».] [[Интертат]], 11.08.2024

{{DEFAULTSORT:Пискунов, Артем}}
[[Төркем:Тинчурин театры актерлары]]
[[Төркем:Татар артистлары]]
[[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Җәлил премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Дамир Сираҗиев премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Казан (Идел буе) федераль университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]]</text>
      <sha1>qep09jrb0r9qbkbtkm3i5z0om0vy1y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милли тел</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169763</id>
    <revision>
      <id>5840302</id>
      <parentid>4251199</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8075" sha1="h28p8ose3wzrcm3ywgn7eondfugh6s5" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Милли тел''' — де-факто яки де-юре — берәр халык һәм алар яшәгән территория белән бернинди дәрәҗәдә бәйле булган [[тел]] (яки тел варианты, мәс. [[Söyläm|сөйләм]]). Термин төрле мәгънәләрдә кулланыла. Милли тел берәр [[милләт]]нең яки илнең [[Милли кемлек|милли кемлегенең ]] төрәге була ала Шулай юк илнең кайбер территорияларында яшәгән халкы тарафыннан [[беренчел тел]] буларак кулланылган телләрне дә милли тел буларак атыйлар.

Танылган тел галиме C.M.B. Brann үзенең Африкада эшләү тәҗрибәсе нигезендә, төрле җәмгыятьләрдә милли тел төшенчәсе &quot;дүрт нык аерылган мәгънәне&quot; ташыганын ассызыклый:&lt;ref&gt;Brann, C.M.B. 1994.&lt;/ref&gt;
* Аерым халыклар кулланган &quot;территориаль тел&quot; (''chthonolect'', яки ''chtonolect''&lt;ref&gt;Wolff, H. Ekkehard &quot;African Languages: An Introduction Ch./Art: Language and Society p. 321 pub.&lt;/ref&gt;)
* &quot;Региональ тел&quot; (''choralect'')
* Берәр җәмгыять тарафыннан ил буйлап кулланылган &quot;уртак тел яки җәмгыять теле&quot; (''demolect'')
* Хөкүмәт тарафыннан кулланылган һәм берәр символик кыйммәть ташыган &quot;төп тел&quot; (''politolect'').
Соңгысына гадәттә [[рәсми тел]] статусы бирелә.

Стандарт алманчасы, стандарт французчасы һәм стандарт испанчасы кебек [[стандарт тел]]&lt;nowiki/&gt;ләр милли (уртак), региональ һәм [[халыкара тел]]&lt;nowiki/&gt;ләр хезмәт итә алалар.

== Рәсми тел һәм милли тел төшенчәләре ==
&quot;Милли&quot; һәм &quot;[[рәсми тел]]&quot; - мәгънәләре кайвакыт бер-берсенә туры килгән, яки махсус аерылып торган ике аерым төшенчә һәм хокуки категория буларак күрү кулайрак. [[Үз дәүләте булмаган милләт]] телләренә рәсми статусын бирә алмаса да, үзенчәлекләре һәм кулланылышы сакланып торганда телләре милли тел буларак яши ала.

Рәсми дәрәҗәгә чыга алу өчен, сөйләм һәм язу телләре берәр хөкүмәт яки федераль дәрәҗәдә кулланылышны, салымнарнан җыелган акча белән ныгытылуын яки кимендә мәгариф системасында укытылуы һәм эш бирүчеләр тарафыннан рәсми статусы кател(ләр) белән бер дәрәҗәдә хөрмәт ителүен таләп итә.  Шулай ук алар: рәсми хәбәрләрне таратуда кулланышы мәҗбүри буларак, берәр территориядә [[азчылык теле]] дәрәҗәсендә телне аны аңлый алулары һәм әкиятләрне, такмакларны, шигырьләне, фразаларны, җырларны һәм башка әдәби мирасны саклау һәм башка буыннарга тапшыру өчен, яки башка автохтон булмаган телгә карата өстенлек бирү өчен [[Милләтчелек|милли үзенчәлекне алга сөрү]] куллана алалар.&lt;ref&gt;''20 Year Strategy for the Irish Language'' http://www.plean2028.ie/en/node/14{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last = Williams|first = Colin H.|editor-last = Coupland|editor-first = Nikolas|title = English in Wales: Diversity, Conflict, and Change|place = Clevedon, Avon|publisher = Multilingual Matters|year = 1990|contribution = The Anglicisation of Wales|contribution-url = http://books.google.com.au/books?id=tPwYt3gVbu4C&amp;pg=PA38&amp;lpg=PA38&amp;dq=monoglot+welsh+speakers&amp;source=bl&amp;ots=G1SHcB_0Rl&amp;sig=TiQ9apFsrgJiFz1ielo2OZCPRq8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=gpt9T53DDqiPiAfZu4mbCQ&amp;sqi=2&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=monoglot%20welsh%20speakers&amp;f=false|pages = 38–41|url = http://books.google.com.au/books?id=tPwYt3gVbu4C&amp;lpg=PA38&amp;ots=G1SHcB_0Rl&amp;dq=monoglot%20welsh%20speakers&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;

== Илләр буенча милли һәм рәсми телләр ==

=== Исраил ===
Илнең рәсми телләре - иврит һәм [[гарәп теле]], ләкин [[инглиз теле]] дә киң кулланылышта (мәс. юл билгеләрендә).

=== Россия ===
Россиянең бердән-бер ил күләм рәсми теле [[рус теле]], ләкин аерым төбәкләрендә шулай ук [[Россия Федерациясе субъектлары дәүләт һәм рәсми телләре|27 башка рәсми телләре]] кулланыла.

=== Сингапур ===
[[Сингапур]]&lt;nowiki/&gt;ның дүрт рәсми теле бар: [[инглиз теле]][[Инглиз теле|&lt;nowiki/&gt;]] (Сингапур варианты), [[кытай теле]], [[малай теле]] һәм [[тамил теле]]. Бизнес, хөкүмәт һәм мәгариф өчен төп тел буларак инглиз теле кулланылса да, илнең милли теле буларак малайча санала. Бу [[Малайзия]] белән географик һәм тарихи бәйләнешләр һәм этник малайларны (халыкның якынча 14%) Сингапурның автохтон халкы буларак кабул итү аркасында.

=== Велс ===
Велста рәсми тел статусы булган Велс теле, 2011 елгы җанисәп мәгълүматлары буенча, 562000 кеше яки ил халкының 19% тарафыннан кулланыла.&lt;ref&gt;{{cite web|title = 2011 Census: Key Statistics for Wales, March 2011|publisher = ONS|url = http://ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-unitary-authorities-in-wales/stb-2011-census-key-statistics-for-wales.html#tab---Proficiency-in-Welsh|accessdate = 12 December 2012|archivedate = 2013-06-05|archiveurl = https://web.archive.org/web/20130605111007/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-unitary-authorities-in-wales/stb-2011-census-key-statistics-for-wales.html#tab---Proficiency-in-Welsh}}&lt;/ref&gt; Велс парламенты &quot;дәүләт һәм мәхкәмә системасының эшчәнлегендә инглиз һәм Велс телләре тигез дәрәҗәдә кулланылуларын&quot; тәэмин итү өчен җаваплыкны Велс Теле Шурасы (Bwrdd yr Iaith Gymraeg) оешмасына йөкләде.&lt;ref&gt;{{Citation|url = http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1993/Ukpga_19930038_en_2.htm|title = Welsh Language Act 1993|publisher = Office of Public Sector Information|accessdate = 3 September 2007}}&lt;/ref&gt;

== Шулай ук карагыз ==
* [[Этнолект]]
* [[Автохтон теле]]
* [[Тел сәясәте]]
* [[Региональ тел]]
* [[Стандарт тел]][[Стандарт тел|&lt;nowiki/&gt;]]
* [[Рәсми тел]][[Рәсми тел|&lt;nowiki/&gt;]]
* [[Эш теле]]
* [[Мирас теле]]

== Искәрмәләр ==
{{Reflist|30em}}

[[Төркем:Тел сәясәте]]
[[Төркем:Лингвистик хокуклар]]</text>
      <sha1>h28p8ose3wzrcm3ywgn7eondfugh6s5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Казан дары заводында һәлакәт (1917)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170524</id>
    <revision>
      <id>5840369</id>
      <parentid>5701977</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, removed orphan tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5915" sha1="ayovkh5qr02izfsiilfxfo2l3q5bp24" xml:space="preserve">[[Файл:Kazanmap19century.jpg|300px|мини|уңда|Казан шәһәре, 19 гасыр]]
'''Казан дары заводында һәлакәт''', рус чыганкларында - '''&quot;Казан һәлакәте&quot;'''&lt;ref&gt;http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1998_3_4/11/11_2/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011602/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F1998_3_4%2F11%2F11_2%2F |date=2016-03-05 }} Пожар на Пороховом, или «казанская катастрофа»&lt;/ref&gt; — [[1917]] елда [[Казан дары заводы]]нда булган зур янгын. 
[[Файл:Krasny vorota.jpg|300px|мини|уңда|Казанның дары заводының юбилей аркасы - &quot;Кызыл капка&quot;, 1887 елда төзелгән]]
[[1917]] елның [[14 август]]ында янгын башлана һәм заводларны бетерә, 14-16 августта [[Казан]]да паниканы тарата.

[[Казан]] шәһәренең сәнәгать өлешендә урнашкан саклагычлардагы снарядлар шартлавы нәтиҗәсендә килеп чыккан янгын [[24 август]]ка кадәр дәвам итә.

Күп шартлаучан матдәләр сусаклагычлар суы белән басылган булган һәм зуррак шартлаулар булдырылмаган калган.

Шартлау нәтиҗәсендә '''13 кеше һәлак була, 8 кеше җәрәхәтләрдән үлә, 172 кеше, шул исәптән 30 бала яралана'''.

'''Янгын 12 000 [[уксибәр]] бетерә, [[Беренче бөтендөнья сугышы]]нда барлыгы 30 000 уксибәр җитештерелгән. Бер миллион снаряд (78 500 пот) юк ителә, 572 бина җимерелә, 152 йорт тулысынча юк ителә. Казан 1,8 млн пот (29 500 кг) нефть югалта.'''

Һәлакәт [[Казан]]га һәм саклануга сәләтенә зур зыян китерә. [[Россия]] өчтән бер [[уксибәр]] югалта, шуңа күрә Россиянең саклануга сәләте өчен бу вакыйга &quot;Казан һәлакәте&quot; булып чыккан һәм болай дип йөртелгән.

==Янгын==

Тикшеренүләр буенча  ваемсыз каравылчылар Дары станциясе (бүгенге Лагерь стансасы)  янында тәмәке төпчеген ташлау нәтиҗәсендә станциядәге снарядлар шартлаган, аннан соң ут депога, нефть цистерналарына сикергән.

Казаннан 200 000 кеше җәяү һәм [[пуез]] белән качып китә.

==Нәтиҗәләр==

Дары заводының иске бинасы тулысынча җимерелгән. Янгын сүндергән чакта заводның башлыгы — генерал-лейтенант [[Всеволод Лукницкий]] һәлак була.

Генерал [[Лавр Корнилов]] [[Керенский]] җитәкләгән [[Вакытлы хөкүмәт]]не һәм [[большевиклар]]ны [[Алмания]]гә ярдәм итү максатыннан дип  шартлауны оештыруда гаепли.

Керенский җитәкләгән Вакытлы хөкүмәтне [[Казан]] һәлакәтендә гаепләү — [[Корнилов фетнәсе]]н башлауга төп сылтауларның берсе була.

Әлегәчә Казанда, [[Идел]] буенда шартламаган снарядлар табыла.

== Әдәбият ==
* [http://www.kazanpowder.ru/history.htm Официальный сайт Казанского Государственного Казенного Порохового Завода] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415144255/http://www.kazanpowder.ru/history.htm |date=2008-04-15 }}
* [http://militera.lib.ru/h/barsukov_ez2/22.html Снабжение русской артиллерии орудиями и боевыми припасами во время войны]
* [http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1998_3_4/11/11_2/ Пожар на Пороховом, или «казанская катастрофа»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011602/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F1998_3_4%2F11%2F11_2%2F |date=2016-03-05 }}
* [http://www.prokazan.ru/news/8806.html В Казани нашли артиллерийский снаряд] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304062320/http://prokazan.ru/news/8806.html |date=2016-03-04 }}
*    Цветков В. Ж. «Лавр Георгиевич Корнилов»
*    Милюков П. Н. Ликвидация выступления Корнилова. (Враги о большевиках и пролетарской революции.) МПКомпания АКВАРЕЛЬ, 1991. По изданию Революция и гражданская война в описаниях белогвардейцев. Составил С. А. Алексеев. В 5-ти томах. Госиздат, М. — Л., 1926 год.
*    Костин А. Л. Посеяли ветер — пожали бурю. — М.: Гелиос АРВ, 2004. — 224 с., ил. ISBN 5-85438-111-7

[[Төркем:Казан тарихы]]
[[Төркем:Россия инкыйлабы]]
[[Төркем:Һәлакәтләр]]
[[Төркем:1917 ел]]</text>
      <sha1>ayovkh5qr02izfsiilfxfo2l3q5bp24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марсель Сәлимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171081</id>
    <revision>
      <id>5840292</id>
      <parentid>4661482</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44927" sha1="4buwzygydfw5tqf7iq7wofc2sn6brzq" xml:space="preserve">{{Язучы
 |Исем              = Марсель Сәлимов
 |Оригинал телендә  = &lt;small&gt;''Марсель Сәлимов''&lt;/small&gt;
 |Фото              = М.Ш.Сәлимов.jpg
 |Киңлек            = 200px
 |Рәсем язуы        = М.Ш. Сәлимов
 |Тугач бирелгән исеме = 
 |Псевдонимнар      = «Мар. Сәлим», «С. Әлимов», «Т. Сәетов»,&lt;br/&gt;«И. Гарәфи», «С. Таныпов», «М. Шәйнуров»
 |Туу датасы        = 03.01.1949
 |Туу урыны         = [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], {{туу җире|Борай районы|Борай районында}}, [[Сәет-Көрҗә]]
 |Үлем датасы       = 
 |Үлем урыны        = 
 |Милләт            =
 |Ватандашлык       = {{байраклаштыру|ССРБ}}→&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|Россия}}
 |Эшчәнлек төре     = язучы
 |Иҗат итү еллары   = [[1982]]-{{CURRENTYEAR}}
 |Юнәлеш            = сатира, юмор
 |Жанр              = повесть, хикәя
 |Иҗат итү теле     = [[башкорт теле|башкорт]], [[татар теле|татар]], [[рус теле|рус]]
 |Дебют             = «''Серләр капчыгы''» (''[[1982]]'')&lt;ref&gt;{{Citation |title=Салимов Марсель |url=http://kulturarb.ru/people/?ELEMENT_ID=14423 |access-date=2015-10-01 |archive-date=2015-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224223020/http://kulturarb.ru/people/?ELEMENT_ID=14423 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
 |Премияләр         = [[Шәһит Ходайбирдин премиясе]]
 |Бүләкләр          = Дуслык ордены ([[Россия]])&lt;br/&gt;[[Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]]&lt;br/&gt;РФ атказанган мәдәният хезмәткәре&lt;br/&gt;Башкортстанның халык язучысы (2021)
 |Имза              = 
 |Сайт              = [http://marsalim.ru/ marsalim.ru] 
 |Башка мәгълүмат   =
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Сәлимов}}
'''Марсель Сәлимов''', Марсель Шәйнур улы Сәлимов ({{lang-ba|Марсель Шәйнур улы Сәлимов}}, ''[[3 гыйнвар]] [[1949]], СССР, РСФСР, [[БАССР]], [[Борай районы]], [[Сәет-Көрҗә]]'') — [[Башкортстан]]ның сатира һәм юмор шагыйре һәм язучысы, журналист һәм тәрҗемәче, җәмәгать эшлеклесе, [[ССРБ Язучылар берлеге|ССРБ язучылар]] (''[[1988]]'') һәм журналистлар (''[[1976]]'') берлекләре әгъзасы,  [[Һәнәк журналы|«Һәнәк»]] журналының баш мөхәррире (''[[1980]]—[[2010]]''), Башкортстан Республикасы журналистлар берлеге рәисе (''[[1996]]—[[2006]]''). [[Россия]] фәннәр һәм сәнгать академиясенең мөхбир-әгъзасы (''[[2008]]''), [[Россия]] әдәбияты академиясенең мөхбир-әгъзасы (''[[2009]]; [[2013 ел]]дан'' — хакыйкый  әгъзасы)&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/bash/223471/  Марсель Сәлимов Россия әдәбияты академиясенең мөхбир-әгъзасы итеп сайланган]&lt;/ref&gt;, [[Россия]] шигърият академиясенең мөхбир-әгъзасы (''[[2011]]''), [[Украина]] халыкара әдәбият һәм сәнгать академиясе әгъзасы (''[[2014]]''). [[Россия Федерациясе]]нең (''[[1993]]'') һәм [[Башкортстан АССР|Башкортстан ССР]]ның (''[[1990]]'') атказанган мәдәният хезмәткәре. Башкортстанның халык язучысы (2021).

== Тормыш һәм хезмәт юлы ==
[[Файл:М.Ш.Сәлимов 1.jpg|150px|thumb|right|М.Ш. Сәлимов]]
[[Файл:М.Ш.Сәлимов 2.jpg|150px|thumb|right|[[Чуаш теле]]ндәге китабы. [[2010]]]]
[[Файл:М.Ш.Сәлимов 3.jpg|200px|thumb|right|[[Уфа]]да чыккан китабы.]]
Марсель Шәйнур улы Сәлимов [[1949 ел]]ның [[3 гыйнвар]]ында [[Башкортстан АССР]] [[Борай районы]]ның [[Сәет-Көрҗә]] [[авыл]]ында туган.&lt;br /&gt;
[[1956]]—[[1964 ел]]ларда үз авылларындагы сигезьеллыҡ мәктәптә укый, [[1966 ел]]да [[Калтасы районы]]ның [[Кызыл Түбә|Красный Холм]] авылындагы урта мәктәпне тәмамлый.&lt;br /&gt;
[[1966 ел]]да [[Башкорт дәүләт университеты]]ның филология факультетына укырга керә. Биредә яхшы укучы филологларга бирелә торган [[Александр Радищев|Радищев]] стипендиясен алып укый, әлеге уку йортының иҗтимагый  тормышында актив катнашкан һәм гыйльми эшләр белән даими шөгыльләнгән өчен [[Башкорт дәүләт университеты]]ның [[ВЛКСМ]] һәм профсоюз комитетларының Мактау кәгазенә лаек булып, [[1971 ел]]да университетны «кызыл диплом» белән тәмамлый. Шул ук елда, [[әрме|Совет Армиясенең]] запастагы офицеры буларак, хәрби хезмәткә алына һәм [[ССРБ]] Кораллы көчләренең Төньяк гаскәри төркеме составында [[Польша|Польша Халык Республикасы]] территориясендә ике ел  [[әрме|хәрби хезмәт]] үтә. Хәрби һәм сәяси әзерлектәге уңышлары, үрнәк тәртибе һәм фидакәр хезмәте өчен Мактау грамотасы белән [[әрме|армия]]дән кайткан Марсель Сәлимов — отставкадагы [[майор]].&lt;br /&gt;
[[1973 ел]]да запаска кайтарылганнан соң, ул хезмәт эшчәнлеген республика сатира һәм юмор журналы [[Һәнәк журналы|«Һәнәк»]]тә әдәби хезмәткәр булып башлый. Журналистикада җитәрлек тәҗрибә туплаган һәм абруйлы [[Свердловск]] югары [[КПСС|фирка]]  мәктәбен «кызыл диплом»га тәмамлаган Марсель Сәлимов [[1980 ел]]да басманың баш мөхәррире итеп билгеләнә. Бу вазифада [[2010 ел]]да лаеклы ялга чыкканчы эшли. [[1992 ел]]да нәкъ аның башлангычы белән [[Һәнәк журналы|«Һәнәк» журналының]] русча варианты — «Вилы» нәшер ителә башлый.

== Җәмәгать эшчәнлеге ==
Марсель Сәлимов мәктәп елларыннан ук актив җәмәгатьче булып үсә. Урта сыйныфларда укыганда пионер отряды шурасы рәисе һәм стена газетасы мөхәррире вазифаларын башкару белән бергә, үзешчән сәнгать смотрларында һәм [[спорт]] ярышларында да даими катнашучы һәм күп очракта җиңүче була. [[1963 ел]]да [[комсомол]]га алына, һәм аны сыйныф комсоргы итеп сайлыйлар. Бу җәмәгать эшләрен ул [[Башкорт дәүләт университеты]]нда укыганда да дәвам итә: төркем комсоргы, факультетның [[ВЛКСМ]] бюросы әгъзасы. [[Армия|Совет Армиясе]] сафларында хезмәт иткәндә, подразделение комсомол оешмасы сәркатибе, азактан хәрби частьның [[ВЛКСМ]] комитеты сәркатибе урынбасары итеп сайлана.

Алдагы елларда Марсель Шәйнур улы үзенең көндәлек хезмәт эшчәнлеген [[БАССР|республикадагы]] һәм югарырак дәрәҗәдәге җәмәгать эшләре белән бергә уңышлы алып бара. [[1973 ел]]да [[КПСС|коммунистлар фиркасенә]] кабул ителә, редакциядәге беренче фирка оешмасы сәркатибе һәм [[КПСС]]ның Башкортстан өлкә комитетының штаттан тыш инструкторы була.

[[1996]]—[[2006 ел]]ларда җәмәгать башлангычында [[Башкортстан Республикасы]] журналистлар берлеге рәисе вазифасын башкара.

I (''[[1995]]'') һәм II (''[[2002]]'') Бөтендөнья башкорт корылтайларында делегат булып катнаша.

[[Башкорт Википедиясе]]нең 10 еллыгына багышланган [[wmru:Вики-Сабантуй 2015#Международная конференция|Вики-Сабантуй 2015]] чарасында катнаша. Изге эш белән шөгыльләнгән иреклеләрне ({{lang-ru|доброволец}}) дәртләндерүче нотык тота, җәмгыятьнең рәхмәтләрен җиткерә, китапларын актив иреклеләргә бүләк итә. Чара турында матбугат аша җәмгыятькә җиткерә&lt;ref&gt;[http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/17893-syle-mye-abantuy.html Марсель Сәлимов. Чәйле-мәйсез сабантуй. «Башҡортостан» газетасы. 06.05.2015]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
Wiki-Sabantuy 2015 (2015-04-24) 80.JPG | Иреклеләр белән
Wiki-Sabantuy 2015 (2015-04-24) 113.JPG | Нотык тота
Wiki-Sabantuy 2015 (2015-04-24) 120.JPG | «Викимедиа РУ» иҗтимагый оешмасының «Рәхмәт хаты»н кабул итә
Wiki-Sabantuy 2015 (2015-04-24) 135.JPG | Актив иреклеләргә &quot;Пчелка&quot; исемле китабын бүләк итә
&lt;/gallery&gt;

== Иҗаты ==
Марсель Сәлимовның әдәби иҗатка һәвәслеге бик иртә ачыла. [[1957 ел]]да, II сыйныфта укыганда, ул үзенең беренче шигырен, аннары мәктәп [[стена]] газетасына мәкаләләр яза. [[Алга (Борай)|«Ленин байрагы»]] (''[[Борай районы]]'') [[газета]]сында  аның беренче мәкаләсе [[1961 ел]]да басыла, һәм ул басманың яшь хәбәрчесе булып китә. Аннары  республика балалар һәм үсмерләр газетасы «''Башҡортостан пионеры''»нда (''хәзерге'' [[Йәншишмә (газета)|«Йәншишмә»]]),  [[Кызыл таң]] республика газетасында аның хәбәрләре, ә [[1963 ел]]да [[Һәнәк журналы|«Һәнәк»]] журналында беренче фельетоны дөнья күрә. [[1964 ел]]да үзенең беренче юмористик хикәясе белән «''Башҡортостан пионеры''» [[газета]]сы  игълан иткән бәйгедә җиңеп чыга. Шул ук елда Марсельнең шигыре беренче тапкыр [[Башкортстан]] [[радио]]сы эфирыннан яңгырый, ул [[Борай районы]]ның [[Алга (Борай)|«Алга» газетасы]] үткәргән «Иң яхшы очерк» бәйгесендә икенче урынны яулый.

Әдәби иҗат юлыннан кыю атлаучы [[1965 ел]]да «''Яшь хәбәрче''» исемле беренче повестен язарга тәвәккәлли. Бу әсәр ул вакытта Башкортстан язучылар берлегенең әдәби консультанты булып эшләгән күренекле язучы [[Фәрит Исәнгулов]]ның уңай бәясен ала. Марсель Сәлимовның алдагы елда «''Башкортстан пионеры''» газетасында  басылган «Сер капчыгы» комедиясе&lt;ref&gt;{{Citation |title=БР мәдәни дөньясы |url=http://kulturarb.ru/people/?ELEMENT_ID=14423 |access-date=2015-10-01 |archive-date=2015-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224223020/http://kulturarb.ru/people/?ELEMENT_ID=14423 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; күп мәктәпләрнең үзешчән сәхнәләрендә зур уңыш белән бара.

[[Башкорт дәүләт университеты]]нда уку еллары үзен әдәбияттан башка күз алдына да китермәгән егет өчен чын мәгънәсендә өлгерү чоры  була. Ул, дәртләнеп, филология факультетында эшләп килгән «Акчарлаклар» әдәби-иҗат түгәрәгендә шөгыльләнә, аның старостасы итеп сайлана. [[БАССР|Республика]] газета һәм журналларында мәкалә һәм хәбәрләрен даими бастыра, «''Башкортстан пионеры''» газетасының һәм Башкортстан АССР радио һәм телевидение комитетының штаттан тыш хәбәрчесе була. [[1971]]—[[1973 ел]]ларда [[ССРБ]] [[әрме|Кораллы көчләрендә]] хәрби хезмәттә булганда, Төньяк гаскәри төркем органы «''Знамя победы''» газетасының штаттан тыш хәбәрчесе була. [[1972 ел]]да балалар өчен «Батыр ярасыз булмый» дип исемләнгән маҗаралы повесть яза.

Марсель Сәлимовның шигырьләренә композиторлар [[Рим Хәсәнов]], [[Мөфтәдин Гыйләҗев]], Вәсил Хәбисламов, [[Рәис Хәннанов]], Мөдәрис Мырзаханов, Мөдәрис Газетдинов, Артур Булатов җырлар язган.
 
Әдип тәрҗемә өлкәсендә дә актив эшли. Ул М.Н. Задорнов, Л.С. Ленч, П.П. Ребро, М.Г. Семенов һ.б. әсәрләрен башкортчага тәрҗемә иткән.

Үзенең шигырь һәм хикәяләрен «Мар. Сәлим», «С. Әлимов», «Т. Сәетов», «И. Гарәфи», «С. Таныпов», «М. Шәйнуров» һәм башка иҗади псевдонимнар белән дә бастыра.

Язучының әсәрләре [[азәрбайҗан]], [[Беларус|белорус]], [[болгар теле|болгар]], [[инглиз теле|инглиз]], [[Италия|итальян]], [[казакъ теле|казакъ]], [[кыргыз теле|кыргыз]], [[Латвия|латыш]], [[литва]], [[чирмеш теле|чирмеш]], [[мокша теле|мукшы]], [[алман теле|алман]], [[чуаш теле|чуаш]], [[Таҗикстан|таҗик]], [[татар теле|татар]], [[төрек теле|төрек]], [[төрекмән теле|төрекмән]], [[ар теле|ар]], [[украин теле|украин]], [[үзбәк теле|үзбәк]], [[Швеция|шевит]], [[Якутия|якут]] һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән, аның китаплары [[Уфа]], [[Мәскәү]], [[Казан]], [[Чабаксар]] һәм башка калаларда дөнья күрде.

Марсель Сәлимов «Россиянең иң яхшы шагыйрьләре һәм язучылары-2013» бәйгесендә җиңүче була. «Алтын каурый» билгесе (''[[2014]]'') һәм «Мәгърифәткә керткән өлеше өчен» (''[[2014]]'') орденнары белән бүләкләнә&lt;ref&gt;http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/12964-altyn-auryyly-satirik.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309123354/http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/12964-altyn-auryyly-satirik.html |date=2016-03-09 }} |«Алтын каурый»лы сатирик. «Башҡортостан», 25.03.2015&lt;/ref&gt;. Иҗади казанышлары өчен ул шулай ук [[Владимир Маяковский|В.В. Маяковский]] ордены (''[[2015]]'') һәм «Фидакәр хезмәте өчен» (''[[2013]]''), [[Михаил Лермонтов|М.Ю. Лермонтов]] ([[2014]]), [[Адам Мицкевич|А. Мицкевич]] (''[[2015]]'') медальләре белән дә бүләкләнде. Әдипкә төрле дәрәҗәдәге бихисап Мактау грамоталары бирелгән.

[[2015 ел]]ның [[1 апрель|1 апреле]] — Көлке көнендә Марсель Сәлимов «Билдән югары юмор» (''Юмор — выше пояса'') (''[[2014]]'') дигән китабы өчен өченче тапкыр халыкара әдәби премиягә лаек булды. Чираттагысы — [[Николай Гоголь|Н.В. Гоголь]] исемендәге «Триумф» халыкара премиясе. Ул [[1998 ел]]да булдырылган. Моңа кадәрге лауреатлар арасында [[Украина]], [[АКШ]], [[Бөекбритания]], [[Алмания]], [[Франция]], [[Италия]], [[Канада]], [[Австралия]], [[Россия]], [[Бельгия]], [[Бразилия]], [[Швеция]], [[Болгария]], [[Словакия]], [[Польша]], [[Исраил]], [[Македония]], [[Латвия]], [[Гөрҗистан]], [[Әрмәнстан]], [[Молдова]], [[Беларус]], [[Казакъстан]], [[Төрекмәнстан]]ның билгеле язучылары, тәрҗемәчеләре, галимнәре, журналистлары, меценатлары, җәмәгать эшлеклеләре, театр һәм кино актерлары, музыкантлары, рәссамнары, мәгариф һәм мәдәният хеҙмәткәрләре бар.

«Башинформ» агентлығы (''Ләйлә Аралбаева'') хәбәр итүенчә, [[Мәскәү]]дә [[рус теле]]ндә Марсель Сәлимовның сатирик повесте, иронияле  һәм юмористик хикәяләре тупланган «Миссия той пассии» дип исемләнгән яңа китабы дөнья күргән&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/news/738991-v-moskve-vyshla-novaya-kniga-bashkirskogo-pisatelya-satirika-marselya-salimova-/ В Москве вышла новая книга башкирского писателя-сатирика Марселя Салимова] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

[[2015 ел]]ның [[июнь]] азагында [[Зәйнәп Биишева]] исемендәге [[Башкортстан китап нәшрияты|Башкортстан «Китап» нәшриятында]] билгеле язучы-сатирик, шагыйрь һәм публицист Марсель Сәлимовның «''Заманына күрә көлкесе''» исемле китабы 1000 данә тираж белән дөнья күрде. Бу турыда «Башинформ» мәгълүмат агентлығы (''Ләйлә Аралбаева'') хәбәр итте&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/bash/744896/ Башкалада язучы-сатирик Марсель Сәлимовның яңа китабы дөнья күрде] {{ref-ba}}&lt;/ref&gt;. Анда тупланган әсәрләр дүрт бүлек итеп бирелгән: «Чәнечкеле чәчмәвер» дип аталган беренчесендә сатирик хикәяләр, фельетоннар һәм юморескалар тупланса, «Шаян шигърият» дип исемләнгән икенчесендә [[шигырь]]ләр, эпиграммалар һәм мәсәлләр урын алган. Авторның юмористик монологлары, скетчлары һәм сценарийлары өченче бүлек — «Сәер сәхнә»дә, күңелле хатирәләре, очерклары һәм язмалары «Кызыклы каләм» баш астындагы соңгысында җыелган.&lt;br /&gt;
Үзенең яңа җыентыгында Марсель Сәлимов безнең тирә-яктагы чынбарлыкка хас күп төрле проблемаларны бик вакытлы һәм үзенчәлекле сурәтли, кире күренешләрне каләм очына элә.&lt;br /&gt;
{{цитата|Анага  сабые туган кебек үк язучының яңа китабы чыгуы да шундый ук шатлыклы вакыйга, — ди сатирик үзе. — Өстәвенә миңа бу «баланы» озак көтәргә туры килде. Күп әсәрләр төрле телләрдәге җыентыкларда басылган, менә, ниһаять, туган телемдә дә китабым басылып чыкты!}}

[[2015 ел]]ның [[21 июль|21 июлендә]] «Башинформ» агентлығы (''Ләйлә Аралбаева'') тагын  бер яңалык турында хәбәр итте&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/bash/749765/ Башкорт шагыйре Марсель Сәлимовның шигырьләре Мәскәүдә интернациональ җыентыкта басылып чыкты] {{ref-ba}}&lt;/ref&gt;:  Интернациональ язучылар берлеге башлангычы белән  [[XXI гасыр]]  башында яшәп-иҗат иткән язучыларга «китап-һәйкәл» дөнья күргән. Тиражы биш мең данә булган «''Автограф''» исемле бу басманың беренче томы «үзләрен күрсәткән авторларга, иҗади берлекләр әгъзаларына багышланган, аларның барысы да сайлап алу үткән» дип билгеләнә китапның баш сүзендә. Бу үзенчәлекле җыентыкта [[Башкортстан]]ның танылан шагыйре Марсель Сәлимовның да бер шәлкем шигыре урын алған.

== Әдипнең китап укучылар белән аралашулары ==
[[Файл:И.Ә.Абдуллин_1.jpg|200px|thumb|right|[[Ибраһим Абдуллин]]ның Марсель Сәлимовка язган хатлары.]]
Марсель Сәлимовның китап укучылар белән бәйләнешләре бер көнгә дә диярлек өзелгәне юк. Мондый очрашуларның ике як өчен дә уңай әһәмияткә ия булуын аерым билгеләргә кирәк. Яшьләре, белем дәрәҗәләре, хезмәт юнәлешләре төрле булган әдәбият сөючеләр, бигрәк тә сатира һәм юморны үз итүчеләр, әдип укуында аның әсәрләрен тыңлый, теләгәннәр аннан автограф ала, ә кайберәүләр аның белән ихлас аралаша, төрле темаларга фикер алыша. Язучы исә бу очрашулардан әсәрләре өчен яңа темалар алып кына кайтмый, иҗаты  илһам белән дә тулылана. Үз укучылары белән күзгә-күз очрашуларны Марсель Сәлимов [[Башкортстан]] кала һәм районнарында гына түгел, илнең башкаласы [[Мәскәү]]дә, [[Россия]]нең төрле төбәкләрендә бик актив үткәрүен дәвам итә.
* «Башинформ» мәгълүмат агентлыгы хәбәр итүенчә, [[2015 ел]]ның [[17 август]]ында Марсель Сәлимов [[Кырым|Кырым Республикасы]]на иҗади сәфәр ясап кайтҡан&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/news/759526-v-krymu-vpervye-proshel-vecher-izvestnogo-bashkirskogo-pisatelya-satirika-marselya-salimova Кырымда беренче тапкыр башкорт сатирик шагыйре Марсель Сәлимовның кичәсе узды]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Билгеле көлке остасының сатира һәм юмор кичәләре Белогорск районында&lt;ref&gt;[http://mkult.rk.gov.ru/rus/info.php?id=619391 Официальный портал Правительства / Министерство культуры Республики Крым / Культурная жизнь региона / В Белогорске состоялся творческий вечер писателя-сатирика Марселя Салимова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413094449/http://mkult.rk.gov.ru/rus/info.php?id=619391 |date=2016-04-13 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, аның үзәге Белогорск каласында&lt;ref&gt;[http://belogorskiy.rk.gov.ru/rus/index.htm/news/312560.htm Белогорск снова встречает знаменитостей] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304233947/http://belogorskiy.rk.gov.ru/rus/index.htm/news/312560.htm |date=2016-03-04 }} // Официальный портал Правительства Республики Крым // Белогорский район{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; зур уңыш белән үткән.
* Әдипнең [[Кырым|Кырым Республикасы]]на сәфәре барышында, [[Россия]]дә игълан ителгән Әдәбият елы уңаеннан, Марсель Сәлимовның ижат кичәләре [[Антон Чехов]]ның [[Ялта]] каласындагы йорт-музеенда, [[рус]] язучысы исемен йөрткән китапханәдә һәм язучыларның иҗат йортында да оештырылган. [[Башкортстан]] вәкиле шулай ук [[Кара диңгез]] буенда үткәрелгән «Бергә» ({{lang-ru|Вместе}}) XVI халыкара телекинофорум чараларында да катнашкан. Бу хакта Башкортстан язучылар берлеге сайтында мәгълүмат урнаштырылган&lt;ref&gt;[http://xn--80aclahgkowlrcep8o.xn--p1ai/news/379-krymskie-vechera-satirika-mar-salima.html Сатирик Мар.Сәлимнең Кырым кичәләре. Башкортстан язучылар берлеге сайты. 10.09.2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305024409/http://xn--80aclahgkowlrcep8o.xn--p1ai/news/379-krymskie-vechera-satirika-mar-salima.html |date=2016-03-05 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Китаплары ==
{{Hider|title = ''Китаплары''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* Сер капчыгы: Юмор һәм сатира. — Уфа: Башкортстан китап нәшрияты, 1982. — 80 бит. {{ref-ba}}
* Тәгәрмәчле чана: Сатира һәм юмор. — Уфа: Башкортстан китап нәшрияты, 1984. — 192 бит. {{ref-ba}}
* Красавчик Шармаев: Сатирические рассказы, юморески, фельетоны / пер. с башк. — М.: Правда, 1986. — 48 с. {{ref-ru}}
* Күгәрчен сөте: Сатирик повесть һәм хикәяләр. — Уфа: Башкортстан китап нәшрияты, 1988. — 240 бит. {{ref-ba}}
* Батыр ярасыз булмый: Повесть, хикәяләр. — Уфа: Башкортстан китап нәшрияты, 1990. — 64 бит. {{ref-ba}}
* Куян күчтәнәче: Хикәяләр. — Уфа: Китап, 1994. — 16 бит. {{ref-ba}}
* Туксан тугыз мәхәббәт: Повесть, хикәяләр.— Уфа: Слово, 1994. — 256 бит. {{ref-ba}}
* Птичье молоко: Сатирическая повесть и рассказы / пер. с башк. — Уфа: Слово, 1994. — 347 с. {{ref-ru}}
* Эшем иясе: Сатира һәм юмор. — Уфа: Китап, 1995. — 224 бит. {{ref-ba}}
* Важная персона: Сатира и юмор / пер. с башк. — Уфа: Полиграфкомбинат, 1995. — 256 с. {{ref-ru}}
* Майлап-җайлап: Сәхнә әсәрләре (татар телендә). — Уфа: Слово, 1995. - 240 бит.
* Мин сүләем: Шигърият (диалектта). — Уфа: Слово, 1995. — 256 бит.
* Тормош көҙгөһө. Тормыш көзгесе. Зеркало жизни: Журналист китаплары (башкорт, татар, рус телләрендә). — Уфа: Китап, 1998. — 528 бит. 
* Көлсәң - көл...: Сатира һәм юмор. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1998. — 208 бит.
* Горит моё сердце: Лирика, юмор, сатира / пер. с башк. / рис. авт. — Уфа: Башкортостан, 1999. — 112 с. с илл. {{ref-ru}}
* Шәп кеше: Сатира һәм юмор. — Уфа: Китап, 1999. — 432 бит. {{ref-ba}}
* Әй кызык дөнья!: Уенлы-чынлы әсәрләр. – Уфа : Ф.Э. Дзержинский ис. тип., 2000. – 252 бит. {{ref-ba}}
* Әчкелтем-төчкелтем әсәрләр. 2 томда : Т. 1 : Акыллы баш, тиле чәч. – Уфа: Китап, 2002. – 448 бит; Т. 2 : Көлке капчыгы. – Уфа: Китап, 2005. – 496 бит. {{ref-ba}}
* Бергәләп көлик! Бергәләп көләйек! Посмеёмся вместе!: Сатира, юмор (татар, башкорт, рус телләрендә). — Казан: Идел-Пресс, 2003. — 384 бит.
* Мәхәббәтле каләм. Мөхәббәтле ҡәләм. Перо с любовью: Лирика, юмор (татар, башкорт, рус  телләрендә). — Казан: Идел-Пресс, 2005. — 128 бит.
* Әйттем — бетте! Сказал – и всё!: Гыйбарәләр (башкорт, рус телләрендә). — Уфа: Полиграфкомбинат, 2007. — 160 бит. {{ref-ba}}{{ref-ru}}
* Үзебезнең агай-эне: Сатира, юмор. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2007. — 176 бит.
* Мәңгелек мәхәббәт: Шигырьләр. — Казан: Идел-пресс, 2008. — 144 бит.
* Тормыш көзгесе ― Уфа: «Башкортостан», 2008.
* Белым по чёрному: Сатира. Юмор. И не только / пер. с башк. — Уфа: Китап, 2009. — 672 с. {{ref-ru}}
* Эй, эсир, йĕкĕтсем!.. (Эх, сез, егетләр!..): Повесть-гротеск, хикәяләр, пьесалар (чуаш телендә). — Чабаксар: Чăваш кĕнеке издательстви, 2010. - 224 бит. {{ref-cv}}
* Книга дружбы. Книга на дружбата: И серьёзно, и смешно. (рус, болгар телләрендә) / автордаш Йордан Попов. — Уфа: Мир печати, 2011. — 208 с. 
* Какое время — такой и смех: Сатира. Юмор. Лирика / пер. с башк. — М.: Российский писатель, 2013. — 128 с. {{ref-ru}}
* Юмор — выше пояса: Записки сатирика. Смехотворения / пер. с башк. — М.: МГО СПР (Арт-издат), 2014. — 160 с. {{ref-ru}}
* Душа пчелы: Лирика. Юмор. Сатира / пер. с башк. — М.: У Никитских ворот, 2014. — 128 с. {{ref-ru}}
* Миссия той пассии: Сатирическая повесть, иронические и юмористические рассказы / пер. с башк. — М.: Продюсерский центр Александра Гриценко, 2015. - 160 с. {{ref-ru}}
* Заманына күрә көлкесе: Сатира һәм юмор (башкорт телендә). — Уфа: Китап, 2015. - 288 б. {{ref-ba}}
* От смешного до великого: Стихотворения и басни / пер. с башк. - М.: Интернациональный союз писателей, 2015 - 144 с.
* Камушек с дыркой: Почти курортный роман и рассказы о том же / пер. с башк. – М.: Интернациональный Союз писателей, 2015. — 106 с.
* Чорына күрә җыры ― Казан: ТКН, 2019.
* Мар. Сәлим чыбыркысы ― Казан: «Ихлас», 1.04.2024&lt;ref&gt;''Резеда Галикәева.'' [https://kiziltan.ru/articles/d-biyat/2024-04-01/shagyyr-chybyrkysy-3708371  Шагыйрь чыбыркысы.]{{Deadlink|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Кызыл Таң]], 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Зилә Мөбәрәкшина.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tatar-kitaby-iortynda-marsel-salimovnyn-marsalim-cybyrkysy-yentygy-takdim-itelde-5891912 Татар китабы йортында Марсель Сәлимовның «Мар.Сәлим чыбыркысы» җыентыгы тәкъдим ителде.] [[Татар-информ]], 16.08.2024&lt;/ref&gt; .
}}

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре ([[1990]])
* Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре ([[1993]])
* Халыкара «Алеко» премиясе ([[Болгария]]) лауреаты ([[1996]])
* Россия журналистлар берлеге премияләре ([[1996]], [[2014]])
* [[Шәһит Ходайбирдин премиясе]] ([[1998]])
* Россия  Федерациясенең Дуслык ордены ([[1999]])
* Россия Федерациясенең матбугат эшләре, телерадиотапшырулар һәм гаммәви аралашу чаралары буенча министрлыгының Мактау грамотасы ([[2003]])
* Россия  Федерациясенең статистика буенча дәүләт комитетының «2002 елдагы Бөтенроссия халык исәбен алуны үткәрүдә актив катнашканы өчен» күкрәккә тагыла торган билгесе ([[2003]])
* Россия журналистлар берлегенең «Россия прессасының 300 еллыгы» истәлекле билгесе ([[2003]])
* Россия бәйсез һөнәри берлекләр федерациясенең «Россия һөнәри берлекләренә — 100 ел» юбилей медале ([[2004]])
* Башкортстан Республикасының Мактау грамотасы ([[2004]])
* Сергей Михалков исемендәге халыкара премия ([[2010]])
* Анталья (''[[Төркия]]'') журналистлар берлегенең «Тынычлык, дуслык һәм туганлык медале ([[2011]])&lt;ref&gt;{{Citation |title=Марсель Салимов награжден турецкой медалью за дружбу |url=http://www.ruj.ru/2011/110901-2.htm |access-date=2015-10-01 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011011535/http://www.ruj.ru/2011/110901-2.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* Россия журналистлар берлегенең  «Намус. Абруй. Һөнәрлек» исемле югары хөрмәт билгесе ([[2012]])
* «Алтын каурый» билгесе ([[2014]])
* «Мәгърифәткә керткән өлеше өчен» ордены ([[2014]])
* М.Ю. Лермонтов медале ([[2014]])
* Мәскәү шәһәре хөкүмәтенең «Фидакәр хезмәте өчен» медале ([[2014]])
* [[Башкортстан Республикасы Президенты]]ның Рәхмәт хаты ([[2014]])
* В.В. Маяковский ордены ([[2015]])
* [[ЮНЕСКО]]ның А. Мицкевич медале ([[2015]])
* Россия язучылар берлегенең  Мактау грамотасы ([[2015]])
* Н.В. Гоголь исемендәге «Триумф» халыкара әдәби премиясе ([[2015]])
* Россия журналистлар берлегенең &quot;Темага тугрылык өчен&quot; премиясе (2015)
* 2020 ел өчен ЛИффТ әдәби конкурсы (''Бөтенроссия әдәбият фестиваленең Алтын медале'') лауреаты – ''«сәламәтләндерүче сатира һәм күңелләргә катыланырга  мөмкинлек бирмәүче юмор өчен»''&lt;ref&gt;[https://ruj.ru/news/regions-news/marsel-salimov-stal-laureatom-literaturnogo-konkursa-lifft-14512 Марсель Салимов стал лауреатом литературного конкурса &quot;ЛИффТ&quot;.] Союз журналистов России, 08.02.2021{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* Башкортстанның халык язучысы (2021)&lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева]]''. [https://www.bashinform.ru/news/1599132-v-ufe-na-forume-pisatel-khkhi-veka-radiy-khabirov-nagradil-pisateley-i-poetov-respubliki/  В Уфе на форуме «Писатель ХХI века» Радий Хабиров наградил писателей и поэтов республики.] ИА «Башинформ», 28.05.2021{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр|2}}&lt;/small&gt;

== Әдәбият ==
# Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: [[Роберт Баемов]], Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. {{ref-ru}}

== Сылтамалар ==
; [[Башкортостан Республикасының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханәсе]]нең электрон бүлегендә 
* [http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3594 башкорт телендәге әсәрләре]
; башка чыганаклар
{{Навигация
 |Викитека     = Марсель Сәлимов
}}
* [http://bashgazet.ru/obshestvo/14928-zamany-nindy-klk-shunday.html  Заманы нинди – көлкесе шундый. Танылган язучы-сатирик Марсель Сәлимов яңарак Мәскәүдә уздырылган 27- халыкара китап күргәзмә-ярминкәсендә катнашты. Анда башкорт әдибенең рус телендә дөнья күргән «Билдән өстәге юмор», «Заманы нинди – көлкесе шундый» дигән китапларының исем туе да булды. «Башҡортостан» газетасы, 2014, 19 сентябрь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501181532/http://bashgazet.ru/obshestvo/14928-zamany-nindy-klk-shunday.html |date=2017-05-01 }}
* [http://www.bashinform.ru/bash/730220/#ixzz3aaNsEJrC  «Замандашлар һәм классиклар» сериясендә сатирик Марсель Сәлимовның яңа китабы дөнья күрде] 
* [http://www.bashinform.ru/news/598754/   Марсель Салимов — король башкирской сатиры и юмора (К 65-летию писателя)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923223526/http://www.bashinform.ru/news/598754/ |date=2015-09-23 }}
* [http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/read/8-statya/12181-s-lim-s-limov-marsel-sh-jnur-uly   Башкорт белешмәлеге]{{Deadlink|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [http://marsalim.ru/news/ Марсель Сәлимовның рәсми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}
* [http://www.onlinegazeta.info/bashkortostan/bashkortostan_gazeta_kizil_tan_online.htm. Россия күләмендә алкышланды. Мәскәүдә танылган башкорт сатирик-язучысы Марсель Сәлимовның иҗат кичәсе узды. «[[Кызыл таң]]» газетасы, 2015, 21 март]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://bashgazet.ru/obshestvo/17426-mske-l-yylmayta.html. Мәскәүне дә елмайта. Халыкара көлке көне алдыннан Мәскәүдә күренекле башкорт сатирик язучысы, шагыйрь-юморчы Марсель Сәлимовның иҗат кичәсе булды. «Башҡортостан» газетасы, 2015 ел, 1 апрель]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.bashinform.ru/bash/716269/ Марсель Сәлимов — Гоголь исемендәге халыкара премия лауреаты]
* [http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/18774-mar-slimdn-klkl-slm.html. Мар. Сәлимнән көлкеле сәлам. «Башҡортостан» газетасы, 2015, 15 июль]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.bashinform.ru/bash/749765/ Башкорт шагыйре Марсель Сәлимовның шигырьләре Мәскәүдә интернациональ җыентыҡта басылып чыкты]

[[Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Башкортстан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Россиянең атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Башкорт язучылары]]
[[Төркем:ССРБ язучылары]]
[[Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Мөхәррирләр]]
[[Төркем:Журналистлар]]
[[Төркем:Иҗади берлекләр рәисләре]]
[[Төркем:Башкортстанның халык язучылары]]
[[Төркем:«Алтын ЛиФФт» премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>4buwzygydfw5tqf7iq7wofc2sn6brzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Надежда Петина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176305</id>
    <revision>
      <id>5840329</id>
      <parentid>4454268</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10329" sha1="0t3ky3wdjd6hhddkwlza3m8ufdj13js" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Надежда Петина
| рәсем = Н.Г.Петина.png
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = Н.Г. Петина (''картина'')
| тулы исем = Надежда Гавриловна Петина
| һөнәр = скульптор
| туу датасы = 21.09.1932
| туу җире = {{туу җире|Ырынбур|Ырынбурда}}
| гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}→&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|Россия}}
| милләт = рус
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = Г.А. Петин ([[1909]]-[[1947]]), ''скульптор''
| әни =
| ир = 
| хатын =
| балалар = ''кызы'' (вафат)&lt;br/&gt;
''оныгы'' Андрей Щукин&lt;ref&gt;[http://www.kadetmedia.1pku.ru/index.php/2012/08/01/%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE-%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B0/ Не просто бабушка!]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| кул кую =
| бүләк һәм премияләр = {{Хөрмәт Билгесе ордены}}
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
'''Надежда Петина''', Надежда Гаврила кызы Петина, {{lang-ru|Петина Надежда Гавриловна}} (''21.09.1932, [[Ырынбур]]'') — скульптор, РСФСР атказанган рәссамы (''[[1974]]''), Ырынбур шәһәренең {{comment|шәрәфле ватандашы|почетный гражданин}} (''[[2010]]''), ССРБ рәссамнар берлеге әгъзасы (''[[1960]]''). Ырынбур өлкәсе рәссамнар берлеге идарәсе рәисе (''[[1971]]-[[1979]]'').

[[Муса Җәлил]]нең туган ягы — [[Ырынбур өлкәсе]] [[Шарлык районы]] Мостафа авылында каһарман шагыйрьгә куелган [[Муса Җәлил һәйкәле (Мостафа)|һәйкәлнең]] (''[[1975]]'') авторы. [[Казан]]дагы  [[Федор Шаляпин|Ф.И. Шаляпин]] һәйкәле проекты конкурсы дипломанты &lt;ref&gt;{{Citation |title=Аrtru.info сайтында |url=http://artru.info/ar/19046/ |access-date=2016-03-01 |archive-date=2017-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171102035347/http://artru.info/ar/19046/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1932 ел]]ның [[21 сентябрь|21 сентябрендә]] [[Ырынбур]] [[шәһәр]]ендә, рәссам һәм сынчы Гаврила Алексеевич Петин (''[[1909]]-[[1947]]''&lt;ref&gt;Гаиләсен яклап, 38 яшендә бандит кулыннан һәлак булган&lt;/ref&gt;) гаиләсендә туган. Әүвәл скульптура һөнәренә үз әтисеннән өйрәнә. [[Ырынбур]] шәһәренең Комсомол урамында [[1940 ел]]да Г.А. Петин үзе салган, остаханәсе һәм эчке ишегалды булган зур йортта (''хәзер'' Г.А. һәм Н.Г. Петиннар исемендәге мемориаль комплекс&lt;ref&gt;[http://www.orinfo.ru/98096/gotovitsya-k-otkrytiyu-vystavka-orenburgskie-skulptory-petiny «Ырынбур скульпторлары Петиннар» күргәзмәсе ачылырга әзерләнә]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Сынчы Надежда Петина ырынбурлыларга үз йортын күрсәтте |url=http://uralpressa.ru/main/page/2022 |access-date=2016-03-01 |archive-date=2016-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111185930/http://uralpressa.ru/main/page/2022 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;) шөгыльләнә. «''Рәссам-скульптор''» белгечлеге буенча [[Ленинград]]та  ССРБ сынлы сәнгать академиясенең [[Илья Репин|И.Е. Репин]] исемендәге сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институтының ({{lang-ru|ИнЖСА}}) скульптура факультетын (''В.В. Лишев, Я.И. Крестовский остаханәсе'') тәмамлаган (''[[1955]]''). 1905 елгы инкыйлаб темасына «Уяну» (''Пробуждение'') исемле диплом эше яклагач, [[Ырынбур]]га әйләнеп кайта һәм 15 ел буена шәһәрдә бердәнбер скульптор була.

== Иҗаты ==
Н. Г. Петина — [[Ырынбур өлкәсе]] шәһәрләрендә, район үзәкләрендә һәм авылларында, өлкәдән читтә куелган күп санлы һәйкәлләрнең авторы. [[Ырынбур]] губернаторларының, рус шагыйрьләре, музыкантлары, рәссамнарының (Бетховен, Рахманинов, Шаляпин, Оренский, Лядов, И.И. Неплюев, [[Павел Рычков|П.И. Рычков]], [[Тарас Шевченко|Т.Г. Шевченко]], В.П. Поляничко, [[Максим Горький|А.М. Горький]], Юрий Нагибин  һ. б.), шулай ук дан алган якташлары—ырымбурлыларның ([[Муса Җәлил]], [[Ширван Гыйззәтов]], В.М. Чердинцев, А.И. Родимцев) скульптур портретлары галереясен  булдыра. Һәйкәл, скульптура, истәлек тактаташларны гипстан, бронзадан, мәрмәрдән, агачтан, шамоттан ясый.

==== [[Александр Пушкин|А.С. Пушкин]] темасына ясаган хезмәтләре ====
* «Пушкин һәм {{comment|нәнәсе|нянясы}}» (''[[1979]]'')
* «Хәтерлим мин гүзәл бер мизгелне» (''[[1979]]'')
* «Болдино көзе»
* «Пушкин һәм Даль» һәйкәле (''[[1982]]-[[1988]]'') – [[Ырынбур]] шәһәренең визит карточкасына әверелгән&lt;ref&gt;[http://kultura.orb.ru/record/view?id=65 Ырынбур мәдәнияте порталында]&lt;/ref&gt;.

Хезмәтләре 16 шәһәр музей һәм галереясендә саклана — [[Третьяков галереясе]]ндә (''[[Мәскәү]]''), Ырынбур өлкә сынлы сәнгать музеенда (60 хезмәте), [[Саранск]] картиналар галереясендә, [[Санкт-Петербург]], [[Казан]], [[Бөек Новгород]], [[Пермь]], [[Сүздәл]], [[Красноярск]], [[Курган]], [[Барнавыл]], [[Акъяр]], [[Тубыл]] шәһәрләренең сынлы сәнгать музейларында. [[Ырынбур]]да ясаган 10 һәйкәле, бюсты, истәлек тактаташы куелган.

== Муса Җәлил һәйкәле ==
{{Төп мәкалә|Муса Җәлил һәйкәле (Мостафа)}} 
[[1976 ел]]да [[Советлар Берлеге Каһарманы]], Ленин премиясе лауреаты [[Муса Җәлил]]нең (''[[1906]]-[[1944]]'') туган ягы — [[Ырынбур өлкәсе]] [[Шарлык районы]] Мостафа авылында шагыйрьнең бронзадан эшләнгән бюсты урнаштырылган һәйкәлне төзи.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[Хөрмәт Билгесе ордены]]
* [[1974]] РСФСР атказанган рәссамы
* [[1998]] Ырынбур өлкәсе губернаторы премиясе — «Пушкин һәм Даль» һәйкәле (''[[1988]]'') өчен
* [[1999]] [[Муса Җәлил премиясе]]
* [[1999]] «Ырынбур лирасы» премиясе
* [[2002]] РФ рәссамнар берлегенең алтын Пушкин медале
* [[2008]] Дуслык ордены ([[РФ]])
* [[Федор Шаляпин]] һәйкәленә (''[[Казан]]'') конкурс дипломанты

== Фотогалерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=5 widths=160 heights=140 caption=&quot;Надежда Петина&quot;&gt;
File:Н.Г.Петина 1.jpg|«''Пушкин һәм Даль''» һәйкәле. ''[[Ырынбур]]''
File:Н.Г.Петина 2.jpg|Н. Г. Петина. «''Автопортрет''»
File:Ш.Гыйззәтов 1.jpg|[[Ширван Гыйззәтов]] бюсты. [[1975 ел|1975]]
File:М.Джалиль (Мустафино) 2.jpg|[[Муса Җәлил һәйкәле (Мостафа)|Муса Җәлил һәйкәле]].&lt;br/&gt;''[[Шарлык районы]]''
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Әдәбият ==
# ''И. Бушухина.'' Гавриил Петин, Надежда Петина:  скульптура. Ырынбур,, 2010.

== Сылтамалар ==
* [http://kultura.orb.ru/record/view?id=65 Надежда Гавриловна Петина]
* [http://www.oreninform.ru/list/detail.php?ID=47780&amp;SECTION_ID=5470 Надежда Гавриловна Петина белән әңгәмә. «''Вертикаль''» журналы (Ырынбур)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250425202904/http://www.oreninform.ru/list/detail.php?ID=47780&amp;SECTION_ID=5470 |date=2025-04-25 }}
* [http://onlineon.ru/2012-11-13/article/6874/   Жизнь в искусстве — Надежда, оправдавшая надежды. «''Оренбургская неделя''», № 47 14 ноября 2012 г.]	

== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;

{{DEFAULTSORT:Петина, Надежда}}
[[Төркем:ССРБ рәссамнары]]
[[Төркем:Скульпторлар]]
[[Төркем:РСФСР атказанган рәссамнары]]
[[Төркем:Муса Җәлил]]
[[Төркем:Репин исемендәге институтны тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>0t3ky3wdjd6hhddkwlza3m8ufdj13js</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олег Газманов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176392</id>
    <revision>
      <id>5840343</id>
      <parentid>4422197</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T06:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>42924</id>
      </contributor>
      <origin>5840343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12273" sha1="s45wxk0fvfzb4n2wjemikl74q1fi1tg" xml:space="preserve">{{ Музыкант
 | Исем                = Олег Газманов
 | Имза                = 
 | Фото                = Oleg Gazmanov 30 October 2010.jpg
 | Рәсем асты язуы     = Олег Газманов. 2010 ел
 | Фон                 = solo_singer
 | Тугандагы исеме     = 
 | Тулы исеме          = Олег Михайлович Газманов
 | Туу көне          = 22.07.1951
 | Туу урыны           = {{туу урыны|Калиниград өлкәсе|Калиниград өлкәсендә}}, [[Гусев (шәһәр)|Гусев]] шәһәре
 | Үлү көне            = 
 | Үлү урыны           = 
 | Еллар               = 
 | Дәүләт              = 
 | Милләт              = [[татар]]-[[яһүд]]
 | Һөнәрләр            = музыкант, композитор, продюсер
 | Моң                 = поп, поп-рок
 | Кораллар            = гитара
 | Жанрлар             = җыр, баллада
 | Псевдонимнар        = 
 | Коллективлар        = «Эскадрон» ВИА
 | Хезмәттәшлек        = 
 | Лейбллар            = 
 | Бүләкләр            = {{4 дәрәҗә Ватан алдында казанышлары өчен ордены}}[[Файл:Order Duslik rib.png|40px|Дуслык ордены (Татарстан, 2025)]]
 | Сайт                = http://www.gazmanov.ru/
 }}
'''Олег Газманов''', Олег Михаил улы Газманов ({{lang-ru|Олег Михайлович Газманов}} (22.07.1951) — совет һәм рус эстрада җырчысы, композитор, шагыйрь, продюсер, режиссер, РФ атказанган (''[[1995]]'') һәм халык (''[[2002]]'') артисты, техник фәннәр кандидаты,  спорт гимнастикасы буенча спорт мастерлыгына кандидат.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1951 ел]]ның [[2 июль|22 июлендә]] [[Калининград өлкәсе]] [[Гусев (шәһәр)|Гусев]] шәһәрендә туган. Әтисе — һөнәри хәрби, майор Михаил Семен улы Газманов, милләте — [[Беларуслар|беларус]], әнисе — Зинаида Абрам кызы (''[[1920]]-[[2006]]''), хәрби һоспитал табиб-кардиологы, милләте — яһүд&lt;ref&gt;{{Citation |title=Калининград яһүд оешмасы |url=http://www.feor.ru/veterans/northwestern/?communityid=118 |access-date=2016-03-05 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206133811/http://www.feor.ru/veterans/northwestern/?communityid=118 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
[[Калининград]] шәһәренең 8 нче санлы урта мәктәбен, «''суыткыч һәм [[компрессор]] машиналар һәм җайланмалар''» белгечлеге буенча Калиниград югары [[инженер]] диңгез укуханәсен ({{lang-ru|КВИМУ}}) (''[[1973]]''), «''гитара''» сыйныфы буенча Калининград музыка укуханәсен  (''[[1981]]'') тәмамлаган.&lt;br/&gt;
КВИМУ тәмамлагач, әлеге уку йортында укыта, фән белән шөгыльләнә башлый.&lt;br/&gt; 
Музыка укуханәсен тәмамлагач, «Калиниград» ресторанында, «Атлантик» һәм «Виза», соңрак «Синяя птица», «Галактика» ансамбльләрендә җырлый. [[1998 ел]]да үзенең «Эскадрон» ансамблен оештыра.

== Иҗаты ==
Беренче башкарган җыры — «Ак кар» (''Белый снег'') (''[[1969]]'').&lt;br/&gt;
Олег Газмановка, композитор буларак, дан-шөһрәтне улы Родион башкаруындагы «Люси» җыры (''[[1988]]'') китерә. Әлеге җыр [[СССР|Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе]], соңыннан [[РФ]] эстрадасында заманча балалар популяр музыкасы юнәлеше башлануга юл ача. Олег Газманов язган җырларны Валерий Леонтьев, Маша Распутина, кече Владимир Пресняков һ.б. үз репертуарына ала.&lt;br/&gt;
Ялгыз җырчы буларак, карьерасы [[1989 ел]]да «Эскадрон» җыры белән башлана. Әлеге җыр һәм аннан соң язган биш җыры белән хит-парадларның беренче өчлегенә керә.&lt;br/&gt;
[[1992 ел]]да [[Монте-Карло]]га The World Music Awards еллык тантанасына Best selling russian artist of the year (''Елның иң яхшы сатылучы россияле иҗатчысы'') буларак чакырыла. «Эскадрон» альбомы [[Европа]] илләрендә һәм [[Канада]]да уңышлы сатыла.&lt;br/&gt;
[[1989 ел]]дан башлап, «Ел җыры» (''Песня года'') телефестивалендә катнашып килә һәм лауреат исеме ала.

Олег Газмановның башкару стиле үзенчәлеге — халык фольклоры традицияләрен заманча поп- һәм рок-музыка белән бәйли белүдә &lt;ref&gt;[http://persona.rin.ru/view/f/0/10311/gazmanov-oleg-mihajlovich Знаменитости]&lt;/ref&gt;.

7 мәртәбә «Овация» милли премиясе лауреаты була:
* [[1992]] «Ел шлягеры» (''«Морячка» җыры белән''), «Поп музыка солисты» номинацияләрендә. 
* [[1993]]-[[1994]] «Иң яхшы җыр язучы шагыйрь» номинациясендә. 
* [[1996]]-[[1997]] «популяр музыкада ватандарлык юнәлешен үстергән өчен». 
4 мәртәбә «Алтын граммофон» премиясенә лаек була (''[[1996]], [[1999]], [[2003]], [[2010]]'').

== Дискография ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
* [[1991]] — «Эскадрон» Jeff -Records
* [[1993]] — «Морячка» SNC-Records
* [[1994]] — «Загулял» RDM
* [[1996]] — «Бродяга» RDM
* [[1996]] — «Москва. Лучшие песни» (җыентык) Эскадрон Records
* [[1997]] — «Эскадрон моих песен шальных…»
* [[1998]] — «Красная книга Олега Газманова» Эскадрон Records
* [[2000]] — «Из века в век. Избранное» (җыентык)
* [[2002]] — «Первый раунд — 50!»
{{col-2}}
* [[2003]] — «Мои ясные дни»
* [[2004]] — «Господа офицеры — 10 лет» (җыентык)
* [[2005]] — «Сделан в СССР»
* [[2008]] — «Семь футов под килем»
* [[2011]] — «Upgrade» (җыентык)
* [[2012]] — «Измерение жизни»
* [[2013]] — «Антология» (коллекция басмасы)
* [[2014]] — «Перезагрузка» (альбом)
* [[2015]] — «Вперёд, Россия!» (альбом)
{{col-end}}
== Видеоклиплар ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
* «Эскадрон» ([[1989]], реж. О. Газманов) 
* «Морячка» ([[1991]], реж. М. Хлебородов) 
* «Люси» ([[1988]], реж. В. Коротков) 
* «Танцуй пока молодой» ([[1992]], реж. М. Макаренков) 
* «Моя любовь» ([[1993]], реж. А. Разенков) 
* «Аэрофлот» ([[1993]], реж. Г. Илугдин) 
* «Загулял» ([[1993]] , реж. М. Хлебородов) 
* «Закрой мои глаза» ([[1993]], реж. И. Песоцкий) 
* «А я девушек люблю» ([[1994]], реж. И. Песоцкий) 
* «Футбол» ([[1994]], реж. Ю. Фишман) 
{{col-2}}
* «Балтийский берег» ([[1995]], реж. Ю. Фишман) 
* «Бродяга» ([[1996]], реж. Т. Баркалая) 
* «Москва» ([[1996]], реж. Н. Михалков) 
* «Надежда умирает последней» ([[1996]], реж. Г. Гаврилов) 
* «Мотылек» ([[1998]], реж. А. Петросян) 
* «Мне не нравится дождь» ([[1998]], реж. В. Разгулин) 
* «Этот день» ([[1998]], реж. В. Разгулин)  
* «Мой храм» ([[1997]], реж.С. Дебижев) 
* «Москва» ([[1997]], реж. С.Дебижев) 
{{col-end}}

== Тәнкыйть ==
{{цитата|автор=[[Юрий Шевчук]]|Мин, гомумән, аның кремль-паркет иҗатын яратмыйм. Беркайчан да сәнгатьтә официант булып йөргәннәрне хөрмәт итмәдем&lt;ref&gt;[http://persona.rin.ru/news/51753/f/shevchuk-pro-gazmanovanikogda-ne-uvazhal-oficiantov-ot-iskusstva Шевчук Газманов турында «Знаменитости» сайтында]&lt;/ref&gt;}}

* [[2014]] [[Латвия]]гә {{comment|керү тыелган шәхес|персона нон грата}} итеп игълан ителә.  
* [[2015]] [[Украина]]га {{comment|керү тыелган шәхес|персона нон грата}} итеп игълан ителә.

== Гаиләсе ==
* I хатыны — Ирина (''[[1951]]''), ''улы'' Родион (''[[1981]]''), җырчы
* II хатыны — Мария Мавроди (''[[1969]]''), ''кызы'' Марианна (''[[2003]]'')

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[1995]] РФ атказанган артисты
* [[2001]] РФ халык артисты
* [[2006]] Хөрмәт ордены ([[РФ]])
* [[2012]] IV дәрәҗә Ватан алдындагы казанышлары өчен ордены
* [[2013]] [[Калининград]] шәһәренең {{comment|шәрәфле ватандашы|почетный гражданин}} 
* [[2013]] [[Сарытау]] шәһәренең {{comment|шәрәфле ватандашы|почетный гражданин}}
* [[2025]] [[«Дуслык» ордены]] ― ''Татарстан белән нәтиҗәле хезмәттәшлеге һәм мәдәният һәм сәнгатьне үстерүдәге казанышлары өчен'' &lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/rostam-minnexanov-oleg-gazmanovka-duslyk-ordeny-tapsyrdy-5905548 Рөстәм Миңнеханов Олег Газмановка «Дуслык» ордены тапшырды.] [[Татар-информ]], 1.05.2025&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.gazmanov.ru/life/oleg/ О. Газмановның шәхси сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124013638/http://gazmanov.ru/life/oleg/ |date=2013-01-24 }}
* [http://nailtimler.com/people_page/people_04g/gazmanov_oleg_mihaylovich.html О. Газманов «Чикләрсез татарлар» сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160810051546/http://nailtimler.com/people_page/people_04g/gazmanov_oleg_mihaylovich.html |date=2016-08-10 }}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Газманов, Олег}}
[[Төркем:Россиянең халык артистлары]]
[[Төркем:Калининград музыка укуханәсен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:СССР җырчылары]]
[[Төркем:Россия җырчылары]]
[[Төркем:Техник фәннәр кандидатлары]]
[[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]]
[[Төркем:Дуслык ордены (Татарстан) кавалерлары]]</text>
      <sha1>s45wxk0fvfzb4n2wjemikl74q1fi1tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Җәйничелек</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178481</id>
    <revision>
      <id>5840370</id>
      <parentid>5579739</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5607" sha1="ch40d3c2ylhkc2v4w5zgd2gf941cdup" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:Jain_Prateek_Chihna.svg|мини|1974 елда килешү буенча кабул ителгән җәйничелек символы&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jain Symbol|url=http://www.jainworld.com/education/jainsymbol.htm|publisher=Jainworld|accessdate=29 March 2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BOkt418u|archivedate=2012-10-14}}&lt;/ref&gt;]]
'''Җәйничелек''' яки '''Джайнизм'''&lt;ref&gt;Гусева Н.Р. Джайнизм. М., 1968.&lt;/ref&gt; ({{Lang-sa|जैन}}जैन, jaina&lt;sup&gt;''''' IAST'''''&lt;/sup&gt;&lt;span class=&quot;IAST IPA&quot; style=&quot;white-space: nowrap; text-decoration: none; font-size: 100%&quot; title=&quot;IAST&quot; contenteditable=&quot;false&quot;&gt;&lt;/span&gt; {{Lang-sa|जिन}}जिन, jina&lt;sup&gt;''''' IAST'''''&lt;/sup&gt;&lt;span class=&quot;IAST IPA&quot; style=&quot;white-space: nowrap; text-decoration: none; font-size: 100%&quot; title=&quot;IAST&quot; contenteditable=&quot;false&quot;&gt;&lt;/span&gt;, ''&quot;җиңүче&quot;'') — Б.Э.К IX—VI гасырларда [[Һиндстан]]да барлыкка килгән [[дин]]&lt;ref name=&quot;Glasenapp 1999. P.15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dundas, Paul 2002. P.12&quot;/&gt;; үз тәгълимәте буенча җәйничелек һәр вакыт булган&lt;ref name=&quot;Glasenapp 1999. P.15&quot;&gt;Helmuth von Glasenapp,Shridhar B. Shrotri. 1999.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dundas, Paul 2002. P.12&quot;&gt;Dundas, Paul. 2002.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Varni, Jinendra; Ed. Prof.&lt;/ref&gt;. 
Нигез төзеүче, кайсы бер фаразлар буенча борынгы гореф-гадәтне саклаучы&lt;ref&gt;Joel Diederik Beversluis (2000) In: ''Sourcebook of the World’s Religions: An Interfaith Guide to Religion and Spirituality'', New World Library : Novato, CA [[:ba:Special:BookSources/1577311213|ISBN 1-57731-121-3]] Originating on the Indian sub-continent, Jainism is one of the oldest religion of its homeland and indeed the world, having pre-historic origins before 3000 BCE and the propagation of Indo-Aryan culture…. p. 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jainism by Mrs.&lt;/ref&gt;) булып кшатрий Вардхамана яки Джина  Махавира исәпләнә.

Җәйничелектә дөньядагы тереклек ияләренә зыян итмәскә дип нәсыйхәт әйтелә. Җәйничелек фәлсәфәсе һәм гамәле иң беренче чиратта зур ләззәтлек кичерүгә китерүче үз-үзеңне камилләштерүгә нигезләнә. Нирванага ирешүче, гәүдәне калдырып китүче җан джинна дип атала. Борынгы кулъязмаларда  җәйничелек ''джайн дхарме'' һәм ''шраман дхарме'' белән беррәттән кулланыла. Хәзерге вакытта җәйничелек, Һиндстанда 5-6 миллион кешене берләштергән, иң зур һәм көчле дини  җәмгыять булып санала&lt;ref name=&quot;WolframJainism&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.wolframalpha.com/entities/religions/jainism/l8/7j/nq/|title=Wolfram Alpha: Jainism : country, population, types, central figure, ...|work=[[Wolfram Alpha]]|accessdate=23 June 2012|deadlink=404}}{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/religion.aspx|title=Indian Census|publisher=Censusindia.gov.in|date=|accessdate=2010-09-01}}&lt;/ref&gt;.  Җәмгыять Төньяк Америка, Көнчыгыш Европа, Ерак Көнчыгыш, Австралия дәүләтләреннән һәм башка тарафлардан килгән иммигрантлар хисабына тулылана&lt;ref&gt;Estimates for the population of Jains differ from just over four million to twelve million due to difficulties of Jain identity, with Jains in some areas counted as a Hindu sect.&lt;/ref&gt;.
Җәйниче китапханалары Һиндстанда иң борынгы китапханалар&lt;ref&gt;The Jain Knowledge Warehouses: Traditional Libraries in India, John E. Cort, Journal of the American Oriental Society, Vol. 115, No. 1 (January — March, 1995), pp. 77-87&lt;/ref&gt;.
&lt;!-- [[Файл:mahavir.jpg|мини|Махир]]--&gt;
Җәйничелек һәркайсы мәхлүк индивидуаль һәм мәңгелек җан булып тора дип исәпли. [[Өрәк|Җан]] сансарадан аерылгач мокшага әверелә. Тик аның өчен дәрвиш булырга кирәк, шуның өчен аскетизмга зур  игътибар бирелә&lt;ref&gt;''Яблоков И. Н.'' История религии. В 2 томах. Том 1. 3-е издание.&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* Костюченко В.С. Диалектические идеи в философии джайнизма. // Философские науки. — 1975. — № 6. — С. 90-98.
* Бонгард-Левин. Г.М. Древнеиндийская цивилизация. Философия, наука, религия. М., Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1980.
* Терентьев А.А. Джайнские представления о сущности человека. — Новосибирск, 1983.

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Дини темалар}}

[[Төркем:Дин]]
[[Төркем:Җәйничелек]]</text>
      <sha1>ch40d3c2ylhkc2v4w5zgd2gf941cdup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радий Хәбиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183214</id>
    <revision>
      <id>5840371</id>
      <parentid>5792996</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа (2) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21499" sha1="43h27axixq3oz9tg6wwfxfbcpgjowqq" xml:space="preserve">{{Дәүләт эшлеклесе
 | исем               = Радий Хәбиров
 | чын исем           = Радий Хәбиров
 | рәсем              = Radiy Khabirov (2020-08-27) (cropped).jpg 
 | киңлек             = 200px
 | титул1              = [[Башкортстан Республикасы Башлыгы]] 
 | байрак1             = Flag of the President of Bashkortostan.svg
| чорбаш1             = [[2019 ел]]ның [[8 сентябрь|8 сентябре]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;2018 елның 11 октябреннән — {{comment|в.в.б.|вазифаны вакытлыча башкаручы}}&lt;/small&gt; 
| чоразак1               =   
 | президент1          = [[Владимир Путин]]
 | аңа кадәр1         = [[Рөстәм Хәмитов]]
 | дәвамчысы1         = 
| титул2            = [[Башкортстан хөкүмәте]] башлыгы
 | байрак2           = 
 | тәртип2           = 
 | чорбаш2           = [[2019 ел]]
 | чоразак2          =  [[2020 ел]]
 | президент_2          = 
 | аңа кадәр2         = [[Рөстәм Мәрданов]]
 | дәвамчысы2         = [[Андрей Назаров]] 
 | титул3            = [[Красногорск]] шәһәр округы башлыгы
 | тәртип3           = 
 | байрак3           = 
 | президент_3         = 
 | чорбаш3           = [[2017 ел]]
 | чоразак3          = [[2018 ел]]
 | аңа кадәр3        = Михаил Сапунов
 | дәвамчысы3        = Эльмира Хаймурзина
 | титул4           = Россия Федерациясе Президенты Администрациясенең Эчке сәясәт буенча идарә башлыгы урынбасары
 | тәртип4           = 
 | байрак4           = 
 | президент4         = 
 | чорбаш4           = [[2009 ел]]
 | чоразак4          = [[2016 ел]]
 | аңа кадәр4        = 
 | дәвамчысы4        = 
 | хезмәт еллары      = 
 | иялек              = {{Россия}}
 | дин                = [[ислам]]
 | фирка              = 
 | белем              = 
 | туу датасы         = 20.03.1964
 | туу урыны          = {{туу урыны|Ишембай районы|Ишембай районында}}, [[БАССР]], [[РСФСР]], [[СССР]]
 | үлем датасы = 
 | үлем урыны = 
 | әти = Фәрит Барый улы (1930—2003)
 | әни = Разия Исхак кызы (1933—2015)
 | ир = 
 | хатын = I Лариса, юрист.&lt;br/&gt;II Каринэ, теш табибы
 | балалары = ''[[кыз]]лары'' Светлана, Рита, ''[[ул]]лары'' Фәрит, Тимер
 | сайт               = 
 | Commons            = 
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Хәбиров}}
'''Радий Хәбиров''', Радий Фәрит улы Хәбиров ({{lang-ba|Радий Фəрит улы Хəбиров}}, {{lang-ru|Хабиров Радий Фаритович}}, ''[[1964 ел]]ның [[20 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Ишембай районы]], [[Сайран (Ишембай районы)|Сайран]]'') — [[РФ]] һәм БР дәүләт эшлеклесе, [[Башкортстан Республикасы Башлыгы]] (2019 елның 8 сентябреннән; 2018 елның 11 октябреннән — {{comment|в.в.б.|вакытлыча вазифа башкаручы}}&lt;ref&gt;[https://www.azatliq.org/a/29538751.html  Азатлык радиосы]&lt;/ref&gt;), [[Башкортстан хөкүмәте]] башлыгы (2019&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=TWQXPi0LL3g  Оперативное совещание в Правительстве Республики Башкортостан: прямая трансляция 28 октября 2019 года]&lt;/ref&gt;—2020), БР президенты администрациясе башлыгы (2003 ел, октябрь—2008), РФ президентының эчке эшләр идарәсе башлыгы урынбасары (2009—2016, сентябрь), юридик фәннәр кандидаты (1998), БР атказанган юристы (2008). Классик һәм грек-рим көрәше буенча спорт мастерлыгына кандидат. 2нче класслы РФ дәүләт киңәшчесе (2009&lt;ref&gt;РФ президенты указы № 570 07.05.2009&lt;/ref&gt;). Хокук гыйлеме буенча 30лап фәнни хезмәт авторы.

2024 елның 6-8 сентябрендә узган [[Башкортстан башлыгын сайлау (2024)|сайлауларда]] икенче срокка Башкортстан Башлыгы итеп сайланган&lt;ref&gt;[https://www.bashinform.ru/news/politics/2024-09-09/radiy-habirov-pobedil-na-vyborah-v-bashkirii-3921150 Радий Хабиров победил на выборах в Башкирии.] [[Башинформ]], 9.09.2024&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Р.Ф.Хәбиров.jpg|200px|thumb|right|Р. Ф. Хәбиров]]
1964 елның 20 мартында БАССР [[Ишембай районы]] [[Сайран (Ишембай районы)|Сайран]] авылында [[укытучы]]лар гаиләсендә өченче бала булып туган. Абыйлары Рамил (1955), Ришат (1958―2026)&lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]].'' [https://www.bashinform.ru/news/social/2026-04-12/skonchalsya-brat-glavy-bashkirii-rishat-habirov-4649347   Скончался брат Главы Башкирии Ришат Хабиров.] [[Башинформ]], 12.04.2026&lt;/ref&gt;. [[Башкорт дәүләт университеты]]ның юридик факультетын (1998), [[Төркия]]нең Билкәнт университетында магистратура (''[[Әнкара]], 1994'') тәмамлаган. [[Башкорт дәүләт университеты|БДУда]] «''Россия Федерациясендә уңайлы әйләнә-тирә мохиткә хокукның барлыкка килүе һәм үсеше''» ({{lang-ru|Становление и развитие права на благоприятную окружающую среду в Российской Федерации}}) темасына юридик фәннәр кандидатлыгына диссертация яклаган (1998, фәнни җитәкчесе проф. Фәнис Раянов&lt;ref&gt;[http://www.dslib.net/zem-pravo/stanovlenie-i-razvitie-prava-na-blagoprijatnuju-okruzhajuwuju-sredu-v-rossijskoj.html  Диссертациясе турында мәгълүмат]&lt;/ref&gt;). [[Армия|Хәрби хезмәттә]] булган (1982—1984).

== Хезмәт юлы ==
1981—1982 елларда — Ишембай транспорт машина төзелеше заводында фрезерлаучы өйрәнчеге.

1989 елдан — БДУ юридик факультетында: дәүләт хокукы һәм совет төзелеше кафедрасы ассистенты, БДУ студентларының һөнәри берлеге рәисе (1989—1992), өлкән укытучы (1994—1998), юридик факультет деканы урынбасары, доцент (1998—2002), БДУ хокук институты директоры в.б., директоры (2002—2003).

2003, сентябрь —2008, июль — БР президенты администрациясе җитәкчесе. «''Торак һәм күчемсез милек белән махинация ясавы, декларациясендә шәхси милкен тулысынча күрсәтмәве өчен''», [[Мортаза Рәхимов]] тарафыннан эшеннән бушатыла &lt;ref&gt;{{Citation |title=Радиоактивный Радий. «''Трибуна Башкирии''» яңалыклар порталы. 18.11.2011 |url=http://bashtribuna.ru/akitilop/84-jynvitkaoidar-jidar |access-date=2016-09-19 |archive-date=2017-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102214953/http://bashtribuna.ru/akitilop/84-jynvitkaoidar-jidar |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://last24.info/read/2008/07/09/2/3315 Бывшего главу администрации Рахимова исключили из «Единой России»…]&lt;/ref&gt;.

2008, август—декабрь — РФ президенты эчке эшләр идарәсенең РФ Федераль җыены, сәяси фиркаләр һәм Иҗтимагый пулат (2014 елга кадәр) белән багланышлар департаменты директоры.

2009—2016, сентябрь — РФ президентының эчке эшләр идарәсе башлыгы урынбасары. 2016 елның 19 сентябрендә әлеге вазифадан китү турында гариза яза&lt;ref&gt;[https://meduza.io/news/2016/09/14/radiy-habirov-pokinet-post-kuratora-gosdumy-posle-vyborov Радий Хәбиров сайлаулардан соң Дәүләт думасы кураторы вазифасыннан китә]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vedomosti.ru/politics/news/2016/09/19/657595-peskov-habirova Песков подтвердил уход Хабирова из Кремля]&lt;/ref&gt;.

2017—2018 елларда — [[Красногорск]] шәһәр округы башлыгы.

2018 елның 11 октябреннән — [[Башкортстан Республикасы Башлыгы|БР Башлыгы]] вазифасын башкаручы.

2019 елның 8 сентябреннән — [[Башкортстан Республикасы Башлыгы|БР Башлыгы]]&lt;ref&gt;[http://www.interfax-russia.ru/Povoljie/main.asp?id=1063096  Хабиров по результатам обработки 100% бюллетеней победил на выборах главы Башкирии.] interfax-russia.ru, 09.09.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

2019 елның 28 октябреннән — [[Башкортстан хөкүмәте]] башлыгы&lt;ref&gt;[https://pravitelstvorb.ru/ru/press-office/news.php?ELEMENT_ID=21904  Радий Хабиров определил структуру Правительства Башкортостана.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211016090538/https://pravitelstvorb.ru/ru/press-office/news.php?ELEMENT_ID=21904 |date=2021-10-16 }} Правительство Республики Башкортостан. Официальный сайт, 28.10.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2008 — БР атказанган юристы
* Почет ордены ([[РФ]])
* 2015 — «Бурычка тугърылык» ордены (''[[Кырым]]'') — ''батырлык, патриотизм, актив иҗтимагый-сәяси эшчәнлек, Кырым Республикасының бердәмлеген ныгытуга, үсешенә һәм чәчәк атуына керткән шәхси өлеше өчен һәм Кырымның Россия белән кушылуы көне уңаеннан''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rk.gov.ru/rus/file/pub/pub_242085.pdf |title=Указ Главы Республики Крым № 69-У от 13 марта 2015 г. «О награждении государственными наградами Республики Крым» |accessdate=2015-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402152557/http://rk.gov.ru/rus/file/pub/pub_242085.pdf |archivedate=2015-04-02 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* 2021 — Александр Невский ордены (РФ) — ''Башкортстан Республикасының социаль-икътисади үсешенә керткән зур өлеше һәм күпьеллык тырыш хезмәте өчен''&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/society/12-09-2021/vladimir-putin-radiy-h-birovny-aleksandr-nevskiy-ordeny-bel-n-b-l-kl-de-5837340  Владимир Путин Радий Хәбировны Александр Невский ордены белән бүләкләде.] [[Татар-информ]], 12.09.2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202109110002?index=13&amp;rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 10 сентября 2021 года № 525 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;.
* 2023 ― Россия Журналистлар берлегенең «Һөнәри берләшмә алдындагы хезмәтләре өчен» мактау билгесе &lt;ref&gt;''Ляйсан Закирова.'' [https://www.bashinform.ru/news/social/2023-06-06/predsedatel-soyuza-zhurnalistov-rossii-vladimir-soloviev-vruchil-glave-bashkirii-nagradu-3289755  Председатель Союза журналистов России Владимир Соловьев вручил Главе Башкирии награду.] [[Башинформ]], 6.06.2023{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* 2023 ― {{Тәрҗемә ителмәгән 5|«Халыкара хезмәттәшлеккә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе|«Халыкара хезмәттәшлеккә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе|d|Q4311793}} ([[Россия Федерациясе чит ил эшләре министрлыгы|РФ чит ил эшләре министрлыгы]])&lt;ref&gt;''Роман Якимчук.'' [https://www.bashinform.ru/news/politics/2023-11-15/glava-bashkirii-nagrazhden-za-vklad-v-mezhdunarodnoe-sotrudnichestvo-3522301  Глава Башкирии награжден за вклад в международное сотрудничество.] ИА [[Башинформ|«Башинформ»]], 15.11.2023&lt;/ref&gt;
*2024 ― IV дәрәҗә [[Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены]]&lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева.]] ''[https://www.bashinform.ru/news/politics/2024-11-07/vladimir-putin-nagradil-radiya-habirova-za-zaslugi-pered-otechestvom-3999755  Владимир Путин наградил Радия Хабирова за заслуги перед Отечеством.] [[Башинформ]], 7.11.2024&lt;/ref&gt;
* 2026 ― Россия Президентының Рәхмәт хаты ― ''Россия Федерациясендә торак төзелешен үстерүгә зур өлеш керткән өчен''&lt;ref&gt;''Альмира Давлетбаева.'' [https://bash.bashinform.ru/news/politics/2026-04-02/radiy-h-birov-r-s-y-prezidentyny-r-hm-t-hatyna-layy-buldy-4637315  Радий Хәбиров Рәсәй Президентының рәхмәт хатына лайыҡ булды.] Башинформ, 2.04.2026{{ref-ba}}&lt;/ref&gt;

== Гаиләсе ==
Беренче хатыны Лариса (Лукьянова), ''юрист'', ''[[кыз]]лары'' Светлана (Кәримова), Рита (''1987-2013'').&lt;br/&gt;
Икенче хатыны Каринэ (Хәбирова), ''[[ул]]лары'' Фәрит һәм Тимер (2021) &lt;ref&gt;[https://www.bashinform.ru/news/1550960-stalo-izvestno-kak-radiy-khabirov-nazval-svoego-syna/ Стало известно, как Радий Хабиров назвал своего сына.] [[Башинформ]]. 26 января 2021.&lt;/ref&gt;.

Милләте төгәл билгеле түгел. [[Башкортлар|Башкорт]], [[Татарлар|татар]], [[татарлар]]ның этник төркеменнән (''[[Типтәрләр|типтәр]], [[мишәрләр|мишәр]]ләрләрдән'') чыгуы мөмкин{{чыганагы}}.

Радий Хәбиров:
{{начало цитаты}}{{comment|Мин мөселман һәм дингә ышанам. Тик шулай кызык килеп чыкты, минем өч балам да — [[православие]] динендә|Я мусульманин и верующий. Но так интересно сложилось, что все трое моих детей — православные!}}&lt;ref&gt;[http://www.bashinform.ru/news/1227035-o-chem-radiy-khabirov-rasskazal-federalnomu-telekanalu-glavnoe    О чем Радий Хабиров рассказал федеральному телеканалу. Главное]. bashinform.ru, 24.10.2018{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;{{конец цитаты}}

==Эшчәнлекне бәяләү==
[[Файл:Путин и Хабиров 2019 год.jpg|300px|thumb|right|[[Владимир Путин|В. В. Путин]] (''{{comment|с|сулда}}'') белән. ''[[2019 ел|2019]]'']]
===Уңай===
===Тискәре===
*«[[Абдрахман]]» [[Башкорт халык жырлары|башкорт халык җыры]]нда &quot;Якын күргән дустан да яманы юк, Авыр чакта сиңа ят булса&quot; сюжеты Радий Хәбиров тарафыннан [[Куштау]] шиханын юкка чыгару карарына (2018) охшаш{{чыганагы}}. 2018 ел ахырында Башкортстан Хөкүмәте «Башкортстан сода компаниясе» чималын эшләү өчен кушарга дигән карар кабул итте &lt;ref&gt;[https://www.kommersant.ru/doc/3821836?query=%D1%88%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%83 BSK and Radiy Khabirov agreed on the solution of commodity problems of an enterprise]&lt;/ref&gt;. Моннан алда Р. З. Хәмитов Башкортстан икътисадын диверсификацияләү дәрәҗәсен күтәрү максатыннан, барлык шиханнарны эшләнмәләренә каршы кискен сүзләр әйтте (компанияне сода алуның фәнни алымнарына стимуллаштыру күздә тотыла иде).

== Гаепләү белдерү ==
2024 елның июлендә Украина прокуратурасы Башкортстан башлыгы Радий Хәбировка һәм Уфа мэры Ратмир Мәүлиевка читтән торып гаепләү белдергән.
Прокуратура аларны «Россия гаскәрләренең ихтыяҗларын матди тәэмин итүгә булыша», ди. Түрәләргә Украинаның «чикләрен үзгәртү максаты белән кылынучы гамәлләрне финанслау» дигән гаепләү белдерелгән&lt;ref&gt;''Кира Миронова.'' [https://www.bashinform.ru/news/politics/2024-07-01/eksperty-nazvali-bezosnovatelnym-obvinenie-habirova-ukrainoy-za-podderzhku-svo-3830957 Дело Украины против Радия Хабирова доказывает значимый вклад Башкирии в дело СВО.]  [[Башинформ]], 1.07.2024&lt;/ref&gt;.
== Моны да карагыз ==

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* ''Азат Бадранов''. [http://rabkor.ru/columns/analysis/2018/10/13/habirov  Перемены в Башкирии.] интернет-журнал «Рабкор»,14.10.2018 {{ref-ru}}

== Сылтамалар ==
* [https://vk.com/radiyhabirov «ВК» шәхси сәхифәсе]
* [https://www.facebook.com/radiyhabirov «Фейсбук»та шәхси сәхифәсе]
* [http://viperson.ru/people/habirov-radiy-faritovich     Р.Ф. Хәбиров ВИПЕРСОН сайтында] 
{{Тышкы сылтамалар}}{{Башкортстан Башлыклары}}{{Россия субъектлары җитәкчеләре}}

{{DEFAULTSORT:Хәбиров, Радий}}
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр]]
[[Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Юридик фәннәр кандидатлары]]
[[Төркем:Россия сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Башкортстан сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Башкортстанның беренче җитәкчеләре]]
[[Төркем:Башкортстанның атказанган юристлары]]
[[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]]
[[Төркем:Башкортстан хөкүмәте башлыклары]]
[[Төркем:Почет ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Россиянең Александр Невский ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Россия Чит ил эшләре министрлыгының «Халыкара хезмәттәшлеккә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:4 дәрәҗә &quot;Ватан алдында казанышлары өчен&quot; ордены кавалерлары]]</text>
      <sha1>43h27axixq3oz9tg6wwfxfbcpgjowqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Морат Әвәзов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184441</id>
    <revision>
      <id>5840311</id>
      <parentid>4403098</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T22:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11253" sha1="b8dhcorwj8vjkd3l31i7vdv8oj39rna" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Морат Әвәзов&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{lang-kk|Мұрат Әуезов}}&lt;/small&gt;
| рәсем = М.М.Ауэзов.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!— --&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Морат Мохтар улы Әвәзов
| һөнәр = кытай теле белгече, илче
| туу датасы = 01.01.1943
| туу җире = {{туу җире|Казакъ ССР|Казакъстанда}}, [[Җамбыл өлкәсе]], [[Мерке]]
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|Казакъстан}}
| милләт = чала казакъ&lt;ref&gt;Әнисе [[Фатыйма Габитова]] татар милләтеннән&lt;/ref&gt;
| үлем датасы = 
| үлем җире = [[Казакъстан]], {{үлем җире|Алматы|Алматыда}}
| әти = [[Мохтар Әвәзов]] (''[[1897 ел|1897]]-[[1961 ел|1961]]''), ''язучы''
| әни = [[Фатыйма Габитова]] (''[[1903 ел|1903]]-[[1968 ел|1968]]''), ''мөгаллимә''
| ир = 
| хатын = 
| балалар = ''улы'' Магҗан,&lt;br/&gt; ''кызы'' Зифа
| бүләк һәм премияләр = Казакъстанның атказанган эшлеклесе  (''[[2001 ел|2001]]'')
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Фш|Әвәзов (мәгънәләр)}}
'''Морат Әвәзов''', Морат Мохтар улы Әвәзов ({{lang-kk|Мұрат Мұхтарұлы Әуезов; Mūrat Mūhtarūly Äuezov}}, ''[[1943 ел]]ның [[1 гыйнвар]]ы, [[СССР]], [[Казакъ ССР]], [[Җамбыл өлкәсе]], [[Мерке]] ― [[2024 ел]]ның [[14 июнь|14 июне]], [[Казакъстан]], [[Алматы]]'') — [[кытай теле]] белгече, 1нче класслы Гадәттән тыш һәм Вәкаләтле илче (''[[1992 ел|1992]]''), бәйсез [[Казакъстан]]ның [[Кытай]]дагы беренче илчесе (''[[1992 ел|1992]]-[[1995 ел|1995]]''), «Мохтар Әвәзов фонды» иҗтимагый фонды президенты (''[[2008 ел]]дан''). Казакъстанның атказанган эшлеклесе (''[[2001 ел|2001]]''). [[Казакъстан язучылар берлеге]], Казакъстан кинематографистрар берлеге әгъзасы. [[Казакъстан]]ның [[ПЕН-клуб]]ы әгъзасы. Мәдәният, тарих, сәясәткә багышланган 300дән артык хезмәте басылган.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1943 ел]]ның [[1 гыйнвар]]ында [[Казакъ ССР]] Җамбыл өлкәсе Мерке шәһәрендә туган. Әтисе [[Мохтар Әвәзов]] (''[[1897 ел|1897]]-[[1961 ел|1961]]''), казакъ әдәбияты классигы, әнисе [[Фатыйма Габитова]] (''[[1903 ел|1903]]-[[1968 ел|1968]]''), мөгаллимә.
Ата-анасы сәяси золымга эләгеп, аларга карата репрессияләр башлангач, әнисе, балаларын алып, [[Җамбыл өлкәсе]] [[Мерке]] шәһәренә күчеп китә.  Шунда сөргендә вакытта Морат туа. [[1949 ел]]да гаилә [[Алматы]]га кайта.&lt;br/&gt;
[[Мәскәү дәүләт университеты]] каршындагы көнчыгыш телләре институтының кытай филологиясе бүлеген (''[[1965 ел|1965]]''), ССРБ ФА дөнья әдәбияты институтында аспирантура (''[[1969 ел|1969]]'') тәмамлый. «Хәзерге казакъ әдәбиятының милли үзенчәлек проблемалары» ({{lang-ru|Проблемы национального своеобразия современной казахской литературы}}) темасына филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклый (''[[1969 ел|1969]]'').

== Вафаты ==
2024 елның 14 июнендә озакка сузылган каты авырудан соң 82нче яшендә вафат булган&lt;ref&gt;[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/skonchalsya-murat-auezov-538445/  Скончался Мурат Ауэзов.] Tengrinews.kz, 14.06.2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://informburo.kz/novosti/umer-murat-auezov  Умер Мурат Ауэзов.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240614165815/https://informburo.kz/novosti/umer-murat-auezov |date=2024-06-14 }} informburo.kz, 14.06.2024{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Хезмәт юлы ==
* [[1965 ел|1965]]-[[1966 ел|1966]] ССРБ ФА Азия һәм Африка институты стажер-тикшеренүчесе.
* [[1969 ел|1969]]-[[1977 ел|1977]] [[Алматы]]га әйләнеп кайткач, [[Казакъ ССР]] ФА фәлсәфә һәм хокук институтында кече һәм өлкән гыйльми хезмәткәр булып эшли.
* [[1977 ел|1977]]-[[1980 ел|1980]] [[Казакъ ССР]] язучылар берлеге әдәби киңәшчесе.
* [[1980 ел|1980]]-[[1982 ел|1982]] [[Казакъ ССР]] тарихи һәм мәдәни һәйкәлләрне саклау җәмгыяте үзәк шурасы бүлек мөдире.
* [[1982 ел|1982]]-[[1988 ел|1988]] «Казакъфильм» киностудиясенең баш мөхәррире, сәнгать җитәкчесе .
* [[1988 ел|1988]]-[[1989 ел|1989]] [[Казакъ ССР]] язучылар берлеге каршындагы тәрҗемәләр һәм әдәби бәйләнешләр буенча баш  редколлегия рәисе.
* [[1989 ел|1989]]-[[1990 ел|1990]] «Невада-Семей» халыкара атом-төш коралына каршы хәрәкәт вице-президенты.
* [[1992 ел|1992]], [[декабрь]] - [[1995 ел|1995]], [[март]] [[Казакъстан]]ның [[Кытай]]дагы (''беренче'') илчесе&lt;ref&gt;[https://thenews.kz/2010/08/18/491449.html    ТheNews.kz сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[1995 ел|1995]], [[октябрь]] - [[1998 ел|1998]] «Мир» телекомпаниясенең [[Казакъстан]]дагы сәнгать җитәкчесе.
* [[1998 ел|1998]] Алматы өлкәсе мәгълүмат һәм иҗтимагый татулык идарәсе башлыгы.
* [[1998 ел|1998]]-[[1999 ел|1999]] [[Мохтар Әвәзов]] музей-йортының әйдәүче фәнни хезмәткәре.
* [[1999 ел|1999]], [[декабрь]] – [[2003 ел|2003]], [[июль]] «Сорос-Казакъстан» фонды башкаручы директоры, президенты.
* [[ел|2003]], [[июль]] - [[ел|2007]], [[август]] [[Казакъстан Республикасы]] милли китапханәсенең генераль директоры.
* [[2007 ел]]дан «[[Мохтар Әвәзов]] Фонды» президенты.

== Иҗтимагый эшчәнлеге ==
* [[1963 ел|1963]]-[[1969 ел|1969]] «Жас Тұлпар» ({{lang-tt|Яшь тулпар}}) яшьләрнең формаль булмаган хәрәкәтен оештыручы һәм лидерларының берсе.
* [[2001 ел|2001]] «Иҗтимагый яклау» иҗтимагый фонды учредительләренең берсе.
* [[2003 ел|2003]] «Планетарное око» фестивале (''[[Бишкәк]]'') президенты.
* «Рух-Мирас» иҗтимагый берләшмәсе президенты.
* [[2005 ел|2005]] [[Алматы]] культурологлары форумы рәисе.
* [[1990 ел|1990]]-[[1991 ел|1991]] [[Казакъ ССР]] югары шурасы депутаты.
* [[1991 ел|1991]]-[[1992 ел|1992]] [[Казакъстан]] югары шурасы комитеты рәисе.
* [[1996 ел|1996]]-[[1999 ел|1999]] «Азамат» фиркасенең рәистәше.

== Гаилә хәле ==
* Беренче хатыны Хорлан Рәхимбәк кызы ([[Мәскәү дәүләт университеты|МДУ]]да укыганда танышалар). Кызлары Зифа. 
* Икенче хатыны Зөһрә (Зауре). Улы Магҗан  
* Өченче хатыны Тамара. 
&lt;blockquote&gt;
{{цитата|автор=М. М. Әвәзов әнисе [[Фатыйма Габитова|Ф. Габитова]] турында|Мин әле дә әниемнең мәхәббәтен тоям, аның җылысын сизәм. Әни турында уйлау да, йөрәк хәтере белән хәтерләү дә миңа көч бирә}} 
&lt;/blockquote&gt;  
== Бүләкләре,мактаулы исемнәре ==
* [[2001 ел|2001]] Казакъстанның атказанган эшлеклесе
* [[2006 ел|2006]] «Хөрмәт» ({{lang-kk|Qurmet}}) ордены ([[Казакъстан]])
* [[2011 ел|2011]] «Парасат» ордены ([[Казакъстан]])
* [[ЮНЕСКО]] медале — [[Böyek yefäk yulı|Бөек Ефәк Юлы]]н тикшерү һәм яңартуга керткән хезмәте өчен. 
* Луисвилл ([[АКШ]]),Фонтенбло ([[Франса|Франция]]), Мерке ([[Казакъстан]]) шәһәрләренең {{comment|шәрәфле ватандашы|почётный гражданин}}  &lt;ref&gt;{{Citation |title=IPPOKRENA фәнни-популяр онлайн-басмасы |url=http://www.ippokrena.kz/ru/editorial.html |access-date=2016-11-12 |archive-date=2019-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207043228/http://www.ippokrena.kz/ru/editorial.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
# М.М. Ауэзов. Уйти, чтобы вернуться. Алматы: Жибек жолы, 2011&lt;ref&gt;http://almaty-lit.ucoz.ru/news/2011-03-18-770&lt;/ref&gt;.

== Сылтамалар ==
* [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1180375184   Ауэзов Мурат Мухтарович]{{Deadlink|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://kaz-lit.kz/kazahskie-pisateli/murat-auezov   Казакъ язучылары. Морат Әвәзов]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}

{{DEFAULTSORT:Әвәзов, Морат}}
[[Төркем:ПЕН-үзәк әгъзалары]]
[[Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Илчеләр]]
[[Төркем:Казакъ язучылары]]
[[Төркем:Оешма җитәкчеләре]]
[[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]]
[[Төркем:«Құрмет» ордены кавалерлары]]</text>
      <sha1>b8dhcorwj8vjkd3l31i7vdv8oj39rna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Румен Радев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184523</id>
    <revision>
      <id>5840305</id>
      <parentid>5752175</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Boja02</username>
        <id>26369</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>5840305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6327" sha1="de7i6y8lrbzw8voz1sswug3vpo74afk" xml:space="preserve">{{Дәүләт эшлеклесе
 | исем           = Румен Радев 
 | тулы исем      = &lt;small&gt;{{lang-bg|Румен Радев}}&lt;/small&gt;
 | рәсем          = Official portrait of Rumen Radev (2026).jpg 
 | рәсем зурлыгы  = 200
 | подпись        = 
 | титул          = {{байрак|Болгария}} [[Болгария]] президенты
 | флаг           = Standard of the President of Bulgaria.svg
 | чорбаш         = [[2017 ел]]ның [[22 гыйнвар]]ы
 | чоразак        = [[2026 ел]]ның [[22 гыйнвар]]ы
 | аңа кадәр      = [[Росен Плевнелиев]]
 | дәвамчысы      = {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Илияна Йотова|Илияна Йотова|d|Q433338}} ({{comment|в.б.|вазифа башкаручы}})
 | туу датасы     = 18.06.1963
 | туу җире       = {{туу җире|Болгария|Болгариядә}}, Димитровград
 | үлем датасы    = 
 | үлем урыны     =  
 | династия       = 
 | әти            = 
 | мать           = 
 | ире            = 
 | хатыны        = Десислава
 | балалары       = ''улы, кызы''
 | автограф       = 
 }}
'''Румен Радев''', Румен Георгиев Радев ({{lang-bg|Румен Георгиев Радев}}) — [[Болгария]]нең бишенче президенты ([[2017 ел]]ның [[22 гыйнвар]]ннан [[2026 ел]]ның [[22 гыйнвар]]ына кадәр). [[Болгария]] Хәрби-һава көчләре {{comment|сәргаскәре|командующий}} (''[[2014 ел|2014]]-[[2016 ел|2016]]''), 1нче класслы очучы, генерал-майор (''[[2014 ел|2014]]''). Хәрби фәннәр докторы. Болгария социалистик фиркасеннән кандидат итеп күрсәтелгән.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Rumen Radev.jpg|200px|thumb|right|Румен Радев]]
[[1963 ел]]ның [[18 июнь|18 июнендә]] [[Болгария]]нең көньягында урнашкан социалистик шәһәр Димитровградта туган. Хасковода математика мәктәбен алтын медальгә (''[[1982 ел|1982]]''), Болгария һава көчләренең Георги Бенковски исемендәге югары мәктәбен (''[[1987 ел|1987]]'') тәмамлаган. [[1992 ел]]да [[АКШ]]та Maxwell эскадрон әфисәр мәктәбендә 5 атналык башлангыч әзерлек курсы уза. [[2003 ел]]да [[АКШ]] Хәрби-һава көчләренең Air War College югары өйрәнү программасын бик яхшыга тәмамлый. Болгариядә «''Очу экипапажларын тактик әзерләүне камилләштерү һәм һава һөҗүмен имитацияләү''» темасына хәрби фәннәр докторлыгына диссертация яклый. [[Инглиз теле]]н камил белә.

== Хәрби карьерасы ==
* [[1994 ел|1994]]-[[1996 ел|1996]] Болгария Хәрби-һава көчләрендә (ХҺЧ) истребительләр авиация полкы белән җитәкчелек итә.  
* [[1996 ел|1996]]-[[1998 ел|1998]] эскадрилья башлыгы.  
* [[2009 ел|2009]]-[[2014 ел|2014]] Болгария ХҺЧ сәргаскәре урынбасары була.  
* [[2014 ел|2014]]-[[2016 ел]]ларда Болгария ХҺЧ сәргаскәре.

== 2016 елгы президент сайлаулар ==
[[2016 ел]]ның [[август]]ында [[Болгария социалистик фиркасе]] (''оппозициядәге фирка'') «Болгария өчен Яңарыш альтернативасы» белән берлектә Р. Радевны [[2016 ел]]ның ноябрь президент сайлауларына кандидат итеп күрсәтә. Р. Радев II турга үтә. II турда хакимиятнең [[Ватандашлар Болгариянең Аурупача үсеше өчен фиркасе]] вәкиле [[Цецка Цачева]]ны ~59:~36 чагыштырмасында җиңеп, Болгариянең киләсе президенты итеп сайлана&lt;ref&gt;[https://www.24chasa.bg/novini/article/5871761 Румен Радев е новият президент — победи Цецка Цачева с 58:35%]&lt;/ref&gt;. Вице-президент итеп Илияна Йотова сайлана.

Болгария Президенты Румен Радев 2026 елның 22 гыйнварыннан отставкага киткән&lt;ref&gt;[https://dzen.ru/a/aW5mzdSrMzjMrpXq?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop Президент Болгарии объявил об отставке.] ТАСС, 19.01.2026{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
== Гаиләсе ==
I хатыны Гинка. Балалары:
* ''улы'' Георги (''[[2003 ел|2003]]''), ''кызы'' Дарина (''[[2001 ел|2001]]'').
II хатыны Десислава (Свиленска). Радев — Десиславаның икенче ире. Беренче иреннән улы бар&lt;ref&gt;[https://www.24chasa.bg/ojivlenie/article/5872061 24 часа]&lt;/ref&gt;.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.svoboda.org/a/28116549.html   Азатлык Радиосы]{{ref-ru}}
* [http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3780150  Халыкара манзара, 13.11.2016]{{ref-ru}}
* [http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3780239 Болгарияның сайланган президенты Россия белән диалогны үстерергә өметләнә]{{ref-ru}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{АБ лидерлары}}

{{DEFAULTSORT:Радев, Румен}}
[[Төркем:Болгария президентлары]]
[[Төркем:Болгария сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Хәрби фәннәр докторлары]]
[[Төркем:Очучылар]]</text>
      <sha1>de7i6y8lrbzw8voz1sswug3vpo74afk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виктор Скумин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190548</id>
    <revision>
      <id>5840372</id>
      <parentid>5695448</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа (2) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31315" sha1="qz1vcsh0s2iv6um1ncn0ogkb3lsrxe3" xml:space="preserve">{{Галим}}
'''Виктор Андрей улы Скумин''' ({{lang-ru|Ви́ктор Андре́евич Скуми́н}}; [[1948 ел]], [[30 август]], [[Пенза өлкәсе]], [[РСФСР]])&amp;nbsp;— [[Совет Социалистик Җөмһүриятләр Берлеге|ССРБ]] һәм [[Россия]] галиме, җәмәгать эшлеклесе, медицина фәннәре докторы, профессор, «Мәдәният аша&amp;nbsp;— сәламәтлеккә» Халыкара иҗтимагый хәрәкәтенең президенты-нигез салучысы.
Кардиопротезлы психопатологик симптом комплексын ([[Скумин синдромы]]) һәм соматик авыруның невротик фантом синдромын тасвирлап бирә. Гәүдә-тән кимчелеге булган һәм психикалары какшаган пациентлар өчен тернәкләндерү программалары, [[Скуминча психотренинг|психотренинг]] методикасы авторы.

== Тәрҗемәи хәле ==
=== Балачагы һәм яшьлеге === 
[[1948 ел]]ның [[30 август]]ында&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.calendarz.com/on-this-day/august/30/victor-skumin|title=Victor Skumin |publisher=calendarz.com |accessdate=2 June 2022}}&lt;/ref&gt; РСФСР-ның [[Пенза өлкәсе]]ндә ССРБ [[SSRB däwlät iminlek komitäte|МГБ]] офицеры гаиләсендә туа. Әтисе&amp;nbsp;— Скумин Андрей Никифорович. Әнисе&amp;nbsp;— Скумина (кыз фамилиясе Власова) Мария Ивановна. Виктор туып озак та үтми, әтиләре Идел буе хәрби округы эчке эшләр гаскәрләренең хәрби трибуналы рәисе булып билгеләнүе&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2002_3_4/03/03_7/ |first=Алтер |last=Литвин |title=Японские военнопленные: спецлагерь на Каме |trans-title=Japanese prisoners of war: special camp on the Kama river |journal=Гасырлар авазы — Эхо веков |year=2002 |volume=3/4 |oclc=33252147 |issn=2073-7483 |accessdate=25 августа 2019 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6wARmce07?url=http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2002_3_4%2F03%2F03_7%2F |archivedate=2 January 2018 |deadurl=yes |df=dmy-all |http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2002_3_4%2F03%2F03_7%2F }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925094939/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2002_3_4%2F03%2F03_7%2F |date=2015-09-25 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2002_3_4%2F03%2F03_7%2F |access-date=2018-02-13 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925094939/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2002_3_4%2F03%2F03_7%2F |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; сәбәпле, гаилә [[Казан]]га күченә. Алга таба ул әти-әнисе белән [[Чиләбе]]дә, [[Петрозаводски]]да һәм башка шәһәрләрдә яши &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chgvs.chel.sudrf.ru/modules.php?name=info_court&amp;id=14 |title=Современная история Челябинского гарнизонного военного суда (военного трибунала) |trans-title=The modern history of the Chelyabinsk garrison military court (military tribunal) |publisher=chgvs.chel.sudrf.ru |date=2011-10-25 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6ezifI12O?url=http://chgvs.chel.sudrf.ru/modules.php?name=info_court |archivedate=2016-02-02 |accessdate=2017-07-14 }}&lt;/ref&gt;.

[[1973 ел]]да [[Харковь]] милли медицина университетын бик яхшы билгеләренә генә тәмамлый. Аннан соң [[Киев]]та танылган галим һәм сәламәт яшәү рәвешен алга сөргән академик Н.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;Амосовта клиник ординатура үтә&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ukraine-in.ua/en/science/velikie-ukainskie-mediki |title=Украинские медики, изменившие мир |trans-title=Ukrainian doctors which changed the world |publisher=ukraine-in.ua |accessdate=20 июня 2017 года |lang=en |archiveurl=https://www.webcitation.org/6ezj3d6PC?url=http://ukraine.ui.ua/en/science/velikie-ukainskie-mediki |archivedate=2016-02-02 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |datepublished= |url=http://24tv.ua/news/showNews.do?amosov_pervim_provel_protezirovanie_klapana_na_serdtse&amp;objectId=389630&amp;lang=ru |title=Амосов первым провёл протезирование клапана на сердце |trans-title=Amosov was the first Soviet surgeon, who held heart valve replacement |publisher=Киевский новостной общегосударственный телеканал «24» |date=2013-12-07 |accessdate= |lang=uk |description= |archiveurl=https://www.webcitation.org/6cCUYYGNN?url=http://24tv.ua/news/showNews.do?amosov_pervim_provel_protezirovanie_klapana_na_serdtse |archivedate=2015-10-11 }}&lt;/ref&gt; һәм Харковьда дипломнан соң белем бирү медицина академиясенең психотерапия кафедрасында аспирантурада укый&lt;ref&gt;{{cite web |datepublished=2002 |url=http://www.psychiatry.ua/psyther/history.htm |title=История кафедры |trans-title=Кафедрасы тарихы |work=Кафедра психотерапии ХМАПО |publisher=Новости украинской психиатрии |accessdate=20 июня 2017 года |lang=ru |archiveurl=https://www.webcitation.org/6iOwrU2fK?url=http://www.psychiatry.ua/psyther/history.htm |archivedate=2016-06-20 }}&lt;/ref&gt;.

=== Фәнни-педагогик карьерасы === 
[[1976 ел]]дан алып [[1980 ел]]га кадәр [[Николай Амосов]] исемендәге йөрәк-кан тамырлары хирургиясе Милли институтында эшли. [[1978 ел]]да моңарчы билгеле булмаган «кардиопротезлы психопатологик симптом комплексы» дип аталган авыруны сурәтләп бирә&lt;ref&gt;{{китап|автор=[[:ru: Амосов, Николай Михайлович|Амосов Н. М.]], [[:ru: Бендет, Яков Абрамович|Бендет Я. А.]]|часть=Реабилитация оперированных по поводу болезней сердца |башлык=Терапевтические аспекты кардиохирургии |сылтама=https://www.booksite.ru/fulltext/teraspekty/text.pdf |урын=Киев |нәшрият=Здоров’я |ел=1990 |битләр=137, 262−266 |isbn=5-311-00238-7|тираж=5000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап|автор=Бачериков Н. Е., Михайлова К. В., В. Л. Гавенко и др. |часть=Психические расстройства при отдельных соматических заболеваниях |башлык=Клиническая психиатрия |ответственный=Под ред Н. Е. Бачерикова |сылтама=http://www.5port.ru/bacherikov/clinical_psych |урын=Киев |нәшрият=Здоров’я |ел=1989 |битләр=244 |isbn=5-311-00334-0 |тираж=40000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап|автор=[[:ru: Менделевич, Владимир Давыдович|Менделевич В. Д.]], Соловьёва С. Л.|часть=Глава 9. Частная психосоматика |башлык=Неврозология и психосоматическая медицина |сылтама=https://www.worldcat.org/title/nevrozologiia-i-psikhosomaticheskaia-meditsina/oclc/52258948&amp;referer=brief_results
|урын=Москва |нәшрият=МЕДпресс-информ |ел=2002| битләр=505-506|isbn=5-901712-27-7 |тираж=3000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап|автор=Соловьёва С. Л.|часть=Астения при сердечно-сосудистых заболеваниях |башлык=Астенические расстройства в терапевтической практике. Руководство по диагностике и лечению |сылтама=https://search.rsl.ru/ru/record/01005398442 |ответственный=Под ред. [[Шабров, Александр Владимирович|А. В. Шаброва]], С. Л. Соловьёвой |урын=СПб |нәшрият=ИнформМед |ел=2011| битләр=287 |isbn=978-5-904192-30-3|тираж=2000}}&lt;/ref&gt;, ә соңрак аны «Скумин синдромы» дип йөртә башлыйлар&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://heartforyoursoul.com/ |title=About artificial heart |trans-title=Об искусственном сердце |publisher=Heart For Your Soul |lang=en |quote=Рассказ о перспективах создания искусственного сердца на основе материалов, предоставленных WordPress |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525155932/http://heartforyoursoul.com/ |archivedate=2017-05-25 |accessdate=2017-07-14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Andrea |last=Ruzza |title=Nonpsychotic mental disorder after open heart surgery| journal=Asian Cardiovascular and Thoracic Annals |volume=22|issue=3 |pages=374 |date=16 October 2013 |df=dmy-all |doi=10.1177/0218492313493427 |pmid=24585929}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.medvestnik.by/ru/sovremennii_podxod/view/zachem-cheloveku-serdtse-12295-2014/ |author=Бизунков, A. |title=Зачем человеку сердце, раздел &quot;Новый клапан доводит до депрессии&quot; |trans-title=What for a man need a heart |publisher=Medvestnik.by |date=3 October 2014 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6wDFgf8lm?url=http://www.medvestnik.by/ru/sovremennii_podxod/view/zachem-cheloveku-serdtse-12295-2014/ |archivedate=4 January 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Кондюкова Н.В., Рутковская Н.В., Барбараш О.Л. |url=https://cyberleninka.ru/article/v/kachestvo-zhizni-integralnyy-pokazatel-effektivnosti-lecheniya-vozmozhnosti-ego-ispolzovaniya-u-patsientov-s-porokami-klapanov-serdtsa |title=Качество жизни – интегральный показатель эффективности лечения, возможности его использования у пациентов с пороками клапанов сердца |trans-title=Quality of life as an integral indicator of successful treatment, opportunities of its use in patients with valvular heart disease |publisher=[[:ru:Сибирский медицинский журнал|Сибирский медицинский журнал]] |year=2015 |number=6 |pages=38 |issn=1815-7572 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6g0TCsW4l?url=http://smj.ismu.baikal.ru/jour/article/download/942/949 |archivedate=14 March 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;.

Сергей Петухов үзенең мәкаләсендә галимнең әлеге өлкәдәге эзләнүләренә мондый бәяләмә бирә:
{{цитата|Ватандаш галимебез Виктор Скумин тарафыннан кардиопротезлы психопатологик синдромга анлатма бирелде, ул дәреслекләргә «Скумин синдромы» буларак кертелгән. Кешенең игътибары даими рәвештә эчендә эшләп торган кечкенә моторга юнәлтелә. Протезлардан, әйтик, теш протезларыннан, хәтта ки кул һәм аяк протезларыннан аермалы буларак, кешенең игътибарын аннан аерып алу һич тә мөмкин түгел. Кеше һәрвакыт «Ә кинәт бу кечкенә мотор туктап калса?» дип көтеп яши. Тере йөрәктә бу хакта авырту хәбәр итә. Ә монда авырту юк һәм булуы да мөмкин түгел. Киләчәктә, мөгаен, йөрәк тибешен хәтерләткән протезлар да пәйда булыр. Әмма алар шулай ук авыртмаячак, шуңа күрә дә Скумин синдромы йөрәк протезлы кешенең психикасына басым ясап торачак&lt;ref&gt;{{cite web |author=Сергей Петухов |datepublished=2014-03-04 |url=http://ria.ru/analytics/20140304/998134091.html |title=Почему останавливаются искусственные сердца |trans-title=Why the artificial hearts to doing the stops |publisher=[[:ru:РИА Новости|РИА Новости]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/6wAa8k0Sf?url=https://ria.ru/analytics/20140304/998134091.html |archivedate=2018-01-02}}&lt;/ref&gt;.}}

[[1979 ел]]да кардиохирургик профильле авырулар өчен [[Скуминча психотренинг|психотренинг]]  методикасын&lt;ref&gt;{{китап|автор= Филатов А. Т., Скумин В. А. |башлык=Психопрофилактика и психотерапия в кардиохирургии |сылтама=https://biblmdkz.ru/m6.html |урын=Киев| нәшрият=Здоровье |ел=1985 |битләр=72 |серия=Библиотека практического врача |тираж=5000}}&lt;/ref&gt;, эшли, соңрак ул башка авыруларны дәвалаганда да кулланылыш таба&lt;ref&gt;{{китап |автор=Степанов Е. Г.|часть=Психотерапия в условиях курорта |башлык=Санаторно-курортное лечение: Учебное пособие| сылтама=http://eprints.kname.edu.ua/400/1/КНИГА-2(окон).doc |урын=Харковь |нәшрият=Министерство образования и науки Украины |ел=2006 |битләр=317-327}} &lt;small&gt;В архиве WebCite ® на https://web.archive.org/web/20220218075709/http://eprints.kname.edu.ua/400/1/%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%93%D0%90-2(%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD).doc 11 октября 2015&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. [[1980 ел]]да «Йөрәк клапаны протезлы авыруларны тернәкләндерү системасында психотерапия һәм психопрофилактика»  темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
[[1980 ел]]дан алып [[1990 ел]]га кадәр Харковь дипломнан соң белем бирү медицина академиясендә психотерапия укыта. [[1986 ел]]да соматик авыруның невротик фантом синдромын аңлатып бирә&lt;ref&gt;{{китап|автор=Скумин В. А.|башлык=Психотерапия и психопрофилактика в системе реабилитации больных с протезами клапанов сердца. Автореф. дисс. на соискание уч. ст. кандидата медицинских наук |сылтама=http://primo.nlr.ru/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&amp;ct=display&amp;fn=search&amp;doc=07NLR_LMS006229864&amp;indx=20&amp;recIds=07NLR_LMS006229864&amp;recIdxs=9&amp;elementId=9&amp;renderMode=poppedOut&amp;displayMode=full&amp;frbrVersion=&amp;dscnt=0&amp;query=any%2Ccontains%2C%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%BD&amp;vl%28199889941UI0%29=any&amp;scp.scps=scope%3A%2807NLR%29&amp;tab=default_tab&amp;dym=true&amp;dstmp=1438026637223&amp;highlight=true&amp;displayField=title&amp;bulkSize=10&amp;vl%28freeText0%29=%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%BD&amp;vid=07NLR_VU1&amp;institution=07NLR |урын=Харковь |нәшрият= |ел=1980 |битләр=17}}&lt;/ref&gt;. 
[[1988 ел]]да «[[Ашкайнату системасы]]нда хроник авыру булган балаларда һәм яшүсмерләрдә чиктәш психик тайпылышар (клиника, систематика, дәвалау, психопрофилактика)» темасына медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсен алу өчен диссертация яклый. Яклау В.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Сербский исемендәге иҗтимагый һәм суд психиатриясе Дәүләт фәнни үзәгендә үтә&lt;ref&gt;{{китап |автор=Скумин В. А.|башлык=Пограничные психические расстройства у детей и подростков с хроническими болезнями пищеварительной системы (клиника, систематика, лечение, психопрофилактика). Автореф. дисс. на соискание уч. ст. доктора медицинских наук |сылтама=https://biblmdkz.ru/m16.html |урын=Москва |нәшрият=Министерство здравоохранения СССР, Всесоюзный НИИ общей и судебной психиатрии им. Сербского |ел=1989|битләр=48}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Михайлов Б. В. |title=Харьковская психотерапевтическая школа |url=http://www.imj.kh.ua/archive/2004/3/10 |journal=Международный медицинский журнал |location=Харьков |year=2004 |issue=3 |pages=45 |issn=2308-5274 |archiveurl=http://www.webcitation.org/6cENCB7SP |archivedate=2015-10-12 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926015646/http://www.imj.kh.ua/archive/2004/3/10 |date=2015-09-26 }}&lt;/ref&gt;.

[[1990 ел|1990]]-[[1994 ел]]ларда [[Харковь]] дәүләт мәдәният академиясендә педагогика һәм психология кафедрасы профессоры, шулай ук физик культура һәм сәламәтлек кафедрасы профессоры вазифаларын башкара. Социаль педагоглар әзерләү буенча «Сәламәтлек культурасы нигезләре» курсын эшли һәм гамәлгә куя. Сәламәтлек культурасы теоретиклары О.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Верхорубова һәм Н.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Лобанова, раславынча, 
{{цитата|В.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Скумин тарафыннан тәкъдим ителгән сәламәтлек культурасы гыйлеме концепциясе (2002)&lt;ref&gt;{{китап |автор=Скумин В. А. |башлык=Культура здоровья: избранные лекции |сылтама=https://biblmdkz.ru/sl.html |урын=Чебоксары |нәшрият=К здоровью через культуру |ел=2002 |битләр=264 |isbn=5-88167-019-1}}&lt;/ref&gt; нигезендә, рухи, психик, физик культура кешенең сәламәтлек халәтен билгели. Ә рухи, психик, физик сәламәтлек исә тагын да югарырак дәрәҗәдәге культурага ирешүгә алшарт булып хезмәт итә&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/mnogoobrazie-opredeleniy-fenomena-kultura-zdorovya-kak-pokazatel-ego-mnogogrannosti-v-pedagogicheskom-obrazovanii |author=Verhorubova O. V., Lobanova N. A. |title=Многообразие определений феномена &quot;культура здоровья&quot; как показатель его многогранности в педагогическом образовании |trans-title=The diversity of definitions the phenomenon of &quot;culture of health&quot; as an indicator of its versatility in education |publisher=[[:ru:Томский государственный педагогический университет|Вестник Томского государственного педагогического университета]] |year=2012 |volume=5 |pages=161–5 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6cKKxNxWb?url=http://cyberleninka.ru/article/n/mnogoobrazie-opredeleniy-fenomena-kultura-zdorovya-kak-pokazatel-ego-mnogogrannosti-v-pedagogicheskom-obrazovanii |archivedate=16 October 2015}}&lt;/ref&gt;.}}

=== Иҗтимагый эшчәнлеге ===
[[File:VicSkumin31.08.23.png|thumb|В. А. Скумин, Л. А. Бобина, 2023. [[Кырым]], [[Ялта]] ]].

[[1994 ел]]да «Мәдәният аша&amp;nbsp;— сәламәтлеккә» (The World Organisation of Culture of Health) Халыкара иҗтимагый хәрәкәте президенты вазифасына сайлана. Оешма Россия Федерациясе юстиция министрлыгында теркәлү узган Устав нигезендә эшли&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kult-zdor.ru/?page_id=824 |title=Устав Международного общественного Движения «К Здоровью через Культуру» |trans-title=Charter of the World Organisation of Culture of Health |publisher=kult-zdor.ru |archiveurl=https://www.webcitation.org/6poMifaLN?url=http://kult-zdor.ru/?page_id=824 |archivedate=18 April 2017}}&lt;/ref&gt;.
Хәрәкәт нәшрияты тарафыннан сәламәтлек культурасының нәзари һәм гамәли аспектлары буенча китаплар бастырыла&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kult-zdor.ru/?page_id=7 |title=Библиотека Культуры Здоровья |trans-title=The Library of Culture of Health |publisher=kult-zdor.ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://biblmdkz.ru/knigi.html |title=БИБЛИОТЕКА КУЛЬТУРЫ ЗДОРОВЬЯ |trans-title=The Library of Culture of Health|publisher=biblmdkz.ru}}&lt;/ref&gt;. Шулай ук «К здоровью через культуру» журналы (ISSN 0204-3440, OCLC 70966742) нәшер ителә&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/search#q=identity%3A(%22ISSN%200204-3440%22)
|title=Журнал «К здоровью через культуру». — 1995, №1 в Российской государственной библиотеке| trans-title=To health via culture}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://catalog.loc.gov/vwebv/search?searchCode=STNO&amp;searchType=1&amp;recCount=25&amp;searchArg=0204-3440 |title=Журнал «К здоровью через культуру». — 1995, №1 в Библиотеке Конгресса США |trans-title=To health via culture}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldcat.org/title/k-zdoroviu-cherez-kulturu-zhurnal-mezhdunarodnogo-obshchestvennogo-dvizheniia-k-zdoroviu-cherez-kulturu-to-health-via-culture-journal-of-the-world-health-culture-organization/oclc/70966742 |title=K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu: zhurnal Mezhdunarodnogo obshchestvennogo dvizhenii︠a︡ &quot;K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu&quot; |trans-title=To health via culture: journal of the  World Health Culture Organization |publisher=worldcat.org |oclc=70966742}}&lt;/ref&gt;.

== Кызыклы фактлар ==
«МедНовости» тарафыннан [[2015 ел]]да үткәрелгән тикшеренүләр күрсәткәнчә, В.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Скумин «Медицина буенча Россия җыелмасына» кертелгән. Әлеге исемлек Россия Федерациясе, Советлар Союзы һәм Россия империясенең 53 галименнән тора&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://medportal.ru/mednovosti/sbornaya-rossii-po-meditsine/
|title=Сборная России по медицине |trans-title=Медицина буенча Россия җыелма командасы |publisher=Medportal.ru |datepublished=2015-04-21 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6eymUOmtY?url=http://ria-ami.ru/read/10891 |archivedate=2016-02-01 |access-date=12 May 2022 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://farm.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/420424.htm |title=Сборная России по медицине |trans-title=Медицина буенча Россия җыелма командасы |publisher=&quot;Татарстан медицина техникасы һәм фармациясе&quot; дәүләт унитар предприятиесе |datepublished=2015-04-22 |access-date=23 September 2019 }}{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Шулай ук карагыз ==
* [[Скумин синдромы]]
* [[Скумин микстурасы]]
* [[Скуминча психотренинг]]

== Сайланма библиография == 
* {{cite web |url=http://search.rsl.ru/en/search#q=author%3A(%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%BD%20%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80)|title=Российская государственная библиотека: Скумин Виктор Андреевич |trans-title=Россия Дәүләт китапханәсе: Скумин Виктор Андреевич}}
* {{cite web |url=http://primo.nlr.ru/primo_library/libweb/action/search.do?fn=search&amp;ct=search&amp;initialSearch=true&amp;mode=Basic&amp;tab=default_tab&amp;indx=2&amp;dum=true&amp;srt=rank&amp;vid=07NLR_VU1&amp;frbg=&amp;vl%28freeText0%29=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80+%D0%A1%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%BD+&amp;scp.scps=scope%3A%2807NLR%29 |title=Российская национальная библиотека: Виктор Скумин |trans-title=Россия Милли китапханәсе: Виктор Скумин}}
* {{cite web |author=Skumin Victor Andreyevitch |url=http://www.opengrey.eu/item/display/10068/344619 |title=Boundary psychic disfunctions in infants and teenagers suffering from chronic disorders in digestive system (clinical picture, systematism, treatment, psychic prophylaxis) |trans-title=Пограничные психические расстройства у детей и подростков с хроническими болезнями пищеварительной системы (клиника, систематика, лечение, психопрофилактика) |publisher=Open Gray |date=1989 |accessdate=2017-07-14 |archivedate=2016-02-01 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6eykVcpZC?url=http://www.opengrey.eu/item/display/10068/344619 }}
* {{cite web |url=https://biblmdkz.ru/skumin.html |title=The Library of Culture of Health: Виктор Скумин [Victor Skumin]}}
* {{cite web |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?term=Skumin%20V |title=US National Library of Medicine: Skumin VA |trans-title=Национальная медицинская библиотека США: Скумин В.А.}}
* {{cite web |url=http://hollis.harvard.edu/primo_library/libweb/action/search.do?vl%28freeText0%29=%20Skumin%20%2c+V+A&amp;vl%2851615747UI0%29=creator&amp;vl%28117501629UI1%29=all_items&amp;vl%281UI0%29=exact&amp;fn=search&amp;tab=everything&amp;mode=Basic&amp;vid=HVD&amp;scp.scps=scope%3a%28HVD_FGDC%29%2cscope%3a%28HVD%29%2cscope%3a%28HVD_VIA%29%2cprimo_central_multiple_fe&amp;ct=lateralLinking |title=Harvard Library: Skumin, VA |trans-title=Гарвардская библиотека: Скумин В.А. |accessdate=2017-07-14 |archivedate=2017-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170313034506/http://hollis.harvard.edu/primo_library/libweb/action/search.do?vl%28freeText0%29=%20Skumin%20%2C%20V%20A&amp;vl%2851615747UI0%29=creator&amp;vl%28117501629UI1%29=all_items&amp;vl%281UI0%29=exact&amp;fn=search&amp;tab=everything&amp;mode=Basic&amp;vid=HVD&amp;scp.scps=scope%3A%28HVD_FGDC%29%2Cscope%3A%28HVD%29%2Cscope%3A%28HVD_VIA%29%2Cprimo_central_multiple_fe&amp;ct=lateralLinking }}
* {{cite web |url=https://clio.columbia.edu/articles?q=Skumin%2C+V+A&amp;s.ho=t&amp;s.ps=10&amp;s.ff%5B%5D=SubjectTerms%2Cand%2C1%2C10&amp;s.ff%5B%5D=Language%2Cand%2C1%2C5&amp;s.ff%5B%5D=ContentType%2Cand%2C1%2C10&amp;s.q=Skumin%2C+V+A&amp;s.pn=1&amp;s.fvf=ContentType%2CNewspaper+Article%2Ct&amp;source=articles&amp;form=basic&amp;search_field=s.fq%5BAuthorCombined%5D&amp;commit=Search |title=Columbia University Libraries: Skumin, VA |trans-title=Библиотека Колумбийского университета: Скумин В.А. }}{{Deadlink|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite web |url=http://www.library.univer.kharkov.ua/OpacUnicode/index.php?url=/auteurs/view/20871/source:default |title=Електронний каталог ЦНБ Харківського національного університету імені В.Н. Каразіна: Скумин Виктор Андреевич |trans-title=Харьков Милли университетының үзәк фәнни китапханәсе: Скумин Виктор Андреевич |accessdate=2022-06-04 |archivedate=2017-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171006112840/http://www.library.univer.kharkov.ua/OpacUnicode/index.php?url=%2Fauteurs%2Fview%2F20871%2Fsource%3Adefault }}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
{{Commonscat|Victor Skumin}}

* {{cite web |url=https://grokipedia.com/page/Victor_Skumin |title=Victor Skumin |publisher=[[Grokipedia]] |url-status=live |lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227060236/https://grokipedia.com/page/Victor_Skumin  |archive-date=2025-12-27 |url-status=live |accessdate=1 March 2026}}
* {{cite web|lang=en|url=https://familypedia.wikia.org/wiki/Victor_Skumin_(1948-)|title=Victor Skumin (1948-)|publisher=Familypedia.wikia.org|access-date=21 November 2021|accessdate=2021-11-21|archivedate=2022-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220828183351/https://familypedia.fandom.com/wiki/Victor_Skumin_(1948-)}}
* {{cite web |lang=en |url=https://psychology.wikia.org/wiki/Victor_Skumin |publisher=Psychology.wikia.org |title=Victor Skumin |access-date=21 November 2021 |accessdate=2021-11-21 |archivedate=2019-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190802061326/https://psychology.wikia.org/wiki/Victor_Skumin }}
* {{cite web |lang=en |url=https://wiki.kidzsearch.com/wiki/Victor_Skumin |title=Victor Skumin |publisher=KidzSearchEncyclopedia |access-date=11 June 2023}}

{{DEFAULTSORT:Скумин, Виктор}}
[[Төркем:Табиблар]]
[[Төркем:Психиатрлар]]
[[Төркем:Язучы-табиблар]]
[[Төркем:Медицина фәннәре докторлары]]</text>
      <sha1>qz1vcsh0s2iv6um1ncn0ogkb3lsrxe3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Денис Капустин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197663</id>
    <revision>
      <id>5840373</id>
      <parentid>5794950</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, removed orphan tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="orxbdj4jnennb6z8d6wy1fvysbulcbm" xml:space="preserve">{{Фш|Капустин}}
{{Шәхес}}'''Денис Капустин''' (Денис Виктор улы Капустин, {{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — РФ спортчысы (өчле сикерү), 2000 елгы Олимпия уеннарының бронза медале иясе, Европа чемпионатларының алтын (1994) һәм көмеш (1998) ммедальләре иясе.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}


{{stub}}</text>
      <sha1>orxbdj4jnennb6z8d6wy1fvysbulcbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марат Сәгыйрев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197876</id>
    <revision>
      <id>5840286</id>
      <parentid>5752202</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7767" sha1="jxrg32oya7i1ec9ywgzuwxxa64uj4ic" xml:space="preserve">{{Шәхес|сурәт=Марат Сәгыйрев.jpg}}'''Марат Рәшит улы Сәгыйрев''' ([[1986 ел]]ның [[1 апрель|1 апреле]], {{ТУ}}) — Россия футболчысы (ярымсакчы, сакчы), [[Русиянең икенче футбол дивизионы|Россиянең икенче футбол дивизионының]] «Көнчыгыш» зонасы җиңүчесе (2013, [[Владивосток]] «Луч-Энергия»се составында).

== Тормыш юлы ==
Марат Сәгыйрев 1986 елның 1 апрелендә [[Казан]]да туа. «Рубин» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбендә тәрбияләнүче. Футбол мәктәбен тәмамлаганнан соң «[[Рубин-2 (футбол клубы, Казан)|Рубин-2]]» өчен ФКК (физик культура коллективлары) беренчелегенә, дублёрлар турнирында «Рубин» дублендә, ә аннары [[Русиянең икенче футбол дивизионы|икенче дивизионда]] «Рубин-2»дә дүрт сезон уздыра&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://onedivision.ru/articles/type-3/item-142071-marat-sagirov-nauchivshis-hodit--ne-rasstavalsya-s-myachom|title=Марат Сагиров: Научившись ходить, не расставался с мячом|accessdate=2019-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190920210500/http://onedivision.ru/articles/type-3/item-142071-marat-sagirov-nauchivshis-hodit--ne-rasstavalsya-s-myachom|archivedate=2019-09-20|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sport.business-gazeta.ru/article/128009 Марат Сагиров: «Минвалиев и Тихонов породнились, благодаря игре за „Рубин“»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190920210500/https://sport.business-gazeta.ru/article/128009 |date=2019-09-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://primamedia.ru/news/279633/ Ближайшие планы связываю только с «Лучом» — полузащитник Марат Сагиров]&lt;/ref&gt;. 2005—2007 елларда икенче дивизионның «Урал-Идел буе» зонасы җыелма командасы өчен ел саен ноябрьнең «Надежда» профессиональ футбол лигасы (ПФЛ) кубогы турнирында уйный.

2009 елда Ижауның «СОЮЗ-Газпром» өчен, ә 2010 елда «Тюмень» клубы өчен уйный. 2011/12 сезонын [[Футбол милли лигасы беренчелеге]]ндә (ФМЛ), «[[КАМАЗ (футбол клубы, Яр Чаллы)|КАМАЗ]]» өчен чыгыш ясап, үткәрә. «КАМАЗ»ның финанс сәбәпләре аркасында ФМЛда уйнаудан баш тарткач, «Луч-Энергия»гә күчә&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://football-dv.ru/?p=5794 |title=Марат Сагиров пополнил состав «Луча-Энергии» |accessdate=2021-03-24 |archivedate=2025-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250124222350/http://football-dv.ru/?p=5794 }}&lt;/ref&gt;. Сезонны яхшы уздырылуга карамастан, [[Владивосток]] командасының яңа баш тренеры Александр Григорян аны командада калдырмый һәм Сәгыйров [[Чаллы|Яр Чаллыга]] кайта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://onedivision.ru/news/type-1/item-415686-aleksandr-grigoryan-esli-sagirov-vyiplyivet-v-fnl-i-pokajet-yarkuyu|title=Александр Григорян: Если Сагиров «выплывет» в ФНЛ и покажет яркую игру — признаю ошибку|accessdate=2019-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190920210455/http://onedivision.ru/news/type-1/item-415686-aleksandr-grigoryan-esli-sagirov-vyiplyivet-v-fnl-i-pokajet-yarkuyu|archivedate=2019-09-20|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://onedivision.ru/news/type-1/item-425523-v-kamaz-vernulsya-marat-sagirov|title=В «КАМАЗ» вернулся Марат Сагиров|accessdate=2019-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190920210458/http://onedivision.ru/news/type-1/item-425523-v-kamaz-vernulsya-marat-sagirov|archivedate=2019-09-20|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Бер елдан [[Иваново]]ның «Текстильщик» командасы сафын тулыландыра, аның өчен өч сезон уйный. 2017/18 сезонда [[Түбән Кама]] «[[Нефтехимик (футбол клубы, Түбән Кама)|Нефтехимик]]» һәм «Лада-Тольятти» өчен чыгыш ясый, шуннан соң ел дәвамында (2018/19 сезон) [[Бөек Луки]]ның «Луки-энергия» өчен уйный, аның белән Россия кубогының 1/16 финалына җитә, анда, матчта исәпне ачып, 5 нче минутта «[[Енисей (футбол клубы, Красноярск)|Енисей]]» командасына гол кертә (1:2)&lt;ref&gt;[https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Russian_Cup/stats/turnir_14737/game_1380670337 Кубок России 2018-19. 1/16 финала «Луки-Энергия» — «Енисей»]&lt;/ref&gt;. 2019 елның икенче яртысын «[[Бугульма-Рунако (футбол клубы, Бөгелмә)|Бугульма-Рунако]]» командасында уздыра, аның белән [[Татарстан]] чемпионы һәм Кубогы иясе була (чемпионатта 9 матч үткәрә, 1 туп кертә, Кубокта — 4 матч, 1 гол).

2020 елда [[Биектау]]ның «Эверест»ы өчен Татарстан чемпионатында һәм Кубогында уйный (чемпионатта — 11 матч, 7 гол, Кубокта — 2 матч, 2 гол).

Россия беренчелегендә һәм Кубогында барлыгы 390 дан артык матч үткәрә, 67 туп кертә.

== Казанышлар ==

* [[Русиянең икенче футбол дивизионы|Икенче дивизионның]] «Восток» зонасы иң яхшы ярымсакчы — 2012/13&lt;ref&gt;{{Citation |title=Воспитанник «Рубина» признан лучшим полузащитником второй лиги (зона «Восток») |url=http://sport.business-gazeta.ru/news/66487 |access-date=2021-03-24 |archive-date=2019-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920210459/http://sport.business-gazeta.ru/news/66487 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;;
* «Тюмень» футбол клубының 2010 елгы сезондагы иң яхшы уенчысы&lt;ref&gt;[https://megatyumen.ru/posts/bolelschiki-i-zhurnalisty-otmetili-marata-sagirova Болельщики и журналисты отметили Марата Сагирова]&lt;/ref&gt;;
* Икенче дивизион җиңүчесе: 2012/13 («Восток»).

== Искәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

== Сылтамалар ==

* [https://premierliga.ru/players/Sagirov-Marat Россиянең Футбол Премьер-Лигасы сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115184850/https://premierliga.ru/players/Sagirov-Marat |date=2021-01-15 }}

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Әлифба буенча спортчылар]]
[[Төркем:«Рубин» футбол клубы]]</text>
      <sha1>jxrg32oya7i1ec9ywgzuwxxa64uj4ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пура Улун Дану Батур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212289</id>
    <revision>
      <id>5840385</id>
      <parentid>4419030</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16070" sha1="qcs19n22wagj5rhuwt8sl9ef0iknq3v" xml:space="preserve">{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = 
|Татар атамасы                    = Пура Улун Батур Гыйбадәтханәсе
|Үз атамасы                       = 
|Рәсем                            = Pura Ulun Batur middle gate.jpg
|Рәсем язуы                       = Гыйбадәтханәнең иң эчке изге урында керүне билгеләүче Пура Улун Дану Батурның [[падуракша]] (шулай ук ''kori agung'') порталы.
|Рәсем зурлыгы                    = 
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = Индонезия
|Урнашу урыны статусы             = төбәк / район
|Урнашу урыны                     = Jalan Kintamani, Batur Selatan, [[Bangli]], Bali 80652
|Координатлары                    = {{coord|-8.254719|115.335851|display=inline,title}} 
|Дин                              = 
|Мәхәллә                          =
|Кайсы дини агымга карый          = [[Вишну]] Ходаена табыну, [[Дэви Дану]] Алиһәсенә табыну
|Бина төре                        = 
|Мигъмарият стиле                = 
|Проект авторы                    = 
|Төзүче                           = 
|Нигезләүче                       =
|Беренче телгә алу                =
|Нигезләү                         =  17-енче гасыр (1926 елда күчерелгән булган)
|Төп даталар                      = 
|Юк ителгән                       =
|Төзелешнең башлануы              = 
|Төзелешнең тәмамлануы            = 
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = 
|Сайт                            = [https://web.archive.org/web/20131006230627/http://www.srimahamariammantemplebangkok.com/]
|Commons                          =
}}

'''Пура Улун Дану Батур''' (шулай ук &quot;Пура Батур&quot; яки &quot;Пура Улун Дану&quot;) [[Индонезия]]дә, [[Бали]] утравында урнашкан Һинд дине [[Бали гыйбадәтханәсе]]. Пура Кахьянган Джагат буларак, Пура Улун Дану Батур [[Бали]]да иң әһәмиятле гыйбадәтханәләрнең берсе, ул бөтен утрауда гармония һәм тотрыклык тәэмин итүче булып торган. Пура Улун Дану Батур Төньяк юнәлешен чагылдыра, ул Ходай Вишнуга һәм җирле Алиһә [[Дэви Дану]]га багышланган, ул Батур Күле Алиһәсе, бу Балида иң зур күл. Баштагы гыйбадәтханә нигезе җимерелүеннән соң, гыйбадәтханә яңа урынга күчерелгән булган һәм янә 1926 елда төзелгән булган.

==Батур авылы==
Батур авылы Батур тавының кальдерасы янында урнашкан. Авыл өч ''пербекелан''га бүленгән (административ бүлек), алар Батур Утара (төньяк), Батур Тенгаһ (урта), һәм Батур Селатан (көньяк). Авыл кешеләре фермерлар, кәсепчеләр, хөкүмәт хезмәткәрләре һәм туризм сәнәгатендә эшлиләр.

==Тарихы==
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De met lava bedolven poort van het tempelcomplex in Batoer TMnr 10016437.jpg|thumb|left|1926 ел янартау ату вакытында Батур Тавының кара лавасы Пура Батурның [[кори агунг]]ын басты диярлек.]]
Пура Батур яки Пура Улун Дану беренче мәртәбә 17-енче гасырда нигезләнгән булган. Гыйбадәтханә Ходай [[Вишну]]га һәм күл Алиһәсе Дэви Дануга багышланган булган. Балида иң зур күл Батур Күле Балида бик әһәмиятле булып тора һәм Балида авыл хуҗалыгы эшчәнлекләре өчен беренчел су чыганагы булып тора. &quot;Пура&quot; сүзе &quot;гыйбадәтханә&quot; дигәнне аңлата, шул ук вакытта ике сүз &quot;улун&quot; (&quot;баш&quot; яки &quot;чыганак&quot;) һәм &quot;дану&quot; (&quot;күл&quot;, бу Батур Күленә карый), бу &quot;күл чыганагы&quot; дип тәрҗемә ителә; һәм шулай итеп гыйбадәтханәнең исеме турыдан-туры мәгънәдә &quot;Күл Чыганагы Гыйбадәтханәсе&quot; дип тәрҗемә ителә. &quot;Батур&quot; сүзе Батур авылына карый, бу гыйбадәтханә урнашкан авыл, аның мәгънәсе &quot;саф&quot;, &quot;рухи чиста&quot;. Пура Улун Дану билгеләмәсе Батур авылы яшәүчеләрнең һәм бөтен Балилыларның муллылыгында суның әһәмиятен күрсәтә, бигрәк тә дөге кырлары өчен су чыганагы буларак.{{sfn|Hood|2010|p=33}}

Пура Улун Дану Батур берничә борынгы [[лонтара]]да [[Бали гыйбадәтханәләре]]нең берсе дип искә алына, ул универсаль Пураларның алты төркемнәренең берсе дип искә алына.{{sfn|Ketut Gobyah|Jro Mangku I Ketut Riana|2018}}

Батур Тавының 1917 елда ташуы вакытында Пура Батур (ул вакытта Каранг Аньяр, буларак мәгълүм, ягъни &quot;Яңа Өлкә&quot;) [[Батур Тавы]]ның көньяк-көнбатыш нигезендә урнашкан булган. 1917 ел янартау агымы вакытында лава агуы меңнәрчә бәхетсез очраклар китереп чыгарган. Лава гыйбадәтханәгә кадәр барып җитмәгәнгә күрә, Бали кешеләре моны яхшы алкыш дип санаганнар һәм шул урында калырга карар кылганнар.{{sfn|Ketut Gobyah|Jro Mangku I Ketut Riana|2018}}

1926 елның 21 апреленда Батур Тавы янә аткан, бу юлы бөтен Каранг Аньяр авылын җимергән. Лава шулай ук нигезгә кадәр аккан, бөтен нигезне диярлек каплаган. Авылның җимерелүе һәм 1500 авыл халкының вафат булуына кармастан, 11 катлы төп гыйбадәтханә сакланып калган. Батур Тавының әйләнә-тирәсе кеше яшәми торган дип игълан ителгән һәм Каланг Аньяр авылы халкы күченергә мәҗбүр булган. Күченүгә күрше авыллар халкы ярдәм иткән: Деса Баюнг, Тунггиран, Кедисан, Буанан, Секардади. Голландия Индияләре хөкүмәте Бангли региональ армиясен җибәргән һәм кайбер төрмәдә утыручылар күчү белән ярдәм иткәннәр.{{sfn|Hood|2010|p=34}} Сакланып калган 11-катлы гыйбадәтханә яңа урынга күчерелгән булган, шулай ук гыйбадәтханәнең башка әһәмиятле ядкәрләре.{{sfn|Ketut Gobyah|Jro Mangku I Ketut Riana|2018}} Гыйбадәтханәнең изге ядкәрләре арасында Пура Батурның гамеланы булган, ул махсус традицион [[бале]]га Деса Баюнгта Пурага күчерелгән булган; шулай ук саклаучы рух фигурасы (Бхатара Геде) ул башка авылга күчерелгән булган, шулай итеп яшәүчеләр күчү вакытында һаман табына алганнар.

Берничә көннән соң, авыл янә төзү программасы Бангли региональ хөкүмәте тарафыннан башланган булган. Йортлар, административ офислар, һәм нигез инфраструктурасы өчен акча җыелган булган. Берничә айдан соң, Батур Тавы тирәсе урыннар куркынычсыз дип игълан ителгән, һәм шундук авылны торгызу программасы башланган. Авыл өчен яңа урын сайланган булган, бу юлы Батур Күленең кальдера боҗрасыннан калкулык буйлап өстәрәк. Элеккеге гаиләләр арасында җир иманалары өләшенгән булган. Бөтен процессны тәртипне тәэмин итү өчен җирле полиция хезмәткәрләре (&quot;мантри полиси&quot;) күзәткәннәр. Йортлар һәм нигез инфраструктурасы тәмамлау белән, Бангли төбәк хөкүмәте шулай ук яңа гыйбадәтханәне төзү өчен акча җыйган, бу хәзерге Пура Улун Дану Батур булган. Гыйбадәтханәне 1926 елда төзеп бетергәч гыйбадәтханәнең гамеланы һәм сакчы рухы гыйбадәтханәгә кайтарылган булган. Гамеланны һәм сакчы фигураны гыйбадәтханәгә кайтару буенча церемония үткәрелгән булган һәм шулай ук яңа гыйбадәтханәне һәм ядкәр объектларын чистарту церемониясе үткәрелгән булган.{{sfn|Hood|2010|p=35}}

==Гыйбадәтханә нигезе==
[[File:PuraUDBaturMeruTumpang.JPG|thumb|right|11 яруслы [[Меру манарасы]] (''pelinggih'') һәм Пура Пенатаран Агунг Батурның эчке изге урыны.]]
Пура Батурга тугыз төрле гыйбадәтханә керә, шуларга су, авыл хуҗалыгы, изге чишмәләр, сәнгатькә, һөнәрләр һәм башкалар Ходайлары һәм Алиһәләренә багышланган 285 изге урын һәм павильон керә. Төп гыйбадәтханәдә Пура Пенатаран Агунг Батурның биш бина яны урыны бар. Аның иң әһәмиятле изге урыннарына 11-катлы меру керә, ул эчке һәм иң изге бина янына керә, өч 9-катлы меру Батур Тавы, Абанг Тавы һәм Ида Батара Далем Ватуренггонгка багышланган, бу [[Гелгел]] династиясенең илаһилаштырынган Патшасы, ул 1460 елдан 1550 елга кадәр хөкем иткән. Сигез башка гыйбадәтханә - ул Пенатарам Пура Джати, Пура Тирта Бунгках, Пура Таман Сари, Пура Тирта Мас Мампех, Пура Сампиан Ванги, Пура Гунарали, Пура Паданг Сила һәм Пура Тулук Бийю.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wonderfulbali.com/centralbali/ulundanu-batur.htm |title=Ulun Danu Temple Batur |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2018 |website=Wonderful Bali |publisher=Wonderful Bali |access-date=April 29, 2018 |quote= |accessdate=2018-11-27 |archivedate=2014-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140606230420/http://www.wonderfulbali.com/centralbali/ulundanu-batur.htm }}&lt;/ref&gt;

Төп [[Бали гыйбадәтханәсе]] Пура Пенатаран Агунг Батур өч өлкәгә бүленгән: гыйбадәтханәнең тышкы изге урыны (''jaba pisan'' яки ''nistaning mandala''), урта изге урыны (''jaba tengah'' яки ''madya mandala''), һәм башка изге урын (''jero'' яки ''utamaning mandala'').{{sfn|Stuart-Fox|1999|p=47}}{{sfn|Auger|2001|p=98}}

Пура Улун Дану Батурның төп изге урыны эчке изге урында (''jero'')-да урнашкан. Төп изге урын 11-катлы [[Меру манарасы]], ул Ходай [[Шива]]га һәм аның хатыны [[Парвати]]га багышланган.

==Фестиваль==
Пура Улун Дану Батурның [[одалан]]ы (төп сые) Бали календаре буенча (Сасиһ Кедасаның Пурнама) елында 10-ынчы тулы аенда була, ул гадәттә Март ахырына яки иртә Апрельгә туры килә.

== Шулай ук карагыз ==
*[[Бали гыйбадәтханәләре]]

== Искәрмәләр==
{{reflist|30em}}

==Цитата китерелгән китаплар==
*{{cite book |editor-last=Auger |editor-first=Timothy |date=2001 |series=Eyewitness Travel Guides |title=Bali &amp; Lombok |trans-title= |url= |dead-url= |format= |language= |location=London |publisher=Dorling Kindersley |isbn=0751368709 |archive-url= |archive-date= |via= |subscription= |ref=harv}}
*{{cite book |editor-last=Fox |editor-first=James J. |date=1999 |series=Indonesian Heritage |title=Religion and Ritual: Balinese Hindu Temples |last=Stuart-Fox |first=David |trans-title= |url= |dead-url= |format= |language= |location=Singapore |publisher=Archipelago Press |isbn=9813018585 |archive-url= |archive-date= |via= |subscription= |ref=harv}}
*{{cite book |last=Hood |first=Made Mantle |date=2010 |title=Triguna: A Hindu-Balinese Philosophy for Gamelan Gong Gede Music |volume=2 |series=SoundCultureStudies |url=https://books.google.co.id/books?id=gV09rfpgMwAC |location=Münster |publisher=LIT Verlag |isbn=9783825812300 |ref=harv }} 
*{{cite web |url=http://www.babadbali.com/pura/plan/ulun-danu-batur.htm |title=Pura Ulun Danu Batur |author2=Jro Mangku I Ketut Riana |author1=Ketut Gobyah |date=2018 |website=Babad Bali |publisher=Yayasan Bali Galang |access-date=April 29, 2018 |ref=harv |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122032520/http://www.babadbali.com/pura/plan/ulun-danu-batur.htm |archive-date=November 22, 2017 |dead-url=no |accessdate=2018-11-27 |archivedate=2017-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171122032520/http://www.babadbali.com/pura/plan/ulun-danu-batur.htm }}&lt;/ref&gt;
{{refend}}

==Тышкы сылтамалар==
*[http://fora.tv/2006/02/13/J__Stephen_Lansing_A_Thousand_Years_in_Bali#fullprogram/ ''A Thousand Years in Bali'' (documentary)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029120637/http://fora.tv/2006/02/13/J__Stephen_Lansing_A_Thousand_Years_in_Bali#fullprogram/ |date=2014-10-29 }}
*[http://everybodyandnobody.wordpress.com/2009/12/05/direct-water-democracy-in-bali/ Direct Water Democracy in Bali]
*[https://archive.is/20130415093437/http://www.ghn.globalheritagefund.org/explore.php?id=1154/ Pura Batur on Global Heritage Network]

[[Төркем:Һинд дине]]
[[Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре]]
[[Төркем:Вишнуизм]]
[[Төркем:Шактизм]]</text>
      <sha1>qcs19n22wagj5rhuwt8sl9ef0iknq3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фән Вәлиәхмәтов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218131</id>
    <revision>
      <id>5840374</id>
      <parentid>5612252</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Хәтер */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16384" sha1="jaq4gzbudgv3vz6h798ai3db8s4nbnq" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Исем              = Фән Вәлиәхмәтов
 |Имза          = 
 |Фото             = Ф.Г.Вәлиәхмәтов_1.jpg
 |Рәсем асты язуы    = 
 |Фон              = solo_singer
 |Тугандагы исеме = 
 |Тулы исеме       = Фән Гафис улы Вәлиәхмәтов
 |Туу көне    = 18.01.1951
 |Туу урыны   = [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]] {{туу урыны|Шаран районы|Шаран районында}}, [[Хафиз (Шаран районы)|Хафиз]] 
 |Үлү көне      = 12.10.2024
 |Үлү урыны     = [[РФ]], [[БР]], {{үлем җире|Шаран|Шаран районында}} 
 |Еллар             = 1979 ― 2024
 |Дәүләт           = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
 |Һөнәрләр        = [[җырчы]]
 |Моң  = 
 |Кораллар      = баян
 |Жанрлар            = эстрада
 |Псевдонимнар       = 
 |Коллективлар       = [[Башкорт дәүләт филармониясе]]&lt;br/&gt;[[«Болгар» бию театры (Яр Чаллы)|«Болгар» бию ансамбле]]
 |Хезмәттәшлек   = 
 |Лейбллар           = 
 |Бүләкләр          = [[Файл:С.Юлаев ордены.jpg|30px|С. Юлаев ордены - 2021]][[Файл:NarodniArtistTatarstana.jpg|20px|ТР халык артисты - 2007]] [[Файл:BashNarodArt1.jpg|20px|БР халык артисты -2011]] &lt;br/&gt;[[Илдар Юзеев исемендәге премия|Илдар Юзеев премиясе]] 
 |Сайт             = [https://vk.com/club52047120  vk.com]
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Вәлиәхмәтов}}
'''Фән Вәлиәхмәтов''', Фән Гафис улы Вәлиәхмәтов (''[[1951 ел]]ның [[18 гыйнвар]]ы, [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Шаран районы]], Хафиз ― [[2024 ел]]ның [[12 октябрь|12 октябре]], [[РФ]], [[БР]], [[Шаран районы]], [[Шаран]]'' ) ― җырчы, виртуоз тальянчы, [[Татарстанның халык артисты|Татарстанның]] (''[[2007 ел|2007]]'') һәм [[Башкортстанның халык артисты|Башкортстанның]] (''[[2011 ел|2011]]'') халык артисты. Шаран районының мактаулы гражданы (2013). [[Илдар Юзеев исемендәге премия|Илдар Юзеев премиясе]] лауреаты (2024).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Ф.Г.Вәлиәхмәтов.jpg|200px|thumb|right|Фән Вәлиәхмәтов]]
[[1951 ел]]ның [[18 гыйнвар]]ында [[Башкортстан АССР]] [[Шаран районы]]ның 20 генә йортлы Хафиз авылында туган. Әтисе — Гавис, әнисе — Галимә. 
[[Уфа сәнгать укуханәсе]]н (''[[1979 ел|1979]], [[Джон Мусин|Д. Ә. Мусин]] классы''), [[Башкорт дәүләт университеты]]ның татар теле һәм әдәбияты бүлеген (''[[1993 ел|1993]], читтән торып'') тәмамлаган.

[[Уфа сәнгать укуханәсе|Сәнгать укуханәсен]] тәмамлагач, [[Фәридә Кудашева]] һәм [[Бәхти Гайсин]]ның концерт төркемендә 8 ел җырлый. Аннары үзенең концерт төркемен оештырып, ил буенча гастрольләрен башлап җибәрә.

[[1970 ел]]дан [[Туймазы]] мәдәният сараенда солист булып эшли.

[[1973 ел|1973]]-[[1974 ел]]ларда [[Бүздәк районы]] мәдәният йортында хезмәт куя.
 
[[1979 ел]]дан [[Башкорт дәүләт филармониясе]] солисты.

[[1995 ел|1995]]—[[2005 ел]]ларда [[Чаллы]]ның [[«Болгар» бию театры (Яр Чаллы)|«Болгар» бию ансамбле]] (''хәзерге'' [[«Болгар» бию театры (Яр Чаллы)|«Болгар» бию театры]]) җырчысы&lt;ref&gt;[https://bashmusic.net/ru/vse-iskusstva/music/ispolniteli-music-profile/view/playlist/id/232  Фән Вәлиәхмәтов]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Единый портал башкирской музыки{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

2024 елның 12 октябрендә вафат булган. [[Шаран]] авылы зиратында әнисе кабере янәшәсендә җирләнә&lt;ref&gt;''Зилә Мөбәрәкшина.'' [https://intertat.tatar/news/fan-valiaxmatovnyn-yakty-istalegena-baskortstan-tatarlarynyn-ioze-tayanycy-ide-5868943  Фән Вәлиәхмәтовның якты истәлегенә: «Башкортстан татарларының йөзе, таянычы иде».] [[Интертат]], 13.10.2024&lt;/ref&gt;.
== Иҗаты ==
Көчле, үзенчәлекле бәрхет тавышка ия. Татар җырчыларының халыкчан җыр башкару традициясен дәвам итә. Утыз яше тулгач, тальян гармунда уйнарга өйрәнә. Тальян гармуннарын [[Удмуртия]]нең [[Чайковски]]й шәһәрендә яшәгән Җидеяр Мөхеяровтан (''Зидияр Мухояров, чыгышы белән [[БР]] [[Тәтешле районы]]ннан,  милләте [[удмурт]]'') махсус ясатып алган&lt;ref&gt;''[[Илфак Шиһапов]]''. [http://matbugat.ru/news/?id=10438  Фән Вәлиәхмәтов белән әңгәмә]. «[[Шәһри Казан]]»&lt;/ref&gt;.

Репертуарында [[Бәхти Гайсин]], [[Мөфтәдин Гыйләҗев]], Фәнир Галимов, [[Нур Даутов]], Вәлит Илембәтов, Венер Мөхәммәдиев, Рауза Сəхəветдинова, [[Рим Хәсәнов]] һ. б. композиторларның җырлары, [[татар халык җырлары|татар]] («Герман көе», «Зөлəйха», «Шахта», «Күгәрчен гөрлидер», [[Рамай (җыр)|«Рамай»]], «Урман», «Васфикамиләкәем», «Әрәмә», «Сагыну», «Авыл көе», «Зөләйха», «Рекрутлар җыры», «Урам көе», «Арча яклары», «Каюм көе», «Акъяр көе», «Һаваларда йолдыз», «Чибәр кызга», «Зөһрә йолдыз», «Мәк чәчәге», «Күн авылы көе»), [[Башкорт халык җырлары|башкорт]] («Гайсә ахун», «Порт Артур», «Ялчыгол») халык җырлары һ. б. җырлар. Халыкта онытылган җырларны табып алып, башкара. Татар халык җырларыннан, тальянда уйнап, аудиодиск чыгарган.

[[Гөлшат Зәйнашева]] сүзләренә «Кердем карурманнарга», «[[1995 ел]]ның иң яхшы җыры» — «Әле дә дуслар бар әле», «Хәтеремдә, әткәй», «Хәсәншәех»  (''Алмаз Галин сүзләре, Венер Мөхәммәдиев көе''), «Авылга бер кайтып килик», «Аңла инде», «Йөрәгемдә моңнарың», «Көзге чәчкәләр» (''Мөфтәдин Гыйләҗев көе''), «Моңаймачы, дускаем», «Сарманай» (''Мөфтәдин Гыйләҗев көе, Вил Казыйханов сүзләре''), «Казлар юлы», «Сагындырыр әле туган як», «Син Илешкә килсәң», «Сөйгән яр», «Бар иде яшь чаклар» (''[[Роберт Миңнуллин]] сүзләре, Мөфтәдин Гыйләҗев көе''), «Кулда тальян гармун» (''Уран Кинҗәбулатов сүзләре, Мөфтәдин Гыйләҗев көе'') һ. б. җырлар Ф. Вәлиәхмәтов башкаруында популярлашып китә.

Фән Вәлиәхмәтов [[РФ]] төбәкләре һәм чит илләр буйлап гастрольләрдә йөри, [[татар халкы]]ның гыйбрәтле язмышка дучар булган вәкилләре белән еш очраша, шуңа күрә үз программасына милли аңны уята, җанга тынгылык бирми торган җырларны кертә. «Теләсә нинди җырга тотынмый, фәкать үзенә килешле, үзенә тиешле, үзенә муафыйк җырларны гына сайлап ала. Ул башкарган җырлар турыдан-туры халык күңеленә барып тоташа» ([[Илһам Шакиров|И. Шакиров]]).

«Татарстан АССРда БАССР әдәбияты һәм сәнгате көннәре»ндә (''[[1989 ел|1989]]''), [[Казакъстан]]ның Күкчатау өлкәсе Кызыл-Яр авылында [[Ибраһим Сәләхов]]ның 80 яшьлек юбилеенда (''[[1991 ел|1991]], [[октябрь]]''), [[Карелия]]нең Суоярви районында әдәби-музыкаль очрашуларда, [[Сабантуй]] бәйрәмендә (''[[Әделайд]], [[Австралия]], [[2006]]'') һ. б. бик күп мәдәни чараларда катнаша.

[[2014 ел]]да [[Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе|Габдулла Тукай премиясенә]] тәкъдим ителгән&lt;ref&gt;[https://vk.com/club52047120  Вконтакте сәхифәсе]&lt;/ref&gt;.

{{цитата|автор=[[Илһам Шакиров]], җырчы, РФ халык артисты| 
[[Казакъстан]]да үзе думбрада уйнап, үзе җырлаучыны «Акын», [[Азәрбайҗан]]да «саз» дигән уен коралында үзе уйнап, үзе җырлаучыны «Ашуг» диләр. Боларның һәр икесе дә «Халык җырчысы» дигәнне аңлата. Безнең халык җырчыбыз, халык артисты — Фән Вәлиәхмәтов була инде}}

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[1989 ел|1989]] — БАССР атказанган артисты 
* [[1994 ел|1994]] — [[Татарстанның атказанган артисты]] 
* [[2007 ел|2007]] — [[Татарстанның халык артисты]] 
* [[2010 ел|2010]] — «Алтын Урал» халык премиясе
* [[2011 ел|2011]] — [[Башкортстанның халык артисты]]
* [[2013 ел|2013]] — «Шаран районының мактаулы гражданы»
* [[2021 ел|2021]] — [[Салават Юлаев ордены]] (БР)&lt;ref&gt;[https://glavarb.ru/upload/medialibrary/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20(2021.03.19).pdf Список награждённых государственными наградами Республики Башкортостан.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501023431/https://glavarb.ru/upload/medialibrary/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20(2021.03.19).pdf |date=2021-05-01 }} glavarb.ru, 19.03.2021{{ref-ru}}{{V|19|03|2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.azatliq.org/a/31159592.html  Фән Вәлиәхмәтов Салават Юлаев ордены белән бүләкләнде.] [[Азатлык радиосы]], 19.03.2021&lt;/ref&gt;.
* 2024 ― [[Илдар Юзеев исемендәге премия|Илдар Юзеев премиясе]] ― ''актив мәдәни-иҗтимагый эшчәнлеге һәм Илдар Юзеев иҗатын пропагандалавы өчен''&lt;ref&gt;''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/maidan-zurnaly-ildar-yuzeev-premiyasen-berence-martaba-kazanda-tapsyrdy-5886531 «Мәйдан» журналы Илдар Юзеев премиясен беренче мәртәбә Казанда тапшырды.] [[Татар-информ]], 20.04.2024&lt;/ref&gt;.
== Гаиләсе ==
Хатыны Светлана, уллары.

Сын Валиахметов Руслан Фанович

Внук Валиахметов Вильдан Русланович

Внучка Валиахметова Рузанна Руслановна
== Хәтер ==
* [[2025 ел]]да туган ягы [[Шаран районы]] административ үзәге [[Шаран]] авылында һәйкәл куелган. Һәйкәлне гранит ташыннан [[Октябрьски]]й шәһәре скульпторы Рамил Шәфигуллин ясаган. Монумент милли бизәкле кием кигән, тальян гармунга кушылып җырлаучы артистны сурәтли&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/baskortstanda-tanylgan-yrcy-fan-valiaxmatovka-haikal-acyldy-5907094 Башкортстанда танылган җырчы Фән Вәлиәхмәтовка һәйкәл ачылды.] [[Татар-информ]], 2.07.2025&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Инсаф Хужабирганов.'' [https://www.bashinform.ru/news/culture/2025-07-01/v-bashkirii-ustanovili-pamyatnik-izvestnomu-pevtsu-fanu-valiahmetovu-4297478  В Башкирии установили памятник известному певцу Фану Валиахметову.] [[Башинформ]], 1.07.2025&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
# ''Фән Вәлиәхмәтов''. Яшәүләрем – җыр минем!. К.: «Сүз» нәшрияты, 2006.
# ''[[Шаһинур Мостафин]]''. «Чын дусларым бар әле». Фән Вәлиәхмәтов иҗат портретына штрихлар. [[Мәйдан (журнал)|«Мәйдан»]], 2007 ел, сентябрь, 42-55нче бит.
 
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
*''Э. Ә. Нәбиева''.  [http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/5163-v-li-khm-tov-f-n-vis-uly  Фән Вәлиәхмәтов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421132637/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/5163-v-li-khm-tov-f-n-vis-uly |date=2016-04-21 }}. Башкирская энциклопедия{{ref-ru}}{{ref-ba}}
* ''[[Шаһинур Мостафин]]''. [http://beznen.ru/basma/2014-15/fen-veliehmetov-fenomeni/  Фән Вәлиәхмәтов феномены] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826103209/http://beznen.ru/basma/2014-15/fen-veliehmetov-fenomeni/ |date=2016-08-26 }}. «[[Безнең гәҗит]]», 17.04.2014

== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Халык артисты}}

{{DEFAULTSORT:Вәлиәхмәтов, Фән}}
[[Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Татар җырчылары]]
[[Төркем:Башкортстан җырчылары]]
[[Төркем:Татарстанның халык артистлары]]
[[Төркем:Башкортстанның халык артистлары]]
[[Төркем:Музыкантлар]]
[[Төркем:Салават Юлаев ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Илдар Юзеев премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>jaq4gzbudgv3vz6h798ai3db8s4nbnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мундайюр Махадэв Гыйбадәтханәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220808</id>
    <revision>
      <id>5840375</id>
      <parentid>5763443</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5880" sha1="1qvr1van2i2ijla6rd40m5tdjyb3msw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = Мундайюр Махадэв Гыйбадәтханәсе
|Татар атамасы                    = 
|Үз атамасы                       = 
|Рәсем                            = Mundayur_Siva_Temple.jpg
|Рәсем язуы                       = 
|Рәсем зурлыгы                    = 
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = 
|Урнашу урыны статусы             = 
|Урнашу урыны                     = [[Һиндстан]], [[Керала]], [[Тхриссур районы]]
|Координатлары                    = {{coord|10.5889392|76.1603538|type:landmark_region:IN-KL|display=inline,title}}
|Дин                              = [[Һинд дине]]
|Мәхәллә                          =
|Кайсы дини агымга карый          = [[Шива]] Ходаена табыну
|Бина төре                        = 
|Мигъмарият стиле                = [[Керала архитектурасы]]
|Проект авторы                    = 
|Төзүче                           = 
|Нигезләүче                       = 
|Беренче телгә алу                =
|Нигезләү                         = 
|Төп даталар                      = 
|Юк ителгән                       =
|Төзелешнең башлануы              = 
|Төзелешнең тәмамлануы            = 
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = 
|Сайт                             = 
|Commons                          =
}}
'''Мундайюр Махадэва Гыйбадәтханәсе''' ([[Малаялам теле]]ндә:മുണ്ടയൂർ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം) [[Һиндстан]]да, [[Керала]] штатында, [[Тһриссур Районы]]нда, [[Анджур]]да урнашкан борынгы [[Һинд дине гыйбадәтханәсе]].&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_siva_temples.htm |title=108 Siva Temples |publisher=The Kerala Temples |accessdate=2014-11-06}}&lt;/ref&gt;. Гыйбадәтханә SH-69 (Тһриссур - Куттирпурам юлы) янында Мундайюр авылында урнашкан.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.google.com/maps/place/Mundayur+Mahadeva+Temple+Pond/@10.5896447,76.1595988,644m/data=!3m1!1e3!4m12!1m6!3m5!1s0x3ba7ebadebbc0be5:0x485fb2588fd4ee8d!2sMundayur+Mahadeva+Temple+Pond!8m2!3d10.5892519!4d76.1604988!3m4!1s0x3ba7ebadebbc0be5:0x485fb2588fd4ee8d!8m2!3d10.5892519!4d76.1604988 |title=Goolge Map |publisher=Google.com/maps }}&lt;/ref&gt; [[Гыйбадәтханә]]нең төп Ходае булып Ходай [[Шива]] тора, ул көнчыгышка карап төп изге урында урнашкан. Риваять буенча Ходай Шива потын олы фикер иясе [[Парашурама]] корган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vaikhari.org/108shivalaya.html|title=108 Shiva Temples in Kerala created by Lord Parasurama; 8. Mundayoor or Mundoor Shiva Temple|website=www.vaikhari.org|accessdate=2019-05-14|archivedate=2019-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191206225939/http://www.vaikhari.org/108shivalaya.html}}&lt;/ref&gt; Ул [[Керала]]ның [[108 Шива Гыйбадәтханәсе]]нең берсе.&lt;ref&gt;Book Title: 108 Siva Kshetrangal, Author:Kunjikuttan Ilayath, Publishers: H and C Books&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vaikhari.org/108shivalaya.html |title=108 Shiva Temples in Kerala created by Lord Parasurama |publisher=Vaikhari |accessdate=2014-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://shaivam.org/temples-of-lord-shiva/mundayur-siva-temple|title= Shiva Temples Listing   Mundayur - Siva Temple |website=www.shaivam.org}}&lt;/ref&gt; [[Кожикоде Заморин]] армиясендә Ходай Шиваның Мундайюр Гыйбадәтханәсендә медитацияләгән һәм сугышка барган. Шул практикага күрә Мундайюр Ходай Шивасы аларны саклап калган.&lt;ref&gt;K.P. Padmanabha Menon, History of Kerala, Vol. IV, pp 86-87&lt;/ref&gt;

==Фестиваль==
Мундайюр Махадэва Гыйбадәтханәсенең ел саен фестивале Март-Апрель аенда (Малаялам ае: Минам)да Лакшарчана өчен бәйрәм ителә.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/in-thrissur-today/article3043634.ece |title=Mundayur Mahadeva Temple |publisher=The Hindu |accessdate=22 March 2012}}&lt;/ref&gt; [[Махашиваратри|Шиваратри]] фестивале тагын бер мәшһүр бәйрәм булып тора, ул ел саен Февраль-Март аенда (Малаялам ае: Кумбхам) бәйрәм ителә.

==Шулай ук карарга мөмкин==
* [[108 Шива Гыйбадәтханәсе]]
* [[Керала Гыйбадәтханәләре]]
* [[Тһриссур Авыл Җирлегендә Һинд дине гыйбадәтханәләре]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.keralawindow.net/Templestrissur.htm |title=TEMPLES OF THRISSUR |publisher=kerala windows |accessdate=22 March 2018 }}{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Искәрмәләр==
{{Reflist}}

[[Төркем:Һинд дине]]
[[Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр]]
[[Төркем:Шиваизм]]
[[Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре]]</text>
      <sha1>1qvr1van2i2ijla6rd40m5tdjyb3msw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User cu</title>
    <ns>14</ns>
    <id>224430</id>
    <revision>
      <id>5840257</id>
      <parentid>2383692</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="nfvu0m3kzjkw4oi9v6ghvotf6zg3hrl" xml:space="preserve">Бу төркемдәге кулланучылар үзләренең церковнославянский  белүләрен күрсәтәләр.

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре]]</text>
      <sha1>nfvu0m3kzjkw4oi9v6ghvotf6zg3hrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Паола мәчете (Мальта)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232345</id>
    <revision>
      <id>5840346</id>
      <parentid>5536909</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T07:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12870" sha1="1jvub15kd1bo8eopbt5xdl1fiyqltjg" xml:space="preserve">{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = Мәчет
|Татар атамасы                    = Паола мәчете
|Үз атамасы                       = {{lang-ar|مسجد مريم البتول}}
&lt;p&gt;
{{lang-mt|il-Moskea Raħal Ġdid}}
|Рәсем                            =  Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 01 ies.jpg
|Рәсем язуы                       = 
|Рәсем зурлыгы                    = 
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = Мальта
|Урнашу урыны статусы             = [[шәһәр]]
|Урнашу урыны                     =   [[Паола (Мальта)|Паола]], Dom Mintoff Road
|Координаталар                     = {{coord|35.875897|14.508822}}
|Статус                  = 
|Дин                              =  [[Ислам]]
|Мәхәллә                          = 
|Кайсы дини агымга карый          = [[сөнни]]
|Бина төре                        = 
|Архитектура стиле                = ислам архитектурасы
|Проект авторы                    = Mohammed Abid el-Soukri
|Төзүче                           = Gebco International Ltd.
|Нигезләүче                       = [[Мөәммәр әл-Каддафи]]
|Беренче телгә алу                =
|Нигезләү                         = 
|Төп даталар                      = [[1978 ел|1978]] (''төзелеш башланган'')&lt;br/&gt; [[1982 ел|1982]] (''җомга намазлары укылган'')&lt;br/&gt; [[1984 ел|1984]] (''рәсми рәвештә ачылган'')
|Юк ителгән                       =
|Төзелешнең башлануы              = 
|Төзелешнең тәмамлануы            = 
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = гамәлдә
|Сайт                             = 
|Commons                          =
}}
{{Портал|Ислам}}
'''Паола мәчете''' ({{lang-mt|il-Moskea Raħal Ġdid}}; {{Lang-ar|مسجد مريم البتول}}), '''Мәрьям әл-Батул мәчете''', шулай ук '''Мальта ислам үзәге''' — [[Мальта]]ның Паола (''Рахал Гдид, Яңа шәһәр'') шәһәрендә урнашкан [[ислам]] гыйбадәтханәсе, [[сөнни]] җәмигъ [[мәчет]]е. [[1702 ел]]дан соң Мальтада төзелгән беренче заманча мәчет. [[1978 ел]]да [[Мөәммәр әл-Каддафи]] башлангычы белән төзелә башлый, [[1982 ел]]дан [[җомга намазы|җомга намазлары]] укыла, [[1984 ел]]да рәсми рәвештә ачыла.

== Тарих ==
[[Мальта]]да [[мөселман]] җәмәгатьчелеге чагыштырмача зур түгел. Ил халкының (~397 296 кеше) 95 проценты [[Рим католик чиркәве]]нә карый. [[Мөселманнар]] [[2003 ел]]да 3 000 кеше, шуларның 2 250 — чит ил кешеләре, 600 — {{comment|натуральләшкән|naturalized citizens}} Мальта ватандашлары һәм 150 — үз халкы (''күпчелеге — мөселманннарга кияүгә чыгып, [[дин]]ен алыштырган [[хатын-кыз]]лар''). [[1974 ел]]да йөздән дә кимрәк, [[2003 ел]]да 3 мең, [[2010 ел]]га 6 000, [[2014 ел]]да 10 мең мөселман исәпләнә&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151113195439/http://www.tvm.com.mt/mt/news/il-kommunita-musulmana-bxewqa-ghal-moskej-godda-u-skola-akbar/  Il-komunità Musulmana b'xewqa għal żewġ Moskej ġodda u skola akbar (Мөселман җәмгыяте ике мәчет һәм яңа мәктәп булдырырга тели).] tvm.com.mt, 29.12.2014{{ref-mt}}&lt;/ref&gt; — аларның күбесе [[сөнниләр]] һәм чит ил кешеләре була. Әлеге саннар дөреслеккә туры килмәскә мөмкин, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Daily Telegraph|Daily Telegraph|en|The Daily Telegraph}} мәгълүматы буенча, Мальтада 18 мең качак кына бар — алар күпчелек [[мөселман]] [[ир-ат]]лар&lt;ref&gt;''Alison Gerard''.  [https://books.google.ru/books?id=zM-WAwAAQBAJ&amp;pg=PA19&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false  The Securitization of Migration and Refugee Women.] New York, 2014{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. [[Мөәммәр әл-Каддафи]] үтерелгәч (''[[2011 ел|2011]]''), 55 мең [[Ливия]] ватандашына [[Мальта]] виза биргән. Премьер-министр Джозеф Мускат кабинетында [[Коръән]] тотып ант иткән дәүләт хезмәткәре дә бар&lt;ref&gt;[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2003/24422.htm International Religious Freedom Report 2003 (Дин иреге турында халыкара доклад. 2003)]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Мәрьям әл-Батул мәчете ==
Илдә [[мөселманнар]] өчен башка [[намаз]] уку бүлмәләре дә бар, Мәрьям әл-Батул мәчете илдә рәсми танылган һәм проект буенча төзелгән мәчет булып тора. Аның каршында мөселман башлангыч мәктәбе (''[[мәдрәсә]]'') эшли&lt;ref&gt;[https://www.salatomatic.com/spc/u2w2CJXnZp   Islamic Centre of Paola.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191202191645/https://www.salatomatic.com/spc/u2w2CJXnZp |date=2019-12-02 }} salatomatic.com{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Мәчет [[1978 ел]]да дөньяда ислам динен тарату белән шөгыльләнүче [[Ливия]] хөкүмәт оешмасы — «Дөнья ислам бергәлеге» ({{lang-en|World Islamic Call Society}}) тарафыннан төзелә. [[1975 ел]]ның [[21 апрель|21 апрелендә]] Ливия [[Мальта]] хөкүмәтеннән мәчет өчен 6 700 [[квадрат метр]] мәйданлы җир кишәрлеге сатып ала. Мәчетнең проектын төзүче — Ливия архитекторы Мөхәммәд Габид әл-Шөкри (''Mohammed Abid Elshukri''). Мальта инженеры Альфред Бальзан (''Alfred Balzan'') җитәкчелегендә Gebco International Ltd. ширкәте [[1978 ел]]да төзелешне башлаган. Беренче таш [[1978 ел]]ның [[2 июль|2 июлендә]] халык алдында тантаналы чара барышында [[Мөәммәр әл-Каддафи]] тарафыннан салына. [[1982 ел]]да [[җомга намазы|җомга намазлары]] укыла башлый, [[1984 ел]]да Мальта белән Ливия арасында дуслык һәм хезмәттәшлек турындагы килешүгә кул куярга килгән [[Ливия|Ливия Җәмәһириясе]] башлыгы (1969—2011), полковник [[Мөәммәр әл-Каддафи]] белән Мальта премьер-министры (1971—1984) {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Доминик Минтофф|Доминик Минтофф|ru|Минтофф, Доминик}} катнашында рәсми рәвештә ачыла. Төзелешне Ливия финанслый, Доминик Минтофф хөкүмәте дә үз өлешен кертә. Мәчетне һәм манараны төзү бәясе — 900 мең {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Мальта лирасы|Мальта лирасы|en|Maltese lira}}. Башта мәчет, нигездә, Мальтага Ливиядән эшкә килгән мигрант-мөселманнарга хезмәт күрсәтү өчен дип билгеләнгән була.

Мәчет белән мөселман җәмгыяте әгъзалары идарә итә һәм [[Мальта]] хөкүмәте дини эшләргә тыкшынмый. Илнең президенты, премьер-министры, [[Католиклык|католик дине]] башлыгы, илчеләр  үз вакытында мәчеткә һәм мәктәпкә визит ясаганнар.

Мөселман башлангыч мәктәбе ([[мәдрәсә]])&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/mariamalbatoolschool/  Mariam Albatool School.] [[Facebook]]{{ref-en}}&lt;/ref&gt; — дөньяда уникаль мәктәп, чөнки аның укучылары — [[мөселманнар]], [[укытучы]]ларның 80% ы һәм хәтта директоры — [[католиклык|католиклар]] булган&lt;ref&gt;''Noel Grima''. [https://web.archive.org/web/20130917211310/http://www.independent.com.mt/articles/2013-07-05/news/mepa-approves-building-of-secondary-school-next-to-mosque-1994948612  Mepa approves building of secondary school next to mosque (Евросовет мәчет янында урта мәктәп төзүне хуплый).] independent.com, 05.07.2013{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Тасвирлама ==
Мәчет гомуми мәйданы 6 700 [[квадрат метр]] булган, Мальта ислам үзәге дип аталган комплекста урнашкан. Комплекста, мәчеттән тыш, ислам мәдәни үзәге, мәдрәсә, имам йорты, ишегалды, бакча, мөселман зираты бар. Мәчеттә [[ир-ат]]лар һәм [[хатын-кыз]]лар өчен аерым намаз уку бүлмәләре булдырылган. Мальта хөкүмәте мөселман хатын-кызларга йөзләрен тулысынча каплап йөрүне хупламый. Алар закон буенча, кирәк булганда, мәсәлән, фотога төшү өчен йөзен ачарга тиеш.

Мәчет известь кулланып төзелгән, штукатурланган һәм [[яшел төс|яшел]], [[сары төс|сары]] һәм [[алсу төс]]кә буялган. [[Манара]]сы сигез кырлы, биеклеге 31,5 [[метр]]. Яшел төскә буялган [[гөмбәз]]е бар. Соңгы вакытта үткәрелгән төзәтү эшләре вакытында манарадагы [[алсу төс]] бетерелеп, ачык [[яшел төс]]кә буялган.

Мәчет иртәнге 8 дән кичке 10 га хәтле ачык. [[Җомга намазы|Җомга намазлары]] көндезге 1 дә укыла. [[Сөнниләр]]дән тыш, исламның башка агым вәкилләренә дә, башка диннәрне тотучыларга да мәчеткә керү ирекле.

Мәчеттә аралашу өчен [[гарәп теле]] һәм [[инглиз теле]] кулланыла. Азан тавышы урамга яңгыратылмый.

[[Имам]] — Мөхәммәд Әл Сади (''Mohammed El Sadi'') (''{{Тәрҗемә ителмәгән 3|Гарәп-Израиль конфликты|Гарәп-Израиль конфликты|en|Arab–Israeli conflict}} вакытында [[Фәлистыйн]]нан килгән Мальта ватандашы'').

== Фотогалерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=5 widths=160 heights=140 caption=&quot;Паола мәчете&quot;&gt;
File:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 07 ies.jpg|  Ислам комплексы
File:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 06 ies.jpg| Манарасы, гөмбәзе
File:Malta - Paola - Triq Kordin - Centru Kulturali Islamiku 01 ies.jpg| Мәктәп-мәдрәсә
File:Malta - Paola - Triq Kordin - Mariam Al-Batool School 01 ies.jpg| Комплекс эчендәге бакча
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Сылтамалар ==
* [https://mariamalbatool.com/  Мәчет сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}}{{ref-ar}}
* [http://www.ahmadiyya.mt/pubblikazzjonijiet/2015/The_Mosque.pdf   il-Moskea]{{ref-mt}}

== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;

[[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]]
[[Төркем:1982 елда төзелгән мәчетләр]]
[[Төркем:Мальта мәчетләре]]
[[Төркем:Паола (Мальта)]]</text>
      <sha1>1jvub15kd1bo8eopbt5xdl1fiyqltjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мальтада ислам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>233142</id>
    <revision>
      <id>5840271</id>
      <parentid>4413592</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11484" sha1="6hnlrlbhwpm3hvwrrcyaborzcel7019" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 05 ies.jpg|200px|thumb|right|[[Паола мәчете (Мальта)|Паола мәчете]]]] 
'''Мальтада ислам''' ({{lang-en|Islam in Malta}}) — [[Мальта]] территориясендә [[ислам]] дине. Әлеге дин Мальтада [[XX гасыр]]ның икенче яртысында гына яңадан ныклап урнашса да, узган гасырларда утрауда кулланылган дин буларак, Ислам бөтен илгә, бигрәк тә аның теленә һәм авыл хуҗалыгына тирән йогынты ясаган. Бүгенге көндә Мальтада төп мөселман оешмалары булып [[ливия]]леләрнең Бөтендөнья ислам чакыруы җәмгыяте ({{lang-en|Libyan World Islamic Call Society}}) һәм азрак санда [[Әхмәдия]] җәмгыяте исәпләнә.

== Тарих ==
[[870 ел]]дан [[1091 ел]]га кадәр Мальта утравында бары тик [[мөселманнар]] һәм гарәп теле өстенлек иткән. [[Норманнар]] утрауны яулап алганнан соң да мөселманнар [[XIII гасыр]]га кадәр үз динендә  кала, чөнки норманнар җирле халыкны үз диненә өндәмәгән.
Мальта [[1127 ел]]да [[христианлык|христианнар]] идарәсенә әйләнеп кайта. Башта утрауда гарәп администрациясе сакланып кала һәм мөселманнарга үз диннәрен XIII гасырга кадәр ирекле тотарга рөхсәт ителә&lt;ref name=&quot;:arab-heritage-in-malta&quot;&gt;[https://baheyeldin.com/writings/culture/arab-heritage-in-malta.html  Arab Heritage in Malta (Мальтада гарәп мирасы)]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Әлеге уңай мохит нәтиҗәсендә, христианнар яулап алганнан соң, ким дигәндә, 150 ел дәвамында мөселманнар Мальтада демографик һәм икътисади яктан өстенлек итүләрен дәвам иткән. Норманнарның утрауны яулап алуы нәтиҗәсендә Мальтада [[Рим католик чиркәве|Рим католик дине]] ныклап урнаша.

[[1241 ел]]да Мальта һәм Гозо утрауларында 836 мөселман гаиләсе, 250 христиан гаиләсе һәм 33 [[яһүд]] гаиләсе яшәгән.

Мальтада ислам дине утрау [[Испания]]  хакимиятенә күчкәч тыелган. [[XV гасыр]] ахырына барлык Мальта мөселманнары христианлыкка күчәргә мәҗбүр була. Әмма гарәп теле аларның туган теле булып кала, исем-фамилияләре шулай ук гарәпчә, Мальтада күпчелек [[топоним]]нар да гарәп теленнән алынган. Шулай булса да, кайбер Мальта галимнәре мальталыларның [[аурупа]]лы һәм христиан булуын һәм [[гарәпләр]] белән бернинди дә уртаклыгы булмавын расларга тырыша&lt;ref name=&quot;:arab-heritage-in-malta&quot; /&gt;.

[[XVIII гасыр]] урталарында Мальтада 9 000гә якын мөселман кол  була. Аларга [[намаз]] укырга рөхсәт бирелгән. Әлеге коллар өчен [[1702 ел]]да мәчет төзелгән булган.

Мөселманнар утрауда [[сугару]]ның яңа ысулларын куллана башлаган, алар шулай ук татлы камыр ризыклары, тәмләткечләр һәм яңа культуралар, шул исәптән цитрус, инжир, миндаль, шулай ук берничә йөз ел дәвамында Мальта икътисады терәге булган [[мамык]] үстерүне керткәннәр.

== Яңа заман ==
Хәзерге вакытта Мальтада зур булмаган, әмма уңышлы эшшләүче мөселман җәмгыяте бар. Ул илнең якынча 400 000 халкыннан берничә мең кешене үз эченә ала. Болар — [[Африка]] һәм [[Якын Көнчыгыш]], шулай ук [[Азия]] һәм [[Европа]] илләреннән килгән качак-мөселманнар&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090603050538/http://www.jihadwatch.org/dhimmiwatch/archives/008968.php  Promoting Arab supremacy in Malta?] jihadwatch.org, 12.11.2005{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

[[Мальта]]да [[мөселман]] җәмәгатьчелеге чагыштырмача зур түгел. Ил халкының (~397 296 кеше) 95 проценты [[Рим католик чиркәве]]нә карый. Мөселманнар 2003 елда 3 000 кеше, шуларның 2 250 — чит ил кешеләре, 600 — {{comment|натуральләшкән|naturalized citizens}} Мальта ватандашлары һәм 150 — үз халкы (''күпчелеге — мөселманннарга кияүгә чыгып, [[дин]]ен алыштырган [[хатын-кыз]]лар''). [[1974 ел]]да йөздән дә кимрәк, [[2003 ел]]да 3 мең, [[2010 ел]]га 6 000, [[2014 ел]]да 10 мең мөселман исәпләнә&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151113195439/http://www.tvm.com.mt/mt/news/il-kommunita-musulmana-bxewqa-ghal-moskej-godda-u-skola-akbar/  Il-komunità Musulmana b'xewqa għal żewġ Moskej ġodda u skola akbar (Мөселман җәмгыяте ике мәчет һәм яңа мәктәп булдырырга тели).] tvm.com.mt, 29.12.2014{{ref-mt}}&lt;/ref&gt; — аларның күбесе [[сөнниләр]] һәм чит ил кешеләре була. Әлеге саннар дөреслеккә туры килмәскә мөмкин, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Daily Telegraph|Daily Telegraph|en|The Daily Telegraph}} мәгълүматы буенча, Мальтада 18 мең качак кына бар — алар күпчелек [[мөселман]] [[ир-ат]]лар&lt;ref&gt;''Alison Gerard''.  [https://books.google.ru/books?id=zM-WAwAAQBAJ&amp;pg=PA19&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false  The Securitization of Migration and Refugee Women.] New York, 2014{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. [[Мөәммәр әл-Каддафи]] үтерелгәч (''[[2011 ел|2011]]''), 55 мең Ливия ватандашына Мальта виза биргән. Премьер-министр Джозеф Мускат кабинетында [[Коръән]] тотып ант иткән дәүләт хезмәткәре дә бар&lt;ref&gt;[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2003/24422.htm International Religious Freedom Report 2003 (Дин иреге турында халыкара доклад. 2003)]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Ислам мәдәни үзәге ==
[[Файл:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 07 ies.jpg|200px|thumb|right|Ислам комплексы]]   
Мальтада Ислам мәдәни үзәгенә [[Триполи]]да (''[[Ливия]]'')  урнашкан Бөтендөнья ислам чакыруы җәмгыяте тарафыннан нигез салына. Үзәктә мәчет, административ бүлмәләр, башлангыч мәктәп һәм имам йорты урнашкан. 1978 елның [[2 июль|2 июлендә]] Ливия дәүләте башлыгы һәм революция лидеры полковник [[Мөәммәр әл-Каддафи]] әлеге үзәккә нигез салуда катнаша. Ислам мәдәни үзәге Мальта мөселман җәмгыятенә дини йолалар кылу, дини бәйрәмнәр уздыру, шулай ук [[гарәп теле]]н һәм Ислам мәдәниятен пропагандалау юлы белән ярдәм итүгә йөз тота. Үзәк шулай ук киң Мальта җәмәгатьчелеген [[Ислам]] белән таныштыруга, диалогка, барлык кешеләр файдасына хезмәттәшлекне активлаштыруга юнәлтелгән. Үзәк ярлылар, качаклар һәм тоткыннарга ярдәм кулын суза. Ислам үзәге — илдә мөселманнар өчен иң мөһим очрашу урыны&lt;ref&gt;[https://mariamalbatool.com/  Мәрьям әл-Батул мәчете сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}}{{ref-ar}}&lt;/ref&gt;.

== Мәрьям әл-Батул мәчете ==
{{төп мәкалә|Паола мәчете (Мальта)}}
Мәрьям әл-Батул мәчете (Паола мәчете) илдә рәсми танылган һәм проект буенча төзелгән мәчет булып тора. Аның каршында мөселман башлангыч мәктәбе (''[[мәдрәсә]]'') эшли&lt;ref&gt;[https://www.salatomatic.com/spc/u2w2CJXnZp   Islamic Centre of Paola.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191202191645/https://www.salatomatic.com/spc/u2w2CJXnZp |date=2019-12-02 }} salatomatic.com{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Мәчет 1978 елда дөньяда ислам динен тарату белән шөгыльләнүче Ливия хөкүмәт оешмасы — «Дөнья ислам бергәлеге» ({{lang-en|World Islamic Call Society}}) тарафыннан төзелә. [[1975 ел]]ның [[21 апрель|21 апрелендә]] Ливия Мальта хөкүмәтеннән мәчет өчен 6 700 [[квадрат метр]] мәйданлы җир кишәрлеге сатып ала. Мәчетнең проектын төзүче — Ливия архитекторы Мөхәммәд Габид әл-Шөкри (''Mohammed Abid Elshukri''). Мальта инженеры Альфред Бальзан (''Alfred Balzan'') җитәкчелегендә Gebco International Ltd. ширкәте 1978 елда төзелешне башлаган. Беренче таш 1978 елның [[2 июль|2 июлендә]] халык алдында тантаналы чара барышында [[Мөәммәр әл-Каддафи]] тарафыннан салына. [[1982 ел]]да [[җомга намазы|җомга намазлары]] укыла башлый.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://mariamalbatool.com/  Мәрьям әл-Батул мәчете сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}}{{ref-ar}}
* [http://www.ahmadiyya.mt/pubblikazzjonijiet/2015/The_Mosque.pdf   il-Moskea]{{ref-mt}}
== Моны да карагыз ==
* [[Мальталылар]]

{{Аурупада ислам}}

[[Төркем:Илләр буенча ислам]]
[[Төркем:Мальтада дин]]</text>
      <sha1>6hnlrlbhwpm3hvwrrcyaborzcel7019</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виталий Агапов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235802</id>
    <revision>
      <id>5840376</id>
      <parentid>5786620</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Тәрҗемәи хәле */ clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11215" sha1="ip6p3plf37fjo7fwdeesb36l1qgenim" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Исем              = Виталий Агапов
 |Имза          = 
 |Фото             = В.В.Агапов.jpg
 |Рәсем асты язуы    = 
 |Фон              = solo_singer
 |Тугандагы исеме = 
 |Тулы исеме       = Виталий Василий улы Агапов
 |Туу көне    = 01.06.1960
 |Туу урыны   = [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу урыны|Зәй районы|Зәй районында}}, [[Сәвәләй]]
 |Үлү көне      = 
 |Үлү урыны     = 
 |Еллар             = 1995—{{х.в.}}
 |Дәүләт           = {{байраклаштыру|ССРБ}}→&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
 |Һөнәрләр        = [[җырчы]], җәмәгать эшлеклесе
 |Моң  = 
 |Кораллар      = 
 |Жанрлар            = эстрада
 |Псевдонимнар       = 
 |Коллективлар       =«Чишмә» халыклар дуслыгы йорты (''[[Чаллы]]'')&lt;br/&gt; «Моңлы Чаллы» җыр студиясе
 |Хезмәттәшлек   = 
 |Лейбллар           = 
 |Бүләкләр          = {{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}}[[Файл:NarodniArtistTatarstana.jpg|20px|Татарстанның халык артисты - 2010]][[Файл:NarodniArtistTatarstana.jpg|20px|Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре - 2001]]
 |Сайт             =  
}}
'''Виталий Агапов''', Виталий Василий улы Агапов (''[[1960 ел]]ның [[1 июнь|1 июне]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Зәй районы]], [[Сәвәләй]]'') — җырчы, җәмәгать эшлеклесе, үзешчән сәнгать коллективы җитәкчесе, [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] (''[[2001 ел|2001]]''), [[Татарстанның халык артисты]] (''[[2010 ел|2010]]''). Өч йөз җыр авторы. [[Татарстан халыклары Ассамблеясе|Татарстан халыклары ассамблеясенең]] Чаллыдагы филиалы җитәкчесе.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1960 ел]]ның [[1 июнь|1 июнендә]] [[Татарстан АССР]] [[Зәй районы]] [[Сәвәләй]] авылында [[керәшен]] гаиләсендә туган.

Ике махсус урта белем алган: «эчке хезмәт лейтенанты» белгечлеге буенча ССРБ ЭЭМ Ивановодагы янгын-техник укуханәсен (''2015 елдан Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Иваново дәүләт янгынга каршы хезмәте академиясе'') (''[[1986 ел|1986]]''), «социаль-мәдәни эшчәнлек һәм халык иҗаты» белгечлеге буенча [[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]]н (''[[2013 ел|2013]]'') тәмамлаган. Югары белемне [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты|КИСИның]] Чаллы филиалында алган. Ракета гаскәрләрендә [[армия|хәрби хезмәт]] үткән.

[[Зәй районы]] [[Төги]] авылы мәктәбендә [[укытучы]] булып, [[КамАЗ]]ның янгын хәвефсезлеге хезмәтендә (ССРБ ЭЭМ ОВПО-4) эшләгән, шәхси эшмәкәр булган.

[[Иваново]]да укыган елларында «Текстильный край» бию ансамбле составында XII Бөтендөнья яшьләр һәм студентлар {{Тәрҗемә ителмәгән 3|XII Бөтендөнья яшьләр һәм студентлар фестивале|фестивалендә|en|12th World Festival of Youth and Students}} (''[[Мәскәү]], [[1985 ел|1985]]'') катнаша.

Яр Чаллының «Чишмә» халыклар дуслыгы йорты каршындагы үзешчән сәнгать коллективы — «Карендәшләр» ансамбле җитәкчесе, «Моңлы Чаллы» җыр театры җитәкчесе вазифасын башкара&lt;ref name=&quot;rodnik.addnt.ru&quot;&gt;[http://rodnik.addnt.ru/structure/ «Чишмә» халыклар дуслыгы йорты сайты]&lt;/ref&gt;.

== Иҗаты ==
Беркайчан да артист һәм композитор булырга хыялланмаган, шул өлкәдә эшләмәгән, мәктәптә музыка дәресләре алмаган гади бер авыл баласы. Мич чыгаручы бабасы Иванның кул кубызында (скрипка) уйнавын тыңлап үсә. Әнисе Мария такмаклар җырлаучы, әтисе Василий гармунчы һәм баянчы булган. Укытучы булган, янгын сүндерүче һөнәрен үзләштергән, җиһазлар ясаучы булып эшләгән — сәхнәгә 35 яшьтә генә менә&lt;ref&gt;''Гөлназ Хәбибуллина''. [https://intertat.tatar/news/showtime/24-03-2020/yrchy-vitaliy-agapov-min-ker-shenn-r-barony-5728365  Виталий Агапов: «Мин керәшен бароны».] [[Интертат]], 20.03.2020&lt;/ref&gt;.

300 җыр авторы, шуның 75е үзенең сүзләренә язылган. Ике җыр китабы чыгарган. Балалар өчен язылган җырлары шактый (''«Әбием әкиятләре», «Алфавиттагы хәрефләр», «Нәни кыз Гүзәл», «Ике дус», «Зуррак үсим әле», «Наша семья» һ. б.'') Иҗаты турыдан-туры [[керәшен]] фольклоры белән бәйле. Иҗат юлы башлануга «Эй, Сәвәләй, Сәвәләй» («Сәвәләй такмаклары») җыры сәбәпче булган. «Әнкәй гөле» һәм «Онытмагыз ялгыз әткәйләрне» җырлары популяр.

[[1994 ел]]да «Моңлы Чаллы» җыр студиясе оештыра (10 елдан соң «Моңлы Чаллы» җыр театры, тагын 10 елдан «Виталий Агапов продюсерлык үзәге»). 25 елда 50гә якын яшь талант иясе «Моңлы Чаллы» аша сәхнәгә юл тапкан. [[Илнур Гомәров]], Айгөл һәм Ришат Шәйхетдиновлар, Ринас Әхмәтов, [[Айдар Юнысов (1987)|Айдар]] һәм [[Алмаз Юнысов (1987)|Алмаз]] Юнысовлар һ. б. яшь җырчыларга популяр булып китәргә ярдәм иткән.

Чаллы шәһәрендә «Керәшеннәр җырыу әйтә»  проектын башлап җибәргән.

== Җәмәгать эше ==
Яр Чаллы шәһәр шурасының [[Бердәм Россия]] фиркасеннән сайланган депутаты, мәгариф, мәдәният, милли мәсьәләләр, яшьләр эшләре һәм спорт буенча даими комиссия әгъзасы&lt;ref&gt;[http://nabchelny.ru/user/16477  Агапов Виталий Васильевич.] Депутатский корпус Набережночелнинского городского совета {{ref-tt}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

[[Татарстан халыклары Ассамблеясе|Татарстан халыклары ассамблеясенең]] Чаллыдагы филиалы җитәкчесе; ТР керәшеннәренең иҗтимагый оешмасы идарәсе әгъзасы&lt;ref&gt;[http://krshn.addnt.ru/structure/   ТР керәшеннәренең  иҗтимагый оешмасы сайты]&lt;/ref&gt;; «Яр Чаллы шәһәренең керәшеннәр җәмгыяте» җирле иҗтимагый оешмасы җитәкчесе&lt;ref name=&quot;rodnik.addnt.ru&quot;/&gt;.

Зәй районы [[Сәвәләй]] авылында Троица чиркәве, Чаллыда керәшен чиркәве төзелешендә ярдәм итә.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2001 — [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]]
* 2003 — [[Татарстанның атказанган артисты]]
* 2006 — [[«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале]] 
* 2010 — [[Татарстанның халык артисты]]

== Гаилә хәле ==
Өйләнгән. Хатыны Галина, өч улы: ..., ..., Владислав.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://nabchelny.ru/user/16477  Агапов Виталий Васильевич.] Депутатский корпус Набережночелнинского городского совета {{ref-tt}}{{ref-ru}}
* [[Файл:YouTube 2024.svg|60px]] [https://www.youtube.com/watch?v=c113vD0CiG0 Виталий Агапов в эфире передачи &quot;Национальный вопрос и — ответ&quot;. Выпуск 17.] (''[[YouTube]] видео, 15:02''){{ref-ru}}
* [[Файл:YouTube 2024.svg|60px]] [https://www.youtube.com/watch?v=U6Ptpl4XdvY  Виталий АГАПОВ hәм җыр студиясе - Моңлы Чаллы] (''[[YouTube]] видео, 2:28:56'')
* [[Файл:YouTube 2024.svg|60px]] [https://www.youtube.com/channel/UCV6tjLu0dabei6B8oCcR0aA   виталий агапов] [[YouTube]] аккаунты

== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Халык артисты}}
{{Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре}}

{{DEFAULTSORT:Агапов, Виталий}}
[[Төркем:Әлифба буенча җырчылар]]
[[Төркем:Татар җырчылары]]
[[Төркем:Татарстан җырчылары]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Татарстанның халык артистлары]]
[[Төркем:Алабуга мәдәният укуханәсен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Иваново дәүләт янгынга каршы хезмәте академиясен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Казан дәүләт төзүче-инженерлар институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]]
[[Төркем:Керәшен татарлары]]</text>
      <sha1>ip6p3plf37fjo7fwdeesb36l1qgenim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(7060) Al-ʿIjliya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243942</id>
    <revision>
      <id>5840325</id>
      <parentid>3649910</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami [[(7060) Al-ʻIjliya]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[(7060) Al-ʿIjliya]]</comment>
      <origin>3649910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1616" sha1="eiux26mcial77wx892706hobdwr8esa" xml:space="preserve">{{УК}}
'''7060 Al-ʻIjliya''' (1990 SF11) — [[Кояш системасы]]ның [[Марс]] һәм [[Юпитер]] орбиталары арасындагы [[астероидлар баш билбавы|өлкәсендә]] урнашкан [[астероид]].

== Тарихы ==

[[1990 ел]]ның 16 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «''1990 SF11''» саналган.

== Чыганаклар ==

* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Fifth Revised and Enlarged Edition. — B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. — 992 p. — ISBN 3-540-00238-3.
* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Springer Science &amp; Business Media, 2012-06-10. — 1458 с. — ISBN 9783642297182
* Chapman, C. R., Morrison, D., &amp; Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. — Elsevier, 1975. — Vol. 25. — P. 104—130.
* Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). — Lerner Publications Co., 2000. — ISBN 0585317631.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Тышкы сылтамалар ==

* {{Sbdb|7060}}
* {{IAU|7060}}

== Шулай ук карагыз ==

* [[(7061) Pieri]] астероиды
{{Кояш системасы}}

{{DEFAULTSORT:7060}}
[[Төркем:Баш билбау астероидлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча астероидлар]]</text>
      <sha1>eiux26mcial77wx892706hobdwr8esa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840330</id>
      <parentid>5840325</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <origin>5840330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1638" sha1="ei8g28bhhhwf2273l4ce9403lkppy8h" xml:space="preserve">{{УК}}
'''7060 Al-ʿIjliya''' (1990 SF&lt;sub&gt;11&lt;/sub&gt;) — [[Кояш системасы]]ның [[Марс]] һәм [[Юпитер]] орбиталары арасындагы [[астероидлар баш билбавы|өлкәсендә]] урнашкан [[астероид]].

== Тарихы ==

[[1990 ел]]ның 16 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «''1990 SF&lt;sub&gt;11&lt;/sub&gt;''» саналган.

== Чыганаклар ==

* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Fifth Revised and Enlarged Edition. — B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. — 992 p. — ISBN 3-540-00238-3.
* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Springer Science &amp; Business Media, 2012-06-10. — 1458 с. — ISBN 9783642297182
* Chapman, C. R., Morrison, D., &amp; Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. — Elsevier, 1975. — Vol. 25. — P. 104—130.
* Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). — Lerner Publications Co., 2000. — ISBN 0585317631.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Тышкы сылтамалар ==

* {{Sbdb|7060}}
* {{IAU|7060}}

== Шулай ук карагыз ==

* [[(7061) Pieri]] астероиды
{{Кояш системасы}}

{{DEFAULTSORT:7060}}
[[Төркем:Баш билбау астероидлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча астероидлар]]</text>
      <sha1>ei8g28bhhhwf2273l4ce9403lkppy8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Халыкара лингвистлар конгрессы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258810</id>
    <revision>
      <id>5840377</id>
      <parentid>5817182</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, replaced: вазыйфа → вазифа (3) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13601" sha1="9thkuhu9szwfsal7i3owkrit23wcwa0" xml:space="preserve">{{Оешма
|исем       = Халыкара лингвистлар конгрессы
|альтернатив исем  = International Congress of Linguists, ICL
|background_color=#4B92DB
|логотип         =ICL20.jpg
|логотип зурлыгы = 250
|рәсем асты язуы   = ICL20 логотибы
|харита1          = 
|харита зурлыгы1   = 
|легенда1        = 
|харита2          = 
|харита зурлыгы2   = 
|легенда2        = 
|бергәлек        = 
|үзәкнең төре      = Баш-фатир
|үзәк           = {{байрак/Нидерландлар}}, [[Файл:Leiden wapen.svg|15px|Лейден гербы]] [[Лейден]] 
|төре             = халыкара оешма
|телләр           = [[инглиз теле|инглиз]], [[француз теле|француз]]
|җитәкче вазифасы1 = конгресс президенты
|җитәкче исеме1       = ''кабул итүче ил вәкиле''
|җитәкче вазифасы2 = Фәнни комитет рәисе
|җитәкче исеме2       = {{Байрак/Австралия}} доктор Дэвид Брэдли 
|җитәкче вазифасы3 = 
|җитәкче исеме3       =
|нигезләүче1        = 
|нигезләү сәбәпләре1 = 
|нигезләү көне1    = [[1928 ел]], [[Файл:Leiden wapen.svg|15px|Лейден гербы]] [[Лейден]]
|нигезләүче2        = 
|нигезләү сәбәпләре2 = 
|нигезләү көне2    = 
|нигезләүче6        = 
|нигезләү сәбәпләре6 = 
|нигезләү көне6    = 
|ябу сәбәпләре = 
|ябу көне    = 
|сайт = [https://www.ciplnet.com  ciplnet.com]
|искәрмә1     = 
|искәрмә2     = 
|искәрмә5     = 
}}
'''Халыкара лингвистлар конгрессы''' ({{lang-en|International Congress of Linguists, ICL}}) — дөньякүләм тел белгечләре конгрессы, тел белгечләренең иң олуг җыены. [[1928 ел]]да [[Нидерланд]]ның [[Гаага]] шәһәрендә нигез салынган. Соңгы 20нче конгресс [[Кейптаун]]да ([[Көньяк Африка Республикасы]]) [[2018 ел]]ның 2-6 июлендә үткәрелгән. Киләсе 21нче конгресс [[Казан]]да [[2023 ел]]ның 25 июненнән алып 2 июленә кадәр [[КФУ]] җирлегендә узачак.

== Тарих ==
{{Төп мәкалә|Лингвистларның даими халыкара комитеты}} 
ICL — дөньякүләм тел белгечләре конгрессы, аңа нигез [[1928 ел]]да, [[Нидерланд]]ның [[Гаага]] шәһәрендә, Беренче халыкара тел белгечләре конгрессында салынган — [[Лингвистларның даими халыкара комитеты]] (CIPL) шул вакытта оешкан. Гаагада узган Беренче конгрессны уздыру башлангычы белән ике [[голландия]]ле галим: [[Лейден]] университеты профессоры Кристиан Корнелиус Уленбек (1866—1951, C. C. Uhlenbeck) һәм [[Неймеген]] университеты профессоры Й. Схрейнен (J. Schrijnen) чыга. Фрранцуз лингвисты Антуан Мейе (Antoine Meillet) конгрессларны өч елга бер уздырырга тәкъдим итә. Конгрессларны нәтиҗәле уздыру өчен башкарма комитет төзелә (комитетка Генераль сәркатип Й. Шринен, билгеле галимнәр арасыннан ун әгъза сайлана: Bally, Boas, Brockelmann, Jespersen, Daniel Jones, Karlgren, Kretschmer, Meillet, Rozwadowski һәм Trombetti).

Башкарма комитет биш елга бер мәртәбә Халыкара лингвистика конгрессы (ICL) уздыра. Халыкара конгресс эшендә барлык континентлардан меңнән артык лингвист катнаша.

== Максаты ==
[[Лингвистларның даими халыкара комитеты]] (CIPL) — коммерцияле булмаган, хөкүмәтнеке булмаган оешма, аның максаты — бөтен дөньяда лингвистика белемнәрен популярлаштыру, лингвистика фәнен үстерү һәм лингвистлар арасында хезмәттәшлекне стимуллаштыру.

== Халыкара лингвистлар конгресслары ==
[[1957 ел]]дан башлап һәр биш ел саен үткәрелә торган лингвистлар конгресслары акрынлап колачын киңәйтә һәм халыкара җыелышларга әверелә. Беренче конгрессларда, нигездә, [[Көнбатыш Аурупа]] илләреннән чикләнгән санда гына галимнәр катнаша (катнашучыларның гомуми саны ике-өч йөздән артмый). Хәзерге вакытта лингвистлар конгрессларында барлык кыйтгалардан меңнән артык лингвист катнаша. Шулай итеп, тәкъдим ителгән докладларның саны, шулай ук эш күләме дә арта.

Конгрессларда фикер алышына торган темалар (мәсәлән, [[2018 ел]]да [[Кейптаун]]да ([[КАР]]) узган 20нче конгрессның темасы: «Тел динамикасы»)  [[лингвистика]]ның фән буларак тиз үсешен һәм аның [[психология]], [[социология]], [[антропология]], [[фәлсәфә]] һәм башка фәннәр белән күптөрле бәйләнешен чагылдыра. Хәзерге вакытта бер генә галим дә бөтен лингвистик әдәбиятны белүгә дәгъва итә алмый. [[Социолингвистика]], психолингвистика һәм [[семантика]] кебек тагын да чикләнгән өлкәләр шундый темплар белән үсә ки, аерым галимнәргә ышанычлы библиографик ярдәмнән башка аларга иярү авырая бара.

Һәр биш ел саен CIPL, лингвистик тикшеренүләрнең милли комитетлары белән тыгыз хезмәттәшлектә, халыкара лингвистлар конгрессын (ICL) оештыра&lt;ref&gt;[http://www.ciplnet.com/international-congress-of-linguists/   International Congress of Linguists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708222841/https://www.ciplnet.com/international-congress-of-linguists/ |date=2020-07-08 }}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.
# ICL1  {{байрак/Нидерландлар}} [[1928 ел|1928]] [[Гаага]] 
# ICL2  {{байрак/Швейцария}} [[1931 ел|1931]] [[Женева]]
# ICL3  {{байрак/Италия}} [[1933 ел|1933]] [[Рим]]
# ICL4  {{байрак/Дания}} [[1936 ел|1936]] [[Копенгаген]]
# ICL5  {{байрак/Бельгия}} [[1939 ел|1939]] [[Брюссель]]
# ICL6  {{байрак/Франция}} [[1948 ел|1948]] [[Париж]]
# ICL7  {{байрак/Англия}} [[1952 ел|1952]] [[Лондон]]
# ICL8  {{байрак/Норвегия}} [[1957 ел|1957]] [[Осло]]
# ICL9  {{байрак/АКШ}} [[1962 ел|1962]] [[Кембридж]]
# ICL10 {{байрак/Румыния}} [[1967 ел|1967]] [[Бухарест]]
# ICL11 {{байрак/Италия}} [[1972 ел|1972]] [[Болонья]]
# ICL12 {{байрак/Австрия}} [[1977 ел|1977]] [[Вена]]
# ICL13 {{байрак/Япония}} [[1982 ел|1982]] [[Токио]]
# ICL14 {{байрак/Алмания}} [[1987 ел|1987]] [[Берлин]]
# ICL15 {{байрак/Канада}} [[1992 ел|1992]] [[Квебек (шәһәр)|Квебек]]
# ICL16 {{байрак/Франция}} [[1997 ел|1997]] [[Париж]]
# ICL17 {{байрак/Чехия}} [[2003 ел|2003]] [[Прага]]
# ICL18 {{байрак/Көньяк Корея}} [[2008 ел|2008]] [[Сеул]]
# ICL19 {{байрак/Швейцария}} [[2013 ел|2013]] [[Женева]]
# ICL20 {{байрак/КАР}} [[2018 ел|2018]] [[Кейптаун]]&lt;ref&gt;[https://ras.jes.su/sliya/s241377150005416-0-1   20-й Международный конгресс лингвистов: динамика языка (2-6 июля 2018г., Кейптаун).]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Известия РАН, 24.06.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
# ICL21 {{байрак/Россия}} ({{байрак/Татарстан}}) [[2023 ел|2023]] [[Казан]]
 
== ICL21 ==
{{төп мәкалә|Казан федераль университеты}}
Халыкара тел белгечләре комитетының башкарма комитеты (CIPL – Comité International Permanent des Linguistes) игълан итүенчә (рәсми сайтта [[инглиз теле|инглиз]], [[рус теле|рус]], [[татар теле|татар]] телләрендә), алдагы 21нче Халыкара тел белгечләренең ICL конгрессы [[Казан]]да ([[Россия Федерациясе]], [[Татарстан Республикасы]]), [[2023 ел]]ның 25 июнь – 2 июль аралыгында узачак.
ICL21 конгрессын [[Казан федераль университеты]] (Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты, проф. [[Рәдиф Җамалетдинов]]) һәм Россия Фәннәр академиясенең Тел белеме институты ([[Мәскәү]]) оештырачак. 
* Конгрессның почетлы президенты буларак [[Татарстан Республикасы Президенты]] [[Рөстәм Миңнеханов|Рөстәм Нургали улы Миңнеханов]] катнашачак.
* [[Казан федераль университеты]] ректоры, профессор, фәннәр докторы [[Илшат Гафуров|Илшат Рәфкать улы Гафуров]] һәм Россия ФА Тел белеме институты директоры, Ломоносов исемендәге [[Мәскәү дәүләт университеты]] профессоры, фәннәр докторы Андрей Александр улы Кибрик Конгрессның президентлары булачак.
* Фәнни комитет рәисе — CIPL президенты профессор доктор Дэвид Брэдли.
* Конгрессның генераль сәркатибе вазифаларын CIPLның ассоциацияләнгән генераль сәркатибе  профессор Камил Һаманс башкарачак&lt;ref&gt;''Зилә Мөбәрәкҗанова''. Тел белгечләренең иң олуг җыены. [[Мәдәни Җомга]], 2020 ел, 3 июль, 4нче бит&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ciplnet.com/next-venue/   21 Халыкара тел белгечләренең ICL конгрессы, Казан шәһәре, 25 июнь - 2 июль, 2023 ел.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708163134/http://www.ciplnet.com/next-venue/ |date=2020-07-08 }} ciplnet.com{{ref-en}}{{ref-ru}}{{ref-tt}}&lt;/ref&gt;

[[Казан лингвистика мәктәбе]] дөньякүләм тел гыйлеменең иң танылган фәнни мәктәпләренең берсе булып тора һәм үз тарихын [[XIX гасыр]]ның [[1870-еллар|70 нче елларыннан]] исәпләп алып бара. Ул [[XX гасыр]] тел гыйлеменең йөзен билгеләп, күп кенә фәнни проблемаларга һәм тел гыйлеменең фәнни тармакларына нигез сала&lt;ref&gt;[https://invest.tatarstan.ru/ru/news/mezhdunarodnyy-kongress-lingvistov-sostoitsya-v-kazani-v-2023-godu/  Международный Конгресс лингвистов состоится в Казани в 2023 году.]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} invest.tatarstan.ru, 25.06.2020{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Сылтамалар ==
* [https://www.ciplnet.com/  CIPL рәсми сайты]{{ref-en}}
* [https://bigenc.ru/linguistics/text/3162582  Постоянный международный комитет лингвистов.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708192826/https://bigenc.ru/linguistics/text/3162582 |date=2020-07-08 }} Большая российская энциклопедия{{ref-ru}}

== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;

[[Төркем:Халыкара конференцияләр]]
[[Төркем:Тел белеме]]</text>
      <sha1>9thkuhu9szwfsal7i3owkrit23wcwa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виктор Галицкий</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277036</id>
    <revision>
      <id>5840378</id>
      <parentid>5694664</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6460" sha1="ni4lnre9oobu7826vjd5t1l5w5p8rh0" xml:space="preserve">{{Галим|Известен как=|сайт=}}
'''Виктор Михайлович Галицкий'''  (Виктор Галицкий) ( [[1924 ел|1924]] - [[1981 ел|1981]] ) - совет галиме, физик-теоретик ; Физика һәм математика фәннәре докторы (1962), профессор, СССР Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1976).

== Биографиясе ==
[[1924 ел|1924]] [[8 сентябрь|елның 8 сентябрендә]] Мәскәүдә галим-географ Михаил Иосифович Галицкий гаиләсендә туган (1896-1970).

Мәктәпне тәмамлагач, Виктор Галицкий [[Бөек Ватан сугышы]] фронтына китә, артиллерия взводы командиры вазифасында Курск дугасындагы сугышларда катнаша. Авыр яралану нәтиҗәсендә ул 1943 елда демобилизацияләнә һәм Мәскәү авиация институтына укырга керә. 1946 елда ул Мәскәү механик институтының инженерлык һәм физика факультетына күчә (1953 елдан - Мәскәү инженер-физика институты ), аны 1949 елда тәмамлый.

Институтны тәмамлаганнан соң, 1949 елдан, Галицкий СССР Фәннәр академиясенең 2 нче лабораториясендә эшләй (1956 елдан - Атом энергиясе институты, 1960 елдан - И. В. Курчатов исемендәге институт). Шул ук вакытта, 1948 елдан МИФИДА эшли, 1960 елда шунда даими эшкә күчә; 1965-1971 елларда ул профессор, MИФИ-даI теоретик атом физикасы кафедрасы мөдире. 1971 елдан гомеренең ахырына кадәр - ул кабат И. В. Курчатов исемендәге институтта эшләй, 1974 елдан гомуми һәм атом физикасы бүлеге директоры булып эшли.

Профессиональ эшчәнлегенә өстәп, В.М.Галицкий фәнне популярлаштыру белән шөгыльләнә, 10 елдан артык ул «[[:ru:Природа (журнал)|Природа]]» журналының баш мөхәррире урынбасары.

Ул Мәскәүдә 3-че Щукинский тыкрыгы, 3 (хәзерге - Маршал Васильевский урамы, 1, бина 2) һәм Маршал Бирюзов урамын, 38 яши. [[1981 ел|1981]] [[7 гыйнвар|елның 7 гыйнварында]] Мәскәүдә үлә.

В. М. Галицкийның оныгы һәм адашы - танылган теоретик физик  Victor Galitski  ( {{Тәрҗемә ителмәгән|Victor Galitski|en}}  &lt;span class=&quot;noprint&quot; style=&quot;white-space:nowrap;font-size:85%&quot;&gt;)&lt;/span&gt; ), АКШ-тагы Мэриленд штаты Университетының Квант институтында профессор булып эшли.

== Бүләкләре ==

- 2 нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены. 
 
- Хөрмәт Билгесе ордены,

- медальләр&lt;ref&gt;''А. П. Александров, Н. Г. Басов, С. Т. Беляев, И. И. Гуревич, Ю. М. Каган, Б. Б. Кадомцев, В. Г. Кириллов-Угрюмов, В. И. Коган, А. Б. Мигдал, Н. А. Черноплеков'' [http://ufn.ru/ru/articles/1981/5/o/ Памяти Виктора Михайловича Галицкого] // [[Успехи физических наук]], '''134''', 173–174 (1981)&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* Галицкий, Виктор Михайлович на официальном сайте РАН
* [https://web.archive.org/web/20150521100842/http://mosenc.ru/encyclopedia?task=core.view&amp;id=11038 Галицкий Виктор Михайлович]
* [http://wiki.mephist.ru/wiki/Галицкий_Виктор_Михайлович Галицкий Виктор Михайлович]{{Deadlink|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.rujen.ru/index.php/ГАЛИЦКИЙ_Виктор_Михайлович ГАЛИЦКИЙ Виктор Михайлович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506072538/https://www.rujen.ru/index.php/%D0%93%D0%90%D0%9B%D0%98%D0%A6%D0%9A%D0%98%D0%99_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2021-05-06 }}
* [http://ufn.ru/ru/authors/13033/galitskii-v-m/ Виктор Михайлович Галицкий] в журнале «Успехи физических наук»
* {{Из ЗСЭ|Галицкий Виктор Михайлович}}
* Храмов, Ю. А. Галицкий, Виктор Михайлович // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и доп. — М. : Наука, 1983. — С. 72. — 400 с. — 200 000 экз. — ББК 22.3гя2. — УДК 53(G).

[[Төркем:Физика-математика фәннәре докторлары]]
[[Төркем:Курск сугышында катнашучылар]]
[[Төркем:ССРБ физиклары]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр]]
[[Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары]]
[[Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары]]
[[Төркем:МИФИ тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Мәскәүдә вафатлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:1981 елда вафатлар]]
[[Төркем:7 гыйнвар көнне вафатлар]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]
[[Төркем:1924 елда туганнар]]
[[Төркем:8 сентябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>ni4lnre9oobu7826vjd5t1l5w5p8rh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(14566) Hōkūleʻa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280998</id>
    <revision>
      <id>5840318</id>
      <parentid>3649921</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami [[(14566) Hokuleʻa]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[(14566) Hōkūleʻa]]</comment>
      <origin>3649921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1550" sha1="ouqzrn30d7y975pvju7nm13w911epeq" xml:space="preserve">{{УК}}
'''(14566) Hokuleʻa''' — [[Кояш системасы]]ның [[Марс]] һәм [[Юпитер]] орбиталары арасындагы [[астероидлар баш билбавы|өлкәсендә]] урнашкан [[астероид]].

== Тарихы ==

1998 елның 19 июнендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «''1998 MY7''» саналган.

== Чыганаклар ==

* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Fifth Revised and Enlarged Edition. — B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. — 992 p. — ISBN 3-540-00238-3.
* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Springer Science &amp; Business Media, 2012-06-10. — 1458 с. — ISBN 9783642297182
* Chapman, C. R., Morrison, D., &amp; Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. — Elsevier, 1975. — Vol. 25. — P. 104—130.
* Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). — Lerner Publications Co., 2000. — ISBN 0585317631.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Шулай ук карагыз ==

* [[(14567) Nicovincenti]] астероиды
{{Кояш системасы}}
{{DEFAULTSORT:14566 Hokule'a}}

[[Төркем:Баш билбау астероидлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча астероидлар]]</text>
      <sha1>ouqzrn30d7y975pvju7nm13w911epeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840322</id>
      <parentid>5840318</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <origin>5840322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1563" sha1="7cyls86pg99g6h75lrhc2s6rec3uob2" xml:space="preserve">{{УК}}
'''(14566) Hōkūleʻa''' — [[Кояш системасы]]ның [[Марс]] һәм [[Юпитер]] орбиталары арасындагы [[астероидлар баш билбавы|өлкәсендә]] урнашкан [[астероид]].

== Тарихы ==

1998 елның 19 июнендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «''1998 MY&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;''» саналган.

== Чыганаклар ==

* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Fifth Revised and Enlarged Edition. — B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. — 992 p. — ISBN 3-540-00238-3.
* Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. — Springer Science &amp; Business Media, 2012-06-10. — 1458 с. — ISBN 9783642297182
* Chapman, C. R., Morrison, D., &amp; Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus : journal. — Elsevier, 1975. — Vol. 25. — P. 104—130.
* Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors (неопр.). — Lerner Publications Co., 2000. — ISBN 0585317631.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Шулай ук карагыз ==

* [[(14567) Nicovincenti]] астероиды
{{Кояш системасы}}
{{DEFAULTSORT:14566 Hokule'a}}

[[Төркем:Баш билбау астероидлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча астероидлар]]</text>
      <sha1>7cyls86pg99g6h75lrhc2s6rec3uob2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чәк-чәк музее</title>
    <ns>0</ns>
    <id>389887</id>
    <revision>
      <id>5840379</id>
      <parentid>5818982</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9587" sha1="p6j369wdhnwb2qo1b3tvcmusu31tw09" xml:space="preserve">{{УК}}
{{Музей|файл=Музей чак-чака.png|директор=Полосин Дмитрий Николаевич|region=[[Татарстан]]|исем=Чәк-чәк музее|нигезләнгән=[[сентябрь]] [[2014]]|урын=[[Казан]], Париж Коммунасы, 18|нигезләүчеләр=Дмитрий һәм Раушания Полосиннар|сылтама=http://chak-chak.museum
 |викиҗыентык =
}}

'''Чәк-чәк музее''' [[Татарстан|Татарстан Республикасының]] [[Казан]] шәһәренең [[Иске бистә (Казан)|Иске Татар бистәсендә]] урнашкан.

Музей сәүдәгәр Вафа Бигаев йортында (19 гасыр башы архитектура һәйкәле&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old-kzn.ru/houses/read/dom-mullina.html|title=ДОМ МУЛЛИНА|author=|work=Искэ шахар (Старый город)|date=|publisher=Префектура &quot;Старый город&quot;|accessdate=2020-12-26|archivedate=2019-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806153011/http://old-kzn.ru/houses/read/dom-mullina.html}}&lt;/ref&gt;) Казан, Париж Коммунасы, 18 адресы буенча урнашкан.

Музейдагы экскурсияләр [[Идел буе Болгары|Идел Болгарыннан]] бүгенге көнгә кадәр чорларны колачлый, әмма XIX гасыр азагы — XX гасыр башы чорына аерым игътибар бирелә.

Музейда XIX гасыр азагы — XX гасыр башы татар тормыш-көнкүреше торгызыла. Казан һәм [[Арча ягы|Казан арты]] татар йортлары интерьерларының чын фотосурәтләре нигезендә, ул чордагы көнкүреш, кием-салым, хезмәт кораллары үрнәкләрен кулланып торгызыла. Бу музейның үзенчәлеге шундый: барысын да куллар белән тотып карарга һәм гамәлдә сынап карарга була.

Музей составына музей сәүдәсе да керә, анда борынгы рецепт буенча торгызылган чәк-чәк, бавырсак һәм XIX гасырның тагын бер ризыгын татып карарга мөмкин.

== Тарих ==
Музей 2014 елның сентябрендә музейны оештыручылар — Дмитрий Полосин һәм Раушания Сөләйманова акчасына ачыла&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://efir24.tv/all-news/society/42095_opened_in_kazan_museum_chuck_chuck/|title=Эфир-24 / В Казани открылся музей чак-чака&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|accessdate=2015-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305000101/http://efir24.tv/all-news/society/42095_opened_in_kazan_museum_chuck_chuck/|archivedate=2016-03-05|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләр ==
[[Файл:Музейчакчака.jpg|мини|Чәк-чәк музее]]
* Татарстан Республикасының Туризм буенча Дәүләт комитеты үткәрә торган «Туризм — XXI гасыр» XIV республика конкурсы. Чәк-чәк музее — «Ел ачышы-2014» номинациясендә җиңүче&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Состоялась церемония награждения победителей XIV республиканского конкурса «Туризм - XXI век»|author=Пресс-служба Комитета по Туризму Республики Татарстан|url=http://tourism.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/371465.htm|work=Комитет по Туризму Республики Татарстан|date=18.12.2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722223130/http://tourism.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/371465.htm |date=2015-07-22 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://tourism.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/371465.htm |access-date=2020-12-26 |archive-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722223130/http://tourism.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/371465.htm |dead-url=unfit }}&lt;/ref&gt;;
* «Ял» номинациясендә Kids-friendly Business Award Казан 2014 премиясе җиңүчесе&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Победители премии Kids-friendly Business Award Казань 2014 в номинациях:|author=|url=http://www.kidsreview.ru/actions/Kids-friendly-Business-Award/Winners/kazan/2014|work=Портал KidsRewiew|date=}}&lt;/ref&gt;;
* «Туристлык сувениры» Бөтенроссия конкурсында 1 урын (2015, 2016, 2017)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ТУРИСТИЧЕСКИЙ СУВЕНИР|url=http://www.russiasuvenir.ru/news/novost11.htm|accessdate=2020-12-26|archivedate=2015-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222165656/http://www.russiasuvenir.ru/news/novost11.htm}}&lt;/ref&gt;;
* «Туристлык сувениры» Бөтенроссия конкурсы Гран-прие (2018);
* Tour-taste халыкара конкурсында «Ел бренды», «иң яхшы тәэсир өчен», «иң яхшы төргәкләү», «традицияләрне саклау» номинацияләрендә җиңүче;
* Музей Казан шәһәре мэриясе һәм Татарстан Республикасының Туризм буенча комитеты исеменнән дәүләт бүләкләре белән бүләкләнә;
* Музей җитәкчеләре дәүләт бүләкләре белән бүләкләнә.

== Рейтинглар һәм популяр тапшырулар музей турында ==
[[Файл:Музейная_лавка.JPG|мини|Музей сәүдәсе|сулда]]

* [[Файл:Чак-чака.jpg|мини|Чәк-чәк]]National Geographic Россия Россиянең гастрономик мирасы белән таныштырган 5 төп урыннан торган «тәмле карта»ны төзегән&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Кулинарное путешествие по России|url=http://www.nat-geo.ru/food/282621-kulinarnoe-puteshestvie-po-rossii/#full}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723020738/http://www.nat-geo.ru/food/282621-kulinarnoe-puteshestvie-po-rossii/#full |date=2015-07-23 }}&lt;/ref&gt;. Алар арасында Чәк-чәк музеендагы [[Чәкчәк|чәк-чәк]] тә бар.
* Adme.ru Россиянең иң кызыклы 18 музееннан торган коллекция җыя, Чәк-чәк музее турында алар болай язалар: «Бу гаҗәеп урын, анда сез татар халкының тарихын һәм гореф-гадәтләрен белә аласыз, берничә төр чәк-чәк татып карыйсыз һәм татар халкының милли ризыгын әзерләү серен ача аласыз.»&lt;ref&gt;{{Cite news|title=18 интереснейших музеев России|url=http://www.adme.ru/svoboda-kultura/18-interesnejshih-muzeev-rossii-826710/|accessdate=2015-07-22|=http://www.adme.ru/svoboda-kultura/18-interesnejshih-muzeev-rossii-826710/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722231026/http://www.adme.ru/svoboda-kultura/18-interesnejshih-muzeev-rossii-826710/ |date=2015-07-22 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.adme.ru/svoboda-kultura/18-interesnejshih-muzeev-rossii-826710/ |access-date=2020-12-26 |archive-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722231026/http://www.adme.ru/svoboda-kultura/18-interesnejshih-muzeev-rossii-826710/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* «Аргументы и Факты» газетасы версиясе буенча «Казанда күрергә кирәк булан 14 урын» исемлегенә керә&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Голгофа, карета Екатерины II и еще 14 мест в Казани, которые нужно увидеть|url=http://www.kazan.aif.ru/culture/1470562}}&lt;/ref&gt;.
* Жанна Бадоева «Орёл и решка» сәяхәтләр турында программа кысаларында Чәк-чәк музеенда чәк-чәк әзерләгән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sGxKuVoxkYI|title=Казань. Орел и Решка. Россия. Полный выпуск|accessdate=2019-09-05}}&lt;/ref&gt;.
* Вилле Хаапасало, Татарстан турында тапшыруны төшергәндә, музейга нигез салучыларның берсе белән аралашкан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kalastus-tv.fi/|title=KalastusTV|accessdate=2019-09-05|archivedate=2019-09-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190905144710/https://www.kalastus-tv.fi/}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
{{MyTatarstan2020}}{{Тышкы сылтамалар}}{{Татарстан музейлары}}

[[Төркем:Ашамлык-эчемлек музейлары]]
[[Төркем:Казан музейлары]]
[[Төркем:2014 елда нигезләнгән музейлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча музейлар]]</text>
      <sha1>p6j369wdhnwb2qo1b3tvcmusu31tw09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уразай авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391042</id>
    <revision>
      <id>5840380</id>
      <parentid>5793245</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5861" sha1="4b9g77uj8a6t0s3c3ay0yticwr0zq2z" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{берләштерергә|17.01.2021|Уразай}}
{{күчерергә|b:Уразай авылы тарихы}}
'''   ''' Азнакай шәһәреннән ерак түгел мәһабәт Чатыр тау итәгендә күркәм бер авыл урнашкан. Уразай дип атала ул, моннан тыш халык хәтерендә Аю авылы дигән атама да саклана. Риваятьләрдән авылның атамасына кагылганнары аеруча игътибарга лаек. Булачак авыл урынына беренчеләрдән булып Уразай карт килеп утыра. Калын урман белән капланган тирә - якта аюлар да күп була. Авылның ике төрле аталуы шуннан.

   Тарихи документлардан күренгәнчә, Юрмый волосте старшинасы Урманай Уразаев булуы хакында әйтелә. Волость халкы ризалыгын алып ул иптәшләре белән  1745 нче елның гыйнварында үзләренең Зәй буендагы шактый зур җирләрен Аверьян Назар улы Ждановка сата. Әлеге старшинаның әтисе – Уразай карт кайчандыр Уразай авылына нигез салучы икәнлеге шик уятмый. Гадәттә, яңа урынга күчеп килүчеләр булса, авыл шуның исеме белән аталган. 1795 елда авыл 33 хуҗалыктан торган. Халыкның төп өлешен типтәрләр (72 ир – ат һәм 78 хатын – кыз) һәм ясаклы татарлар 137 ир –ат һәм 35 хатын – кыз, калганын башкортлар (19 ир – ат һәм 16 хатын-кыз) һәм йомышлы (“служивые”) татарлар 8 ир-ат һәм 7 хатын-кыз тәшкил итә. Соңрак йомышлы татарлар башка урынга күчерелә, ә инде югарыда телгә алынган 3 катлау (типтәр, башкорт, ясаклы татарлар) бераз үзгәрешләр белән 1917 нче елга чаклы саклана.

    Ясаклы татарлар халык телендә “Казан татарлары” яисә “Казан ягы кешеләре” дип йөртелгән. Идарә итүнең контон системасы яшәгәндә (1798 – 1864 нче еллар) Уразай башкортлары  - 12 нче башкорт кантонында күрсәтелә.

   1829 нчы елгы мәгълүматлар аерым игътибарга лаек. Авылда 52 хуҗалык исәпләнә. Күпчелеген типтәр (37 хуҗалык), калган өлешен “башкорт”(10 хуҗалык), һәм ясаклы татар (4 хуҗалык) алып тора.  18 гасыр урталарында авыл төбәк өчен характерлы сословиеләр-башкорт, типтәр, ясаклы татарлардан торган. 1764 нче елда, мәсәлән, Уразайда 29 ир – ат типтәр теркәлә. “Башкорт”ларның саны турында 18 гасыр ахырына чаклы нинди дә булса мәгълүмат юк, әмма алар авылда яшәгән, чөнки Уразай картның чыгышы шул катлаудан.

     Уразай авылы элек-электән Юрмый волостена керә. Уразай авылына кайчан нигез салынган соң? Урманай Уразаевның 1745 елда җир сату турындагы килешүенә нигезләнеп, аның әтисе Уразай карт бу килешүгә чаклы, ягъни 17 гасыр ахыры, 18 гасыр башларында яшәгән, авыл чама белән нәкъ шушы чорда барлыкка килгән дигән фикер дөреслеккә туры килә.  Авылга килеп урнашканнарга өч төрле исем биргәннәр: башкортлар, типтәрләр, казан кешесе. Башкортлар һәм татарлар башта бергә яшәгәннәр, җир -сулары да бергә булган. 19 нчы йөз башларында бакыр чыгару белән шөгыльләнгәннәр, бу эшне урындагы халык эшләмәгән, каяндыр килгән кешеләр башкарган. Бакыр базларын имән баганалардан ныгытма терәүләр ясап текмәләр белән тишекләрне ныгытканнар.Эшчеләр шунда ук яшәп эшләгәннәр. Бу бакыр базларын халык телендә “пот кул” дип йөрткәннәр. Бакыр казу эшләре 19 йөзнең икенче яртысыннан соң тукталган.'''

== Чыганаклар ==
1. Материалы по истории Башкирской АССР.- М., 1960 – 185 с.
2. [[Россия дәүләт борынгы актлар архивы|РДБАА]]. 1355 ф. 1 тасв. 1877 эш. 250 -253 кгз.
3. Список населенных мест Самарской губернии по сведениям 1889 г. –  Самара, 1890.-59с.
                      
{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>4b9g77uj8a6t0s3c3ay0yticwr0zq2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яңа Чәчкап авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391357</id>
    <revision>
      <id>5840381</id>
      <parentid>5793243</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:DE|deadend]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15892" sha1="3dfhwb0kg4cpa9n0w3ch0wfmsz0ayrr" xml:space="preserve">{{Dead end|date=май 2026}}

Бабайлар узган юл – ул халыкның да тарихы. Без, элек яшәгән бабаларыбыздан хәзерге көнгә кадәр килеп җиткән мирасларыбызның кыйммәтен һәм әһәмиятен тирәнрәк аңлый башладык.   Борынгы һәм урта гасырларда  барлыкка килгән авыллар – зурмы ул, кечкенәме, барыбер – безнең көннәргә килеп җиткәнче бик озын, катлаулы, авыр һәм уравыч  юл үткән.

          Шуңа күрә, безгә  бүгенге көнгә кадәр сакланып калган һәр факт, һәр исем кыйммәт. Алар безгә авыл тарихын күзалларга, ачыкларга ярдәм итәләр. Тарих дигәч тә, аның хөкемдарлары, галимнәре, язучылары бар. Аларның хезмәтләре аша без күп кенә мәгьлүматлар тыплый, өйрәнә алдык.

          Яңа Чәчкап авылы төрле чорларда әле Зөя өязенә, әле Буа өязенә кергән. Татарстан АССР төзелгәнче Буа өязе Сембер губернасы составында булган. Димәк, шул чордагы архив документлары да Сембер(Ульяновск) дәүләт архивында булып чыга. Ләкин бу архив юкка чыкмаса да, аннан куллана алмаслык хәлгә дучар булган. Татарстан Фәннәр Академиясе ТӘТСИнең тарих секторы мөдире С. Алишев раславынча, 1920 елда Татарстан АССР төзелгәч, Буа өязенең Сембердәге архив документлары Казанга  китерелеп, Свердлов урамындагы чиркәү бинасына бушатылган һәм ул документлар шушы көнгәчә системага китерелмәгән көе өелеп, бозылып яталар икән.

        Шулай да, сакланып калган кайбер документларга таянып, авылның якынча кайсы елларда нигезләнүен билгеләү мөмкинлеге туа. Шул хакта бәян итүгә күчкәнче Яңа Чәчкап авылы урнашкан төбәкнең гомуми тарихына күз ташлау зарури булыр.

         1505-68 елларда рус админстрациясе тарафыннан Казан һәм Зөя өязләрендәге шәһәр һәм авылларның тасвирламасы(описание) уздырыла. Бу эш егерме елга сузыла. Авыллар кайсы елга буена урнашуына карап исәпкә алынганнар. Гөбнә һәм Бәрле елгалары буенда түбәндәге авыллар төркәлгән: Таяба, Тимәш, Чүти, Колгына, Коштавыл, Чәчкап, Мөрәле, Шушермә, Ындырчы; Олы һәм Кече Бола буенда: Банбахта, Дәүләки, Сюндюр, Кильдураз, Яльчик, Биябаш, Биишево, Кульгуна, Бурнаш.

        Рус тарихчысы С.М. Шпилевский  «Древние города и д.р Булгаро-татарские памятники» исемле хезмәтендә Зөя елгасының сулъягында Болгар авыллары булмаган дип расласа да, Равил Фәхертдинов Бола елгасы буенда унбиш Болгар археология һәйкәле табылуы, ә җидесенең монгол периодына кадәр үк булуы турында яза. Казанны яулап алганнан соң авыл һәм шәһәрләрнең исәбен алган бу материаллар «Писцовая книга» дип атала һәм аларда авылларның кайда урнашуы, кыр һәм урманнарның мәйданы, табигый байлыклар, авылдагы йортлар саны күрсәтелә. Ә авыл халкының ирләре һәм хатын-кызлары аерым-аерым бирелә. Халыкның нинди һөнәр белән шөгыльләнүенә кадәр языла.

        Шпилевский һ.б.ларның хезмәтләрендә дә бу як авылларын санап чыкканда Яңа Чәчкап һәм шул тирәдәге хәзерге авыллар искә алынмый. ΧVII гасыр карталарында да бу авыллар теркәлмәгән.

        Г.Золотинцкий бер хезмәтендә Бола елгасы буенда урнашкан Байтирәк авылы турында болай яза: «Деревня Байтиряково на Буле, чувашии Байтиряк помогал Ивану Грозному в последнем походе его на Казани был пожалован за это землей… В церковном дворе имеются надгробные камни ΧIII века по хиджру с арабскими надписями.» Моннан чыгып шуны әйтергә мөмкин: 17 йөз урталарына кадәр Лашче елгасы буенда, аның тамагындагы Иске Лашче авылын санамаганда, башка авыллар булмаган. Яңа Чәчкап һәм аның тирәсендәге авылларга кайчан нигез салынган дигән сорауны ачыкларлык бер документ сакланып калган. Ул - Мәскәү патшалыгы Казан приказы дворының 1642 ел 21 сентябрендә Зөя өязе воеводасы Т.В. Измайловка язган Грамотасы.

        Бу документта Зөя өязендәге йомышлы татарлардан Әхмәт Колмамбетовка һәм аның берничә иптәшенә Лашче елгасы буенда җир биләмәсе бирелү турында языла. Ул кешеләр бу төбәккә килеп урнашкач, Әхмәт авылына нигез салына. Ул вакытта тирә-юньдә әле буш җирләр дә байтак була.

         Бу документтан күренгәнчә Лашче елгасы буенда аның түбән агымында урнашкан Иске Лашче  авылыннан башка югары агымында ул чакта әле авыллар булмаган. Ул җирләр Дикое поле чикләре булган. Грамотадан күренгәнчә, Әхмәт авылына шушы елларда нигез салынган. Ә Әхмәт авылы каршысында, Лашче елгасының  аргы ягына урнашкан Куҗак авылына Старые Маматкузино дигән авылдан күчеп килүчеләр нигез салган булырга мөмкин.

          Боларга өстәп тагын шуны да күрсәтергә кирәк. СССР фәннәр Академиясенең Казан филиалы ИЯЛИ тарафыннан 1955 елда бастырып чыгарылган «История Татарской АССР» исемле китаптагы «Карта Центральной части Казанского ханства» һәм «Казанское ханство и его соседи» исемле карталарда Дикое поле чикләре Лашче, Бола елгалары тирәсендә күрсәтелгән. Шул ук карталарда Казан ханлыгы вакытында авыллар исемлеге дә бирелгән.

      «Идел» журналыннан 1996 ел 11 нче санында басылган икенче бер картада да Нугай Урдасы чикләре Бола, Лашче елгаларына кадәр җиткәне күрсәтелә.

        Бу язмалардан күренгәнчә, Яңа Чәчкап авылы 1650 еллардан да элегрәк нигезләнмәгән.

         Казан янында җиңелгәннән соң, 1774 елларда Пугачев Иделнең уңъягына чыгып Тау ягы буенча көньякка хәрәкәт иткәндә, бу тирәдәге крестьяннарның да восстаниегә актив кушылып китүләре билгеле. Хәзерге Чүпрәле районында баш күтәрүчеләрнең ныгытылган терәк пунктлары да булган. Пугачев восстаниесе турындагы әдәбиятта да Яңа Чәчкап авылы телгә алынмый. Ләкин бу гына 1770 елларда әле Яңа Чәчкап авылына нигез салынмаган икән дип расларга нигез була алмый. Авылның бу хәрәкәткә  бөтенләй катнашмаган булуы да мөмкин.

         Болардан тыш Яңа Чәчкап авылының нигезләнүенә мөнәсәбәтле мәгълүматларны авылда сөйләнеп килә торган риваятьләрдән, кемнәрдәдер сакланып калган шәҗәрәләрдән, Иске Чәчкап тарихы белән кызыксынучы төбәкне өйрәнүчеләрнең мәгълүматларыннан чыгып та фикер йөртергә мөмкин.

        Әгәр Яңа Чәчкап авылына нигез салынуын риваятьләргә таянып аңлатырга теләсәк, авылның тарихы болайрак.

       Урман Чәчкабыннан (Кайбыч районыны) шушы урынга беренче булып өч нәсел күчеп килгән, имеш. Боларның берсе-Мыек, икенчесе-Колый, өченчесе-Бүре нәселеннән булганнар. Әле боларга дүртенче нәсел дә килеп кушылган икән.

        Иске Чәчкапта туып-үскән Кадыйр Галимов үзенең туган як төбәге, бигрәк тә үз авылының тарихын өйрәнүгә күп тырышлык һәм хезмәт куйган шәхес. Ул патша хөкүмәтенең Тау ягы халкын чукындыру тарихын өйрәнүгә һәм Иске Чәчкап белән Яңа Чәчкап авыллары арасындагы элемтәләрне өйрәнүгә дә әһәмият бирә.

        Яңа Чәчкап авылында табылган, сакланып килгән шәҗәрәләрдән күренгәнчә, бирегә күчеп килүчеләрдән соң 7-8 буын алмашынган. Һәр буынны уртача 30 ел дип исәпләсәң, авылның нигезләнүе 240-250 еллар чамасы элек булып чыга, ягъни 1750 елларга туры килә. Моннан чыгып тагын бер фаразга килергә була. Авылның нигезләнүе турында сүз чыкканда, кешеләр чукындыру сәясәтеннән качып килгәннәр дип уйларга да мөмкин.  Бу еллар-татарларны чукындыруның иң югары ноктасы - Аксак Каратун (Лука Канашевич) эшчәнлеге чоры. Бирегә мөселманнар чукындырудан качып килсәләр, чукындырылганнары мөселман диненнән язмас өчен алар белән ияреп килеп төпләнүләре дә бик мөмкин.

         Яңа Чәчкап авылының   ΧVIII гасыр урталарында гына нигезләнүен башка фактлар белән дә расларга мөмкин.

          1859 ел мәгълүматларын эченә алган белешмәдән күренгәнчә, авылдагы 90 хуҗалыкта 249 ир-ат һәм 241 хатын-кыз көн иткән, мәчет эшләгән. 1898 елда басылып чыккан белешмәдә Яңа Чәчкап авылында татарлар яши дип күрсәтелә. К.П.Берстель бастырып чыгарган белешмәгә караганда, Яңа Чәчкап авылында 862 татар кешесе көн күргән.

          Югарыда телгә алынган тарихи белешмәдән күренгәнчә һәм олылар сөйләвенә караганда, авылда аз гына санда керәшеннәр дә яшәгән. Аларны аерым, керәшен зиратына күмгәннәр. 1905 елдан соң керәшеннәрне гомуми зиратка күмә башлаганнар.

          Авылда һәр хуҗалыкның үз тамгасы булган. Кайсыныкы сәнәк, кайсыныкы ай, кайсыныкы балта һ.б. Гадәттә, авыл старостасы да берәр исемлек төзегәндә исем-фамилия урынына шул йортның тамгасын гына куя торган булган.

          Авылда яшелчә үстерүчеләр булмаган диярлек. Кайбер кешеләр кабак, шалкан һ.б. үстергән. Кишер һәм суган үстерүчеләр аз булган. Һөнәрчелек тә юк дәрәҗәсендә булган. Ә итек басу, тире эшкәртү эшенә халык сугыш вакытында гына өйрәнә.

          Яңа Чәчкапта мөселман дине элек-электән тирән тамыр җәйгән булган, авылда ике мәхәллә һәм шуңа нисбәтән ике мәчет эшләгән. Бер мәчет 1889 елда төзелә. Аргы яктагысы 1918 елда төзелгән. 1938 елда ул мәчетнең манарасы киселә һәм анда җидееллык мәктәп ачыла. Бу яктагысының манарасы 1940 елда төшерелә һәм аның бинасы 1980 елларга кадәр клуб, китапханә хезмәтен үти.

          Авылда электән үк мәдрәсә булган. 1890 елда мәчет төзелгәч, мәдрәсә аерым бинада эшли башлый. Аңа кадәр балаларны мулла өендә укытканнар. Мәдрәсәдә ир балалар укырга-язарга өйрәнгәннәр. Алар шунда укыганнар һәм торганнар.

{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>3dfhwb0kg4cpa9n0w3ch0wfmsz0ayrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Түбән Наратбаш авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391462</id>
    <revision>
      <id>5840382</id>
      <parentid>5793244</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:DE|deadend]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5248" sha1="fqutefk2o05n36xuv09ih8sihs0js6j" xml:space="preserve">{{Dead end|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

'''''Түбән Наратбаш авылы тарихы.'''''

Авылыбызның исеме – Түбән Наратбаш. Ул Татарстанның Буа районында урнашкан. Өч чакрым тирәсе ераклыкта Зөя елгасы ага. Авылыбыз район үзәгеннән өч чакрым чамасы ераклыкта, хәзерге вакытта шәһәр белән тоташып бара инде.

Безнең авыл хакында 1640нчы елга кадәр кайчан барлыкка килүе һәм беренче булып яшәгән кешеләре турында бер нинди дә язма мәгълүматлар юк. Садриев Гайнетдин, Яруллин Сәмигулла бабайлар сөйләве буенча 1639-1640нчы елларда авылның беренче гаиләләре булып агалы-энеле Собханкол һәм Сәетхан ренбург якларыннан килеп Зөянең аргы ягына торак урыны ясыйлар. 1651-1653нче елларда тагын дүрт гаилә: Рахманкол, Рәхимкол, Ильяс һәм бер чуваш  Саттый гаиләсе килеп урнаша. Руслар кысрыклый башлагач борынгы бабаларыбыз Зөянең бу як ярына кара-каршы урам ясап йортларын күчерәләр. Бу урын хәзердә йортлар өсте, базлар, каберлек диеп атала.

Сәетхан һәм Рәхимкол нәселеннән 12 гаилә, 4 чуваш гаиләсе шул ук елны күчеп йөрүдән туеп Наратлык урманының югары башына (тимер юлның аргы ягына) күчеп китәләр. 1730нчы елда күпчелек кешенең соравы буенча губерна землямеры 45 кешегә күл буеннан план бүлеп бирә, күл буена кара-каршы урам булдырыла. Менә шулай итеп безнең авылга нигез салына.

Авылыбызда 1931нче елда колхоз оеша. Ул “Урманай” диеп исемләнә. Аңа Әхмәтҗанов Сәләхетдин абый җитәкчелек итә. 1933нче елда колхозның исеме “Каганович” диеп үзгәртелә. Безнең колхоз район күләмендә бик зур уңышларга ирешә.

1934нче елда колхозга беренче трактор кайтарыла, сыер фермасы булдырыла, 3 гектар җирдә яшелчә бакчасы җәелдерелә, ә 1935нче елда бе бакча ике тапкыр киңәя, клуб ачыла. 1934нчы елда авылда балалар бакчасы ачыла. 1936нчы елда колхозга баранче машина кайта, 4 гектар мәйданда карлыган бакчасы булдырыла, куян фермасы ачыла, 1000 баш сарыкка ферма оештырыла, мастерской булдырыла.

1940нчы елда безнең авылда 262 йорт була, яңа мәктәп ачыла. 1949-1952нче елларда клуб салына. 1959нчы елда авылга электр кертелә. 1958нче елда китапханә клубтан үзенә аерым бинага күчерелә. 1970 елда авылда 269 йорт була, күбесе сигез почмаклы, бизәкле, чәчәкле итеп бизәлгән, шуларның 29 кирпичтән. 1967нче елны урамнарга исем бирелеп йортларга номерлар кадаклана.

1950нче елда Бикмураз авылының “Көрәш” колхозы безнең “Каганович” колхозы белән берләшә, ә 1959нчы елда Зур Кырлангы авылы “Кызыл Нур” колхозы да безгә кушыла. Шуннан соә колхоз исеме “Коммунизм” дип үзгәртелә. 2000нче елның көзендә колхозның исеме янә үзгәреп “Алга” диеп атала. 2007нче елның июль аенда колхозны ООО “Нива” инвестор ала.

1986нчы елның февралендә яңа мәдәният йорты төзелеп куллануга тапшырыла һәм шунда авыл музее барлыкка килә. Авыл китапханәсе иске бинадан мәдәният йортының икенче катына күчерелә.

1993нче елның 20 августында Түбән Наратбаш авылында яңа мәчет ачыла.

Түбән Наратбаш авылы табигатнең иң матур урынына урнашкан.

{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>fqutefk2o05n36xuv09ih8sihs0js6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Күл Черкене авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391465</id>
    <revision>
      <id>5840383</id>
      <parentid>5793259</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:UL|underlinked]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15319" sha1="1l68k1bmgdx4mhnk614p5gpqu4f7d7m" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}

[[Күл Черкен]] авылы тарихы

== Барлыкка килүе һәм исеме ==
Авылның кайчан барлыкка килүе һәм исеменең ни өчен Күл-Черкене дип аталуы турында бернинди дә язма мәгълүматлар калмаган. Ләкин телдә авыл исеменә бәйле түбәндәге сөйләмнәр саклаган.

Безнең авыл урнашкан урында Казан ханлыгы вакытында кешеләр яшәмәгән, ул вакытта бу урында куаклык, сазлыклар булган. Зөя елгасы һәм  куаклыклар арасында күлләр булган. Шул сазлык өстендә бик күп черкиләр очып  күлле урында барлыкка килгәнгә авылның исемен Күл-Черкене дип атаганнар.  Русча Черки-Гришино дип атала.  Бу исем турында түбәндәге сөйләм сакланган. Авылда әле йортлар аз булган вакытта Гриша исемле көтүче килгән. Ул көтү көткән һәм шунда яшәп калган. Авыл исемен аның исеме белән катнаштырып Черки-Гришино дип атаганнар.

== «Авылыбыз революциягә кадәр» ==
Зөя елгасы хәзерге юлыннан түгел, ә Каенлык ягыннан аккан.Аның аръягында урман, ул урыннарда 4-5 метр озынлыкта төз усаклар, имәннәр, зирек һәм тәбәнәк карлыганнар үсеп утырган.
Зөя тирән сулы елга булса да, аның аша күпер булмый.Чыгып йөрү кыен булса да, тар елга аша, тар басма эшләнгән.Беренче күпер 1898 елда салына.1912 елда урманнарны чистарту башланган.Хәзерге “Ышна” дип аталган урында да урман булган.Ул урманны да кискәннәр.Түбән Наратбашы белән ике арада чалу булган.Ул урыннарга иген чәчелмәгән.Ул вакытта безнең авыл кечкенә булып, XIX гасыр ахырында бер планда бишәр йорт булган.Йортлар бик кечкенә, өй түбәләре салам белән ябылган, киртәләре чыбыктан үрелеп, балчык белән сыланган. Капка урынында читән, җил капка, кайберләренең капка тактадан булып, башы салам белән ябылган була.
Чәчүлек җир аз булган.Барлык эш кораллары агачтан. Җирне сука белән йомшартканнар.Уңыш бик түбән. Җир ашлауны белмәгәннәр. Халыкның азыгы бик гади: арыш икмәге, кабартма, чумара. Бәрәңгене чумара арасына әрчемичә салганнар, соңыннан кабыгын әрчеп ашаганнар. Самовар булмаган. Ул 1890 елда гына күренә. Лампа да булмаган. Кичен чыра һәм юкә киндерә якканнар. Ашны казанда пешергәннәр.Агач табакка сосып ашаганнар.
Авылда укый яза белүче кешеләр бик аз булган. Хат яздыру өчен Габделкадыйр һәм Баһаветдин абзый янына килгәннәр. Алар солдат хезмәтендә булып, адрес язарлык грамота алганнар.
Газета революция елларында гына күренә башлаган. Аны Хәким мулла һәм  Мостафа мулла гына алдырган.
== «Совет власте еллары» ==
1919 елда безнең авыл аша аклар узалар. Шул вакытта Мәсгет абзыйның, Фәсхетдинов Фәезнең атын алып китәләр.Кайбер йортлардан солы алып чыгу очраклары була. Авылыбызның 41 кешесе гражданнар сугышында катнаша. 19 кеше үлеп кала. Кайтучылар арасыннан Хәйруллин Хафиз үзенең коралын – кылычын авылга алып кайта. Оныгы Хәйруллин Тәүфикъ аны мәктәп музеена тапшыра. Бу елларда авыл халкы Кызыл Армиягә төрлечә ярдәм итә. Акларга бирмәс өчен сыерларны урманга яшерү, икмәкне базга күмү очраклары була. Бу эштә иң актив катнашучылар: Фәсхетдинов Фәйзерахман, Хәлирахман, Шәрәфиев Сираҗ.
	Авылдашларыбыз Галиев Нурулла, Латыйпов Насыйр абыйларны мәҗбүр итеп аклар үз армияләренә кушалар. Ләкин алар халыкка каршы сугышырга теләмичә качалар., Кызыл Армиягә кушылалар.
	Революциядән соң да крестьяннарның хәле җиңеләйми. Хезмәт коралларының начар булуы авыл хуҗалыгын үстерми.
	Колхоз төзү 1930 елларда башлана. Колхозның исеме “Искра”, беренче председателе Кадыйр Латыйпов була.Крестьяннарны колхозга берләштерүдә Латыйповлар башлап йөриләр. Иң беренче керүчеләр 17 хуҗалык булса, 1935 елда 102 хуҗалык була. 1932 елда устав кабул итәләр. Шул ук елны колхозчыларны дәртләндерү чаралары кулланыла башлый. 1933 елда беренче трактор кайта. Беренче тракторист Хәбибуллин Хәсән, ә икенчесе Зиатдинов Сөләйман була. 1938 елда авыл халкы беренче комбайн күрә.
	1941 ел,22 июнь. Авыл халкы кайгылы хәбәр ала. Бу көнне фашистик Германия безгә һөҗүм итте. Сугышка  авылыбыздан 302 кеше китте, 163 е  әйләнеп кайтмады.

1919 елда безнең авыл аша аклар узалар. Шул вакытта Мәсгет абзыйның, Фәсхетдинов Фәезнең атын алып китәләр.Кайбер йортлардан солы алып чыгу очраклары була. Авылыбызның 41 кешесе гражданнар сугышында катнаша. 19 кеше үлеп кала. Кайтучылар арасыннан Хәйруллин Хафиз үзенең коралын – кылычын авылга алып кайта. Оныгы Хәйруллин Тәүфикъ аны мәктәп музеена тапшыра. Бу елларда авыл халкы Кызыл Армиягә төрлечә ярдәм итә. Акларга бирмәс өчен сыерларны урманга яшерү, икмәкне базга күмү очраклары була. Бу эштә иң актив катнашучылар: Фәсхетдинов Фәйзерахман, Хәлирахман, Шәрәфиев Сираҗ.
	Авылдашларыбыз Галиев Нурулла, Латыйпов Насыйр абыйларны мәҗбүр итеп аклар үз армияләренә кушалар. Ләкин алар халыкка каршы сугышырга теләмичә качалар., Кызыл Армиягә кушылалар.
	Революциядән соң да крестьяннарның хәле җиңеләйми. Хезмәт коралларының начар булуы авыл хуҗалыгын үстерми.
	Колхоз төзү 1930 елларда башлана. Колхозның исеме “Искра”, беренче председателе Кадыйр Латыйпов була.Крестьяннарны колхозга берләштерүдә Латыйповлар башлап йөриләр. Иң беренче керүчеләр 17 хуҗалык булса, 1935 елда 102 хуҗалык була. 1932 елда устав кабул итәләр. Шул ук елны колхозчыларны дәртләндерү чаралары кулланыла башлый. 1933 елда беренче трактор кайта. Беренче тракторист Хәбибуллин Хәсән, ә икенчесе Зиатдинов Сөләйман була. 1938 елда авыл халкы беренче комбайн күрә.
	1941 ел,22 июнь. Авыл халкы кайгылы хәбәр ала. Бу көнне фашистик Германия безгә һөҗүм итте. Сугышка  авылыбыздан 302 кеше китте, 163 е  әйләнеп кайтмады.

== «Сугыштан соңгы еллар» ==
Сугыштан соңгы 1946 ел бик авыр була. Иген уңышы түбән, биш эшкә яраклы кешесе булган семья бер елга 9 пот арыш ала.
	1947 елдан уңыш алу күтәрелә башлый, гектардан 13 ц. кадәр җитә. 1949 елдан авылның яртысы диярлек икмәк пешерә башлый. Шулай да үгез җигү бетми әле. Кырларны көрәк белән казып чәчү бетерелә.
	1950 елда беренче мәртәбә яңа тегермән төзиләр. Бу беренче төзелеш була. 1951 елның январь аенда безнең “Искра” колхозы эреләндерелә. “Ирек”, “Красногорка” колхозлары безгә кушылалар. Колхозның исеме “ Искра” булып кала. Председатель итеп Дәүләтшин Лотфулла абыйны куялар.
	1954 елда илебез буенча чирәм җирләр үзләштерү башлана. Безнең авылдашлар: Хөсәенов Ибраһим, Курамшин Рифкать, Галимҗанов Рәхимҗан, Гәйнетдинов Ибраһимнар чирәм җирләрне сөрәләр.
	1956 елда авыл халкы радио тыңлый башлый, ә 1957 елда авыл электрлаштырыла. Ток бирүче двигательне эшләтүче Әфләтунов  Сәлимҗан була. Радионы беренче эшләтүче Насертдинов Расыйх була.
	1957 елның январеннан председатель булып  Хәсәнов Әгъзам эшли башлый. Урак, чалгыларны жаткалар алыштыра. Колхозның 4 автомашинасы була. Төзелеш эшләре арта. 1958 елда “Искра” белән “ Яшәр” ( Каенлык авылы) колхозы берләштерелде. 1959-60 елда клуб төзелде. 1961-80 елларда сыер, сарык, дуңгыз фермаларын яңартуга зур игътибар бирелә. Бу төзелешләр өчен 2 млн. 100 мең сум акча тотыла. 1968 елда су колонкалары эшли башлый.

1960 нчы елда Күл-Черкен авылында клуб бинасы ачыла. 1969 нчы елда 2 катлы мәктәп бинасы төзелә башлый, 1972 елның сентяберендә мәктәп төзелеп беткәннән соң, анда 415 бала укырга керә. Шул елларда колхоз идәрәсе, терлек тораклары төзелә.
 Уньеллык мәктәп бинасын төзү башлана. 1972 елда ул файдалануга тапшырыла.

	361 хуҗалык яңа өйләр өлгертеп керә, өй, каралты, мунча түбәләре калай белән ябыла. Йортлары искергән картларга колхоз йортлар сала башлый. Шул вакыт эчендә 8 хуҗалыкка йорт салына.

== «Мәдәният үсеше» ==
Революциягә кадәр лампа да сирәк булган, чыра һәм юкә киндерә яктысын гына белгән авылыбыз революциядән соң тизлек белән үзгәрә башлый.
	1930 елларда авылда яңалыклар белән кызыксыну арта. Колхозлашу елларындагы уңай һәм тискәре якларны Насыйбуллин Гәделҗан газета һәм журнал битләрендә яктырта башлый.
	1920-30 елларда почта бүлеге Кильдуразда була. Черкендә газета-журналларны кабул итүче һәм таратучы Истиев Борһан була.
	1950 елларда газета-журналга язылу арта бара. Революциягә кадәр культура учагы кара мунча булган. Курамшин Гыйлаҗ, Миңлебаев Идият һ.б. аерым йортта кичәләр оештыралар. 1933-34 елларда клуб бинасы төзелә.
	1928-29 елларда клуб мөдире булып Камалтдинов Зиятдин эшли.
	1960 елда төзелгән клуб бинасының бер бүлмәсенә китапханә  урнаштырыла. Аның мөдире булып Абдуллина Фәридә эшли башлый.
	60 ел элек мәктәбе дә булмаган авылыбыз кешеләреннән күренекле кешеләр үсеп чыкты.
-	РСФСРның атказанган художнигы, Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты Бакый ага Урманче;
-	Медицина фәннәре докторы Ракеева Мөстәнфирә Таһир кызы;
-	Техник фәннәр докторы Гарифуллин Фоат Әсәдулла улы;

== Чыганаклар ==
# Ленар Җамалетдин. Буада байлык Буа буарлык.\\ Мәдәни җомга.2007 .31 август.-Б.- 19.
{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>1l68k1bmgdx4mhnk614p5gpqu4f7d7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мунчәли авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391597</id>
    <revision>
      <id>5840384</id>
      <parentid>5793253</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9935" sha1="6la4qmnjggi59zfgqaewbf4rwl1ywpp" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

Әби-бабайлар сөйләве буенча Татарстан Республикасының Чүпрәле районындагы [[Мунчәли]] авылы Казан ханлыгы чорыннан ук билгеле. Авылның төзелә башлавы,аның исеменә бәйле төрле риваятьләр сакланган.

== Барлыкка килүе ==
Тарихи чыганакларда  мочар кабиләләренең яшәве турында мәгълүматлар бар. “Мочар” сүзен  мадъяр , мишәр сүзләре белән тәңгәлләштереп була . Әлеге кабиләләр Мещера , Сура елгалары бассейннарында яшәгәннәр . Моңа мисал итеп , бүген Түбән Новгород өлкәсендә Мочалейка елгасы булуын әйтеп китү дөрес булырдыр.
   Ләкин икенче риваять  буенча Мунчәли исемен “Мунчалы-өй “ дигән сүзгә дә кайтарып калдырырга да булыр иде. Ләкин безнең мишәр халкында “өй” дигән сүз кулланылмаган , бездә өй сүзен “ызба”, “ү” сүзләре алыштырган.Шулай булгач “ Беренче авылга 3 кеше (семья)  килеп урнашкан да ,шуннан берсе мунча да төзеп куйган . Шуннан башкалар : “Ай,болар “мунчалы өй” дип әйтү дөреслеккә туры килеп бетми төсле.
      Шулай ук Мунчәли сүзен мунчала сүзенә дә тәңгәлләштереп булыр иде. Моңа дәлиләр дә бар.  Авылның көньяк ,көньяк-көнчыгыш өлешендә -Шарылдавык дигән урында авылдан 1 км тирәсе ераклыкта мунчала батыра торган күлләр бар иде. Безнең әти һәм абыйлар да мунчала батырганнар.                        Әмма  Усман бабай, Атаулла бабайлардан язып калган хатирәләргә карасак , без авылга нигез салучыларның бүгенге Түбән Новгород өлкәсе Пилнә районы Иске Мунчәли авылыннан килүен белербез. Безнең бабайлар Касыйм ханлыгы территориясеннән күчеп килгәннәр , һәм Мунчәли исемен үзләренең элекке авылларын хөрмәт итеп яңа авылны да шулай атаганнар.

Мунчәли авылы берничә өлешкә бүленгән: Гать буе, Оч,Урталык,Кече авыл(Кычаул),Дубрау,Дарданел.

== Русия империясе ==
Мунчәли- Буа өязенә кергән авылларның берсе.   1774 елда Мунчәли  волосте формалаша. 1780 елда Сембер губернасы барлыкка килү белән Мунчәли  волосте  Сембер губернасының Буа өязе составына керә. 18 гасырда һәм 19 гасырның беренче яртысында Халык дәүләт крестьяннары категориясенә керә, Лашман хезмәтен үти. 1864 елгы  реформалардан соң Мунчәли авылы иң эре авылга әверелә , һәм шушы хәлләр округта иң эре волость үзәгенә әйләнергә мөмкинлек бирә. 20 нче гасыр  ахырына, Мунчәли авылында өч мәдрәсә,дүрт мәчет  барлыкка килә. 1904 елда «Урталык» мәчетендә арифметика һәм география укытыла башлый. 1910 елда рус-татар земство мәктәбе ачыла.

== Советлар Берлеге ==
ә 1918 елда рус-татар мәктәбе Совет укыту юнәлеше белән башлангыч мәктәп итеп үзгәртелә. 1925 елда авылда Чүпрәле волосте территориясендә беренче җидееллык мәктәп ачыла, Татарстан Республикасының Идел буе зонасындагы өч татар җидееллык мәктәпләрнең берсе  була. Монда Мунчәлидән генә түгел, тирә-як авыллардан да балалар укырга кабул ителгән.Утызынчы елларда бу мәктәп район һәм хәтта бөтен округ өчен дә кадрлар әзерләү үзәгенә әверелә.

== Россия Федерациясе ==
1992 елда мәктәп Мунчәли урта мәктәбенә үзгәртелә. 2008 елда мәктәп төп мәктәп итеп үзгәртелә. Ә 2010 елдан мәктәп башлангыч мәктәп  була. 2012 елда мәктәп &quot;Мочәли башлангыч мәктәп - балалар бакчасы&quot; итеп үзгәртелә.

Бу елларда биредә искиткеч укытучылар эшли. Мәсәлән: атказанган мәгариф хезмәткәре Якупова Махруй, халык мәгарифе отличнигы Хәлилов Иршат. 1973-74 елларда Тукай премиясе лауреаты шагыйрь Роберт Рәкыйпов мәктәп директоры булып эшли.Күп кенә кешеләр мәктәпкә үз көчләрен һәм йөрәкләрен биргән. Бу елларда биредә Шәрәф Мөдәрис,Зәки Нури кебек татар әдәбиятының искиткеч шәхесләре  укый.

== Танылган шәхесләре ==
Һәр төбәкне аның кешеләре данлый.Мучәли авылы республикабызда, гомумән,ил күләмендә танылган күренекле кешеләренең кендек каны тамган төбәк. Моннан чыккан йөздән артык кеше республикада һәм илебезнең төрле оешма,предриятияләрендә җитәкчелек иттеләр һәм итәләр.

Алар: филология фәннәре докторы, профессор Нурмөхәммәт Хисамов, , Татарстан Республикасы Прокуроры  С.Х.Нәфиев., Югары суд әгъзасы, Татарстан Республикасының атказанган юристы Идрисов Б. К. Шагыйрь, атказанган мәдәният эшлеклесе Р. Аймәт, ТР һәм Россия Федерациясенең атказанган табибы Сингатуллин Изил Камил улы, атказанган сәламәтлек саклау хезмәткәре, ТР атказанган табибы Измайлов И. Р.,Расих һәм Рифкат Мәхмутовлар,”Таттрансгаз” оешмасы баш бухгалтеры Венера Әхмәтова,Тәтеш урман хуҗалыгы рәисе,Татарстан Республикасының  атказанган урманчысы Халитов Ирфан, Советлар Союзы Герое Н. Г.Фазлыев, Социалистик Хезмәт Герое А. С. Сабирҗанов, һ.б.

Мунчәли  аылында 1930 елда “Кызыл партизан” колхозы оеша.Аның беренче рәисе Ишмөхәммәт Шагиев була.1960 елда “Кызыл партизан” колхозы күрше авыллардагы колхозлар белән   бергә берләшеп “Авангард” колхозы дип атала башлый.Аның рәисе итеп Әскәр Әкбәр улы Гайнуллин(Татарстанның халык артисткасы Алсу Гайнуллинаның әтисе) сайлана.Бүген ул 2005 елда оешкан “Чүпрәле” агрофирмасының филиалына карый. Бик күп колхозчыларыбыз Орден һәм медальләр белән бүләкләнәләр.

== Шигърияттә ==
{{Цитата|'''Горурлыгым минем, Мунчәлием'''!&lt;br/&gt;
Кеше җирдә йорт-җир, нигез кора&lt;br/&gt;
Тимәсен дип җилләр, салкыннар.&lt;br/&gt;
Җир йөзендә минем шундый өем-&lt;br/&gt;
Мунчәлием, туган  халкым бар.

Ил йомышын кайда үтәсәм дә,&lt;br/&gt;
Сынатмаска дигән антым бар,&lt;br/&gt;
Балаларын күреп, сынап торган&lt;br/&gt;
Мунчәлием, туган халкым бар.

Ямансулап калсам мин еракта,&lt;br/&gt;
Үзәгемә үтсә салкыннар,&lt;br/&gt;
Җылысына кайтып сыенырга&lt;br/&gt;
Туган авылым,туган халкым бар.

Бу дөньяда мин бер ятим түгел,&lt;br/&gt;
Горурлыкка тулы хакым бар:&lt;br/&gt;
Тигезләргә мине тигез иткән&lt;br/&gt;
Республикам, туган халкым бар.&lt;br/&gt;
|[[Нурмөхәммәт Хисамов|Н.Хисамов]]}}

{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>6la4qmnjggi59zfgqaewbf4rwl1ywpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Татарстан азәрбайҗаннары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391709</id>
    <revision>
      <id>5840386</id>
      <parentid>5764346</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10227" sha1="hrcxb5p0c4fnn4ha4pvp6wilm4h6d3l" xml:space="preserve">{{Халык
|халык               = азәрбайҗаннар
|Räsem               = 
|коммент             = 
|үз аталышы          = {{lang-az|azərbaycanlılar|آذربایجانلیلار}}
|гомуми сан          =  9 527
|яшәү җире           = [[Татарстан]]
|үлеп беткән         = 
|арх                 = 
|тел                 = [[азәрбайҗан теле]], [[татар теле]]
|раса                = 
|дин                 = [[ислам]]
|тамырдаш            = 
|бүтән халыкка керүе = [[азәрбайҗаннар]]
|кертә               = 
|чыгуы               = 
}}
[[Файл:Pht-Vugar Ibadov eurovision (8).jpg|thumb|250px|Халык уен кораллары музыкасы астында азәрбайҗан халык биюен башкару]]

'''Татарстан азәрбайҗаннары''' ({{lang-az|azərbaycanlılar|آذربایجانلیلار}} яки {{lang-az|azərilər|آذری لر}}) — [[азәрбайҗаннар]]ның бүгенге [[Татарстан Республикасы]] территориясендә яши торган территориаль төркеме.

== Таралышы ==
2010 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча Татарстан Республикасы территориясендә азәрбайҗаннар саны 9 527 кеше тәшкил итә.&lt;ref name=&quot;пер.2010&quot;&gt;{{Citation |title=Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm |access-date=2021-01-23 |archive-date=2012-03-01 |archive-url=https://www.webcitation.org/65pfOlehN?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ЭтноЯз.2010&quot;&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200513001819/https://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html |date=2020-05-13 }}: [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Materials/doklad2.rar см.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018030348/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Materials/doklad2.rar |date=2012-10-18 }}&lt;/ref&gt;

Күбесенчә Казанда, аннан кала Әлмәт, Яр Чаллы, Түбән Кама, Алабуга, Чистай шәһәрләрендә яшиләр.&lt;ref name=&quot;АЗРТ&quot;&gt;[http://azr.addnt.ru/about/ РЕГИОНАЛЬНАЯ ОБЩЕСТВЕННАЯ ОРГАНИЗАЦИЯ АЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН.]&lt;/ref&gt;

== Тарих ==
Татарстан Республикасы Милли архивында [[Казан]]да XIX һәм XX гасырлар чигендә яшәүче азәрбайҗаннарның үз милли җәмгыяте төзелүе турында мәгълүматлар бар. XIX гасырда җәмгыять тарафыннан танылган азәрбайҗан язучысы, сатирик [[Җәлил Мәммәдкулузадә]] редакцияләнгән «[[Молла Насреддин]]» сатирик журналын пропагандаланган һәм таратылган. Әлеге сатирик журнал [[Госман империясе]]ндә, [[Урта Азия]]дә, [[Идел буе]]нда бик теләп укыган кискен басма була.&lt;ref name=&quot;АЗРТ&quot; /&gt;

Татар шагыйре [[Габдулла Тукай]]ны булачак күренекле сәясәт эшлеклесе, язучы, драматург, азәрбайҗан табибы [[Нәриман Нәриманов]] дәвалавы билгеле.&lt;ref name=&quot;АЗРТ&quot; /&gt;

Хәзер республикада яшәүче азәрбайҗаннарның күбесе Татарстанга [[СССР]] чорында, 1980 елларда һәм соңрак күченеп килә башлый. Беренче оешмалары да 1988 елда, Казанда яшәүче студентлар, аспирантлар һәм азәрбайҗан диаспорасының башка вәкилләре тарафыннан оештырыла. Ул азәрбайҗан, төрек, төркмән һәм кырым татар халыкларына башлангыч биргән төрки халыкларның бер тармагы хөрмәтенә «Огуз» дип аталган.&lt;ref name=&quot;АЗРТ&quot; /&gt;

Җәмгыятьнең беренче рәисләре Эльдар Мамедов һәм Мирзалы Алиев яшьләр өчен чаралар үткәрүгә, тарихи ватан белән элемтәләрне ныгытуга, милли традицияләрне пропагандалауга һәм үстерүгә зур игътибар биргәннәр. &quot;Огуз&quot; активистлары яшь татар энтузиастлары белән берлектә 1988 елда Казанда бөтен республика буенча үткәрелә торган [[Нәүрүз|Нәүрүз бәйрәмен]] үткәрүх гадәтен торгызалар.&lt;ref name=&quot;АЗРТ&quot; /&gt;

== Мәдәният ==
1990 елдан башлап, Казанның азәрбайҗан диаспорасы милли-дәүләт һәм дини бәйрәмнәрне - Азәрбайҗанның бәйсезлеге көнен, Корбан бәйрәмен, азәрбайҗан һәм татар халыклары тормышында истәлекле даталарны даими рәвештә билгеләп үтә башлый. Ә 1991 елда азәрбайҗан җәмгыяте, Татарстан Язучылар берлеге белән берлектә, элеккеге СССРда беренчеләрдән булып, бөек азәрбайҗан философы һәм шагыйрь Шейх Низами Гәнҗавиның 850 еллыгына багышланган тантаналы чаралар үткәрә.&lt;ref name=&quot;АЗРТ&quot; /&gt;

1998 елның октябрендә аның әгъзалары Казан шәһәренең азәрбайҗаннар милли-мәдәни автономиясен гамәлгә кую турында карар кабул итә. Соңрак Татарстанның эре шәһәрләрендә – Әлмәт, Яр Чаллы, Түбән Кама, Алабуга, Чистайда - «Азәрбайҗан» ТР автономияләре һәм вәкиллекләре төзелә.&lt;ref name=&quot;АЗ&quot;&gt;[http://antat.tmweb.ru/natsionalnye-organizatsii/657/673/ АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ НАЦИОНАЛЬНО-КУЛЬТУРНАЯ АВТОНОМИЯ РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН &quot;АЗЕРБАЙДЖАН&quot;.]&lt;/ref&gt;

Хәзерге вакытта азәрбайҗан автономиясе тарихи ватаннары, Россиянең башка төбәкләре һәм дөньяның башка илләре белән тыгызрак элемтәләр урнаштыру буенча эш алып бара. Мәгариф, телне һәм традицион мәдәниятне саклау мәсьәләләренә зур игътибар бирелә. 1990 еллар азагыннан һәм бүгенге көнгә кадәр Казан шәһәренең «Күпмилләтле якшәмбе мәктәбе» мәгариф үзәгендә азәрбайҗан бүлеге эшли.&lt;ref name=&quot;АЗ&quot; /&gt;

Татарстанда диаспора тормышын яктырткан, халыкның күренекле вәкилләре, аның тарихы, азәрбайҗан мәдәнияте һәм кухнясы, Азәрбайҗанның хәзерге тормышы турында сөйләүче «Азәрбайҗан» газетасы чыга. Газетаны бушлай тараталар.&lt;ref name=&quot;АЗ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Азербайджанцы // Народы России. Атлас культур и религий. — М.: Дизайн, Информация. Картография, 2010. — 320 с.: с илл. ISBN 978-5-287-00718-8.
* Азербайджанцы // Этноатлас Красноярского края / Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. Р. Г. Рафиков ; редкол.: В. П. Кривоногов, Р. Д. Цокаев. — 2-е изд., перераб. и доп. — Красноярск: Платина (PLATINA), 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-98624-092-3. Архивная копия от 29 ноября 2014 на Wayback Machine
* Гаджиева С. Ш. Дагестанские терекеменцы: XIX - начало XX в. — Наука, 1990. — ISBN 5020167614, 9785020167612.
* Логашева Б. Р. Азербайджанцы // Народы мира: Историко-этнографический справочник. — М.: Советская энциклопедия, 1988
* Audrey L. Altstadt. The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule. — Hoover Press, 1992. — 331 p. — (Studies of nationalities). — ISBN 0-8179-9182-4, ISBN 978-0-8179-9182-1.

{{Татарстан халыклары}}
{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Азәрбайҗаннар]]
[[Төркем:Татарстан халыклары]]
[[Төркем:Төрки халыклар]]</text>
      <sha1>hrcxb5p0c4fnn4ha4pvp6wilm4h6d3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пычак авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391990</id>
    <revision>
      <id>5840387</id>
      <parentid>5793251</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:UL|underlinked]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3013" sha1="0nxg26m2c5660kxfne62z0ytsqhfg40" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{берләштерергә||Пычак (Кукмара районы)}}

Иван Грозный яулары үткәннән соң, [[Пычак (Кукмара районы)|Пычак]] авылына нигез салынган. Сөйләүләренә караганда ,Нократ елгасының көньяк ягында урнашкан Күбәләү авылыннан өч бертуган килеп урнашканнар.Икесенең генә исеме билгеле : Газиз һәм Гафар.Алар агачларны кисеп, үзләренә йорт салганнар.Ерак түгел бакыр чыганагы табып , бакыр чыгару белән шөгыльләнгәннәр.Бу җирләрнең байлыгы турында башка авыл кешеләре дә ишеткән.Шуның нәтиҗәсендә Газиз белән Гафар абзыйларның күршеләре күбәйгән.Урман кисеп , чәчүлек җирләре әзерләп, игенчелек һәм терлекчелек иткәннәр.Ләкин авыл янында зур сазлык булып, чебен – черкигә түзә алмыйча, авылыбызның хәзерге урынына күчеп утырганнар.Ирләр аучылык иткәннәр,һәрвакыт пычак  белән коралланып йөргәннәр.Шуңа күрә аларны башка  авыл халкы пычаклылар дип йөрткәннәр.Шуннан авылыбызның атамасы Пычак булып калган.
      Пычак авылы үзенең таза тормышлы кешеләре белән дан тоткан.Мәсәлән, Дәүләт Әхмәтшин  шушы авылда 150 кеше эшләгән итек фабрикасы , тирә – юньдә берничә кибете , Кукмарада  ике катлы йорты,кибетләре булган..Хисам Фәрхетдинов, Шәймәрдән Хисамов, Хаҗи Хәмзиннәр дә заманына күрә бай булып кибетләр тотканнар. Әхмәт һәм Шәймәрдән байларның да  ике катлы йортлары,зур кибетләре була.  
       Хисам бай  тукымалар белән сату иткән.  Хәзергесе көндә бу кибет склад ролен үти .
       Колхозлашу елларында шушы байлар  авылдан куылалар. Дәүләт , Хисам, Әхмәт байларны – Себергә, Шәймәрдән байны Магнитогорскийга сөрәләр.
      Пычак авылы-татарның тагын  бер батыр улын – [[Мәсәгутъ Гомәров]]ны биргән төбәк ул.

{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>0nxg26m2c5660kxfne62z0ytsqhfg40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рузалин Бакиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392125</id>
    <revision>
      <id>5840388</id>
      <parentid>5793335</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4896" sha1="mnhbf1yi0k6sut11pxmxy5mve5j0zu5" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
{{Ук}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Бакыев}}

'''Бакыев Рузалин Зәкуан улы''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) – [[спортчы]] ([[чаңгы спорты]]), ССРБнең халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1979). ССРБ (1981, 4x10 км эстафетасында), 8 нче дус армияләр Спартакиадасы (1983, 4x10 км эстафетасында), Дөнья кубогы этабы (1981, 30 км узышында), ССРБ һөнәри берлекләре спартакиадасы (1979-80, 15 һәм 30 км га узышларында) чемпионы.&lt;ref&gt;Татарская энциклопедия. В 6 томах. Том 1. А — В&lt;/ref&gt;

== Биография ==

'''Бакыев Рузалин Закуан улы''' 1955 елда Ютазы районы Яссы-Тугай авылында туа. Дүртенче сыйныфка кадәр туган авылында укый, аннары Ютазы мәктәбендә белем ала. Биредә аның спорт карьерасы башлана. Спортчының үзе сөйләвенә караганда, нәкъ менә әлеге мәктәпнең физкультура укытучылары Фәнис Мөгамбәр улы Гәрәев һәм Спартак Салих улы Вахитов малайда спортка карата кызыксыну булуны күреп алалар һәм аның белән ныклап торып шөгыльләнә башлыйлар. Алар җитәкчелегендә ул, тугызынчы сыйныфта укыганда, үзен чаңгы спортында сынап карый. 1973 елда Ютазы мәктәбен  ул инде танылган спортчы буларак тәмамлый. Шул ук елны Рузалин Бакыев [[Казан дәүләт педагогия институты]]ның (КДПИ) физик тәрбия бирү факультетына укырга керә. Анда 1978-1982 елларда Татарстан буенча СССР спорт комитеты тренеры булып торган '''Сабирҗан Нәфыйков''' белән таныша. Сабирҗан Әхмәтҗанович янына ул беренче разрядлы спортчы булып килә, ә менә аның җитәкчелегендә шөгыльләнгәндә инде бер елдан соң “Буревестник” яшүсмерләр җәмгыятенең җыелма командасына, асылда, СССР студентлар җыелма командасына эләгә. «Буревестник» стартларында җиңү яулый, шуннан соң 1975 елда [[Ливиньо]]да узган кышкы Универсиадада катнаша.

1983 елда [[Мәскәү]] кызына өйләнә һәм 1990 елда даими яшәү урыны Мәскәү шәһәренә күченеп китә. Башта Мәскәү хәрби округының СКА-13тә эшләү тәкъдиме ала, ә аннары СССР таркалуга бәйле авыр вакытлар башлана. Туксанынчы еллар уртасында “Хезмәт резервлары” спорт мәктәбенә очраклы рәвештә кереп, аңа спортка яңадан кайту тәкъдиме ясыйлар. Инструктор-методист булып эшли башлый, аннары озак вакытлар директор урынбасары вазифасында була. Хәзерге вакытта ул “Хезмәт резервлары” ШОР ДБУнең чаңгы ярышлары бүлеге начальнигы.

== Бүләкләре ==
* 1979 елдан ССРБның Халыкара классы спорт мастеры
* 2006 елдан “Русия Федерациясенең Атказанган физик культура һәм спорт эшчесе”
* 2016 елдан “Русиянең физик культура һәм спорт Отличнигы&quot;

== Чыганаклар ==
* [https://realnoevremya.ru/articles/132063-intervyu-lyzhnika-rozalina-bakieva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416074652/https://realnoevremya.ru/articles/132063-intervyu-lyzhnika-rozalina-bakieva |date=2021-04-16 }}
* Ютазинский район, книга посвященная 25-летию Ютазинского района, Казань:2016, С.47-48
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{MyTatarstan2020}}

{{DEFAULTSORT:Бакыев, Рүзәлин}}
[[Төркем:Татар спортчылары]]
[[Төркем:Чаңгычылар]]</text>
      <sha1>mnhbf1yi0k6sut11pxmxy5mve5j0zu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дим-Тамак авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392137</id>
    <revision>
      <id>5840389</id>
      <parentid>5793252</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2950" sha1="8ygtml7d3e7joiejzhis6q4llwdn5iw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

'''Дим-Тамак авылы'''
[[Файл:Вид села Дим-Тамак.jpg|мини]]
[[Димтамак]] авылы [[Урыссу]] бистәсеннән 10 км көньяк-көнбатыштарак, [[Дим елгасы]] буенда урнашкан.Дим–Тамак авыл җирлеге Ютазы муниципаль  районы Урыссу, Әбсәләм, Акбаш, Ютазы, Ташкичү авыл җирлекләре, Баулы районы белән чиктәш. Территориясе 5659 га, шул исәптән басу җирләре -9759 гектар, көтүлек -702,75 гектар, башка җирләр -123,03 гектар. Халкының төп шөгыле – кырчылык, мөгезле эре терлек асрау. Авылда тулы булмаган урта мәктәп, мәдәният йорты, китапханә бар. Авыл 1765 елдан ук мәгълүм. 18-19 йөзләрдә халкы башкортлар, типтәрләр һәм дәүләт крәстияннәре калауларына бүленә. Авылда яшәүче халык күбесенчә игенчелек, терлек үрчетү, читкә китеп эшләү белән мәшгуль.
[[Файл:Многофункциональный центр села Дим-Тамак.jpg|мини]]

1859 елгы мәгълүматларга караганда  Дим-Тамакта мәчет була. 19 йөз ахырында авыл җәмәгатенең имана җире 2378 дисәтинә тәшкил иткән. Дим -Тамак авыл советы 1918 нче елны барлыкка килә һәм Самара губернасы Бөгелмә өязе Кырым -Сарай  волосте составына керә. 1920 елга кадәр Дим-Тамак авылы [[Самара губернасы]]ның [[Бөгелмә өязе]] [[Александров волосте]]на кергән. 1920 елдан ТАССРның Бөгелмә кантонында, 1930 елның 10 августыннан – [[Баулы районы]], 1935 елның 10 февраленнән – [[Ютазы районы]], 1963 елның  1 февраленнән – [[Бөгелмә районы]], 1965 елның 12 гыйнварыннан – Баулы районы, 1991 елның 6 апреленнән Ютазы районы составында тора.

Халык саны: 1795 тә – 230 ир-ат; 1859 да – 765: 1886 да – 866, 1897 дә -1033, 1920 дә – 1387, 1926 да – 1190, 1938 дә – 742, 1949 да – 707, 1958 дә – 761, 1970 тә – 784, 1979 да – 651, 1989 да – 540, 2002 дә – 549, 2015 тә - 529 . Милләтләре буенча – татарлар яши.

{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>8ygtml7d3e7joiejzhis6q4llwdn5iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ютазы авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392139</id>
    <revision>
      <id>5840390</id>
      <parentid>5793250</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2819" sha1="k0y52qyj64vxuh1vvh43u83s3fk0xx8" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

'''Ютазы авылы'''
'''[[Ютазы]] авылы''' [[Урыссу]] бистәсеннән 18 км көнбатыштарак, [[Ютазы елгасы]] буенда урнашкан, авыл аша Ульянов-[[Уфа]] тимер юлы станциясе һәм [[Урал]] - Үзәкне тоташтыручы автомагистраль үтә. 
[[Файл:Ютазы авылы.jpg|мини]]
Авыл геологиясе татар ярусының пермь чорына карый. Җир катламы комнан, чуерташтан, вак таштан, балчыктан тора. 1935-1958 нче елларда ТАССРның [[Ютазы районы]] үзәге булып тора.
Авылга 20 нче йөз башларында (1912 елда) нигез салынган дип исәпләнә. Оешкан көннән алып [[Сумароково волосте]]ның Бөгелмә өязе Самара губернасына карый. 1920 нче елдан – Баулы районы, 1935 нче елның 10 февраленнән – Ютазы районы үзәге, 1958 нче елның 28 нче февраленнән район үзәге булып [[Урыссу бистәсе]] билгеләнә, 1963 нче елның 1 февраленнән – [[Бөгелмә районы]], 1965 нче елның 12 гыйнварыннан – [[Баулы районы]], 1991 нче елның 6 апреленнән – [[Ютазы районы]] составына керә. 
[[Файл:Ютазы авылы мәчете.jpg|мини]]
Биредә яшәүче халыкның '''төп шөгыле''' – игенчелек, терлекчелек. Авылда элеватор, урта мәктәп, мәдәният йорты, ике китапханә, мәчет, хастаханә эшли. 
Муниципаль берәмлек территориясендә бер урта мәктәп, балалар бакчасы, авыл клубы,  китапханә,  спорт корылмалары бар,  участок врач амбулаториясе эшли. Авылда чаңгы, гер күтәрү, бокс, җиңел атлетика спорты зур үсеш алган.
Халык саны: 1926 да – 67, 1938 дә – 1097, 1949 да – 3010, 1958 дә – 2647, 1970 тә – 2766, 1979 да – 2427, 1989 да – 2389, 2002 дә – 2211, 2010 да – 2095, 2015 тә – 2169 кеше исәпләнә. Милләтләре– 2002 нче елгы халык санын алу буенча 83% [[татар]]лар яши. 
[[Файл:Ютазы авылы урамы.jpg|мини]]

{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>k0y52qyj64vxuh1vvh43u83s3fk0xx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иске Суыксу авылы тарихы (Буа районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392140</id>
    <revision>
      <id>5840391</id>
      <parentid>5793242</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:DE|deadend]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12735" sha1="311uo3xe4yqnrx0jav7muo1wni0mkaf" xml:space="preserve">{{Dead end|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{берләштерергә||Иске Суыксу}}

'''Иске Суыксу авылы тарихы'''.

Иске Суыксу авылына ,1660 елларда Темников шәһәреннән күчеп килүчеләр нигез сала.1720 елларда халык дәүләт крестьяннары катлавына керә. Халык игенчелек,терлекчелек,он тарту,сәүдә белән шөгыльләнә;балта остасы,лашманлыкта,Донбасс һәм Уралдагы күмер шахталарына китеп эшли.20 йөз башында Иске Суыксуда волость идарәсе урнаша:1920 кадәр Сембер губернасының Буа өязе Иске Суыксу волостеньдә 1920 дән ТАССРның Буа контонында.1930 ның 10 августыннан Буа районында.

Безнең авылның 360 елга якын тарихы бар.Суыксу авылына Төмин шәһәреннән хәзерге(Әстерхан өлкәсе) ике бертуган Морат бакый,Әвез бакый бабайлар килеп төпләнәләр.Аларның нәсел шәҗәрәсе 1890 елда туып 1960 елга кадәр яшәгән Сабирҗан бабайның оныгы укытучы Шәрәфетдинов Равилда саклана.Тарихка күз салсак,Иске Суыксу авылы Казан ханлыгы яшәгән чорда ук барлыкка килгән.Иске Суыксу якларында шактый гына кеше яши башлагач,Темниково якларыннан (хәзерге Рязань өлкәсеннән) бу якларга  3 гаилә килеп урнашып калырга теләк белдергәннәр.Ләкин аларны авыл кешеләре кабул итмәгәннәр , алар елганың төнъяк ярына урнашканнар һәм авылны Яңа Суыксу диеп атаганнар.Кызганычка каршы,биредә төпләнүчеләрнең нәсел агачы билгесез.Шулай итеп бер үк территориядә диярлек ике авыл кешеләренең тормышы башланган һәм дәвам иткән.

  18 гасыр азагында Сембер губерниясе һәм Буа өязе оешкач,безнең авыл шул төбәкнеке булып исәпләнгән.

  1789 елда Екатерина 2 указы белән мөселман диния нәзарәте төзелә, ә мәчет, мәдрәсәләр төзү 19 гасыр урталарында башланган.

  1859 елда Иске Суыксуда 2 мәчет,Яңа Суыксуда 1 мәчет төзелә.20 гасыр башында ике як Суыксуда 6 мәчет,6 мәдрәсә була.

  Шул хәлдә авыл беренче бөтендөнья сугышы елларына килеп керә,аннары февраль,октябрь революциясе,гражданнар сугышы,тормышның яңа нигезгә корылуы.Авыл халкы бик авыр хәлдә яшәгән шуңа күрә 1917 нче елдагы вакыйгаларны зур өмет белән каршы алганнар.

Октябрь революциясеннән соң власть эшче крестьяннар кулына күчә.Тынычлык җир турында декретлар кабул ителә.Тормыш яңарыш чоры кичерә.Авылда мәктәпләр төзелә башлый.1922 елда- 3 ,1925 елда- 4,1930 елда- 7 еллык мәктәп барлыкка килә.

  1929 елда колхозга 80 хуҗалык керә.900 га.җире,90 аты була.Колхоз оешкач Хөсәенов Борханны рәис итеп сайлыйлар.Колхозга &quot;Нариман&quot; исеме бирелә.Ә 1931 елда Әбелханов Кәбирне рәис итеп сайлыйлар.1935 елда колхозга &quot;Сталин&quot; исеме бирелә.Суыксу халкы җирне үзе чәчә,үзе ура,үзе суга.Авылның уңдырышлы туфрагына бодай,арыш,солы чәчелә.

  1941 ел 22 июнь иртәсе.Ләкин шушы матурлыкны җимереп,кешеләрне татлы йокыларыннан уятып фашист илбасарлары туган илебезгә ерткычларча бәреп керделәр.Илебезнең батыр уллары һәм кызлары Ватанны сакларга күтәрелделәр.Безнең туган авылыбыз үзенең сөйгән улларын- кызларын яуга озатты.Авылыбыздан 719 кеше үзләренең изге бурычлары булган Ватан ананы сакларга дошманны туган илебездән куып чыгару өчен фронтка киттеләр.Үзләренең Ватан алдындагы изге бурычларын үтәп 369 авылдашыбыз яу кырында ятып калдылар.Без аларны мәңге онытмабыз!

  1945 елда Татарстанның 25 еллыгына бөек Ватан сугышы елларында дәүләт планнарын уңышлы үтәгәне өчен Әбелханов Кәбир Ленин ордены белән бүләкләнә.

  1950 елда колхозга 905 га. җире белән &quot;Фрунзе&quot;колхозы  кушыла. Ике колхозны бергә берләштереп бер колхоз булып яши башлыйлар.

  1953 елда рәис итеп Хмелёв Василий сайлана.Уңышлары өчен ТАССР авыл хуҗалыгы күргәзмәсенең 1 дәрәҗә дипломына лаек була.1954 елда көмешсыман төлкеләр үстергән өчен тагын 1 дәрәҗә диплом белән бүләкләнә.

  1956 елдан колхозга &quot;Татарстан&quot; исеме бирелә.1959 елдан колхоз рәисе итеп Сабирҗанов Нургали Сабирҗан улы билгеләнә.1959-1988 еллар эчендә колхозны җитәкләгән Нургали Сабирҗан улының хезмәте хөрмәткә лаек.Ул үзен уңган җитәкче, оештыручы итеп күрсәтте.1967 елдан башлап колхозыбыз Ленин орденлы &quot;Татарстан&quot; колхозы диеп йөртелә.

  Авылга су үткәрү,мәдәният йорты,яңа мәктәп бинасы , икмәк пешерү йорты ,спорт зал, механикалаштырылган ындыр табагы,терлек фермалары төзеп сафка бастырылды .Боларның һәммәсе дә Нургали Сабирҗан улының тырышлыгына , оста җитәкчелек итүенә бәйләнгән иде.Авыл халкы аны әле дә хөрмәт итеп искә ала.

  Суыксу авылында элек-электән үзләренең уңганлыгы, тырышлыгы,сәнгатькә,иҗатка хәвәслеге белән танылган кешеләр күп яши.

   1988 елдан &quot;Татарстан&quot; колхозының рәисе итеп Җамалетдинов Нурислам сайлана.1996 елдан &quot;Татарстан&quot; колхозы &quot;Татарстан&quot; ассоцияциясе итеп үзгәртелә.

  1997 елда колхоз рәисе Җамалетдинов Нурисламның,Иске Суыксу авылы җирле үзидарә рәисе Булатов Назым Сабирҗан улының тырышлыклары нәтиҗәсендә  авылда зәңгәр ягулык яна башлады. Авыл халкының күптәнге хыялы тормышка ашты.

  Татарстан Республикасының атказанган агрономы ,Россия Федерациясенең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре Нурислам Җамалетдинов тагын куп еллар эшен уңышлы дәвам итте.

  2005 елдан “Татарстан” күмәк хуҗалыгы” ВАМИН БУА” оешмасына керә.Аның генераль директоры Хисамов Раил Заһит улы һәм “Татарстан” бүлегенең җитәкчесе Хусаинов Мөниб Касыйм улы тырышып хезмәт итәләр.

2010 елда халык санын алу нәтиҗәләре буенча авылда 7 төрле милләт кешесе яшәве билгеле булды (татар,башкорт,рус,үзбәк,таҗик,мордва,чуваш).

2014 елның башында агрофирма ООО”Ак Барс Буинск” филиал №4 диеп үзгәртелде.Генераль директоры Исхаков Раил Равил улы сайланды.

2014 елның ахырында генераль директор итеп Ибрагимов Рәис Динарис улы билгеләнде.

2016 елның августыннан Хөсәенов Мөниб Касыйм улы җитәкчелек итә.Бу филиалга шулай ук Боерган,Иске Тинчәле авыллары керә.

2018 елның мартында генераль директор  итеп Мөдәрисов Фәрид  Дҗәмил улы сайлана. Агрофирма ООО”Заря”га үзгәртелде.Агрофирмага Тахаръял авыллары да кушылды.

2014 елда Иске Суыксу урта мәктәп капиталь ремонттан соң, 16 август көнне ачылды.Мәктәпне ачканда премьер министр Илдар Халиков та катнашты.

  Авылыбызның табигате елдан-ел яшелләнә бара.Югары очтагы сулык,чишмә яңартылды.

2014 елның язында Суыксу елгасына Кызыл китапка кертелгән торналар, бобёрлар килеп урнашты  һәм кипкән агач ботаклары белән елганы будылар. Шулай ук авыл җирлегендә кызыл китапка кертелгән кызыл кырмыска оялары күренә башлады.

2014 елның августында авылның Советский урамына 3 км юл салынды.

  Хәзерге чорда Иске Суыксу авылы җирлегендә 1470 кеше яши.

2015-2016 елларда авылдагы үзгәрешләр:авылга яңа скважина казылып авылга су кертелде.Яңа мәчет (Колхоз урамында),балаларга спорт мәйданчыгы төзелде.

2018 елда авылдашыбыз Айзатуллов Марат Мансур улы тырышлыгы белән мәдәният йортына капиталь ремонт булды.2018 елның февралендә башланды 2018 елның 11 октябрендә ачылды.

Авылда 2019 елның сентябрендә яңа “Исламгали”мәчетенең манарасы күтәрелде.Аны авылыбыз эшмәкәре Гимадиев Илдар төзетте.

2020 елда Иске Суыксу авылы башлыгына Ахметшин Илдус Гаязетдинович сайланды.

Туган җир-бу һәрберебезгә ана сөте белән кергән иң якын,иң мөкатдәс сүз! Туган җир!Ул син туган,син үскән җир! Син үзеңнең әти-әниләрең белән,дусларың белән яши торган җир! Безнең туган җиребез – Татарстан республикасы.

                      
{{MyTatarstan2020}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>311uo3xe4yqnrx0jav7muo1wni0mkaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яңа Кормаш мәктәбе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>396102</id>
    <revision>
      <id>5840392</id>
      <parentid>5833928</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13892" sha1="ls9njoyng140oyngm7cfxpn35w6jreg" xml:space="preserve">{{УК}}
{{Мәктәп
| Исем           = 
| Рәсем          = 
| Девизы         =
| Ачылган        = 
| Ябылган        = 
| Директоры      = Фәридә Фавасим кызы Хафизова
| Төре           = 
| Укучылар       = 
| Координаталары = 
| Адресы         = {{Байрак/Россия}} [[Россия Федерациясе]], 423736, {{Татарстан республикасы байрагы}}, [[File:Flag of Aktanyshsky rayon (Tatarstan).png|20px]] [[Актаныш районы]], [[Яңа Кормаш]] авылы, 1 Май урамы, 119 а йорты
| Телефон        = 	+7 (855) 525-28-58
| Факс           = 
| E-mail         = 
| Сайт           = https://edu.tatar.ru/aktanysh/n-kurmashevo/sch
| Кыр            = 
| Кырның тексты  = 
}}

'''Яңа Кормаш мәктәбе''' — [[Татарстан]]ның [[Актаныш районы]] [[Яңа Кормаш]] авылында урнашкан гомуми белем бирү учреждениесы ([[мәктәп]]). 2016 елдан төп гомуми белем бирү мәктәбе буларак эшләү лицензиясе&lt;ref&gt;[https://edu.tatar.ru/upload/storage/org113/files/Лицензия%20на%20осуществление%20образовательной%20деятельности%20Белем%20бирү%20эшчәнлеген%20тормышка%20ашыру%20лицензиясе.pdf Мәктәп лицензиясе]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (1.08.2016) {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; һәм аккредитациясе таныклыгы&lt;ref&gt;[https://edu.tatar.ru/upload/storage/org113/files/Аккредитация(2).pdf Аккредитация таныклыгы]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (8.09.2016) {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; гамәлдә, 2019 елда яңа нигезнәмәсе расланды.&lt;ref&gt;[https://edu.tatar.ru/upload/storage/org113/files/Устав%20МБОУ%20Новокурмашевская%20ООШ.pdf Мәктәп нигезнәмәсе]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (22.02.2019) {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Тарих ==
{{бүлектә чыганаклар юк}}
Беренче мәктәп Яңа Кормаш авылында 1921 елны эшли башлый. Яңача мәктәпне оештырып, ачып җибәрү өчен аңа мөдир итеп, шушы авылда туып үскән, Максутов Гобәйдулла Мифтах улы җибәрелә.  Мәктәп бинасы итеп авылның  хәллерәк булган крестьяны Шәймәрданов Миңнехаҗи йортынын берсе килешү нигезендә файдаланыла башлый. Шулай итеп беренче класска 14 укучы керә. 1925-30 елларда зурлар арасында укый-яза белмәүчеләрне бетерү буенча зур эш алып барыла. 1930-31 уку елыннан башлап авылларда 4 класс , шәһәрләрдә 7 класс гомуми мәҗбүри уку кертелә. 1940-41 уку елында беренче класска 33 бала кабул ителә. 1937 елның январь аеннан 1940-41 уку елына кадәр 7 мәктәп директоры эшләп китә: Гобәйдуллин Х. – Бурсыктан, Уразаев Ә. – Иске Кормаштан, Хисмәтуллина Җ. – Аккүз, Гарипов С. –Каратал, Гыйлфанов Ә. – Балтач, Шәймөхәммәтов – Дербешка, Ханнанов Н. – Мәчти авылыннан. 1941 елгы Бөек Ватан сугышы башлангач та укулар туктатылмый. 1956-1958 уку елында мктәп директоры Сабиров И. була. Ә 1958 елның августыннан башлап 1960 елның августына Салихов  Максут эшли. Яна Кормаш 7 еллык мәктәбе 1961–62 уку елында 8 еллык мәктәпкә әйләнә. Директоры – Максутов Әндәс Гобәйдулла улы була. Ул җитәкчелек иткән вакытта яна мәктәп ( Дербешка пристане күчереп ) салына, үзәктән ягып җылыту системасы көйләтелә, зур майданда мәктәп яны тәҗрибә участогы булдырыла. 1987 елдан Яна Кормаш мәктәбендә Шаесламов Җават Җәүдәт улы директор булып эшли башлый. 1989 елдан   мәктәп “ төп гомуми белем бирү мәктәбе “ дип йөртелә башлый һәм 9 еллыкка әйләндерелә.

Сугыш чорына  хәтлек мәктәп.

  Яңа Кормаш авылында 1880 нче елларда ук мәдрәсәләр була. Беренче укуларны Хамис исемле кеше оештырган. Ул вакытта авылда муллалар булмаган.

  Беренче баскыч мәктәп авылда 1921 нче елның 5 гыйнварында эшли башлый. Яңача мәктәпне оештырып, ачып җибәрү өчен аңа мөдир итеп шушы авылда туып үскән Максутов Гобәйдулла Мифтах улы билгеләнә. Ул шушы авылда 1895 нче елда туып үскән, башта мәдрдсәдә укып, шунда ук мөгаллим булып эшләгән. 1917 елда армиядән кайткач, яңача укыту өчен ачылган курслар үткән һәм күрше авылда Караталда (Яңа Җияш) 1919 -1920 елларда I баскыч мәктәптә укытучы һәм мөдир булып эшләгән кеше була. Яңача укытуны оештыру өчен кыенлыклар да була. Беренчедән, мәктәп өчен бина булмый. Аның өчен авылның хәллерәк булган крестьяны Шаймарданов Миңнехаҗи йортының берсе килешү нигезендә файдаланыла башлый. Икенчедән, балаларны мәктәпкә тарту мәсәләсе авыр була. Авыл мулласы һәм мәчет картлары балаларны яңача укытырга җибәрмәскә өндиләр.Укытучының үзен “урыс Гобәй” дип атыйлар һәм шуның белән балаларны куркытырга телиләр.

  Шулай да тырышлык бушка китми. Яңа мәктәпкә балаларны укырга җибәрергә теләүчеләр дә табыла. Беренче класска ул елны 14 укучы керә. Арада кызлар да була. Мәдрәсәгә йөрүчеләр дә күчеп килә башлыйлар. Мәктәпнең авторитеты тиз күтәрелә. Хәзрәткә йөрүчеләр бетә һәм мәдрәсә ябыла. Мәктәпкә укучылар саны арту белән икенче укытучы кирәк була. Икенче укытучы булып – Галиева Рауза килә.

1925-30 нчы елларда илдә укый – яза белмәүчелекне бетерү буенча зур эш алып барыла. 1930-31 нчы уку елыннан башлап авылларда 4 класс, шәһәрләрләрдә 7 класс күләмендә балаларны 8 яшьтән алып гомуми  мәҗбүри  уку кертелә. Бу уку елында Яңа Кормаш авылында I класска 17 укучы кабул ителә. Болар арасында моңа кадәр укырга тартылмаган зур яшьтәге (1920,1921 нче елгы) балалар да була.

  Яңа Кормаш башлангыч мәктәбен тәмамлаган укучылар башта Күҗәкә авылында ачылган ШКМ да (школа колхозной молодёжи), аннан соң 1932-36 нчы елларда укучы балалар саны арта. Укулар ике сменада алып барыла башлый. Укытучылар булып Низамов Мирзамөхәммәт (Иске Богады), Муртазин Исмагыйль, Әхтәмов Ибрай, Шәрифуллина Мәрвә (Иске Семиостровтан), Ганиева Нурҗиһан (Чәчер), Фәссәхов Мифтахлар эшләгәннәр.

  1937 нче елдан район тулысы белән гомуми җидееллык белем бирүгә күчә. Яңа Кормашта 1937 нче елның 12 гыйнварында җидееллык мәктәп ачыла. Аның бишенче классы эшли башлый. Башка авылга йөреп уку авыр булганга, хәтта 6 класста укучылар яңадан 5 класска кереп укый башлыйлар. Мәктәпнең директоры Гөбәйдуллин Х (Бурсык), ә завучы Гарипов Сафа (Каратал) була. Гөбәйдуллинны район үзәгенә эшкә алгач, директор булып Уразаев Әюп (Иске Кормаштан) кала. Ләкин ул озак эшләми 1937 нче елны кулга алына (репрессия башлана). Аның урынына Хисматуллина Җәмилә (Аккуз) билгеләнә. Ул да озак эшләми, район газетасы редакциясенә эшкә күчерелү сәбәпле китә. 1937 нче елның 15 нче маеннан Гарипов Сафа директор булып эшли башлый.

  Класслар саны арту белән бүлмәләр җитми башлый. Авыл Советы башкарма комитеты (председателе Гилаҗметдинов Мансур, секретаре Хаҗиев Латыйп) ярдәме белән колхоз идарәсе өчен салынган йорт мәктәпкә бирелә.1938 нче елда шушы йорт белән рәттән торган мәчет бинасында мәктәп итеп файдалана башлыйлар. Шулай итеп, мәктәп биналары бер ихатада булып кала. Мәчетнең аскы өлешендә укучылар өчен кайнар аш һәм ипи пешә башлый. Аның өчен ата-аналар 1 ц икмәк бирәләр.

  Яңа уку елында Чат авылыннан 5 нче класска укучылар килеп укый башлыйлар. Мәктәпнең материал базасы ныгу белән класстан тыш эшләрдә оештырырга бераз мөмкинлекләр туа. Пионер эше җайлана, сборлар үтә башлый. Мәктәптә кечкенә генә библиотека оеша. Укытучылар коллективы үсә. Яхшы хәзерлекле, сәләтле укытучылар килә.

  1939 нчы елда Яңа Кормаш җидееллык мәктәбе үзенең беренче чыгарылышын ясый. Барысы 22 укучы таныклык ала. Шуларның кайберләре яңа уку елында Тат Суксу урта мәктәбенең 8 нче классында укый башлыйлар. Алардан Халикова Мәгъфия 10 нчы классны тәмамлый, ә калганнар колхозда эшли.

1939-40 нчы уку елы башында мәктәпнең барлык биналарын берләштереп бер урынга салалар. Уку елына яңа директор Гыйлфанов Әкрәм һәм укытучылар килә. Бу елларда гомуми мәҗбури уку законы тормышка ашыру буенча нәтиҗәле эшләр эшләнә. Чат авылыннан килгән укучы балалар квартираларда торалар. Укучылар өчен түгәрәкләр һәм ярышлар оештырыла. Укучылар тарафыннан концертлар, спектакльләр куела. Волейбол мәйданчыклары ясала.

=== Мәктәп директорлары ===

== Шулай ук карагыз ==

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* https://www.list-org.com/company/11272944{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* https://www.list-org.com/company/2935613{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* https://www.rusprofile.ru/id/1126212
* https://www.rbc.ru/companies/id/1031635202521-munitsipalnoe-byudzhetnoe-obscheobrazovatelnoe-uchrezhdenie-novokurmashevskaya-osnovnaya-obscheobrazovatelnaya-shkola-aktanyishskogo-munitsipalnogo-rajona-respubliki-tatarstan/
{{rq|wikify|check|image}}{{MyTatarstan2020}}{{Tatar 4.0-2021}}
{{Тышкы  сылтамалар}} {{Татарстан мәктәпләре}}

[[Төркем:Актаныш районы мәктәпләре]]</text>
      <sha1>ls9njoyng140oyngm7cfxpn35w6jreg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Түбән Кама гербы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>421320</id>
    <revision>
      <id>5840393</id>
      <parentid>5794855</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Чыганаклар */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3677" sha1="pkp7ficz7ea1dr444fttdnfx0o1do12" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:Coat of Arms of Nizhnekamsk (Tatarstan) (1975).png|300px|right|Түбән Каманың беренче гербы (1975)]]
'''[[Түбән Кама]] шәһәре гербы''' - [[Татарстан Республикасы]] [[Түбән Кама районы]]ның административ үзәге гербы.
Түбән Кама шәһәре гербы — Татарстан Республикасы Түбән Кама районының административ үзәге гербы.

Герб 1975 елның 13 ноябрендә хезмәт итүче депутатлар шәһәр Советы карары белән расланган.

Герб [[Русия Федерациясе]] Дәүләт геральдика регистрына һәм Татарстан Республикасы Дәүләт геральдика реестрына кертелмәгән.

==Гербның һәм аның символикасының тасвирламасы==
Кызыл турыпочмаклы щитта көмеш белән әйләнеш рәвешендәге барельеф башкарылган. Аның үзәгендә-ректификация колонногаз резервуарлары — шәһәрнең төп тармагы нефть химиясе булып торганын күрсәтә.

Шәһәргә исем Кама елгасы биргән һәм бу Гербта чагылыш тапкан: әйләнеш үзәгеннән түбәнрәк йөгерүче дулкын өстеннән өч ак акчарлак. Әйләнешнең түбән өлеше шина рәвешендә башкарылган.

Шинаны тасвирлаучы тасмада «ТУБӘН КАМА», «НИЖНЕКАМСК» шәһәр , «Татар АССР» республика исемнәре рус һәм татар телләрендә язылган.

Шәһәрнең яшьлеге символы булып эмблеманы җилкәләндерүче яшь ботаклар тора, аларның очлары шәһәргә нигез салу датасы — «1961» белән оста янына туры килә.

==Герб тарихы==
1975 елда Түбән Кама гербы Р.С. Шиһабетдинов тарафыннан төзелгән.

Совет һәм Советлардан соң 1975 елда Түбән Каманың үзгәртелгән гербы төшерелгән сувенир значоклар чыгарылган. 1994 елда Татарстан Гербы элементы булган герб проекты барлыкка килгән. Рәсми рәвештә проектлар расланмаган.

2006 елның 9 июнендә Түбән Кама районы гербы расланган. Аерым чыганакларда район гербы бер үк вакытта Түбән Кама гербы да санала, әмма бу рәсми рәвештә расланмаган.

== Чыганаклар ==
* ''Меликаев В. И., Сержан В. В.'' Каталог современных гербов городов, поселков и сел СССР — Минск, 1989—1991.
* Символика Нижнекамска.// Центральная библиотека им. Г. Тукая. Составитель Болотнова Н. А.

{{Портал|Татарстан}}
{{Татарстан герблары}}

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Әлифба буенча герблар]]
[[Төркем:Татарстан герблары]]
[[Төркем:Түбән Кама]]</text>
      <sha1>pkp7ficz7ea1dr444fttdnfx0o1do12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ләйсән Үтәшева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>422384</id>
    <revision>
      <id>5840233</id>
      <parentid>4454612</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17045" sha1="lnnseh0it5vzq9fzgvjrke0t1592nl4" xml:space="preserve">
{{Шәхес}}

'''Ләйсән Альберт кызы Үтәшева''' ({{lang-ba|Ләйсән Альберт ҡыҙы Үтәшева}}; [[1985 ел|1985 елның]] [[28 июнь|28 июне]], [[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]], [[Әлшәй районы]], [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Башкорт АССР]], [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — Россия спортчысы, [[нәфис гимнастика]] буенча атказанган спорт мастеры&lt;ref&gt;{{Citation |title=Приказ Минспорттуризма РФ от 01 июля 2010 года № 89-нг О присвоении почетного спортивного звания «Заслуженный мастер спорта России» |url=http://docs.pravo.ru/document/view/16481418/13883675/ |access-date=2021-03-12 |archive-date=2021-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717152700/http://docs.pravo.ru/document/view/16481418/13883675/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Россия һәм халыкара ярышлар җиңүчесе, команда зачётында ике тапкыр [[Аурупа]] чемпионы (2002&lt;ref&gt;[https://iz.ru/news/269419 Заменяя незаменимых, Известия, 8 ноября 2002]&lt;/ref&gt;, 2004&lt;ref&gt;[https://www.sovsport.ru/others/athletic/articles/156037-karmen-kabaevoj «Кармен» Кабаевой, Советский спорт, 7 июня 2004 ]&lt;/ref&gt;, запас уенчы буларак), 2001/02 елгы [[Дөнья]] кубогы иясе, [[Бәйсез Дәүләтләр Берлеге|БДБ]] һәм [[Балтыйк буе]] илләре яшүсмерләр уеннары җиңүчесе (2002, 2004). Телетапшырулар алып баручы һәм спорт комментаторы.

== Биография ==
[[Файл:Laysan_Utiasheva_31842.jpg|мини|282x282пкс| Ләйсән Үтәшева 2008 елда]]
Ләйсән Үтәшева 1985 елның 28 июнендә тарихчы һәм китапханәче Альберт һәм Зөлфия Үтәшевлар гаиләсендә туа. Үз интервьюларының берсендә яртылаш башкорт булуын (әнисе буенча) күрсәтә һәм аның кан тамырларында [[Татарлар|татар]], [[Поляклар|поляк]] һәм [[Руслар|рус]] каны ага (әтисе катнаш чыгышлы) дип өсти&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/101732|title=Ляйсан Утяшева, рождённая в раю — Советский спорт, 22 февраля 2003, № 33 (15978)|accessdate=2012-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923004733/http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/101732|archivedate=2015-09-23|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Православ динен кабул иткән&lt;ref&gt;[http://kp.ru/online/news/493268 Ляйсан Утяшева пишет стихи — Комсомольская правда, 29 мая 2009]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yargimnast.ru/press/pressa/rodnoi.gb|title=Ляйсан Утяшева скучает по ковру (газета «Родной город», 29 мая)|accessdate=2012-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130625022720/http://yargimnast.ru/press/pressa/rodnoi.gb|archivedate=2013-06-25|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;, элек [[ислам]] динен тоткан&lt;ref&gt;[http://www.hippokratclinic.ru/news.php?lng=ru&amp;pg=&amp;id=327 Мусульманская община Ярославля встретилась со знаменитой спортсменкой Ляйсан Утяшевой — Муслим-пресс, 21/05/2006]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2019|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;. 

Бабасы Солтангәрәй Гаделгәрәй улы Кирәев (1938―2025), [[Әлшәй районы]]ның мактаулы гражданы (2006), әбисе Зөбәрҗәт Сәгәрьяр кызы&lt;ref&gt;''Ляйсан Закирова.'' [https://www.bashinform.ru/news/social/2025-03-26/v-bashkirii-ne-stalo-dedushki-lyaysan-utyashevoy-4173739    В Башкирии не стало дедушки Ляйсан Утяшевой.] [[Башинформ]], 26.03.2025&lt;/ref&gt;. Ләйсән Үтәшева [[Раевка (Әлшәй районы)|Раевкага]] әбисе һәм бабасы янына еш кайтып йөргән. Һәм аларның йортын үзенең «көч туплау урыны» дип атаган&lt;ref&gt;''Ксения Калинина.'' [https://www.bashinform.ru/news/detalno/2022-11-30/mesto-sily-lyaysan-utyasheva-o-raevke-mistike-i-novom-teleproekte-3050550 «Место силы»: Ляйсан Утяшева о Раевке, мистике и новом телепроекте.] [[Башинформ]], 30.11.2022&lt;/ref&gt;.  

1989 елда гаиләсе белән [[Волгоград|Волгоградка]] күчеп килә. Әти-әнисе Үтәшеваны [[Balet|балет]] мәктәбенә бирергә ниятли, әмма кибеткә чиратта торганда кызны [[гимнастика]] буенча тренер Надежда Касьянова күреп ала һәм буыннарның сыгылмалылыгын билгеләп үтә. 1994 елдан Татьяна Сорокинада шөгыльләнә. 1997 елда [[Мәскәү|Мәскәүгә]] күчеп килә, Алла Янина һәм Оксана Скалдина җитәкчелегендә күнегүләр ясый. 1999 елда Үтәшевага спорт мастеры исеме бирелә.

2000 елда Оксана Костина истәлегенә үткәрелгән турнирның көмеш призёры була. 2001 елның сентябрендә Үтәшева [[Берлин|Берлинда]] узган Дөнья Кубогы этабында барлык алты дисциплинада абсолют җиңүче була. Шул ук елның октябрендә [[Madrid|Мадридта]] узган дөнья чемпионатында команда беренчелегендә алтын медаль яулый&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adigea.aif.ru/dossier/413|title=Досье: Утяшева Ляйсан {{!}} Аргументы и Факты Адыгея|accessdate=2012-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307101403/http://www.adigea.aif.ru/dossier/413|archivedate=2016-03-07|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Соңрак командасы буенча партнерларын — [[Әлинә Кабаева|Кабаева]] һәм Чащинаны дисквалификацияләү сәбәпле, медальләрдән мәхрүм ителә&lt;ref&gt;[https://iz.ru/news/258656 Алину Кабаеву дисквалифицировали. Известия. 21 февраля 2002]&lt;/ref&gt;. Ләйсән Үтәшевага халыкара класслы спорт мастеры исеме бирелә.

2002 елдан башлап Үтәшева Ирина Винер һәм Вера Шаталина җитәкчелегендә күнегүләр ясый. [[Словения|Словениядә]] узган халыкара турнирда икенче урынны алганнан соң, май аенда [[Франция|Франциядә]], [[Корбей-Эссонна]] шәһәрендә рәсми булмаган дөнья чемпионатында җиңүче була. Июнь аенда [[Мәскәү|Мәскәүдә]] узган яшүсмерләр уеннарында берничә төр ярышта һәм өч төрдә ([[сикергеч]], туп, [[Чукмар (гимнастика)|чукмар]]) җиңүче була. 

=== Җәрәхәт ===
2002 елның сентябрендә [[Самар|Самарада]] күрсәтмә чыгышларда начар әзерләнгән матларга уңышсыз төшү аркасында, табанын авырттыра. Тикшерү җәрәхәтне ачыкламый һәм Үтәшева ярышларны дәвам итә. Аяктагы авыртуларга берничә тапкыр зарлана, тик кабат тикшерүләр берни дә тапмый&lt;ref name=&quot;тв-история&quot;&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=EeJJhXA9DMY Начать сначала История гимнастки Лейсан Утяшевой]&lt;/ref&gt;. 2002 елның декабрендә магнит томографиясе нәтиҗәсендә диагноз куела: бер аягының ладьевид сөяге сынуы һәм, аяк сөякләренең йөген даими башка аякка күчерү сәбәпле, аерылу. Россия хирурглары тарафыннан 5 операция ясала, ладьевид сөяге сынуын беркетүче штифт куела, әмма алар ялганмаган була&lt;ref name=&quot;тв-история&quot; /&gt;. 

2004 елда Үтәшева яңадан Россия җыелма командасы составында чыгыш ясый башлый, команда ярышларында Аурупа чемпионы була, [[Латвия|Латвиядәге]] һәм [[Франция|Франциядәге]] халыкара турнирларда җиңү яулый. 2006 елның апрелендә чираттагы тренировкада аның тезе очкан, гипс салынган була. Шуннан соң Ләйсән Үтәшева спортны калдыру турында карар кабул итә&lt;ref name=&quot;тв-история&quot; /&gt;.

== Спорттан соң ==
Карьерасын тәмамланганнан соң, Үтәшева [[НТВ]] телеканалында «Главная дорога» тапшыруын алып баручы була. «Живи» телеканалында «Йолдызлар белән фитнес» тапшыруын алып баручы&lt;ref&gt;{{Citation |title=Страничка Ляйсан Утяшевой на официальном сайте телеканала Живи |url=http://www.jv.ru/user/profile/143 |access-date=2021-03-12 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124010210/http://www.jv.ru/user/profile/143 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. 2007 елның маенда «Новая опера» театрында «Болеро» балетында соло партия белән дебют ясый.

2008 елның августында «Несломленная» автобиографик романын тәкъдим итә.[[Файл:Laysan_Utiasheva_31843.jpg|альт=Л. Утяшева по праву считается одной из самых гибких представительниц художественной гимнастики за всю историю этого спорта.|мини|Ләйсән Үтәшева — [[нәфис гимнастика]]]]2009 елның ноябрендә Үтәшеваның «Знак бесконечности» бию тамашасының премьерасы була. 2010 елдан башлап «НТВ утром» программасында иртәнге гимнастикага багышланган рубрика алып бара. «Спорт Плюс» телеканалында «Личный тренер» программасын алып барган. 2011 елның 15 октябрендә НТВда «Ләйсән Үтәшева белән матурлык академиясе» дигән авторлык программасы старт ала.

2012 елның 11 мартында 47 яшендә йөрәк өянәгеннән спортчының әнисе Зөлфия Үтәшева вафат була&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;[http://7days.ru/article/privatelife/lyaysan-utyasheva-vpervye-otkrovenno-rasskazala-o-zhizni-s-pavlom-voley Ляйсан Утяшева впервые откровенно рассказала о жизни с Павлом Волей — 7Дней.ру]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Ляйсан Утяшева похоронила маму — ЖурДом.ру, 14 марта 2012 |url=http://jourdom.ru/news/12826 |access-date=2021-03-12 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320205512/http://jourdom.ru/news/12826 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

2012 елның 22 мартында Romantika радиосында Үтәшеваның  «Романтика кафесы» программасы старт ала&lt;ref&gt;{{Citation |title=«Кафе Романтика» с Ляйсан Утяшевой |url=http://radioromantika.ru/?an=utyasheva |access-date=2021-03-12 |archive-date=2012-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514175821/http://www.radioromantika.ru/?an=utyasheva |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. 2012 елда «Чемпионки» сериалында бер роль башкара. 2014 елның 23 августыннан [[ТНТ]] каналында «Танцы» программасын алып баручы&lt;ref&gt;{{Citation |title=Ведущая программы «Танцы» |url=http://miraman.ru/#/posts/13 |access-date=2021-03-12 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319134010/http://miraman.ru/#/posts/13 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. 

2015 елның 14 февралендә Ёлка җырчысы белән бергә «Точки расставлены» альбомыннан «Я тебя буду ждать» җырына клип чыга&lt;ref&gt;{{Citation |title=Ляйсан Утяшева для Woman.ru: «Рожайте больше деток!» |url=http://www.woman.ru/relations/men/article/148247/ |access-date=2021-03-12 |archive-date=2015-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150917064736/http://www.woman.ru/relations/men/article/148247/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. 2018 елның ноябрендә «Ральф против интернета» мультфильмында Тиананы яңгырата. 2019 елда «Снежная Королева: Зазеркалье» мультфильмында Альфиданы яңгырата.

== Шәхси тормыш ==
2012 елның 25 ноябрендә актер һәм шоумен [[Воля, Павел Алексеевич|Павел Воляга]] кияүгә чыга&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Bb_amSUlhQg/?taken-by=pavelvolyaofficial|title=Публикация Павел Воля {{!}} Pavel Volya в Instagram • Ноя 27 2017 в 7:48 UTC|publisher=Instagram|lang=ru|accessdate=2017-11-28}}&lt;/ref&gt;. 2013 елның 14 маенда [[Маями|Майамида]] улы Роберт туа, 2015 елның 6 маенда кызы София туа&lt;ref&gt;[http://www.dni.ru/showbiz/2015/5/6/302715.html Ляйсан Утяшева родила Павлу Воле дочь]&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләр ==

* Россиянең спорт мастеры (1999)
* Россиянең халыкара класслы спорт мастеры
* Россиянең атказанган спорт мастеры (2010 елның 1 июле)&lt;ref&gt;{{Citation |title=Приказ Минспорттуризма РФ от 01 июля 2010 года № 89-нг «О присвоении почетного спортивного звания „Заслуженный мастер спорта России“» |url=http://docs.pravo.ru/document/view/16481418/13883675/ |access-date=2021-03-12 |archive-date=2021-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717152700/http://docs.pravo.ru/document/view/16481418/13883675/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==

* [http://liasanutiasheva.ru/ Ләйсән Үтәшеваның рәсми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Төркем:Русия гимнасткалары (нәфис гимнастика)]]
[[Төркем:Русиянең атказанган спорт осталары]]
[[Төркем:Россиянең халыкара класслы спорт мастерлары]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1985 елда туганнар]]
[[Төркем:28 июнь көнне туганнар]]

{{Tatar 4.0-2021}}</text>
      <sha1>lnnseh0it5vzq9fzgvjrke0t1592nl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энҗе Хөсәенова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>423691</id>
    <revision>
      <id>5840394</id>
      <parentid>5794945</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3105" sha1="9j5pv6t184ti25b5x5nuet7jmalu8j0" xml:space="preserve">{{Фш|Хөсәенов}}{{Шәхес|исем=Энҗе Хөсәенова|тулы исем=Хөсәенова Энҗе Ирек кызы|туу датасы=9.05.1996|туу җире=Әтнә районы Бахтаче (Бактачы) авылы|милләт=татар|туганнар=сеңлесе – Илүзә, энесе – Ислам.|белем=КФУның татар теле бүлеге|рәсем=[[File:Энҗе Хөсәенова.png|thumb|]]}}
'''Энҗе Хөсәенова''' ― шагыйрә.

== Тәрҗемәи хәле ==
Хөсәенова Энҗе Ирек кызы [[1996 ел|1996]] елның 9 маенда [[Татарстан Республикасы]]&lt;nowiki/&gt;ның  [[Әтнә районы]] Бахтаче (Бактачы) авылында  Ирек һәм Рәмзия   Хөсәеновлар гаиләсендә  беренче бала булып дөньяга килгән. Әтисе  озак еллар буе урман хуҗалыгында хезмәт куя, әнисе башлангыч сыйныфлар укытучысы булып эшли.

Энҗе  [[Әтнә районы]] Бахтаче (Бактачы) авылында  башлангыч белем ала, аннары   укуын С.Хәким исемендәге [[Күлле Киме]] урта мәктәбендә дәвам итә.

Мәктәпне тәмамлаганнан соң, [[КФУ]]ның татар теле бүлегенә  укырга керә. Тирәнтен татар телен һәм кытай телен үзләштерә. Укытучы һөнәренә тартылуы нәкъ менә әниcеннән күчкәндер. Мәктәптә укыганда татар теленнән төрле  олимпиадаларга, конференцияләргә, конкурсларга йөргән, призлы урыннар яулаган.   Иң беренче шигырьләрен 3 нче сыйныфта укыганда иҗат иткән.

Мәктәптә укыганда “Йомшаккай” дип аталган шигырен “Күчтәнәч”  тапшыруында укыганнар.

Энҗе Хөсәенова — иҗатка гашыйк гади бер авыл баласы. Кечкенәдән шигърияткә гашыйк булып үскән  кызның иҗаты үтә дә саф, якты хисләр белән сугарылган. Бу шигърияттә яшьлек кайнарлыгы да, үкенү ачысы да, җылы хатирәләр дә бар.

== Чыганак ==
http://adiplar.belem.ru/enye.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211024122106/http://adiplar.belem.ru/enye.htm |date=2021-10-24 }}

== Моны да карагыз ==
https://ijat-rt.ru/enҗe-xөsәenova/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210519060619/https://ijat-rt.ru/en%D2%97e-x%D3%A9s%D3%99enova/ |date=2021-05-19 }}

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Әтнә районында туганнар]]
[[Төркем:Татар шагыйрәләре]]</text>
      <sha1>9j5pv6t184ti25b5x5nuet7jmalu8j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Антон Эйхенвальд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>424734</id>
    <revision>
      <id>5840395</id>
      <parentid>5622781</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7181" sha1="je8o80irbam4x0lz798w3122dcyr0zw" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
'''Эйхенвальд Антон Александрович''' ([[13 май]] [[1875 ел]] — [[1952 ел]]) — композитор, дирижер, фольклорчы. 1933 елдан ССРБ Композиторлар берлеге әгъзасы. [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Башкорт АССР-ының]] халык артисты (1945) һәм һәм атказанган сәнгать эшлеклесе (1944).

== Биографиясе ==
Антон Александрович Эйхенвальд 1875 елның 13 маенда Мәскәүдә туган. Атасы Айхенвальд Александр Федорович&lt;ref&gt;[http://www.photographer.ru/gallery/author89.htm Александр Федорович Эйхенвальд]&lt;/ref&gt; Сәнгать академиясе рәссамы, фотограф була, анасы Ида Ивановна Айхенвальд (кыз фамилиясе Папендик) — арфасы, Мәскәү консерваториясе профессоры.

Мәскәүдә Антон Александрович гимназияда, аннан соң Сынлы сәнгать, әвәләү һәм төзелеш сәнгате училищесында укый.

Башлангыч музыка дәресләрен әнисе бирә, аннары Н. С. Кленовскийда (гармония), С. И. Танеевта (контрапункт), Н. А. Римский-Корсаковта (инструментовка) укый.

1892 елдан Мәскәүдә Н. С. Клиновскийның музыка классларында укыта һәм музыкаль фольклор җыю белән шөгыльләнә.

1893 елдан Казан операсында хормейстер булып эшли. Телче-ориенталист Н. Ф. Катанов белән этнографик экспедицияләрдә катнаша.

Киләсе эш урыннары: Сарытауда опера хормейстеры (1894-1895), Түбән Новгородта (1901-1903, 1910), Казанда (1907-1909), Тифлистә (1910), Бакыда (1910, 1911), Сарытауда һәм башка шәһәрләрдә опера труппаларының дирижеры, антрепренер.

1917 елдан Красноярск шәһәренең Халык консерваториясендә һәм театрында эшли. 1922 елдан — Дәүләт музыка фәне институтының гыйльми хезмәткәре (фольклор), 1934-1937 елда — Төркмән гыйльми-тикшеренү институтының гыйльми хезмәткәре (Ашхабад).

1924-1926 елда опера һәм симфоник дирижер буларак — Франциядә, Бельгиядә, 1927-1928 елларда Швейцариядә гастрольдә йөри. Парижда аның «Жар-птица» балет-пантомимасының премьерасы була (1925).

Төрле елларда [[Казан]], [[Tbilisi|Тифлис]], [[Харьков]], [[Одесса]], [[Пермь]], [[Сарытау]], [[Уфа]], [[Самар|Куйбышев]], [[Ашкабад|Ашхабад]] һәм башка калаларның музыка училищеларында укыта.

1937 елда А. Эйхенвальд — Казан музыка фольклоры кабинетының мөдире. Башкорт һәм татар музыка иҗаты өлгеләрен җыя. Фонографка 60-тан тан халык җырын язып ала. Ләкин тиздән эштән куыла һәм «фашланган халык дошманы» дип игълан ителә.

1930 еллар башында БАССР Мәгариф халык комиссариаты Антон Александровичны Уфага чакыра. Биредә А. Эйхенвальд [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера театрын]] ачуда катнаша, «Мәргән» кыйсса-героик операсын ([[Мөхәммәтша Бурангулов|М.]] [[Мөхәммәтша Бурангулов|Буранголов]] либреттосы), «Ашказар» драматик операсын яза.

1944 елдан ул — ССРБ Совет композиторлары берлегенең Куйбышев бүлекчәсе җитәкчесе. Куйбышев опера һәм балет театрының дирижеры (1948-1949).

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Әдәбият ==

* ''Миловидов Н. С. '' Композиторы в истории музыкальной культуры Самарского края: учеб. пособие. — Самара: Самар. гос. акад. культуры и искусств, 2014. — С. 24-39. — 278 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-88293-323-3
* Славный юбилей (К 75-летию А. А. Эйхенвальд) // Советская музыка. — 1950. — № 7.

== Сылтамалар ==

* Эйхенвальд Антон Александрович // Башкирская энциклопедия —  Уфа:   ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-88185-306-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ирина Бакке. Музыка в годы войны // Ватандаш : журнал.
* [http://www.rujen.ru/index.php/%D0%AD%D0%99%D0%A5%D0%95%D0%9D%D0%92%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%94_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Российская Еврейская энциклопедия.]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Питырбурда вафатлар]]
[[Төркем:1952 елда вафатлар]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]
[[Төркем:1875 елда туганнар]]
[[Төркем:13 май көнне туганнар]]
[[Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Шәхесләр:Казан]]
[[Төркем:Шәхесләр:Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]
[[Төркем:БАССР халык артистлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча музыкантлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча композиторлар]]
[[Төркем:ССРБ композиторлары]]
[[Төркем:Русия империясе композиторлары]]
[[Төркем:Русия композиторлары]]
[[Төркем:Башкортстан композиторлары]]
[[Төркем:XIX гасыр композиторлары]]
[[Төркем:БАССР атказанган сәнгать эшлеклеләре]]</text>
      <sha1>je8o80irbam4x0lz798w3122dcyr0zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кәзкәй авылы тарихы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>425307</id>
    <revision>
      <id>5840396</id>
      <parentid>5793262</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:DE|deadend]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21461" sha1="2ixcqm0jg3r4u0hhslmleerkicnto6y" xml:space="preserve">{{Dead end|date=май 2026}}

== Кәзкәй авылында коллективлашу чоры ==

Кәзкәйдә 1925 еллар тирәсендә партия ячейкасы оеша. Аның секретаре булып Нәҗмиев Әхли сайлана. Партия оешмасына Ахметзянов Казихан, Фахруллин Нәбиулла, Хәйретдинов Фазлый, Бәдриева Гаффә член булып торганнар. 1927-1928 елларда авыл советы председателе булып Сафиуллин Гобәй эшли. 1928 елдан авыл советы председателе Ахмадишин Корбангали, секретаре Сафиуллин Гобәй сайлана. 1926 елда авылда үзара ярдәм кассасы оеша. Аны авылда заем помощь дип йөртәләр. Аның председателе итеп  башта Габдрахманов Хайберахман, соңыннан Ялалов Шәмсел сайлана. Бу ярдәм кассасы үз членнарыннан взнос җыеп, шул акчага нәсел тәкәсе, нәсел үгезе, ашлык җилгәргеч машина, сипаратор, ашлык сугу машинасы ала. Ярдәм кассасында член булып торучылар ашлык, бәрәңгене дә бергә утырталар. Ярдәм кассасында член булып торучыларның гаиләсенә нәрсәдер җитмәсә,  шул фондтан бүлеп биргәннәр.
   1928 елда авылда ширкәт оеша. Аның председателе итеп Ялалов Борхан, секретаре итеп Хәйретдинов Фазлыйлар сайлана. Ширкәткә барысы авылдан 18 кеше керә. Ширкәтнең тире иске мәктәп артыннан зиаратка һәм “ Хәйретдин куагы” дигән җиргә кадәр була. Ширкәт членнары җирләрен бергә эшкәрткәннәр. Аларның урак машинасы, чәчү машинасы, җилгәргеч машиналары була. Ләкин ашлык сала торган гомуми амбарлары булмый. Ширкәткә кергән кешеләрне динсезләр, алладан бизгән кешеләр дип әрләп йөриләр. Ширкәткә керүчеләргә авыл хуҗалыгы налогы буенча льготалар бирелгән.
   Кәзкәй авылында колхозлашу чоры 1930 елда башлана. Район үзәге ул вакытта Минзәләдә була. Авылда колхоз оештыру өчен райком үз вәкиле итеп землямир Ахметянов дигән кешене җибәрә. Авыл советы председателе Нәҗмиев Әхли, район вәкиле 1930 елның март аенда авыл хезмәт ияләренең җыелышын җыялар. Җыелышта күмәк хуҗалык оештыру, аның әһәмияте турында аңлатыла. Шул ук җыелышта крестьяннарны колхозга член итеп алу мәсәләсе куела. Икенче көн тәртибе буенча гариза да яздырып тормыйча, кул күтәртеп кенә колхозга кабул итәләр. Колхозга кабул итү вакытында бернинди каршылык булмый, җыелышта булганнар барысы да колхозга керә. Авылда алты хуҗалык : Хафизов Харис, Валиев Тимерхан, Шарипов Мирза, Харрасов Госман, Госманов Мирзасалих, Дәүләтшин Солтаннар раскулачивать ителә. Бу кешеләр сөргенгә җибәрелә. Колхоз председателе итеп Сәетов Исмәгыйльне, счетовод итеп Нәбиев Нәкыйне куялар. Шул ук елның апрель аенда Сталинның газетада басылган “ Уңышлардан баш әйләнү” дигән мәкаләсе басылып чыга. Шуны укыган кешеләр аңламыйча колхоздан чыга башлыйлар. Бары 29 хуҗалык кына чыкмый кала. Шул елның көзендә тагын 41 хуҗалык кире колхозга керә. Ел ахырына ,шулай итеп, 70 хуҗалык була. Колхозлашкач та бригадир итеп Ахметянов Казиханны сайлап куялар. Колхоздагы кешеләр атларын, эш коралларын, ашлыкларын берләштерәләр. Икмәк һәм семеналарны салу өчен бер олы амбар салына. Ул амбар Салахов Фәлахлар ишек алдында була. Колхоз үзенең гомуми терлек абзарларын булдыра башлый. Колхоз сөргенгә җибәрелгән кулакларның йортларын бер урынга кире салдыра. Бу йортның берсе колхоз канцеляриясе, икенчесе конниклар йорты итеп файдаланылган. Колхоз правлениесе булган урында ишек алдында колхозның берләштерелгән атлары һәм правление атлары торган абзар да була. Харис байның суыргычын колхоз үзенә сатып ала. Колхоз башта Хафизов Харисның землянка сушилкасыннан файдалана. Аннан соң саман кирпечтән эшләнгән ашлама саклана торган сушилканы салганнар. Колхозның яшь атлары өчен абзар- Миннәхмәтов Фаязлар торган урында була. 1931 елда элек колхоздан чыккан кешеләр  яңадан колхозга керәләр. Шуннан соң да әле 13 хуҗалык колхозга керми. Алар ялгыз хуҗалык булып яшиләр, аларның җирләре һәр елны эшкәртелмичә, чәчелмичә кала.
Нәбиев Гани һәм Нәбиев Муллакайлар озак еллар колхозга кермичә йөриләр.

1931 елда колхоз председателе итеп Әхмәтҗанов Казихан сайлана. Счетовод итеп Фәйзуллин Мөбәрәк кала. Колхоз буенча 6 кырчылык бригадасы оештырыла. Бригадирлар булып Билалов Шәйхелислам, Касыймов Бәкер, Салимов Халит, Галиев Гали, Муртазин Мостафа, Әхмәдишин Корбангалиләр эшли. Колхозчыларның келәтләрен җыеп зур амбар салына, шулай ук колхозчыларның сыерларын да берләштерәләр. 1933 елда сарыкчылык, дуңгызчылык, кошчылык фермалары оештырыла. Колхозның исемен “ Яңа тормыш” дип кушалар.1934 елда колхоз экономик яктан шактый ныгый. Колхозда беренче тракторист булып Нәҗмиев Әслах, беренче шофер Исламов Заһит кайтып эшлиләр. 1935 елда авыл советы председателе итеп Әхмәдишин Корбангали сайлана. Беренче ферма мөдире булып Җәлилов Мәгъфурҗан, беренче агротехник Якупов Мәрдән эшли. Колхозда машиналар булса да, күпчелек эш кулдан башкарыла. Бу чорда алдынгы колхозчылар – ударниклар шактый күп була. Шәрәфетдинова Кифая, Гомәрова Гөләндәмнәр фермада бозау карап 100 баш сыерга 120 баш бозау алып аны исән килеш үстереп, колхозның алдынгы терлекчеләре булып торалар. 1930-1935 елларда колхозчыларның тырыш хезмәте бушка китми, 1934 елда игенчелек тармагында эшләүче колхозчылар бөртеклеләрдән югары уңыш алалар. Һәр колхозчы бер эш көненә 12 шәр кг икмәк ала. Иң күп икмәк тигән кешеләргә колхоз “ кызыл олау” оештырып, кызыл байраклар белән колхозчының хуҗалыгына икмәк илтәләр. Бу елларда колхозда иң алдынгы бригадир булып Сәетова Фәтхия санала. Алдынгы колхозчы Шәрәфетдинов Сәлах 2 колхозчылар съездында делегат булып катнаша.
    1936-1941 елларда колхоз председательләре еш алышынып тора: Билалов Шәйхелислам, Якупов Мәрдән, Касимов Бәкер, Шамгулов Салихлар эшли. Колхоз счетоводы булып Сәетов Тимершәех, авыл советы председателе Әхмәдишин Корбангали, ферма мөдире Гәрәев Миңнегәрәй, Сәетов Исмәгыйль, Җәлилов Мәгъфурҗан, кырчылык бригадирлары булып Билалов Шәйхелислам, Хәбибуллин Мофатихлар торган. Бу елларда эшче көчләр күп, машиналар аз була. Күпчелек эш кул көче белән башкарыла. Һәр кырчылык бригадасында урак урганда 20 ләп хатын-кыз кул белән урак уралар. Һәр бригадада 12 агач тырма, агач культиватор, 3-4 лабогрейка, 1 граби, 8-9 сабан, 3 ашлык җилгәргеч машина, ашлык сугу өчен 1-2 молотилка була. Авылда МТС тан килеп тракторлар, комбайннар эшли. Нәҗмиев Әслах, Әхмәтҗанов Вәкил, Загриева Маптуха, Гыйльфанов Акмал, Гыйльфанов Әмирҗаннар тракторда эшлиләр. 1938 елда Җәлилов Мәгъфурҗан бригадасы 185 га мәйданның һәр гектарыннан 15 центнерлап уңыш ала. Шул елда Җәлилов һәм Касимов Бәкерләр алдынгы бригадир булып колхоз тарафыннан Мәскәүгә авыл хуҗалыгы күргәзмәсенә җибәреләләр. Алар мактау грамотасы белән буләкләнеп , почет китабына кертеләләр. Җәлилов ике тапкыр авыл хуҗалыгы министрлыгы тарафыннан 600-800 сум акчалата бүләк ала, Касыймов та фермада эшләгәндә 500 сум акча һәм көмеш медаль белән бүләкләнә. Сугыш алды елларында колхозчыларга эш көненә хезмәт хакын икмәкләтә, һәр көнгә 4-6 кг бирелә.
   Сугыш алды елларында партия оешмасында Әхмәдишин Корбангали, Сәмигуллин Хәдимулла, Юсупова Кифая, Ибрагимов Сахипзада, Хәйретдинов Әхнәф, Хәсәнов Алтафлар учетта тоганнар. Партия оешмасы секретаре булып Сәмигуллин Хәдимулла эшләгән. Хәдимулла ул вакытта колхозда завхоз, авыл советында налог агенты да була. Комсомол оешмасы секретаре Хәсәнов Алтаф, ул армиягә киткәч, Мифтахов Гыйлфанетдин куела. Комсомол һәм партия оешмалары халык арасында партия политикасын үткәрүдә эш алып баралар. Колхозчылар арасында барлык тармакта да эш социалистик ярыш нигезендә алып барыла.
    
== Бөек Ватан сугышы чорында ==

Сугыш башланган вакытта авылда радио , телефон булмый. Бу җитди хәбәрне авылга район вәкиле иптәш Галләмов килеп аңлата. Авыл советы председателе Ахмадишин Корбангали авыл халкының гомуми җыелышын җыя. Бу елны авылда хуҗалык саны 170, халык саны 760 кеше була. Сугыш башлану турында аңлаткан көнне үк военкоматтан 4 кешегә: Фәйзуллин Миркасим, Сәетов Тимершәех, Галиев Гали, Латыйпов Рәбәйләргә сугышка китәргә повестька килә. Икенче көнне Касыймов Авзалетдин, өченче көнне берьюлы 14 кеше сугышка китә. Аларны Әҗәкүл пристаненә бричкаларга утыртып илтеп куялар. 1941-1945 еллар эчендә авылдан 197 кеше фронтка китә. Фронтка авылдан 100 ат, 1 автомашина, 20 дән артык бричка җибәрелә. Кәзкәй авылы буенча танклар колоннасына 210 мең, самолетлар эскадрелиясенә 168 мең сум акча җыеп тапшырыла. Фронтовикларга җибәрү өчен халык үз хуҗалыгыннан 15 баш сарык, 179 пар оекбаш, 198 пар бияләй, күп кенә янчыклар, савыт-саба, киптерелгән бәрәңге фронтка җыеп җибәрелә. Сугыш барышында авылда эшче көчләр дә , тарту көчләре дә кими бара. Һәр хуҗалыктан диярлек фронтка кешеләр китә. 1928 елдан алып 1942 елга кадәр Әхмәдишин Корбангали 15 ел авыл советы председателе булып тора. Ул тырыш коммунист була. Ул фронтка киткәч, авыл советына Рәшитова Галимәне куялар. Соңыннан авыл советы еш алышынып тора башлый: Тимершина Махинур, Зияева Мөкәрәмә иптәшләр эшли. Счетоводлар булып Исламов Хан, Гыйльфанова Мәчтүрә, Анамов Шәйхел, Анварова Наҗияләр эшли. Ферма мөдирләре булып Сәетов Исмәгыйль, Минкәев Әмир, Нәҗмиев Мәнвәр, Аслахова Мөхәссәнә, партия оешмасы членнары булып Әхмәтдинова Сәгадәт, Галиев Гали, Йосыпова Кифая, Шәмсетдинов Самат, Ганиева Ниса, Хөсәенова Мәмдүдә, Сабиров Иният; бригадирлар булып Әхмәдишина Рәхимә, Сәфиуллина Банат, Әкрамова Мәрьям, Шәрәфетдинова Кифая, Нәҗмиев Мәнвәрләр эшли.
 1941-1945 елларда авылда күп кенә эшче көчләрнең кимүе, атларның да күбесе фронтка озатылуы нәтиҗәсендә, колхозда эшче көчләр җитешмәү сәбәпле, хөкүмәт карары белән элек чәчелеп килгән җирләрнең бер өлеше такыр басуга әйләндерелә. Чөнки уңышны җыеп алырга мөмкинчелек булмый, уңыш алу да түбән була, икмәк җитми. Колхоз эшенә чыканнарга бераз туклану оештырыла.
   Сугыш вакытында һәр гаилә туганнары,  якыннары, авылдашлары белән хат алыша. Сугышка киткәнче авыл советы председателе булып эшләгән Әхмәдишин Корбангалинең  Сталинград  фронтында сугышта фашистларга каршы сугышып зур батырлыклар эшләве турында газетада мәкалә басылып чыга. Актаныш районы партия комитеты Кәзкәй авылында колхозчылар җыелышын җыеп бу турыдагы хәбәрне бергә укыйлар. Сталинград фронтындагы уңышларга җавап итеп колхоздан бүләк сыйфатында 800 ц икмәкне кызыл олаулар белән хөкүмәткә озаталар.
     Корбангали Сталинград фронтында артеллерист- наводчик була. 1945 елның 9 январенда Польша җирендә дошман пулясыннан һәлак була. Сугыштагылар хакында авылга хәбәр ителгән тагын берничә кеше-Солтанов Мирзафатих. Ул сугышта берничә тапкыр яраланып, Ленинград блокадасында кала. Шундагы сугышта аның геройларча һәлак булуы турында гаиләсенә хәбәр ителә.
  Сәмигуллин Хәдимулла да 1941 елны сугышка китә. Сталинград фронтындагы каты сугышларда яраланып госпитальдә ята, Смоленский фронтында батырларча сугыша һәм һәлак була.
  Кәзкәй авылыннан иң беренче партия ячейкасы секретаре булган коммунист Нәҗмиев Әхлетдин Севастополь шәһәре дошман гаскәрләре тарафыннан камалышта вакытта геройларча сугышып һәлак була.
   Ленинград блокадасы вакытында Сәлимов Шәкерткә дә күп кыенлыклар күрергә туры килә. Ул анда яралана. Ленинградта 5 ел хезмәт иткәннән соң орден,  медальләр белән бүләкләнеп авылына кайта.
 Шулай ук  Ибраһимов  Мехамматнур фашистларга каршы көрәштә зур батырлыклар күрсәтә. Аның сугышчан юлы Сталинградтан башланып, Австрия, Венгрия җирләрен азат итүдә дә катнаша.  Хөкүмәт тарафыннан  “ Кызыл йолдыз” ордены һәм күп кенә медальләр белән бүләкләнә.
 Бөек Ватан сугышында Кәзкәй авылыннан 111 кеше дошманга каршы көрәшеп  сугыш кырында һәлак була. 1945 елның  9  маенда барлык халыкларның түземсезлек белән көткән җиңү көне килеп җитә. Ул вакытта радио булмаса да, сугыш бетү турындагы хәбәр Кәзкәй авылынада бик тиз килеп ирешә. Шатлыклы хәбәрне райком вәкиле Галләмов килеп аңлата. Шатлыклы хәбәрне тизрәк җиткерү өчен берничә кеше атка атланып тиз генә басуга чаба. Басудагылар шунда ук чабып авылга кайталар:  шатлыкларын кая куярга белмичә көләләр, бииләр. Кич белән сугыш бетү хәбәрен җыелыш җыеп аңлаталар.

== Шулай ук карагыз ==

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{чыганаклар юк}}

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Авыллар тарихлары]]</text>
      <sha1>2ixcqm0jg3r4u0hhslmleerkicnto6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ребекка Фергюсон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>425740</id>
    <revision>
      <id>5840397</id>
      <parentid>5802949</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9068" sha1="dr1nhgylr6zb2mlyvoicaq8d0n9lpoh" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Ребекка Луиза Фергюсон Сундстрём''' ({{Lang-en|Rebecca Ferguson}}, {{Lang-sv|Rebecca Louisa Ferguson Sundström}}; {{Туу датасы|19|10|1983}}, [[Стокһольм|Стокгольм]]) — [[Швеция]] актрисасы.

== Биографиясе ==
Ребекка Луиза Фергюсон Сундстрём 1983 елның 19 октябрендә [[Швеция]]нең башкаласы [[Стокһольм|Стокгольмның]] Васастан районында туган. Әнисе Розмари — 25 яшендә Швециягә күчеп килгән инглиз кызы&lt;ref&gt;{{Citation |title=Rebecca: 'I’m a commoner who becomes the White Queen' {{!}} News {{!}} TV News {{!}} What’s on TV |url=http://www.whatsontv.co.uk/tv-news/news/rebecca-im-a-commoner-who-becomes-the-white-queen |access-date=2021-04-23 |archive-date=2013-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103022217/http://www.whatsontv.co.uk/tv-news/news/rebecca-im-a-commoner-who-becomes-the-white-queen |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;; атасы — швед. Ребеккадан тыш гаиләдә тагын өч бала үсә.

1999 елда Адольф Фредрикс музыкаль мәктәбен тәмамлый&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stockholmfilmfestival.se/sv/rising-star-2013|title=Citroën DS Rising Star nominerade 2013|publisher=Stockholm Film Festival|accessdate=2014-12-06|archivedate=2014-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202014416/http://www.stockholmfilmfestival.se/sv/rising-star-2013}}&lt;/ref&gt;.

13 яшьтән журналларда модель булып эшли, һәм шулай ук рекламада төшә.

Экраннарга 1999-2001 елларда чыккан «Новые времена» ({{Lang-sv|Nya tider}}) сериалында Анна Грипхельм төп ролен башкара, соңрак «Океанический проспект» ({{Lang-en|Ocean Ave.}}) швед-америка сериалында уйный.

2011 елда швед режиссеры Ричард Хоберт аны кала базарында күреп кала һәм Ребеккага үзенең «До Антиба в один конец» ({{Lang-sv|En enkel till Antibes}}) фильмында төп рольне башкарырга тәкъдим итә. Аннары Фергюсон «Дух утопленника» ({{Lang-sv|Strandvaskaren}}) һәм «Мы» ({{Lang-sv|Vi}}) фильмнарында уйный.

2012 елдан [[BBC|Би-би-си]] каналының «Ак патшабикә» ({{Lang-en|The White Queen}}) дигән 10 серияле тарихи драмада Ал һәм ак розалар сугышы чорындагы патшабикә Елизавета Вудвилл ролен башкара&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/starz-white-queen-philippa-gregory-janet-mcteer-367753|title=Starz Orders Historical Drama Based on Philippa Gregory's 'Cousins of War' Book Trilogy|publisher=Hollywood Reporter|accessdate=2012-09-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2012/white-queen.html|title=Media Centre - The White Queen, a new ten-part drama for BBC One|publisher=BBC|accessdate=2012-09-07}}&lt;/ref&gt;. Фергюсон бу сериалда уйнавы критиклар тарафыннан уңай кабул ителгән&lt;ref&gt;{{Cite web|title=5 reasons to watch The White Queen|url=http://www.elleuk.com/star-style/news/5-reasons-to-watch-the-white-queen|accessdate=27 July 2013|archivedate=2013-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131006221240/http://www.elleuk.com/star-style/news/5-reasons-to-watch-the-white-queen}}&lt;/ref&gt;, һәм аңа билгелек һәм Алтын глобус премиясына номинация китерә.

2015 елда «Миссия невыполнима: Племя изгоев» ({{Lang-en|Mission: Impossible — Rogue Nation}}) америка фильмында төп рольләрнең берсен башкара&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Fleming|first=Mike|url=http://www.deadline.com/2014/07/mission-impossible-5-female-lead-goes-to-rebecca-ferguson/|title='Mission: Impossible 5' Female Lead Goes To Rebecca Ferguson|accessdate=2014-07-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|1=|title=Meet Rebecca Ferguson, the beautiful scene-stealer in Mission Impossible - Rogue Nation|url=http://www.ew.com/article/2015/07/31/mission-impossible-rogue-nation-rebecca-ferguson|work=Entertainment Weekly|accessdate=1 August 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125174634/https://ew.com/article/2015/07/31/mission-impossible-rogue-nation-rebecca-ferguson/ |date=2021-01-25 }}&lt;/ref&gt;.

=== Шәхси тормышы ===
2007 елда улы туган; аның атасы — элекке егете Людвиг Халлберг&lt;ref&gt;{{Cite news|1=|title=Swedish actress Rebecca Ferguson 5 facts including boyfriend and Mission Impossible 5|url=http://www.swide.com/celebrities/swedish-actress-rebecca-ferguson-5-facts-including-boyfriend-and-mission-impossible-5/2015/07/08|work=swide.com|date=8 July 2015|accessdate=1 August 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801203019/http://www.swide.com/celebrities/swedish-actress-rebecca-ferguson-5-facts-including-boyfriend-and-mission-impossible-5/2015/07/08 |date=2015-08-01 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.swide.com/celebrities/swedish-actress-rebecca-ferguson-5-facts-including-boyfriend-and-mission-impossible-5/2015/07/08 |access-date=2021-04-23 |archive-date=2015-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150801203019/http://www.swide.com/celebrities/swedish-actress-rebecca-ferguson-5-facts-including-boyfriend-and-mission-impossible-5/2015/07/08 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dn.se/kultur-noje/film-tv/det-ar-kul-att-spela-nagon-som-ar-elak-hela-filmen-igenom|title=Det är kul att spela någon som är elak hela filmen igenom|date=2011-09-30|accessdate=2012-09-07}}&lt;/ref&gt;.

== Фильмографиясе ==
{{ФильмдаӨс}}
{{ВСериале|1999|2001|Новые времена|Nya tider|{{abbr|Анна Грипенхильм|54 эпизод|0}}}}
{{ВСериале|2002||Океанский проспект|Ocean Ave.|{{abbr|Крисси Эрикссон|1 эпизод|0}}}}
{{Фильмда|2004|Дух утопленника|Strandvaskaren|Аманда}}
{{КФильмда|2008||Plus|кыз}}
{{ВСериале|2008||Валландер|Wallander|{{abbr|Луиза Фридман|1 эпизод|0}}}}
{{КФильмда|2009|Неотразимая|Irresistible|хатын-кыз}}
{{КФильмда|2009||Flyga, inte dala|кыз}}
{{КФильмда|2009||Lennart|кыз}}
{{КФильмда|2010||Arkiv|кыз}}
{{Фильмда|2011|До Антиба в один конец|En enkel till Antibes|Мария}}
{{ВтФильме|2013|Ватикан|The Vatican|Оливия Боргезе}}
{{ВСериале|2013||Инспектор и море|Der Kommissar und das Meer|{{abbr|Жасмин Ларссон|1 эпизод|0}}}}
{{Фильмда|2013|Мы|Vi|Линда}}
{{Фильмда|2013||Cold Night|кыз}}
{{ВСериале|2013||Белая королева|The White Queen|{{abbr|Елизавета Вудвилл|10 эпизод|0}}}}
{{Фильмда|2014|Геракл|Hercules|Ергения}}
{{Фильмда|2014|Красный шатёр|The Red Tent|{{abbr|Дина|2 эпизода|0}}}}
{{Фильмда|2015|Миссия невыполнима: Племя изгоев|Mission: Impossible — Rogue Nation|Ильза Фауст}}
{{Фильмда|2016|Несмотря на падающий снег|Despite the Falling Snow|Катя/Лорен}}
{{Фильмда|2016|Флоренс Фостер Дженкин]|Florence Foster Jenkins|Кэтлин Уизерли Бэйфилд}}
{{Фильмда|2016|Девушка в поезде|The Girl on the Train|Анна Уотсон}}
{{Фильмда|2017|Снеговик|The Snowman|Кэтрин Брэтт}}
{{Фильмда|2017|Живое|Life|Миранда Норт}}
{{Фильмда|2017|Величайший шоумен|The Greatest Showman|[[Йенни Линд]]}}
{{Фильмда|2018|Миссия невыполнима: Последствия|Mission: Impossible – Fallout|Ильза Фауст}}
{{ФильмдаАс}}{{Reflist|2}}{{Навигация}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр]]
[[Төркем:XXI гасыр актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Стокһольмда туганнар]]
[[Төркем:1983 елда туганнар]]
[[Төркем:19 октябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>dr1nhgylr6zb2mlyvoicaq8d0n9lpoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Лялькова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426333</id>
    <revision>
      <id>5840289</id>
      <parentid>3553325</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9644" sha1="mn0kx9prbm9gffg2pfaet2r8sqyplqo" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Мария Лялькова''' ({{Lang-cs|Marie Ljalková}}), тумыштан '''Петрушакова''' ({{Lang-cs|Petrušáková}})&lt;ref name=&quot;Radio&quot;/&gt;, икенче кияүдән соң '''Ластовецка''' ({{Lang-cs|Lastovecká}}); [[1920 ел|1920 елның]] [[3 декабрь|3 декабре]] — [[2011 ел|2011 елның]] [[7 ноябрь|7 ноябре]]) — [[Чехлар|Чех]] [[Мәргән|мәргәне]], [[Бөек Ватан сугышы|Бөек Ватан сугышында]] катнашучы. [[Полковник]].

== Тормыш юлы ==
1920 елның 3 декабрендә Польшаның Городенка шәһәрендә (хәзер [[Ивано-Франковск өлкәсе|Ивано-Франковск өлкәсендә]]) волын чехлар гаиләсендә туа&lt;ref name=&quot;Zhinka&quot;&gt;{{cite web|url=http://dilovagorodenka.at.ua/publ/vidatni_ta_cikavi_ljudi_gorodenki_i_gorodenkivskogo_rajonu/marija_ljalkova_zhinka_snajper_iz_gorodenki/13-1-0-134|title=Марія Лялькова — жінка-снайпер із Городенки|author=Каглян Олександр|date=7.05.2011|publisher=Діловий сайт Городенка і Городенківський район|lang=uk|accessdate=2014-07-17}}&lt;/ref&gt;. 12 яшендә әти-әнисен югалта, аны туган апасы үз янына ала&lt;ref name=&quot;Zhinka&quot; /&gt;. Соңрак Мария техник училищеда укыган Станиславов шәһәренә (хәзер [[Ивано-Франковск]]) күчә. Германиянең ССРБга һөҗүменнән соң [[Ырынбур өлкәсе|Ырынбур өлкәсендә]] урнашкан [[Бозаулык]] шәһәренә эвакуацияләнә, анда [[Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре|Эшче-крестьян Кызыл Гаскәренең]] 1 нче чехословак аерым пехот батальоны формалаша&lt;ref name=&quot;Idnes&quot;&gt;{{cite web|url=http://zpravy.idnes.cz/zemrela-slavna-ceska-valecna-snajperka-marie-ljalkova-lastovecka-pyp-/domaci.aspx?c=A111109_223039_domaci_abr|title=Zemřela slavná česká válečná snajperka Marie Ljalková-Lastovecká|author=Anna Brandejská|date=9. listopadu 2011|publisher=iDNES.cz|lang=cs|accessdate=2014-07-17}}&lt;/ref&gt;. 1942 елның 1 мартында, медицина курсларын һәм төп хәрби әзерлекне узгач, әлеге бүлекчәнең хәрби хезмәткәрләре сафына кабул ителә. Аннары мәргәннәр курсларын уза&lt;ref name=&quot;Zhinka&quot; /&gt;.
{{Тышкы медиафайллар|рәсем1={{cite web|url=http://waralbum.ru/43628/|title=Чехословацк батальонының мәргәне Мария Лялькова-Ластовецка}}}}
1943 елның мартында Соколово янында сугыша&lt;ref name=&quot;Radio&quot;/&gt;. Лялькова үзенең СВТ-40 винтовкасыннан биш немец солдатын (шул исәптән бер пулемётчикны) юк итә, шул вакытта ул бозда яткан була&lt;ref name=&quot;Idnes&quot;/&gt;. Төнлә аны бозда чехословак солдатлары табып ала&lt;ref name=&quot;Radio&quot; /&gt;. Мария шулай ук Украинаның Сул як һәм Уң як ярларын азат итү өчен барган сугышларда да катнаша, алар барышында 30 дан да ким булмаган немец солдатын һәм офицерын юк итә. 1 нче чехословак танк батальонының баш шәфкать туташы буларак Чехословакияне азат итү өчен көрәшләрдә катнаша. Дукельский перевалы сугышларында Көнчыгыш-Карпат операциясе вакытында (1944 елның сентябре) артиллерия снаряды шартлавы аның умыртка баганасын сындыра, ә ярымсантиметрлы кыйпылчык башына эләгә, әмма Мария исән кала&lt;ref name=&quot;Radio&quot; /&gt;.

Сугыштан соң Михаил Ляльковка кияүгә чыга&lt;ref name=&quot;Radio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.radio.cz/ru/rubrika/radiogazeta/umerla-mariya-lyalkova-lastovecka-samyj-znamenityj-cheshskij-snajper|title=Умерла Мария Лялькова-Ластовецка — самый знаменитый чешский снайпер|author=Катерина Прокофьева|date=10 ноября 2011|publisher=Радио Прага|accessdate=2014-07-17|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304090524/http://www.radio.cz/ru/rubrika/radiogazeta/umerla-mariya-lyalkova-lastovecka-samyj-znamenityj-cheshskij-snajper}}&lt;/ref&gt;. Тиздән ул Чехословакиягә китә һәм Вацлав Ластовецкийга икенче тапкыр кияүгә чыга, фамилиясен үзгәртә&lt;ref name=&quot;Radio&quot; /&gt;. Полковник Лялкова [[Прага|Прагада]] һәм [[Оломоуц|Оломоуцта]] хәрби госпитальләрдә эшли, аннары [[Брно|Брнода]] яши&lt;ref name=&quot;Zhinka&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Novinky&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.novinky.cz/specialy/dokumenty/215326-seznam-osobnosti-vyznamenanych-pri-prilezitosti-28-rijna-2010.html|title=Seznam osobností vyznamenaných při příležitosti 28. října 2010|date=28. října 2010|publisher=Novinky.cz|lang=cs|accessdate=2014-07-17|archivedate=2015-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150410202733/http://www.novinky.cz/specialy/dokumenty/215326-seznam-osobnosti-vyznamenanych-pri-prilezitosti-28-rijna-2010.html}}&lt;/ref&gt;. 1960 еллар башыннан алып 1990 еллар ахырына кадәр Брнода экскурсовод булып эшли, рус телен яхшы белү сәбәпле элеккеге ССРБ илләреннән килгән туристлар өчен экскурсовод була&lt;ref name=&quot;Zhinka&quot; /&gt;. Чехословакия легионерлар җәмгыяте (Икенче бөтендөнья сугышы ветераннары җәмгыяте) әгъзасы була, Көньяк Моравиядәге күп кенә спорт, мәдәни һәм иҗтимагый чараларның яклаучысы була, мәктәпләрдә лекцияләр укый, балалар белән эшли&lt;ref name=&quot;Radio&quot; /&gt;.

Бөек Ватан сугышында күрсәткән батырлыклары өчен [[Кызыл Йолдыз ордены]] белән бүләкләнә, шулай ук Чехословакия хәрби тәре белән бүләкләнә&lt;ref name=&quot;Radio&quot;/&gt;. 2010 елның 28 октябрендә Чехия алдындагы аерым казанышлары өчен II дәрәҗә Ак арыслан ордены белән бүләкләнә, бу бүләкне Микулаш Кончицкий (үзенең якын дусты) белән Чехия Президенты Вацлав Клаустан шәхсән кабул итеп ала&lt;ref name=&quot;Novinky&quot;/&gt;.

2011 елның 7 ноябрендә Брнода вафат була. Аның үлеме турында Чехия легионерлар җәмгыяте җитәкчесе Милан Ржепка хәбәр итә&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rozhlas.cz/zpravy/spolecnost/_zprava/v-brne-zemrela-valecna-veteranka-bitvy-u-sokolova--973476|title=V Brně zemřela válečná veteránka bitvy u Sokolova|author=Ivan Holas|date=9. listopadu 2011|publisher=Český rozhlas|accessdate=2014-07-17}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләр ==
Совет дәүләт бүләкләре:

* [[Кызыл Йолдыз ордены]]

Чехословак дәүләт бүләкләре:

* Хәрби крест;
* Ак Арыслан ордены ([[Чехия]], 2010);
* Соколов хәтер медале (1948).

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Әдәбият ==

* Jaroslav Láník. Vojenské osobnosti československého odboje 1939—1945 (2005) ISBN 80-7278-233-9
* Zlatica Zudová-Lešková, Marie Ljalková (Lastovecká), roz. Petrušáková, in: Vojenské osobnosti československého odboje 1939—1945, Praha 2005 s. 176.
* Zlatica Zudová-Lešková, Ženy v čs. armáde v rokoch 1939—1945, in: Statečné ženy, o kterých se málo ví (ed. Helmichová, Šárka), Praha 2003, s. 9-32.

== Сылтамалар ==

* Benešová, Hana. [http://reflex.cz/Clanek34665.html ''Máme snajperku!''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523081744/http://reflex.cz/Clanek34665.html |date=2009-05-23 }}, Reflex.cz (2009)
* Jičínská, Vendula. [http://brnensky.denik.cz/serialy/zdravotnice-vzala-pusku-a-sla-do-prvni-linie.html ''Zdravotnice vzala pušku a šla do první linie''], Brněnský deník (2008)
* [https://web.archive.org/web/20101102214217/http://www.hrad.cz/cs/pro-media/tiskove-zpravy/6742.shtml ''Prezident udělil státní vyznamenání''], Pražský hrad (28.10.2010)
[[Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:2011 елда вафатлар]]
[[Төркем:7 ноябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:1920 елда туганнар]]
[[Төркем:3 декабрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>mn0kx9prbm9gffg2pfaet2r8sqyplqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Заньковецкая</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426481</id>
    <revision>
      <id>5840398</id>
      <parentid>5755001</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9006" sha1="qkjvhv8750yo80zbj3ffij8vv327l2b" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Мария Константиновна Заньковецкая''' ([[тәхәллүс]], тумыштан '''Адасовская,''' кияүдә — Хлыстова; {{lang-uk|Заньковецька Марія Костянтинівна}}; [[1854 ел]]ның [[23 июль|23 июле]], Заньки — [[1934 ел]]ның [[4 октябрь|4 октябре]], [[Киев]]) — Украина һәм совет актрисасы. Украина ССР халык артисткасы (1922)&lt;ref name=&quot;bse&quot;&gt;{{Из БСЭ|заглавие=Марья Константиновна Заньковецкая}}&lt;/ref&gt;.

== Тормыш юлы ==
Мария Заньковецкая Чернигов губерниясеның Нежин өязе Заньки авылында (хәзер — [[Чернигов өлкәсе]]) туа һәм ярлы алпавыт һәм өяз суды судьясы Константин Константинович Адасовский һәм аның хатыны Мария Васильевнаның җиденче бала була. Балачакта әтисе оештырган чиркәү хорында җырлый.

1874 елда [[Чернигов]]та Ф. Осовскаяның шәхси пансионын тәмамлый.

Мария Заньковецкая яшьтән үк һәвәскәрләр концертларында чыгыш ясый. 1882 елның 27 октябрендә [[Кропивницкий|Елисаветградта]] Занковецкаяның профессиональ сәхнәдә дебюты була — И. Котлярев операсында Наталка-Полтавканы шул ук исемдәге операсында уйный&lt;ref&gt;[http://www.nbuv.gov.ua/node/1290 «Цариця української сцени»: М. К. Заньковецька — 160 років від дня народження.]&lt;/ref&gt;. Заньковецкаяның матур тавышы (меццо-сопрано) аңа сәхнәдә уңышка ирешергә ярдәм итә. М. Л. Кропивницкий, М. П. Старицкий, Н. К. Садовский, П. К. Саксаганский, И. К. Карпенко-Карого җитәкчелегендәге зур Украина төркемнәрендә хезмәт итә. 1907 елда Садовский белән бергә [[Киев]]та беренче профессиональ Украин театры оештыра. [[Бөек Октябрь инкыйлабы]]ннан соң Нежинадагы халык театрын җитәкли (1918), Саксаган белән бергә Киевта халык театрын төзүдә катнаша (1918, хәзер — [[Львов]]та Мария Заньковецкая исемендәге украин милли драма театры).

Тәнкыйть Заньковецкаяның милли образларны гына тормышка ашырып калмыйча, гомумкешелек төрләренә кадәр күтәрелгән артистлык осталыгын югары бәяли. [[Мәскәү]]дә һәм [[Санкт-Петербург]]та гастрольләр аңа зур танылу китерә.
[[Файл:Zankovecka.jpg|сулда|мини|311x311пкс|Театр сәхнәсендә. 1905 елгы открытка]]

Заньковецкая Приськи («По ревизии») кебек көлке һәм «Наймычка», «Пока солнце взойдёт, роса очи выест», «Не так склалося, як жадалося» пьесаларында тирән драматик рольләрне уйнаган. Санкт-Петербургта Заньковецкая А. С. Суворинның «Татьяна Репина» рус пьесасында уңышлы чыгыш ясый.

Комедия рольләрендә дә уйнаган: Прони («За двумя зайцами» М. Старицкого), Цвиркунки («Черноморцы» Я. Кухаренко), Приськи («После ревизии» М. Кропивницкого) һ.б.

Аның сәхнә казанышларын танып, 1918 елның июнендә гетман Скоропадский Министрлар советы кабул иткән гомерлек дәүләт пенсиясен билгеләү турында карарны раслый&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://topnews.kr.ua/society/2015/08/04/68427.html |title=Гордость Кировограда: сегодня родилась путеводная звезда украинского театра |accessdate=2021-05-01 |archivedate=2019-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190322054003/http://topnews.kr.ua/society/2015/08/04/68427.html }}&lt;/ref&gt;.

1934 елның 4 октябрендә вафат була, Киевта Байков зиратында җирләнә.

== Фильмография ==
Бер фильм-спектакльдә һәм бер фильмда катнашкан:

* 1911 — «Наталка-Полтавка», Николай Садовскийның И. П. Котляровский пьесасы буенча фильм-спектакле (оператор: Дмитрий Сахненко) — ''Наталка''
* 1924 — «Остап Бандура» — ''Остап Бандураның әнисе''

== Хәтер ==
[[Файл:Stamp_of_Ukraine_s601.jpg|уңда|мини|220x220пкс| Украина почта маркасы , 2004 ел]]

* Мария Заньковецкая исемен [[Литва]]дагы милли музыкаль-драма театры йөртә.
* 2000 елда [[Нежин]] мәдәният һәм сәнгать колледжына Мария Заньковецкая исеме бирелә.
* Киевта Шәһәр бакчасында актрисага һәйкәл куелган.
* Киевта, [[Львов]]та, [[Одесса]]да, [[Ужгород]]та, [[Чернигов]]та, [[Черновцы]]да, Нежинда һәм [[Луцк]]ада аның исеме белән урамнар, Полтавада — тыкрык аталган.
* 1960 елда Киевта мемориаль музей-фатир, ә 1964 елда Заньки авылында музей ачыла.
* 1971 елда украин язучысы Иван Рябокляч «Мария Заньковецкая» пьесасын яза.
* 1960 елда Киевта Мария Заньковецкая музее ачыла&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/ru/poi_object/2125_muzey-marii-zankoveckoy.htm|title=Мемориальный дом-музей Марии Заньковецкой, Киев|author=|website=СПЕЦПРОЕКТ: «Невідома Україна. Соляний шлях»|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;.
* Украина Милли банкы 2004 елның 14 июнендә Мария Заньковецкаяның тууына 150 ел тулу уңаеннан истәлекле тәңкә (номинал — 2 [[гривна]]) чыгарган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.bank.gov.ua/control/uk/currentmoney/cmcoin/details?coin_id=182|title=Марія Заньковецька|author=|website=Нацiональний банк України|date=|publisher=|accessdate=2021-05-01|archivedate=2020-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427154845/https://old.bank.gov.ua/control/uk/currentmoney/cmcoin/details?coin_id=182}}&lt;/ref&gt;.

== Сылтамалар ==

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* {{Cite web|url=http://www.history.org.ua/?termin=Zankovecka_M|author=Т.І. Лазанська|publisher=Енциклопедія історії України: Т. 3: Е-Й / Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. - К.: В-во «Наукова думка», 2005. - 672 с.: іл.|title=ЗАНЬКОВЕЦЬКА Марія Костянтинівна|accessdate=|language=на украинском языке}}
* [http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=44675 Данные на сайте Биография.ру]
* [http://histpol.pl.ua/pages/content.php?page=1911 Заньковецька (Адасовська) Марія Костянтинівна] {{ref-uk}}

[[Төркем:XX гасыр актрисалары]]
[[Төркем:Украина актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Киевта вафатлар]]
[[Төркем:1934 елда вафатлар]]
[[Төркем:4 октябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:1854 елда туганнар]]
[[Төркем:4 август көнне туганнар]]</text>
      <sha1>qkjvhv8750yo80zbj3ffij8vv327l2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лира Фәйзуллина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426544</id>
    <revision>
      <id>5840399</id>
      <parentid>5605672</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4080" sha1="lengf5xxc7fov1nzrtzkpwrdt3fr47x" xml:space="preserve">{{Шәхес}}'''Фәйзуллина Саз Фәхри кызы''' ([[25 февраль]] [[1936 ел]] ―[[31 март]] [[2026 ел]]) — [[Башкортстан]] радиосының тәүге  дикторларының берсе, [[Башкортстан|Башкортстан Республикасының]] халык артисты (1993).

== Биографиясе ==
Лира  Фәхри кызы Фәйзуллина (кыз фамилиясе Мәхмүтова) [[1936 ел|1936]] елда [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Башкорт АССРның]] хәзерге [[Гафури районы]] [[Сәетбаба|Сәетбаба авылында]] туган. Шул ук районның [[Үтәк (Гафури районы)|Үтәк]] авылында укытучы булып эшли. [[1956 ел]]да «[[Уфа]]да башкорт радиосы һәм телевидениесе булдырыла» дигән хәбәр ишетеп, дикторлар конкурсында үзен сынап карарга була. Тиздән аның тавышы радио аша бөтен Башкортостанга яңгырый да башлый.

Аннары [[Мәскәү]]дә дикторлар курсында укый, күренекле [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|СССР]] дикторлары — Юрий Левитан, Ольга Высоцкая, Людмила Кайгородовалардан һөнәр осталыгына өйрәнә.

[[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесында]] [[Гөлли Мөбәрәкова]], Абдулла Гыйләҗевтан сабак ала.

40 елдан артык диктор булып эшли, дистәләгән [[рус теле]]ндәге фильмнарны башкортчага тәрҗемәләүдә катнаша. Рәсимә Кәримова, Әхәт Мортазин кебек дикторлар белән беррәттән, аның тавышы дистәләгән еллар буенча көннән-көн Башкортстан радиосын танытып торган тавыш була.

Лира  Фәхри кызы шулай ук [[башкорт халык җырлары]]н оста башкаручы буларак та билгеле.

2026 елның 31 мартында вафат&lt;ref&gt;[https://bash.bashinform.ru/news/social/2026-03-31/bild-le-diktor-bash-ortostandy-haly-artisy-lira-f-yzullina-vafat-4633838 Билдәле диктор, Башҡортостандың халыҡ артисы Лира Фәйзуллина вафат.] [[Башинформ]], 31.03.2026{{ref-ba}}&lt;/ref&gt;.
== Шәхси тормышы ==
Ире  Равил.

== Шулай ук карагыз ==

*https://ba.wikipedia.org/wiki/Башҡортостан_радиоһы

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* Фәйзуллина Лира Фәхри кызы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-88185-143-9&lt;/nowiki&gt;.{{V|22|02|2021}}
* Ашкадар радиосы сайтында [http://ashkadarfm.ru/index.php?limitstart=5 Лира Фәйзуллина белән әңгәмә] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310085928/http://ashkadarfm.ru/index.php?limitstart=5 |date=2012-03-10 }} (''24.02.2011. «Мәдәният»'' рубрикасында)

[[Төркем:БАССР атказанган артистлары]]
[[Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Гафури районында туганнар]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1936 елда туганнар]]
[[Төркем:25 февраль көнне туганнар]]</text>
      <sha1>lengf5xxc7fov1nzrtzkpwrdt3fr47x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фәхренисә Зейд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426982</id>
    <revision>
      <id>5840400</id>
      <parentid>5793304</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13413" sha1="nb1ilusakzge8qiv12xt5pe5r4ck8fs" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Фәхренисә Зейд''' ({{Lang-ar|الأميرة فخر النساء زيد}}) яки ''Фахр эль-Нисса'' ([[1901 ел]] — [[1991 ел]]ның [[5 сентябрь|5 сентябре]]) — Төркия рәссамы, аның эшләрендә абстракционизм һәм башка көнбатыш юнәлешләр ислам һәм Византия сәнгате элементлары белән ярашкан. Ул май рәсем сәнгате, акварель һәм гуашь кебек төрле техникалар кулланган, литографияләр, гравюралар, коллажлар һәм витражлар ясаган.

== Тормыш юлы ==
Фәхренисә Бююкад утравында, [[Истанбул]] составына керүче адаларның иң зурында, танылган осман гаиләсендә туа. Әтисе, Мәхмет Шакир-паша дипломат, бригадир, фотограф һәм тарихчы була һәм күренекле хәрби начальник Җевад-пашага абый булып килгән. Аның әнисе, Сара Исмәт [[Крит]]та туып-үскән, аның нәселендә күренекле каллиграфлар күп булган&lt;ref name=&quot;darat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.daratalfunun.org/main/activit/curentl/faherelnissa/exhib13.html|title=An Artist and an Explorer Beyond Ideologies in a Globalized World|author=Zeynep Yasa Yaman|work=The Centenary of Fahrelnissa Zeid|publisher=Darat al Funun|accessdate=2014-02-04|lang=en|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102131059/http://www.daratalfunun.org/main/activit/curentl/faherelnissa/exhib13.html|archivedate=2013-11-02}}&lt;/ref&gt;. Фәхренисәнең абыйсы, Җәвәт Шакир Кабаагачлы Төркиядә «Галикарнастан балыкчы» дигән тәхәллүс астында танылган язучы була, ә сеңлесе [[Алие Бергер]] — рәссам һәм гравёр. Фәхренисә рәссам-керамист Фюрейе Коральга һәм рәссам Джем Кабаачка туган апа булып килгән.

Фәхренисәнең әнисе балаларга белем бирүгә зур игътибар биргән. Алар [[Инглиз теле|инглиз]], [[Француз теле|француз]], [[Гарәп теле|гарәп]] һәм [[Фарсы теле|фарсы]] телләрен өйрәнгәннәр, рәсем һәм фортепиано дәресләрен алганнар, шулай ук [[Коръән]] укыганнар&lt;ref name=&quot;darat&quot;/&gt;. Фәхренисә беренче тапкыр дүрт яшендә рәсем ясый башлаган, ә инде 12 яшендә әнисенең һәм гаиләнең башка әгъзаларының портретларын ефәк тукымаларында май белән ясаган&lt;ref name=&quot;darat&quot; /&gt;.

Фәхренисә Зейд Истанбулның Нәфис сәнгать академиясен тәмамлаган беренче хатын-кызларның берсе&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fahrelnissa Zeid Dies; Abstract Painter, 89|url=https://www.nytimes.com/1991/09/11/obituaries/fahrelnissa-zeid-dies-abstract-painter-89.html|publisher=[[The New York Times]]|date=1991-09-11|accessdate=2014-02-04|language=en}}&lt;/ref&gt;. Анда ул танылган төрек рәссамы Намык Исмаилда укый. 1920 еллар уртасында Фәхренисә [[Италия]], [[Испания]] һәм [[Франция]]гә бара, анда Рансон Академиясендә Бисьер Роже классында укый. 1930 елларда ул [[Аурупа|Ауропа]] буйлап күп сәяхәт итә, озак вакытлар Ауропаның зур башкалаларында — [[Берлин]]да, [[Лондон]]да, [[Париж]]да яши.

1920 елда Фәхренисә язучы Иззәт Мәлих Девримга кияүгә чыга, ул «Белем хәзинәләре» ({{Lang-tr|Servet-i Fünun}}) авангард әдәби журналы белән хезмәттәшлек итү белән билгеле. Бу никахта аның ике баласы туа — Нежат Деврим (рәссам булган) һәм Ширин Деврим (театр актрисасы була). 1934 елда Фәхренисә [[Әнкара]]дагы [[Гыйрак]] илчесе һәм король Фейсал I нең энесе Зәйд ибн Хөсәйнга кияүгә чыга. 1936 елда уллары, принц Раад туа.

1942 елда Фәхренисә Зейд «Д төркеме»нә — милли төрек сәнгате элементларын заманча көнбатыш йогынтысы белән бергә кушарга омтылган рәссамнар берләшмәсенә кушыла һәм аларның күргәзмәләрендә катнаша башлый. Фәхренисәнең беренче шәхси күргәзмәсе 1944 елда Истанбулның Мачка районында (хәзер Бешикташ районы составына керә) уза&lt;ref name=&quot;darat&quot;/&gt;, аннары Лондон һәм Парижда күргәзмәләр уза. Фәхренисә Зейдның иҗаты 1950 елда Нью-Йоркның «Хьюго» галереясендә узган күргәзмәдән соң киң халыкара танылу ала. АКШ, Европада һәм Якын Көнчыгышта Зейдның 50гә якын күргәзмәсе уза&lt;ref name=&quot;arttactic2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arttactic.com/market-analysis/artists/middle-eastern-a-turkish-artists/fahrelnissa-zeid.html|title=Fahr-el-Nissa Zeid|publisher=Art Tactic|accessdate=2014-02-04|lang=en|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302015954/http://www.arttactic.com/market-analysis/artists/middle-eastern-a-turkish-artists/fahrelnissa-zeid.html|archivedate=2014-03-02}}&lt;/ref&gt;.

1970 елда Фәхренисәнең ире вафат була, ә 1975 елда ул улы Раад яшәгән [[Амман]]га күчә. Анда ул Король сәнгать институтында укыта һәм Фәхрониса Зейд исемендәге Сәнгать академиясенә нигез сала&lt;ref name=&quot;encyclo&quot;&gt;{{книга|автор={{nobr|Jonathan M. Bloom}}, {{nobr|Sheila S. Blair}}|год=2009|тираж=|isbn=019530991X, 9780195309911|серия=|allpages=|columns=|pages=451|volume=3|издательство=Oxford University Press|часть=Zeid, Fahrelnissa|место=|издание=|ответственный=|викитека=|ссылка=https://books.google.ru/books?id=un4WcfEASZwC&amp;dq=%22royal+art+institute%22+jordan&amp;hl=ru&amp;source=gbs_navlinks_s|оригинал=|заглавие=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|ссылка часть=https://books.google.ru/books?id=un4WcfEASZwC&amp;pg=RA2-PA451&amp;dq=zeid+fahrelnissa&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=kYugUoGFIsqm4ASp3oGACw&amp;ved=0CFIQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=zeid%20fahrelnissa&amp;f=false|ref=}}&lt;/ref&gt;. Рәссам 1991 елның 5 сентябрендә вафат була һәм Аммандагы Рагдан сараенда урнашкан Король мавзолеенда җирләнә.

== Иҗат ==
Фәхренисә Зейдның башлангыч иҗатында, бигрәк тә портретларда һәм сәхнә интерьерларында, француз сәнгатенең йогынтысы сизелә. Франциядә укыган вакытта рәссам импрессионист техникаларын өйрәнә һәм сынап карый. 1940 нчы еллардан башлап аның иҗаты тагын да абстрактлаша бара, аларда фовизм, экспрессионизм һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Париж мәктәбе|Париж мәктәбе|ru|Парижская школа}} йогынтысы барлыкка килә. 1970 нче елларда, ире үлгәннән соң, Фәхренисә абстракционизмнан читләшә, балачактан беренче тапкыр гаилә әгъзалары һәм якын дуслары портретлары сериясен ясый.

Бу чор портретларында, тәнкыйтьчеләр фикеренчә, көнбатыш сәнгате кысаларында бернинди нигез дә юк, ә бәлки Византия иконалары һәм фаюм портретлары традицияләренә варис була&lt;ref name=&quot;darat&quot;/&gt;. 1980 нче еллар уртасында, үлеменә кадәр үк, Зейд витражлар ясау белән мавыга.

Тәнкыйтьчеләр аның рәсемнәренең ялтыравын, төсләрнең байлыгын һәм зиннәтлелеген, бигрәк тә 1950 нче еллар мозаикаларында күренгәнлеген билгеләп үтә. Төрек арт-тәнкыйтьчесе Зәйнәп Яса Яман Фәхренисә Зейд иҗатының тематик компонентлары арасында табигать, география, тарих, ностальгия һәм тәңгәллек, ә стилистик элементлар арасында аның төскә омтылышы, детальләргә мәхәббәт, өслекләргә, текстураларга игътибар һәм объектларны яссылыкта урнаштыруга игътибар итүен билгеләп үтә&lt;ref name=&quot;darat&quot; /&gt;.

Тәнкыйтьчеләрнең күпчелеге Зейд иҗатын ислам мәдәнияте белән бәйли. [[Андре Моруа]] фикеренчә, аның сәнгате ислам эстетикасыннан һәм госман мәдәниятеннән чыга. Икенче яктан, Бюлент Эджевит һәм Җәмил Эрен кебек тәнкыйтьчеләр аның картиналары Рим, Византия һәм христиан мәдәнияте элементларын ала, дип раслый. Үз чиратында, Шарль Этьен, Дени Шевалье, Кит Саттон һәм Талат Сәит Халман фикеренчә, Зейд шәхехндә ислам һәм европа мәдәнияте элементлары берләшкәнлектән, аның сәнгатен бертөрле классификацияләү мөмкин түгел. Зейд интервьюларында билгеләп үткәнчә, ул беркайчан да үзенең иҗатын Төркия традицияләренә генә хас дип санамаган. Зәйнәп Яса Яман фикеренчә, Фәхренисәнең бу сүзләре аның «милли сәнгать» чикләреннән ирекле булу теләген һәм төрле йогынтыларга ачык булуын белдерә&lt;ref name=&quot;darat&quot; /&gt;.

== Арт-базарда торышы ==
2013 елның октябрендә Зейдның «Атом таркалу һәм үсемле тормыш» картинасы [[Дөбәй]]дә Christie's аукционында 2,741 миллион [[АКШ доллары]]на сатылган, бу Якын Көнчыгыш рәссамның әсәренә бәя рекорды була. Шулай итеп, Фәхренисә Якын Көнчыгышның иң күп түләнә торган рәссамы була&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://arabia.style.com/fashion/news/christies-dubai-scores-high/|title=Christie's Dubai Scores High|author=Elisabeta Tudor|date=2013-10-31|publisher=Arabia.style.com|accessdate=2014-02-04|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140205103144/http://arabia.style.com/fashion/news/christies-dubai-scores-high/|archivedate=2014-02-05|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Алдагы рекорд та Зейдныкы булган: 2010 елда аның картинасы 1 миллион долларга сатылган&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.christies.com/presscenter/pdf/2013/release_15th_dubai_sale_season_totals_12million_aed_44_million_29_30_october_2013.pdf|title=15th Dubai Sale Season Totals 12 Million|date=2013-10-30|publisher=Christie's|accessdate=2014-02-04|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

Зейд картинасының уртача бәясе 100—500 мең АКШ доллары белән бәяләнә&lt;ref name=&quot;arttactic2&quot; /&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1991 елда вафатлар]]
[[Төркем:5 сентябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:1901 елда туганнар]]
[[Төркем:7 гыйнвар көнне туганнар]]</text>
      <sha1>nb1ilusakzge8qiv12xt5pe5r4ck8fs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милла Йовович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426998</id>
    <revision>
      <id>5840301</id>
      <parentid>5839164</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34635" sha1="juba9wf3dxz2qb9kqvot5cukb4fb8fq" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
'''Милица Богдановна Йовович''' ({{Lang-en|Milica Bogdanovna Jovovich}}; {{Lang-sh|Милица Јововић, Milica Jovović}}), '''Милла Йовович''' кебек билгеле '''&lt;ref&gt;[http://www.forvo.com/word/milica_nataša_jovović#sr Milica Nataša Jovović pronunciation: How to pronounce Milica Nataša Jovović in Serbian, Russian]&lt;/ref&gt;''' ({{Lang-en|Milla Jovovich}};  [[17 декабрь]] [[1975 ел]], [[Киев]]) — [[Америка Кушма Штатлары|Америка]] актрисасы, музыкант, фотомодель һәм модельер.

== Биографиясе һәм карьерасы ==
Милла Йовович 1975 елның 17 декабрендә Киев шәһәрендә туган. Милланың бабасы һәм бабасының туганнары — Бранко һәм Богдан  [[Йосип Броз Тито]]ны колатуда маташа. туганнар  Богдан һәм Бранко дустлары Милита Йовович белән 1960 елларда Албаниядан Одессага совет пароходында турислар рәвешендә Иосип Броз Титоны ачуыннан качып Киевка килә&lt;ref&gt;[http://bulvar.com.ua/gazeta/archive/s18_65389/7477.html Семья голливудской звезды Миллы Йовович из Киева подалась в Штаты, после того как провалился заговор против некоронованного монарха Югославии Иосипа Броз Тито, в котором участ…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210724072905/https://bulvar.com.ua/gazeta/archive/s18_65389/7477.html |date=2021-07-24 }}&lt;/ref&gt;. Әтисе — Богич (Богдан) Йовович, [[Монтенегро]]дан табиб&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.millaj.com/raq.shtml |title=Recently Asked Questions на официальном сайте актрисы |accessdate=2021-05-07 |archivedate=2010-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303080824/http://www.millaj.com/raq.shtml }}&lt;/ref&gt;; әние — Логинова Галина — [[Руслар|рус]]; ССРБ һәм Америка актрисасы. Әнисе ягыннан ата-бабалары [[Тула]] кешеләре&lt;ref&gt;[http://www.eg.ru/daily/cadr/8574 Милла Йовович вернулась к режиссёру Андерсену (интервью с Галиной Логиновой). Экспресс газета Online. 2006]&lt;/ref&gt;. Балачагында Милла [[Днипро|Днепропетровск]] балалар бакчасына йөргән&lt;ref&gt;Милла Йовович впервые поцеловалась в Днепропетровске | Новости. Новости дня на сайте Подробности {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.podrobnosti.com.ua/print/kaleidoscope/2005/09/02/240111.html |access-date=2021-05-07 |archive-date=2006-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060509095753/http://www.podrobnosti.com.ua/print/kaleidoscope/2005/09/02/240111.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Әнисе Киевтан күченгәч, башлыча [[Мәскәү]]дә үскән&lt;ref name=&quot;Purple2009&quot;&gt;[http://purple.fr/magazine/fw-2009-issue-12/milla-jovovich Милла Йовович. Интервью журналу Purple. F/W 2009, issue 12]&lt;/ref&gt;. Милла сүзләре буенча, ул Украинада «очраклы» туган.

1980 елда&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Милла Йовович мечтает сыграть в фильме об Анне Ахматовой и пожить с семьей в Москве|url=http://tass.ru/moskva/601673|date=2012-09-06|publisher=[[ТАСС]]|accessdate=2015-11-19}}&lt;/ref&gt; гаилә [[Лондон]]га, аннары  [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]]-ка Сакраментога күченә, ә аннары җиде ай үткәч, гаилә [[Лос-Анджелес]]ка күченә. Анда әнисе Галина актриса карьерасын дәвам итәргә тырыша, ләкин тел белмәве аркасында уңышка өлгәшми, шуңа күрә ире белән күпмедер вакыт алар хезмәтче булып эшли. Башлыча алар Брайан де Пальма йортында җыештыручы һәм пешекче булып эшлиләр. ТиздәнЛос-Анджелеска  күчкәннән соң Богич һәм Галина аерылыша. Богичның берничә елдан соң  аргентиналы хатын белән романы башлана һәм бу мөнәсәбәтләр аркасында Милланың энесе Марко була (1988 ел), ләкин әти-әнисе аерылышуы аркасында алар сирәк очраша.

Лос-Анджелеста җәмәгать мәктәпләренә йөреп, Милла бик тиз, өч ай эчендә, инглиз телен өйрәнә, әммә мәктәпләрдә әти-әнисе Советлар Союзыннан булганга күрә аңа барсыда начар карашта булалар ([[салкын сугыш]] белән бәйле)&lt;ref&gt;{{ref-en}} {{Citation|last=Cushing|first=Colin|title=Just Milla, please|year=1996|url=http://www.millaj.com/art/eol96eng1.shtml|access-date=2021-05-07|archive-date=2011-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714094751/http://www.millaj.com/art/eol96eng1.shtml|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;. 1994 елда Богич медицина страховкалары белән финанс махинацияләрендә гаепләнеп кулга алына һәм 20 елга хөкем ителә&lt;ref&gt;Morton, Roger,''«The Real Life of Angels»''&lt;/ref&gt;, ләкин 1999 елда, биш ел утырып, төрмәдән чыгарыла (Милла сүзе буенча, төрмә аны яхшы якка үзгәртеп файдага була)&lt;ref&gt;Paperny, Vladimir,''«Honest Milla»''&lt;/ref&gt;. Милланың тәрбиясе һәм башлангыч этапта шоу-бизнеста алга китүе белән Галина шөгыльләнә, ары үзе дә кинога кайта.

Модель бизнесында 9 яшеннән, беренче тапкыр «Lei» итальян журналының тышлыгында барлыкка килә. Соңрак билгеле Америка фотографы Ричард Аведон аңа «Mademoiselle» журналы өчен фотосессия тәкъдим итә. Журнал редакторы модельнең яшен белеп калганнан соң, ул Йововичның фотосүрәтен алырга ашыга. Тик Аведон искәрткәч кенә фотосүрәтләр торгызыла. Бәлиг булмаганнарны шоу-бизнеска җәлеп итү проблемасы берничә ай Америка ток-шоу сөйләшүләренең предметы була. Җиденче сыйныф укучысы буларак, ун ике яшьлек Милла модель эше белән тулысынча шөгелләнер өчен, мәктәпне ташлый. 1994 елда 19 яшендә ул АКШ гражданы була.

Милла Йовович «Дөньяда иң онытылмас хатын-кыз» Revlon реклама кампаниясендә катнаша. Ул Hugo Boss, Guess, Calvin Klein белән контракт төзи; гонорары көненә 3 мең долларга җитә. 1998 елдан алып — L Oréal рекламасының йөзе.

13 яшендә беренчеч тапкыр Залман Кингның «Слияние двух лун» (1988) фильмында төшә. 15 яшендә «Возвращение в голубую лагуну» (1991) фильмында төп рольне уйный. 1992 елда «Чаплин» картинасында [[Чарльз Чаплин]]ның хатыны — Харис Милдредны уйный. «Под кайфом и в смятении» фильмын төшерү вакытында, ул эпизодик рольне уйный, актер Шон Эндрюс белән таныша. Алар 1992 елның октябрендә өйләнешә, әммә бер айдан аерылыша.

1994 елда Йовович үзенең беренче музыка «The Divine Comedy» («Божественная кәмитен») альбомын чыгара.  Йовович үзенең «Plastic Has Memory» төркеме белән Аурупа һәм АКШ буйлап гастрольләрдә була.

1996 елда ул режиссер Люк Бссонның фильмында ролгә кастингта катнашып, кинога әйләнеп кайта. Икенче маташудан соң ул роль ала, һәм [[1997 ел]]да «Пятый элемент» фильмында төшә. Ел азагында ул Бессонга кияүгә чыга. 1998 елда Йовович Спайк Линың «Его игра» фильмында төшә. 1999 елда Бссонның шул ук исемле фильмында [[Жанна д’Арк]] ролен башкара һәм шушы ук елда Бессон белән аерылыша.

2000 елда Берлин кинофестивален ачу тантанасында U2 — Боно төркеме солистының сценарие буенча Йовович һәм Мел Гибсон катнашлыгында Вим Вендерсның «Отель „Миллион долларов“» премьерасы үтә. Картина фестивальнең «Көмеш аю» призын ала. 2001 елда Йовович Бэн Стиллерның «Образцовый самец» комедиясендә төшә.

Йовович модель Кармен Хоук белән бергә «Jovovich-Hawk» кием линиясенә нигез төзәүче булып тора&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://jovovich-hawk.com/ |title=Официальный сайт Jovovich-Hawk |accessdate=2021-05-07 |archivedate=2007-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070301093906/http://www.jovovich-hawk.com/ }}&lt;/ref&gt;. 2004 елда L Oreal косметикасын рекламалап, иң югары хак алучы модель  була. Forbes журналы рейтингы буенча, аның килеме 10,5 млн доллар тәшкил итә (фильм төшерү өчен хакларны исәпкә алып). 2005 елда Йовович Кырымдагы халыкара балалар лагеры «Артекның» 80-еллыгын бәйрәм итүдә катнашу өчен Украинага бара&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070716032403/http://www.izvestia.ru/news/news98019 Милла Йовович приехала на родину для участия в праздновании 80-летия лагеря «Артек»] // [[Известия]], 18 августа 2005.&lt;/ref&gt;.

Режиссер Пол Андерсонның алты  «Обитель зла» боевигында төшә. 2006 елның март аенда «Ультрафиолет» триллеры чыга. Шул ук елда криминаль драманың тар «45-й калибр» релизы чыга. Йововичның рәсми сайтында Борис Акунинның «The Winter Queen» романы буенча Пол Верхувен фильмында катнашуы турында игълан ителә&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.millaj.com/film/winterqueen.shtml |title=The Winter Queen (2007). Официальный сайт Миллы Йовович |accessdate=2021-05-07 |archivedate=2007-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070106084720/http://www.millaj.com/film/winterqueen.shtml }}&lt;/ref&gt;. 2007 елның 28 февралендә, Верхувен фильмның исемен оригиналына тиешле «Азазель» (Азазель — борынгы яһүдләрнең ышанулары буенча чүллек лесе) дип үзгәрәчәген хәбәр итә. Яңа исеме, аның фикере буенча, кызыксындырырлык&lt;ref&gt;{{Citation |title=Junket Report: Black Book. Интервью с Полом Верхувеном |url=http://www.cinematical.com/2007/02/28/junket-report-black-book/ |access-date=2021-05-07 |archive-date=2020-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518191954/http://www.cinematical.com/2007/02/28/junket-report-black-book/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

2009 елда «Purple Fashion» журналы өчен эротик фотосессияда төшә, аны Марио Сорренти фотога төшерә&lt;ref&gt;{{ref-en}} Purple Fashion: [http://fashiongonerogue.com/milla-by-mario-sorrenti/ «Milla Jovovich Photographed Nude by Sorrenti»]&lt;/ref&gt;.

2010 елда Tommy Hilfiger фирмасыннан махсус хәйрия сумкасының йөзе була, ул Breast Health International ассоциациясенә ярдәмгә чикләнгән данәдә чыгарыла. Оешма хатын-кызларда сөт бизләренең яман шеше проблемалары белән шөгыльләнә&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|date=|url=http://www.fashiontime.ru/news/640731.html|title=Милла Йовович и Хелена Кристенсен в рекламе Tommy Hilfiger|lang=|publisher=|accessdate=2010-02-09}}&lt;/ref&gt;.

2010 елда «Выкрутасы» фильмында төшә, анда Русия актерлары Константин Хабенский һәм Иван Ургант белән бергә уйный&lt;ref&gt;{{Citation |title=Интервью и фотосессия Миллы Йовович в журнале Elle Россия, октябрь 2010 |url=http://valse-boston.livejournal.com/390606.html |access-date=2021-05-07 |archive-date=2017-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170425142519/http://valse-boston.livejournal.com/390606.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Фильмны алга җибәрү чикләрендә «Прожекторперисхилтон» шоуда катнаша (19.02.2011)&lt;ref&gt;[http://www.1tv.ru/sprojects_edition/si5745/fi7790 Прожекторперисхилтон. Выпуск от 19 февраля 2011]&lt;/ref&gt;.

2019 елның гыйнварында «Сандэнс» фестивалендә төп ролләрнең берсендә Милла Йовович белән фантастик «Райские холмы» мелодрамасының премьерасы үтә&lt;ref&gt;[https://variety.com/2018/film/news/2019-sundance-film-festival-competition-program-features-lineup-1203038417/ Sundance Film Festival Unveils 2019 Features Lineup]&lt;/ref&gt;.

== Шәхси тормошо һәм мавыгулары ==
1992 елның октябрь аеннан ноябрь аена кадәр актер Эндрюс Шонда кияүдә була, 1997—1999 елларда — режиссер Люк Бессон белән никахта була&lt;ref&gt;Милла Йовович выходит замуж {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.glomu.ru/v_svete/20090803/68763443.html |access-date=2021-05-07 |archive-date=2009-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090907014844/http://www.glomu.ru/v_svete/20090803/68763443.html |dead-url=yes }} // glomu.ru, 3 августа 2009.&lt;/ref&gt;.

2009 елның 22 августа Милла өченче тапкыр режиссер Пол Андерссонга кияүгә чыга, туйларына кадәр җиде ел аның белән очраша&lt;ref&gt;Мила Йовович вышла замуж в испанском стиле{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018|bot=InternetArchiveBot}} // Росбалт, 24 августа 2009.&lt;/ref&gt;.

Ирле-хатынның өч кызы бар — Эвер Габо Андерсон (3 ноябрь 2007), Дэшвилл Иден Йовович-Андерсон (1 апрель 2015)&lt;ref&gt;Paul W.S. Anderson and Milla Jovovich Welcome Daughter Dashiel Edan&amp;nbsp;(недоступная ссылка).&amp;#x20;&lt;small&gt;Дата обращения: 3 апреля 2015.&lt;/small&gt;&amp;#x20;&lt;small&gt;Архивировано 3&amp;nbsp;апреля 2015&amp;nbsp;года.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; һәм Ошин Ларк Эллиот Йовович-Андерсон (2 февраль 2020)&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2020-02-03}}&lt;/ref&gt;.

2017 елда иртә бала табу куркынычы аркасында йөклелекнең бишенче аенда ашыгыч аборт үткәрә&lt;ref&gt;[https://people.com/health/celebrity-abortion-stories-busy-philipps-jameela-jamil/#milla-jovovich/ 23 Celebrities Who Have Shared Their Abortion Stories to Help End the Stigma]&lt;/ref&gt;.

Үзенең рәсми сайтында Милла Йовович үз тормошонан төрле вакигалар турында көндәлегеннән өзекләр бастырып чыгара. Ул марихуананы легалләштерү өчен чыгыш ясый һәм «High Times» журналының тышлыгында чыга&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kelly|first=Catherine|title=Milla's Melody: Multiple-Media-Threat Milla Jovovich Discusses Modeling, Music And Money|url=http://www.millaj.com/art/oneworld97.shtml|accessdate=2007-10-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020060630/http://www.millaj.com/art/oneworld97.shtml |date=2007-10-20 }}&lt;/ref&gt;. Милла хәрби сәнгать, башлыча бразилия джиу-джитсу белән шөгыльләнә&lt;ref&gt;Biography.&amp;#x20; International Movie Database.&lt;small&gt;Дата обращения: 4 ноября 2007.&lt;/small&gt;&amp;#x20;&lt;small&gt;Архивировано 26 августа 2011 года.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Милла Йовович — сулакай&lt;ref&gt;[http://fusionanomaly.net/lefthand.html Left Hand] // fUSION Anomaly&lt;/ref&gt;. Милланың буе — 174 см&lt;ref&gt;{{ref-en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000170/bio Биография на imdb.com]&lt;/ref&gt;. Ул  [[Инглиз теле|инглиз]], серб, [[Француз теле|француз]] һәм рус телендә иркен сөйләшә&lt;ref&gt;[http://www.boomsbeat.com/articles/21554/20150626/50-things-milla-jovovich-speaks-fluent-russian-serbian-french.htm 50 facts about Milla Jovovich]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Boardman, Mickey (Summer 1994). [http://www.millaj.com/art/paper94.shtml «Generation Oxymoron»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000448/http://www.millaj.com/art/paper94.shtml |date=2016-03-04 }}. Paper.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(1998). «Holivud je srpsko selo». Svi Srbi sveta (на сербском). Belgrade: Princip. &lt;nowiki&gt;ISBN 86-82273-07-1&lt;/nowiki&gt;. Архивировано из источника&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=1bxjIwzfz4U Milla on Die Harald Schmidt Show (March 19, 2002)]. [[YouTube]]&lt;/ref&gt;.

Үзе тәрбияләнүе турында Милла болай дип билгели: «Мине рус әнием тәрбияләде, ул ССРБ-ның билгеле актрисасы булды. Мин укыган беренче китаплар рус телендә булды. Мин  рус классик театр мәктәбе мөхитендә тәрбияләндем. Хәзерге заман киносы да шушы ук принципларда тора. Моннан тыш, һәр чак минем хәтеремдә, минем тамырларымда рус каны ага»&lt;ref&gt;[http://archive.svoboda.org/programs/fc/2005/fc.041705.asp Интервью с Миллой Йовович] на [[Радио «Свобода»]], 2005&lt;/ref&gt;. «Purple» француз басмасының Русиядән шунда иртә чыгып китеп,  үзеңне рус дип исәплисеңме дигән соравына Милла болай җавап бирә: «Әлбәттә. Мин әүвәлгечә русча аралашам. Кызым белән русча сөйләшәм. Рус телендә аңа шигырләр һәм хикәяләр укыйым. Минем тамырларым бик мөһим — алар мине кем булганмын, шулай ясады»&lt;ref name=&quot;Purple2009&quot;/&gt;. Актриса үзе турында: «Мин — рус. Мине рус әти-ана үстергән, минем рус дусларым күп, минем иң яхшы дус кызым — рус. Аңлайым, мин Америкада үстем, — әммә барыбер үземне рус итеп тоям... һәм, әлбәттә, Русия миңа якын һәм кадерле. Мин рус юморларын, урысларның аш-суын, рус җырларын, рус чиркәвен яратам»&lt;ref&gt;[http://www.timeout.ru/msk/feature/14211 Интервью] изданию TIMEOUT&lt;/ref&gt;. Шул ук вакытта Vogue журналының украин версиясенә интервью биргәндә Милла үзен [[Украиннар|украин]] дип санамавы турында сөйли&lt;ref name=&quot;Vogue2016&quot;&gt;[http://vogue.ua/article/culture/kino/miloe-delo-intervyu-c-miloy-yovovich-v-cover-story-vogue-ua.html Интервью c Миллой Йовович] для Vogue UA, октябрь 2016&lt;/ref&gt;. Милланы «украин актрисасы» дип атаучы газеталар белән килешми, Галина Александровна болай дип әйтә: «Минем әти-әни — руслар, Туладан. Милла — ярты рус - ярты Черногория, ләкин, ул үзен чыгышы буенча рус дип саный»&lt;ref name=&quot;EG&quot;&gt;[http://www.eg.ru/daily/cadr/8574 Милла Йовович вернулась к режиссёру Андерсену. Интервью с Галиной Логиновой] в [[Экспресс-газета]], 2006&lt;/ref&gt;. Милла 2017 елда биргән интервьюсында үзенең Украинада тууын «очраклы» дип исәпли.

Үз твиттерында Йовович, үзен православ [[Христианлык|христиан]] дип атый, әммә «мәхәббәт һәм канатлану урын алган һәр чиркәүгә дә» йөри алуын әйтә&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.millaj.com/faq.shtml |title=Frequently Asked Questions на официальном сайте актрисы |accessdate=2021-05-07 |archivedate=2021-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425131846/http://www.millaj.com/faq.shtml }}&lt;/ref&gt;.

Музыка, рәсем яратуын билгели, сәнгать тарихы белән кызыксына&lt;ref&gt;[http://7days.ru/stars/privatelife/milla-yovovich-ya-dostavila-mame-stolko-problem/8.htm Милла Йовович: «Я доставила маме столько проблем». Интервью журналу 7 дней]&lt;/ref&gt;. Шулай ук аш-су әзерләргә ярата, Америкада рус азык-түлекләре сатып ала һәм «бөтен рус хатын-кызлары кебек», күп вакытын кухняда үткәрә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dominterier.ru/milla-jovovich|title=Милла Йовович: «У меня больше шрамов от кухни, чем от съёмок в экшенах». Интервью журналу Дом&amp;Интерьер. 2012|accessdate=2017-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170312055458/http://www.dominterier.ru/milla-jovovich|archivedate=2017-03-12}}&lt;/ref&gt;.

== Фильмографиясе ==
{{ФильмдаӨс}}
{{Фильмда|1988|[[Слияние двух лун]]|Two Moon Junction|Саманта}}
{{ВтФильме|1988|{{не переведено|Ночной поезд в Катманду||en|The Night Train to Kathmandu}}|The Night Train to Kathmandu|Лили Маклеод}}
{{ВСериале|1988||{{не переведено|Рай (телесериал)|Рай|en|Paradise (TV series)}}|Paradise|{{abbr|Кэти|в эпизоде «Childhood's End»|0}}}}
{{ВСериале|1989||[[Женаты… с детьми]]|Married with Children|{{abbr|Иветт|в эпизоде «Fair Exchange»|0}}}}
{{ВСериале|1990||{{не переведено|Паркер Льюис не теряется||en|Parker Lewis Can't Lose}}|Parker Lewis Can’t Lose|{{abbr|Робин Фэкновиц|в пилотном выпуске|0}}}}
{{Фильмда|1991|[[Возвращение в Голубую лагуну]]|Return to the Blue Lagoon|Лилли}}
{{Фильмда|1992|[[Каффс]]|Kuffs|Майя Карлтон}}
{{Фильмда|1992|[[Чаплин (фильм)|Чаплин]]|Chaplin|[[Харрис, Милдред|Милдред Харрис]]}}
{{Фильмда|1993|[[Под кайфом и в смятении]]|Dazed and Confused|Мишель Барро}}
{{Фильмда|1997|[[Пятый элемент (фильм)|Пятый элемент]]|The Fifth Element|[[Лилу]]}}
{{Фильмда|1998|[[Его игра]]|He Got Game|Дакота Бернст}}
{{ВИгре|1998|[[The Fifth Element (игра)|Пятый элемент]]|The Fifth Element|{{abbr|Лилу|голос|0}}}}
{{Фильмда|1999|[[Жанна д’Арк (фильм, 1999)|Жанна д’Арк]]|The Messenger: The Story of Joan of Arc|[[Жанна д’Арк]]}}
{{Фильмда|2000|[[Отель «Миллион долларов»]]|The Million Dollar Hotel|Элоиз}}
{{Фильмда|2000|[[Золотая пыль]]|The Claim|Люси}}
{{Фильмда|2001|[[Образцовый самец]]|Zoolander|Катинка}}
{{Фильмда|2002|{{не переведено|Кукла (фильм, 2002, США)|Кукла|en|Dummy (film)}}|Dummy|Фангора}}
{{Фильмда|2002|[[Обитель зла]]|Resident Evil|[[Элис (Resident Evil)|Элис]]}}
{{Фильмда|2002|[[Дом на Турецкой улице]]|No Good Deed|Эрин}}
{{Фильмда|2002|[[Ну ты и придурок!]]|You Stupid Man|Надин}}
{{ВмСериале|2002||[[Царь горы (мультсериал)|Царь горы]]|King of the Hill|{{abbr|Серена Шоу|в эпизоде «Get Your Freak Off», голос|0}}}}
{{Фильмда|2004|[[Обитель зла 2: Апокалипсис]]|Resident Evil: Apocalypse|Элис}}
{{Фильмда|2005|[[Трейлер к римейку Калигулы]]|Trailer for a Remake of Gore Vidal's Caligula|Драсцилла}}
{{Фильмда|2006|[[Ультрафиолет (фильм)|Ультрафиолет]]|Ultraviolet|Вайолет}}
{{Фильмда|2006|[[45-й калибр]]|.45|Кэт}}
{{Фильмда|2007|[[Обитель зла 3]]|Resident Evil: Extinction|Элис}}
{{Фильмда|2009|[[Идеальный побег]]|A Perfect Getaway|Сидни}}
{{Фильмда|2009|[[Четвёртый вид]]|The Fourth Kind|Эбби Тайлер}}
{{Фильмда|2010|[[Обитель зла в 3D: Жизнь после смерти]]|Resident Evil: Afterlife|Элис}}
{{Фильмда|2010|[[Стоун (фильм, 2010)|Стоун]]|Stone|Луситта, жена Стоуна}}
{{Фильмда|2010|[[Дрянная девчонка (фильм, 2010)|Дрянная девчонка]]|Dirty Girl|Сью-Энн}}
{{Фильмда|2011|[[Выкрутасы (фильм)|Выкрутасы]]|Выкрутасы|Надя}}
{{Фильмда|2011|[[Плохая мамочка]]|Bringing Up Bobby|Олив}}
{{Фильмда|2011|[[Лица в толпе]]|[[Лица в толпе|Faces in the Crowd]]|Анна Марчент}}
{{Фильмда|2011|[[Мушкетёры (фильм)|Мушкетёры]]|The Three Musketeers|[[леди Винтер]]}}
{{Фильмда|2012|[[Обитель зла: Возмездие]]|Resident Evil: Retribution|Элис}}
{{Фильмда|2014|[[Цимбелин (фильм)|Цимбелин]]|Cymbeline|королева}}
{{Фильмда|2015|[[Уцелевшая]]|Survivor|}}
{{Фильмда|2016|[[Образцовый самец № 2]]|Zoolander 2|Кати́нка Ингабого́винанана}}
{{Фильмда|2016|[[Обитель зла: Последняя глава]]|Resident Evil: The Final Chapter|Элис}}
{{Фильмда|2017|[[Шок и трепет (фильм)|Шок и трепет]]|Shock and Awe|Влатка Ландэй}}
{{Фильмда|2018|[[Мир будущего (фильм, 2018)|Мир будущего]]|Future World|наркобарон}}
{{Фильмда|2019|[[Хеллбой (фильм, 2019)|Хеллбой]]|Hellboy: Rise of the Blood Queen|[[Владычица Озера|Вивьен Нимуэ]], Кровавая королева}}
{{Фильмда|2019|[[Райские холмы]]|Paradise Hills|герцогиня}}
{{Фильмда|2020|[[Охотник на чудовищ]]|Monster Hunter|[[Артемида]]}}
{{ФильмдаАс}}

== Дискография ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |Ел
! rowspan=&quot;2&quot; |Альбом
! colspan=&quot;1&quot; |Чартларда югары позицияләр
! rowspan=&quot;2&quot; |Сату
|- style=&quot;font-size:smaller;&quot;
! width=&quot;25&quot; |UK
|-
|1994
| align=&quot;left&quot; |'''''The Comedy Divine'''''
* Беренче альбом
* Чыккан: [[5 апрель]] 1994&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Divine Comedy|url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:wbfrxz9kldfe|archiveurl=https://www.webcitation.org/61Dgs723j?url=http://www.allmusic.com/album/r1470849|archivedate=2011-08-26}}&lt;/ref&gt;
* Язылган: 3 1990
* Лейб: SBK
* Продюсеры: Rupert Hine, Richard Feldman
* Жанр: Фолк-рок, Альтернатив рок, Софт-рок
|57
| align=&quot;center&quot; |
* Бөекбритания: 2,000+
|-
|-
|1998
| align=&quot;left&quot; |'''''The People Tree Sessions'''''
* 2 нче альбомы
* Чыккан: after the released to by Jovovich Unauthorized market,

(it available however remains online)

* Язылган: 1997/1998
* Лейб: SBK
* Продюсеры: Rupert Hine, Richard Feldman
* Жанр: Фолк-рок, Альтернатив рок, Софт-рок
| ---
| align=&quot;center&quot; |
* Бөекбритания: ---
|-
|}

== Бүләкләре һәм номинацияләр ==
{| class=&quot;wide collapsible&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; colspan=&quot;5&quot; |Бүләкләре һәм номинацияләр
|- align=&quot;center&quot;
! style=&quot;background: #CCCCCC;&quot; |Бүләк
! style=&quot;background: #CCCCCC;&quot; |Ел
! style=&quot;background: #CCCCCC;&quot; |Категория
! style=&quot;background: #CCCCCC;&quot; |Фильм
! style=&quot;background: #CCCCCC;&quot; |Нәтиҗә
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''Сатурн'''
|1998
|Икенче пландагы иң яхшы актриса
|Пятый элемент
|{{Билгеләнү}}
|-
|2003
|Иң яхшы актриса
|Обитель зла
|{{Номинация}}
|-
|'''Blockbuster Entertainment Awards'''
|1998
|Актрисаның иң яхшы дебюты
|Пятый элемент
|{{Номинация}}
|-
|'''Hollywood Film Festival'''
|2010
|''Spotlight Award''
|
|Ҡалып:Награда
|-
|'''MTV Movie Awards'''
|1998
|Иң яхшы сугышуы
|Пятый элемент
|{{Номинация}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |'''Золотая малина'''
|1992
|Иң начар «Яңа йолдыз»
|Возвращение в Голубую лагуну
|{{Номинация}}
|-
|1998
|Икенче пландагы иң начар актриса
|Пятый элемент
|{{Номинация}}
|-
|2000
|Иң начар актриса
|Жанна д'Арк
|{{Номинация}}
|-
|'''Яшь уенчы'''
|1992
|кинофильмның төп ролендә иң яхшы яшь актриса
|Возвращение в Голубую лагуну
|{{Номинация}}
|}

== Искәрмәләр ==
{{Reflist|2}}

== Сылтамалар ==

* {{Official|millaj.com|Миллы Йовович}}{{ref-en}}
* [http://www.millaj.com.ru/ Неофициальный российский сайт]{{ref-ru}}
* {{Facebook|pages/Milla-Jovovich/177699535599659|Миллы Йовович}}{{ref-en}}

=== Интервью ===

* Интервью «Газете»: [https://web.archive.org/web/20100430155353/http://www.gzt.ru/topnews/culture/49495.html «Я мечтаю сыграть Анну Ахматову»], 11 апреля 2005.
* [https://web.archive.org/web/20070928025136/http://www.tribuna.ru/online/text.aspx?divid=25&amp;tid=6141 Интервью с Галиной Логиновой] // «Трибуна», 2006.
* [http://valse-boston.livejournal.com/390606.html Интервью с Галиной Галкиной и Мариной Устиновой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170425142519/http://valse-boston.livejournal.com/390606.html |date=2017-04-25 }} // журнал ELLE Россия, 10-2010

[[Төркем:Украинада туганнар]]
[[Төркем:17 декабрь көнне туганнар]]
[[Төркем:1975 елда туганнар]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:Киевта туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:АКШ телевидение актрисалары]]
[[Төркем:XX гасыр актрисалары]]
[[Төркем:XXI гасыр актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча җырчылар]]
[[Төркем:АКШ җырчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:АКШ кинематографы актрисалары]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр]]</text>
      <sha1>juba9wf3dxz2qb9kqvot5cukb4fb8fq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мөҗип Низамиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>427068</id>
    <revision>
      <id>5840324</id>
      <parentid>4685196</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10926" sha1="ltks67syx7zgapv7kot6a1r0clzotfs" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Мөҗип Низамиев 
| рәсем =М.Т.Низамиев.jpg
| рәсем_зурлыгы = 180
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Мөҗип Таҗи улы Низамиев 
| һөнәр = фирка эшлеклесе, мәдәният җитәкчесе
| туу датасы = 1.05.1934
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]],  {{туу җире| Сарман районы | Сарман районында}}, [[Күтәмәле]]
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]→&lt;br/&gt; {{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = татар
| үлем датасы = 15.01.2012
| үлем җире = [[РФ]], [[ТР]], {{үлем җире|Казан|Казанда}}
| әти =  
| әни =
| ир = 
| хатын =  Асия
| балалар = ике '''кызы'''
| кул кую =
| бүләк һәм премияләр = {{Хөрмәт билгесе ордены}}&lt;br/&gt; [[ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре]]&lt;br/&gt; РСФСР аказанган мәдәният хезмәткәре
| сайт = 
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Низамиев}}
'''Мөҗип Низамиев''', Мөҗип Таҗи улы Низамиев (''[[1934 ел]]ның [[1 май|1 мае]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Сарман районы]], [[Күтәмәле]] ― [[2012 ел]]ның [[15 гыйнвар]]ы, [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]'') ― мәдәният эшлеклесе, 2000―2004 елларда [[Тукай музее (Казан)|Казандагы Г. Тукай музее]] директоры, 1971―1997 елларда [[Татарстан мәдәният министрлыгы|ТАССР (1991 елдан Татарстан) мәдәният министры]] урынбасары, [[ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре|ТАССР]] (1977) һәм РСФСР (1984) атказанган мәдәният хезмәткәре. Татарстан мәдәнияте үсешенә зур өлеш керткән шәхес.
== Тәрҗемәи хәле ==
1934 елның 1 маенда Татарстан АССР [[Сарман районы]] (хәзерге [[Яңа Имән]] авыл җирлегенең административ үзәге) [[Күтәмәле]] авылында туган &lt;ref&gt;[https://sarmanovo.tatarstan.ru/tat/sp/novoimyanskoe/about.htm  Яңа Имән авыл җирлеге турында.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507181641/https://sarmanovo.tatarstan.ru/tat/sp/novoimyanskoe/about.htm |date=2021-05-07 }} [[Сарман районы]]ның рәсми порталы&lt;/ref&gt;. 
Туган авылында җидееллык, [[Иске Кәшер мәктәбе|Иске Кәшер авылында урта мәктәптә]] белем алган. Читтән торып укып, [[Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумы]]н, [[Казан дәүләт педагогия институты]]н, 1969 елда КПСС ҮК каршындагы Югары партия мәктәбен тәмамлаган.
== Хезмәт юлы ==
1952―1956 елларда ― Сарман районы [[Иске Минзәләбаш]] һәм Күтәмәле мәктәпләрендә тарих укытучысы.
1956―1967 елларда ― КПССның Сарман район комитетында: инструктор, пропагандист, бүлек мөдире урынбасары, пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире, райкомның өченче һәм икенче секретаре.
1969―1971 елларда ― [[КПССның Татарстан өлкә комитеты]] инструкторы.
1971―1997 елларда ― [[Татарстан мәдәният министрлыгы|ТАССР (1991 елдан Татарстан) мәдәният министры]] урынбасары. Әлеге вазифада 25 елдан артык  эшләп, [[пенсия]]гә чыга. Бу елларда республикада барлыгы 1150 мәдәният оешмасы бинасы сафка баса (Ел саен Татарстанда 45-50 яңа мәдәният йортлары ачылып тора)&lt;ref&gt;[http://сахне.рф/sekhifeler/1057.html  Соңгы рәхмәт сүзләре.]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]], 21.07.2015&lt;/ref&gt;. [[Салих Сәйдәшев музее (Казан)|С. Сәйдәшев]], [[Габдулла Тукай музей комплексы (Яңа Кырлай)|Г. Тукай]], [[Фәрит Яруллин музее (Кече Сон)|Ф. Яруллин]], [[Мирхәйдәр Фәйзи музей-утары (Шода)|М. Фәйзи]], [[Муса Җәлил музей-фатиры (Казан)|М. Җәлил]], [[Шәйхи Маннур музей-китапханәсе (Тулбай)|Ш. Маннур]], [[Сибгат Хәким музее (Күлле Киме)|С. Хәким]], [[Максим Горький музее (Красновидово)|М. Горький]], [[Янка Купала музее (Печище)|Я. Купала]], [[Н.А. Дурованың музей-утары|Н. Дурова]], [[Евгений Боратынский музее (Казан)|Е. Боратынский]] һәм башка күренекле әдәбият-сәнгать әһелләренең музейлары ачыла&lt;ref&gt;[http://gabdullatukay.ru/news/tukaj-muzeenda-mojip-nizamievnyn-75-yashlegen-bejrem-iteler/  Тукай музеенда Мөҗип Низамиевның 75 яшьлеген бәйрәм итәләр.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} gabdullatukay.ru, 18.05.2009&lt;/ref&gt;. Мәдәният оешмалары җитәкчеләре аңа «Музей Төзиевич» дигән кушамат тага&lt;ref&gt;''Шамиль Мулаянов''. [http://rt-online.ru/p-rubr-kult-34265/  Одержимость.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210510142424/http://rt-online.ru/p-rubr-kult-34265/ |date=2021-05-10 }} [[Республика Татарстан (газета)|«Республика Татарстан»]], 30.04.2004{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
2000―2004 елларда ― [[Тукай музее (Казан)|Казандагы Г. Тукай музее]] директоры.
«Уйнагыз, гармуннар!» республика халык иҗаты бәйрәме, Казан шәһәре татар ветераннарының «Мәңге яшисе килә» клубына нигез салуда катнашкан шәхесләрнең берсе&lt;ref&gt;[http://shahrikazan.ru/news/%D3%99yter-s%D2%AFzem-bar/nigezen-berg-salgan-idek     Нигезен бергә салган идек.] [[Шәһри Казан]], 28.06.2013&lt;/ref&gt;.
[[БТК]] оештырылгач (1992 елның июне), конгрессның башкарма комитеты рәисе ([[Индус Таһиров]]) урынбасары итеп сайлана һәм соңрак БТК аппаратында эшли.&lt;ref&gt;[https://ireklesyuzweb.wordpress.com/2017/06/21/воспоминания-первого-председателя-и/   Первые шаги исполкома ВКТ]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
2012 елның 15 гыйнварында 77 яшендә вафат. [[Иске бистә (Казан)|Казанның Иске бистә]] зиратында җирләнгән&lt;ref&gt;[https://trt-tv.ru/news/otdal-zhizn-kulture-–-bez-ostatka/   Отдал жизнь культуре – без остатка.] trt-tv.ru, 16.01.2012{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
== Китабы ==
* Полвека на ниве культуры. Мәдәниятка багышланган гомер&lt;ref&gt;[https://search.rsl.ru/ru/record/01000608097 Полвека на ниве культуры.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507181639/https://search.rsl.ru/ru/record/01000608097 |date=2021-05-07 }} Сайт Российской Государственной Библиотеки{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. К.: [[ТКН]], 1998. ISBN 5-298-00804-6
 
== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[Хөрмәт Билгесе ордены]]
* 1977 – [[ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре]]
* 1984 – РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре
* медальләр
* Мактау грамоталары
 
== Гаиләсе ==
Хатыны Асия, укытучы; кызлары Ләйсән, Кадрия.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* Низамиев Мөҗип Таҗи улы. // [[Сарман районы энциклопедиясе]]. 1нче китап, 2нче тулыландырылган басма (төзүче-мөхәррире [[Дамир Гарифуллин]]). Яр Чаллы: «Идел-йорт» нәшрияты, 2004 ел, 214нче бит.
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://gabdullatukay.ru/news/tukaj-muzeenda-mojip-nizamievnyn-75-yashlegen-bejrem-iteler/  Тукай музеенда Мөҗип Низамиевның 75 яшьлеген бәйрәм итәләр.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} gabdullatukay.ru, 18.05.2009
* ''Гали Габдрахманов''. [http://сахне.рф/sekhifeler/1057.html    Соңгы рәхмәт сүзләре.]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  [[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]], 2013 ел, март.
== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре}}
{{start box}}
{{succession box|before=[[Фәрит Яхин]]&lt;br/&gt;1993―1999 |after= ?|years=2000―2004|title= [[Тукай музее (Казан)|Казандагы Г.Тукай музее]] директоры}} 
{{end box}}
{{DEFAULTSORT:Низамиев, Мөҗип}}
[[Төркем:Укытучылар]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Русиянең атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:КПСС әгъзалары]]</text>
      <sha1>ltks67syx7zgapv7kot6a1r0clzotfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марта Кубишова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>427128</id>
    <revision>
      <id>5840293</id>
      <parentid>2998893</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6947" sha1="3dmwje3u2iwsc9pzw50r8lirj2ks0t3" xml:space="preserve">{{Музыкант|Туу көне=1 ноябрь 1942 ел|Туу урыны=Ческе-Будеевице, Богемия һәм Моравия протектораты|Милләт=Чехословакия, Чехия|Һөнәр=җырчы, актриса|Еллар=1961 - 2017|Кораллар=тавыш, фортепиано|Жанр=поп музыка}}'''Марта Кубишова''' ({{Lang-cz|Marta Kubišová}}; туган [[1942 ел|1942]] [[1 ноябрь|елның 1 ноябре]], [[Ческе-Будеёвице|Ческе Будеевице]], Богемия һәм Моравия протекатлары) - [[Чехословакия]] (соңрак - [[Чехия]] ) [[Җырчы|җырчысы]], кино актрисасы һәм хокук яклаучысы. 

== Биография ==

=== Башлангыч еллары ===
Марта Кубишова [[1 ноябрь|1942 елның  1 нче ноябр]]&lt;nowiki/&gt;ендә Ческе-Будеевице шәһәрендә туган. Аның әтисе кардиолог, әнисе хуҗабикә була. [[1952 ел|1952 елда]] гаилә Подебрадига күченә. Гимназияне тәмамлагач, Марта институтка укырга керә алмый, шуңа күрә ул җирле пыяла заводына эшкә керә &lt;ref&gt;{{Cite web|author=Ольга Васинкевич|title=Три ноябрьские судьбы|url=https://www.radio.cz/ru/rubrika/progulki/tri-noyabrskie-sudby|publisher=[[Радио Прага]]|date=2009-11-14|accessdate=2019-04-02|archivedate=2019-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402170459/https://www.radio.cz/ru/rubrika/progulki/tri-noyabrskie-sudby}}&lt;/ref&gt;.

Мартаның җыр карьерасы Подебради оркестрының бию төркеме белән башланды, ул Нимбуркта көндезге чәй вакытларында чыгышлар ясады. [[1961 ел|1961 елда ул]] &quot;Яңа талантлар эзләү&quot; конкурсында катнаша ({{Lang-cz|Hledáme nové talenty}}), финалга кадәр барып җитә. [[1962 ел|1962-]]&lt;nowiki/&gt;нче елда заводтан куыла һәм ул үз уңышын театр сәхнәсендә сынап карарга була: [[Пардубице|Пардубицада]] [[Пльзень|тукталыш театры сәхнәсендә үз репертуры белән]] чыгыш ясады.

=== &quot;Прага язы&quot; һәм &quot;нормальләштерү&quot; чоры ===
1968 елның август аенда Кубишева беренче җыры &quot;Молитва для Марты&quot;  ({{Lang-cz|Modlitba pro Martu}}) җырын &quot;Песня для Рудольфа III&quot; телесериалы өчен җырлый ({{Lang-cz|Píseň pro Rudolfa III}}). 

[[1970 ел|1970]] елның февралендә илнең дәүләт хакимияте органнары Марта Кубишовага теләсә нинди сәхнә эшчәнлеген тыйды. Җырчыны гаепләүнең рәсми сәбәбе - фотомонтаж ярдәмендә ясалган [[Порнография|порнографик]] эчтәлек өч фотосы. Чыннан да, бу фотомонтаж була. Рәсми булмаган сәбәп &quot;1968 елның август вакыйгалары белән бик тыгыз бәйләнеш&quot; дип атала. Берничә айдан соң Кубишова Супрафон рекорд компаниясе директорын судта җиңә, ләкин киләсе 20 ел эчендә бу аңа сәхнәгә кайтырга ярдәм итми.

[[1978 ел|1978 елда]] ул җир асты студиясендә альбом яздырды, анда Чехия халык җырлары, &quot;Марта өчен танылган дога&quot; һәм музыкант Ярослав Гутка белән дуэтлар. [[Швеция|Альбом Швециядә]] дөнья күрде, һәм Чехословакиягә законсыз, контрабанда рәвешендә кайтарылды.

=== Бәрхет революциясе ===
[[1988 ел|1988-]]&lt;nowiki/&gt;нче [[Кеше хокукларының гомуми декларациясе|елда, җәмәгатьчелек озак булмаганнан соң, Кубишова Бөтендөнья Кеше хокуклары Декларациясен]] кабул итүнең 40 еллыгына багышланган демонстрациядә пәйда булды, һәм ул үз иле гимнын җырлады.

=== 1990-2000-нче еллар ===
[[1995 ел|1995]] [[28 октябрь|елның 28 октябрендә]] Чехиянең беренче президенты [[Вацлав Һавел|Вакцав Гавел]] кулыннан Кубишовага II дәрәҗә &quot;Мактау өчен&quot; медале бирелде.

[[2018 ел|2018]] [[1 гыйнвар|елның 1 гыйнварында]] Кубишова Словакия президенты Андрей Киска тарафыннан II дәрәҗә Ак Тәре ордены белән бүләкләнде.

=== Шәхси тормышы ===
[[1969 ел|1969]] елның көзендә Кубишова режиссер Ян Немецка кияүгә чыга. [[1971 ел|1971-]]&lt;nowiki/&gt;нче елда, дәүләт хезмәтләре порнографияне гаепләү белән бәйле стресслы хәл нәтиҗәсендә, җырчы йөклелекнең сигезенче аенда баласын югалта һәм клиник үлем кичерә. [[1973 ел|1973-]]&lt;nowiki/&gt;нче елда Кубишова [[Америка Кушма Штатлары|АКШка]] күченгән Ян Немец белән аерылыша һәм режиссер Ян Моравекка кияүгә чыга. [[1979 ел|1979]] [[1 июнь|елның 1 июнендә]] парның Катержина исемле кызы туа.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
[[Төркем:Википедия:Викиҗыентыкка мәкаләдә турыдан-туры сылтама булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:XXI гасыр актрисалары]]
[[Төркем:XX гасыр актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:XXI гасыр җырчылары]]
[[Төркем:XX гасыр җырчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча җырчылар]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1942 елда туганнар]]
[[Төркем:1 ноябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>3dmwje3u2iwsc9pzw50r8lirj2ks0t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милада Шубертова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>427141</id>
    <revision>
      <id>5840300</id>
      <parentid>2998916</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="dhq6d1l93lwqzldk3lrbtq0io1oe6t8" xml:space="preserve">{{Музыкант|Фон=|Сайт=|Тугандагы исеме=Милада Шубертова|Туу көне=24 май 1924 ел|Туу урыны=Пльзень|Үлү көне=1 август 2011 ел|Үлү урыны=Прага, Чехия|Һөнәр=җырчы|Жанр=классик музыка}}'''Милада Шубертова''', ''Шубртова'' ({{Lang-cz|Milada Šubrtová}}; туган [[24 май|24 май,]] [[1924 ел|1924]], Лот авылы, хәзерге Хржич авылының бер өлеше ({{Lang-cz|Chříč}}) [[Пльзень|Пльзен]] янында - [[2011 ел|2011]] [[1 август|елның 1]] августы) - [[Чехия]] җырчысы (сопрано), кайвакыт аны &quot;Чехия Мария Каллас&quot;ы&lt;ref&gt;[http://www.radio.cz/es/articulo/40404 Eva Manethová. Milada Subrtová, la María Callas checa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080503203514/http://www.radio.cz/es/articulo/40404 |date=2008-05-03 }} // Сайт Радио Прага. {{ref-es}}&lt;/ref&gt; дип атыйлар.

Пльзенда туган, Прагага күченгән. Ул Чехия теноры Зденек Книтл белән укыган. [[1946 ел|1946-нчы елда беренче чыгышын ясый]], 1948-нче елдан [[1991 ел|1991]][[1948 ел|-нче елга]] кадәр Прага Милли театры солисты була. [[1954 ел|1954 елда]] ул Прага язы халыкара музыка фестивалендә беренче призга лаек булды (ул, аерым алганда, Гюстав Шарпентьеның &quot;Луиза&quot; операсыннан ария). Билгеле классик опералар - &quot;Либуше&quot; һәм «Чёртова стена» (Красава и Хедвика), [[Antonin Dvorjak|Дворжак]]&lt;nowiki/&gt;ның &quot;Русалка&quot; һәм башкалар белән популярлашып китә.  Шулай ук Чайковскийның &quot;Пиковая дама&quot; дагы Лизасын, [[Cakomo Puççini|Пуччини операсындагы Турандотны җырлый]] [[Турандот (опера)|һәм башка бик күп опера җырларын башкара.]] Алар барлыгы сиксәнгә якын өлеш. Ул шулай ук опереттада, аеруча [[Жак Оффенбах]] әсәрләрендә чыгыш ясады. Чехия дирижеры Ян Гус Тихига  кияүгә чыгаһәм аның җитәкчелегендә еш җырлый. Ул 1991-нче елда лаеклы ялга китә.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* [http://www.cantabile-subito.de/Sopranos/Subrtova__Milada/hauptteil_subrtova__milada.html Биография һәм фотолар]{{ref-en}} &lt;span title=&quot;на английском языке&quot; class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:1 август көнне вафатлар]]
[[Төркем:2011 елда вафатлар]]
[[Төркем:24 май көнне туганнар]]
[[Төркем:1924 елда туганнар]]
[[Төркем:Сопранолар]]
[[Төркем:Праһада вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]</text>
      <sha1>dhq6d1l93lwqzldk3lrbtq0io1oe6t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Måneskin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>427864</id>
    <revision>
      <id>5840401</id>
      <parentid>5602212</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11055" sha1="b5j11dv4hzb34oke9iwisom63m7rqbf" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Måneskin''' — [[Италия]] рок-төркеме, төп вокалчы [[Дамиано Давид]], басчы Виктория Де Анжелис, гитарачы Томас Раджи һәм барабанчы Итан Торкио аның әгъзалары булып торалар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rollingstone.it/artista/maneskin/|title=Biografia Maneskin|website=www.rollingstone.it|archive-date=2019-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305234338/https://www.rollingstone.it/artista/maneskin/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. 2021 елда [[Роттердам]]да узган «[[Eurovision җыр бәйгесе 2021|Евровидение-2021]]» җыр бәйгесенең җиңүчеләре.

== Тарих ==
Төркем музыкантлары урта мәктәптә уку чорыннан ук таныш. 2016 елда, Джон Кеннеди исемендәге [[Рим]] лицее студентлары буларак, алар төркем төзү турында карар кабул итәләр&lt;ref name=&quot;Repubblica November 20172&quot;&gt;{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/cronaca/2017/11/26/news/ciclone_maneskin_il_rock_e_coatto_semo_de_roma_-182182693/|language=it|title=Ciclone Maneskin, il rock è coatto: Semo de Roma|date=2017-11-26|archive-date=2019-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216011844/https://roma.repubblica.it/cronaca/2017/11/26/news/ciclone_maneskin_il_rock_e_coatto_semo_de_roma_-182182693/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Төркемнең исеме яшь төркемнәр өчен җирле музыкаль конкурста теркәлгәнче гәнә сайлап алынган була. Музыкантлар Викториядән (ул яртылаш [[Даннар|дан]]) дания теленнән берничә сүз тәкъдим итүен сорыйлар, аларның берсе генә булса да төркем атамасына туры килә алуына өметләнеп. Төркемне Måneskin («ай яктысы») дип атарга карар кылына, гәрчә сүзнең аңлатмасы төркем белән бәйле булмаса да. Бәйгедә катнашу аларга Felt Music Club &amp; School да чыгыш ясарга мөмкинлек бирә, анда соңрак алар үзләренең беренче бүләген алалар&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=it|url=https://www.corriere.it/la-lettura/cards/i-maneskin-l-altra-sorpresa-x-factor/gli-esordi.shtml|title=Måneskin, gli altri «vincitori»di X Factor|date=2017-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120171258/https://www.corriere.it/la-lettura/cards/i-maneskin-l-altra-sorpresa-x-factor/gli-esordi.shtml|archive-date=2021-01-20|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

Соңрак алар Рим районы Колли Портуэнси урамнарында, шулай ук Римның тарихи үзәгендә музыкантлар сыйфатында чыгыш ясыйлар&lt;ref name=&quot;Repubblica November 20172&quot;/&gt;. 2016 елда [[Фаенца]]да Бәйсез тавыш яздыручы лейбллар очрашуында аларның туган шәһәредән читтә беренче тере концертларының берсе була. Тамашада 30га якын кеше катнаша&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ravennatoday.it/social/i-maneskin-a-faenza-sul-palco-del-mei-suonarono-di-fronte-a-non-piu-di-30-persone.html|language=it|title=I Måneskin a Faenza sul palco del Mei: &quot;Suonarono di fronte a non più di 30 persone&quot;|date=2018-01-10|archive-date=2019-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414180425/http://www.ravennatoday.it/social/i-maneskin-a-faenza-sul-palco-del-mei-suonarono-di-fronte-a-non-piu-di-30-persone.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

=== Дебют альбомы һәм Х Factor ===
2017 елның 24 ноябрендә Sony Music ярдәме белән төркемнең ''«Chosen»'' дебют синглы чыгарыла, ул Италиянең FIMI сингллар чартында 2 нче урынны ала&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://radiodate.it/radio-date/maneskin-chosen-177082-24-11-2017-radiodate/|language=it|title=MÅNESKIN da oggi in radio e in digitale con il singolo inedito “CHOSEN”|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410120908/https://radiodate.it/radio-date/maneskin-chosen-177082-24-11-2017-radiodate/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Җыр, нигездә, элек Х Factor шоу вакытында төркем тарафыннан башкарылган каверлардан торган һәм 2017 елның декабрь урталарында шундый ук исем белән чыгарылган мини-альбомга керә&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/musica/2018/01/29/news/webnotte_maneskin-187582095/|language=it|title=Maneskin, per loro uno Speciale Webnotte: la band e un successo che non si ferma più|date=2018-01-29|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410120906/https://www.repubblica.it/spettacoli/musica/2018/01/29/news/webnotte_maneskin-187582095/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

2018 елның 23 мартында төркем үзенең беренче итальян телле ''«Morirò da re»'' синглын чыгара, җыр зур уңышка ирешә&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://italiancharts.com/showitem.asp?interpret=M%E5neskin&amp;titel=Chosen&amp;cat=s|language=it|title=MÅNESKIN IN ITALIAN CHARTS (TOP 20)|archive-date=2021-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303123037/https://italiancharts.com/showitem.asp?interpret=M%E5neskin&amp;titel=Chosen&amp;cat=s|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Тиздән ''«Il ballo della vita»'' исемле альбом чыгарыла, ул Италия чартларын җитәкли&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.optimagazine.com/2018/11/02/nella-classifica-fimi-del-2-novembre-i-maneskin-ed-elisa-in-vetta-il-ballo-della-vita-invade-la-top10-dei-singoli/1267306|language=it|title=MÅNESKINNella Classifica FIMI del 2 novembre i Maneskin ed Elisa in vetta, Il Ballo Della Vita invade la Top10 dei singoli|date=2018-11-02|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410120907/https://www.optimagazine.com/2018/11/02/nella-classifica-fimi-del-2-novembre-i-maneskin-ed-elisa-in-vetta-il-ballo-della-vita-invade-la-top10-dei-singoli/1267306|deadlink=no|accessdate=2021-05-27|archivedate=2021-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410120907/https://www.optimagazine.com/2018/11/02/nella-classifica-fimi-del-2-novembre-i-maneskin-ed-elisa-in-vetta-il-ballo-della-vita-invade-la-top10-dei-singoli/1267306}}&lt;/ref&gt;. Альбомны таныту өчен төркем «Бу Монескин» ({{lang-en|This is Måneskin}}) дип аталган документаль фильм чыгара, аның премьерасы 2018 елның 26 октябрендә Италиядә уза&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rollingstone.it/cinema/news-cinema/maneskin-arriva-nei-cinema-un-documentario-che-racconta-il-primo-album-della-band/430826/|language=it|title=Måneskin, arriva nei cinema un documentario che racconta il primo album della band|date=2018-10-03|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410120905/https://www.rollingstone.it/cinema/news-cinema/maneskin-arriva-nei-cinema-un-documentario-che-racconta-il-primo-album-della-band/430826/|deadlink=no|accessdate=2021-05-27|archivedate=2021-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410120905/https://www.rollingstone.it/cinema/news-cinema/maneskin-arriva-nei-cinema-un-documentario-che-racconta-il-primo-album-della-band/430826/}}&lt;/ref&gt;.

=== «Евровидение-2021» ===
Måneskin ''«Zitti e buoni»'' җыры белән «Сан-Ремо 2021» музыкаль фестивалендә җиңү яулый&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://wiwibloggs.com/2021/03/07/italy-maneskin-win-sanremo-2021-with-zitti-e-buoni/262998/|language=en|title=Måneskin, arriva nei cinema un documentario che racconta il primo album della band|date=2021-03-07|archive-date=2021-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310215730/https://wiwibloggs.com/2021/03/07/italy-maneskin-win-sanremo-2021-with-zitti-e-buoni/262998/|deadlink=no|accessdate=2021-05-27|archivedate=2021-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310215730/https://wiwibloggs.com/2021/03/07/italy-maneskin-win-sanremo-2021-with-zitti-e-buoni/262998/}}&lt;/ref&gt;. Моңа кадәр төркем үзенең ''«Teatro d’ira»'' исемле яңа альбомын чыгару турында игълан итә, аның чыгу датасы 2021 елның 19 мартына билгеләнгән була&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tg24.sky.it/spettacolo/musica/2021/02/11/maneskin-teatro-ira-album|language=it|title=Italy: Måneskin win Sanremo 2021 with “Zitti e buoni”|date=2021-02-11|archive-date=2021-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211122324/https://tg24.sky.it/spettacolo/musica/2021/02/11/maneskin-teatro-ira-album|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

Måneskin [[Роттердам]]да узган «[[Eurovision җыр бәйгесе 2021|Евровидение-2021]]» җыр бәйгесендә Италияне ''«Zitti E Buoni»'' җыры белән (бераз цензураланган версиясен) тәкъдим итә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=it|url=https://notiziemusica.it/maneskin-zitti-e-buoni-eurovision-version/news/|title=Maneskin, ecco la versione di Zitti e buoni per l’Eurovision: ecco cosa cambia|author=Mauro Abbate|website=Notizie Musica|date=2021-03-16|access-date=2021-05-20}}&lt;/ref&gt;. Милли жюри төркемгә барлыгы 206 балл бирә (Швейцариянең Gjon's Tears башкаручысыннан 61 баллга калышып, 4 нче урында), ләкин тамашачылар тавыш бирүендә төркем 318 балл җыя (тамашачылар арасында икенче урынны алган [[Go A]] украин башкаручыларыннан 51 баллга күбрәк) һәм икенче урынны алган француз җырчысы Барбара Правины 25 баллга узып китеп, төркем 524 балл белән беренче урынга чыга&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20210523/evrovidenie-1733496193.html|title=Евровидение-2021 выиграла итальянская группа Maneskin|website=РИА Новости|date=23.05.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

[[Төркем:Алфавит буенча музыкаль коллективлар исемлеге]]
[[Төркем:Әлифба буенча музыкантлар]]
[[Төркем:Eurovision җыр конкурсында катнашучылар]]
[[Төркем:Италия музыкантлары]]</text>
      <sha1>b5j11dv4hzb34oke9iwisom63m7rqbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Җәфәр Җаббарлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460142</id>
    <revision>
      <id>5840402</id>
      <parentid>5764569</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12846" sha1="1ahq7ahifk43ezjku3l2l559qv6i26k" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}
{{Шәхес}}

'''Җәфәр Кафар улы Җаббарлы''', совет чыганакларында '''Җабарлы''' ({{lang-az|جعفر جبارلی, Cəfər Qafar oğlu Cabbarlı}}; [[1899 ел]]ның [[20 март]]ы, [[Хызы]] — [[1934 ел]]ның [[31 декабрь|31 декабре]], [[Бакы]]) — [[Азәрбайҗан]] [[Драматургия|драматургы]], [[шагыйрь]], [[Театр|театр куючы]] һәм сценарист. [[Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы|Азәрбайҗан ССРның]] атказанган сәнгать эшлеклесе (1933), Азәрбайҗан драматургиясендә социалистик реализмны башлаучы. Әдәби энциклопедиядә Җаббарлы төрки язучысы дип атала&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://enc-dic.com/enc_lit/Dzhabarl-1616.html|title=Джаббарлы в Литературной энциклопедии|accessdate=2015-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428190854/http://enc-dic.com/enc_lit/Dzhabarl-1616.html|archivedate=2015-04-28|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

== Тормыш юлы ==
Җәфәр Кафар оглы Җаббарлы 1899 елның 20 мартында Хызы авылында ярлы крестьян гаиләсендә туа. 1902 елда әтисе үлгәннән соң өч яшьлек Җәфәр Җаббарлы гаиләсе [[Бакы]]га күчә. Тарих фәннәре кандидаты Нуридә Гулиева сүзләренчә, Җаббарлы тат булган&lt;ref&gt;[http://irs-az.com/new/pdf/091110154652.pdf Таты Азербайджана] // Международный азербайджанский журнал «IRS-Наследие». Нурида Гулиева, кандидат исторических наук.&lt;/ref&gt;. Үз гаиләсе өчен тат телендә әкиятләр һәм шигырьләр язган.

Җәфәр [[Коръән]]не өйрәнү белән шөгыльләнә, шуннан соң ул Бадал-бәк мәктәбенә керә. Бу мәктәптә аны Микаил Мөшфигнең әтисе, Мирза Гадир Исмаилзадә укыта. Аны мәктәптән куып чыгаргач, Җәфәр рус-татар мәктәбендә белем ала. Анда аны [[Сөләйман Сани Ахундов]] һәм [[Абдулла Шаиг]] укыталар&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər» — С. 73&lt;/ref&gt;.[[Файл:Azerbaijani_intellectuals_2.jpg|альт=|мини|325x325пкс| Басып торалар (сулдан уңга): Асаф Зәйналы, Сөләйман Рөстәм, Рәсүл Рза, Җәфәр Җаббарлы, Әфрасияб Бәдәлбәйли. Утыралар (сулдан): Антон Маилян, Әбдүрраһим Ахвердов, Гибо Корнелли, Рзагулу Нәҗәфов.|сулда]]

Соңрак, Исә-бәк Ашурбәков ярдәме белән Политехника мәктәбенең Электромеханика бүлегенә керә. Бу вакытта Җәфәр Җәббарлы үзенең беренче шигырьләрен «Бабайи-Әмир», «[[Молла Нәсреддин]]», «Мәктәп» журналларында бастыра. Бу шигырьләр ''«Qəyyur-əyyar»'', ''«Şəbrəng-əyyar»'' тәхәллүсләре астында басыла&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər» — С. 74&lt;/ref&gt;. [[Азәрбайҗан Демократик Җөмһүрияте|Азәрбайҗан Демократик Республикасы]] чорында Җәфәр Җәббарлы дәүләт стенографы булып эшли. 1919 елдан «Мөсават» партиясе әгъзасы, соңрак Мөсават яшеренлеге әгъзасы була&lt;ref&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər» — С. 75&lt;/ref&gt;.

1920 елда ул [[Бакы дәүләт университеты|Азәрбайҗан дәүләт университетына]] медицина факультетына укырга керә, әмма медицинага кызыксыну булмау сәбәпле, тиздән көнчыгышны өйрәнү факультетына күчә. Бер үк вакытта ул Бакыда Төрки эш театры каршындагы драма түгәрәгенә йөри&lt;ref name=&quot;:13&quot;/&gt;. 1929 елда Азәрбайҗан дәүләт университетын тәмамлый.

1915 елдан басыла башлый. Җаббарлының башлангыч сатирик шигырьләре һәм хикәяләре социаль тигезсезлеккә, хатын-кызларның хокуксызлыгына һәм артта калуына каршы юнәлдерелгән. 1916 елда Җәфәр Җәббарлы «Насреддин-шах» тарихи драмасын яза, анда Ирандагы феодаль деспотияне фаш итә. Язучының «Айдын» (1922) һәм «Октай Эль-улы» (1923) пьесалары кырыс реалистик манера, җирле буржуазиянең реакцион асылын сурәтли. 1923—1924 елларда «Кыз манарасы» поэмасын яза, аның нигезендә феодаль Көнчыгыш хатын-кызының фаҗигале язмышы турында риваять ята. 1927 елда азатлык күтәрелешнең легендар йөзе, ислам диненә һәм феодаль кимсетүгә каршы килүче Бабек турында «Ут кәләше» дигән тарихи фаҗиганы яза. 1931 елда Җәфәр Җәббарлы «1905 елда» пьесасын яза, анда Кавказ аръягында [[Беренче Рәсәй инкыйлабы|беренче рус революциясе]] чорында «[[Әзербайҗаннар|татар» (азәрбайҗан)]] һәм [[Әрмәннәр|әрмән]] арасындагы бәрелешләрнең торышын күрсәтә.

Җаббарлы — Р. М. Глиэрның «Шахсенем» операсының 2 нче редакциясе либреттосы һәм күп кенә киносценарийлар авторы. Тәрҗемәче дә була. [[Уильям Шекспир|У. Шекспир]], Ф.Шиллер, [[Пьер Бомарше|П. Бомарше]], [[Лев Толстой|Л. Н. Толстой]], [[Максим Горький|М. Горький]] һәм башка күп кенә рус һәм Европа классикларының әсәрләрен [[Әзери теле|азәрбайҗан теленә]] тәрҗемә итә.

Җәфәр Җәббарлы 35 яшендә йөрәк җитешсезлегеннән үлә.

=== Әдәбият һәм театр ===
[[Файл:Funerals_of_Jafar_Jabbarly_in_Baku.jpg|сулда|мини|280x280пкс| Бакыда Җаббарлыны җирләү]]
Җаббарлы кечкенәдән шигырьләр яза башлый. Соңгы мәгълүматларга караганда, аның башлангыч шигырьләренең берсе 1911 елда Азәрбайҗанның «Хагигат һәм Афкар» газетасында басылып чыккан. Алдагы елларда ул егермедән артык пьеса, шулай ук шигырьләр, очерклар, хикәяләр һәм мәкаләләр яза. Аның хезмәтенә 1920 еллар советлаштыруы, коммунизм һәм тигез хокуклылык, хезмәт, мәгариф, интернационализм идеяләрен пропагандалау, хатын-кызлар бәйсезлеге, мәдәни үзгәрешләр һ. б. йогынты ясый. Җаббарлы азәрбайҗан җәмгыятенең өстенлекле булмаган катламнарына Европа театры һәм драматургия традицияләрен җиткерә. 1925—1926 елларда [[Азәрбайҗан дәүләт академия милли драма театры|Азәрбайҗанның  дәүләт драма театрында]] азәрбайҗан теленә тәрҗемә ителгән һәм куелган «Гамлет» ([[Уильям Шекспир]]) аның зур өлеш керткән хезмәтләренең берсе. Тамашалар вакытында Җәфәр Җаббарлы спектакль турында кешеләрнең фикерен белү өчен зал буйлап йөргән. «Ут кәләше» әсәре аның бик күп хезмәт куйган әсәре. Бер монолог өстендә генә дә ул өч көн эшләгән. Чадра төшерү кампаниясе вакытында ул «Севиль» әсәрен язган. Чадрада килгән күп кенә хатын-кызлар тамаша тәмамланганнан соң өйләренә аннан башка кайтып киткәннәр&lt;ref&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər» — С. 76&lt;/ref&gt;.

1934 елда Совет язучыларының беренче съезды эшендә катнаша, анда [[СССР язучылар берлеге|ССРБ Язучылар берлеге]] идарәсенә сайлана.

=== Кино ===
Җәфәр Җаббарлы Азәрбайҗанның киносценаристлар мәктәбенә нигез салучы булып санала. Аның ике пьесасы — «Севиль» һәм «Алмаз» пьесалары буенча 1929 һәм 1936 елларда фильмнар төшерелә. Ике фильмның да нигезендә хатын-кызлар хокуклары өчен көрәш һәм традицион гендер тигезсезлеген бозу темасы ята.
== Хәтер ==

;
[[Файл:Stamps of Azerbaijan, 1999-541.jpg|мини|Җәфәр Җаббарлының тууына 100 ел тулуга багышланган марка]]
Җаббарлы исеме бирелә:
* Ереван Азәрбайҗан драма театры (1930 нчы еллар)
* «Азәрбайҗанфильм» дәүләт кино студиясе (1960)
* [[Гәнҗә]]дәге драма театры
* Азәрбайҗан дәүләт театр музее
* Республика яшьләр китапханәсе
* Бакыдагы урам һәм метро станциясе аның исемен йөртә
* 1969 елда композитор Рауф Хаҗиев музыкаль поэманы Җаббарлы истәлегенә багышлый

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* [http://feb-web.ru/feb/litenc/encyclop/le3/le3-2313.htm Джаббарлы, Джафар Кафар оглы] // Литературная энциклопедия : в 11 т. — [&lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;], 1929—1939.
* [http://www.kino-teatr.ru/kino/screenwriter/sov/253990/bio/ Кино-театр сайтында биографиясе]

{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Азәрбайҗан телле язучылар]]
[[Төркем:Азәрбайҗан телле шагыйрьләр]]
[[Төркем:Бакы дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Азәрбайҗан ССР атказанган сәнгать эшлеклеләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан сценаристлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:ССРБ тәрҗемәчеләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан тәрҗемәчеләре]]
[[Төркем:ССРБ шагыйрьләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр]]
[[Төркем:ССРБ драматурглары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан драматурглары]]
[[Төркем:Әлифба буенча драматурглар]]
[[Төркем:Бакыда вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1934 елда вафатлар]]
[[Төркем:31 декабрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:1899 елда туганнар]]
[[Төркем:20 март көнне туганнар]]</text>
      <sha1>1ahq7ahifk43ezjku3l2l559qv6i26k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Башкортстан театрлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460189</id>
    <revision>
      <id>5840403</id>
      <parentid>5750777</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12454" sha1="a95a072816dklat23895ge0cwz56si0" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}
'''Башкортстан театрлары '''— [[Башкортстан|Башкортстан Республикасында]] урнашкан театрлар.

== Тарихы ==

[[XIX гасыр]]да [[Башкортстан]]да бары тик үзешчән урыс театрлар гына була. Рус булмаган беренче профессиональ театр — «Нур» татар труппасы 1912 елда оеша. Башкорт драма театры 1919 елда [[Стәрлетамак]] шәһәрендә эшли башлый, спектакльләре татар телендә куела. Бу театр хәзерге көндә Уфа шәһәрендә урнашкан [[Башкорт дәүләт академия драма театры|Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры]] дип атала. Башка бер үзешчән татар театрыннан ([[Авыргазы районы|Толбазы авылының Авыргазы]] татар колхоз-совхоз театры, 1931 ел) [[Салават драма театры|Салават башкорт дәүләт драма театры]] үсеп чыга. [[Сибай драма театры|Арыслан Мөбәрәков исемендәге Сибай башкорт дәүләт драма театры]] — 1931 елда оештырылган икенче профессиональ башкорт театры.

1919-1924 елларда Башкортстанның үз театр системасы — үзенә башкорт милли гореф-гадәтләрен, бәйрәмнәрен, уеннарын, биюләрен туплаган [[Вәлиулла Мортазин-Иманский|Иманский]] системасы барлыкка килә. Республика театрларына [[1926 ел]]да Уфада Сәнгать техникумында ачылган театр бүлеге зур ярдәм күрсәтә. Бу вакытка беренче башкорт драматургиясе барлыкка килә. Татар театры һәм әдәбияты тәэсирендә [[Давыт Юлтый|Д.Юлтый]], [[Хәбибулла Ибраһимов (1894)|Х.Ибраһимов]], [[Хәбибулла Габитов|Х.Габитов]], [[Мөхәммәтша Бурангулов|М.Бурангулов]], Н. Таһиров һәм башкалар  башкортча әсәрләр язалар.

30 нчы елларда Башкорт АССРда колхоз-совхоз театрлары киң тарала. Алар үзешчән драма түгәрәкләреннән татар [[Авыргазы районы|Авыргазы]], [[Дүртөйле районы|Дүртөйле]] (1933), [[Чакмагыш районы|Кыйгы, Чакмагыш]] (1934), [[Балтач районы (Башкортстан)|Балтач]], [[Бәләбәй районы|Бәләбәй]], [[Бишбүләк районы|Бишбүләк]] (1935), [[Дәүләкән районы|Дәүләкән]], [[Яңавыл районы|Яңавыл]] (1936); [[Борай районы|Борай]] (1942), һәм башкорт [[Баймак районы|Баймак]] (1932),  [[Учалы районы|Учалы]] (1943), Йомагуҗа (1948) һ. б. районнарында барлыкка килә. Репертуарны Татарстан, Уфа театрларының һәм [[Башкортстан Рус дәүләт академия драма театры|Рус драма театрында]] куелган спектакльләрнең үзгәртелгән яки кыскартылган вариантлары тәшкил итә. 50-нче елларда колхоз-совхоз театрлары яшәүдән туктый, кайберләре дәүләт театрларына әйләнә.

30 нчы еллар башында өлкә партия оешмасы Башкортстанда театр мәдәниятенең милли үзенчәлеген бетерү буенча чаралар куллана. [[1931 ел]]да «Башкорт милли театрын үстерү турында  резолюция» кабул ителә. Ул Башкортстан театрларында пролетар сыйныф линиясенә нигез сала. 1937-1938 һәм 1946-1948 елларда республиканың берничә театр әһеле репрессияләнә.

[[1938 ел]]да [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры]] ачыла. Беренче театр артистлары Мәскәүдә белем алып кайткан студентлар була.

[[1946 ел]]да Белорет драма театры [[Стәрлетамак]]та гастрольләрдә була. Шул ук вакытта БАССР Халык комиссарлары советының 5 февральдә 97-нче карары белән театр Стәрлетамак шәһәрендә даими калдырыла, [[Стәрлетамак дәүләт башкорт драма театры|Стәрлетамак драма театрына]] нигез салына.

[[1986 ел]]да Башкорт АССРның Театр эшлеклеләре берлеге — республика  театр хезмәткәрләренең иҗади үзәге оештырыла. Ул үзенең әгъзаларына һөнәри, хокукый, социаль-көнкүреш ярдәмен күрсәтә.

== Театрлар исемлеге ==

; дәүләт театрлары

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Фотосурәте
!Театр исеме
!Адресы
!Рәсми сайты
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:Здание_башкирского_академического_театра_драмы_им._М.Г._Гафури,_памятник_М.Г._Гафури.jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Башкорт дәүләт академия драма театры|Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры]]
|[[Уфа]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Әхмәтзәки Вәлиди урамы (Уфа)|Зәки Вәлиди урамы]],&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;34-нче йорт
|http://bashdram.ru/
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:С._Т._Аксаков_йорто._Хәҙер_-_Башҡорт_дәүләт_опера_һәм_балет_театры.jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]
|[[Уфа]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ленин урамы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5 нче йорт,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1-нче сын
|http://www.bashopera.ru/
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:Г.Уфа_Кукольный_театр_-_panoramio.jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Курчак театры (Уфа)|Башкорт дәүләт курчак театры]]
|[[Уфа]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Октябрь проспекты,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;158 нче йорт
|http://teatrkukol-ufa.ru/
|-
| width=&quot;26%&quot; |[[Файл:Русский_академический_театр_драмы_Башкортостана.jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Башкортстан Рус дәүләт академия драма театры|Башкортстан рус дәүләт академия драма театры]]
|[[Уфа]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Октябрь проспекты,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;79 нчы  йорт
|http://www.rusdram.ru/
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:Teatr_Nur.jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Уфа дәүләт «Нур» татар театры|Уфа «Нур» татар дәүләт театры]]
|[[Уфа]] каласы&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ССРБ-ның 50 еллыгы урамы&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;36 нчы йорт
|http://teatrnur.ru/
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:Национальный_молодёжный_театр_(Уфа).jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры|Башкортстан Республикасы Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]]
|[[Уфа]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ленин урамы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;62нче йорт
|http://teatrnmt.ru/
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:Theater_salavat.JPG|үзәк|200x200пкс]]
|[[Салават драма театры|Салават башкорт дәүләт драма театры]]
|[[Салават (шәһәр)|Салават]] каласы, &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Җиңүнең 30 еллыгы урамы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 5 нче йорт
|http://театрсалават.рф {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220314183836/http://xn--80aaaajo8bybjgch.xn--p1ai/ |date=2022-03-14 }}
|-
|
|[[Сибай драма театры|Арыслан Мөбәрәков исемендәге Сибай башкорт дәүләт драма театры]]
|[[Сибай]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Зәки Вәлиди урамы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 26 нчы йорт
|
|-
|
|«Чулпан» Сибай башкорт дәүләт балалар театры
|[[Сибай]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Таучылар проспекты,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 19 нчы йорт
|
|-
|
|[[Стәрлетамак дәүләт башкорт драма театры|Стәрлетамак башкорт дәүләт драма театры]]
|[[Стәрлетамак]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Ленин проспекты, &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 30 нчы йорт
|
|-
| width=&quot;24%&quot; |[[Файл:Драмтеатр_Стерлитамак.jpg|үзәк|200x200пкс]]
|[[Стәрлетамак рус драма театры|Стәрлетамак рус дәүләт драма театры]]
|[[Стәрлетамак]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Ходайбирдин урамы, &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 18нче йорт
|
|-
|
|[[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]]
|[[Туймазы]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Октябрь мәйданы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 3 нче йорт
|http://театр-туймазы.рф
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Фотосүрәте
!Театр исеме
!Адресы
!Рәсми сайты
|-
|
|[[Г. Минһаҗев исемендәге Кыйгы башкорт халык театры]]
|[[Кыйгы районы]],&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; [[Югары Кыйгы]] авылы
|
|-
|
|«Дефицит» театр-студиясе ([[Белорет]] шәһәре)
|[[Белорет]] каласы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Киров урамы,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 66 нчы  йорт
|https://vk.com/club11146620
|-
|
|«Бенефис» театр-студиясе ([[Стәрлетамак]] шәһәре)
|Сүзләр
|Сүзләр
|}

== Уку йортлары ==
Башкортстанның театр кадрларын хәзерләүче уку йортлары:

* [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
* [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
* Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт дәүләт хореография колледжы

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* Сәетов Һ. С. Театр // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа:  «Башкорт энциклопедиясе» гыйльлми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-88185-143-9&lt;/nowiki&gt;.
* {{Cite web|author=|url=https://kulturarb.ru/ba/teatry|title=Театрлар|publisher=Башкортостанның мәдәни дөньясы|accessdate=2018-12-18}}

[[Төркем:Башкортстан театрлары]]</text>
      <sha1>a95a072816dklat23895ge0cwz56si0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ләйлә Бәдирбәйли</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460224</id>
    <revision>
      <id>5840404</id>
      <parentid>5751643</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8744" sha1="1q9wjfoyz02csl0fcaw1ci8my2e3bqf" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}
{{Шәхес}}

'''Ләйлә Агалар кызы Бәдирбәйли''' яки '''Ләйлә Бәдирбәкова''' (кияүдә — ''Җаванширова'', {{lang-az|Leyla Ağalar qızı Bədirbəyli (Cavanşirova)}}; [[1920 ел]]ның [[8 гыйнвар]]ы — [[1999 ел]]ның [[23 ноябрь|23 ноябре]]) — совет азәрбайҗан театр һәм кино актрисасы&lt;ref&gt;{{Книга|автор=A. D. Safarova|заглавие=Театр и время|ссылка=https://books.google.az/books?id=MJBNAQAAIAAJ|издательство=Элм|год=1971|страниц=164}}&lt;/ref&gt;. [[Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы|Азәрбайҗан ССРның]] халык артисты (1959). Икенче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты (1946). 1945 елдан [[Советлар Берлеге коммунистик фиркасе|СБКФ]] әгъзасы.

== Тормыш юлы ==
Ләйлә Җаванширова 1920 елның 8 гыйнварында [[Бакы]]да шәмкер бәкләрх нәселеннән булган Агалар Бәдирбәков&lt;ref name=&quot;Лейла2&quot;&gt;{{cite news|title=ЛЕЙЛА БАДИРБЕЙЛИ — НАСТОЯЩАЯ ВОСТОЧНАЯ КРАСАВИЦА…|author=Гюльнара ДЖАВАДОВА|publisher=Газета Бакинский рабочий|url=http://br.az/index.php?newsid=6456|lang=ru}}&lt;/ref&gt; һәм шәмәкәр ханы Муса ханның кызы Бикә ханым гаиләсендә туа. Ләйләнең балачак еллары Ичәршәһәрдә аларның йортында уза.

1936 елда ул Азәрбайҗанның җыр һәм бию ансамбле солисткасы була, анда 1942 елга кадәр була. 1942 елда [[Азәрбайҗан дәүләт академия милли драма театры|М. А. Азизбеков исемендәге Азәрбайҗан дәүләт театры]] җитәкчелеге чакыруы буенча Ләйлә Бәдирбәйли аның сәхнәсендә актриса була&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.visions.az/en/news/314/3385e54d/|title=Visions of Azerbaijan Magazine ::: Screen Beauty – Leyla Badirbeyli|publisher=Visions of Azerbaijan Magazine|lang=en|accessdate=}}&lt;/ref&gt;.

1945 елда Бәдирбәйли Аршин Мал-Алан музыкаль комедиясендә Гөлчәхрә ролен Узәир Җажибәков чакыруы буенча уйный. Соңрак ул «Фатали хан», «Очрашу», «Күләгәләр үрмәли», «Аның зур йөрәге», «Кероглы», «Тыйнаксыз кура», «Севиль», «Безнең урамндагы егетләр», «Бер матур көнне», «Дәрвиш Парижны шартлата», һ.б. 1951 елда Ләйлә Бәдербәйли Азәрбайҗан театр институтын тәмамлый&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ourbaku.com/index.php/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B8_(%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0)_%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%BA%D1%8B%D0%B7%D1%8B_-_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B0|title=Бадирбейли (Джаванширова) Лейла Агалар-кызы - актриса — OurBaku|author=|website=|date=|publisher=www.ourbaku.com|lang=ru|accessdate=}}&lt;/ref&gt;.

Актриса 1999 елның 23 ноябрендә вафат була. Бакыда Шәрәфле каберләр аллеясында җирләнә.

== Шәхси тормыш ==
1936 елда, 16 яшендә Җаванширлар нәселе, Карабах ханы Ибраһим Хәлил ханның токымы Фарадж Җаваншировка кияүгә чыга. Бер елдан соң парның улы Җаваншир туа, әмма берничә елдан гаилә таркала.

1942 елда Ләйлә икенче тапкыр Камил Аслановка кияүгә чыга. Парның ике кызлары туа: Ләлә (1947) һәм Бикә (1964). Икенче кызы туганнан соң берничә ел узгач, аның ире чит илләрнең берсендә автомобиль һәлакәтендә фаҗигале рәвештә һәлак була, ә шуннан соң берничә ай узгач, олы кызы Ләлә да автокатастрофа нәтиҗәсендә һәлак була.

== Фильмография ==

* 1937 — Шаулы халык
* 1941 — Сабухи — ''Тубу-ханым''
* 1942 — Сувенир
* 1945 — Аршин Мал-Алан — ''Гөлчәхрә''
* 1947 — Фатали-хан — ''Тути-бикә''
* 1955 — Очрашу — ''Билгәис''
* 1958 — Аның зур йөрәге — ''Халидә''
* 1958 — Күләгәләр үрмәли — ''Ләйлә''
* 1960 — Кёроглы — ''Нигәр''
* 1969 — Тыйнаксыз кура — ''Зарнигәр''
* 1970 — Көтү
* 1970 — Севиль — ''Тафта''
* 1972 — Иске черешня
* 1973 — Безнең урамндагы егетләр
* 1974 — Чарвадаров эзләре буенча
* 1975 — Сүнгән учаклар уты
* 1976 — Дәрвиш Парижны шартлата — ''Шахрабану-ханым''
* 1976 — Бер матур көнне — ''ана''
* 1977 — Вулканга барам — ''Гөлсем''
* 1978 — Мин җыр уйлыйм — ''Надирәнең анасы''
* 1983 — Асиф, Васиф, Агасиф
* 1987 — Ир-ат сүзе
* 1988 — Ир-ат өчен яшь хатын-кыз
* 1990 — Тозак
* 1991 — Газелхан
* 1991 — Аклану утында янырмын
* 1991 — Теге дөньядан сәлам

== Бүләкләр ==

* Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1946) — «Аршин мал алан» фильмында Гөлчәхрә ролен башкарган өчен (1945)&lt;ref&gt;{{Книга|автор=M. K. Kurbanov|заглавие=Kulʹtura sovetskogo Azerbaĭdzhana|ссылка=https://books.google.az/books?id=cGnUAAAAMAAJ|издательство=Azerbaĭdzhanskoe gos. izd-vo|год=1959|страниц=150}}&lt;/ref&gt;
* Азәрбайҗан ССРның Мирза Фатали Ахундов исемендәге Дәүләт премиясе (1972)&lt;ref name=&quot;dm19722&quot;&gt;[http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1972-ci il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1972-ci il tarixli Qərarı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116071306/http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf |date=2020-01-16 }} — anl.az&lt;/ref&gt;
* Азәрбайҗан ССРның Халык артисткасы (1959)
* Бәйсезлек ордены (Азәрбайҗан)&lt;ref&gt;{{cite web|title=70 - L. A. Bədirbəylinin &quot;İstiqlal&quot; ordeni ilə təltif edilməsi haqqında|url=http://e-qanun.az/framework/1832|website=e-qanun.az|accessdate=|archivedate=2016-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610135205/http://e-qanun.az/framework/1832}}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:СБКФ әгъзалары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан ССР халык артистлары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан артистлары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан ССР дәүләт премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Сталин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:XX гасыр актрисалары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан театр актрисалары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан кино актрисалары]]
[[Төркем:ССРБ актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:Бакыда вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1999 елда вафатлар]]
[[Төркем:23 ноябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Бакыда туганнар]]
[[Төркем:1920 елда туганнар]]
[[Төркем:8 гыйнвар көнне туганнар]]</text>
      <sha1>1q9wjfoyz02csl0fcaw1ci8my2e3bqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Питер.Татар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460311</id>
    <revision>
      <id>5840214</id>
      <parentid>5752514</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T14:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RavilZakirov</username>
        <id>37427</id>
      </contributor>
      <comment>/* Чаралар */</comment>
      <origin>5840214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16643" sha1="4vz0ofx1j87rvjtpndxr4kdr7g9np3z" xml:space="preserve">{{Сайт|исем=Питер.Татар|логотип=Логотип &quot;Питер Татар&quot; (2024).jpg|Төр=[[портал]]|Телләр=[[татар теле]], [[рус теле]]|Урнашу=[[Санкт-Петербург]]|Хуҗасы=[[Равил Закиров]]|Эшли башлау вакыты=[[15 май]] [[2019]]|URL=https://piter.tatar}}

'''Piter.tatar''' яки '''Питер Татар''' — [[Санкт-Петербург]] һәм [[Ленинград өлкәсе]] татарларының мәгълүмати-яңалыклар порталы, 2019 елда Татарстан Республикасының Санкт-Петербургтагы һәм Ленинград өлкәсендәге Даими вәкиллеге инициативасы буенча Равил Закиров нигез салган. Порталга Равил Закиров, Санкт-Петербургтагы татар җәмәгать эшлеклесе ия. Портал төбәктәге татар иҗтимагый оешмалары эшчәнлеген яктырта һәм укучыларга алда торган татар мәдәни-иҗтимагый чаралары турында хәбәр итә. Порталда шәһәрнең һәм башка регионнарның татар журналистларының мәкаләләре бастырыла.

== Тарихы ==
Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе татарлары порталы 2019 елның 15 маенда Татарстан Республикасының Санкт-Петербургтагы һәм Ленинград өлкәсендәге Даими вәкиллеге инициативасы белән эшли башлады. Портал төбәкнең татар бергәлекләре эшчәнлеген яктырткан һәм татар чаралары турында яңалыклар һәм афишалар урнаштырган.

2019 елның 31 октябрендә портал мөхәррире Равил Закиров инициативасы белән шәһәрнең татар җәмәгатьчелеге вәкилләрен җыйган түгәрәк өстәл форматында [[Санкт-Петербург татар медиафорумы]] уза.

2020 елның мартыннан башлап, короновирус пандемиясе чорында портал онлайн форматта актив чаралар үткәрә башлады, алар арасында ТАССРның 100 еллыгына һәм Җиңүнең 75 еллыгына багышланган чаралар да бар.

2020 елның 31 октябрендә II Петербург Татар Татар Медиафорумы онлайн форматта узды, ә бераз соңрак (12 декабрьдә) «Нур» газетасының 115 еллыгына багышланган онлайн конференция булды: Татарстан вакытлы матбугат басмалары: ретроспектива һәм киләчәк.

III Петербург Татар Медиафорумы «Татар коммуникацияләр платформалары — йөзгә-йөз» нәтиҗәләре буенча (2021 елның 21 ноябрьдә) [https://portalunion.tatar/ Татар Порталлары Берлеге] оештырылды.

2022 елның декабрендә портал «Белем Җәүһәрләре» (Татнетны үстерү фонды) XIII халыкара интернет-проектлар конкурсы лауреаты булды.

2023 елда портал «Миллиард. Татар» шорт-листына «2023 елгы татарлар турында иң яхшы медиа проект» номинациясендә эләгә, ә порталның шеф-мөхәррире Равил Закиров «2023 елгы татарлар» топ-100 рейтингына эләгә.

Хәзерге вакытта портал төбәк һәм Татарстанның татар, рус һәм инглиз телләрендәге яңалыкларын яктырта, онлайн интервью, лекцияләр, концертлар һәм башка чаралар үткәрә, шулар исәбендә Петербург Татар Медиафорумы. Портал төбәктә (СЗФО), илдә (ТР, РБ һәм башка регионнар) һәм чит илләрдә (Европа, Төркия, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Австралия, Канада) татар берләшмәләре һәм массакүләм мәгълүмат чаралары белән хезмәттәшлек итә. Портал төбәкнең татар һәм татар бергәлекләрен мәгълүмати киңлектә агарту һәм интеграцияләү максатыннан онлайн чаралар үткәрә.

== Чаралар ==

=== 2026 ===

* [https://piter.tatar/2026/02/21/oni-pobedili-v-dzhalil-kvize-uznaj-ih-imena/ Җәлил-квиз]
* [https://piter.tatar/2026/02/23/obyavlyaem-imena-pobeditelej-konkursa-ii-rolikov-posvyashhyonnyh-muse-dzhalilyu/ Муса Җәлилгә багышланган ЯФ-видеороликлар конкурсы]
* [https://piter.tatar/2026/04/27/tukaj-kvizybyzda-kemnar-zhinggan-zhingychelar-belan-tanyshtyrabyz/ Тукай-квиз]
* [https://piter.tatar/2026/04/29/pobediteli-konkursa-ii-videorolikov-po-gabdulle-tukayu-uzhe-izvestny/ Габдулла Тукайга багышланган ЯФ-видеоликлар конкурсы]
* [https://piter.tatar/2026/05/02/zavershilsya-tukaj-marafon-pozdravlyaem-uchastnikov/ Тукай-марафон]

=== 2025 ===

* [https://piter.tatar/2025/02/23/nasyjri-kvizybyzda-kemnar-zhinggan/ Квиз «Каюм Насыйрига — 200»]
* [https://piter.tatar/2025/02/24/musa-zhalil-kvizy-zhingychelare-belan-tanyshtyrabyz/ Җәлил-квиз]
* [https://piter.tatar/2025/06/14/speshim-poznakomit-vas-s-pobeditelyami-nashego-konkursa-fotografij-i-video-s-sabantuya/ Конкурс #ПитерТатарСабантуй]

=== 2024 ===

* [https://piter.tatar/2024/02/18/zhalil-buencha-viktorinada-dilara-josypova-zhinde/ Җәлил-квиз]
* [https://piter.tatar/2024/05/01/final-tukaj-kvizy-2024-natizhalare/ Тукай-квиз]
* [https://piter.tatar/2024/11/18/sankt-peterburgtagy-tatar-milli-yzagenda-tatarcha-belasenme-viktorinasy-bulyp-uzdy-anda-fajda-zhamgyyate-komandasy-zhinde/ «Татарча беләсеңме?» викторинасы]
* [https://piter.tatar/2024/12/30/vstrechajte-novogodnij-onlajn-konczert-ot-portala-piter-tatar/ Яңа ел онлайн концерты «Питер Татар» (2025)]

=== 2023 ===

* [https://piter.tatar/2023/05/01/tukaj-kviz-2023-zhinychelare/ Тукай-квиз]
* [https://piter.tatar/2023/12/29/novogodnij-onlajn-konczert-piter-tatar-2024/ Яңа ел онлайн концерты «Питер Татар» (2024)]

=== 2022 ===

* [https://piter.tatar/2022/04/24/pobediteli-tukaj-kviza-2022/ Тукай-квиз]
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLs3MWGbxOOVrBym2Hit5HLB2j5ij7NZbs Татар Порталлары Берлегенең онлайн-очрашулары] (һәр ай)
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLs3MWGbxOOVrHk-A1FOgfJruUmKRnZaDs Татарлар белән видео-интервьюләр]
* [https://piter.tatar/2022/12/30/novogodnij-onlajn-konczert-31-dekabrya-v-16-00/ Яңа ел онлайн концерты «Петербургта Шәрекъ киче» (2023)]

=== 2021 ===
* Видеофлешмоб#минтатар.&lt;ref&gt;[https://piter.tatar/2021/11/07/bez-tatarlar-mintatar/ Видеофлешмоб#минтатар.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=yUo3JZ5pv9o youtube.com. Видеофлешмоб#минтатар]&lt;/ref&gt;
* ТР телләр һәм халык бердәмлеге елына багышланган онлайн сабантуй концерты.&lt;ref&gt;[https://piter.tatar/2021/07/02/onlajn-sabantuj-konczert/ ТР телләр һәм халык бердәмлеге елына багышланган онлайн сабантуй концерты]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=BVb2WUpHWEs youtube.com ТР телләр һәм халык бердәмлеге елына багышланган онлайн сабантуй концерты]&lt;/ref&gt;
* Казан шәһәренең 175 нче мәктәбендә теракт корбаннары истәлегенә мемориал турында видео.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=65MgxMOdud0 Казан шәһәренең 175 нче мәктәбендә теракт корбаннары истәлегенә мемориал турында видео.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZK8_QPZHzUc Казан шәһәренең 175 нче мәктәбендә теракт корбаннары истәлегенә мемориал турында видео.]&lt;/ref&gt;
* Видеофлешмоб #tukaylingua&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=pp2__UbSevk Видеофлешмоб #tukaylingua.]&lt;/ref&gt;
* Муса Җәлил истәлегенә багышланган чара видеосы.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=7qPBCVo-hkM Муса Җәлил истәлегенә багышланган чара видеосы.]&lt;/ref&gt;
* Татарлар турында лекцияләр циклы.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/playlist?list=PLs3MWGbxOOVoK8thbF8JCNvO9X4Bxeitz Татарлар турында лекцияләр циклы]&lt;/ref&gt;
* [https://www.youtube.com/watch?v=K4MPE6GXIaw III Санкт-Петербург Татар Медиафорумы (21.11)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=2nOaDi96vMY Яңа ел онлайн концерты (2022)]

=== 2020 ===

* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLs3MWGbxOOVrHk-A1FOgfJruUmKRnZaDs Татарлар белән видео-интервью циклы]
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLs3MWGbxOOVrV1XrbgZu-r3unYHMWblMs Фикер экспертлары белән видео-интервью циклы]
* [https://piter.tatar/2020/04/23/v-den-tatarskogo-yazyka-projdet-onlajn-viktorina-tukaj-kviz/ Тукай-квиз]
* [https://piter.tatar/2020/04/16/onlajn-konkurs-chteczov-stihov-gabdully-tukaya/ Укучылар конкурсы #тукайвспб (майда)]
* [https://piter.tatar/2020/05/30/aulak-%d3%a9j-onlajn/ Телемост «Аулак Өй» (июнь)]
* [https://piter.tatar/2020/06/09/12-iyunya-projdet-tatarskij-onlajn-konczert/ 12 июньдә бәйрәм онлайн концерты]
* [https://piter.tatar/2020/08/29/v-gorode-na-neve-startuet-festival-v-ramkah-dnej-tatarskoj-kultury-v-sankt-peterburge-i-leningradskoj-oblasti/ Татар мәдәнияте фестивале (12 сентябрь)]
* [https://spbmf.tatar/ii-sankt-peterburgskij-tatarskij-mediaforum/ II Санкт-Петербург Татар Медиафорумы (31.10)]
* [https://spbmf.tatar/ «Нур» газетасының 115 еллыгына конференция: Татарстан вакытлы матбугат басмалары: ретроспектива һәм киләчәк (12.12)]
* [https://piter.tatar/2020/12/28/novogodnij-onlajn-konczert-peterburgtan-yana-el-kuchtanache/ Яңа ел онлайн концерты (2021)]

=== 2019 ===

* [https://www.youtube.com/watch?v=m3r4kLL7JXI Мөхлис Бубины искә алу кичәсе өчен видео]
* [https://www.youtube.com/watch?v=sH80UVbOOqg Җәлил укуларының видеосы]
* [https://spbmf.tatar/glavnaya-stranicza/ I Петербург Татар Медиафорумы]

== Проектлар ==

* [https://www.youtube.com/c/PiterTatar Лекция һәм интервью видеосы]
* [https://spbmf.tatar/ Петербург Татар Медиафорумы]
* [https://portalunion.tatar/ Татар порталлары берлеге]
* [https://band.link/eittembit Подкаст «Әйттем бит»]

== Бүләкләр ==
[http://konkurs.belem.ru/node/1661 XIII халыкара интернет-проектлар конкурсы «Белем Җәүһәрләре»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221222000947/http://konkurs.belem.ru/node/1661 |date=2022-12-22 }} (ТатНетны үстерү фонды):

* 1 нче урын «Иң файдалы һәм популяр татар видеоблогы/видеоканал» номинациясендә
* 3 нче урын «Иң файдалы һәм популяр татар мобиль сервисы, скрипт яки кушымта» номинациясендә
* Лауреат «Мәдәният, туризм һәм милләтләр дуслыгы өлкәсендә иң файдалы һәм популяр интернет-проект» номинациясендә

== Төркем ==
Порталның эше Петербургның татар блогерлары һәм журналистлары командасы тарафыннан хуплана:

* [[Равил Закиров]] — баш мөхәррир, продюсер, администратор
* Фирая Рәшитова — мәдәни-агарту эше буенча киңәшче, мәкаләләр авторы
* [[Ринат Мәһдиев]] — иҗтимагый элемтәләр буенча киңәшче
* Зария Хәсәнова — журналист, татар телендәге мәкаләләр авторы
* Катифа Гайнетдинова — журналист, телевидение алып баручысы, PR
* Линара Николашкина — журналист, фотожурналист, мәдәни-массакүләм чаралар күзәтүчесе
* Фәридә Гренда — журналист, мәдәни-массакүләм чаралар күзәтүчесе
* Гүзәл Садыкова — журналист
* [[Максим Кузнецов]] — КазФҮ фәнни хезмәткәре, татар һәм рус телләрендәге мәкаләләр авторы
* Ася-Августа Никифорова — журналист, мәдәни-массакүләм чаралар күзәтүчесе

Порталга даими ярдәм итә торган авторлар һәм мәгълүмат партнерлары:

* [https://tatspb.tatarstan.ru/ ТРның СПб һәм ЛО дагы Даими вәкиллеге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817213536/https://tatspb.tatarstan.ru/ |date=2021-08-17 }} ([[Ренат Вәлиуллин (1972)|Ренат Вәлиуллин]], Дамир Сабиров, Шамил Шәяхмәтов)
* [[Бөтендөнья татар конгрессы]] (Казан)
* [[Ак калфак - Нева|«Ак калфак — Нева»]] хатын-кызлар иҗтимагый оешмасы (Фирая Рәшитова)
* Санкт-Петербургның татар журналистлары клубы (Зария Хәсәнова, Рәхим Теляшов, Альмира Таһирҗанова)

== Сылтамалар ==

=== Web-сайт ===
https://piter.tatar/

=== Max ===
[https://max.ru/join/xI9Z-jCM12bMe7XevMc4GK78tFBXxN6KCetGqQDOYuI Яңалыклар каналы]

[https://max.ru/join/eUCkzidHGrl_TK0EYyDbmwbMZCO9HQGyhwROroEb0gI Афиша каналы]

=== Telegram ===
https://t.me/piter_tatar

https://t.me/afisha_piter_tatar

=== ВКонтакте ===
https://vk.com/piter_tatar

=== Одноклассники ===
https://ok.ru/piter.tatar

=== RuTube ===
https://rutube.ru/channel/25805232/

=== YouTube ===
https://www.youtube.com/c/PiterTatar

=== Instagram ===
https://www.instagram.com/piter.tatar/

=== Facebook ===
https://www.facebook.com/pitertatar/

=== Twitter ===
https://twitter.com/piter_tatar/

=== TikTok ===
https://www.tiktok.com/@piter_tatar

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{TurkicMarathon2021}}
{{Санкт-Петербург татар медиафорумы}}
{{Бу темага Татнетта|сүз%20төзмә= Питер.Татар |сүз+төзмә= Питер.Татар |süz%20tözmä = Piter.tatar}}

[[Төркем:Рунет]]
[[Төркем:Татар сайтлары]]
[[Төркем:Санкт-Петербург татарлары]]</text>
      <sha1>4vz0ofx1j87rvjtpndxr4kdr7g9np3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сәмәд Вургун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460667</id>
    <revision>
      <id>5840405</id>
      <parentid>5764588</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15985" sha1="3jx8e7wsa46zsr4x3qbkl53uvg7l8n6" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}

{{Шәхес}}

'''Сәмәд Вургун''' ({{lang-az|Səməd Vurğun}}; чын исеме — '''Сәмәд Йосыф улы Вәкилов''', {{lang-az|Səməd Yusif oğlu Vəkilov}}); [[1906 ел]]ның [[21 март]]ы —[[1956 ел]]ның [[27 май|27 мае]]) — [[Азәрбайҗан]] [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|совет]] [[Шагыйрь|шагыйре]], [[Драматургия|драматург]] һәм җәмәгать эшлеклесе. [[Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы|Азәрбайҗан ССР]] гимны сүзләренең авторларының берсе ([[Сөләйман Рөстәм]] һәм Хөсәен Ариф белән бергә).

Азәрбайҗан ССРның беренче Халык шагыйре (1956), Азәрбайҗан ССР Фәннәр академиясе академигы (1945). Ике Сталин премиясе лауреаты (1941, 1942). 1940 елдан [[Советлар Берлеге коммунистик фиркасе|СБКФ]] әгъзасы.

== Тормыш юлы ==
Сәмәд Вәкилов 1906 елның 8 (21) мартында Казах өязенең Юхара Салахлы авылында (хәзер Азәрбайҗан Республикасының Казах районы) туа. Сәмәдкә 6 яшь булганда, әнисе вафат була, ул әтисе һәм әнисе ягыннан әбисе — Әйшә ханым тәрбиясендә кала&lt;ref name=&quot;Самед2&quot;&gt;{{cite web|title=Самед Вургун: Биография|publisher=|url=http://samedvurgun.com/ru/index.php|accessdate=2021-07-20|archivedate=2017-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170923194339/http://samedvurgun.com/ru/index.php}}&lt;/ref&gt;. Земство мәктәбен тәмамлагач, 1918 елда гаилә [[Казах (шәһәр)|Казахка]] күчә, Сәмәд бердәнбер абыйсы Мәхтихан Вәкилов белән (1902—1975) Казах укытучылар семинариясенә керә. 1922 елда әтисе, ә бер ел соңрак әбисе вафат була, шуннан соң шагыйрь һәм аның абыйсын тәрбияләү аларның туганнан туган апасы Хангыза Вәкиловага күчә.

Сәмәд Вургунның беренче әсәре — «Яшьләргә мөрәҗәгать» шигыре 1925 елда [[Tbilisi|Тифлисның]] «Ени Фикир» («Яңа фикер») газетасында басмага чыга&lt;ref name=&quot;Самед2&quot; /&gt;.

[[Казах (шәһәр)|Казах]], [[Гәнҗә]] һәм [[Куба (шәһәр)|Кубада]] авыл мәктәпләрендә әдәбият укыта. Ике ел [[Мәскәү дәүләт университеты|Мәскәү университетында]] укый (1929—1930), аннары укуын Азәрбайҗан педагогика институтында дәвам итә.

1945 елда ул Азәрбайҗан ССР Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы итеп сайлана. 2-4 чакырылыш [[ССРБ Югары Шурасы|ССРБ Югары Советы]] депутаты (1946—1956).

Совет чорында Сәмәд Вургун Азәрбайҗан ССРның Коммунистлар партиясенең Үзәк комитетының беренче секретаре [[Мирҗәгъфәр Бәкиров]] белән дустанә мөнәсәбәттә була&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.contact.az/ext/news/2018/1/free/Social/ru/68470.htm|title=Если сталинисты вновь героизируются, значит это кому-то нужно...|publisher=Contact.az|accessdate=2018-01-23|archivedate=2018-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123132317/http://www.contact.az/ext/news/2018/1/free/Social/ru/68470.htm}}&lt;/ref&gt;.

Сәмәд Вургун 1956 елның 27 маенда вафат була. [[Бакы]]да Шәрәфле каберләр аллеясында җирләнгән.

== Иҗат ==

Сәмәд Вургунның беренче әсәре — «Яшьләргә мөрәҗәгать» шигыре 1925 елда Тифлисның «Яңа фикер» газетасында дөнья күрә. Ул семинария тәмамлану уңаеннан язылган була. Шагыйрьнең беренче китабы — «Шагыйрь анты» китабы 1930 елда чыга&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.literatures.ru/vurgun.php|title=Архивированная копия|accessdate=2008-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080925225609/http://www.literatures.ru/vurgun.php|archivedate=2008-09-25|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

Шагыйрьнең иҗатында [[Бөек Ватан сугышы]] аерым әһәмияткә ия. Сугыш елларында шагыйрь 60тан артык шигырь, берничә поэма, шул исәптән «Бакы дастаны» поэмасын иҗат итә. Бу елларда Сәмәд Вургунның шигъри даны киңәя. «Украина партизаннарына» шигыре язылган листовкалар самолёттан партизаннарга ярдәм итү өчен украина урманнарына ташлана. 1943 елда Америкада Вургунның «Әнинең юл теләкләре» шигыре сугышка каршы әсәрләр конкурсында югары бәя ала. Бөтендөнья шигъриятенең хәрби темага аерып чыгарылган 20 иң яхшы шигырь арасында Нью-Йоркта басылып чыккан һәм хәрби хезмәткәрләр арасында таратылган&lt;ref name=&quot;Ключ2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://open.az/index.php?newsid=2774|title=Выдающиеся Личности — Самед Вургун|accessdate=2008-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100117075653/http://open.az/index.php?newsid=2774|archivedate=2010-01-17|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Шул ук елны Бакыда аның инициативасы белән хәрби чаралар үткәрү һәм фронтовиклар белән очрашу өчен [[Мөхәммәт Фөзүли]] исемендәге Интеллигенция йорты ачыла.

=== Поэмалар ===

* «Комсомол поэмасы» (1928—1956, 1 нче өлеш — 1933),
* «Вакыйга» (1932),
* «Мурадхан» (1933),
* «Хумар» (1933),
* «Локбатан» (1933),
* «Авыл иртәсе» (1933),
* «Үлем эскәмиясе» (1934),
* «Ачы истәлекләр» (1935),
* «Егерме алты» (1935),
* «Асылма» (1935),
* «Һәлак булган мәхәббәт» (1935),
* «Фетнә» (1936),
* «Сүз Басти колхозчысы турында» (1937),
* «Бакинский дастаны» яки «Дастан Бакы» (1944) һ. б.

=== Пьесалар ===

* «Вагыйф» (1937). Сәмәд Вургун әсәрендә Мулла Панах Вагыйфның фаҗигале язмышын сурәтли.
* «Ханлар» (1939) революционер Ханлар Сәфәрәлиев тормышына багышланган.
* «Фәрхәд һәм Ширин» (1941) — [[Низами Гәнҗәви|Низаминың]] «Хөсрәү вә Ширин» поэмасы мотивлары буенча шигырь драмасы.
* «Кеше» (1945 ).

=== Тәрҗемәләр ===

* 1936 елда Сәмәд Вургун [[Александр Пушкин]]ның «[[Евгений Онегин]]» романын азәрбайҗан теленә тәрҗемә итә һәм бу тәрҗемә өчен Пушкин комитеты тарафыннан А. С. Пушкинның Медале белән бүләкләнә.
* 1936 елда Сәмәд Вургун [[Şota Rustaveli|Шота Руставелинең]] «Юлбарыс тиресендә витязь» поэмасының бер өлешен күчерә һәм Грузин ССРның Мактау грамотасы белән бүләкләнә.
* 1939 елда Сәмәд Вургун [[Низами Гәнҗәви]]нең «Ләйлә вә Мәҗнүн» поэмасын тәрҗемә ит
* Ул [[Тарас Шевченко]], [[Максим Горький]], Илья Чавчавадзе һәм [[Җамбыл Җабай улы|Җамбылның]] кайбер әсәрләрен тәрҗемә итә.

== Бүләкләр ==

* Азәрбайҗан ССРның халык шагыйре (1956)
* Азәрбайҗан ССРның мактаулы сәнгать эшлеклесе (1943 елның 17 июне)
* Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1941) — «Вагыйф» спектакле өчен (1937)
* Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1942) — «Фәрхәд һәм Ширин» спектакле өчен (1942)
* Ике [[Ленин ордены]] (1936 елның 27 гыйнвары, 1956 елның 24 марты)
* [[Кызыл Байрак Хезмәт ордены]]
* [[Хөрмәт Билгесе ордены|«Хөрмәт]] [[Хөрмәт Билгесе ордены|Билгесе» ордены]] (1939 елның 31 гыйнвары)
* «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале.

== Гаилә ==
Ул Хавәр Мирзабәковага өйләнгән була. Өч баласы булган:

* Улы: Йосыф Сәмәд улы — Азәрбайҗан халык язучысы һәм Вагыйф Сәмәд улы — Азәрбайҗан халык шагыйре.
* Кызы: Айбәниз Вәкилова — Атказанган мәдәният хезмәткәре.

== Хәтер ==

* 1961 — Бакыда шагыйрьгә һәйкәл куела (скульптор — [[Фуат Габдерахманов]]);
* 1975 — Бакыда Сәмәд Вургунның эшләгән квартирада шагыйрьнең Музей-йорты ачыла. Музей-йорт Азәрбайҗанда аерым шәхескә багышланган беренче мемориаль музей була. Йортта ул чорның танылган мәдәният эшлеклеләре җыела&lt;ref&gt;[http://www.trend.az/life/socium/2249438.html В Баку состоялось открытие после капремонта Дома-музея Самеда Вургуна (ФОТО)]&lt;/ref&gt;;
* 1976 — композитор [[Рауф Хаҗиев]] аңа багышланган кантата яза;
* 1976 — аның хөрмәтенә ССРБның почта маркасы чыгарыла;
* 2006 — шагыйрьнең 100 еллыгы уңаеннан Азәрбайҗанның почта маркасы чыгарыла.
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot; class=&quot;center&quot; caption=&quot;Почта маркалары&quot;&gt;
Файл:Stamp of Azerbaijan 742.jpg|&lt;small&gt;Азәрбайҗан мөһере, 2006&lt;/small&gt;
Файл:USSR stamp (Samed Vurgun, 1976).jpg|&lt;small&gt;ССРБ маркасы, 1976&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;'''Сәмәд Вургун исеме белән аталган:'''

* Азәрбайҗан дәүләт рус драма театры
* [[Киев]]тагы китапханә&lt;ref name=&quot;ksam2&quot;&gt;{{Citation |title=Самед Вургун (1906—1956)- выдающийся азербайджанский поэт |url=http://www.ksam.org/index.php?mtype=news1&amp;mid=262 |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101008142121/http://ksam.org/index.php?mtype=news1&amp;mid=262 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Болгария]]дә техникум&lt;ref name=&quot;ksam2&quot; /&gt;
* [[Дүшәнбе]]дәге 257 номерлы мәктәп&lt;ref name=&quot;ksam2&quot; /&gt;
* [[Мәскәү]], [[Акчабәди]] һәм [[Бакы]] урамнары, шулай ук Азәрбайҗанның Казах өлкәсендәге шәһәр тибындагы торак пункт (1930 елларга кадәр Грюнфельд, 1990 елга кадәр — Калининкенд)
* [[Казах (шәһәр)|Казахтагы]] 2 нче номерлы урта мәктәп
* Мәскәүдә шул ук исемдәге урам
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Statue of Samad Vurgun in Quba (1).jpg|[[Куба (шәһәр)|Кубада]] Сәмәд Вургун һәйкәле
Файл:Səməd Vurğunun büstü (Bankə) (1).JPG|Банкә посёлогында Сәмәд Вургун бюсты
&lt;/gallery&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20190524045853/http://samadvurgun.com/ Рәсми сайт]
* Вургун, Самед // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Советская энциклопедия, 1969—1978.
* [http://www.sovross.ru/old/2006/53/53_3_4.htm Влюблённый в народ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226173310/http://www.sovross.ru/old/2006/53/53_3_4.htm |date=2018-12-26 }} // Газета «Советская Россия» N 53 (12827), четверг, 11 мая 2006 г.
* [http://magazines.russ.ru/druzhba/2006/3/vu2.html Философия жизни. Перевод Бориса Пастернака]
* [https://www.youtube.com/watch?v=5s3Cu84jzbE Самед Вургун. Кавказ. Перевод Константина Феоктистова (аудио)]

== Әдәбият ==

* ''Бабаев Г.'' Самед Вургун: Очерк творчества. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Советский писатель, 1981.
* ''Ваһабзадə Б.'' Сəмəд Вурғун. — Бакы: Ҝəнҹлик, 1984.

{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Псевдоним астында билгеле әдипләр]]
[[Төркем:ССРБ Язучылар берлеге әгъзалары]]
[[Төркем:СБКФ әгъзалары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан телле шагыйрьләр]]
[[Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Ленин ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Сталин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан ССР атказанган сәнгать эшлеклеләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан драматурглары]]
[[Төркем:ССРБ драматурглары]]
[[Төркем:XX гасыр драматурглары]]
[[Төркем:Әлифба буенча драматурглар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:XX гасыр шагыйрьләре]]
[[Төркем:ССРБ шагыйрьләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан халык шагыйрьләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр]]
[[Төркем:Бакыда вафатлар]]
[[Төркем:1956 елда вафатлар]]
[[Төркем:27 май көнне вафатлар]]
[[Төркем:1906 елда туганнар]]
[[Төркем:21 март көнне туганнар]]</text>
      <sha1>3jx8e7wsa46zsr4x3qbkl53uvg7l8n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сөләйман Рөстәм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460698</id>
    <revision>
      <id>5840406</id>
      <parentid>5764593</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12166" sha1="l3uvtz6tqfmprigmarryn4egnihqfh9" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}

{{Шәхес|туу җире=[[Новханы]], [[Бакы уезды]], [[Бакы губернасы]], [[Россия империясе]]}}

[[Файл:Stamp_of_Azerbaijan_741.jpg|уңда|мини|200x200пкс|Азәрбайҗанның почта маркасы, 2006 ел]]
'''Сөләйман Рөстәм''' ({{lang-az|Süleyman Əliabbas oğlu Rüstəmzadə}}; [[1906 ел|1906]] — [[1989 ел|1989]]) — [[Азәрбайҗан]] [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|совет]] [[Шагыйрь|шагыйре]], [[Драматургия|драматург]], җәмәгать эшлеклесе&lt;ref name=&quot;autogenerated12&quot;&gt;{{cite web|url=http://bse.chemport.ru/sulejman_rustam.shtml|title=Сулейман Рустам|publisher=Большая советская энциклопедия|lang=ru|accessdate=|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418130354/http://bse.chemport.ru/sulejman_rustam.shtml|archivedate=2015-04-18}}&lt;/ref&gt;.  [[Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы|Азәрбайҗан ССР]] гимны сүзләренең авторларының берсе ([[Сәмәд Вургун]] һәм Хөсәен Ариф белән бергә).

Азәрбайҗан ССРның Халык шагыйре (1960). [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1976). 1940 елдан [[Советлар Берлеге коммунистик фиркасе|СБКФ]] әгъзасы.

== Тормыш юлы ==
1906 елның 12 мартында Новхан авылында (хәзер Азәрбайҗанның Апшерон районы) тимерче гаиләсендә туа&lt;ref&gt;{{книга|автор=Гулиев А. К.|заглавие=Сүлейман Рүстәм (библиография)|язык=az|ссылка=http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=262513&amp;pno=7|место=Баку|издательство=Гызыл Шәрг|год=1950|страницы=8|страниц=94}}&lt;/ref&gt;.

Революциягә кадәр рус-татар мәктәбендә укый. Ул вакытта мәктәптә [[Сөләйман Сани Ахундов]] директор һәм педагог була, Сөләйман Рөстәм язганча, ул анарда әдәбият белән кызыксыну уята, ә ул чордагы танылган педагоглар — М. Вәзиров, Р. Таиров, А. Исрафилбәйли бу кызыксынуны ныгыта. Аннан соң ул Бакы электр техникумына укырга керә, аннан соң — [[Бакы дәүләт университеты|Азәрбайҗан дәүләт университетының]] көнчыгыш факультетына укырга керә, анда [[Җәфәр Җаббарлы]], [[Әфрасияб Бәдәлбәйли]], [[Вәли Хулуфлу]] аның курсташлары булалар, күренекле язучы Әбдүррәһимбәк Ахвердиев аларның педагогы була&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.azcongress.ru/article.php?549|title=К 100-летию со дня рождения Сулеймана Рустама|publisher=Издание Всероссийского Азербайджанского Конгресса|lang=ru|archiveurl=https://archive.today/20120722094809/http://www.azcongress.ru/article.php?549|archivedate=2012-07-22|accessdate=2010-02-17|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

1929 елда [[Мәскәү дәүләт университеты]]ның әдәбият һәм сәнгать факультетында белем алуын дәвам итә. 1937 елдан башлап [[Мәшәди Әзизбәков]] исемендәге Азәрбайҗан дәүләт драма театры директоры булып эшли. 1971—1989 елларда ул Азәрбайҗан ССРның Югары Советы рәисе. Сөләйман Рөстәм шагыйрь генә түгел, тәрҗемәче, әдәбиятчы да булган. Ул [[Низами Гәнҗәви|Низаминың]] «Серләр хәзинәсе»н (Аббасали Саровлу белән берлектә), [[Иван Крылов]], [[Александр Грибоедов]], [[Александр Пушкин]], [[Михаил Лермонтов]], Николай Некрасов һ. б. әсәрләрен туган теленә тәрҗемә итә&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030302&amp;page=484&amp;format=html|title=Введенский Б.А.  Большая советская энциклопедия Том 37=Большая советская энциклопедия Второе издание|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/670aPcWUG?url=http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030302|archivedate=2012-04-18|accessdate=2010-02-23|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Рөстәм әсәрләре дөньяның күп телләренә, шул исәптән рус теленә тәрҗемә ителгән.

Рөстәм «Эдебийет газети» («Әдәби газета») газетасының баш мөхәррире булып эшли. Азәрбайҗанның, ССРБның күп кенә дәрәҗәле премияләре лауреаты&lt;ref name=&quot;autogenerated12&quot; /&gt;.

1989 елның 10 июнендә вафат була. [[Бакы]]да Шәрәфле каберләр аллеясында җирләнгән.

== Хәтер ==

* 2006 елда Азәрбайҗанның Сөләйман Рөстәмгә багышланган почта маркасы чыгарыла.
* Бакыда аңа мемориаль такта куелган&lt;ref&gt;[http://vatan.org.ru/photo/pamjatniki_azerbajdzhana/pamjatniki/42-0-2657 Памятники Азербайджана]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* Бакыдагы урам аның исемен йөртә.

== Иҗат ==
1927 елда язылган беренче шигырь җыентыгы — «Кайгыдан шатлыкка», шагыйрьнең 20 нче елларда иҗат ителгән күп кенә шигырьләре («Партизан Али», «Кулсыз герой») комсомолга, гражданнар сугышына, Совет власте өчен көрәшчеләрнең батырлыгына багышлана.

1930 нчы елларда («Төн романтикасы») иҗат иткән әсәрләрнең төп тематикасы —  коллектив хезмәт романтикасын торгызу. «Яхшы иптәш» поэмасы Муган далаларында мамык үстерүчеләрнең хезмәт батырлыгына багышлана. 1939—1940 елларда Рөстәм «Гачаг Наби» пьесасын иҗат итә.

[[Бөек Ватан сугышы]] елларында язылган патриотик шигырьләр («Көн киләчәк», «Азәрбайҗанның улларына», «Картның җавабы») совет кешеләренең батырлыгына һәм фидакарьлегенә, аларның дошманны җиңүгә какшамас ышанычына багышлана. Сөләйман Рөстәмнең «Ана һәм хат ташучы» (1942) шигыре зур популярлыкка казана.

Сугыштан соңгы елларда шагыйрь азәрбайҗан ярлыларының Ирандагы авыр тормышына һәм Совет Азәрбайҗанның сугыштан соңгы чәчәк атуына багышланган «Ике яр» шигырьләр җыентыгын яза. «Гафур йөрәге» поэмасында күкрәге белән командирын дошман пулясыннан каплаган сугыш герое Гафур Мамәдов образы торгызыла&lt;ref&gt;М. А. Дадашзаде. История Азербайджанской литературы. Издательство: «Маариф» — 1987&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләр ==

* Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1950) — «Ике яр» (1949) шигырьләр җыентыгы өчен.
* [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1976 елның 15 июне)
* өч [[Ленин ордены]] (шул исәптән 1946 елның 25 февралендә, 1976 елның 15 июнендә)
* ике [[Кызыл Байрак Хезмәт ордены]] (шул исәптән 1956 елның 29 октябре)
* [[Халыклар Дуслыгы ордены]] (1984 елның 16 ноябре)
* Азәрбайҗан ССРның халык шагыйре (1960)
* Азәрбайҗан ССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1943)
* Азәрбайҗан ССРның дәүләт премиясе

== Искәрмәләр ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Әдәбият ==

* ''М. А. Дадашзаде'' «История Азербайджанской литературы» Издательство «Маариф» — 1987

== Сылтамалар ==

* [https://azliterature.at.ua/index/0-12 Азербайджанская Литература — Сулейман Рустам (1906—1989)]
* [http://www.azcongress.ru/article.php?549 К 100-летию со дня рождения Сулеймана Рустама] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120722094809/http://www.azcongress.ru/article.php?549 |date=2012-07-22 }}
* [http://www.kataloq.net/v2/shexsler/Süleyman-Rüstəm-88 Suleyman Rustam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210723033104/http://www.kataloq.net/v2/shexsler/S%C3%BCleyman-R%C3%BCst%C9%99m-88 |date=2021-07-23 }} {{ref-az}}
* [http://bse.sci-lib.com/article107491.html Сулейман Рустам]
* [https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-jun-13-1989-2128287/ Некролог]

{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Бакы дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Азәрбайҗан ССР дәүләт премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:ССРБ Язучылар берлеге әгъзалары]]
[[Төркем:СБКФ әгъзалары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан телле шагыйрьләр]]
[[Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:Халыклар дуслыгы ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Ленин ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары]]
[[Төркем:Сталин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Азәрбайҗан драматурглары]]
[[Төркем:ССРБ драматурглары]]
[[Төркем:XX гасыр драматурглары]]
[[Төркем:Әлифба буенча драматурглар]]
[[Төркем:Азәрбайҗан тәрҗемәчеләре]]
[[Төркем:ССРБ тәрҗемәчеләре]]
[[Төркем:XX гасыр шагыйрьләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Азәрбайҗан халык шагыйрьләре]]
[[Төркем:ССРБ шагыйрьләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр]]
[[Төркем:Бакыда вафатлар]]
[[Төркем:1989 елда вафатлар]]
[[Төркем:10 июнь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1906 елда туганнар]]
[[Төркем:12 март көнне туганнар]]</text>
      <sha1>l3uvtz6tqfmprigmarryn4egnihqfh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәммәд Сәид Ордубади</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460821</id>
    <revision>
      <id>5840407</id>
      <parentid>5764568</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9255" sha1="8mwuyisnx7lh2fxljfnfalrr4yueprj" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}
{{Шәхес}}

'''Мәммәд Сәид Ордубади''' ({{lang-az|Məmməd Səid Ordubadi}}; [[1872 ел]]ның [[24 март]]ы, [[Урдабад|Ордубад]], [[Ирәван губернасы|Эриван губернасы]], [[Россия империясе]] — [[1950 ел]]ның [[1 май|1 мае]], [[Бакы]], [[Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы|Азәрбайҗан ССР]]) — [[Азәрбайҗан]] Совет [[язучы]]сы, Азәрбайҗан ССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1938). 1930 елларда Азәрбайҗан әдәбиятында тарихи роман жанрына нигез салучы була&lt;ref&gt;{{книга|автор=Фейзуллаева А. Г.|заглавие=Азербайджанские писатели в России: роль контактных связей в историческом развитии национальной литературы|место=Баку|издательство=Элм|год=2006|страниц=321|страницы=129}}&lt;/ref&gt;.

== Тормыш юлы һәм иҗаты ==
Мәммәд Сәид Ордубади 1872 елның 24 мартында Нахчыван өязе [[Урдабад|Ордубад]] шәһәрендә «Фәһир» тәхәллүсе астында шигырьләр язган атаклы шагыйрь гаиләсендә туа&lt;ref&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər», — С. 139&lt;/ref&gt;. Әтисе вафат булганнан соң, 14 яшендә, әнисе белән ефәк фабрикасында эшли башлый. 1904 елда Ордубади үзенең «Qəflət» әсәрен яза.

Ордубадиның «Ваемсызлык» (1906) һәм «Ватан һәм ирек» (1907) шигырьләр җыентыкларында аның иреккә чакыру, наданлык һәм фанатизмны тәнкыйтьләү кебек сыйфатлар билгеләнә. [[Беренче Рәсәй инкыйлабы|1905—1907 еллар революциясе]], «[[Молла Нәсреддин]]» журналында хезмәттәшлек язучының революцион аңын формалаштыруга ярдәм итә. Сатирик әсәрләрендә язучы дин, руханилар һәм дворяннарга каршы көрәшә. Мәммәд Сәид бу вакытта [[Җүлфә]]гә күчә. Монда ул «Гуммет» социаль-демократик партиясенә керә&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər», — С. 140&lt;/ref&gt;.

Мәммәд Сәид Ордубадины [[Нахчыван]] төрмәсенә утырталар, соңрак [[Tbilisi|Тифлиска]], аннары [[Бакы]]дагы Баил төрмәсенә җибәрәләр. Аннан аны Царицынога җибәрәләр. Анда ул ришвәт биреп, паспорт ала һәм [[Ростов]]&lt;nowiki/&gt;ка күчә&lt;ref&gt;Dilqəm Əhməd, «Fərqlilər», — С. 142-143&lt;/ref&gt;. [[Бөек Октябрь инкыйлабы|Октябрь революциясеннән]] соң Ордубади компартия сафларына керә һәм [[Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре|Кызыл Гаскәр]] сафларына газеталарының берсендә эшләүче хезмәткәр була.

1920 елдан партиянең Бакы комитеты органы — «Йени йол» («Яңа юл») газетасының җаваплы мөхәррире була. 1926 елда Ордубади совет учреждениеләрендә бюрократизм һәм волокитага каршы көрәш турында актуаль пьеса яза.

«Ике малайның Ауропага сәяхәте» (1908), «Бәхетсез миллионер» (1914) романнарында мәгърифәтчелек идеяләре әйтелә, феодаль Иранда депотизм режимын тәнкыйтьләнә. 1933 елда «Тәбриз томанлы» романы чыга, анда 1908 елгы фарсы революциясен сурәтли, руханиларның, рус самодержавиесе һәм зур сәүдәгәрлекнең эшен тәнкыйтьли.

1935 елда [[Абдулмөслим Магомаев|Мөслим Магомаевның]] «Нәргиз» операсы өчен либретто яза&lt;ref&gt;{{книга|автор=Абасова Э. Г.|часть=Магомаев А. М.|заглавие=Музыкальная энциклопедия|ответственный=под ред. Ю. В. Келдыша|место=М.|издательство=Советская энциклопедия, Советский композитор|год=1976|том=3|ref=Абасова}}&lt;/ref&gt;.

1936 елда [[Гозәир Хаҗибәков]]ның «Көр улы» операсы өчен либретто яза (шагыйрь Хәбиб Исмаилов белән бергә)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/kroglu-i-literary-tradition|title=KÖROĞLU i. LITERARY TRADITION – Encyclopaedia Iranica|publisher=www.iranicaonline.org|accessdate=2019-04-07}}&lt;/ref&gt;.

1939 елда [[Әфрасияб Бәдәлбәйли]]нең «Низами» операсы өчен либретто яза.

Ордубади соңгы чордагы шигъри һәм беллетристик әсәрләрендә Кавказ арты советлаштыруы белән бәйле эшче әрмән, грузин һәм төрекләрне берләштерү идеясен үстерә («Арарат»); Азәрбайҗан буржуазиясенең таркалуын сурәтли («Зират»).

«Көрәшүче шәһәр» (1938), «Яшерен Бакы» (1940) романнарының төп эчтәлеге — Азәрбайҗанда азатлык хәрәкәте, бакы пролетариатының революцион көрәше.

Вакыйгалар урта гасыр Азәрбайҗанда барган «Кылыч һәм каләм» (1946—1948) романы шагыйрь [[Низами Гәнҗәви|Низами]] иҗатына багышланган. Шулай ук драматургик әсәрләр, операларның либреттолары һәм оперетлары язган;[[Александр Пушкин]], [[Михаил Лермонтов]], [[Акоп Акопян]] һ.б. әсәрләрен азәрбайҗан теленә тәрҗемә иткән.

[[Ленин ордены]], [[Хөрмәт Билгесе ордены]] һәм медальләр белән бүләкләнгән.

Мәммәд Сәид Ордубади 1950 елның 1 маенда вафат була. Бакыда Шәрәфле каберләр аллеясында җирләнгән.

== Хәтер ==
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;230&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Building in Baku where Ordubadi lived.jpg|&lt;small&gt;Бакыда Мәммәд Сәид Ордубади яшәгән йорт (Хагани ур., 19)&lt;/small&gt;
Файл:USSR stamp M.Ordubadi 1972 4k-3974.jpg|&lt;small&gt;Мәммәд Сәид Ордубадига багышланган ССРБ почта маркасы, 1950&lt;/small&gt;
Файл:Stamps of Azerbaijan, 2012-1048.jpg|&lt;small&gt;Мәммәд Сәид Ордубадиның 140 еллыгына багышланган Азәрбайҗан почта маркасы, 2012&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Әдәбият ==

* ''Аскеров, Бахтияр.'' Особенности исторических пьес М.С.Ордубади // Вестник Пятигорского государственного лингвистического университета. 2009 № 1 с.207-209

== Искәрмәләр ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Азәрбайҗан телле язучылар]]
[[Төркем:СБКФ әгъзалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча язучылар]]
[[Төркем:ССРБ язучылары]]
[[Төркем:XX гасыр язучылары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан язучылары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан ССР атказанган сәнгать эшлеклеләре]]
[[Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Ленин ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Азәрбайҗан журналистлары]]
[[Төркем:ССРБ журналистлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча журналистлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Бакыда вафатлар]]
[[Төркем:1950 елда вафатлар]]
[[Төркем:1 май көнне вафатлар]]
[[Төркем:1872 елда туганнар]]
[[Төркем:24 март көнне туганнар]]</text>
      <sha1>8mwuyisnx7lh2fxljfnfalrr4yueprj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нур (мәчет, Зәй)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461564</id>
    <revision>
      <id>5840339</id>
      <parentid>3819883</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T04:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11194" sha1="n5qrlcbfhlevqip4yr8b4iu6tcxfz3l" xml:space="preserve">{{УК}}
{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = Мәчет
|Татар атамасы                    = Нур
|Үз атамасы                       = Таҗетдин Ялчыгол исемендәге мәчет
|Рәсем                            = Нур_(Зәй).jpg
|Рәсем язуы                       = ''Зәй шәһәренең «Нур» мәчете''
|Рәсем зурлыгы                    = 250px
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = Россия
|Урнашу урыны статусы             = шәһәр
|Урнашу урыны                     = 423520, [[Татарстан]], [[Зәй шәһәре|Зәй]], Т. Ялчыгол ур., 16
|Координатлары                    = 55.317231, 52.064289
|Дин                              = [[Ислам]]
|Мәхәллә                          = [[ТР МДН]]&lt;br/&gt;Зәй районы мөхтәсибәте 
|Кайсы дини агымга карый          = 
|Бина төре                        = манарасы түбәсендә булган мәчет
|Архитектура стиле                = 
|Проект авторы                    = 
|Төзүче                           = 
|Нигезләүче                       =
|Беренче телгә алу                =
|Нигезләү                         = 
|Төп даталар                      = 1990 ― нигез салу&lt;br/&gt; 1993 ― ярымай урнаштыру&lt;br/&gt;1994 ― ачылу
|Юк ителгән                       =
|Төзелешнең башлануы              = 1990
|Төзелешнең тәмамлануы            = 1994
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = гамәлдә
|Сайт                             =
|Commons                          =
}}
{{мәгънәләр|Нур (мәчет)}}
'''«Нур»''', 1996 елдан [[Таҗетдин Ялчыгол исемендәге мәчет]] ― Татарстанның [[Зәй шәһәре]]ндә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). [[ТР МДН]] карамагындагы Зәй мөселман дини җәмгыяте җаваплылыгындагы оешма. 1996 елның 28 апреленнән татар дин әһеле, тарихчы, язучы [[Таҗетдин Ялчыгол]] (1768―1838) исемен йөртә.

== Тарих ==
[[1960-еллар]] башында шәһәр аксакаллары мөселман зиратын булдыруны, аңа юл, күперләр салдыруны кайгырталар. [[Җомга намазы|Җомга намазлары]], [[Ураза бәйрәме]], гает намазлары зиратта (яки шәхси йортларда) укыла. Мулла вазифасын 1960-елларда Салих, Зәйнетдин исемле, [[1970-еллар]]да Йосыпов фамилияле мөселманнар, [[1980-еллар]]да Әхкәметдин Искәндәров, [[1989 ел]]ның июненнән Мөнир Заһидуллин алып барган.

[[1988 ел]]ның [[17 август]]ында Зәй гражданнары халык депутатларының шәһәр советы башкарма комитетына мөселман җәмгыятен теркәү буенча гариза кертә. [[1989 ел]]ның [[29 декабрь|29 декабрендә]] 24 аксакал, шәһәр советы депутатлары Р. Г. Гыйбадуллин һәм Г. Г. Таҗетдинов катнашында мөселман җәмгыятенең беренче оештыру җыелышы уза. Җәмгыять  шурасы рәисе итеп Мөнир Заһидуллин сайлана. [[1990 ел]]ның [[февраль|февралендә]] Зәй шәһәренең мөселман җәмгыяте [[Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты|Татарстан АССР Министрлар Советы]] каршындагы Дин эшләре буенча комитетта теркәлү үтә. 1990 елның маенда Зәй шәһәр советы мәчет төзү өчен җир кишәрлеге бүлеп бирә. Шул ук вакытта мөселман җәмгыяте [[Үзәк диния нәзарәте|Европа һәм Себер мөселманнары Диния нәзарәтендә]] 230нчы сан белән теркәү уза. Мәчет өчен бүленеп бирелгән җирдә гыйбадәтләр кылу оештырыла башлый.

1990 елның 4 ноябрендә мөселман җәмгыяте рәисенең төзелеш буенча урынбасары Раиф Хафизов белән «Сельстрой» ПМК прорабы Ф. Ханов җитәкчелегендә тантаналы төстә булачак мәчетнең беренче нигез ташы салына.  Тантанада халык депутатларының Зәй шәһәр советы башкарма комитеты рәисе [[Валериан Некратов|Валериан Демьян улы Некратов]] (1950―2007), халык депутатларының Зәй район советы башкарма комитеты рәисе М. Камалюков, шәһәрнең сәнәгать предприятиеләре җитәкчеләре, [[Чаллы]], [[Түбән Кама]], [[Әлмәт]] һ. б. шәһәрләрдән мөселманнар катнаша &lt;ref&gt;[https://news.myseldon.com/ru/news/index/219172273 Главной мечети Заинска - 25 лет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230329025700/https://news.myseldon.com/ru/news/index/219172273 |date=2023-03-29 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Шул елда мәчетнең нигезен күтәрү эшләре төгәлләнә. 1991 елның гыйнварында мәчет төзү мәсьәләсе буенча мәхәллә җыены уза һәм яңа совет сайлана.

Мәчет төзелешенең матди чыгымнарын шәһәрнең эре сәнәгать предприятиеләре һәм оешмалары: [[Зәй металл конструкцияләр заводы|модульле металл конструкцияләре]] һәм [[Зәй автоагрегат заводы|автоагрегат]] заводлары, район һәм шәһәр хакимиятләре, шулай ук иганәче гражданнар күтәрешә.

[[1991 ел]]ның 6 сентябреннән мәчетнең имамы вазыйфасына Габдулла хәзрәт (Габдулла Әгъләметдин улы Әгъләмов) керешә.

[[1993 ел]]ның 7 октябрендә мәчетнең манарасына ярымай куела. Ярымай, манарага менүче баскыч проекты авторы ― Альберт Гайсин&lt;ref&gt;[[Зәй энциклопедиясе|Заинская энциклопедия]] (гл. редактор–составитель В. С. Малахов). [[Казан]]ь: Издательство Реноме, 1994, стр. 180-181.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

[[1994 ел]]ның [[26 август]]ында мәчет рәсми рәвештә ачыла. Тантанада [[Үзәк диния нәзарәте]] мөфтие [[Тәлгать Таҗетдин]] катнаша.

[[1996 ел]]да мәчеткә һәм мәчет урнашкан урамга [[Таҗетдин Ялчыгол]] исеме бирелә. Зәй районының беренче имам-мөхтәсибе Әнәс Салих улы Салихов ттырышлыгы белән Зәй мәхәлләсе һәм мәчет [[Үзәк диния нәзарәте|Европа һәм Себер мөселманнары Диния нәзарәтеннән]] [[ТР МДН]] карамагына күчерелә.

[[2011 ел]]дан, мәчет ачылуның 20 еллыгына (2014 елның 26 августы) багышлап, бинага ремонт ясала: мәчетнең су үтә торган түбәсе алыштырыла, идән җылытыла, керү-чыгу ишекләре, беренче кат тәрәзәләре яңага алыштырыла, тәһарәтханә зурайтыла&lt;ref&gt;[https://islam-today.ru/novosti/2013/12/17/mecet-nur-gotovitsa-k-20-letiu/  Мечеть «Нур» готовится к 20-летию.] islam-today.ru, 17.12.2013{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, гыйбадәт залына 54 лампочкалы өчъяруслы бәллүр люстра эленә.

{{цитата|автор=[[Рабит Батулла]], язучы | Сез матур мәчет салгансыз. Тышкы яктан ― компактлы, эчтән ― тыйнак, шул ук вакытта иркен. Бина традицион татар-болгар архитектурасы стиленә җавап бирә&lt;ref&gt;[http://dumrt.ru/ru/news/news_8162.html?curPos=52   Мечеть с двадцатилетней историей.] [[ТР МДН]] сайты, 23.10.2014&lt;/ref&gt;}}

== Имамнар ==
* 1991―1995 елларда ― Габдулла Әгъләметдин улы Әгъләмов
* 1995―2000 елларда ― Әнәс Салих улы Салихов
* 2000 елдан ― Риф (Гарифулла) Мөхәммәт улы Кашапов&lt;ref&gt;''Роза Илалтдинова.'' [http://zainsk-inform.ru/news/news/glavnoy-mecheti-zainska-25-let   Главной мечети Заинска – 25 лет.] Новости Заинска, 9.11.2019&lt;/ref&gt;
* 2016 елдан ― Фатих Фәрит улы Нуруллин

== Моны да карагыз ==
* [[Билал мәчете (Зәй)|Билал мәчете]]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* «Нур». // [[Зәй энциклопедиясе|Заинская энциклопедия]] (гл. редактор–составитель В. С. Малахов). [[Казан]]ь: Издательство Реноме, 1994, стр. 180-181.{{ref-ru}}
* ''Гариф Мәрданшин''. «Нур» мәчете: төзелеш тарихы (''китап'').
* ''Роза Илалтдинова.'' [http://zainsk-inform.ru/news/news/glavnoy-mecheti-zainska-25-let   Главной мечети Заинска – 25 лет.] Новости Заинска, 9.11.2019

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}{{Татарстан мәчетләре}}

{{Яхшы мәкалә}}

[[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]]
[[Төркем:Зәй мәчетләре]]
[[Төркем:Таҗетдин Ялчыгол хөрмәтенә аталган объектлар]]</text>
      <sha1>n5qrlcbfhlevqip4yr8b4iu6tcxfz3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Михаил Кроль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>481763</id>
    <revision>
      <id>5840408</id>
      <parentid>5756674</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12819" sha1="5yo3qsy2u0d9gohvfae7kbmjfrrv71o" xml:space="preserve">{{Татар җирләре җәмгыяте (2021)}}
{{Ук}}
'''Михаил Борисович Кроль''' ([[1879]]—[[1930]]) — галим-медик, невропатолог; [[Беларус Совет Социалистик Республикасы|Белорус ССР ы]] Фәннәр академиясе академигы (1931),, СССР Фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты (1939), БССР-ның атказанган фән эшмәкәре (1931, башка мәгълүматлар буенча — [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]]&lt;ref&gt;[http://letopis.msu.ru/peoples/3388 Кроль Михаил Борисович] // Летопись Московского университета&lt;/ref&gt;); совет неврология мәктәбенә нигез салучыларның берсе.

== Биографиясе ==
Михаил Василий улы Кроль [[1879 ел]]ның 18 февралендә (2 март) [[Минск]] шәһәрендә мещан гаиләсендә туган.

1896 елда Либава гимназиясен медаль белән тәмамлый һәм Мәскәү университетының медицина факультетына укырга керә, аны 1901 елда тәмамлый. Л.С.Минор җитәкчелегендә Алексеев амбулаториясенең неврология кабинеты невропатологы булып эшли, шул ук вакытта Мәскәүдә Яуза дәваханәсенең неврология бүлеге ординаторы булып эшли (1901—1906 елларда). Соңрак, 1906—1909 елларда — Мәскәү югары хатын-кыз курсларында нервы авырулары кафедрасы хезмәткәре (1906—1909 елларда),  1909—1914 елларда — кафедра ассистенты.

[[Беренче бөтендөнья сугышы|Беренче дөнья сугышы]] вакытында, 1914 елдан алып 1917 елга кадәр, Кроль — Минскта Кызыл тәре һәм Кызыл ярымай психиатрия пункты мөдире була.

[[Бөек Октябрь инкыйлабы]]ннан соң, 1917—1921 елларда, Югары хатын-кыз курсларында ассистент, аннары нервы авырулар кафедрасы доценты булып эшли.

1918 елда «Материалы к изучению апракс» темасы буенча диссертация яклый, медицина фәннәре докторы була &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Кроль Михаил Борисович // Большая медицинская энциклопедия. / редколл., гл. ред. Б. В. Петровский. 3-е изд. том 12. М., издательство «Советская энциклопедия», 1980. стр.143-144&lt;/ref&gt; һәм профессор булып раслана (1918 ел).

1923 елда М. Б Кроль [[Владимир Ленин]]ның дәвалаучы табибы була&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rujen.ru/index.php/%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%9B%D0%AC_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |title=Кроль Михаил Борисович |accessdate=2021-09-16 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304052157/http://www.rujen.ru/index.php/%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%9B%D0%AC_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 }}&lt;/ref&gt;

1921 елда, РСФСР мәгариф халык комиссариаты боерыгы буенча М Б Кроль Минскта Белорус дәүләт университетын оештыру буенча хөкүмәт комиссиясе әгъзасы итеп тәгаенләнә һәм бу университетның нервы авырулары кафедрасы мөдире һәм медицина факультеты деканы итеп сайлана&lt;ref&gt;[http://www.bsmu.by/page/6/1584/ БГМУ — Ректоры университета] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150428155722/http://www.bsmu.by/page/6/1584/ |date=2015-04-28 }}&lt;/ref&gt;

1931 елда медицина Белоруссия академиясенең мөхбир әгъзасы һәм Белорус ССР ы Халык сәламәтлек саклау комитетының Гыйльми медицина советы рәйесенең урынбасары булып сайлана.

1932 елда Мәскәүгә кайта һәм 2-нче Мәскәү медицина институтының нервы авырулары кафедрасы мөдире була. Шул ук вакытта Бөтен Союз эксперименталь институтның нервы авырулары клиникасы директоры һәм бу институтның клиника секторы директоры була.

1933 елда клиник тәҗрибә һәм фәнни күзәтүләр нигезендә М.Б. Кроль «Нервно-патологический синдромы» монографиясен яза, ул соңыннан немец һәм испан телене тәрҗемә ителә (1936 елда китапның тулыландырылган варианты нәшер ителә)&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;.

1934 елдан 1938 елга кадәр ССРБ сәламәтлек саклау министрлыгының 4нче Баш идаралыгы дәваханасында баш табиб булып эшли (Кремль хастаханәсе).

1935 елда М.Б.Кроль [[Лондон]]да 2нче халыкара неврология конгресында совет делегациясен җитәкли.

1937 елда М. Б Кроль М.С. Маргулис һәм Н.И.Поппер «Учебник нервных болезней» китабының беренче томын язуны тәмамлый&lt;ref&gt;М. Б. Кроль, М. С. Маргулис, Н. И. Проппер. Учебник нервных болезней. том 1. Биомедгиз, 1937—483 стр.&lt;/ref&gt;.

1938 елның җәй-көзендә Хәсән күлендә хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан Кызыл Армиянең яралы хәрби хезмәткәрләрен дәвалауда катнаша&lt;ref&gt;«''в обследовании больных принял участие директор клиники академик М. Б. Кроль, который недавно возвратился с Дальнего Востока, где он оказал огромную помощь бойцам, раненым у озера Хасан''»&lt;br /&gt;Герои хасанских боев в Москве // «Красная звезда», № 240 (4090) от 17 октября 1938. стр.1&lt;/ref&gt;. Соңыннан армия хәрби хезмәткәрләренең яраларын анализлауда катнаша&lt;ref&gt;академик М. Кроль. Герои Хасана // «Известия», № 244 (6711) от 18 октября 1938. стр.3&lt;/ref&gt;.

1939 елның язында М. Б. Кроль 2-нче Мәскәү медицина институтының бер төркем хезмәткәрләре белән бергә  [[бал корты агуы]] нигезендә ишиас дәвалау өчен ике елга сузылган препаратны төзү буенча эшне тәмамлый&lt;ref&gt;Лечение пчелиным ядом // журнал «Вокруг света», № 4, 1939. стр.23&lt;/ref&gt;. Шулай ук, 1939 елда М.С. Маргулис һәм Н.И. Гращенков белән бергә М.Б. Кроль «Учебник нервных болезней» хезмәтен язып бөтен, ул өч тапкыр кабатлап басылып чыга&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;.

Фәнни эшеннән тыш, М Б Кроль җәмәгать эшмәкәрлеге белән дә шөгыльләнә. Күп тапкыр Мәскәү Советының депутаты итеп сайлана. Невропатологлар һәм психиатрларның Бөтен Союз һәм Мәскәү җәмгыйәтләре рәисе була.

Мәскәүдә Фрунзе урамының, 15 һәм Җир Валы урамының 14/1 йортында яшәгән.

[[1939 ел]]ның  [[6 август]]ында [[Мәскәү]]дә вафат була. Михаил Василий улы Кроль Новодевичье зыяратының колумбариясендә җирләнә.

1932 елдан һәм гомеренең ахырына кадәр Михаил Кроль «Невропатология и психиатрия» журналының җаваплы мөхәррире була. Шулай ук Зур медицина энциклопедиясенең беренче басмасының «Неврология, невропатология, психиатрия, психология» мөхәрририяте бүлеге мөхәррире була&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;.

== Хәтер ==
М.Б.Кроль җитәкләгән клиникаларда аңа мемориаль такталар һәм бюст куела.

== Библиография ==
М. Б. Кроль 120-нән артык, шул исәптән, өч монография бастырып чыгара.

* Этнические рефлексы при гипергенезда // «Казанский медицинский атналык», № 6-7, 1927
* М. Б. Кроль. Нервно-патологический синдромы. (1933)
* Учебник нервных болезней. М. — Л., 1939
* Краткие сведения о клещевом (весенне-летнем) энцефалит / сост. Е. Н. Павловский, М. Б. Кроль, А. А. Смородинцев. М. — Л., Меди, 1940.
* Руководство по неврология, к. 1 — 5. М. — Л., 1940-1941

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Әдәбият ==

* ''Н. И. Проппер-Гращенков.'' М. Б. Кроль. // «Вестник АН СССР», № 8—9, 1938.
* Республика Беларусь: Энциклопедия: В 6 т. / Г. П. Пашков; —  Минск:  «Беларуская Энцыклапедыя» iмя Петруся Броўкi, 2008. — Т. 4. — Б. 309. — 768 б. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-985-11-0425-9&lt;/nowiki&gt;.
* Кроль Міхаіл Барысавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мінск: БелЭн, 1995. — С. 402. — 800 с.: іл. — 5000 экз.{{Ref-be}} — ISBN 985-11-0026-9.

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20150714162157/http://mosenc.ru/encyclopedia?task=core.view&amp;id=3818 Кроль Михаил Борисович] // «Лица Москвы»
* [http://nasb.gov.by/rus/members/academicians/krol.php Академик Кроль Михаил Борисович]
* [http://csl.bas-net.by/anews1.asp?id=74469 Кроль Михаил Борисович] в базе данных «История белорусской науки в лицах» Центральной научной библиотеки им. Я.Коласа НАН Беларуси
* [ Кроль Михаил Борисович] — Зур совет энциклопедиясендә мәкалә (3-е издание)
* [http://csl.bas-net.by/anews1.asp?id=41368]{{Deadlink|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Төркем:2 март көнне туганнар]]
[[Төркем:1879 елда туганнар]]
[[Төркем:Минскта туганнар]]
[[Төркем:6 август көнне вафатлар]]
[[Төркем:1939 елда вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Мәскәүдә вафатлар]]
[[Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Медицина фәннәре докторлары]]</text>
      <sha1>5yo3qsy2u0d9gohvfae7kbmjfrrv71o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Людмила Заугольнова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483130</id>
    <revision>
      <id>5840224</id>
      <parentid>3791327</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13830" sha1="s7rrmebrgf9cfbuqsoh539o7dc79asu" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Заугольнова Людмила Борисовна'''  ([[13 апрель]] [[1936 ел]], [[Мәскәү]] — [[14 май]] [[2014 ел]], [[Мәскәү]] шәһәре) — ССРБ һәм Россия ботанигы, биология фәннәре докторы, профессор, РФА урманнарының экология һәм продуктивлылыгы проблемалары буенча Үзәкнең урман экосистемаларының структур-функциональ оешмасы һәм тотырыклыгы лабораториясенең баш гыйльми хезмәткәре, урман фитоценология, типологиясе һәм урманнар классификациясе, урманнардагы сукцессия өлкәсендә белгеч.

== Биографиясе ==
Людмила Борисовна Заугольнова  1936 елның 13 апрелендә Мәскәүдә туа. 1958 елда В.И. Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институтын тәмамлый. 1958-1962 елларда [[Диңгез буе крае]]ның Артем шәһәрендә биология укытучысы булып эшли. 1962-1992 елларда Мәскәү дәүләт педагогия институтының биология лабораториясендә эшли,  лаборант, соңрак кесе  һәм өлкән тикшеренүче була. 1969 елда «[[:ru:Онтогенез|Онтогенез]] и возрастные спектры популяций [[:ru:Ясень обыкновенный|ясеня обыкновенного]] в [[:ru:Фитоценоз|фитоценозах]] лесной и лесостепной зон» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.

1974 елда профессор А.А. Урановның вафатыннан соң, лабораториялә ботаника группасы җитәкчесе, күмәк тикшерүләр оештыручысы була.

1992 елда РФА урманнар экологиясе һәм продуктлылыгы проблемалары буенча үзәккә эшкә күчә, биредә урман геоботаникасы проблемалары өстендә эшли.

1994 елда «Структура популяций [[:ru:Семенные растения|семенных растений]] и проблемы их мониторинга» темасы буенча докторлык диссертациясе яклый&lt;ref&gt;{{Мәкалә|ссылка=|автор=|год=|язык=|издание=Лесоведение. 2014. № 5. С. 95-96|тип=|том=|номер=|страницы=|issn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Мәкалә|ссылка=|автор=|год=|язык=|издание=Популяционно-онтогенетическое направление в России и ближнем зарубежье: справочное издание / отв. ред. Л.А. Жукова; сост.: Л.А.Жукова, Н.М. Державина, И.В. Шивцова. Тверь: ТГУ, 2018. С. 143-146|тип=|том=|номер=|страницы=|issn=}}&lt;/ref&gt;.

== Фәнни эшчәнлеге ==
Төп фәнни кызыксынулары өлкәсе — урман фитоценологиясе, урманнарның классификациясе һәм типологиясе, урманнарда сукцессия.

Л.Б. Заугольнованың фәнни карашларының формалашуында аның гыйльми җитәкчесе А.А. Уранов идеяләре зур роль уйный. Аның исеме белән ботаникада онтогенетик-популяцион карашның башлангычы, ягъни үсемлекләрнең яшь чорларына бүлүгә игътибар итүне тәкъдим иткән юнәлеш бәйле. «Онтогенез и возрастные спектры популяций ясеня обыкновенного в фитоценозах лесной и лесостепной зон» темасына кандидатлык диссертациясе «агач токымнары популяциясен өйрәнүдә аерым караш белән аларның яшь структурасы үзенчәлекләрен календарь яше күзлегеннән түгел, ә бәлки яше торышыннан чыгып сурәтли. Ары эзләнүче үсемлекләрнең популяция кимәлендәге иерархик тигез берәмлекләр системасын эшли, биоморфологик үзенчәлекләр һәм онтогенез белән бәйле рәвештә купьеллык үсемлекләрнең популяцияләре структурасының һәм динамикасының үзенчәлекләрен ачыклый. Зугольнова бер фитоценозның чикләрендә үсемлекләрнең ценопопуляциясен динамикасы кимәлен анализлый һәм билгели. Ул демографик структураның күрсәткече буларак онтогенетик спектр анализының яңа ысулларын тәкъдим итә һәм спектрларның төп һәм үзенчәлекле төшенчәләрен кертә, ценопопуляциясен критик торышы төшенчәсен нигезли, мониторинг өчен кулланыла торган диагностика ысулын тәкъдим итә, орлыклы үсемлекләрнең популяцион мониторингы чылбыр өчен билгеләр исемлеген әзерли.

Урманнарның экологиясе һәм тотырыклыгы үзәгендә эшләү чорында Заугольнова  җаваплы мөхәррир һәм автор буларак биш күмәк монографияне нәшер итүдә катнаша. Аның тарафыннан «Ценофонд лесов Европейской части России» һәм  «Определитель типов леса Европейской части России»  сайтлары, шулай ук биология фәннәре докторы О.В. Смирнова белән бергә үсемлекләрнең экология һәм ценотик төркемнәре буенча мәгълүматлар базасы булдырылган.

Л.Б. Заугольнова  шулай ук ватан урман геоботаникасы һәм урманчылык белемендә киң таралган доминант классификациясе һәм Браун-Бланк үсемлек берләшмәләренең халыкара классификациясе арасында туры килү-килмәүне тәртипкә салу һәм билгеләү өстендә эшли. Эшенең сөземтәсе булып Аурупа Рәсәе урманнары тибының рәсемле электрон билгеләүчесе тора&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;.

== Төп хезмәтләре ==

* О биологии самосева обыкновенного ясеня (fraxinus excelsior l.) // Биологические науки. 1967. № 5. С. 99–102.
* Вопросы морфогенеза цветковых растений и строения их популяций / Под ред. проф. А.А. Уранова. М.: Наука, 1968. 234 с.
* Ценопопуляции растений (основные понятия и структура) / Отв. ред. А.А. Уранов, Т.И. Серебрякова. М., 1976. 217 с.
* Ценопопуляции растений. Развитие и взаимоотношения / А. Г. Богданова, Н. М. Григорьева, В. Н. Егорова и др. М., 1977. 131 с.
* Динамика ценопопуляций растений / Отв. ред. Т.И. Серебрякова / Л. А. Жукова, И. М. Ермакова, Л. Б. Заугольнова и др. М., 1985. 208 с.
* Handbook of vegetation science. III. The population structure of vegetation / T.A. Rabotnov, L.B. Zaugolnova, I.M. Ermakova et al. Dordrecht, 1985. 669 p.
* Ценопопуляции растений (очерки популяционной биологии) / Л.Б. Заугольнова, Л.А. Жукова, А.С. Комаров, О.В. Смирнова. М.: Наука, 1988. 184 с.
* Диагнозы и ключи возрастных состояний лесных растений. Деревья и кустарники / Под ред. О.В. Смирновой. М., 1989. 102 с.
* Восточноевропейские широколиственные леса / Под ред. О.В. Смирновой. М.: Наука, 1994. 364 с.
* Информационно-аналитическая система для оценки сукцессионного состояния лесных сообществ / Л. Б. Заугольнова, Л. Г. Ханина, А. С. Комаров и др. Пущинский научный центр РАН Пущино, 1995. 51 с.
* Current state of broad-leaved forests in Russia, Belorussia, Ukraine: historical development, biodiversity, structure and dynamic / R. V. Popadyuk, O. V. Smirnova, O. I. Evstigneev et al. PRC RAS Pushchino, 1995. 74 p.
* Сукцессионные процессы в заповедниках России и проблемы сохранения биологического разнообразия / Под ред. О.В. Смирновой, Е.С. Шапошникова. Российское ботаническое общество СПб, 1999. 549 с.
* Состав и структура растительности лесной катены в смешанных лесах южной части [[Кострома өлкәсе|Костромской области]] / Под общ. ред. Шутова В.В. Костромской государственный технологический университет. Кострома, 2000. 92 с.
* Оценка и сохранение биоразнообразия лесного покрова в заповедниках европейской России / О. В. Смирнова, Л. Б. Заугольнова, Л. Г. Ханина и др. М., 2000. 196 с.
* Восточноевропейские леса: история в голоцене и современность / Отв. ред. О.В. Смирнова. Книга 2. М., 2004. 575 с.
* [http://cepl.rssi.ru/bio/flora/main.htm. Ценофонд лесов Европейской России.] Центр по проблемам экологии и продуктивности лесов РАН. М., 2006.
* Мониторинг биологического разнообразия лесов России: методология и методы / Отв. ред. А.С. Исаев. М., 2008. 453 с.
* Методические подходы к экологической оценке лесного покрова в бассейне малой реки / ред. Л.Б. Заугольновой, Т.Ю. Браславской. М.,2010. 383 с.
* [http://www.cepl.rssi.ru/bio/forest/ Определитель типов леса Европейской России]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / Под ред. Истоминой И.И. М., 2012. (соавт. Мартыненко В. Б.)
* Boreal forests / O. V. Smirnova, M. V. Bobrovsky, L. G. Khanina et al. // European Russian Forests: Their Current State and Features of Their History. Vol. 15. 2017. P. 59–204&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Әдәбият ==

* Людмила Борисовна Заугольнова (1936-2014) // Лесоведение. 2014. № 5. С. 95-96.
* Людмила Борисовна Заугольнова (1936-2014) // Популяционно-онтогенетическое направление в России и ближнем зарубежье: справочное издание / отв. ред. Л.А. Жукова; сост.: Л.А.Жукова, Н.М. Державина, И.В. Шивцова. Тверь: ТГУ, 2018. С. 143-146.

== Сылтамалар ==

* [https://istina.msu.ru/workers/9577749/style/gost/ Публикации Л.Б. Заугольновой] на сайте ИСТИНА
* [https://www.elibrary.ru/author_items.asp?authorid=90717 Публикации Л.Б. Заугольновой]{{Deadlink|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте eLibrary

[[Төркем:13 апрель көнне туганнар]]
[[Төркем:1936 елда туганнар]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]
[[Төркем:14 май көнне вафатлар]]
[[Төркем:2014 елда вафатлар]]
[[Төркем:Мәскәүдә вафатлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча галимнәр]]
[[Төркем:Әлифба буенча ботаниклар]]
[[Төркем:Биология фәннәре докторлары]]
[[Төркем:Мәскәү дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>s7rrmebrgf9cfbuqsoh539o7dc79asu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мартирос Сарьян</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483169</id>
    <revision>
      <id>5840294</id>
      <parentid>4258902</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21515" sha1="8wdd7zvi2xhod4l2asllnn1ugie7hks" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Мартирос Сергеевич Сарьян''' ({{lang-hy|Մարտիրոս Սերգեյի Սարյան}}; [[1880 ел|1880 елның]] 16 (28) феврале, Нахичевань-на-Дону, [[Екатеринослав губернасы]], [[Россия империясе]] — [[1972 ел|1972 елның]] [[5 май|5 мае]], [[Ереван]], [[Әрмән Совет Социалистик Республикасы|Әрмән ССР]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — әрмән һәм совет рәссамы, пейзаж остасы, график, сценографчы&lt;ref&gt;Театральная энциклопедия / П. А. Марков. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Советская энциклопедия, 1965. — Т. 4 (Нежин — Сярев). — Стб. 1152&lt;/ref&gt;. ССРБ халык рәссамы (1960). [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1965). Ленин (1961) һәм икенче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты (1941).

Нигездә, символизм һәм фовизм стильләрендә эшли&lt;ref&gt;[http://rusavangard.ru/online/biographies/saryan-martiros-sergeevich/ САРЬЯН Мартирос Сергеевич]&lt;/ref&gt;. Рәссамның иҗаты әрмән совет рәсем сәнгате милли мәктәбен торгызуда әйдәп баручы роль уйный.

== Тормыш юлы ==
Мартирос Сарьян 1880 елның 16 (28) февралендә Нахичвани-на-Донуда (хәзер [[Ростов-на-Дону]] чигендә) патриархаль әрмән гаиләсендә туа.

1895 елда шәһәр училищесын тәмамлый. 1897 елдан 1904 елга кадәр Мәскәү сынлы сәнгать, скульптура һәм сәнгать училищесында (хәзер В. И. Суриков исемендәге Мәскәү сәнгать институты), шул исәптән [[Валентин Серов]] һәм Константин Коровин остаханәләрендә белем ала. 1901—1904 елларда Лори, Ширак, Эчмиадзин, Ахпат, Санаин, [[Ереван]] һәм Севанда булып, тарихи ватанына сәфәр кыла.
[[Файл:Sarian_khatchkar.jpg|уңда|мини|279x279пкс|Рәссам Мартирос Сарьян (аста сулдан икенче) 1902 елда әрмән Санаин монастыренда хачкар белән янәшә]]
[[Файл:House-where-Martiros-Sarian-lived.jpg|уңда|мини|280x280пкс|Ростов-на-Дону. 1919—1921 елларда Мартирос Сарьян яшәгән йорт.]]
[[Файл:1945t.,_Ara_Sargsyan,_MartirosSaryan,_H._Danielyan,_S._Martirosyan,_Avetiq_Isahakyan_Vagharsh_Vaxarshyan.jpg|мини|280x280пкс|А. Сарксян, М. Сарьян, [[Айкануш Даниэлян|А. Даниэлян]], С. Мартиросян, А. Исаакян, В. Вагаршян]]
1900 елларда «Зәңгәр роза», «Рус рәссамнары берлеге», «Сәнгать дөньясы», «Дүрт сәнгать» сәнгать берләшмәләре күргәзмәләрендә катнаша. Рәссам стиленә [[Pol Gogeñ|Поль Гоген]] һәм [[Anri Matiss|Анри Матисс]] рәсем сәнгате көчле йогынты ясаган.

1910 елдан 1913 елга кадәр [[Төркия]], [[Мисыр]] һәм [[Иран|Иранга]] берничә сәфәр кыла. 1915 елда Төркия Армениясеннән качакларга ярдәм итү өчен Эчмиадзинга килә. 1916 елда [[Tbilisi|Тифлиска]] килә һәм әрмән язучысы Газарос Агаянның кызы Лусик Агаянга өйләнә. Шул вакытта ук Әрмән рәссамнары җәмгыятен һәм «Әрмән рәссамнар берлеге»н оештыруда катнаша.

[[Бөек Октябрь инкыйлабы|1917 елгы Октябрь революциясеннән]] соң гаиләсе белән [[Россия|Россиягә]] килә. 1918—1919 елларда Нахичвани-на-Донуда яшәгән. Ростов-на-Донуда Әрмән туган якны өйрәнү музее оештыру инициаторы һәм беренче директоры була. «Театр остаханәсе» театры белән хезмәттәшлек итә.

1921 елда Әрмәнстанның Халык комиссарлары советы рәисе Александр Мясникян чакыруы буенча Әрмәнстанга күчә. Шул вакыттан бирле гомерен аның табигатен ясауга багышлый. Бу елларда башкарылган эшләр арасында — Совет Әрмәнстан гербын булдыру һәм беренче әрмән дәүләт театрының занавесын ясау.

1926—1928 елларда рәссам [[Париж|Парижда]] яши һәм эшли. 1928 елда Парижның Жерар галереясендә куелган эшләрнең зур өлеше корабтагы янгын вакытында янган.

1930 елларда рәссам иҗатының төп темасы булып Әрмәнстанның табигате кала. Шулай ук күпсанлы портретлар иҗат итә («Р. Н. Симонов», «А. Исаакян», «Палитралы автопортрет») һәм натюрмортлар («Көзге  натюрморт»). Шулай ук китап графигы («Әрмән халык әкиятләре») һәм театр рәссамы (Александр Спендиаров исемендәге опера һәм балет театрында [[Александр Спендиаров|Александр Спендиаровның]] «Алмаст» операсына, Аро Степанянның «Батыр Назар», Армен Тигранянның «Давид бәк», Эдуардо де Филиппоның «Филумена Мартурано» һ. б. декорацияләр һәм костюмнар) буларак эшли.

1937 ел башында [[ССРБ эчке эшләр халык комиссарлыгы|Әрмәнстанның НКВД]] органнары тарафыннан музейлардан алып, рәссамның 12 хезмәтен турында карар кабул ителә. «Шагыйрь Егише Чаренц портреты» әсәрен яшереп, гомер өчен куркыныч белән музей хезмәткәрләре коткарып кала&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://1noev-kovcheg.ru/mag/2010-03/1993.html|title=Приговорить к расстрелу|author=Noev Kovcheg Media|publisher=1noev-kovcheg.ru|lang=ru}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

ССРБ Академия художеств академигы (1947). ССРБ Рәссамнар берлеге әгъзасы. Әрмән ССР Рәссамнар берлеге рәисе (1947—1951). 1956 елдан Әрмән ССР ФА хакыйкый әгъзасы.

2-4 чакырылыш [[ССРБ Югары Шурасы|ССРБ Югары Советы]] депутаты (1946—1958). 1959 елдан Әрмәнстан ССР Югары Советы депутаты.

Мартирос Сарьян 1972 елның 5 маенда Ереванда вафат була&lt;ref&gt;[https://rkd.nl/en/explore/artists/69772 Discover designer, graphic artist, painter Martiros Sergeevich Saryan]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://data.bnf.fr/en/11940050/martiros_sarian/ Martiros Sarian (1880—1972)]&lt;/ref&gt; (башка чыганаклар буенча — 1976 елның 14 ноябрендә&lt;ref&gt;[https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&amp;local_base=aut&amp;ccl_term=ica=xx0009404 AUT — Úplné zobrazení záznamu]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;). Комитас исемендәге парк пантеонында җирләнгән.

=== Гаилә ===

* Улы — [[Лазарь Сарьян|Лазарь Мартирос улы Сарьян]] (1920—1998), композитор, педагог. ССРБның халык артисты (1990).

== Бүләкләр һәм исемнәр ==

* [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1965);
* Әрмән ССР халык рәссамы (1926)&lt;ref&gt;{{книга|автор=|год=2009|тираж=|isbn=|серия=|страниц=240|столбцы=|страницы=66|том=|издательство=Музей истории города Еревана|часть=|место=Ереван|издание=|ответственный=|викитека=|ссылка=|оригинал=Երևանի տարեգրությունը|заглавие=Хронография Еревана|ссылка часть=|ref=Хронография Еревана}}&lt;/ref&gt;;
* ССРБның халык рәссамы (1960);
* Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1941) — ''Ереван опера театрында [[Александр Спендиаров|Александр Спендиаровның]] «Алмаст» опера спектаклен бизәү өчен'';
* Ленин премиясе (1961) — ''«Минем Туган илем», «Армения» (1923), «Туманян тауларында Кариндж авылы колхозы» (1952), «Арарат үзәнендә мамык җыю» (1949), «Лалвар» (1952), «Двиннан Арарат үзәне», «Двиннан Арарат» (1952), «Бюракан»(1952) картиналар циклы өчен'';
* Әрмән ССР Дәүләт премиясе (1965);
* Дүрт [[Ленин ордены]] (1945, 1950, 1965, 1970);
* [[Кызыл Байрак Хезмәт ордены]] (1936);
* [[Хөрмәт Билгесе ордены]] (1939);
* «Кавказны саклаган өчен» медале (1944);
* «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале (1945);
* Гюмриның Мактаулы гражданины (1964).

== Хезмәтләр ==
Рәссам эшләре урнашкан:

* Мартирос Сарьян музей-йорты, [[Ереван]];
* Таганрог сәнгать музее, [[Таганрог]]&lt;ref&gt;{{книга|заглавие=Таганрогский художественный музей|место=[[Таганрог]]|издательство=Омега-Принт|год=2009|страниц=336|isbn=978-5-91575-021-9}}&lt;/ref&gt;;
* В. И. Суриков исемендәге Красноярск дәүләт сәнгать музее, [[Красноярск]];
* Әрмәнстанның милли картиналар галереясе, Ереван;
* [[Третьяков галереясе|Дәүләт Третьяков галереясе]], [[Мәскәү]];
* Көнчыгыш Музее, Мәскәү;
* Дәүләт Рус музее, [[Санкт-Петербург]];
* Рус сәнгате милли музее, [[Киев]].

=== Төп әсәрләре ===
{{Div col|2}}
* «Урам. Төш», 1911
* «Константинополь этләре», 1911
* «Натюрморт. Виноград», 1911
* «Сазлы әрмән хатыны» 1915
* «Әрмән авылында», 1901
* «Әкиятләр һәм әкиятләр», акварель циклы, 1903—1908
** «Әкият», 1904
** «Король с дочерью», 1904
** «Арарат тавы төбендә», 1904
** «Чишмә янында», 1904
** «Кояш тылсымы», 1905
** «Ахурян тарлавыгында», 1905
** «Комета», 1907
** «Тауларда кичә», 1907
** «Күләгәдә», 1908
** «Кое янында», 1908
* «Сыртланнар», 1909
* «Автопортрет», темпера, 1909
* «Җиләк-җимеш лавкасы», 1910
* «Хөрмә җимеше пальмасы», темпера, 1911
* «Иртә. Яшел таулар», 1912
* «Калаки чәчәкләре», 1914
* «Цатурян шагыйре портреты», 1915
* «Шамирам тавы», 1922
* «Ереван», 1923
* «Әрмәнстан таулары», 1923
* «Әрмәнстан», 1923
* «Чуарлы пейзаж», 1924
* «Гәзәлләр», 1926
* «Чишмәгә», 1926
* «А. Таманян архитекторы портреты», 1933
* «Әрмән халык әкиятләре» җыентыкларына иллюстрацияләр, 1930, 1933, 1937
* «Тау пейзажы», 1942
* «Палитралы автопортрет», 1942
* «Апрель пейзажы», 1944
* «Бжни. Ныгытма», 1946
* «Туманян тауларында Кариндж авылы колхозы», 1952
* «Армутлар», 1957
* «Җир», 1969
* «Р. Н. Симонов портреты»
* «А. С. Исаакян портреты»
* «Чәчәкләр һәм җиләк-җимешләр»
* «Арарат үзәне»
{{Div col end}}

== Галерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;140&quot; caption=&quot;Кайбер хезмәтләре&quot;&gt;
Файл:Martiros Saryan (selfportrait, 1907, GTG).jpg|Автопортрет, 1907
Файл:By the Well. Hot Day, 1908.jpg|«Кое янында, эссе көн», 1908
Файл:Summer Heat - Running Dog, 1909.jpg|«Эссе. Йөгерүче эт», 1909
Файл:By the Sea. Sphinx.jpg|«Диңгез. Сфинкс», 1908
Файл:Идущая женщина.jpeg|«Җәяүле хатын-кыз», 1911
Файл:Martiros Sarian Paintings 2005 Postal Card.jpg|«Әрмәнстан»
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Хәтер ==

* 1970 елда «Балалар әдәбияты» нәшриятында Дмитрий Голубковның «Игелекле кояш: рәссам Мартирос Сарьян турында повесть» китабы чыга&lt;ref&gt;''Дмитрий Голубков''. Доброе солнце: Повесть о художнике Мартиросе Сарьяне: [Для сред. и старш. возраста]. — Москва: Детская литература, 1970. — 134 с., ил. 50 000 экз.&lt;/ref&gt;.
* [[Ереван|Ереванда]] рәссамга һәйкәл куелган. Шулай ук шәһәрнең үзәк урамнарының берсе аның исемен йөртә. Бер йортта мәгълүмати табличка урнаштырылган.
* 2000 һәм 2005 елларда рәссамга багышланган Әрмәнстанның почта маркалары чыгарыла.
* Рәссамның рәсеме 20000 әрмән драмы номиналлы банкнотага урнаштырылган.
* [[Ростов-на-Дону|Ростов-на-Донуда]], [[Нахчыван|Нахчыванда]] урамнарның берсе аның исеме белән аталган. Урамда шулай ук рәссамга һәйкәл дә бар.
* Чалтырь авылында (Мясниковский районы) балалар сәнгать мәктәбе 2009 елдан (рәссамның 130 еллыгы алдыннан) М. Сарьян исемен йөртә.
* Рәссамга Сергей Шервинскийның «Сарьян остаханәсендә» (1985) шигыре багышланган.
* [[Мәскәү|Мәскәүдә]], Карманиц тыкрыгы буенча 2/5 нче йортта рәссамның 1937—1970 елларда яшәгән һәм иҗат иткән истәлек тактасы урнаштырылган.

&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;220&quot; heights=&quot;180&quot; caption=&quot;Маркалар, конвертлар, банкноталар&quot;&gt;
Файл:Stamp of Armenia b1.jpg|Әрмәнстанның сәнгать әһелләре портретлары белән почта маркалары блогы: Комитас, [[Арам Хачатурян|Хачатурян]], Сарьян, Тертерян, [[Александр Спендиаров|Спендиарян]], Горки, [[Минас Аветисян|Аветисян]], Орбели, Симонян
Файл:The Soviet Union 1979 Illustrated stamped envelope Lapkin 79-652(13902)face(Martiros Saryan).jpg|{{center|ССРБ почта конверты, 1979 год}}
Файл:20,000 Armenian dram - 2007 (obverse).jpg|Әрмәнстан банкнотасы
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Сочинениеләр ==

* ''Сарьян М. С.'' Из моей жизни. — 2-е изд. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;, 1971.

== Библиография ==

* ''Волошин М. А.'' Сарьян // Аполлон. — 1913.
* ''Михайлов А. И.'' Мартирос Сергеевич Сарьян. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;, 1958.
* ''Дрампян Р.'' Сарьян. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;, 1964.
* ''Зурабян Т. С.'' Краски разных времён. — Советская Россия, 1970.
* ''Зурабян Т. С.'' Сама Армения. — Советская Россия, 1970.
* ''Каменский А. А. и др.'' Мартирос Сарьян. Альбом. — &lt;abbr&gt;Л.&lt;/abbr&gt;: Аврора, 1987. — 340 с.
* ''Раздольская В. И.'' Мартирос Сарьян. — Л.: Аврора, 1998. — 160 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 5-7300-0669-1&lt;/nowiki&gt;
* ''Давтян Л.'' Константинополь Сарьяна // Иные берега. — 2010. — № 3 (19).
* ''Голубков Д. Н.'' Доброе солнце. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Детская литература, 1970. — 134 с.
* ''Ломизе И. Е.'' Мартирос Сарьян. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: ЮниПресс СК, 2007. — 30 с. — (Великие имена. № 32). — 120 000 экз.
* ''Kamensky A.'' Martiros Saryan: Paintings Watercolors, Drawings, Book Illustrations, Theatrical Design. — Aurora Art Publishers, 1987. — 600 с.

== Кинода ==
1965 елда «Арменфильм» студиясендә Лаэрт Вагаршянның «Мартирос Сарьян» документаль фильмы төшерелә, анда, «Кино сәнгате» журналы авторы сүзләренә караганда, рәссам һәм аның картиналары төшерү объектлары гына түгел, ә гамәлдәге затлар да була&lt;ref&gt;{{статья|автор=Каменский А.|издание=Искусство кино|год=1966|номер=2|страницы=21-24|башлык=Кино и живопись}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Сылтамалар ==
{{Warheroes|id=19419}}
* [http://sarian.am/ М. Сарьян Йорт-музееның рәсми сайты]
* [http://www.parajanov.com/colorofarmeniansoil.html Мартирос Сарьян в фильме Михаила Вартанова Цвет армянской земли (1969)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630231409/http://www.parajanov.com/colorofarmeniansoil.html |date=2016-06-30 }}
* [https://svyazepoh.ru/izdatelskie-proekty/arkadij-plastov-ot-etyuda-k-kartine.html Пластова Т. Ю. Аркадий Пластов. «От этюда к картине»: Статьи, воспоминания, материалы предисл. В. В. Леняшина. — М.: Фонд «Связь Эпох», 2018. — 416 с.: ил.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926154325/https://svyazepoh.ru/izdatelskie-proekty/arkadij-plastov-ot-etyuda-k-kartine.html |date=2020-09-26 }}

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Әрмәнстан дәүләт премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Сталин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Ленин премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:ССРБ халык рәссамнары]]
[[Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Ленин ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары]]
[[Төркем:Ереванда вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1972 елда вафатлар]]
[[Төркем:5 май көнне вафатлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:1880 елда туганнар]]
[[Төркем:28 февраль көнне туганнар]]
[[Төркем:Россия сынлы сәнгать, скульптура һәм сәнгать училищесын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>8wdd7zvi2xhod4l2asllnn1ugie7hks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Львова-Белова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483567</id>
    <revision>
      <id>5840288</id>
      <parentid>4161390</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16033" sha1="5twdk3lk8fytxc244zceoziqfuric1x" xml:space="preserve">{{Дәүләт эшлеклесе
 | исем               = Мария Львова-Белова
 | тулы исем           = {{lang-ru|Мария Алексеевна Львова-Белова}}
| рәсем              = Мария Алексеевна Львова-Белова (cropped).jpg
| киңлек             = 200px
 | титул1              =  РФ Президенты каршында&lt;br/&gt; Бала хокуклары буенча вәкил 
 | байрак             = 
 | чорбаш1             = [[2021 ел]]ның [[27 октябрь|27 октябре]] 
| чоразак1            = 
| президент1          = [[Владимир Путин]] 
 | аңа кадәр1         = [[Анна Кузнецова]]
 | дәвамчысы1         = 
 | титул2            = [[Федерация Советы]]ның&lt;br/&gt;РФ Президенты каршында Бала хокуклары буенча вәкил белән&lt;br/&gt;эшчәнлек буенча вәкаләтле вәкиле
 | байрак2           = 
 | тәртип2           =  
 | чорбаш2           = [[2020 ел]]
 | чоразак2          = [[2021 ел]]
 | президент_2          = 
 | аңа кадәр2         = Маргарита Павлова
 | дәвамчысы2         = 
 | титул3            = [[Пенза өлкәсе]] башкарма хакимиятеннән&lt;br/&gt;[[Федерация Советы|Россия Федерациясе сенаторы]]
 | тәртип3           = 
 | байрак3           = 
 | президент_3         = 
| чорбаш3           = [[2020 ел]]
| чоразак3          = [[2021 ел]]
 | аңа кадәр3        = Алексей Дмитриенко
 | дәвамчысы3        = 
| иялек              = {{RUS}}
 | дин                =  [[православие]]
 | фирка              = [[Бердәм Россия]]
| белем              = [[Самара дәүләт мәдәният институты]]
| туу датасы         = 25.10.1984
 | туу урыны          = [[СССР]], [[РСФСР]], {{туу урыны|Пенза|Пензада}}
| үлем датасы = 	
 | үлем урыны = 
 | әти =   
 | әни = 
 | ир = 
 | хатын = Павел Когельман
 | балалары = 
 | сайт               = 
 | Commons            = 
}}
[[Файл:Maria Alekseyevna Lvova-Belova and Vladimir Vladimirovich Putin on March 9, 2022 - Встреча с Уполномоченным по правам ребёнка Марией Львовой-Беловой 04 (cropped).jpg|мини|262x262пкс|[[Владимир Путин]]  белән Мария Львова-Белова  очрашуы. 2022 елның 9 марты]]
'''Мария Львова-Белова''',  Мария Алексей кызы Львова-Белова ({{lang-ru|Мария Алексеевна Львова-Белова}}, ''[[1984 ел]]ның [[25 октябрь|25 октябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[Пенза]]'') ― РФ дәүләт, сәяси һәм иҗтимагый эшлеклесе, 2021 елның 27 октябреннән –― РФ Президенты каршында Бала хокуклары буенча вәкил&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/obschestvo/12781201?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop|title=Путин назначил Марию Львову-Белову уполномоченным по правам ребенка|website=ТАСС|access-date=2021-10-27}}&lt;/ref&gt;. 2020―2021 елларда ― [[Пенза өлкәсе]]нең башкарма хакимиятеннән [[Федерация Советы|Россия Федерациясе сенаторы]]&lt;ref name=&quot;Постановление&quot;&gt;[http://pnzreg.ru/upload/iblock/564/5643d5eb7f07c82014e8417eb2872ff2.pdf Постановление губернатора Пензенской области от 21.09.2020 № 180 «О наделении полномочиями сенатора Российской Федерации — представителя от Правительства Пензенской области»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027170732/https://pnzreg.ru/upload/iblock/564/5643d5eb7f07c82014e8417eb2872ff2.pdf |date=2021-10-27 }}, официальный портал правительства Пензенской области&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Постановление2&quot;&gt;[https://pnzreg.ru/upload/iblock/61b/61b0a448dc0533547b91df0dd7ee0d75.pdf Постановление губернатора Пензенской области от 28.09.2021 № 173 «О наделении полномочиями сенатора Российской Федерации — представителя от Правительства Пензенской области»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027170710/https://pnzreg.ru/upload/iblock/61b/61b0a448dc0533547b91df0dd7ee0d75.pdf |date=2021-10-27 }}, официальный портал правительства Пензенской области&lt;/ref&gt;. Ятим балаларны, инвалидлыгы  булган яшьләрне һәм балалар йортларында тәрбияләнгәннәрне социальләштерү һәм социаль адаптацияләү буенча белгеч.

== Тәрҗемәи хәле ==
1984 елның 25 октябренда Пензада туган. 1990 елда 37нче санлы мәктәпнең беренче сыйныфына укырга кергән, 1995 елда 6нчы санлы лингвистик гимназиягә күчкән &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://aif.ru/politics/russia/upolnomochennyy_po_pravam_rebenka_v_rf_mariya_lvova-belova_dose|title=Уполномоченный по правам ребенка в РФ Мария Львова-Белова. Досье|website=aif.ru|date=2021-10-27|access-date=2021-10-27}}&lt;/ref&gt;.

2002 елда «Эстрада оркестры дирижеры» белгечлеге буенча А. А. Архангельский исемендәге мәдәният һәм сәнгать училищесын тәмамлаган&lt;ref name=&quot;PenzanewsБиография&quot;&gt;[https://penzanews.ru/biography/lvovabelova_ma Львова-Белова Мария Алексеевна], информационное агентство «PenzaNews».&lt;/ref&gt;.

2003―2005 елларда Самара дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясендә (хәзер [[Самара дәүләт мәдәният институты]]) укыган, әлеге югары уку йортын тәмамламаган, чөнки югары белеме турындагы мәгълүмат [[Федерация Советы]] сайтында юк&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=http://council.gov.ru/structure/persons/1522/|title=Структура|website=Совет Федерации Федерального Собрания Российской Федерации|access-date=2021-10-28}}&lt;/ref&gt;.

2019 елда «Менеджмент» юнәлеше буенча {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Пенза дәүләт технология университеты|Пенза дәүләт технология университетына|ru|Пензенский государственный технологический университет}} укырга кергән&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20211027/lvova-belova-1756567132.html|title=Биография Марии Львовой-Беловой|website=РИА Новости|date=20211027T1924|access-date=2021-10-27}}&lt;/ref&gt;.

2000―2005 елларда Пензаның 5нче һәм 1нче балалар музыка мәктәпләрендә, мәдәният һәм сәнгать училищесында гитара классында укытучы булып эшли&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/info/12781429|title=Биография детского омбудсмена Марии Львовой-Беловой|website=ТАСС|access-date=2021-10-27}}&lt;/ref&gt;.

2008―2020 елларда ― «Благовест» социаль адаптациягә ярдәм итү буенча Пенза төбәк иҗтимагый оешмасының гамәлгә куючысы һәм җитәкчесе&lt;ref name=&quot;PenzanewsБиография&quot; /&gt;.

2017―2019 елларда ― Россия Федерациясе Иҗтимагый палатасы әгъзасы&lt;ref name=&quot;PenzanewsБиография&quot;  /&gt;.

2014 елдан – «Квартал Луи» шәхесне социаль адаптацияләүгә ярдәм итү буенча  автоном коммерцияле булмаган оешмасын гамәлгә куючы һәм башкаручы директоры. Джаз музыканты Луи Армстронг хөрмәтенә аталган тернәкләндерү үзәге мөмкинлекләре чикле булган, ата-ана каравыннан мәхрүм калган яшьләргә мөстәкыйль тормышка җайлашырга ярдәм итә&lt;ref&gt;[https://tass.ru/v-strane/9085255 Поляков А. Вместо интерната и дома престарелых — арт-поместье. Проект под Пензой дает шанс инвалидам], [[ТАСС]], 07.11.2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iz.ru/897307/mariia-lvova-belova/vernutsia-k-zhizni Вернуться к жизни. Общественный деятель Мария Львова-Белова — о сопровождаемом проживании людей с инвалидностью], «[[IZ.RU (телеканал)|Известия]]», 15.07.2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://rg.ru/2020/03/18/stanet-li-mini-gorod-dlia-invalidov-alternativoj-domam-prestarelyh.html Емельяненко В. «Я принес свои ноги». Станет ли первый в России мини-город для инвалидов альтернативой домам престарелых?], «[[Российская газета]]», 17.03.2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.miloserdie.ru/article/deti-marii-chudesa-sluchayutsya-pochti-ezhednevno/ Цветкова Р. Вихрь милосердия на шпильках: Мария Львова-Белова и её Квартал Луи], Милосердие.ru, 07.03.2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://priderussia.ru/blagotvoritelnost/mariya-belova-organizovala-kommunu-gde-uchatsya-i-rabotayut-siroty-kolyasochniki Мария Львова-Белова из Пензы организовала единственную в России коммуну, где проживают, учатся и работают сироты-колясочники] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531193400/https://priderussia.ru/blagotvoritelnost/mariya-belova-organizovala-kommunu-gde-uchatsya-i-rabotayut-siroty-kolyasochniki |date=2019-05-31 }}, портал «Гордость России», 14.07.2016.&lt;/ref&gt;.

2017 елда Мария Львова-Белова инициативасы белән Пензада Россиядә беренче «Вероника йорты» дигән авыр инвалидлык дәрәҗәсе булган яшь кешеләр өчен пансион эшли башлый&lt;ref name=&quot;PenzanewsБиография&quot; /&gt;.

2018 елда Львова-Белова инвалидлыкның төрле формасы булган яшьләр өчен яшәү өчен «Яңа Ярлар» (Новые Берега) Арт — поместье проект-резиденциясен тәкъдим итә&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

2019 елда [[Бердәм Россия]] сәяси фиркасенә керә (аңа партия билетын 2019 елның 23 ноябрендә Россия Федерациясе Хөкүмәте Рәисе [[Дмитрий Медведев]] тапшырган)&lt;ref name=&quot;PenzanewsБиография&quot;   /&gt;.

2019 елда Мария Львова-Белова «Пенза өлкәсенең Ел кешесе» була&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

2020 елның 21 сентябрендә [[Пенза өлкәсе]] губернаторы Иван Белозерцевның карары белән [[Федерация Советы|Россия Федерациясе сенаторы]] — Пенза өлкәсе хөкүмәтеннән вәкил итеп билгеләнә, вәкаләтләре 2025 елның сентябренә кадәр бирелә&lt;ref name=&quot;Постановление&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://tass.ru/politika/9512553 Сенатором от Пензенской области назначили директора социальной НКО Марию Львову-Белову], [[ТАСС]], 21.09.2020.&lt;/ref&gt;.

2020 елның 18 ноябрендә [[Федерация Советы]]ның Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил белән эшчәнлек буенча вәкаләтле вәкиле итеп билгеләнгән.

2021 елның 26 июнендә [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университеты]]н тәмамлаган&lt;ref&gt;[https://news.myseldon.com/ru/news/index/253306720 Мария Львова-Белова стала выпускницей Президентского кадрового резерва] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210924224854/https://news.myseldon.com/ru/news/index/253306720 |date=2021-09-24 }}, «Селдон Новости», 27.06.2021&lt;/ref&gt;.

2021 елның 27 октябрендә [[Россия Президенты]] [[Владимир Путин]] сенатор Мария Львова-Белованы РФ Президенты каршындагы Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил итеп билгели&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Гаиләсе ==
Ире Павел Когельман — [[Урыс Православ Чиркәве|Рус Православие Чиркәве]] рухание (2019 елдан). Аңа кадәр программист булып эшләгән&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://foma.ru/ja-uzhe-privyk-k-svetskoj-rabote-i-horoshej-zarplate-i-tut-vse-izmenilos-kak-uspeshnyj-programmist-i-otec-devjati-detej-stal-svjashhennikom.html|title=«Я уже привык к светской работе и хорошей зарплате, и тут все изменилось» — как успешный программист и отец девяти детей стал священником – Православный журнал «Фома»|access-date=2021-10-27}}&lt;/ref&gt;. 2003 елда өйләнешкәннәр. Үзләренең 5 баласы  өстенә 17 балага опекун булып торалар. Гаилә [[Пенза]]да яши&lt;ref name=&quot;PenzanewsБиография&quot; /&gt;.
== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Львова-Белова, Мария}}
[[Төркем:Россия сәясәтчеләре]]
[[Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]]
[[Төркем:РФ Федераль шурасы әгъзалары]]
[[Төркем:РФ президенты каршында Балалар хокуклары буенча вәкилләр]]
[[Төркем:Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясен тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>5twdk3lk8fytxc244zceoziqfuric1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роберт Паль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483663</id>
    <revision>
      <id>5840409</id>
      <parentid>5702635</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9140" sha1="p163hz0idp59734b1ewfrqpx6176ae8" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
'''Роберт Паль''' — рус [[язучы]]сы, [[Шагыйрь|шагыйре]] һәм тәрҗемәче. [[Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре]]. [[Башкортстан Республикасы Язучылар берлеге]] әгъзасы (1969). [[Башкортстан халык шагыйрьләре һәм язучылары|Башкортстан халык шагыйре]] (2021).

== Биография == 
Роберт Васильевич Паль [[1938 ел|1938]] [[15 апрель|елның 15 апрелендә]] Башкортостанның Авыргазы районы [[Түбән Усылы|Түбән-Усылы]] авылында  туган (хәзерге Башкортостан Республикасының [[Стәрлетамак районы]] Первомайский авыл советы).

Ул Стәрлетамак һәм Белорецк педагогик училищеларында белем алган, 1961 елда [[Башкорт дәүләт университеты|Башкорт дәүләт университетын тәмамлаган]] .

Университетны тәмамлагач, Роберт Васильевич [[Кырмыскалы районы|Башкортстан Республикасының Кырмыскалы районында]]  укытучы, аннары редактор, баш мөхәррир, Башкорт китап нәшриятында баш мөхәррир булып эшли, 1986 елдан -  Башкортстан язучылар берлегендә әдәби консультант.  Ун елга якын БАССР Язучылар берлегенең рус телендә язучыларның иҗат берләшмәсен җитәкли. 1998 елдан ― «Бельские просторы» әдәби журналының бүлек мөдире, баш мөхәррир урынбасары.

Ул XX гасырның 60-нчы елларында иҗат итә башлый.  Шагыйрьнең беренче шигырьләр җыентыгы  «Живые маки» 1964 елда [[Башкортстан китап нәшрияты]]нда басылган.

Паль Роберт Васильевич поэзия, проза  жанрларында эшли, тәрҗемә белән шөгыльләнә. Ул башкорт шагыйрьләре һәм язучылары әсәрләрен рус теленә тәрҗемә итә: [[Хәким Гыйләҗев|X. Гыйләҗев]], [[Муса Гали|М. Гали]], [[Гыйлемдар Рамазанов|Г. Рамазанов]], [[Якуп Колмый|Я. Колмый]], [[Равил Бикбаев|Р. Бикбаев]], [[Факиһә Тугызбаева|Ф. Тугызбаева]], [[Тамара Ганиева|Т. Ганиева]], [[Гөлфия Юнысова|Г. Юнысова]], [[Әнисә Таһирова|Ә. Таһирова]] шигырьләре, [[Мостай Кәрим|М. Кәрим]], [[Әхнәф Бәйрәмов|Ә. Бәйрәмов]] повестьлары.

Роберт Паль  әсәрләре [[Украин теле|украин]], [[Казакъ теле|казакъ]], [[Башкорт теле|башкорт]], [[Татар теле|татар]], [[Чуаш теле|чуаш]] телләренә тәрҗемә ителгән.

2026 елның 2 апрелендә 87 яшендә каты авырудан соң вафат булган&lt;ref&gt;''[[Ләйлә Аралбаева]].'' [https://bash.bashinform.ru/news/culture/2026-04-03/f-l-bash-ortostandy-haly-sha-iry-robert-pal-araby-an-kitte-4637844  Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры Роберт Паль арабыҙҙан китте.] [[Башинформ]], 3.04.2026{{ref-ba}}&lt;/ref&gt;.

== Мактаулы исемнәре  һәм бүләкләре ==
* [[Башкортстан халык шагыйрьләре һәм язучылары|Башкортстан халык шагыйре]] (2021)
* [[Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре]]
* С. Злобин исемендәге әдәби премия
* Фатих Кәрим исемендәге  әдәби премия
* &quot;Алтын Урал&quot; әдәби премиясе (2008).

== Китаплары ==
** Паль Р. Живые маки: Стихи и поэма. — Уфа: Башкнигоиздат, 1964. — 78 с.
** Горизонты романтики: Стихи и поэма. — Уфа: Башкнигоиздат, 1966. — 72 с.
** Третье свиданье: Стихи. — Уфа: Башкнигоиздат, 1968. — 144 с.
** Высокое пламя: поэмы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1969. — 92 с.
** Лебединое поле: Стихи и поэма. — Уфа: Башкнигоиздат, 1972. — 128 с.
** Иду до конца: повесть. — Уфа: Башкнигоиздат, 1973. — 206 с.
** Железные люди, или Повесть о суровом времени, большом походе и верной мужской дружбе. — Уфа: Башкнигаиздат, 1974. — 104 с.
** Есть у неба земля: Повесть. — Уфа: Башкнигоиздат, 1975. — 112 С.
** Легенды будут потом: Роман. — Уфа: Башкнигаиздат, 1976. — 528 с.
** Прикосновение. Поэмы, баллады, переводы. — Уфа: Башкнигоиздат, 1977. − 144 с.
** На исходе ночи: роман. — Уфа: Башкнигоиздат, 1979. — 448с.
** До высоты звезды: стихи, поэмы. — Уфа: Башкн. кн. изд-во, 1983. — 96 с.
** Отзовется в живых: роман-хроника в подлинных судьбах и документах эпохи. — Уфа: Башкн. кн. изд-во. Кн 1. 1985. — 296 с., Кн.2. — 1986. — 312с.
** Лицом к лицу: лирика. — Уфа: Башк. кн. изд-во, 1988. — 192 с.
** Бессмертники — цветы вечности. — Уфа: Башк. кн. изд-во, 1990. — 368 с.
** Плач одинокой кукушки: стихи, поэмы. — Уфа: Китап, 1993. — 160 с.
** Книга судьбы: лирика. — Уфа: Китап, 1999. — 352 с.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==

** ''Могучев А.'' Стихи, рожденные судьбой : о гражданском пафосе лирики Р. Паля // Истоки. — 2010. — сентябрь (№ 17) . — С. 4-5.
** Паль // Башкортостан: краткая энциклопедия. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 1996. — С. 457.
** Писатели земли башкирской : справочник / сост. Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — С. 320—321.
** ''Тимергалина Р.'' Писатели советской Башкирии : указатель литературы 1917—1978. — Уфа, 1980. — С. 125

== Сылтамалар ==

* [http://www.bashinform.ru/news/545115/]
* [http://posredi.ru/knb_P_Pal.html]
* [http://ufa-gid.com/encyclopedia/pal.html]
* [http://libmap.bashnl.ru/node/483]
* [http://www.bashkortostan.ru/news/49571/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413145512/http://www.bashkortostan.ru/news/49571/ |date=2014-04-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20140413145029/http://xn--80aclahgkowlrcep8o.xn--p1ai/news/223-75-letiyu-roberta-vasilevicha-palya-posvyaschaetsya.html]

{{DEFAULTSORT:Паль, Роберт}}
[[Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Башкорт шагыйрьләре]]
[[Төркем:Башкорт язучылары]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1938 елда туганнар]]
[[Төркем:15 апрель көнне туганнар]]
[[Төркем:Башкортстан халык шагыйрьләре]]
[[Төркем:ССРБ тәрҗемәчеләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Башкортстан шагыйрьләре]]
[[Төркем:Русия шагыйрьләре]]
[[Төркем:ССРБ шагыйрьләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр]]
[[Төркем:Башкортстан язучылары]]
[[Төркем:ССРБ язучылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча язучылар]]
[[Төркем:Фатих Кәрим премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>p163hz0idp59734b1ewfrqpx6176ae8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вики-Кайбыч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484386</id>
    <revision>
      <id>5840410</id>
      <parentid>5768798</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5556" sha1="4qbmyvt2sbuiix3rqftgwby3ecz6qp0" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Вики-Кайбыч''' — [[Татарстан]]ның [[Кайбыч районы]]нда яшәүче [[Татар Википедиясе]]нең волонтерлары төркеме.

== Тарихы ==
Вики-Кайбыч волонтерлар клубы 2021 елның апрелендә Татарстан Республикасы Кайбыч районы территориясендә яшәүче татар телле волонтерлар тарафыннан Википедия нигезләрен үзләштерүне, Кайбыч районы феноменнарын, шәхесләрен тасвирлауны тизләтү һәм аларны глобаль интернет-киңлеккә таныту максатыннан оештырылган берләшмә.&lt;ref&gt;[http://kaibicy.ru/news/h%D3%99b%D3%99rl%D3%99r/kaybych-tarikhy-internetta2021-el-tatarstan Кайбыч тарихы – интернетта.]&lt;/ref&gt; Кулланучылар бер-берсе белән аралашу, ярдәм күрсәтү өчен WhatsApp мессенджерында төркем булдырыла. Төркемнең максаты булып Кайбыч районының Татарстан, Россия һәм халыкара дәрәҗәләрдә эшлекле, инвестицион, мәдәни, фәнни, социаль һәм туристлык ягыннан өзлексез рәвештә, Википедиядә объектларны тасвирлау ярдәмендә, аерым алганда, «Акыллы төбәк» Вики-проектын гамәлгә ашыру аша үстерү,&lt;ref&gt;[https://ru.wikimedia.org/wiki/Умный_регион/Татарстан/Кайбицкий_район Умный регион/Татарстан/Кайбицкий район]&lt;/ref&gt; шул ук вакытта җәмгыятьнең туган телләрне, локаль телләрне саклау һәм үстерү, популярлаштыру эшчәнлеген көчәйтү тора.

«Вики-Кайбыч» вики-клубы ярдәмендә Кайбыч районы  Татарстанның барлык муниципаль берәмлекләре арасында татар телендә [[:Төркем:Кайбыч районы|иң күп тасвирланган район булып тора]]. Кайбыч районыннан килгән катнашучылар Татар Википедиясендә иң актив катнашучыларның берсе һәм татар телле катнашучылар арасында [[:Төркем:Кайбычлы кулланучылар|иң күп санлы төркем булып торалар]].

Ел викимедиячесе [[Фәрһад Фәткуллин]] ярдәме белән Вики-клубта катнашучы User:Il Nur 21-23 сентябрьдә үткән TURKLANG 2021 VII Халыкара онлайн-конференциясендә Татар Википедиясен тәкъдим итә&lt;ref&gt;[https://w.wiki/4P7t TURKLANG 2021 VII Халыкара онлайн-конференциясе чыгышы.]&lt;/ref&gt;,  ә User:Ilsina Ilgizovna, 2021 елның 5-7 ноябрендә узган Көнчыгыш һәм Үзәк Европа илләре викимедиячеләренең онлайн-конференциясендә Вики-Кайбыч клубы турында чыгыш ясый.&lt;ref&gt;[https://w.wiki/4LrD Көнчыгыш һәм Үзәк Европа илләре викимедиячеләренең онлайн-конференциясендә Илсинә Шакирова чыгышы.]&lt;/ref&gt;

2022 елның октябрендә Истанбул шәһәрендә узган Wikidata төрки халыклар җыенында катнашучы Alisya Fatikhova Татар Википедиясендә Wikidata мөмкинлекләрен куллану турында чыгыш ясый, Вики-Кайбыч клубы белән таныштыра.

2025 елның апрелендә Ташкент шәһәрендә узган Урта Азия телләре конференциясендә кулланучы Il Nur Татар, Башкорт Википедияләре мисалында җирле клублар эшчәнлеген күрсәтә. Вики-Кайбыч һәм Вики-Бөрҗән клублары белән таныштыра.

== Эмблемасы ==
Төркемнең эмблемасы вики-клуб барлыкка килгәч ясала һәм аның нигезендә [[Википедия]] логотибы һәм [[Кайбыч районы]]ның [[Кайбыч районы байрагы|байрагы]] һәм [[Кайбыч районы гербы|гербы]] ята.

== Катнашучылары ==
Бүгенге көндә төркем составына [[:Төркем:Вики-Кайбыч кулланучылары|25 кулланучы]] керә. Иң актив вәкилләре арасында Кайбыч районы һәм Татарстан Республикасының танылган педагог [[Римма Васильева]] булып тора.

== Шулай ук карагыз ==
* [[Википедия:Акыллы Кайбыч]]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Татар Википедиясе]]
[[Төркем:Волонтерлык]]
[[Төркем:Вики-Кайбыч]]</text>
      <sha1>4qbmyvt2sbuiix3rqftgwby3ecz6qp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Керман Ут Гыйбадәтханәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>485852</id>
    <revision>
      <id>5840411</id>
      <parentid>5708371</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6500" sha1="k1pwsdz3rq183jeageevb6luenhokat" xml:space="preserve">{{ФГОС.wiki (2021)}}
{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = Гыйбадәтханә
|Татар атамасы                    = Керман Ут Гыйбадәтханәсе
|Үз атамасы                       = آتشکده کرمان
|Рәсем                            = Atashkadeh kerman.jpg
|Рәсем язуы                       = 
|Рәсем зурлыгы                    = 
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = Иран
|Урнашу урыны статусы             = төбәк / район
|Урнашу урыны                     = [[Керман]]
|Кординаталар = 
|Дин                              = 
|Мәхәллә                          =
|Кайсы дини агымга карый          = [[Зәрдөштлек]] 
|Бина төре                        = 
|Мигъмарият стиле                = Пәһләви архитектурасы
|Проект авторы                    = 
|Төзүче                           = 
|Нигезләүче                       = 
|Беренче телгә алу                = 
|Нигезләү                         = 
|Төп даталар                      = 
|Юк ителгән                       =
|Төзелешнең башлануы              = 
|Төзелешнең тәмамлануы            = 
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = 
|Сайт                            =  
|Commons                          =
}}
'''Керман Ут Гыйбадәтханәсе''' ([[Фарсы теле]]ндә: آتشکده کرمان) ул [[Иран]]да, [[Керман]]да [[Зәрдөштлек]] [[ут гыйбадәтханәсе]]. Корылма шулай ук дөньяда атәшпәрәстләрнең бердәнбер [[антропология]] музее өчен өй булып тора.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2014-02-24|title=با آتشکده کرمان آشنا شوید|url=https://www.isna.ir/news/92120502866/با-آتشکده-کرمان-آشنا-شوید|access-date=2021-12-01|website=ایسنا|language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=2009-06-05|title=Kerman home to world’s only Zoroastrian anthropology museum|url=https://www.tehrantimes.com/news/196109/Kerman-home-to-world-s-only-Zoroastrian-anthropology-museum|access-date=2021-12-01|website=Tehran Times|language=en|accessdate=2021-12-08|archivedate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201080825/https://www.tehrantimes.com/news/196109/Kerman-home-to-world-s-only-Zoroastrian-anthropology-museum}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2009-08-22|title=تنها موزه زرتشتیان جهان در آتشکده کرمان|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/88357/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86|access-date=2021-12-01|website=همشهری آنلاین|language=fa|accessdate=2021-12-08|archivedate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201080827/https://www.hamshahrionline.ir/news/88357/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86}}&lt;/ref&gt;
== Тарихы ==
Гыйбадәтханә 1924 елда [[Риза Шаһ Пәһләви]] хөкеме вакытында төзелгән булган һәм аның эчендә булган учак бу урынга [[Һиндстан]]нан күчерелгән булган һәм [[Сасанид Империясе|Сасанид]] вакытларында өч иң изге утларның берсе Адур Фарнбагтан килеп чыккан дип әйтелә.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=آخرین آتشکده کرمان در احتضار {{!}} اقتصاد آنلاین|url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-30/238448-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%B1|access-date=2021-12-01|website=www.eghtesadonline.com|language=fa|accessdate=2021-12-08|archivedate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201080826/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-30/238448-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%B1}}&lt;/ref&gt;
Бу урынны музей итәргә фикер беренче мәртәбә 1983 елда чагылдырылган булган. 2005 елда музей ахыр чиктә рәсми ачылган булган. Музейда кимендә 200 ел элек вакыттан дип фараз ителгән [[Гата]]ларның кулъязма юрамасы саклана.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
Ул 2001 елның 2-нче октябрендә 4190 номер белән [[Иран дәүләт мирасы урыннары исемлеге]]нә кертелгән булган.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-10-06|title=«دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.|url=http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip|url-status=live|access-date=2021-12-01|website=web.archive.org|accessdate=2021-12-08|archivedate=2019-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191006234339/http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip}}&lt;/ref&gt;

== Шулай ук карарга мөмкин ==
* [[Йәзд ут гыйбадәтханәсе]]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр]]
[[Төркем:Зәрдөштлек]]
[[Төркем:Атешгяхлар]]
[[Төркем:Иранның дини корылмалары]]</text>
      <sha1>k1pwsdz3rq183jeageevb6luenhokat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Җаганнатһ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>546609</id>
    <revision>
      <id>5840412</id>
      <parentid>5579211</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114749" sha1="jlkafudee49yzznxmercp7ke9l7zftk" xml:space="preserve">{{УК}}

[[File:Rath Yatra Puri 2007 11071.jpg|thumb|right|Пурида Ратха Ятра, 2007 ел.]]
'''Җаганнатһ''' (Ория телендә: ଜଗନ୍ନାଥ, Jagannātha; туры мәгънәдә &quot;[[Галәм]]нең [[Ходай|Ходае]]&quot;; элегрәк Җәггернаут) — [[Һиндстан]]да һәм [[Бангладеш]]та җирле [[Һинд дине]] традицияләре буенча табыныла торган [[илаһ]], [[җаганнатһчылык]]ның (шулай ук [[Одиша]] [[вишнуизм]]ы буларак мәгълүм) төп илаһы,{{sfn|Mukherjee|1981}}{{sfn|Eschmann|Kulke|Tripathi|1978}} ''[[Пурушоттама]]'',{{sfn|Eschmann|Kulke|Tripathi|1978|pp=31–98}}{{sfn|Rajaguru|1992}}{{sfn|Starza|1993|pp=72–77|loc=Cult Purusottama at Puri}}  ''[[Пара Браһман]]''.{{sfn|Miśra|2005|p=99|loc=chapter 9, Jagannāthism}}{{sfn|Ray|2007|p=151}}.

[[Вишнуизм]]да — [[Вишну]]-[[Кришна]]ның бер формасы сыман&lt;ref name=&quot;Lochtefeld567&quot;&gt;{{статья|заглавие=Rath Yatra|ссылка=https://books.google.pt/books?id=g6FsB3psOTIC&amp;pg=PA567|автор издания=[[Лохтефельд, Джеймс|Lochtefeld J. G.]]|издание=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z|издательство={{нп3|Rosen Publishing Group}}|год=2002|volume=2|pages=567|isbn=0823931803}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oriya467&quot;&gt;{{книга|автор=Волчок Б. Я.|часть=Ория|заглавие=Народы Южной Азии: Индия, Пакистан, Непал, Сикким, Бутан, Цейлон и Мальдевские острова|ссылка=https://books.google.pt/books?id=QOxWAAAAMAAJ|ответственный=Под ред. Н. Р. Гусевой, А. М. Дьякова, М. Г. Левина, Н. Н. Чебоксарова|место=М.|издательство=[[Издательство Академии наук СССР]]|год=1963|серия=Народы мира: Этнографические очерки|страницы=467}}&lt;/ref&gt;, [[шиваизм]]да — [[Шива]]ның [[Бхайрава]] аспекты буларак; [[җәйничелек]]тә — [[Җинапатһ]] исемле [[тиртханкара]] сыйфатында кабул ителә.

Иртуганы [[Баларама]] һәм кызтуганы дэви [[Субһадра]] белән өчлек өлеше, агачтан ясалган һәйкәлләр сыйфатында хөрмәт ителәләр. Җаганнатһ поты зур түгәрәк күзләр һәм симметрик йөз белән бизәлгән агач кисәгеннән ясала, күзгә күренә торган итеп куллары яки аяклары юк. Табыну процедуралары, серләр һәм ритуаллар үзенә Һинд динендә киң таралмаган ритуалларны кертә.{{sfn|Patnaik|1994|loc=chapter 6. Sanatana Dharma: The Great Synthesis}}&lt;ref&gt;[http://www.jagannath.nic.in/pdf/SYNTHETIC%20CHARACTER%20OF%20JAGANNATHA%20CULTURE.pdf &quot;Synthetic Character of Jagannath Culture&quot;, Pp.&amp;nbsp;1–4] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708233822/http://jagannath.nic.in/pdf/SYNTHETIC%20CHARACTER%20OF%20JAGANNATHA%20CULTURE.pdf |date=8 July 2011}}&lt;/ref&gt; Культ үзәге — [[Пури]] шәһәрендә урнашкан ''[[Җаганнатһ гыйбадәтханәсе]]'' булып тора.

Һиндстанның [[Одиша]], [[Чһаттисгарх]], [[Көнбатыш Бенгалия]], [[Җаркһанд]], [[Биһар]], [[Гөҗәрат]], [[Ассам]], [[Манипур]] һәм [[Трипура]] штатларында зур әһәмияткә ия.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Tripathy|first=B|author2=Singh P.K.|title=Jagannath Cult in North-east India|journal=Orissa Review|date=June 2012|pages=24–27|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2012/June/engpdf/27-30.pdf|access-date=10 March 2013}}&lt;/ref&gt; Ул шулай ук [[Бангладеш]] Һиндулары өчен әһәмиятле.

Галимнәр фикеренчә, Пури шәһәре элек автохтон культ үзәге булса кирәк — Кришна культы белән берләшкәндә җирле Җаганнатһ илаһы исеме сакланып кала. Җаганнатһның килеп чыгуы һәм эволюциясе ачык түгел.{{sfn|Patra|2011|pp=5–16}} Кайбер галимнәр ''[[Ригведа]]''ның 10.155.3 гимнын мөмкин булган чыганак дип интерпретациялиләр, әмма башкалар килешмиләр һәм ул кабилә тамырлары белән синкретик/синтетик илаһ дип раслыйлар.
&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Pradhan|first=Atul Chandra|title=Evolution of Jagannath Cult|journal=Orissa Review|date=June 2004|pages=74–77|url=http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/jun2004/englishpdf/evolution2.pdf|access-date=21 October 2012}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Miśra|2005|p=97|loc=chapter 9, Jagannāthism}}&lt;ref name=&quot;Patnaik&quot;&gt;{{cite news|last=Patnaik|first=Bibhuti|title=My friend, philosopher and guide|url=http://www.telegraphindia.com/1110703/jsp/orissa/story_14191152.jsp|access-date=1 December 2012|newspaper=The Telegraph|date=3 July 2011}}&lt;/ref&gt;

Һәр елның июньдә яки июльдә Һиндстанның көнчыгыш штатларында Җаганнатһка багышланган [[Ратһа ятра]] дип аталган фестиваль бәйрәм ителә. Башка ике ассоциацияләнгән илаһ белән бергә сурәте церемонияле рәвештә арбага урнаштырып баш гыйбадәтханәдән якынча 3 километр ераклыгында урнашкан [[Гундича гыйбадәтханәсе]]нә тартыла. Анда берничә көн калудан соң төп гыйбадәтханәгә кайталар. Ходай Җаганнатһны арбада күрер өчен чарага күпсанлы лакх тугрылары килә.&lt;ref&gt;{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduikm: N-Z|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|url-access=registration|year= 2002|publisher= Rosen Publishing|isbn=978-0-8239-3180-4|page=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/n123 567]}}&lt;/ref&gt; Шул ук вакытларда охшаш процессияләр дөнья буенча башка Җаганнатһ гыйбадәтханәләрендә дә оештырыла.

Күпчелек [[Вишнуизм|Вайшнава]] Һиндулары өчен, бигрәк тә [[Кришначылык|кришнаитлар]] өчен Җаганнатһ [[Кришна]]ның һәм [[Маһавишну]]ның абстракт чагылышы,{{sfn|Mukherjee|1981|p=67}}{{sfn|Hardy|1987|pp=387–392}} кайвакыт [[Кришна]] яки [[Вишну]]ның [[аватар]]ы.{{sfn|Mukherjee|1981|pp=155–156}}{{sfn|Starza|1993|pp=73, 76}} Кайбер [[Шиваизм|Шайва]] һәм [[Шакта]] Һиндуларында ул [[Шива]]ның юк итү белән ассоциацияләнгән ярсулы манифестациясе Бхайраваның симметрия тулы [[Тантра|тантрик]] формасы.

==Этимологиясе==
''Дҗаганнатһ'' ул &quot;Галәм&quot; мәгънәсендә &quot;дҗагат&quot; һәм &quot;Остаз&quot; яки &quot;Раббы&quot; мәгънәсендә сүзләрдән кушылып ясалган [[Санскрит]] сүзе. Шулай итеп, ''Дҗаганнатһ'' &quot;Галәм хуҗасы&quot; дигәнне аңлата.{{sfn|Eschmann|Kulke|Tripathi|1978|p=537}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2009/July/engpdf/july-09-1.pdf#page=13|title=Lord Jagannath Symbol of National Integration|first= Basanta Kumar |last=Das |work=Orissa Review |year=2009 |quote=The term Jagannath etymologically means the Lord of the Universe |access-date=10 December 2012}}&lt;/ref&gt;
{{quote box|width=20em|align=right|Алар буенча Дҗаганнатһа гомуми төшенчә, уникаль түгел, Локанатһа яки Авалокитешвара булган кебек. Фактик рәвештә, Дҗаганнатха сүзе иң олы дип танылган теләсә нинди Илаһ өчен кулланылырга мөмкин.|— [[Сурендра Моһанти]]|Lord Jagannatha: the microcosm of Indian spiritual culture&lt;ref&gt;[[Сурендра Моһанти]]. [https://books.google.com/books?id=XNIXAAAAIAAJ Lord Jagannatha: the microcosm of Indian spiritual culture], p. 93. Orissa Sahitya Academy (1982)&lt;/ref&gt;}}&lt;br/&gt;
[[Одиа теле]]ндә, ''Дҗаганнатһ'' башка исемнәргә бәйле, мәсәлән, ''Дҗага'' (ଜଗା) яки ''Дҗагабандһу'' (ଜଗବନ୍ଧୁ) (&quot;Галәм Дусты&quot;). Ике исем дә ''Дҗаганнатһ''тан килеп чыккан. Дәвам итеп, Илаһның физик кыяфәте нигезендә, ''Калья'' (କାଳିଆ) (&quot;Кара төсле Ходай&quot;, әмма мәгънәсе шулай ук &quot;Вакытлы Берәү&quot; мәгънәдә булырга мөмкин), ''Дарубраһман'' (ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ) (&quot;Изге Агач Табышмагы&quot;), ''Даруедебата'' (Ория телендә: ଦାରୁ ଦେବତା &quot;Агачтан Ходай&quot;), Чака акһи (Ория телендә: ଚକା ଆଖି) яки ''Чаканаян'' (Ория телендә: ଚକା ନୟନ) &quot;Түгәрәк күзләр белән&quot;), ''Чакадола'' (Ория телендә: ଚକା ଡୋଳା) &quot;түгәрәк күз каралары белән&quot;) шулай ук сөйләмдә.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.lordjagannath.co.in/j_names.htm |title=::: LordJagannath.Co.in ::: Lord Jagannath (Names) |work=lordjagannath.co.in |year=2010|quote=Different names of Shree Jagannath|access-date=10 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.harekrsna.com/sun/features/03-08/features970.htm | title=The Sampradaya Sun - Independent Vaisnava News - Feature Stories - March 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://puriwaves.nirmalya.in/feature-article/64-names-of-lord-jagannath-around-odisha |title=64 Names of Lord Jagannath Around Odisha &amp;#124; PURIWAVES |work=puriwaves.nirmalya.in |quote=Sri Jagannath is being worshipped throughout Orissa over thirty districts in 64 names. |access-date=11 December 2012 |accessdate=2022-01-11 |archivedate=2022-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220111121849/https://puriwaves.nirmalya.in/feature-article/64-names-of-lord-jagannath-around-odisha }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
Дина Кришна Джоши буенча сүзнең килеп чыгышы [[Сора халкы]]ның (Савараларның) ''Киттунг'' кабилә сүзеннән булырга мөмкин. Бу гипотеза Ведик кешеләр кабилә төбәкләрендә яши башлагач, кабилә сүзләрен кабул иткән һәм Илаһны Дҗаганнатһ дип атаганны раслый.&lt;ref name=&quot;Joshi 2007 80–84&quot;&gt;{{cite journal|last=Joshi|first=Dina Krishna|title=Lord Jagannath: the tribal deity|journal=Orissa Review|date=June–July 2007|pages=80–84|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages80-84.pdf|access-date=21 October 2012}}&lt;/ref&gt; О.М. Старза буенча алай түгелдер, чөнки ''Киттунг'' фонетик рәвештә бәйле түгел һәм ''Киттунг'' кабилә Илаһы яндырылган агачтан ясала һәм Дҗаганнатхтан бик аерылып тора.{{sfn|Starza|1993|pp=65–67 with footnotes}}&lt;br/&gt;
==Иконография==
{{multiple image
| align = left
| image1 = Jaya Jagannatha.jpg
| width1 = 200
| alt1 = 
| caption1 = 
| image2 = Jagannatha Clipart.svg
| width2 = 150
| alt2 = 
| caption2 = 
| footer = Two versions of Jagannath iconography
}}
Гыйбадәтханәләрдә Джаганнатх сурәте ачык итеп буялган, тупас тасланган &quot;ним&quot; агачы бүрәнәсе тора.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Wendy Doniger|author2=Merriam-Webster, In|title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions|url=https://archive.org/details/isbn_9780877790440 |url-access=registration|year=1999|publisher=Merriam-Webster|isbn=978-0-87779-044-0|page=[https://archive.org/details/isbn_9780877790440/page/547 547]}}&lt;/ref&gt; Сурәт шакмаклы яссы баштан, күкрәктән калыккан йөзен чагылдыручы баганадан тора. Сурәттә муен, колаклар һәм буыннар юк һәм &quot;анади&quot; (башланусыз) һәм &quot;ананта&quot; (ахырсыз) берәүне символлаштыручы зур түгәрәк йөздән белеп була.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Santilata Dei|title=Vaiṣṇavism in Orissa|url=https://books.google.com/books?id=Q0kdAAAAMAAJ|year=1988|publisher=Punthi |isbn=978-81-85094-14-4|pages=58–59}}&lt;/ref&gt; Бу йөздә ике капланышсыз зур симметрик күзләр, бер күз Кояшны символлаштыра һәм икенчесе Айны, хасиятләрнең эзләрен 17-енче гасыр сурәтләрендә табып була. Ул маңгаенда Вайшнава U-формалы тамга ''[[Урдһва Пундра]]'' белән күрсәтелә. Старза раславынча аның караңгы төсе һәм башка хасиятләре Һинд дине Ходае Кришнаның Галәм формасының абстракциясе булып тора.{{sfn|Starza|1993|pp=48–52}} Кайбер хәзерге Джаганнатх гыйбадәтханәләрендә ике кочаклаучы торышта алга күрсәтүче кыска агач кисәге аның кулларын чагылдыра. Старза раслаганча Һиндстаннан тыш, мәсәлән, Берлинда кайбер хасиятле урта гасыр һәм хәзерге сурәтләрдә Джаганнатх &quot;тулысынча антропоморф&quot; итеп, әмма традицион абстрак битлек йөзе белән күрсәтелә.{{sfn|Starza|1993|pp=48–52}}
Джаганнатхның типик сурәте Һинд динендә күбесенчә антропоморфик булган башка Илаһлардан аерылып тора. Шулай да, Һинд дине Илаһларының аниконик формалары киң таралмаган. Мәсәлән, Шива еш Шива [[Лингам|линга]] формасында чагылдырыла. Һиндстанның көнчыгыш штатларында күпчелек Джаганнатх гыйбадәтханәләрендә һәм аның төп гыйбадәтханәләрендә, мәсәлән, Одишада, Пурида Джаганнатх иртуганы Балабһадра һәм кызтуганы Субһадра белән кертелгән. Төп иптәш Илаһларыннан кала, Джаганнатх сурәте [[Сударшана Чакра]]ны күрсәтә һәм кайвакыт күп башлы Шеша Нага кулчатыры капланышы астында, икесе дә аны [[Вишну]]га бәйли. Ул [[Бенгаль Култыгы]] портларына һәм Калькуттага корабларда килгән иртә Европа өйрәнүчеләр өчен Һинд диненең беренче кереше булган. Францискан монах булган Итальян кешесе [[Порденоне Одорикы]] аның гыйбадәтханәсенә һәм йөрешенә безнең эраның 1321 елында зиярәт кылган һәм аны Чиркәү телендә тасвирлаган. Вильям Бёртон Пури гыйбадәтханәсенә 1633 елда килгән, аны &quot;Джагарнат&quot; дип язып куйган һәм аны &quot;елан сыман формада, җиде капюшон белән&quot; дип тасвирлаган.&lt;ref name=Sricon&gt;{{cite journal|last=Chowdhury|first=Janmejay|title=Iconography of Jagannath|journal=Srimandir|pages=21–23|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Srimandir/srimandirenglish/Epdf/Ech6.pdf|access-date=27 November 2012}}&lt;/ref&gt;
[[File:Nabakalebar - 2015.jpg|thumb|Джаганнатх сурәтләре агачтан ясала. Алар һәр 8 яки 12 яки 19 ел алыштырыла. Өстә: Джаганнатх потын әзерләү өчен күчерелә торган бүрәнәләр.]]
Балабһадра һәм Субһадра белән күрсәтелгәндә, аны башка ике абстракт сурәтләрнең овал формасы белән чагыштырып була торган түгәрәк күзләре буенча белеп була. Дәвам итеп, аның сурәте караңгы, шул ук вакытта Балабһадраның йөзе ак һәм Субһадраның сурәте сары. Өченче аерма булып Джаганнатх сурәтенең яссы башы тора, аны башка икенең ярым түгәрәк итеп кисеп ясалган башлары белән чагыштырып була. Алар белән Вишнуның иконик коралы Сударшана Чакра була. Ул Балабһадра белән якынча шул ук биеклектә, кызыл төстә, агач баганадан киселгән һәм традицион чагылышыннан аермалы буларак башка Вишну гыйбадәтханәләрендә чакра буларак итеп кисеп ясалган.&lt;ref name=&quot;Pattanaik 2002 58–60&quot;&gt;{{cite journal|last=Pattanaik|first=Shibasundar|title=Sudarsan of Lord Jagannath|journal=Orissa Review|date=July 2002|pages=58–60|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2008/July-2008/engpdf/58_Sudarsan_of_Lord_Jagannath.pdf|access-date=27 November 2012}}&lt;/ref&gt; Юлдашларсыз итеп сурәтләнгәндә Джаганнатх иконографиясе бары тик йөзен, кулсыз һәм торссыз итеп күрсәтә. Бу форма кайвакыт Патита Павана,&lt;ref name=&quot;The origin of Patita Pavana&quot;&gt;{{cite web|title=The origin of Patita Pavana|url=http://www.gopaljiu.org/excerpts/kk_13_patita-pavana_pp_6-9.pdf|work=Sri Krishna Kathamrita|publisher=Sri Gopaljiu|access-date=30 November 2012|accessdate=2022-01-12|archivedate=2017-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170918082809/http://gopaljiu.org/excerpts/kk_13_patita-pavana_pp_6-9.pdf}}&lt;/ref&gt; яки ''Дадһи Ваман'' дип атала.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Das|first=Madhavananda|title=The Story of Gopal Jiu|url=http://www.vnn.org/editorials/ET0406/ET08-8635.html|access-date=27 November 2012|newspaper=Vaishnav News|date=8 June 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913150950/http://www.vnn.org/editorials/ET0406/ET08-8635.html|archive-date=13 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100913150950/http://www.vnn.org/editorials/ET0406/ET08-8635.html |date=2010-09-13 }}&lt;/ref&gt;
Джаганнатх, Балабһадра, Субһадра яки Сударшана Чакра ''[[мурти]]лары'' ''[[ним]]'' (Azadirachta indica) агачыннан ясала.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Vaishnava. Cz|title=Jagannatha Puri|url=http://www.bvml.org/photoessays/jagannathapuri/index.html|publisher=Bhakti Vedanta Memorial Library|access-date=27 November 2012|accessdate=2022-01-12|archivedate=2012-10-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121014040237/http://bvml.org/photoessays/jagannathapuri/index.html}}&lt;/ref&gt; Ним агачы [[Бһавишья Пурана]] аны Вишну ''муртилары'' ясалырга тиеш иң алкышлы агач итеп игълан ителгәнгә күрә сайлана.&lt;ref name=&quot;Sricon&quot;/&gt; Шри Джаганнатха, Шри Балабһадра, Маа Субһадра һәм Шри Сударшана поты Шри Мандира яки Пурида, Шри Джаганнатха Гыйбадәтханәсендә һәр атна саен янә буяла. Ул яңа кисеп ясалган пот белән якынча һәр 12 яки 19 ел алыштырыла, яки төгәлрәк Ай-Кояш [[Һинду календаре]] буенча аның Асадһа ае булганда шул ук елда ике мәртәбә.&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Peter J. Claus |author2=Sarah Diamond |author3=Margaret Ann Mills |title=South Asian Folklore: An Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=ienxrTPHzzwC&amp;pg=PA515|year=2003|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-415-93919-5|page=515}}&lt;/ref&gt;
===Хасиятләр===
Джаганнатх традициясендә (Одия Вайшнавизмы), Ходай Джаганнатх иң еш рәвештә иң олы Илаһ буларак [[Кришна]]ның абстракт формасы белән идентификацияләнә.{{sfn|Mukherjee|1981|p=67}}{{sfn|Hardy|1987|pp=387–392}}&lt;ref name=&quot;Srinivasan2011&quot;&gt;{{cite book |author=Srinivasa. |title=Hinduism For Dummies |url=https://books.google.com/books?id=br61gYKt5Q0C&amp;pg=PA96 |year=2011 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-118-11077-5 |page=96}}&lt;/ref&gt;
Джаганнатх [[Брахман]]/[[Пара Брахман]] һәм [[Пурушоттама]]/Шунья Пуруша Һинду метафизик концепцияләренә эквивалент дип таныла, биредә ул Аватари булып тора, ягъни пространство һәм вакытта чиксез булуның һәм барлык аватарларның сәбәбе һәм тәңгәл килүе.{{sfn|Eschmann|Kulke|Tripathi|1978|pp=31–98}}{{sfn|Rajaguru|1992}}{{sfn|Starza|1993|pp=72–77|loc=Cult Purusottama at Puri}}{{sfn|Patnaik|2005|pp=111–119}}{{sfn|Miśra|2005|p=99|loc=chapter 9, Jagannāthism}}&lt;ref name=&quot;Mishra&quot;&gt;{{cite news |last=Mishra|first=Kabi|title=He is the infinite Brahman|url=http://www.telegraphindia.com/1110703/jsp/orissa/story_14191119.jsp|access-date=1 December 2012|newspaper=The Telegraph, Kolkata|date=3 July 2011}}&lt;/ref&gt; Автор Дипти Райның ''Пратапарудра Дэва''да язылганы буенча, Одишаның Сурьявамси Патшасы:
&lt;blockquote&gt;
Пратапарудрадэва вакытында Одиа шагыйрьләре [[Сарала Даса]]ның фикерен кабул иткәннәр һәм әдәби эшләрендә шуннан Вишнуның (Джаганнатх) барлык аватарлары килеп чыга һәм Галәми уеныннан соң анда эри (билайя) дип чагылдырганнар. Алар буенча Джаганнатх Сурья Пуруса, Ниракар һәм Ниранджан, ул Галәми уенны башкару өчен Нилачалада һаман бар... Пратапарудрадэва вакытында биш [[Вайшнава]] Сакһа &quot;Иптәшләр&quot; эшләрендә Джаганнатх ([[Пурушоттама]]) шуннан [[Рама]], Кришна һ.б. килеп чыккан Пурна Браһман, бу Галәмдә тумышларын алганнар һәм ахырда Пурна Браһманга чумачак.
&lt;/blockquote&gt;
Джаганнатх традициясендә ул Кришна/Вишнуның барлык хасиятләренә ия. Бу ышану аны төрле чараларда киендереп һәм аңа төрле аватарлар буларак табынып бәйрәм ителә.&lt;ref name=&quot;Bengal1825&quot;&gt;{{cite book|author=Asiatic Society of Bengal|title=Asiatic researches or transactions of the Society instituted in Bengal, for inquiring into the history and antiquities, the arts, sciences, and literature, of Asia|url=https://books.google.com/books?id=nyZFAAAAcAAJ&amp;pg=PA319|year=1825|page=319}}&lt;/ref&gt; Пураналарда Вишну аватары [[Нарасимха]] агач баганадан пәйда булган дип әйтелә. Джаганнатх Нарасимха Аватарга Шри Нарасимха гимны белән агач ''мурти'' яки Дару Браһма буларак табыныла дип ышаныла.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Dash|first=Durgamadhab|title=Place of Chakratirtha in the cult of Lord Jagannath|journal=Orissa Review|date=June 2007|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/June_july_2007.pdf|access-date=27 November 2012}}&lt;/ref&gt; Һәр елны Һинду календаренең [[Бһадра]] аенда, Джаганнатх Вишнуның [[Вамана]] аватары формасында киендерелә һәм бизәлә.&lt;ref name=&quot;Mishra&quot;/&gt; Джаганнатх 16-ынчы гасырда [[Пури]]га барганда Рагһунатһ дип атаган һәм [[Рама]]га буларак табынылган [[Тулсидас]]ка Вишнуның башка аватары буларак [[Рама]] формасында пәйда булган.
Кайвакыт кайберәүләр аны Кришнаның аватарларының (инкарнацияләренең) берсе дип (ягъни Буддһа-Джаганнатһ) яки Вишну (ягъни Вамана) дип саный.{{sfn|Mukherjee|1981|pp=155–156}}{{sfn|Starza|1993|pp=73, 76}}&lt;ref name=&quot;Asiatic Journal&quot;&gt;{{cite book |title=Asiatic Journal |url=https://archive.org/details/asiaticjournala44unkngoog |year=1841 |publisher=Parbury, Allen, and Company |pages=[https://archive.org/details/asiaticjournala44unkngoog/page/n243 233]–}}&lt;/ref&gt; Аның исеме Вишнуның традицион (ун аватар) [[Дашаватар]]ада очрамый,&lt;ref name= Wilkins&gt;{{cite book | author = Wilkins, William Joseph | year = 1900 | title = Hindu Mythology, Vedic and Puranic| url = http://www.sacred-texts.com/hin/hmvp/hmvp30.htm| isbn = 978-81-7120-226-3 | publisher = Elibron Classics | location = London}}&lt;/ref&gt; гәрчә билгеле [[Одиа әдәбияты]]нда Джаганнатх Кришнаның аватары буларак мөрәҗәгать ителгән булган, Дашаватарада [[Будда]] аватары өчен эквивалентның алыштыручысы.
===Тантрик Илаһ===
Вайшнава традициясеннән тыш, Джаганнатһ [[Тантра|Тантрик]] табынуның чагылышы булып тора.&lt;ref name=&quot;Siṃhadeba2001&quot;&gt;{{cite book|author=Jitāmitra Prasāda Siṃhadeba|title=Tāntric Art of Orissa|url=https://books.google.com/books?id=k2jr3_rSEysC&amp;pg=PA146|year=2001|publisher=Gyan Books|isbn=978-81-7835-041-7|page=146}}&lt;/ref&gt; Иконографиядә симметрия, ритуалларда мандалалар һәм геометрик өлгеләр кулланы тантрик бәйләнеш тәкъдимен тәэмин итә.{{sfn|Patra|2011|pp=8–10, 17–18}}
Джаганнатх [[Шайвитлар]] һәм [[Шакта]] секталарында [[Бхайрава]] яки Ходай [[Шива]], яки Вимала Алиһәсенең ире буларак табыныла. Пурида Джаганнатх Гыйбадәтханәсенең каһиннәре Шакта сектасыннан, гәрчә Вайшнава сектасының йогынтысы доминант булып тора.{{sfn|Starza|1993|pp=64}} Триада өлеше буларак, [[Балабһадра]] шулай ук Шива һәм [[Дурга]] манифестациясе [[Субһадра]] дип таныла.&lt;ref name=&quot;Lochtefeld2002&quot;&gt;{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: Volume Two|url=https://books.google.com/books?id=g6FsB3psOTIC&amp;pg=PA665|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3180-4|page=665}}&lt;/ref&gt; [[Маркандейя Пурана]]да [[Маркандейя]] олы хәкиме Пурушоттама Джаганнат һәм [[Шива]] бер дип игълан иткән.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Index of 16 Purans|year=2009|location=Markandeya|pages=18, 19|url=https://www.scribd.com/doc/17775667/Index-of-16-Hindu-Puranas}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901222938/http://www.scribd.com/doc/17775667/Index-of-16-Hindu-Puranas |date=2014-09-01 }}&lt;/ref&gt; Хатхи Беша яки Гаджа Бешада (фил формасы) [[Махараштра]]ның Ганапати Бһатта кебек тугърылары тарафыннан Ходай [[Ганеша|Ганеш]] буларак табыныла.

==Килеп чыгышы: альтернатив теорияләр==
===Джаганнатхның Ведик килеп чыгышы===
''[[Риг веда]]''ның 10.155 гимнында океан өслегендә &quot;апурушам&quot; буларак йөзүче Дару (агач бүрәнә) искә алуы бар.{{sfn|Patra|2011|pp=5–16}}&lt;ref name=&quot;Rig Veda&quot;&gt;{{cite book|title=Rig Veda|publisher=Wikisource |location=verse 10.155.3|url= https://en.wikisource.org/wiki/The_Rig_Veda/Mandala_10/Hymn_155 |author=Ralph TH Griffith }}; [https://sa.wikisource.org/wiki/ऋग्वेद:_सूक्तं_१०.१५५ Quote]: अदो '''यद्दारु''' प्लवते सिन्धोः पारे '''अपूरुषम्''' । तदा रभस्व दुर्हणो तेन गच्छ परस्तरम् ॥३॥&lt;/ref&gt; Ачарья [[Сайяна]] ''апурушам''ны ''Пурушоттама'' белән бер үк һәм бу ''Дара'' агач бүрәнәсе Джаганнатх өчен илһам дип интерпретацияләгән, шулай итеп, Джаганнатхның килеп чыгышы безнең эрага кадәр 2-нче меңьеллыкка карый. Башка галимнәр бу интерпретацияне кире кагалар һәм гимнның дөрес контексты Арайиның &quot;Алакшми Става&quot;сы.{{sfn|Patra|2011|pp=5–16}}
Биджой Мисра буенча, Пури асаба кешеләре Джаганнатхны чынлап та Пурушоттама дип атыйлар, йөзеп йөрүче багананы коткаручы символы дип таныйлар һәм төбәкнең соңрак Һинду текстлары Иң Олы Мәхлукатны бөтен нәрсәдә булган, барлык җанлы һәм җансыз әйберләргә үтеп керә торган дип тасвирлыйлар. Шулай итеп, Ведик бәйләнеш интерпретацияләнергә тенденциясе булып, фикерләрнең бер-берсен капланышы бар.
===Буддизм килеп чыгышы===
[[File:Rath Yatra Puri 2007 11047.jpg|thumb|Пурида Джаганнатх фестивальләре каста барьерларына карамастан гаять күп кеше җәлеп итә. Кайбер 19-ынчы гасыр язучылары моны Буддизм килеп чыгышы өчен бер шәһадәт дип караганнар,{{sfn|Patra|2011|pp=8–10, 17–18}} хәзер ул теория кире кагылган булган.{{sfn|Starza|1993|pp=59–60 with footnotes}}]]
Джаганнатхның [[Буддачылык]] килеп чыгышлары Джаганнатхага бәйле реликварийдан килеп чыккан, Буддачылыкка кергән, әмма Һинд диненә ят концепция. Мисал өчен, Пурида Джаганнатх изге урынында өйрәнелмәгән калдык бар,{{sfn|Starza|1993|pp=58–59 with footnotes}} һәм асаба риваятьләрдә изге урында [[Гаутама Будда]] теше бар – Һиндстанда һәм Һиндстаннан тыш Тһеравада Буддачылыгында сакланган күп гыйбадәтханәләр өчен уртак хасият. Башка риваятьләрдә гыйбадәтханәдә Һинд дине Ходае Кришнаның кеше инкарнациясенең болан аучысы тарафыннан ялгыш үтерелгәннән соң сөякләре бар дип раслана. Шулай да, Һинд дине традициясендә үле гәүдә кремацияләнә, көле табигатькә кайтарыла һәм сөякләрнең үле калдыклары сакланмый яки табнылмый.{{sfn|Starza|1993|pp=54–56 with footnotes}} Буддачылыкта &quot;Будда теше&quot; яки изге кешеләрнең калдыклары кебек скелет өлешләре яшәүче традиция булып тора. Бу риваятьләрнең булуы Стивенсон кебек галимнәр раслаганча Джаганнатх килеп чыгышлы булырга мөмкин дип раслый.{{sfn|Starza|1993|pp=58–59 with footnotes}} Шулай да, бу зәгыйфь аргумент, чөнки кайбер башка традицияләрдә, мәсәлән, Җәйничелектә һәм кабилә асаба диннәрендә шулай ук үле калдыкларын саклап калу һәм табыну очраклары булган.{{sfn|Starza|1993|pp=54–56 with footnotes}}
Джаганнатхны Буддачылык белән бәйләүче башка шәһадәт ул Джаганнатх фестивале ''[[Ратха-Ятра]]'', ступа сыман формада гыйбадәтханә һәм шпиль өстендә [[дһармачакра]]-сыман диск (''чакра''). Ел саен йөреш процессия фестивалендә [[Маһаяна Буддачылык]] традициясендә булган күп хасиятләр бар. Борынгы Кытай дини мөсафиры һәм зиярәт кылучысы [[Фасян]] (як. б.э. 400 елы)&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Faxian Faxian: Chinese Buddhist Monk], Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;), хатирәләрендә Буддачылык йөреше турында язган һәм бу Джаганнатх фестивальләре белән бик якын охшашлыкларга ия булган. Дәвам итеп ''Ратһа-Ятра'' фестивале бәйрәм ителгән фасыл Буддачылык монахларын вакытлы, ел саен мусон фасылы ялы өчен тарихи җәмәгать йөрешләре процессияләре белән якынча бер үк вакытта булган.&lt;br/&gt;
Пуриның Джаганнатх гыйбадәтханәсе [[Һинд суб-кыйтгасы]] буйлап безнең эраның якынча 800 елдан бирле Һиндулар өчен төп дини сәфәр максаты булган.
Тагын бер вакыйга шәһәдәте булып Һиндулар тарафыннан Джаганнатх кайвакыт [[Шакьямуни Будда]] белән идентификацияләнә яки алыштырына, шул ук вакытта ул теләсә нинди башка аватар өчен алыштырылырга мөмкин.{{sfn|Starza|1993|pp=54–56 with footnotes}} Пурида Джаганнатх Одиалар тарафыннан борынгы заманнан ук Шакьямуни Будда формасы буларак табынылган. [[Гита Говинда]]да [[Джайядэва]] шулай ук [[Будда]]ны [[Дашаватар]] арасында берәү итеп тасвирлаган. Борынгы Буддачылык патшасы Индрабһути ''Джнанасидһи''да Джаганнатхны Буддачылык Илаһы дип тасвирлый. Дәвам итеп, Буддачылык патшасы Индрабһут Джаганнатхка табынган. Бу Одиша яр буе штаты өчен уникаль түгел, әмма шулай ук [[Непал]]да һәм [[Тибет]]та Буддачылыкка йогынты ясаган. Шакьямуни Будда шулай ук Непалда Джаганнатх буларак табыныла. Бу шартлы шәһадәт сорау астында булган, чөнки Индрабһути текстында Джаганнатхның ихтирамлы искә алуы очраклы туры килү омонимы булырга мөмкин булган, чынлыкта Шакьямуни Буддага карарга мөмкин булган, чөнки шул ук атама ике төрле шәхескә яки әйбергә карарга мөмкин булган.{{sfn|Patra|2011|pp=6–7}}
Кайбер галимнәр Джаганнатхның Буддачылык табигате Урта Гасыр Одиа Әдәбиятында бар дип раслыйлар. Күп урта гасыр Одиа шагыйрьләре Джаганнатхны Шунья Браһман дип концептуализацияләгәннәр, ул Маһаяна Буддачылык фәлсәфәләрендә булган бөек бушлыкка охшаш.&lt;ref&gt;Mansinha Mayadhar. &quot;History of Oriya Literature.&quot; Sahitya Akademi, 1960. 70-72.&lt;/ref&gt; 15-енче гасыр Одиа шагыйре Маһабһаратасында Будданы Вишнуның ун инкарнацияләрнең берсе дип тасвирлый. Соңрак чор шагыйрьләр, мәсәлән Дарика Даса һәм Магуниа Даса Будданы Вишну урынына Джаганнатх инкарнациясе дип тасвирлаганнар. Шулай да, бу барлык искә алуларда Будда Вишну яки Джаганнатхның инкарнациясе буларак искә алынган, ә киресенчә түгел.{{sfn|Lochtefeld|2002|p=73, 128}}{{sfn|Holt|2008|p=18–21}}{{sfn|Coulter|2013|p=109}}{{sfn|Srinivasan|2011|p=182}}{{sfn|Holt|Kinnard|Walters|2012|p=4, 95, 111}}{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=96}} Шулай итеп, Джаганнатх барлык инкарнацияләрнең чыганагы буларак таныла. Дәвам итеп, Будданы [[Дашаватар]] өлеше буларак искә алу Джаганнатх культыннан башка күп [[Һинду]] секталарында превалент булган һәм бишенче һәм алтынчы гасырлар арасында [[Вишнуизм]]да Будданы Вишнуның ун төп аватараларының берсе буларак кертү киңрәк хәрәкәте булган,{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=188}}{{sfn|Holt|2004|p=12, 15}} ул үз чиратында 12-енче гасырда [[Джаядэва]]дан башлап барлык аватаралар чыганагы буларак Джаганнатх белән бәйле булган.{{sfn|Leyden|1982|p=22}} &lt;ref&gt;Abhimanyu Dash &quot;Lord Buddha in the Cult of Lord Jagannath&quot; Magazine of Govt. of Odisha. Jun 2014. 85-89&lt;/ref&gt;

===Җәйничелек килеп чыгышы===
Пандит Нилакһанта Дас Җаганнатһ [[Җәйничелек]] килеп чыгышлы Илаһ дип фараз иткән, чөнки  ''Натһ'' кушымчасы күп Җәйничелек [[Тиртһанкар]]ларда бар.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Mohanty|first=Jagannath|title=Indian Culture and Education|year=2009|publisher=Deep&amp; Deep|isbn=978-81-8450-150-6|page=5|url=https://books.google.com/books?id=3T2Ph_SmjtoC&amp;q=nilakantha+das+jagannath&amp;pg=PA5}}&lt;/ref&gt; Ул Җаганнатһ Җәйничелек контестында &quot;шәхесләндерелгән Дөнья&quot; дигәнне аңлаткан һәм ''Җинанатһ''тан алынган дигәнне сизгән. Җәйничелек төшенчәләре шәһадәте, мәсәлән,  [[Мокша (Һинд дине)|мокша]] яки коткару дигәнне аңлаткан [[Кайвалья]] Джаганнатх традициясендә бар.&lt;ref name=&quot;Barik 2005 36&quot;&gt;{{cite journal|last=Barik|first=P M|title=Jainism and Buddhism in Jagannath culture|journal=Orissa Review|date=July 2005|pages=36|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/jul2005/engpdf/jainism_budhism_in_joga-culture.pdf|access-date=29 November 2012}}&lt;/ref&gt; Охшаш рәвештә “Балси Паһача” дип аталган, гыйбадәтханәгә алып баручы егерме ике баскыч дәрәҗәсе, Җәйничелекнең 24 Тиртһанкараларның беренче 22-сенә карый дип фараз ителгән булган.{{sfn|Patra|2011|pp=8–10, 17–18}}
Аннирудһ Дас буенча, баштагы Джаганнатх Илаһына Җәйнечелек йогынтысы кичергән һәм [[Магадһа]]га [[Маһападма Нанда]]дан алынган Калинганың “Җина”сыннан башка түгел.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Das|first=Aniruddha|title=Jagannath and Nepal|pages=9–10}}&lt;/ref&gt; Җәйничелек килеп чыгышы теориясе [[Хатхигумпһа язмасы]] тарафыннан тәэмин ителә. Анда Кумара калкулыгында Кһандагири-Удайягирида калган мемориалы табынуы искә алына. Бу урнашу Джаганнатх гыйбадәтханәсе урыны белән шул ук дип раслана. Шулай да, Старза раслаганча, Җәйничелек тексты Джаганнатх гыйбадәтханәсе Җәйничеләр тарафыннан төзекләндерелгән искә алына, әмма бу текстның чынлыгы һәм датасы ачык билгеле түгел.{{sfn|Starza|1993|pp=62–63 with footnotes}}
Җәйничелек килеп чыгышы тәкъдимен тәэмин итүче башка хәл шәһадәте булып эчтә һәм шулай ук массив Пури гыйбадәтханә комплексы янында, стеналарда кисеп ясалганны кертеп, Җәйничелек сурәтләрен табу булып тора. Шулай да, бу шулай ук соңрак өстәмә, яки толерантлыкны фараз итәргә мөмкинчелеген исәпкә алып, Җәйничелек тарафдарлары һәм Һинд дине тарафдарлары арасында ярдәм итешү яки якын элемтә булырга мөмкин булган. {{sfn|Starza|1993|pp=62–63 with footnotes}} Старза буенча, Җаганнатһ традициясенә Җәйничелек йогынтысына бәяләмә бирү тәфсилле итеп ясалмаган шәһадәтнә исәпкә алып  авыр, әмма Җаганнатһ традициясенең Җәйничелек килеп чыгышлы икәненә бернәрсә дә нигезләмә булып тормый.{{sfn|Starza|1993|pp=62–63 with footnotes}}
=== Вайшнава килеп чыгышы ===
[[File:Dadhivaman deity.png|thumb|[[Одиша]]да, [[Кендрапара]]да борынгы Дадһиваман Илаһы. [[Бхактивинода Тхакур|Шрила Бһакти Винод Тһакур]]ның борынгы бабасы [[Кришнананда Датта Чодһари]] Илаһка б.э. 14-енче гасыр уртасында табына башлаган. ]]
Вайшнава килеп чыгышы теорияләре иконографик детальләргә һәм Илаһлар өчлеге булуына нигезләнә, моны Буддачылык, Җәйничелек һәм кабилә килеп чыгышы теорияләрендә эзлекле рәвештә аңлату авыр. Вайшнава килеп чыгышы теориясе галимнәре раслаганча, төсләр караңгы төсле Кришна һәм ак төсле Баларамага карый. Алар Алиһә башта Эканамса (Шайва-Шакти традициясенең Дургасы, үги гаиләсе буенча Кришнаның кызтуганы) дип өстиләр. Соңрак ул Алиһәләр өчен Вайшнава төшенчәләре буенча Шубһадра (Лакшми) дип исеме үзгәртелгән булган.  
Вайшнава килеп чыгышы теориясенең зәгыйфьлеге булып аның ике системаны конфликтка этәрүе тора. Һиндстанның көнчыгыш төбәгендә Вайшнава Һиндуларның Баларама, Эканамса һәм Кришна өчлегенә табынулары хак булса, бу автоматик рәвештә Джаганнатх өчлеге шул уктан килеп чыкканны исбатламый. Кайбер урта гасыр текстлары, мәсәлән, Джаганнатх триадасын Браһма (Субһадра), Шива (Баларама) һәм Вишну дип тәкъдим итәләр. Тарихи шәһадәтләр һәм хәзерге практика Джаганнатх традициясенең [[Харихара]]га (Шива-Вишну кушылмасы) һәм шулай ук тантрик Шри Видья практикаларына көчле тугърылык фикере бар, боларның берсе дә Вайшнава килеп чыгышы фаразы белән туры килми. Дәвам итеп Һиндстанның үзәк һәм көнчыгыш төбәкләренең күп Джаганнатх гыйбадәтханәләрендә Шива сурәтләре, мәсәлән, [[Лингам|Линга-йони]] ихтирам итеп кертелгән, бу фактны Һинд диненең Шайвизм һәм Вайшнавизм традицияләренең көчле көндәшлеген исәпкә алып аңлатырга авыр.
===Кабилә килеп чыгышы===
[[File:Nrusimha Besha.JPG|thumb|[[Корапут]]та [[Нарасимха]]да яки Нрусингһа Бешада Джаганнатх.]]
Кабилә килеп чыгышы теорияләре шартлы шәһадәтләргә һәм фаразларга, мәсәлән, Джаганнатх потының антропоморфик булмавы һәм зооморфик булмавына нигезләнә.&lt;ref name=&quot;Joshi 2007 80–84&quot;/&gt; Һинд диненең Джаганнатх традициясендә мирас каһиннәргә &quot;Дайта&quot;лар дип аталган брамин булмаган хезмәтчеләр керә, бу кабилә тамырлары белән кабул ителгән борынгы бабалар практикасы булырга мөмкин. Джаганнатх потлары өчен агач куллану шулай ук Һиндулар элеккеге практикаларны кабул иткәндә һәм аларны Ведик абстракцияләренә кушканда дәвам иткән кабилә практикасы булырга мөмкин булган.&lt;ref name=&quot;Sricon&quot;/&gt; ''[[Мурти]]'' өчен агач куллану практикасы бик гадәти булмаган, чөнки потларның дизайны һәм корылышы буенча Һинду текстлары таш яки металлны киңәш иткән. ''Дайталар'' Һинд дине тарафдарлары, әмма борынгы ''Сабара'' (шулай ук ''Сора'' дип әйтелә) кабиләсе булган дип ышаныла. Аларның махсус привилегияләре булу дәвам итә, мәсәлән, якынча һәр 12 ел агачтан киселгән Джаганнатх потларын күчерүне беренче булып күрергә. Дәвам итеп, бу төркем Джаганнатх һәм юлдаш Илаһларына баш ашларны һәм тәкъдимнәрне оештыруның эксклюзив привилегияләренә ия булулары традицион рәвештә кабул ителә.{{sfn|Starza|1993|pp=65–67 with footnotes}}
Христиан дәгъвачысы һәм колониаль чор тарихчысы [[Верьер Элвин]] буенча, асаба риваятьтә Джаганнатх кабилә Илаһы булган ул брамин каһине тарафыннан чакырылып кертелгән булган.&lt;ref name=elwin597&gt;{{cite book|last=Elwin|first=Verrier|title=The Religion of an Indian Tribe|year=1955|publisher=Oxford University Press (Reprint)|page=597}}&lt;/ref&gt; Элвин раславы буенча баштагы кабилә Илаһы ''Киттунг'' булган, ул шулай ук агачтан ясалган булган. Поляк Индологы Олгиерд М.Старза буенча бу кызык параллель, әмма җитешсезлеге бар, чөнки ''Киттунг'' Илаһы агач кисәген яндырып ясала һәм шулай ук хасиятләре буенча Джаганнатх килеп чыгышыннан аерылып тора.{{sfn|Starza|1993|pp=65–67 with footnotes}} [[Стелла Крамриш]] буенча башка гипотеза буенча, бүрәнә үзәк Һиндстан кабиләләрендә булган ''Анга пен'' Илаһының символы һәм алар аны аның белән Һинд дине [[Кали Алиһәсе]]нең хасияләтләрен чагылдырыр өчен кулланганнар. Шулай да, Старза раслаганча, бу теория зәгыйфь, чөнки ''Анга пен''да кош яки елан беркетелгән баш итеп күрсәтелә һәм башка детальләр белән, бу кабилә Илаһын Джаганнатхка охшаш булмаган итә.{{sfn|Starza|1993|pp=65–67 with footnotes}}
{{multiple image
| align = left
| image1 = Jagannatha.svg
| width1 = 200
| alt1 = 
| caption1 = 
| image2 = 'A close up of Narasimha face.jpg
| width2 = 134
| alt2 = 
| caption2 = 
| footer = Jagannath (left) may have roots in [[Narasimha]]{{sfn|Starza|1993|pp=67–70 with footnotes}} (right, man-lion avatar of Vishnu who fights evil demon and ends religious persecution).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Gavin D. Flood|title=An Introduction to Hinduism|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo|url-access=registration|year=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-43878-0|page=[https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/111 111]}}&lt;/ref&gt;
}}
Кайбер галимнәр, мәсәлән, Кулке һәм Трипатһи Стамбһесвери яки Камбһесвари кебек кабилә Илаһлар Джаганнатх өчлегенә мөмкин булган кертем ясаучы дип фараз иткән.{{sfn|Starza|1993|pp=67–70 with footnotes}} Шулай да, Старза буенча, алар чынлыкта кабилә Илаһлары түгел, ә Һиндстанның көнчыгыш штатларында кабул ителгән Шайва Илаһлары. Кабилә килеп чыгышы өчен тагын бер фараз урта гасыр Лакшми - [[Нарасимха]] культы аша.{{sfn|Starza|1993|pp=67–70 with footnotes}} Бу гипотеза Джаганнатхның гадәти булмаган яссы башы, борылмалы авызы һәм зур күзләренә карап тәкъдим ителә, ул һөҗүм итәргә әзер арслан башының сурәтенең абстракциясе булырга мөмкин. Старза раслаганча, кабилә Нарасимха теориясе җәлеп итүчән булган вакытта, бу фаразның зәгыйфьлеге Нарасимханың формада абстракт чагылышы якындагы [[Конарк]] һәм [[Калинга]] гыйбадәтханә сәнгать эшләрендә Нарасимха сурәтләренә охшаган түгел булуда.{{sfn|Starza|1993|pp=67–70 with footnotes}}&lt;br/&gt;
Хәзерге Одишада агач багана Ходай белән күп Дадһиваман гыйбадәтханәләре бар, һәм болар Джаганнатх белән шул ук булырга мөмкин.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Mohanty|first=P.C.|title=Jagannath temples of Ganjam|journal=Odisha Review|date=June 2012|pages=113–118|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2012/June/engpdf/116-121.pdf|access-date=29 November 2012}}&lt;/ref&gt;
===Синкретик килеп чыгышы===
Эйч. Эс. Патнаик һәм башкалар буенча, Джаганнатх синкретик/синтетик Илаһ, ул [[Шайвизм]], [[Шактизм]], [[Вайшнавизм]], [[Җәйничелек]] һәм [[Буддачылык]] кебек төп ышануларның аспектларын комбинацияләнгән.&lt;ref name=&quot;Patnaik&quot;/&gt;{{sfn|Patnaik|1994|loc=chapter 6. Sanatana Dharma: The Great Synthesis}}{{sfn|Mukherjee|1981|pp=1–2}}{{sfn|Miśra|2005|p=97|loc=chapter 9, Jagannāthism}} Джаганнатх Вишнуның Пурушоттама формасы буларак табыныла.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History od deities|url=http://jagannath.nic.in/histdaities.asp|publisher=Jagannath temple, Puri administration|access-date=2 December 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130402173714/http://jagannath.nic.in/histdaities.asp|archive-date=2 April 2013}}&lt;/ref&gt; [[Кришнаизм|Кришнаит]] сампрадайялар, мәсәлән, Гаудия-Вайшнавлар, аны көчле итеп Кришна белән идентификацияләгәннәр.{{sfn|Hardy|1987|pp=387–392}}&lt;ref name=&quot;Bryant 2007 142&quot;&gt;{{cite book|last=Bryant|first=Edwin F|title=Krishna: A Sourcebook|year=2007|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0195148916|page=142}}&lt;/ref&gt; Гаудия-Вайшнав традициясендә Балабһадра [[Баларам]]ның абыйсы, Джаганнатх [[Кришна]]ның энесе һәм Субһадра сеңел булып тора.&lt;ref name=&quot;Das 2010 89&quot;/&gt;&lt;br/&gt;
Джаганнатхның абыйсы дип танылган Балабһадра кайвакыт [[Шива]] буларак табыныла.&lt;ref name=&quot;Bryant 2007 142&quot;/&gt; Хәзер Джаганнатхның сеңлесе дип танылган Субһадра шулай ук [[Брахма]] булган Илаһ дип танылган.&lt;ref name=&quot;Bryant 2007 142&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;History of deities&quot;&gt;{{cite web|title=History of deities|url=http://jagannath.nic.in/histdaities.asp|publisher=Jagannath temple, Puri administration|access-date=2 December 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130402173714/http://jagannath.nic.in/histdaities.asp|archive-date=2 April 2013}}&lt;/ref&gt; Ахырдан, дүртенче Илаһ Сударшана [[Чакра]] Кояшның арбасының символы булып тора Һинд диненең  [[Саура]] (Кояш Ходае) традициясенең абсорбциясе.  Бер платформада табынылган Джаганнатх, Балабһадра, Субһадра һәм Сударшан Чакра Чатурдһа Мурти яки “Дүрт мәртәбә форма” дип атала.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Behera|first=Prajna Paramita|title=The Pillars of Homage to Lord Jagannatha|journal=Orissa Review|date=June 2004|pages =65|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/jun2004/englishpdf/pillar.pdf |access-date=2 December 2012}}&lt;/ref&gt;
О.М. Старза раслаганча Джаганнатһ Ратһа Ятра Шива лингалар, Вайшнава баганалары һәм кабилә халык фестивальләре йөреш ритуаллары синкретизмыннан эволюцияләргә мөмкин булганнар.&lt;br/&gt;
{{Sfn|Starza|1993|pp=70, 97, 105}} Джаганнатхның [[Шиваизм|Шайва]] элементы [[Тантризм]] һәм [[Шактизм]] ритуаллары һәм доктриналары белән үзара капланыша. Шайвалар буенча, Джаганнатх ул Бһайрава.&lt;ref name=&quot;OR-CultOfJ&quot;&gt;{{cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2012/June/engpdf/44-47.pdf |title=The Cult of Jagannath |first=Rabindra Kumar |last=Behuria |publisher=Orissa Review |pages=42–43 |date=June 2012 | access-date=28 April 2013}}&lt;/ref&gt; [[Шива Пурана]] Джаганнатханы Шиваның 108 исеменең берсе дип искә ала.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Shiva Purana |title=Shiva Shahasranama |url=http://www.harekrsna.de/1000Shiva.htm |website=harekrsna.de |access-date=27 March 2019 |ref=(Book IV), Chapter 35, 1-133}}&lt;/ref&gt; Тантрик әдәби текстлар Джаганнатхны Маһабһайрав белән идентификацияли.&lt;ref name=&quot;Das 2010 89&quot;&gt;{{cite book|last=Das|first=Suryanarayan|title=Lord Jagannath|year=2010|publisher=Sanbun|isbn=978-93-80213-22-4|page=89|url=https://books.google.com/books?id=gFn8wSDfSxEC&amp;q=jagannath+as++jain&amp;pg=PA82}}&lt;/ref&gt; Синкретизм тезисын тәэмин итә торган башка шәһдәт булып Джаганнатхны [[Шри Янтра]]ның абстракт тантрик символларында утыру факты тора. Дәвам итеп, аның Шри Чакрасы (&quot;изге көпчәге&quot;) Виджамантра  “Клим”да табыныла, ул шулай ук Калиның яки Шактиның Виджамантрасы. Баларамның Шешанага яки Шанкарсана буларак чагылышы Шайвизмның Джаганнатх культына йогынтысының шәһадәте билгесе булып тора. Шакти элементын чагылдыра торган өченче Илаһ, Дэви Субһадра һаман да Бһуванешвари Мантра белән табыныла.&lt;ref name=&quot;OR-CultOfJ&quot;/&gt;&lt;br/&gt;
Тантрик текстлар Джаганнатхны үз фикерләре буенча Бһайрава дип, ә аның [[Вимала Алиһәсе]] белән шул ук булган юлдашын Шакти дип игълан итәләр. Джаганнатхка тәкъдимнәр “Маһапрасад” булып бары тик Вимала Алиһәсенә янә тәкъдим ителгәннән соң була. Охшаш рәвештә, Янтраларның төрле хасиятләре Ратна ведида уеп ясалган булган, анда Дҗаганнатх, Балабһадра һәм Дэви Субһадра куела. [[Калика Пурана]] Дҗаганнатхны Тантрик Илаһ итеп сурәтли.&lt;ref name=&quot;OR-CultOfJ&quot;/&gt; Авинаш Патра буенча, Дҗаганнатх традициясендә брамин булмаган “Дайта” каһиннәре өчен ритуаллар һәм махсус урын кабул ителгән; брамин каһиннәре белән бергә яши һәм эшли торган “Дайта” каһиннәре булуы кабилә һәм брахманик традицияләрнең синтезы булган дигәнне фараз итәргә мөмкинчелек бирә. {{sfn|Patra|2011|pp=17–18}}
Җәйничелек юрамасы буенча, Дҗаганнатх сурәте (кара төс) шуньяны чагылдыра, Субһадра барлыкка китерүче энергиянең символы булып тора һәм Балабһадра (ак төс) вакыйга Галәмен чагылдыра. Бу барлык сурәтләр борынгы Калинга Җайна Нила Мадһавадан эволюцияләгән. “Сударшана Чакра” Җәйничелек символының [[Дхарма Чакра]] өчен Һинду исеме дип фикер йөртелә. &lt;br/&gt;
Тарихчы [[Җадунатһ Саркар]] сүзләре буенча:&lt;ref&gt;{{cite book|last=Siṃhadeba|first=Jitāmitra Prasāda|title=Tāntric Art of Orissa|year=2001|publisher=Kalpaz Publications|location=Evolution of tantra in Orissa|isbn=978-81-7835-041-7|page=145|url=https://books.google.com/books?id=k2jr3_rSEysC&amp;q=jagannath&amp;pg=PA146}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
[[Одиша]]ның төрле диннәре төрле гасырларда Дҗаганнатх традициясенә таба тартылырга тенденциягә ия булганнар һәм ахыр чиктә Дҗаганнатх табынуына кергән, кимендә теориядә.&lt;br/&gt;
&lt;/blockquote&gt;
===Бердәм сурәттән Өчлеккә трансформация===
[[File:Shri Jagannatha.jpg|alt=|left|thumb|Шри Балабһадра һәм Дэви Субһадра белән Шри Джаганнатх.]]
[[Мадала Пандҗи]] Нила Мадһав Джаганнатхка трансформацияләнгән һәм Өчлек өлеше буларак түгел, ә унитар фигура буларак табынылган дип күзәтә. Иртә эпиграфияләр һәм әдәби чыганаклар бары тик бердәм  [[Пурушоттама]] Джаганнатх Илаһына карый икәнен билгеләргә әһәмиятле.&lt;ref name=&quot;Tripathy 2012 30&quot;&gt;{{cite journal|last=Tripathy|first=Manorama|title=A Reassessment of the origin of the Jagannath cult of Puri|journal=Orissa Review|date=June 2012|pages=30|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2012/June/engpdf/31-39.pdf|access-date=4 December 2012}}&lt;/ref&gt; Мурари тарафыннан инша ителгән &quot;Анаргһарагһава&quot; пьесасында бары тик Пурушоттама Джаганнатх һәм аның хатыны Лакшми искә алына, ә Блабһадра һәм Субһадра турында искә алынмый.&lt;ref name=&quot;Tripathy 2012 30&quot;/&gt; 1198 елга караган Дасгоба бакын такта язмасы шулай ук бары тик Пурушоттама Джаганнатхны Пури гыйбадәтханәсе башта Ганга патшасы Анантаварман Чодаганга (1078–1147) тарафыннан Вишну һәм [[Лакшми]] өчен төзелгән булу контекстында искә алына.&lt;ref name=&quot;Tripathy 2012 30&quot;/&gt; Бу чыганакларда Балабһадра һәм Субһадра булуы турында бер сүз дә әйтелми. Мондый хәлләр булу Пурушоттама иң элек Илаһ булган һәм Балабһадра һәм Субһадра дәвам итеп бер фигурага өстәмә итеп кертелгән булган һәм Өчлек формалаштырган дигән аргументларга китергән.&lt;br/&gt;
[[File:Balarama, Subhadra and Jagannath in the temple at Puri, with Wellcome V0017732.jpg|thumb|right|Пурида гыйбадәтханәдә күп кеше һәм изгеләр фигуралары, биналар һәм хайваннар белән Баларама, Субһадра һәм Джаганнатх. Одиша, Пуридан рәссам тарафыннан майлы буяу белән ясалган рәсем, як. 1880/1910.]]&lt;br/&gt;
Анангабһима III [1211–1239] хөкеме вакытында, Балабһадра һәм Субһадраның иң элек ясалган мәгълүм искә алуы безнең эраның 1237 ел Паталешвара язуында.&lt;ref name=&quot;Tripathy 2012 30&quot;/&gt; Алман Индологы Кульке буенча, Анангибһима III Джаганнатх, Балабһадра һәм Субһадра өчлегенең башлануында торган, бу Балабһадраның  III [[Лакшми]] ның Субһадрага трансформациясеннән соң өстәлгән икәнен фараз итү нәтиҗәсенә килергә мөмкинчелек бирә.&lt;br/&gt;
==Теология==
Джаганнатха традициясе белән бәйле [[теология]] һәм ритуаллар Ведик, Пураник һәм тантрик темаларны кертә. Ул Ведик-Пураник [[Пурушоттама]] (туры мәгънәдә: Иң Олы Шәхес),{{sfn|Rajaguru|1992}}{{sfn|Starza|1993|pp=72–77|loc=Cult Purusottama at Puri}} һәм шулай ук Пураник [[Нараяна]] һәм тантрик [[Бһайрава]]. ''Вишнудһарма Пурана'' (як. 4-енче гасыр) буенча, Кришна Одрада (Одиша) Пурушоттама формасында табыныла.{{sfn|Starza|1993|p=76}} Ул Вайшнава фикерендә абстракт “кала” (вакыт) буларак үтә торган Ходай Кришна формасы метафизик [[Пара Браһман]] белән шул ук. Ул булуын төшенергә яки сизелергә мөмкин, әмма күренә торган булмаган абстракция, нәкъ вакыт кебек. Джаганнатх - ул ''Чайтанья'' (Аң) һәм аның юлдашы Субһадра [[Шакти]] (энергиясен) чагылдыра, шул ук вакытта Балабһадра  [[Джнана]]ны (белемне) чагылдыра. Салабега буенча, Джаганнатх традициясе Вайшнавизм, Шайвизм, Шактизм, Буддачылык, Йога һәм Тантра традицияләрендә булган теологияләрне үзенә кертә.{{sfn|Sālabega|1998|pp=13–14}}&lt;br/&gt;
===Кришна. Мәхәббәт һәм мәрхәмәтлелек===
Джаганнатх теологиясе Кришнаныкы белән үзара капланыша. Мәсәлән, Дина Крушнаның 17-енче гасыр калссик “Раса каллола” әсәре Джаганнатхка мактау белән ачыла, шуннан соң бөтен булганда Илаһины аңлау өчен белемгә, мәхәббәткә һәм тугърылыкка омтылуга өнди торган теология кертелгән  Кришна хикәясе сөйләнә. Рудрабһатта тарафыннан Каннада телендә 13-енче гасыр “Джаганнатһа виджайя” кушылган проза һәм шигърият тексты ул күбесенчә Кришна турында. Ул “Һари (Вишну), Һара (Шива) һәм Брахма” шул ук иң олы җанның аспектлары дип аңлата торган җырны кертә. Аның теологиясе, Одия тексты кебек иң олы якты җан “йөрәктә мәхәббәт” белән шул ук дигән тирәли фикерне игътибар үзәгендә тота. [[Ассам]]нан 15-енче гасыр Бхакти галиме [[Шанкарадева]] 1481 елда Джаганнатханың тугърысы булып киткән һәм Джаганнатха-Кришна турында төбәккә йогынты ясаган һәм хәзер дә Ассамда һәм Манипурда популяр булып торган мәхәббәт  һәм мәрхәмәтлелек пьесаларын язган.{{sfn|Dalal|2010|pp=373–374}}&lt;br/&gt;
===Шунья Брахма===
Урта гасыр Одия галимнәре, мәсәлән Ананта, Ачьютананда һәм Чайтанья Джаганнатхның теологиясен “Шуньяның шәхесләнеше, яки бушлык” дип тасвирлаган, әмма тулысынча Буддачылыкта Шуньята формасында түгел. Алар Джаганнатхны “Шунья Брахма” буларак, яки альтернатив рәвештә “Ниргуна Пуруша” буларак (яки “абстракт шәхесләнгән Галәм”) дип раслыйлар.  Вишну аватарлары дхарманы саклар өчен бу Шунья Брахмадан кеше формасына иңәләр.{{sfn|Patnaik|2005|pp=111–119}}{{sfn|Dalal|2010|p=388}}&lt;br/&gt;
==Дхармик текстларда һәм традицияләрдә Джаганнатх==
Гәрчә Джаганнатх үткәндә башка традицияләрдә идентификацияләнсә дә, хәзер ул күбрәк Вайшнав традициясе белән идентификацияләнә.
===Вайшнавит юрамасы===
Сканда Пурана һәм [[Брахма Пурана]] Джаганнатхпуриның барлыкка килүен [[Уджджайн]]нан хөкем итә торган ихтирамлы патша  [[Индрадьюмна]] хөкеме вакыты дип күрсәтә. [[Вайшнава]]лар белән бәйле икенче риваять буенча Ходай Кришна Джарадан иллюзор үлеме белән Аватарының максатын тәмамлагач һәм аның “үлемле” калдыклары таралырга калганнан соң, кайбер ихтирамлы кешеләр тәнне күргәннәр, сөякләрне җыйганнар һәм аларны тартмага салганнар. Алар тартмада ул Ходай Вишну үзе тарафыннан Индрадьюмна игътибарына күрсәтелгәнчегә кадәр калган; Ходай Вишну аңа агачтан Джаганнатхның потын яки муртисын ясарга һәм бүксәсендә Кришна сөякләрен изгеләштерергә кушкан. Шуннан соң Патша Индрадьюмна Ходайлар архитекторын, Илаһи балта остасына агач бүрәнәсеннән Илаһны кисеп ясарга кушкан, һәм ул мурти ахыр чиктән Пури ярларында юылган булган. Индра Вишвакарманы (шулай ук яшеренү кыяфәте алган Илаһ дип әйтелә торган)  җибәргән, ул җибәрелүен эш комаучаламыйча һәм шәхсән эшләнү шартында кабул иткән.&lt;ref name=&quot;Deshpande2005&quot;&gt;{{cite book | last = Deshpande| first = Aruna | title = India: A Divine Destination| publisher = Crest Publishing House | year = 2005 &lt;!-- | location = Delhi --&gt; | isbn = 978-81-242-0556-3 |page=203}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
Һәркем Илаһи эш турында борчылган, Патша Индрадьюмнаны да кертеп. Ике көн көткәннән соң, Илаһны күрүе турында борчылган Патша теләген контрольдә тота алмаган һәм Вишвакарма эшли торган урынга зиярәт кылган. Шактый тиздән Вишвакарма бик борчылган булган һәм пот кисеп ясау эшен тәмамланмаган итеп калдырган; потлар кулсыз һәм аяксыз булган. Патша мондый хәлләр белән бик дулкынланган булган һәм Брахмага аңа ярдәм итәр өчен чакырган. Брахма Патшага кисеп ясалган потлар киселгән рәвештә илаһилаштырылыр һәм мәшһүр булыр дип вәгъдә иткән. Бу вәгъдә буенча эшләп, Индрадьюмна потларны рәсми рәвештә илаһилаштырыр өчен чара оештырган һәм бу вакыйгада булырга барлык Илаһларны чакырган. Брахма дини чарада баш каһин буларак утырган һәм потка тормыш (җан) керткән һәм аның күзләрен куйган (ачкан). Моның нәтиҗәсендә потлар мәшһүр булган һәм Джаганнатх Пурида танылган Джаганнатх Гыйбадәтханәсендә Кшетра (дини сәфәр кылу урыны) буларак табынылган. Шулай да, баштагы потлар гыйбадәтханә янында буада табылган дип ышаныла.&lt;ref name=&quot;Deshpande2005&quot;/&gt;&lt;br/&gt;

===Рамаяна һәм Маһабһаратамнан хикәяләр===
Прабһат Нанда буенча [[Вальмики]] ''[[Рамаяна]]''сында Джаганнатх искә алына.&lt;ref name=&quot;Nanda 2007 110–111&quot;&gt;{{cite book|last=Nanda|first=Prabhat Kumar|title=Shree Jagannath and Shree Ram|journal=Orissa Review|date=June–July 2007|pages=110–111|url=https://books.google.com/books?id=gFn8wSDfSxEC&amp;pg=PA26 |access-date=28 November 2012|isbn=9789380213224}}&lt;/ref&gt; Кайберәүләр Патша [[Джанак]] [[Сита]]га ирешү өчен [[яджна]] башкарган һәм җирне башкарган риваять урын Сурьянараян Дас буенча Пурида урнашкан Гундича гыйбадәтханәсе белән шул ук җир дип ышаналар.&lt;ref name=&quot;Das 2010 13&quot;&gt;{{cite book|last=Das|first= Suryanarayan|title= Lord Jagannath|year= 2010|publisher= Sanbun|isbn=978-93-80213-22-4|page =13|url= https://books.google.com/books?id=gFn8wSDfSxEC&amp;pg=PA26 }}&lt;/ref&gt; Дас раслаганча [[Маһабһаратам]] Патша [[Индрадьюмна]]ның Ашвамедх Яджнасын һәм Джаганнатх культының дүрт Илаһы килүен тасвирлый.&lt;ref name=&quot;Das 2010 13&quot;/&gt;&lt;br/&gt;
===Сарала Даса Маһабһаратам юрамасы===
15-енче гасыр бөек Одиа шагыйре Сарала Даса Джаганнатхка кешелек коткаручысы дип дан күрсәткәндә, аны Будда формасы дип тә, Кришна манифестациясе дип тә таныган.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Das|first=Suryanarayan|title=Lord Jagannath|year=2010|publisher=Sanbun|isbn=978-93-80213-22-4|page=26|url=https://books.google.com/books?id=gFn8wSDfSxEC&amp;q=jagannath+sarala+das&amp;pg=PA26}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
===Иртә Вайшнава традицияләре===
Вайшнавизм [[Одиша]]да иртәрәк традиция дип таныла, аның тарихи эзләрен [[Иртә Урта Гасырлар]]да табып була.{{sfn|Eschmann|Kulke|Tripathi|1978}}{{sfn|Mukherjee|1981}}&lt;ref name=&quot;Panigrahi 1995 320&quot;&gt;{{cite book|last=Panigrahi|first=K.C.|title=History of Orissa|year=1995|publisher=Kitab Mahal|page=320}}&lt;/ref&gt; ''Вишнудһарма Пурана'' (як. 4-енче гасыр) буенча инде Кришна Одрада (Одишада) Пурушоттама формасында табыныла.{{sfn|Starza|1993|p=76}}
Бөек Вайшнав реформаторы [[Раманаджучарья]] Пурига 1107 ел һәм 1111 ел арасында зиярәт кылган һәм Патша Ананатаварман Чодаганганы Шайвизмнан Вайшнавизмга күчергән.&lt;ref name=&quot;Mittal Publications&quot;&gt;{{cite book|first=K.K. |last=Kusuman|title=A Panorama of Indian Culture: Professor A. Sreedhara Menon Felicitation Volume|year=1990|publisher=Mittal Publications|page=166|url=https://books.google.com/books?id=z4JqgSUSXDsC&amp;q=guru+nanak+jagannath+puri&amp;pg=PA167|isbn=9788170992141}}&lt;/ref&gt; Пурида ул Одишада Вайшнавизмны дәгъва итәр өчен Рамануджа Матхны нигезләгән. [[Аларнатһа Гыйбадәтханәсе]] аның Одишага килүенә шәһадәт булып тора. 12-енче гасырдан бирле Рамануджачарья йогынтысы астында Джаганнатх мәдәнияте арта торган рәвештә Вайшнавизм белән идентификацияләнгән булган.{{sfn|Mukherjee|1981|pp=155–156}}
Көнчыгыш Гангалар хөкеме астында Вайшнавизм Одишада иң төп ышану булып киткән. Одиа Вайшнавизмы әкренләп төп Илаһ буларак Джаганнатхны игътибар үзәгендә тота башлаган.&lt;br/&gt;
Шайвизм, Шактизм һәм Буддачылык Илаһларын Джаганнатх пантеонына кертеп секта аермалары бетерелгән булган.&lt;ref name=&quot;Panigrahi 1995 320&quot;/&gt; Ганга Патшалары Вишнуның барлык ун аватарларын да ихтирам иткән һәм Джаганнатхны барлык аватарларның сәбәбе буларак таныган. 
Вайшнава изгесе [[Нимбаркачарья]] Пурига зиярәт кылган һәм 1268 елда Радһаваллав Матханы нигезләгән.&lt;ref name=&quot;Mittal Publications&quot;/&gt; Мәшһүр шагыйрь [[Джаядэва]] Нимбарка һәм аның Радһа һәм Кришнаны игътибар үзәгендә тотуы тарафдары булган. Джаядэвның  ''[[Гита Говинда]]'' иншасы Көнчыгыш Һиндстан Вайшнавизмында [[Радһа]] һәм Кришна концепциясенә яңа ассызыклау куйган. Һәм Пурида [[Джаганнатх Гыйбадәтханәсе]] ''Гита Говинда'' Кришнаит пьесасы беренче мәртәбә литургия тәкъдим ителгән урын булган.&lt;ref name=&quot;Sahoo1988&quot;&gt;{{cite encyclopedia |surname=Sahoo |given=K.C. |title=Gitagovinda (Influence: Oriya) |encyclopedia=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |editor=Amaresh Datta |year=1988 |volume=2 |place=New Delhi |publisher=[[Sahitya Akademi]] |url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;q=PA1419 |pages=1419–1421 |isbn=81-260-1194-7}}&lt;/ref&gt; Бу фикер тиздән популяр булып киткән. Маһабһаратта Сарала Даса Джаганнатх турында аны [[Һинд динендә Гаутама Будда|Будда]] һәм Кришна белән тигез итә торган Универсаль Җан Иясе буларак фикер йөрткән. Ул Будда-Джаганнатхны Кришнаның аватарларының берсе дип таныган.{{sfn|Mukherjee|1981|pp=155–156}} Кайвакыт Джаганнатх Вишну аватары [[Вамана]] буларак ихтирам ителә.{{sfn|Starza|1993|pp=73, 76}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/june2006/engpdf/51-53.pdf |title=Jagannath—The Epitome of Supreme Lord Vishnu |author=Jayanti Rath}}&lt;/ref&gt;
16-ынчы гасырда Джаганнатх белән ассоциацияләнгән [[Гопал]]га табыну инде Одишада чәчәк аткан. Шулай итеп, Раджа Лангулийя Нарасимһа Дэва сигез [[гопи]] поты белән ''[[Гопинатһ]]'' сурәтен куйган. Һәм Һера-Панчами фестивале вакытында Джаганнатхка Кришнага кебек караганнар.{{sfn|Mukherjee|1981|pp=66–67}}{{sfn|Rajaguru|1992|loc=vol 2, part 2.18. The Cult of Gopal Krsna or gopinatha}}&lt;br/&gt;

===Чайтанья Маһапрабху һәм Гаудия Вайшнавизм===
[[Гаудия Вайшнавизм]] (шулай ук '''Чайтанья Вайшнавизмы'''&lt;ref&gt;[http://www.sanskrit.org/www/Hindu%20Encounter/foreword.html Hindu Encounter with Modernity, by Shukavak N. Dasa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511154723/http://www.sanskrit.org/www/Hindu%20Encounter/foreword.html |date=11 May 2008 }} &quot;&lt;/ref&gt; һәм '''Харе Кришна''' буларак мәгълүм) ул Һиндстанда 16-ынчы гасырда  [[Чайтанья Махапрабху]] (1486–1534) тарафыннан нигезләнгән  a [[Вишнуизм|Вайшнава]] дини хәрәкәте. &quot;Гаудия&quot; ''[[Гауда төбәге]]''нә (хәзерге көн [[Бенгалия]]/[[Бангладеш]]ка) карый һәм Вайшнавизм еш [[Кришна]], [[Нараяна]] яки [[Вишну]] буларак мөрәҗәгать ителә монотеистик Илаһ яки Иң Олы Илаһи Шәхескә табыну&quot; дигән сүз.&lt;br/&gt; 
Гаудия Вайшнавизмның игътибар үзәгендә ''[[Сваям Бһагаван]]'' яки Иң Баштагы Иң Олы Ходай Шәхесенә буларак Кришнага тугъры табыну (''[[Бхакти]]'').&lt;ref&gt;&quot;Өстәрәк искә алынган инкарнацияләрнең барысы да Ходайның я тулы өлешләре я тулы өлешләренең өлешләре, әмма Ходай Шри Кришна иң баштагы Ходай шәхесе.&quot; Бхагават Пурана 1:3:28&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
Шри Джаганнатх гел [[Бенгалия]] кешеләренә бик якын булган. Фактик рәвештә [[Пури]]да төп гыйбадәтханәгә зиярәт кылганда, пилигримнарның якынча 60%-ы  [[Бенгалия]]дән. Моннан тыш, Ратха Ятра [[Көнбатыш Бенгалия]]дә тантаналы рәвештә бәйрәм ителә, биредә Ходай Джаганнатх  киң рәвештә йортларда һәм гыйбадәтханәләрдә табыныла. Көн Бенгалиянең иң зур дини фестивале [[Дурга Пуджа]]га әзеләнү башлауны билгели. Бенгалилар арасында Шри Джаганнатхның киң популярлыгы Шри [[Чайтанья Махапрабху]]га бәйле булырга мөмкин.
Чайтанья Махапрабху тормышының соңгы 20 елын Пурида Джаганнатхның экстатик табынуына багышлап уздырган, аны ул Кришнаның формасы дип уйлаган.&lt;ref name=&quot;Kulke 2004 150&quot;&gt;{{cite book|last=Kulke|first=Herman|title=A History of India, 4th edition|year=2004|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-32920-0|page=150|url=https://books.google.com/books?id=V73N8js5ZgAC&amp;pg=PA150}}&lt;/ref&gt; Махапрабху [[Санкиртан]] хәрәкәтен дәгъва иткән, бу Пурида Ходай исемен җырлауга бөек йогынты ясаган. Ул Сарвабһаума Бһаттачарья кебек атаклы галимнәрне фәлсәфәсенә әверелдергән. Ул шул вакыттагы [[Одиша]] патшасы Пратапрудра Дэвага һәм Одиша халкына зур йогынты ясаган.
Чайтанья Махапрабху Ория Вайшнав традициясенең барышын Бһактины ассызыклап һәм Джаганнатхны Кришна белән көчле идентификацияләп үзгәрткән.&lt;ref name=&quot;Bryant 2007 142&quot;/&gt; &lt;br/&gt;
Аның Гаудия Вайшнав фикер мәктәбе Джаганнатхның башка культлар һәм диннәр белән идентификацияне хупламаган, шулай итеп, Ходай Джаганнатхны Баш Илаһның Иң Олы Шәхесе Шри Кришна буларак итеп янә нигезләгән.&lt;br/&gt;

===Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Хәрәкәте===
[[File:Bhaktivedanta Swami with Jagannath in Golden Gate Park, February 1967.jpg|thumb|Уң ягында Джаганнатх Илаһы белән Алтын Капка Паркында Шрила Прабһупада: 1967, февраль]]
[[Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте]] хәрәкәте барлыкка килүенә кадәр, Джаганнатх һәм аның иң әһәмиятле фестивале ел саен уза торган Ратһа Ятра Көнбатышта чагыштырмача мәгълүм булмаган диярлек булган.&lt;ref name=&quot;Melton 2007&quot;&gt;{{cite book|last=Melton|first=Gordon|title=The Encyclopedia of Religious Phenomena|year=2007|publisher=Visible Ink Press|location=Jagannath|url=https://books.google.com/books?id=SOldV3dVOoUC&amp;q=jagannath++iskcon&amp;pg=PT374|isbn=9781578592593}}&lt;/ref&gt; Нигезләвеннән соң тиздән, Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Көнбатышта гыйбадәтханәләр нигезләргә башлаган. Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте нигезләүчесе, киң рәвештә Шрила Прабһупада буларак мәгълүм булган [[Ачарья Чаран Бһактиведанта Свами Прабһупада]] Джаганнатхны иң сайланган формаларның берсе итеп сайлап алган һәм Джаганнатх Илаһын дөнья буенча ИСККОН гыйбадәтханәләрендә куйган.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Waghorne|first=J.P.|title=Diaspora of the Gods:Modern Hindu Temples in an Urban Middle-Class World|year=2004|publisher=Oxford University Press|page=32|url=https://books.google.com/books?id=QBLFbfUrsDIC&amp;q=jagannath++iskcon&amp;pg=PA32|isbn=9780198035572}}&lt;/ref&gt; ИСККОН Джаганнатхны бөтен дөнья буйлап тәэмин иткән. Ел саен бәйрәм ителә торган Ратһа Ятра фестивале хәзер ИСККОН тарафыннан Көнбатышның күп шәһәрләрендә бәйрәм ителә, биредә алар популяр җәлеп итү чаралары булып торалар.&lt;ref name=&quot;Melton 2007&quot;/&gt; ИСККОН тугърылары Джаганнатхка табыналар һәм Чайтанья Махапрабху хәтеренә Ратха Ятрада катнашалар, Джаганнатхка Пурида 18 ел буе табыналар һәм Ратһа Ятрада актив катнашалар.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bromley|first=David|title=Krishna Consciousness in West|year=1989|publisher=Bucknell University Press|page=161|url=https://books.google.com/books?id=F-EuD3M2QYoC&amp;q=jagannath+iskcon&amp;pg=PA161|isbn=9780838751442}}&lt;/ref&gt;
===Шактизмда Джаганнатх===
[[Вимала]] (Бимала) Шакталар тарафыннан Пурушоттама (Пури) Шакти Питһада баш Алиһә буларак табыныла. Джаганнатх, Бһайрава буларак табыныла, традицион рәвештә һаман Шива формасы. Джаганнатх-Вишну Шива белән тигез карала, Ходайның берлеген чагылдырырга интерпретацияләнә. Шулай ук, моның белән бәйле рәвештә Вимала Шиваның хатыны [[Аннапурна]] Алиһәсе буларак табыныла.&lt;ref name=Bimala&gt;{{cite journal|last=Tripathy|first=Shrinibas|title=Goddess Bimala at Puri|journal=Orissa Review|date=September 2009|pages=66–69|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2009/September/engpdf/66-69.pdf|access-date=23 November 2012}}&lt;/ref&gt; Каршы рәвештә, [[Тантра|Тантриклар]] Джаганнатхны Вишну формасы түгел, ә Шива-Бһайрава дип таныйлар.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web | url=http://jagannath.nic.in/pdf/THE%20TEMPLE%20OF%20JAGANNATHA.pdf | title=THE TEMPLE OF JAGANNATHA | publisher=Shree Jagannath Temple Administration, Puri | work=Official site of Jagannath temple | access-date=25 November 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20130530073442/http://jagannath.nic.in/pdf/THE%20TEMPLE%20OF%20JAGANNATHA.pdf | archive-date=30 May 2013}}&lt;/ref&gt; Традицион (ортодокс традициясе) рәвештә Лакшми Джаганнатхның хатыны, Вимала Тантрик (ортодоксаль булмаган) тәгълимат буенча хатыны.{{Sfn|Starza|1993|p=20}} Вимала шулай ук гыйбадәтханә комплексының сакчы Алиһәсе дип таныла һәм Джаганнатх баш Илаһ булып тора.&lt;ref name=&quot;mahapatra&quot;&gt;{{cite journal|last=Mahapatra|first=Ratnakar|title=Vimala Temple at the Jagannath Temple Complex, Puri|journal=Orissa Review|date=September–October 2005|pages=9–14|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/sept-oct-2005/engpdf/Vimala%20Temple%20at%20the%20Jagannath%20emple%20Complex%20Puri.pdf|access-date=23 November 2012}}&lt;/ref&gt;
Джаганнатх Шакталар тарафыннан 5 Ходайлар Вишну, Шива, [[Сурья]], Ганеш һәм [[Дурга]] Илаһларының комбинациясе дип таныла. Джаганнатх Илаһи йокыга талганда (Саяна Ятра) ул Дурга аспектын ала дип ышаныла. &quot;Ниладри Маһодайя&quot; буенча&lt;ref name=&quot;Simhadeba 2001 133&quot;&gt;{{cite book|last=Simhadeba|first=J.P.|title=Tantric Art of Orissa|year=2001|publisher=Gyan Books|page=133|url=https://books.google.com/books?id=k2jr3_rSEysC&amp;q=vimala+jagannath&amp;pg=PA133|isbn=9788178350417}}&lt;/ref&gt; Джаганнатх поты Чакра [[Янтра]]да урнаштырыла, Балабһадра поты Шанкһа Ятрада һәм Субһадра поты Падма Янтрада урнаштырыла.
===Джаганнатх һәм Сикхчылык===
&lt;gallery&gt;
Koh-i-Noor old version copy.jpg|Коһ-и-Нур
MaharajaRanjitSIngh - L Massard.gif|Сикхчылык императоры [[Рандҗит Сингһ]] Дҗаганнатхка ихтирам күрсәткән. Ул Коһ-и-нур бриллиантын (сулда) Пурида Дҗаганнатх гыйбадәтханәсенә мирас итеп калдырган.
&lt;/gallery&gt;
1506 елда &lt;ref name=&quot;orgov&quot;&gt;http://www.orissa.gov.in/e-magazine/orissareview/2012/Feb-March/engpdf/1-6.pdf&lt;/ref&gt; яки 1508 елда&lt;ref name=&quot;barusahib&quot;&gt;{{Cite web|url = http://www.barusahib.org/Assets/Publications/Natures_Own_Arti.pdf|title = Home|date = 13 November 2013|accessdate = 2023-03-14|archivedate = 2016-03-04|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304023317/http://www.barusahib.org/Assets/Publications/Natures_Own_Arti.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sikh-heritage&quot;&gt;http://www.sikh-heritage.co.uk/Scriptures/Guru%20Granth/Guru%20Granth.htm&amp;nbsp{{Deadlink|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }};&lt;/ref&gt;[[Сикхчылык]] нигезләүчесе [[Гуру Нанак]] Пурига Джаганнатхка килү өчен көнчыгыш Һиндстанга (&quot;удааси&quot; дип аталган) сәяхәте вакытында пилигрим булып барган.&lt;ref name=&quot;orgov&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;barusahib&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.co.in&quot;&gt;{{cite book|author=K.K. Kusuman|title=A Panorama of Indian Culture: Professor A. Sreedhara Menon Felicitation Volume|year=1990|publisher=Mittal Publications|page=167|url=https://books.google.com/books?id=z4JqgSUSXDsC&amp;pg=PA167 |isbn=9788170992141}}&lt;/ref&gt;  Аның тарафыннан Пурида ихтирам ителгән [[Джаганнатх Гыйбадәтханәсе]]ндә[[Сикхчылык]] [[Аарти]]сы [[Гаган мейн тһаал]] укылган булган.&lt;ref&gt;http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-story-67-67-199585.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140503184921/http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-story-67-67-199585.html |date=2014-05-03 }} गुरु नानक देव और उनके द्वारा प्रवर्तित मार्ग&lt;/ref&gt; Бу арти [[Амритсар]]да [[Һармандир Саһиб]]та [[Реһраас Саһиб]] &amp; [[Ардас]] укудан соң җырлана (тәлинкәләр һәм лампалар, һ.б. белән башкарылмый).&lt;br/&gt;
[[Гуру Тег Баһадур]] кебек соңрак Сикхчылык гурулары шулай ук Дҗганнатх Пурига килгәннәр.&lt;ref&gt;{{cite book|last=S.S. Johar|first=University of Wisconsin--Madison Center for South Asian Studies|title=Guru Tegh Bahadur|year=1975|publisher=Abhinav Publications|page=149|url=https://books.google.com/books?id=dFomYOVXsAkC&amp;pg=PA149|isbn=9788170170303}}&lt;/ref&gt; Пәнҗабның мәшһүр 19-ынчы гасыр Сикхчылык тарафдары хөкемдары Махараджа [[Ранджит Сингһ]] Джаганнатхка олы ихтирам белән караган, һәм иң кыйммәтле милкен [[Коһ-и-Нур]] бриллиантын [[Пури]]да Джаганнатхка бүләк иткән.
==Фестивальләр==
Джаганнатх тугърылары тарафыннан күп традицион фестивальләр бәйрәм ителә. Шул күпсанлы бәйрәмнәрдән унөче әһәмиятле булып тора.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm |title=Festivals of Lord Sri Jagannath |work=nilachakra.org |year=2010 |quote=By large 13 festivals are celebrated at Lord Jagannath Temple |access-date=3 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022015102/http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm |archive-date=22 October 2012 |accessdate=2022-01-28 |archivedate=2012-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022015102/http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm }}&lt;/ref&gt;
# Ниладри Маһодайя
# [[Снана Ятра]]
# [[Ратһа Ятра]] яки Шри Гундича Ятра
# Шри Һари Саян
# Уттһапан Ятра
# Парсва Парибартан
# Дахинаян Ятра
# Прабана Ятра
# Пусьявишек
# [[Уттараяна]]
# [[Һоли]] (Дола Ятра)
# Даманак Чатурдаши&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.jagannathtemplepuri.com/article/id/726/damanaka-chaturdasi |title=Damanaka Chaturdasi - Jagannath Temple |work=jagannathtemplepuri.com|quote=This falls in the month of Chaitra. On this day, the deities pay a visit to the garden of the celebrated Jagannath Vallabha Matha where they pick-up the tender leaves of the Dayanaa unnoticed by anybody. |access-date=21 December 2012}}&lt;/ref&gt; 
# [[Чандан Ятра]]
Ратха Ятра Джаганнатх фестивальләренең иң әһәмиятлесе.
===Ратха Ятра===
[[File:Rath Yatra Puri 2007 11071.jpg|thumb|Пурида Ратх Ятра (2007).]]
Джаганнатх Өчлеге гадәттә гыйбадәтханәнең санктумында табыныла, әмма [[Асадһа]] ае вакытында ([[Одиша]]да яңгырлы фасыл, гадәттә июнь яки июль аена туры килә) алар Бада Дандага (Пуриның төп проспекты) китерелә һәм гаять зур арбаларда 3 км Шри [[Гундича Гыйбадәтханәсе]]нә алып барыла һәм җәмәгать [[Даршана]]га ия булырга мөмкинчелек бирелә (ягъни “изге карау”). Бу фестиваль Ратһа Ятра буларак мәгълүм, мәгънәсе арбалар (“ратха”) фестивале (“ятра”). “Ратхалар” тәгәрмәчле гаять зур корылмалар, алар һәр елны яңадан төзеләләр һәм тугърылар тарафыннан тартылалар. Джаганнатх өчен арба якынча 45 фут биеклектә һәм мәйданы 35 квадрат фут, аны төзергә якынча 2 ай китә. Пуриның рәссамнары һәм буяучылары арбаларны бизиләр һәм тәгәрмәчләрдә, агачтан яслаган йөртүчедә һәм атларда чәчәк таҗ яфракларын һәм тәхет артында стенада әйләндереп куелган лотосларны буяп ясыйлар. Ратха Ятра вакытында тартылган гаять зур арба Инглиз телендәге ''[[juggernaut]]'' сүзенең этимологик килеп чыгышы булып тора.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Juggernaut, definition and meaning|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/juggernaut|publisher=Merriam Webster Dictionary|access-date=28 November 2012}}&lt;/ref&gt; Ратха Ятра шулай ук Шри Гундича Ятра дип атала.&lt;br/&gt;
Ратха Ятра белән ассоциацияләнгән иң әһәмиятле ритуал булып “чһера паһара” тора. Фестиваль барышында Гаҗапати Патшасы себерүче киемен кия һәм “Чһера Паһара” (Су белән себерү) ритуалында Илаһлар һәм арбалар тирәли себерә. Гаҗапати арбалар алдында юлны алтын тоткычлы себерке белән чистарта һәм үтә тугърылык белән сандал агачы суы һәм порошогы бөрки. Йола буенча, гәрчә Гаҗапати Патшасы [[Калинга]] Патшалыгында иң олы шәхес дип танылса да, ул шулай да Джаганнатхка хезмәтче булып тора. Бу ритуал Джаганнатх хөкеме астында куәтле суверен Гаҗапати патшасы һәм иң тыйнак тугъры арасында аерма юк булганын билгели.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Karan |first=Jajati |title=Lord Jagannath yatra to begin soon |url=http://ibnlive.in.com/news/world-twenty20-west-indies-thrash-australia-by-74-runs-will-face-sri-lanka-in-the-final/68263-13.html |archive-url=https://archive.today/20130629121328/http://ibnlive.in.com/news/world-twenty20-west-indies-thrash-australia-by-74-runs-will-face-sri-lanka-in-the-final/68263-13.html |url-status=dead |archive-date=29 June 2013 |access-date=28 November 2012 |newspaper=IBN Live |date=4 July 2008 }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130629121328/http://ibnlive.in.com/news/world-twenty20-west-indies-thrash-australia-by-74-runs-will-face-sri-lanka-in-the-final/68263-13.html |date=2013-06-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
''Чера паһара'' ике көн уза, Ратха Ятраның беренче көнендә, Илаһлар  [[Мауси Маа Гыйбадәтханәсе]]ндә бакча йортына алып барылганда һәм фестивальнең икенче көнендә Илаһлар церемониаль рәвештә кире Шри Мандирга алып барылганда.&lt;br/&gt;
Ратха Ятрада Джаганнатх Гыйбадәтханәсеннән Гундича Гыйбадәтханәсенә Илаһлар арбаларда алып чыгарыла һәм анда җиде көн тора. Шуннан соң Илаһлар “баһуда ятра”да арбаларда кире Шри Мандирга бара. Кире юлларында, өч арба Мауси Маа Гыйбадәтханәсендә туктый һәм Илаһларга пешерелгән бәлеш төре “пода питһа” тәкъдим ителә, аларны гадәттә бары тик фәкыйрьләр генә ашый.&lt;br/&gt; 
Джаганнатхның Ратха Ятрасын бәйрәм итү Пураналар периодына карый.{{citation needed|date=September 2018}} Бу фестивальнең ачык тасвирламалары Брахма Пуранада, Падма Пуранада һәм Сканда Пуранада бар. Капила Самһита шулай ук Ратха Ятрага карый. During the [[Могол Империясе]] чорында Раджастханда, Җайпур Патшасы Рамсингһ шулай ук 18-енче гасырда Ратха Ятраны оештыра торган булган дип тасвирланган булган. Одишада [[Майюрбһанҗ районы]] һәм [[Парлакһемунди]] Патшалары шулай ук Ратха Ятраны оештырганнар, гәрчә масштаб һәм популярлык төшенчәләрендә иң зур фестиваль Пурида була.&lt;br/&gt;
Фактик рәвештә, Старза [[Көнчыгыш Ганга Династиясе]] хөкеме 1150 ел тирәсендә гаять зур гыйбадәтханәне төзеп бетергәч Ратха Ятраны бәйрәм итү йоласын оештыра торган булганнар. Бу фестиваль Көнбатыш дөньяга бик иртә мәгълүм булган Һинду фестивальләрнең берсе. Порденоунның [[Одорик монахы]] Һиндстанга 1316–1318 елларда  [[Марко Поло]]дан соң 20 ел тирәсе соңрак килгән һәм [[Генуя]] төрмәсендә сәяхәтләре турында игъланын укып яздырган.{{Sfn|Mitter|1977|p=10}} 1321 ел игъланында, Одорик кешеләрнең &quot;[[пот]]лар&quot;ны арбаларга куйганын һәм Патша һәм Патшабикә һәм бөтен халык аларны &quot;чиркәү&quot;дән җыр һәм музыка белән алып чыгуларын алып чыгуы турында мәгълүмат китергән.{{Sfn|Starza|1993|p=129}} {{Sfn|Das|1982|p=48}}&lt;br/&gt;
==Джаганнатх гыйбадәтханәләре==
''Аста китерелгән бердәнбер гыйбадәтханәдән тыш, Һиндстанда күп гыйбадәтханәләр бар, тагын өчәү Бангладешта һәм берәү Непалда.''
{{multiple image
| align = right
| image1 = Puri, India, ca. 1915 (IMP-CSCNWW33-OS14-69).jpg
| width1 = 177
| alt1 = 
| caption1 = 
| image2 = PURI JAGANATHA TEMPLE, PURI, ORISSA, INDIA, ASIA.jpg
| width2 = 160
| alt2 = 
| caption2 = 
| footer = [[Одиша]]да, Пурида Джаганнатх гыйбадәтханәсе. Ул төп тарихи Һинду дини сәфәр кылу урыны. Сулда: 1915 елда сәнгать әһеле рәсеме.
}}
Пурида [[Джаганнатх Гыйбадәтханәсе]] Һиндстанда төп Һинду гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора. Гыйбадәтханә ике ануратһа, ике конака һәм бер ратхадан торган [[Панчаратра]] (биш арба) типы белән [[Калинга]] архитектура стилендә төзелгән. Джаганнатх гыйбадәтханәсе яхшы ясалган пагалар белән панчаратра. Пагаларның чокырларында 'Гаҗасимһалар' (фил арсланнар) кисеп ясалган шулай ук тиешле итеп 'Җһампасимһалар' (Сикерүче арсланнар) урнаштырылган. Камил панчаратра гыйбадәтханә Пада, Кумбһа, Пата, Кани һәм Васанта ас-бүлекләренең уникаль Ория стиле белән Нагара-реха гыйбадәтханәсенә үскән. Апсидаль корылманың виманасы бер өстеннән берсе берничә бүлектән тора, [[Амалака]]шила һәм Калаша урнаштырылган түбәгә тарая.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Architecture of Jagannath temple|url=http://www.jagannath.nic.in/architecture.asp|publisher=Jagannath temple, Puri|access-date=28 November 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120171916/http://jagannath.nic.in/architecture.asp|archive-date=20 November 2012|accessdate=2022-01-28|archivedate=2012-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121120171916/http://jagannath.nic.in/architecture.asp}}&lt;/ref&gt;
Пуриның [[Джаганнатх Гыйбадәтханәсе]]нең дүрт бүлек корылмасы бар, атап ук әйткәндә -
# Деула яки [[Вимана]] ([[Sanctum sanctorum]]), биредә Илаһлар Өчлеге ратнаведида (энҗеләр тәхетендә) урнаштырылган;
# Мукһашала (Ал болдыры);
# [[Ната мандир]]/Натамандапа, ул шулай ук [[Дҗага моһан]] буларак мәгълүм, (Җәмәгать Залы/Бию Залы) һәм
# Бһога Мандапа (Тәкъдим итүләр Залы).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.7wonders.org/wonders/asia/india/puri/jagannath-temple.aspx |title=Jagannath Temple, India - 7 wonders |work=7wonders.org |year=2012 |quote=The temple is divided into four chambers: Bhogmandir, Natamandir, Jagamohana and Deul |access-date=3 July 2012 |accessdate=2022-01-28 |archivedate=2012-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120612083058/http://www.7wonders.org/wonders/asia/india/puri/jagannath-temple.aspx }}&lt;/ref&gt;
[[File:1 Jagganath temple Ranchi Jharkhand.jpg|thumb|left|[[Җһаркһанд]]та, Ранчида Дҗаганнатх гыйбадәтханәсе.]]
Бу типка карый торган [[Лингараджа гыйбадәтханәсе]] һәм башка гыйбадәтханәләр белән чагыштырганда гыйбадәтханә күтәрелгән платформада төзелгән. Бу [[Калинга]] гыйбадәтханә архитектурасы тарихында Дҗагамоһана, Бһогамандапа һәм Натьямандапа кебек пулатлар төп гыйбадәтханә белән бергә  төзелгән беренче гыйбадәтханә. Төп гыйбадәтханәнең өч тышкы якларында миниатюр изге урыннар бар.&lt;br/&gt;
Деула [[sanctum sanctorum]] ([[гарбһагриһа]])ның өе булган биек шихара (гөмбәздән) тора. Казылма агачтан ясалган багана тәкъдим итү буларак лампалар урнаштыру өчен кулланыла. Гыйбадәтханәгә төп капка Арслан Капкасы (Сингһадвара)ны ике сакчы Илаһ [[Дҗайя һәм Видҗайя]] тарафыннан саклана. 16 яклы 11 метр (36 фут) биеклектәге [[гранит]] монолитик колонна сыман багана [[Сурья]]ның арба йөртүчесе [[Аруна]]ны тотучы Аруна Стамбһа (Кояш Баганасы) буларак мәгълүм. Бу колонна монда [[Конарк Кояш гыйбадәтханәсе]]ннән китерелгән булган.
Мандала панҗиның гыйбадәтханәнең тарихи язмларында гыйбадәтханә хәзерге изге урында башта [[Сомавамши династиясе]]нең Яяти Патшасы тарафыннан төзелгән булган. Шулай да, тарихчылар Мадала Панҗиның чынлыгын һәм тарихилыгын сорау астына куялар. Тарихчылар буенча, Деула һәм Мукһашала 12-енче гасырда Ганга Патшасы [[Анантаварман Чодаганга]] оныгы  Анангабһимадэва тарафыннан төзелгән булган һәм Натамандапа һәм Бһогамандапа дәвам итеп тәңгәл килгән рвештә Гадҗапати Пурушоттама Дэва  (1462–1491) һәм Пратапрудра Дэва (1495–1532) хөкемнәре вакытында төзелгән булган. Мадала Панҗи буенча, тышкы пракара Гаҗапати Капилендрадева (1435–1497) тарафыннан төзелгән булган. Курма бедһа (Ташбака чолгап алуы) дип аталган эчке “пракара” Пурушоттама Дэва тарафыннан төзелгән булган.&lt;br/&gt;
{{Навигация
|Портал=Индуизм}}
== Шулай ук карарга мөмкин ==
* [[Джаганнатх Гыйбадәтханәсе, Альвар]]
* [[:en:Hindu deities]]
* [[:en:Hundun]]
* [[:en:Ideogram]]
* [[Лингам]]
* [[:en:'Oro]]

== Әдәбият ==
* {{Citation
 | surname=Klostermaier
 | given=Klaus K.
 | authorlink=Клостермайер, Клаус
 | year=2007
 | title=A Survey of Hinduism
 | place=Albany, NY
 | edition=3rd
 | publisher= [[State University of New York Press]]
 | url=https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C&amp;printsec=frontcover
 | isbn=0791470822
}}
== Сылтамалар ==
* [http://hari-katha.org/other/108.htm Вопросы и ответы о Господе Джаганнатхе]
* [https://web.archive.org/web/20090725045718/http://lord-jagannath.ru/ Русскоязычный портал, посвящённый Джаганнатхе]
* [http://www.gopal.ru/Translation/Sanskrit/jagannathashtaka.htm Джаганнатхаштака] — песня о Джаганнатхе, которую пел [[Чайтанья Махапрабху]] (перевод Максима Мейстера)
* [http://audioveda.ru/audio?id=732 Сказание о Господе Джаганнатхе и царе Индрадьюмне] радиопостановка
* [https://web.archive.org/web/20160304105055/http://jyotirdwara.ru/articles/TantraJagannath.pdf Сидхартха Канунго «Тантризм в культе Господа Джаганнатхи»]
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Сайланган мәкалә}}

[[Төркем:Һинд дине]]
[[Төркем:Джаганнатхка табыну]]
[[Төркем:Һинд дине Илаһлары]]
[[Төркем:Гаудия-вайшнавизм]]
[[Төркем:Шактизм]]
[[Төркем:Буддизм]]
[[Төркем:Сикхчылык]]</text>
      <sha1>jlkafudee49yzznxmercp7ke9l7zftk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слабада (Старасельски авыл советы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557426</id>
    <revision>
      <id>5840413</id>
      <parentid>5833999</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="0vyzoiep5q8immyqeney2mzd1xf4m1l" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Слабада ''' ({{lang-be|Слабада }}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Гомель өлкәсе]] Рагачовский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 18 студзеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 10 (1090).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 17,8–20,6&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Гомель өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Рагачовский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>0vyzoiep5q8immyqeney2mzd1xf4m1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Цеснавое</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557687</id>
    <revision>
      <id>5840414</id>
      <parentid>5833998</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2129" sha1="e1xqcgu3spfbniw5sa4zytz3spnh603" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Цеснавое''' ({{lang-be|Цеснавое}}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Гомель өлкәсе]] Рагачовский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 18 студзеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 10 (1090).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 17,8–20,6&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Гомель өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Рагачовский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>e1xqcgu3spfbniw5sa4zytz3spnh603</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малинне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563882</id>
    <revision>
      <id>5840415</id>
      <parentid>5833995</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2182" sha1="itk18zvkfcmbv9hiwi9f0vng5m28v3i" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Малинне''' ({{lang-be|Малінне}}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Могилёв өлкәсе]] Кличавский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 18,3&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Могилёв өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Кличавский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>itk18zvkfcmbv9hiwi9f0vng5m28v3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раги (Кличавский районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>564477</id>
    <revision>
      <id>5840416</id>
      <parentid>5833988</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="fk58ex0pckpduy2bvw9iz6c3euciaf4" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Раги ''' ({{lang-be|Рагі }}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Могилёв өлкәсе]] Кличавский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 18,3&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Могилёв өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Кличавский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>fk58ex0pckpduy2bvw9iz6c3euciaf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Свёкрава</title>
    <ns>0</ns>
    <id>564620</id>
    <revision>
      <id>5840417</id>
      <parentid>5833992</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2186" sha1="e5h191is39ihc92lyf0k8m2smt6nmm4" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Свёкрава''' ({{lang-be|Свёкрава}}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Могилёв өлкәсе]] Кличавский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 18,3&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Могилёв өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Кличавский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>e5h191is39ihc92lyf0k8m2smt6nmm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Симанавка (Кличавский районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>564660</id>
    <revision>
      <id>5840418</id>
      <parentid>5833991</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="7dpsj3b2w3kbefn3d6bybqmnyibn0ke" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Симанавка ''' ({{lang-be|Сіманаўка }}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Могилёв өлкәсе]] Кличавский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 18,3&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Могилёв өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Кличавский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>7dpsj3b2w3kbefn3d6bybqmnyibn0ke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тачышча</title>
    <ns>0</ns>
    <id>564898</id>
    <revision>
      <id>5840419</id>
      <parentid>5833986</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2182" sha1="0hm5iefj0vky0sie62jbqtnenk3odfx" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Тачышча''' ({{lang-be|Тачышча}}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Могилёв өлкәсе]] Кличавский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 18,3&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Могилёв өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Кличавский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>0hm5iefj0vky0sie62jbqtnenk3odfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Церахав Бор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>565060</id>
    <revision>
      <id>5840420</id>
      <parentid>5833983</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]], [[CAT:UL|underlinked]] tags using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="pzbernutcfz7gk5x18y88mk61wvp5jm" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2026}}
{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП}}

'''Церахав Бор''' ({{lang-be|Церахаў Бор}}&lt;ref&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0.&lt;/ref&gt;) — [[Беларусия|Белоруссиянең]] [[Могилёв өлкәсе]] Кличавский районында урнашкан авыл.&lt;ref&gt;Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5&amp;nbsp;°C, июльнеке — плюс 18,3&amp;nbsp;°C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

[[Төркем:Беларусия авыллары]]
[[Төркем:Могилёв өлкәсе торак пунктлары]]
[[Төркем:Кличавский районы торак пунктлары]]


{{Belarus-geo-stub}}</text>
      <sha1>pzbernutcfz7gk5x18y88mk61wvp5jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User he</title>
    <ns>14</ns>
    <id>565329</id>
    <revision>
      <id>5840276</id>
      <parentid>3390393</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="2gjo9fcd660gjcixjimy2q7eowvoov0" xml:space="preserve">Әлеге төркемдәге кулланучылар «яһүд» телен белүен күрсәткән.

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре]]</text>
      <sha1>2gjo9fcd660gjcixjimy2q7eowvoov0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840277</id>
      <parentid>5840276</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="5wv7pbqz04xunxgd4dzv838he3i11zn" xml:space="preserve">Әлеге төркемдәге кулланучылар «яһүд» телен белүен күрсәткән.
{{Commonscat|User he}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре|he]]</text>
      <sha1>5wv7pbqz04xunxgd4dzv838he3i11zn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840278</id>
      <parentid>5840277</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="b8vemk0w4xqe1nt3ehmt7k2783qabsh" xml:space="preserve">Әлеге төркемдәге кулланучылар «[[Яһүд теле|яһүд]]» телен белүен күрсәткән.
{{Commonscat|User he}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре|he]]</text>
      <sha1>b8vemk0w4xqe1nt3ehmt7k2783qabsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Никарагуада ислам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>565776</id>
    <revision>
      <id>5840334</id>
      <parentid>3436917</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T02:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12851" sha1="1tlelyewoqg4ke4mf12wynn78ugrxtp" xml:space="preserve">{{Ук}}
[[Файл:Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg|200px|thumb|right|Бу мәкалә '''[[Ислам]]''' турында]]
[[Файл:Манагуа_мәчете.jpg|200px|thumb|right|Ил башкаласы [[Манагва|Манагуада]] 2009 елда төзелгән беренче мәчет. ]]
'''[[Никарагуа]]да ислам''' ({{lang-es|El Islam en Nicaragua}}, {{lang-ar|الإسلام في نيكاراغوا}} ) ― азчылык [[дин]]е. [[АКШ Дәүләт департаменты]] тарафыннан Никарагуада ислам диненә карата бастырылган 2007 ел статистикасы буенча, илдә 1200―1500 [[сөнни]] һәм [[шигый]] мөселман яшәгән. Алар, нигездә, чит ил гражданнары, яки [[Фәлистыйн]], [[Ливан]] һәм [[Иран]]нан күчеп килеп, натуральләшкән гражданнар яки беренче ике төркемдә туган, Никарагуаның ислам динен кабул иткән җирле халкы.

Илнең башкаласы [[Манагва|Манагуада]] Ислам мәдәни үзәге (Centro Cultural Islámico Nicaragüense) мөселманнар өчен төп намаз кылу урыны булып хезмәт итә, анда 320 гә якын ир-ат даими рәвештә йөри. Күренекле бай мөселманнарның өйләрендә гыйбадәт бүлмәләре булса да,  [[Гранада (Никарагуа)|Гранада]], [[ Масая|Масайя]], [[ Леон (Никарагуа)|Леон]] һәм [[Чинандега]] мөселманнары Манагуа Ислам мәдәни үзәгенә [[җомга намазы]]на килә. 2007 елның маенда Манагуа Ислам мәдәни үзәгенең сөнни лидеры, мөселман җәмгыятендә [[Иран]] йогынтысы көчәю сәбәпле, эштән куыла һәм аны шигый дини лидер алыштырырга тиеш була &lt;ref&gt;[http://nicaragua.usembassy.gov/religious_2007.html International Religious Freedom 2007] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724182039/http://nicaragua.usembassy.gov/religious_2007.html |date=24 July 2008 }} (Released October 2007, covers period of June 2006 to May 2007)&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
=== Беренче мөһаҗирләр ===
[[XIX гасыр]] ахырында Никарагуада, [[Үзәк Америка]]да иң эреләрдән саналучы, мөселманнар һиҗрәте (күченүе) булган. Күченгәннәрнең күбесе – [[Фәлистыйн]] [[гарәпләр]]е. [[Госман империясе]]ннән [[Беренче бөтендөнья сугышы]] чорында [[фәлистыйн]]лы 40 гаилә күчеп килгән &lt;ref name=Guzman&gt;{{cite book | first=Roberto | last=Marín Guzmán | title=A Century of Palestinian Immigration into Central America: A Study of Their Economic and Cultural Contributions | year=2000 | publisher=Editorial Universidad de C.R. | pages =49–59 |isbn = 9977-67-587-2 }}&lt;/ref&gt;.
Әлеге беренче мөһаҗирләр Ислам мәдәни тамырларын тиз югалта һәм катнаш никахлар аркылы җирле халык белән аралашып бетә, еш кына, хөкүмәт басымы астында, [[христиан дине]]н кабул итәргә мәҗбүр була &lt;ref name=Guzman/&gt;.

1890–1940 елларда Никарагуа һәм [[Латин Америкасы]]ның күп кенә башка илләре [[гарәпләр]]нең күчеп килүенә каршы кануннар кабул итә яки килгән гарәпләрнең коммерция эшчәнлеген чикли торган карарлар чыгара &lt;ref&gt;{{cite book | first=Christina | last=Civantos | title=Between Argentines and Arabs: Argentine orientalism, Arab immigrants, and the writing of identity | year=2005 | publisher=SUNY Press | isbn = 0-7914-6601-9| page =224 }}&lt;/ref&gt;.

=== 1960–2000 елларда күчүчеләр ===
Икенче төркем, белемлерәк, әмма беренче төркем белән чагышытырганда, [[Ислам дине]]нә артык бирелмәгән мөселманнар [[1960-еллар]]да килә башлый. Бу төркемгә Никарагуадагы ике зур вакыйга йогынты ясый: 1972 елда Никарагуада җир тетрәү һәм 1979 елгы Никарагуа революциясе. Ул вакытларда күп кенә фәлистыйнлылар [[Төньяк Америка]]га күченеп китә яки кире Фәлистыйнга әйләнеп кайта. Илдә калган мөселманнар зур зыян күрә, аларның гаиләләре христиан динен кабул итәргә мәҗбүр була. [[1990-еллар]] башында соңгы һәм иң кечкенә төркем мөһаҗирләр күченеп килә. Аларның күбесе Никарагуага [[АКШ]]тан яки Фәлистыйннан кире кайтучылар булган. Шул вакытлардан бирле Төньяк Америка яки Палестинада булганнан соң, әлеге төркем мөселманнар, алдагы төркемнәргә караганда, үз мөселман мирасы һәм [[ислам дине]] нигезләре турында яхшырак белә башлаган. Бу күченүчеләр, илдә Ислам җәмгыятен торгызуда зур ярдәм итә &lt;ref&gt;''The Islamic Bulletin'', [http://www.islamicbulletin.com/newsletters/issue_16/nicaragua.aspx Islam in Nicaragua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218191904/http://www.islamicbulletin.com/newsletters/issue_16/nicaragua.aspx |date=18 February 2012 }}&lt;/ref&gt;. Әмма Никарагуа хөкүмәте [[Пакистан]], [[Һиндстан]], гарәп яки башка мөселман илләреннән килгән ислам дәгъватчеләренә җирле халык арасында ислам динен таратуны тыйган &lt;ref&gt;[https://republika.co.id/berita/p1twhg313/membangkitkan-lagi-dakwah-islam-di-nikaragua Membangkitkan Lagi Dakwah Islam di Nikaragua.] Republika Online, 31.12.2017&lt;/ref&gt;.

[[2000 ел]]да Никарагуада Фәлистыйн гарәпләре һәм аларның нәселеннән 500 гаилә яшәгән. Никарагуага килгән фәлистыйнлылар, нигездә, [[христианнар]] була, мөселманнар саны аз булган, аларның күбесе {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Рамалла| Рамалла| en| Ramallah}}, [[Иерусалим]], {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Бейт-Җәлә|  Бейт-Җәлә| en|  Beit Jala}} һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Вифлеем| Вифлеем| en| Bethlehem}} шәһәрләре тирәсендәге авыллардан чыккан. Гомуми саннары буенча, Никарагуа фәлистыйнлылары ― Үзәк Америкада иң зур гарәп җәмгыяте.

== Хәзерге заман ==
[[Файл:Palestinian March in Nicaragua.jpg|200px|thumb|right|[[Фәлистыйн]]лылар [[Манагва|Манагуада]] Никарагуа инкыйлабының 10 еллыгын бәйрәм итә. Кулларында – Фәлистыйн һәм Сандинистларның милли азатлык фронты флаглары]]  
Сөнни мөселманнар өчен ачылган Никарагуа мөселманнарының мәдәни берлеге (Asociación Cultural Nicaragüense-Islámica) җитәкчесе Фәхми Хәссән (Fahmi Hassan) әйтүенчә, мөселман җәмгыяте [[фәлистыйн]]лы һәм [[ливан]]лы [[мөһаҗир]]ләрдән, шулай ук [[ислам дине]]н яңа кабул иткән җирле халык вәкилләреннән тора &lt;ref&gt;Edwin Sánchez, [http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2004/marzo/14-marzo-2004/nacional/nacional1.html ''Primer Imán de Nicaragua''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310212255/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2004/marzo/14-marzo-2004/nacional/nacional1.html |date=10 March 2007 }}. ''El Nuevo Diario''. Domingo 14 de Marzo de 2004&lt;/ref&gt;. Никарагуа башкаласындагы беренче [[мәчет]]не төзү эшенә (төзелеш бәясе 600 мең [[АКШ доллары]] булган) [[Гондурас]] эшмәкәре [[пакистан]]лы Йосыф Амдани ярдәм иткән, ул 350 мең АКШ долары күчергән. &lt;ref&gt;[http://www.info-islam.ru/publ/novosti/mir/v_stolice_nikaragua_postroena_pervaja_mechet/3-1-0-11806 В столице Никарагуа построена первая мечеть.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ИА &quot;Инфо-Ислам&quot;, 11.11.2009{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;''Steve Stecklow''. [https://www.wsj.com/articles/SB125772737927737439?mod=WSJ_hps_MIDDLEFifthNews A New Mosque in Nicaragua Fires Up the Rumor Mill] WSJ.com, 10.11.2009{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

1999 елда илдә [[Тын океан]] яр буендагы портлы {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Сан-Хуан дел Сур |Сан-Хуан| en| San Juan del Sur}} шәһәрендә 3 мең метр мәйданлы җир участогында 1 000 кеше сыйдырышлы беренче мәчет төзелә. Мәчет төзелешенә [[Панама]] мөселманнары финанс ярдәме күрсәткән. Мәчеттә [[манара]]дан тыш, китапханә, гыйбадәт бүлмәсе, административ офис, балалар зонасы һәм мәктәп бар. Гыйбадәтләр [[ир-ат]]лар өчен дә, [[хатын-кыз]]лар өчен дә үткәрелә. Шулай ук [[испан теле]]ндә дини брошюралар таратыла &lt;ref&gt;Elhamalawy, Salma [http://www.islamonline.net/English/artculture/2003/10/article10.shtml ''Celebrating Ramadan from Chile to China''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821190626/http://www.islamonline.net/English/artculture/2003/10/article10.shtml |date=2008-08-21 }}. October 2003&lt;/ref&gt;.

[[Иран]]ның Никарагуадагы илчелеге тырышлыгы белән [[шигый]] [[мөселманнар]] өчен Никарагуа ислам мәдәнияте үзәге (Centro Cultural Islámico Nicaragüense) ачылган. Иран белән Никарагуа дәүләтара элемтәләре илдә [[шигыйлар]] санын арттырган. 1979 елгы {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Иран ислам инкыйлабы| Иран ислам инкыйлабы| en| Iranian Revolution}} һәм [[1980-еллар]]дагы {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Иран-Гыйрак сугышы|  Иран-Гыйрак сугышыннан| en| Iran–Iraq War}} качып, шигый мөселманнар күпләп күчеп килгән. Ираннан чыккан Никарагуа шигый мөселманнары әле дә,  [[гарәп теле|гарәп]] һәм [[испан теле|испан]] телләрннән тыш, [[Фарсы теле|фарсы]] яки башка Иран телендә сөйләшә ала.

Никарагуадагы 2018 елда башланып киткән {{Тәрҗемә ителмәгән 3| Никарагуада протестлар (2018)| протестларда |en |2018–2022 Nicaraguan protests}} мөселман халкы пассив катнаша.
== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;
== Сылтамалар ==
*[https://web.archive.org/web/20140224012349/http://www.latinodawah.org/links/links2.html Latino Dawah]
*[https://web.archive.org/web/20070310212305/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2003/abril/02-abril-2003/nacional/nacional17.html El Nuevo Diario (in Spanish)]
{{Америкада ислам}}
[[Төркем:Илләр буенча ислам]]
[[Төркем:Америкада ислам]]
[[Төркем:Никарагуада ислам]]</text>
      <sha1>1tlelyewoqg4ke4mf12wynn78ugrxtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567871</id>
    <revision>
      <id>5840296</id>
      <parentid>5840204</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T19:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ # [[Арышхазда]] 1158</comment>
      <origin>5840296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53439" sha1="3ef0acffqh66ecip9scgiurabno71ka" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
[[Файл:2018 Татар энциклопедиясе мәкаләләре сүзлеге.pdf|200px|thumb|Чыганак файл, 498 бит, ТР ФА нәшрияты, 2018 ел, ISBN 978-5-902375-37-1 ]]
Монда [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] хезмәткәрләре булдырган [[Татар энциклопедиясе]] басмасында һәм [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica. Татар энциклопедиясе]] онлайн-порталында пәйда булаган темаларга туры килүче [[Татарча Википедия]] мәкаләләре исемлеге тупланыла. 

Болар 9000 тирәсе булачак. Электрон рәвешендә инде ирешелгәннәрен ''[http://tatarica.org/tt Татарика сайтыннан]'' табып була. 

{{TOC right}}

== А ==
# [[Абалач]]
# [[Абан районы]]
# [[Абашево мәдәнияте]] ([[:ru:Абашевская культура|ru]])
# [[Абдуләхәт Аббасов]]
# [[Абдулла районы]]
# [[Абдулла Алиш]]
# [[Абдуллаһ ибн Микаил]]
# [[Абдуллиннар]] (татар дворяннары)
# [[Абдуллиннар утары]] 
# [[И. А. һәм А. И. Абдуллиннар ташбасмаханәсе]]
# [[Абдул-Салманы]]
# [[Абҗабар]]
# [[Абкалар]]
# [[Абляскино]]
# [[Абразия]]
# [[Абрамов реакциясе]] ([[:ru:Реакция Абрамова|ru]])
# [[Абрек Абзгилдин]]
# [[Абрыскино]]
# [[Абызлар хәрәкәте]] (Абызагайлар)
# [[Абыстай]]
# [[Аваз (газета)]]
# [[Авангард (арыш сорты)]]
# [[Аверьяновка]] ([[d:Q50825904|d]])
# [[Авиация]] ([[:ru:Авиация|ru]])
# [[Авиация сәнәгате]] ([[:ru:Авиационная промышленность|d]])
# [[Авлакоген]] ([[:ru:Авлакоген|ru]])
# [[Автомобиль]]
# [[Автомобиль җитештерү сәнәгате]] ([[:ru:Автомобильная промышленность|ru]])
# [[Автомобиль юл]] ([[:ru:Автомобильная дорога|ru]])
# [[Автономия]]
# [[Автоспорт]]
# [[Авыл (гәҗит)]] яки [[«Авыл» газетасы]]
# [[Авыл газетасы (гәҗит)]]
# [[Авыл көе]] халык көйләре жанры
# [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)]]
# [[«Авыл тормышы» журналы]]
# [[Авыл халкы (газета)]] яки [[Авыл халкы (гәҗит)]]
# [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)]]
# [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)]]
# [[Ага базар]]
# [[Агаповка районы]]
# [[Агглютинатив телләр]] ([[:ru:Агглютинативные языки|ru]])
# [[Агглютинатинация (тел белеме)]] ([[:ru:Агглютинация (лингвистика)|ru]])
# [[Аграмак]]
# [[Агроклиматик зоналар]]
# [[Агрокультура (Чистай районы)]]
# [[Агрономик рудалар]] ([[:ru:Агрономические руды|ru]])
# [[Агрономия]]
# [[Агросәнәгать интеграциясе]] ([[:ru:Агропромышленная интеграция|ru]])
# [[Агросәнәгать комплексы]] ([[:ru:Агропромышленный комплекс|ru]])
# [[Агросила]]
# [[Агротехника]] ([[:ru:Агротехника|ru]])
# [[Агроурман мелиорациясе]] ([[:ru:Агролесомелиорация|ru]])
# [[Агрофирма]]
# [[Агрохимия]] ([[:ru:Агрохимия|ru]])
# [[Адав-Толымбай]]
# [[Адай (Актаныш районы)]]
# [[Адай (Кукмара районы)]]
# [[Адам Арнгольд]]
# [[Адвентизм]] ([[:ru:Адвентизм|ru]])
# [[Адвокатура]] ([[:ru:Адвокатура|ru]])
# [[Адель Абдуллин]] (Ильсияр улы, хокук белгече)
# [[Административ-территориаль бүленеш]]
# [[Адмирал (күбәләк)]]
# [[Адмиралтия конторасы]] комплексы: [[Адмираллык кантурының баш бинасы (Казан)]] һәм [[Адмираллык кантурының кече бинасы (Казан)]]
# [[Адонис (чәчәк)]] ([[:ru:Адонис (растение)|ru]])
# [[Адонис урманы]]
# [[Адрес-календарь]]
# [[Адриан (Мәскәү патриархы)]] ([[:ru:Адриан (патриарх Московский)|ru]])
# [[Аеш]]
# [[«Аҗаган» журналы]]
# [[Аждаһа]]
# [[Азад хатын (газета)]]
# [[Азак]]
# [[Азалак]]
# [[Азан]]
# [[Азат Аббасов]]
# [[Азат Адельшин]]
# [[Азат Алимов]]
# [[Азат (Аксубай районы)]]
# [[«Азат ватан» журналы]]
# [[Азат (газета)]]
# [[Азат Себер (газета)]]
# [[Азат халык (газета)]]
# [[Азат халык (гәҗит)]]
# [[Азат ханым (журнал)]]
# [[Азат шәрекъ (журнал)]]
# [[«Азатлык» Татар яшьләре берлеге]]
# [[Азатлык радиосы]]
# [[Азелино мәдәнияте]]
# [[Азиз Акҗигитов]]
# [[Азия басмаханәсе (Казан)]]
# [[Азия музыка журналы]]
# [[Азнакай]]
# [[Азнакай аучылык тыюлыгы]]
# [[Азнакай районы]]
# [[Азнакай урман хуҗалыгы]]
# [[Азнакайнефть]]
# [[Азов-Дон банкы]] ([[:ru:Азовско-Донской банк|ru]])
# [[Азотлы ашламалар]] ([[:ru:Азотные удобрения|ru]])
# [[Азотобактер]] ([[:ru:Азотобактер|ru]])
# [[Азурит]] ([[:ru:Азурит|ru]])
# [[Аитзәк Аитов]]
# [[Аитовлар]] нәселе
# [[Ай, былбылым]]
# [[Айбаш (Татарстан)]]
# [[Айдар хан]]
# [[Айдар (Теләче районы)]]
# [[Айдар (Яшел Үзән районы)]]
# [[Айрат Абдуллин]] (Лестал улы)
# [[Айрат Арсланов (артист)]] 
# [[Айршир токымы]], [[мөгезле эре терлек]] төре ([[:ru:Айрширская (порода коров)|ru]])
# [[Айсылу (люцерна төре)]]
# [[Айталан]]
# [[Айтугановлар]]
# [[Ак амур]]
# [[Ак Барс (банк)]]
# [[Ак Барс (хоккей клубы, Казан)]]
# [[Ак идел (газета)]] яки [[Ак Идел (гәҗит)]]
# [[Ак күбек]] дәстаны
# [[Ак Мәчет (Алтын Урда)]], [[Украина]]ның [[Николаев өлкәсе]]ндәге [[Прибужье]] &lt;small&gt;([[:ru:Прибужье|ru]], 1946 кадәр ''Акмечетъ'')&lt;/small&gt; авылы тирәсендә
# [[Ак Сарай (Алтын Урда)]]
# [[Ак Урда]] ([[:ru:Белая Орда|ru]])
# [[Ак юл (журнал, 1913)]]
# [[Ак юл (журнал, 1967)]]
# [[Академия бистәсе]]
# [[Академия экспедицияләре]] ([[:ru:Академические экспедиции|ru]])
# [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]]
# [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)]]
# [[Акбаш (Татарстан, берләштерү)]]
# [[Акбулат (Татарстан)]]
# [[Акбүре]]
# [[Акварель]] ([[:ru:Акварель|ru]])
# [[Аккирәй]]
# [[Аккирмән]]
# [[Аккирмән Урдасы]]
# [[Акклиматизация]] ([[:ru:Акклиматизация|ru]])
# [[Аккучат бине Килмөхәммәд]]
# [[Аккүбәк]]
# [[Аккүз (Актаныш районы)]]
# [[Аккүл (Буа районы)]]
# [[Аккүл (Лениногорск районы)]]
# [[Аккүл Бигәнәй]]
# [[Акмулла (журнал)]]
# [[Аксай (Татарстан)]]
# [[Аксакүл]]
# [[Аксар]]
# [[Аксарка (Об кушылдыгы)]]
# [[Аксирис]] ([[:ru:Аксирис|ru]])
# [[Аксу]]
# [[Аксубай]]
# [[Аксубай урман заводы поселогы|Аксубай агач эшкәртү заводы поселогы]]
# [[Аксубай районы]]
# [[Аксубай урман хуҗалыгы]]
# [[Аксумла (авыл)]]
# [[Аксумла (елга)]]
# [[Аксумла (Аксумла кушылдыгы)]] ([[:ru:Аксумлинка|ru]])
# [[Актаҗик]]
# [[Актай]]
# [[Актаныш]]
# [[Актаныш нефть чыганагы]]
# [[Актаныш районы]]
# [[Актанышбаш]]
# [[Акташ (елга)]]
# [[Акташ районы]]
# [[Акташ Упкыны]]
# [[Актёрлык сәнгате]] ([[:ru:Актёрское искусство|ru]])
# [[Актинидия]] ([[:ru:Актинидия|ru]])
# [[Актүбә (Азнакай районы)]]
# [[Актүбә (Шошка кушылдыгы)]]
# [[Акупунктура]] ([[:ru:Акупунктура|ru]])
# [[Акустик парамагнетик резонанс]] ([[:ru:Акустический парамагнитный резонанс|ru]])
# [[Акушерлык]] ([[:ru:Акушерство|ru]])
# [[Акхуҗа]]
# [[Акциз]]
# [[Акциз идарәләре]] ([[:ru:Акцизное управление|ru]])
# [[Акционерлык җәмгыяте]] ([[:ru:Акционерное общество|ru]])
# [[Акция (икътисад)]]
# [[Акча (нәшрият)]]
# [[Акчишмə (Әлмәт районы)]]
# [[Акчишмə (Арча районы)]]
# [[Акчишмə (Ютазы районы)]]
# [[Акчишмə-2 (Әлмәт районы)]]
# [[Акчуриннар]]
# [[Акшуат]]
# [[Акъегет (Яшел Үзән районы)]]
# [[Акъяр (Яңа Чишмә районы)]]
# [[Акъюл]]
# [[Алабакүл]]
# [[Алабирде]]
# [[Алан (Арча районы)]]
# [[Алан (Балтач районы)]]
# [[Алан (елга)]]
# [[Алан (Мамадыш районы)]]
# [[Алан (Теләче районы)]]
# [[Алан-Бәксәр]]
# [[Алан Елга]]
# [[Алан Җөри]]
# [[Алан-Полян]]
# [[Алань]]
# [[Алар районы]] ([[:ru:Аларский район|ru]])
# [[Алат даругасы]]
# [[Алат спиртзаводы]]
# [[Алафузов театры]]
# [[Алафузовларның завод-фабрикалар һәм җитештерү сәүдә-сәнәгать ширкәте]]
# [[Албаба]]
# [[Албаба тимер юл разъезды бистәсе]]
# [[Албай]]
# [[Албай күле]]
# [[Алга (Аксубай районы)]]
# [[Алга (Бөгелмә районы)]]
# [[Алга (газета)]]
# [[Алга (гәҗит, Ырынбур)]]
# [[Алга (гәҗит, Сарапул)]]
# [[Алга, дошман өстенә!]]
# [[Алга (нәшият)]]
# [[Алга (Сарман районы)]]
# [[Алга (Теләче районы)]]
# [[Алга таба (гәҗит)]]
# [[Алга-Көек]]
# [[Алгай]]
# [[Алгебра]]
# [[Алдан олысы]] ([[:ru:Алданский улус|ru]])
# [[Алевролит]] ([[:ru:Алевролит|ru]])
# [[Алекина Поляна]]
# [[Александр I]]
# [[Александр II]]
# [[Александр III]]
# [[Александр Авраменко]] (Никофор улы, тау инженеры), ТР Дәүләт бүләге лауреаты
# [[Александр Агабабов]]
# [[Александр Аганин]]
# [[Александр Азин]]
# [[Александр Акмуллин]]
# [[Александр Алга]]
# [[Александр Александровский]]
# [[Александр Алемасов]]
# [[Александр Анисимов]]
# [[Александр Анушкин]]
# [[Александр Аплечеев]]
# [[Александр Арбузов]]
# [[Александр Арбузов бюсты]]
# [[Александр Арутюнян]]
# [[Александр Архангельский (1854)]]
# [[Александр Әлмәтов]] ([[:ru:Альметов, Александр Давлетович|ru]])
# [[Александр Бистәсе]]
# [[Александр Иванович Артемьев]]
# [[Александра балалар приюты (Алабуга)|Александра исемендәге кыз-балалар ятимханәсе]]
# [[Петцольд заводы|Александров И.В. варисларының сора һәм сосла кайнату заводы комплексы]]
# [[Александров пассажы (Казан)]]
# [[Александровка (Азнакай районы)]]
# [[Александровка (Алексеевск районы)]]
# [[Александровка (Баулы районы)]]
# [[Александровка (Кайбыч районы)]]
# [[Александровка (Лениногорск районы)]]
# [[Александровка (Питрәч районы)]]
# [[Александровка (Сарман районы)]]
# [[Александровка (Чистай районы)]]
# [[Александровка районы (Ырынбур өлкәсе)]]
# [[Александровлар (сәүдәгәрләр)]]
# [[Александровски (Татарстан)]]
# [[Алексеевка (Аксубай районы)]]
# [[Алексеевка (Баулы районы)]]
# [[Алексеевка (Зәй районы)]]
# [[Алексеевск комплексы]] — [[Алексеевское]] тирәсендәге борынгы шәһәрчекләр җыелмасы, [[Тамара Хлебникова]] такымының археологик эшчәнлеге объекты, [[Алексеевское туган як музее]] экспозиясендә тасвирлана.  
# [[Алексеевск районы]]
# [[Алексеевское бизәкләп туку фабрикасы|Алексеевск бизәкләп туку фабрикасы]]
# [[Алексеевский]]
# [[Алексеевское]]
# [[Алексеевское сөт заводы (Татарстан)|Алексеевское сөт-консерв комбинаты]]
# [[Алексей Агарков]]
# [[Алексей Агафонов]]
# [[Алексей Адашев]]
# [[Алексей Алексеев (1893)]]
# [[Алексей Альбицкий]]
# [[Алексей (Раифский)]] — [[Яңа керәшен конторасы]] җитәкчесе
# [[Алексий (Баженов)]] ([[:ru:Алексий (Баженов)|ru]])
# [[Алешкин Саплык]]
# [[Алешкино (Лениногорск районы)]]
# [[Галиәскар Акалаев|Алиәскәр Акалаев]]
# [[Али Акыш]]
# [[Алимкәй Абдершин]]
# [[Алия Азизова]]
# [[Алия Акмаева]]
# [[Алкин (Бөгелмә районы)]]
# [[Алкин (Зәй районы)]]
# [[Алкин (Мамадыш районы)]]
# [[Алкиннар]] (татар морзалары нәселе)
# [[Алкышлар һәм каргышлар]]
# [[Аллаһияр Суфи]]
# [[Аллаһиариләр]] (Алдагаровлар)
# [[Аллерген]] ([[:ru:Аллерген|ru]])
# [[Аллергия]]
# [[Аллергология]]
# [[Аллитерация]]
# [[Аллювиаль кәсле туфраклар]] ([[:ru:Аллювиальные дерновые почвы|ru]])
# [[Алма-Ата (Ютазы районы)]]
# [[Алмагачлары (җыр)]]
# [[Алмаз]] ([[:ru:Алмаз|ru]])
# [[Алмалы (Арча районы)]]
# [[Алмалы (Зәй районы)]]
# [[Алмас Әдһәмов]]
# [[Алмашка! (гәҗит)]]
# [[Алмашка (журнал)]]
# [[Алмыш]]
# [[Алнаши районы]]
# [[Алпавыт]]
# [[Алпамша (дастан)]]
# [[Альберт Абдрахманов]]
# [[Альберт Аганов]]
# [[Альберт Айнетдинов]]
# [[Альберт Александров]]
# [[Альманах]]
# [[Альфред Абдрашитов]]
# [[Алып Илтәбәр]]
# [[Алсу (Әлмәт оек-оекбаш фабрикасы)]]
# [[Алсу Сафина]]
# [[Алтаин Саин Сүмә]]
# [[Алтай (гәҗит)]]
# [[Алтай (Лениногорск районы)]]
# [[Алтай телләре]]
# [[Алтай токымлы сарыклар]] ([[:ru:Алтайская порода овец|ru]])
# [[Алты бармак (китап)]]
# [[Алтын (акча берәмлеге)]] ([[:ru:Алтын (денежная единица)|ru]])
# [[Алтын тәхет]]
# [[Алтын Урда (гәҗит)]]
# [[Алтын ханым]]
# [[Алтынбәк]]
# [[Алтынчәч (опера)]]
# [[Алтынчәч (персонаж)]]
# [[Алфавит]]
# [[Алферовка]]
# [[Алших]]
# [[Альберт Антипов]]
# [[Аман-Оштырма]]
# [[Амарант]]
# [[Амбар көясе]]
# [[Амбар талпаннары]] ([[:ru:Амбарные клещи|ru]])
# [[Амбар утчыллары]]
# [[Амвросий (Подобедов)]] ([[:ru:Амвросий (Подобедов)|ru]])
# [[Амвросий (Протасов)]] ([[:ru:Амвросий (Протасов)|ru]])
# [[Амебалар]] 
# [[Америка хәйрия-ярдәм мөдирияты]]
# [[Аминокислоталар]]
# [[Аммофос]]
# [[Амортизация]]
# [[Ампир]]
# [[Амфиболит]]
# [[Амур (кунакханә)]] яки &quot;Амур&quot; номерлары
# [[Ана белән угыл дастаны]] яки [[Ана вә угыл дастаны]] 
# [[Ана (журнал)]]
# [[Анак]]
# [[Аналитик химия]]
# [[Ананьино каберлеге]]
# [[Ananyino mädäniäte|Ананьино культурасы]]
# [[Анархизм]]
# [[Анастасий (Александров)]]
# [[Анастасий (Меткин)]]
# [[Анатолий Авдеев]] Пётр улы журналист
# [[Анатолий Акаевский]]
# [[Анатолий Арестов]]
# [[Анатолий (Грисюк)]]
# [[Анатомия]]
# [[Анатыш]]
# [[Анаэроб организмнар]]
# [[Ангарск]]
# [[Ангемитоника]]
# [[Ангидрит]]
# [[Ангина]]
# [[Андреевка (Алексеевск районы)]]
# [[Андреевка (Бөгелмә районы)]]
# [[Андреевка (Норлат районы)]]
# [[Андреевка (Чирмешән районы)]]
# [[Андреевка (Яңа Чишмә районы)]]
# [[Андрей Агафонов]]
# [[Андрей Адо]]
# [[Андрей Анастасиев]]
# [[Андрей Анисимов]]
# [[Андрей (Ухтомский)]]
# [[Андрена]], яки [[Җир умарта корты]]
# [[Андриан (Четвергов)]]
# [[Андроново культурасы]]
# [[Анестезиология]]
# [[Анестезия]]
# [[Анжеро-Судженск]]
# [[Анизанта]]
# [[Анилин]]
# [[Анины Салманы]]
# [[Анненков]]
# [[Аноним әдәби әсәр]]
# [[Аноним басмаханә]]
# [[Аносов йорты]]
# [[Ант (халык иҗаты)]]
# [[Антенна]]
# [[Антик дөньяны өйрәнү гыйлеме]]
# [[Антитеза]]
# [[Антология]]
# [[Антон Арбузов]]
# [[Антоний (Амфитеатров)]]
# [[Антоний (Вадковский)]]
# [[Антоний (Храповицкий)]]
# [[Антонимнар]]
# [[Антонина Анохина]]
# [[Антонов ташбасмаханәсе]]
# [[Антоновка (Кама Тамагы районы)]]
# [[Антоновка (Спас районы)]]
# [[Антоновка чокырлары]]
# [[Антрепренёр]]
# [[Антреприза]]
# [[Антропоген тәэсир]]
# [[Антропология]]
# [[Антропонимика]]
# [[Анхуза]]
# [[Аң (басмаханә)]]
# [[Аң (журнал)]]
# [[Аң (труппа)]]
# [[Апа тархан]]
# [[Апаз]]
# [[Апайкина-Гарь]]
# [[Апак]]
# [[Апаковлар]]
# [[Апанаев йорты]] яки [[Юнусов йорты]] 
# [[Апанаевлар]]
# [[Апанаевлар йорты (Казан)]]
# [[Апанай мәчете]]
# [[Апас]]
# [[Апас районы]]
# [[Апач (Актаныш районы)]]
# [[Аполлон (күбәләк)]]
# [[Аппак]]
# [[Аппликация сәнгате]]
# [[Апсабаш]]
# [[Ар ягы бәкләре]]
# [[Ар ягы кешеләре]]
# [[Габдерәшит Рәхмәтуллин|Арат Рәшит Рәхмәти Исмәт улы]]
# [[Арбалет]]
# [[Арбаш]]
# [[Арболит]]
# [[Арбор]]
# [[Арбор (елга)]]
# [[Арбузов реакциясе]]
# [[Арбузовлар]]
# [[Академиклар Арбузовларның музей-йорты (Казан)|Арбузовлар А.Е. һәм Б.А. музей-йорты (Казан)]]
# [[Арбузов-Баран]]
# [[Аргамак (журнал)]]
# [[Аргамаклы Сарай]]
# [[Аргаяш районы]]
# [[Аргиллит]]
# [[Аргуновка тимер юл разъезды бистәсе]]
# [[Аргын]]
# [[Ардашир бине Ишгали Чалкавый-Болгари]]
# [[Ареаль лингвистика]]
# [[Аренда]]
# [[Аркадий Алексеев (1946)]]
# [[Аркадия бакчасы (Казан)]]
# [[Аркатау]]
# [[Арлар]]
# [[Армин]]
# [[Армия газеталары]]
# [[Армспорт]]
# [[Аромат (фабрика)]]
# [[Аромаш районы]]
# [[Арпаяз]]
# [[Арсаевлар]]
# [[Арсен Автандилов]]
# [[Арсений (Брянцев)]]
# [[Арслан хан]]
# [[Арслановлар]]
# [[Артамоновка]]
# [[Арташ]]
# [[Артель-печатник]]
# [[Арттагы күл]]
# [[Артъелга]]
# [[Архаизм]]нар
# [[Архангел бистәсе (Казан)]]
# [[Архангель районы (Башкортстан)]]
# [[Архангельск]]
# [[Архей]]
# [[Археографик экспедицияләр]]
# [[Археография]]
# [[Археологик истәлек]]
# [[Археологик казу эшләре]]
# [[Археологик комплекс]]
# [[Археологик мәдәният]]
# [[Археология]]
# [[Архив]]
# [[Архив белеме]]
# [[Архиепископ]]
# [[Архиерей]]
# [[Архиерей дачасы]]
# [[Архиерей йорты]]
# [[Архиерей күле]]
# [[Архимандрит]]
# [[Архипов басмаханәсе]]
# [[Архитектура белеме]]
# [[Архитектура бизәге]]
# [[Архитектура графикасы]]
# [[Архитектура гыйлеме]]
# [[Арча]]
# [[Арча даругасы]]
# [[Арча кальгасы]], XII-XVI гасыр болгар-татар шәһәре
# [[Арча кантоны]]
# [[Арча кыры]]
# [[Арча өязе]]
# [[Арча педагогика көллияте]]
# [[Арча районы]]
# [[Арча урман хуҗалыгы]]
# [[Арча ягы]]
# [[Арча күтәрелеше|Арча ягы крәстияннәре кузгалышы]]
# [[Ары Казы]]
# [[Арык Буга]]
# [[Арыслан (Татарстан)]]
# [[Арышхазда]]
# [[Асаф Габдерахманов]]
# [[Ася Әминова]]
# [[Аулаш]]
# [[Аулаш (елга)]]
# [[Афанасий Аникиев]]

== Ә ==
# [[Әбде]]
# [[Әбелгази]]
# [[Әбелхәер (Себер ханлыгы)]], [[Күчем]] хан улы ([[:ru:Абдул-Хаир|ru]])
# [[Әбелхәер (татар шагыйре)]]
# [[Әблә]]
# [[Әбсәләм (Ютазы районы)]]
# [[Әбсәләм-2 (Ютазы районы)]] (тимер юл разъезды посёлогы)
# [[Әбү Бәкер Әхмәт угылы]] (сәнгать остасы)
# [[Әбү Насыйр әл-Фараби]]
# [[Әбү Хәнифә]]
# [[Әбүбәкер бине Ибраһим әл-Казани]]
# [[Әбүзәр мәчете]]
# [[Әбү-л Галә Хәмид бине Идрис Әл-Болгари]]
# [[Әгер]]
# [[Әгерҗе]]
# [[Әгерҗе (Азнакай районы)]]
# [[Әгерҗе (аучылык тыюлыгы)]]
# [[Әгерҗе (елга)]]
# [[Әгерҗе районы]]
# [[Әгерҗе (санаторий)]]
# [[Әгерҗе кантоны]]
# [[Әгерҗе урман хуҗалыгы]]
# [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)]]
# [[Әдәмсу]]
# [[Әд-дин вәл-әдәп]]
# [[Әдилә Айда]]
# [[Әҗәкүл]]
# [[Әҗем (Татарстан)]]
# [[Әҗем-Көрәле]]
# [[Әҗем мәчете]]
# [[Әҗмәкәй]]
# [[Әҗмәт]]
# [[Әҗмәт каберлеге]]
# [[Әҗми]]
# [[Әзербайҗан]]
# [[Әзи (елга)]]
# [[Әзһәр Габдуллин]]
# [[Äyyüb xan|Әййүб хан]]
# [[Әйлән-бәйлән җырлары]]
# [[Әйрән]]
# [[Әйтукә]]
# [[Әйшә]]
# [[Әйшияз]]
# [[Әки]]
# [[Акинская Аланы|Әки Аланы]]
# [[Акрамово күтәрелеше|Әкрам авылы кузгалышы]]
# [[Әләм]]
# [[Әлбәдән]]
# [[Әлифба]]
# [[Әлмән районы]]
# [[Әлмәндәр]]
# [[Әлмәтнефть]]
# [[Әлмира Әдиятуллина]]
# [[Әлмира Әминова]]
# [[Әлфия Авзалова]]
# [[Әлфия Әминова]]
# [[әл-Асади Такиаддин Әбүбәкер Әхмәд ибне Шөһба]]
# [[Әл-Әзһәр университеты]]
# [[Әл-Әфгани Җамалетдин]]
# [[Имам әл-Бохари|Әл-Бохари Мөхәммәд]]
# [[Имам әл-Газали|әл-Газали Әбу-Хәмид Мөхәммәд]]
# [[Әл-галәми әл-Ислами]]
# [[Әбү Хәмид әл-Гарнати|Әл-Гарнати Әбү Хәмид Мөхәммәт ибне Габдеррәхим әл-Андалуси]]
# [[Әл-гасрел җәдит|Әл-Гаср әл-Җәдид]]
# [[әл-Җәһһәби Шәмседдин Әбү Абдулла бине Мөхәммәд]]
# [[әл-Җиһад (гәҗит)]]
# [[әл-Җүвәйни Әбүл Газали Әбү-әл-Малик ибне Әбү Мөхәммәд]]
# [[Әл-ислах (газета)]]
# [[Әл-ислах (оешма)]]
# [[Тәкъдир|Әл-кадәр]]
# [[Әл-Мәсгуди]] ([[:ru:Аль-Масуди|ru]])
# [[Әл-Мөнбәр (газета)]]
# [[Әлдермеш]]
# [[Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)]]
# [[Әлкәй (Азнакай районы)]]
# [[Әлки (Буа районы)]]
# [[Әлки районы]]
# [[Әлки урман хуҗалыгы]]
# [[Әлмәт]]
# [[Әлмәт (Сарман районы)]]
# [[Әлмәт аучылык тыюлыгы]]
# [[Әлмәт картиналар галереясы]]
# [[Әлмәт машиналар төзү заводы]]
# [[Әлмәт медицина училищесы]]
# [[Әлмәт мөселман дини мәгърифәт үзәге]]
# [[Әлмәт музыка училищесы]]
# [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт муниципаль институты]]
# [[Әлмәт нефть институты]]
# [[Әлмәт политехник техникумы]]
# [[Әлмәт районы]]
# [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]]
# [[Әлмәт татар драма театры]]
# [[Калейкино (Лесно-Калейкинское авыл җирлеге)|Әлмәт тимер юл станциясе посёлогы]] ([[:ru:Калейкино (Лесно-Калейкинское сельское поселение)|ru]])
# [[Әлмәт торба заводы|Әлмәт торбалар заводы]]
# [[Әлмәт урман хуҗалыгы]]
# [[Әлмәт физик культура техникумы]]
# [[Әлмәт эше]]
# [[Әлмәт-Бөгелмә сәнәгать төйнәлеше]]
# [[Алнас (предприятие)|Әлнас]]
# [[Әлшәй районы]]
# [[Әлши]]
# [[Әманәт (нәшрият)]]
# [[Әмәкәй]]
# [[Әминә Алимбәкова]]
# [[Әмир Азнакаев]]
# [[Әмир Арысланов]]
# [[Әмир (бодай сорты)]]
# [[Әмир (Татарстан)]]
# [[Әнәк]]
# [[Әнәс Абдуллин]]
# [[Әнвәр Абдуллин]]
# [[Әнвәр Аҗиев]]
# [[Әнвәр Акчурин]] ([[:ru:Акчурин, Анвар Гафурович|ru]])
# [[Әнвәр Арасланов]]
# [[Әндереш]]
# [[Әнҗерә (елга)]]
# [[Әнисә Алиева]]
# [[Әнисә (җыр)]]
# [[Әрмән бистәсе]]
# [[Әрмән колониясе]]
# [[Орнаш|Әрнәш]]
# [[Әртә районы]]
# [[Әсгать Абсатаров]] (Әхмәт улы)
# [[Әсгать Айдар]]
# [[Әсфәт Габдуллин]]
# [[Әсхәт Арсланов]]
# [[Әфган-Мөхәммәд солтан тәкиясе]] &lt;small&gt;([[:ru:Текие Афган-Мухаммед султана|ru]])&lt;/small&gt;
# [[Әхмәт Әхәди]]
# [[Әхмәт Алимбәков]]
# [[Әхмәт Гадел]]
# [[Әхмәтгәрәй Әбдриев]]
# [[Әхтәм Әминев]]

== Б ==
# [[Байназар Әлминов]]
# [[Бакый Габдуллов]]
# [[Бертуган Агафуровлар]]
# [[Бизгәк үләне]]
# [[Бишбалта бистәсе]]
# [[Борис Абалонин]]
# [[Борис Аверьянов]]
# [[Борис Азизов]]
# [[Борис Аполлонов]]
# [[Борис Арбузов]]
# [[Борһанетдин Ибраһим бине Йосыф әл-Болгари]] әл-Хәнәфи
# [[Бруно Адлер]]
# [[Булат Алишев]]
# [[«Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]]

== В ==
# [[Вагыйз Әбраров]] (Нургали улы, техник-технолог галим)
# [[Вадим Абызов]] Гадел улы (архитектор)
# [[Вадим Авилов]]
# [[Вадим Габдерәшитов]]
# [[Валентий Адамюк]]
# [[Валентин Андреев (1940)]]
# [[Валентин Анисимов]]
# [[Валерий Алатырев]]
# [[Валерий Алексеев]] ([[:ru:Алексеев, Валерий Павлович|ru]])
# [[Валерий Альбицкий]]
# [[Валерий Аляев]]
# [[Васил Абдрахманов]]
# [[Василий Абрамов]] (Семён улы, химик)
# [[Василий Аверьянов]]
# [[Василий Аксёнов]]
# [[Василий Андреев-Бурлак]]
# [[Вәлиулла Алкаев-Чүпрәле]]
# [[Вәли Апанаев]]
# [[Венер Азаматов]]
# [[Венера Абзалова]] (Галихан кызы)
# [[Вениамин Әлбетков|Вениамин Альбетков]]
# [[Венера Әминева]]
# [[Виктор Агафонов]]
# [[Виктор Аршинов]]
# [[Вилора Авилова]]
# [[Вилҗан Әмербаев]] ([[:ru:Амербаев, Вильжан Мавлютинович|ru]])
# [[Виталий Аверьянов]]
# [[Владимир Адоратский]]
# [[Владимир Акимов]]
# [[Владимир Альфонсов]] Алексеевич (химик)
# [[Владимир Анашкин]]
# [[Владимир Анохин]]
# [[Владимир Анфиногентов]]
# [[Владимир Апресов]]
# [[Владимир Азин|Волдемар Азин]]
# [[Вячеслав Алемасов]]
# [[Вячеслав Андреев]]
# [[Вячеслав Аристов]]
# [[Вячеслав Аристовский]]
# [[Вячеслав Архиреев]]

== Г ==
# [[Габдерәшит Абдрахманов]]
# [[Габделҗәббар бине Габдрахман әл-Орнашбаши]]
# [[Габделкәрим]] хан (Әстерхан ханлыгы идарәчесе)
# [[Габдел-Латыйф (Казан ханы)]]
# [[Габделлатыйф Алкин]]
# [[Габделмәңгыйм Әминов]]
# [[Габделрахман (Әстерхан ханы)]]
# [[Габделсаттар бине Сәгыйть әш-Шырдани]]
# [[Габделхак Әбдерәзәков]]
# [[Габденнасыйр бине Рахманколый әл-Җәбәли]] дин эшлеклесе
# [[Габденур Габдуллин]]
# [[Габдерәшит Аитов]] ([[:ru:Аитов, Абдрашит|ru]])
# [[Габдрахман (Әлмәт районы)]]
# [[Габдрахман (Сарман районы)]]
# [[Габдрахман Әпсәләмов]]
# [[Габдулла Апанаев (1862)]]
# [[Габдулла Әһлиуллин]] яки [[Габдулла Әгълиуллин]] Әһлиулла улы, хокук белгече
# [[Габдулла бине Башту]]
# [[Габдуллаһ хан]]
# [[Гаделша Абзанов]] (морза)
# [[Гаделша Агишев]] (Александр/Әгъзам улы)
# [[Гади антоновка (алма)]]
# [[Газиз Айдарский]]
# [[Газиз Әлмөхәммәтов]]
# [[Газиз шәех]] хан
# [[Гайнан Әмири]]
# [[Гакыйдә]]
# [[Гали Әбдерәзәков]] 
# [[Гали Әкрам хан|Гали Әкрам]]
# [[Гали Гобәйдуллов]]
# [[Галикәй Нарыйк улы]] ([[:ru:Аликей Нарыков|ru]])
# [[Галимҗан Акчурин]]
# [[Галина Айдарова]]
# [[Галләм Айсин]] ([[:ru:Айсин, Алям|ru]])
# [[Гамбәр чәчәге]]
# [[Гафиятулла Арсланов]]
# [[Гаяз Акҗегетов]]
# [[Гаян Әмиров]]
# [[Гарәп алынмалары]]
# [[Гарәп теле]]
# [[Гарәп язуы]]
# [[Гарәпшаһ хан]]
# [[Гарәп-хәзәр сугышлары]]
# [[Гаруз]]
# [[Гәрәйша Әбүбәкеров]]
# [[Геннадий Алексеев (вет.фармаколог)]]
# [[Геннадий Аношин]]
# [[Гесиод Әминов]]
# [[Гинекология]] ([[:ru:Гинекология|ru]])
# [[Гомәр Гаипов|Гомәр Аипов]]
# [[Госман Галиев|Госман Алиев]]
# [[Госман Арсланов]]
# [[Гөлчәчәк Әдһәмова]]
# [[Григорий Абызов]]
# [[Григорий Ардаров]]
# [[Груздев клиникасы]] һәм [[Груздев клиникасы бинасы (Казан)|аның бинасы]]
# [[Гурий әлифбасы]]
# [[Гүзәл Әминова]]
# [[Гыйбадулла Алпаров]]
# [[Гыйльми Үзәк]]

== Д ==
# [[Давид Аитов]] ([[:ru:Аитов, Давид Александрович|ru]])
# [[Дамир Әбҗәлилов]] Фәрид улы
# [[Дару аураны]]
# [[Даруханә]]
# [[Дәрҗия Аппакова]]
# [[Динама Акбердина]]
# [[Дмитрий Авров]]
# [[Дмитрий Автократов]]
# [[Дмитрий Айналов]] ([[:ru:Айналов, Дмитрий Власьевич|ru]])
# [[Дмитрий Артамонов]]
# [[Дмитрий Архипов]]

== Е ==
# [[Евгений Аксёнов (геолог)]]
# [[Елена Алексеева (киновед)]]
# [[Евмений Аристов]]
# [[Елена Арсентьева]]
# [[Емилиан Адамюк]]

== Ё ==
== Ж ==
== Җ ==
# [[Җәвад Алмаз]]
# [[Җамиг мәчете (Яр Чаллы)]]
# [[Җәүдәт Айдаров]]
# [[Җиһангир Абызгилдин]]
# [[Җиһангир Алкин]]

== З ==
# [[Зариф Алимов]]
# [[Зәки Алимов]]
# [[Зинаида Абрамова]] (Иван кызы, биохимик)
# [[Зөлфә Әминова]]
# [[Зөфәр Абдуллин (урманчы)]]
# [[Зөһрә Акчурина]]
# [[Зыятдин Арысланов]]

== И ==
# [[Ибраһим Абдуллин]]
# [[Ибраһим Әмирханов]]
# [[Иван Алафузов]]
# [[Иван Александров]]
# [[Игорь Адо]]
# [[Игорь Аксёнов]]
# [[Игорь Алексеев (мәдәният эшлеклесе)]]
# [[Игорь Антипин]]
# [[Игорь Арлеевский]]
# [[Идрис Абдрахманов]]
# [[Илгиз Абдуллин]]
# [[Илдар Абдуллин]]
# [[Илдар Абдуллин (технолог)]] Гариф улы
# [[Илдар Абдуллин (физико-химик)]] Шәүкәт улы
# [[Илдар Аблаев]] (Мансур улы, иктисадчы)
# [[Илдар Әһлуллин]]
# [[Илмәт (Алабуга районы)]]
# [[Илнур Абдуллин]] Габдулла улы
# [[Илтазар Алиев]] ([[:ru:|ru]])
# [[Илфак Абдуллин]]
# [[Илшат Әминов]]
# [[Илья Андреев]]
# [[Ильяс Алкин]]
# [[Илсөя Андрушко]]
# [[Иосиф Адамов]]
# [[Ирек Акишев]]
# [[Ирина Аверко-Антонович]]
# [[Ирина Алимова]] ([[:ru:Алимова, Ирина Каримовна|ru]])
# [[Ирина Әйнетдинова]]
# [[Ирина Алатырцева]]
# [[Исаак Алуф]] ([[:ru:Алуф, Исаак Самуилович|ru]])
# [[Искәндәр Абдуллин (1935)]]
# [[Исмәгыйль Аитов]]
# [[Исмәгыйль Александрович]]
# [[Исмәгыйль Габдрәфыйков]]
# [[Исхак Әлмәшев]]

== Й == 
# [[Йосыф Акчура]]
# [[Йосыф Әҗимов]] Исмәгыйль улы

== К ==
# [[Кадыйр Габдрахманов]]
# [[Казан адмираллыгы]]
# [[Казан университетының анатомия театры бинасы (Казан)]]
# [[Камил Азиев]] ([[:ru:Азиев, Камиль Галиевич|ru]])
# [[Камил Азизов]]
# [[Камил Әбләзов]]
# [[Камил Әминов]]
# [[Кара миләш]]
# [[Карл Арнштейн]]
# [[Кәрим Әмири]]
# [[Кәфил Әмиров]]
# [[Келәр]]
# [[Кәшшаф Әмиров]]
# [[Кирилл Аристов]]
# [[Константин Архангельский]]
# [[Кыям Абрамов]]

== Л ==
# [[Ләбиб Айтуганов]]
# [[Ләйлә Габдрахманова]] (Әсхәт кызы)
# [[Ләйлә Абдрахманова]] (Габдулла кызы, химик-технолог)
# [[Ләйлә Алимова]]
# [[Ләйсән Абдулхакова]] (Равил кызы, тел белгече)
# [[Ләкләк кошлар]]
# [[Лев Аболин]] (Михаил улы, психолог)
# [[Леонид Аксентьев]]
# [[Леонид Алдошин]]
# [[Леонид Аполлонов]]
# [[Леонид Арсланов]]
# [[Леонид Арсланов (тренер)]]
# [[Лидия Аверьянова]]
# [[Лидия Анчикова]]
# [[Лилия Әмирова]]
# [[Линар Әминов]]
# [[Лия Әмирова]] Нурмөхәмәт кызы
# [[Локман Аитов]]
# [[Любовь Агеева]] Владимир кызы
# [[Людмила Абуталипова]] Николай кызы, химик-технолог
# [[Людмила Аверко-Антонович]]

== М ==
# [[Мансур Абдрахманов]]
# [[Мансур Абдуллин]]
# [[Мансур Аблаев]]
# [[Марат Арсланов]]
# [[Марат Әмиров]]
# [[Марат Әмирханов]]
# [[Марина Абросимова]] Юрий кызы, педиатр
# [[Мария Алейникова]]
# [[Марс Алиев]]
# [[Марс Әмиров]]
# [[Марсель Әгълиуллин]] (яки Әһлиуллин) Мотыйгулла улы, генерал-майор
# [[Математик анализ]]
# [[Маһинур Авазбакиева]]
# [[Мәҗит Әлмөхәммәтов]]
# [[Мәннаф Айтуганов]]
# [[Мәрьям Арсланова]]
# [[Мәхбүбә Алкаева-Чүпрәле]]
# [[Мәхбүбҗамал Акчурина]]
# [[Мәхмүт Аипов]]
# [[Мәхмүт Актуганов]]
# [[Мәхмүт Алмаев]]
# [[Мәхмүт Габдрахманов]]
# [[Мәүлетҗан Абдуллин]]
# [[Меланья Анисимов]]
# [[Мидхәт Габдуллин]]
# [[«Милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]]
# [[Минзакир Әпсәләмов]]
# [[Миңлебай Әҗмәтов]]
# [[Миргарифан Азизов]]
# [[Мирсәет Ардуанов]]
# [[Мирсәй Әмир]]
# [[Мифтах Әпсәләмов]]
# [[Мифтахетдин Акмулла]]
# [[Михаил Алаев]]
# [[Михаил Алтыкис]]
# [[Михаил Андреев (1896)]], Пётр улы
# [[Михаил Артамонов]]
# [[Михаил Арш]]
# [[Михрали Алиев]]
# [[Моисей Аксянцев]]
# [[Мортаза Әҗимов]]
# [[Мортаза Габдуллин]]
# [[Мостафа Александрович]]
# [[Мохтар Алиев]] ([[:ru:Алиев, Мухтар Алиевич|ru]])
# [[Мөдәррис Әгъләмов]]
# [[Мөнир Агишев]]
# [[Мөнир Әһлиуллин]]
# [[Мөслим Абдуллин]]
# [[Мөхәммәд Әфган солтан тәкиясе]]
# [[Мөхәммәт Әблиев]]
# [[Мөхәммәт Арсланов]]
# [[Мөхәммәтгали Арсланов]]
# [[Мөхәммәтҗан Аитов]]
# [[Мөхәммәтзариф Әмирханов]]
# [[Муса Акъегетзадә]]
# [[Муса Алиев]] ({{lang-ru|Муса Улеев}}) — [[:Төркем:Пугачёв күтәрелеше|Пугачёв күтәрелеше]] катнашучысы

== Н ==
# [[Надежда Акҗегетова]] ([[:ru:Акжигитова, Надежда Ибрагимовна|ru]]
# [[Надежда Амфитеатрова]]
# [[Надир Әлмиев]]
# [[Наил Әбүбәкерев]] Кадыйр улы, химик
# [[Наил Әдһәмов]]
# [[Наил Әкрәмов]]
# [[Наил Әмиров]]
# [[Наил Әмиров]] Баһави улы, терапевт
# [[Наилә Әмирханова]]
# [[Нариман Аитов]]
# [[Наталия Андрамонова]]
# [[Нәгыйм Әгъләмов]]
# [[Нәгыйм Әһлиуллов]] Хәлил улы, химик
# [[Нәүфәл Адылов]]
# [[Нәфыйга Арапова]]
# [[Нигъмәтулла Габдуллин]]
# [[Николай Абрамов]] (Александр улы, терапевт)
# [[Николай Агафонов (1842)]]
# [[Николай Алешков]]
# [[Николай Алтынов]]
# [[Николай Алфёров (1777)]] Фёдор улы ([[:ru:Алфёров, Николай Фёдорович|ru]])
# [[Николай Андреев (1946)]], Кузьма улы
# [[Николай Андреевский]]
# [[Николай Антипов]]
# [[Николай Аржанов]]
# [[Николай Аристов (1834)]]
# [[Николай Артамонов]]
# [[Николай Арцыбашев]]
# [[Нил Алкин]]
# [[Нияз Акмал]]
# [[Ногман Габделкәримов]]
# [[Нури Алиев]]
# [[Нури Арсланов]]
# [[Нурмөхәммәт Алимов]]
# [[Нурулла Абдулин]]

== О ==
# [[Олег Аникеенок]] 
# [[Олег Антонов (1932)]], Михаил улы
# [[Ольга Александрова-Гейнс]]

== Ө ==
# [[Өч төсле миләүшә]] 
# [[Өммегөлсем Ардаширова]] 

== П ==
# [[Павал Абрамов]]
# [[Павел Аксёнов]]
# [[Павел Аникин (1827)]]
# [[Патологик анатомия]]
# [[Песи борчагы]] ([[:ru:Алтей|ru]])
## [[Шифалы мәче борчагы]]
# [[Пётр Алабин]] ([[:ru:Алабин, Пётр Владимирович|ru]])
# [[Пётр Алимов]]
# [[Пётр Алкеев]]
# [[Пётр Апраксин]]
# [[Пётр Аргутинский-Долгоруков]]
# [[Пётр Артемьев]]
# [[Пётр Архангельский]]

== Р ==
# [[Равил Абдрахманов]]
# [[Равил Агишев]]
# [[Равил Алтынбаев]]
# [[Равил Әдһәмов]]
# [[Равил Әмирхан]]
# [[Равия Абдуллина]]
# [[Разак Әбүзәров]] Абдрахман улы, педагог
# [[Раил Әбраров]] Нургали улы (генерал-майор)
# [[Рамзес Габдрәшитов]] (Тәлгать улы)
# [[Рамил Абдершин]]
# [[Рауза Аршинова]]
# [[Рафаил Әмиров]]
# [[Рафаэль Агафонов]]
# [[Рафаэль Әбүзәров]] Хаҗи улы
# [[Рафил Габделмәҗитов]] (Гыйниятулла улы, нефтьче)
# [[Рашат Әмирханов]]
# [[Рәис Әбҗәлимов]] (Шакир улы)
# [[Рәисә Габдрахманова]]
# [[Рәиф Әмиров]]
# [[Рәкыйп Әбүсев]] Әхмәт улы, математик
# [[Рәмис Габдрәшитов]]
# [[Рәсим Абдрахманов]]
# [[Рәсим Акчурин]]
# [[Рәсим Әмиров]]
# [[Рәфгать Алтынбаев]]
# [[Рәхмәтулла Әмирханов]]
# [[Рәшид Әһлиуллов]]
# [[Рәшит Абашев (1951)]]
# [[Рәшит Абдуллин]]
# [[Рәшит Азизов]]
# [[Рәшит Алимов]]
# [[Рәшит Алтынбаев]]
# [[Рәшит Апаков]]
# [[Рәшит Әҗимев]]
# [[Рәүф Әбләзев]]
# [[Рем Абзалов]]
# [[Ренат Әкбәров]]
# [[Рельефның антропоген формалары]]
# [[Ризван Ибраһимов]]
# [[Ринат Абдрахманов]]
# [[Ринат Абзалов]] (Абзал улы)
# [[Ринат Акчурин]]
# [[Риф Акбашев]]
# [[Рифат Әбүлханов]] Назыйм улы, балет артисты
# [[Рифгать Әбдиев]]
# [[Рифхәт Арсланов]]
# [[Ришат Абдуллин]]
# [[Роберт Әбүлмәмбәтов]] Шарифҗан улы, актёр
# [[Роза Әминова]]
# [[Рөстәм Абдуллаев]]
# [[Рөстәм Абделхаков]]
# [[Рөстәм Абызов]]
# [[Рөстәм Абязов]]
# [[Рөстәм Акалаев]]
# [[Рөстәм Әмиров]]
# [[Рубин Абдуллин]]
# [[Рус Алаты]]


== С ==
# [[Сабир Алимов]]
# [[Сабир Өметбаев]]
# [[Садыйк Әбелханов]]
# [[Саре Абдуллина]]
# [[Сафиулла Габдуллин]]
# [[Сәвия Әмирова]]
# [[Сәгыйть Агиш]]
# [[Сәетгәрәй Алкин]]
# [[Сәләм Алишев]]
# [[Сәлим Айткулов]]
# [[Сәлимә Абдрахманова]] (Салават кызы)
# [[Сәрвәр Әдһәмова]]
# [[Сәйяр Айдаров]]
# [[Семён Альтшулер]]
# [[Сергей Абруков]] Андрей улы, физик
# [[Сергей Абуладзе]]
# [[Сергей Аксаков]]
# [[Сергей Алексеев (хирург)]]
# [[Сергей Анаников]]
# [[Сергей Андроненко]]
# [[Ситдыйк Айдаров]]
# [[«Совет хакимиятенә каршы оешкан төркем» эше]]
# [[Соломон Арановский]]
# [[Солтанморат Акбиев]]
# [[Сөләйман Габдрәшитов]]
# [[Станислав Андреев]]
# [[Сүсәнәк]]

== Т ==
# [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]]
# [[Татарлар апологиясе]]
# [[Татарстан архитектурасы]]
# [[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]]
# [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]]
# [[Татарстан Республикасының археологик картасы]]
# [[Татарстанда атом-төш корылмаларына каршылар җәмгыяте]]
# [[Татьяна Аникина]]
# [[Таһир Айзатуллов]]
# [[Тәрҗемәи хәл]]
# [[Тәүфикъ Әйди]]
# [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]
# [[Тимур Акулов]]
# [[Топографик анатомия]]
# [[Торнабаш]] ([[:ru:Аистник|ru]])
## [[Гади көтүче энәсе|Гади торнабашы]] ([[:ru:Аистник обыкновенный|ru]])
## [[Татар торнабашы]] ([[:ru:Аистник татарский|ru]])
# [[Төрки-татар актлары]]

== У ==
# [[Усман Абдуллов]]
# [[Усман Әлмиев]]
# [[Ульрих Авранек]]

== Ү ==
# [[Үзбәк Алпаров]]

== Ф ==
# [[Фазыл Әмиров]]
# [[Факил Әһлиуллин]]
# [[Фатих Әмирхан]]
# [[Фатиха Аитова]]
# [[Фатиха Аитова мәктәбе]]
# [[Фатиха Әбүзева]] Фәттах кызы, техника-технология белгече
# [[Фәйзрахман Әминов]]
# [[Фәйзулла Әһлетдинов]]
# [[Фәридә Алимова]]
# [[Фәрит Аблаев]]
# [[Фәрит Аганин]]
# [[Фәрит Айзәтов]]
# [[Фәрит Акчурин]]
# [[Фәрит Әбдерәзәков]]
# [[Фәрит Әүхәдиев]]
# [[Фәрит Габдрәхим]]
# [[Фәхрелислам Агиев]]
# [[Фәхретдин Әбләзов]]
# [[Федор Амлонг]]
# [[Федор Аристов]]
# [[Фёдор Амфитеатров]]
# [[Фирдәвес Әһлиуллина]]
# [[Флорид Әгъзамов]]
# [[Фоат Авзалов]]
# [[Фоат Әбүбәкеров]]
# [[Фоат Әкбәров]]

== Х ==
# [[Хаҗиәхмәт Әбүзәров]] Кәрибулла улы
# [[Хайваннар анатомиясе]]
# [[Халид Алимәтов]]
# [[Хафиз Аднаш]]
# [[Хәдичә Акчурина]]
# [[Хәйдәр Акалаев]]
# [[Хәйдәр Әгълиев]]
# [[Хәйрулла Абдуллин]]
# [[Хәйрулла Айбәтов]]
# [[Хәлил Әбҗәлилов]]
# [[Хәлил Әбүлханов]]
# [[Хәлит Әминов]]
# [[Хәмит Әһлиуллин]]
# [[Хәниф Габдрахманов]]
# [[Хәнисә Алишина]]
# [[Хәсән Александрович]]
# [[Хикмәтулла Арсланов]]
# [[Хөсәен Абушаев]] Йосыф улы, шагыйрь
# [[Хөсәен Әмирханов]]

== Һ ==
== Ц ==
== Ч ==
# [[Чыңгыз Айтматов]]

== Ш ==
# [[Шакир Абилов]]
# [[Шамил Агиев]]
# [[Шамил Алиев (1946)]] Ариф улы, [[Ка­зан авыл ху­җа­лы­гы инс­ти­ту­ты­]]н тәмамлаучы, фәннәр докторы 
# [[Шамил Анак]]
# [[Шамил Габдрәшитов (1921)]]
# [[Шәйхулла Алкин]]
# [[Шәмсия Апакай]]
# [[Шәриф Гамиди]]
# [[Шәүкәт Әмиров]]
# [[Шилки]]
# [[Шубай Арсланов]]

== Щ ==

== Э ==
# [[Эдуард Әбелханов]] Кыям улы, радиоинженер
# [[Элекон]]
# [[Эльмира Альпатова]]

== Ю ==
# [[Юлия Андреева]]
# [[Юлия Андрианова]]
# [[Юныс Әминов]]
# [[Юрий Аверко-Антонович]]
# [[Юрий Акимов]]
# [[Юрий Алаев]]
# [[Юрий Артюхин]]

== Я ==
# [[Якуб Агишев]]
# [[Якуб Айманов]]
# [[Якуб Александрович]] ([[:ru:Александрович, Якуб Мустафович|ru]])
# [[Яңа әнис]], алма сорты
# [[Яхъя Абдуллин]] 

== I ==
# [[ICL-КПО ВС]]

[[Төркем:Исемлекләр]]
[[Төркем:Татарча энциклопедияләр]]</text>
      <sha1>3ef0acffqh66ecip9scgiurabno71ka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленар Фәттахов (2003)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585270</id>
    <revision>
      <id>5840211</id>
      <parentid>3504748</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T12:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5011" sha1="hp5um9sbunek2y5zp2m813hvrtuwg9r" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Ленар Фәттахов
| рәсем = Л.Р.Фәттахов.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = 
| тулы исем = Ленар Равил улы Фәттахов
| һөнәр = [[футбол]]чы
| туу датасы = 12.05.2003
| туу җире = [[РФ]], [[Татарстан]], {{туу җире|Казан|Казанда}}
| гражданлык =  {{байрак|Россия}}  [[РФ]]
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = 
| әни = 
| ир = 
| хатын = 
| балалар = 
| кул кую =
| бүләк һәм премияләр =
| сайт = [https://vk.com/lenar_9?z=photo-108175970_457257472%2Fwall213509463_579 vk.com]
| башка мәгълүмат = 
}}
{{фш|Фәттахов}}
'''Ленар Фәттахов''', Ленар Равил улы Фәттахов (''[[2003 ел]]ның [[12 май|12 мае]], [[РФ]], [[Татарстан]], [[Казан]]'') – [[Рубин (футбол клубы, Казан)|«Рубин» ФК]] футболчысы (ярымсакчы позициясендә). Яшүсмерләр арасында Россия чемпионы (2019)&lt;ref&gt;[https://vk.com/academy_fc_rubin Академия ФК Рубин]&lt;/ref&gt;. Командада 56нчы сан астында уйный.

== Тәрҗемәи хәле ==
2003 елның 12 маенда [[Казан]]да туган. 1нче сыйныфтан Казанда «Рубин» фубол клубы академиясендә укый башлаган. Мәктәптә укыган елларында [[Рубин-2 (футбол клубы, Казан)|Рубинның яшьләр командасында]] уйнаган. Мәктәпне тәмамлагач, төп командага ике атна шөгыльләнергә (кастингка) чакырганнар. Үзен яхшы яктан күрсәткәч, [[Рубин (футбол клубы, Казан)|«Рубин»ның төп командасына]] алганнар. [[Идел буе дәүләт физик культура, спорт һәм туризм академиясе]] студенты.

2016 елдан Татарстанның яшүсмерләр арасында чемпионатында катнаша.

2019 елның сентябрендә Татарстан чемпионатында [[Рубин-2 (футбол клубы, Казан)|Рубин-2]] өчен 3 матчта катнаша&lt;ref&gt;[https://ffrt.ru/tournament13818/player/124734 Фаттахов Ленар — игрок]&lt;/ref&gt;. 

2020-2021 еллар сезоныннан башлап, Россиянең яшьләр беренчелегендә катнаша. Шул ук сезонда Яшүсмерләр футбол лигасында (ЮФЛ-1) катнашып, 4 матчта уйный, 2 гол кертә &lt;ref&gt;[https://yflrussia.ru/player/1996482 Статистика игрока Фаттахов Ленар Равилевич.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Юношеская футбольная лига. Официальный сайт&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://yflrussia.ru/player/1996482?season_id=1006258 Статистика игрока Фаттахов Ленар Равилевич, Юношеская футбольная лига. Официальный сайт]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

2022 елның 20 мартында [[Русиянең Футбол Премьер-Лигасы|Россия Премьер-лигасында]] дебют ясый: ЦСКА белән матчта 70нче минутта алмашка чыга һәм сары карточкага дучар була.

Иң зур хыялы – «Реал Мадрид» командасы составында уйнау.

== Әдәбият ==
* ''Айгөл Фәттахова''. Ленар Фәттахов: «Футбол миндә ныклы холык тәрбияләде». [[Ялкын (журнал)|Ялкын]], 2022 ел, апрель, 12-13нче бит.

== Сылтамалар ==
* [https://vk.com/lenar_9?z=photo-108175970_457257472%2Fwall213509463_579  Ленар Фәттахов.] [[ВКонтакте]]
* [https://100bombardirov.ru/ru/player/f/lenar_fattakhov.315811.htm 100 бомбардиров. Чемпионат России. Ленар Фаттахов]

== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;
{{«Рубин» футбол клубы}}
{{DEFAULTSORT:Фәттахов (2003), Ленар}}
[[Төркем:«Рубин» футбол клубы уенчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча спортчылар]]
[[Төркем:Әлифба буенча футболчылар]]
[[Төркем:Русия футболчылары]]</text>
      <sha1>hp5um9sbunek2y5zp2m813hvrtuwg9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Михаил Иосилевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586618</id>
    <revision>
      <id>5840307</id>
      <parentid>4419002</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T21:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22255" sha1="jmu7jpuz2bbajj8s39sxs6get0d1eo0" xml:space="preserve">{{CEESPRING2022}}

{{Шәхес}}

'''Михаил Александрович Иосилевич''' ([[1976 ел|1976 елның]] [[23 декабрь|23 декабре]], [[Нижгар|Горький]], [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — Россия журналисты һәм җәмәгать эшлеклесе&lt;ref&gt;[https://www.thetimes.co.uk/article/spaghetti-church-head-in-hot-water-over-link-to-outlawed-opposition-3hxds8cxn «Spaghetti church head in hot water over link to outlawed opposition»] // [[The Times]]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-54478319 «Irina Slavina: Final protest of Russian journalist who set herself on fire»] // [[BBC]]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://memohrc.org/ru/news_old/presledovanie-nizhegorodskogo-oppozicionera-mihaila-iosilevicha-po-state-o-nezhelatelnoy Преследование нижегородского оппозиционера Михаила Иосилевича по статье о нежелательной организации политически мотивировано и незаконно] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127044251/https://memohrc.org/ru/news_old/presledovanie-nizhegorodskogo-oppozicionera-mihaila-iosilevicha-po-state-o-nezhelatelnoy |date=2020-11-27 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Тормыш юлы ==
Михаил Иосилевич 1976 елның 23 декабрендә [[Нижгар|Горький]] шәһәрендә туган.

1993 елда Түбән Новгородның 42 нче мәктәбен тәмамлый.

1993 елда укырга керә һәм 1998 елда Н. И. Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университетының исәпләү математика һәм кибернетика факультетын тәмамлый.

== Журналистлык эшчәнлеге ==
1999 елдан 2013 елның июленә кадәр Түбән Новгородның «НН.РУ» эре челтәр басмасына нигез салучы, аның хуҗасы һәм директоры&lt;ref&gt;[https://smday.ru/2011/06/16/докладчики-мария-подоляк-и-михаил-иос/ Докладчики Мария Подоляк и Михаил Иосилевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017154906/https://smday.ru/2011/06/16/%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%87%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA-%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D0%B8%D0%BE%D1%81/ |date=2020-10-17 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nn.ru/text/politics/2021/02/10/69761171/ Активист, фрик, основатель NN.RU. Нижегородского бизнесмена отправили в СИЗО за то, что он сдал помещение не тем людям]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Сәяси эшчәнлек ==
2003 елда «Яблоко без Явлинского» хәрәкәтеннән&lt;ref&gt;{{Citation |title=Сторонники летающего макаронного монстра оказались не чужды политике |url=https://newizv.ru/news/politics/27-08-2017/storonniki-letayuschego-makaronnogo-monstra-okazalis-ne-chuzhdy-politike |access-date=2022-05-28 |archive-date=2020-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013210046/https://newizv.ru/news/politics/27-08-2017/storonniki-letayuschego-makaronnogo-monstra-okazalis-ne-chuzhdy-politike |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Түбән Новгород өлкәсенең [[Нижгарның Канавино районы|Канавино]] бер мандатлы округы буенча [[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Дәүләт Думасына]] сайлауларда катнаша&lt;ref&gt;[http://www.vremyan.ru/news/016485E3_042C_493E_02AD_0D077568C78C 64 кандидата по одномандатным округам зарегистрировано на выборах в ГосДуму]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vremyan.ru/news/2D5EE5AF_859F_9F5E_7794_60EEC46F468C 21 кандидат уведомил облизбирком о своем участии в выборах депутатов ГосДумы]&lt;/ref&gt;.

== Эшмәкәрлек эшчәнлеге ==
Михаил бизнес партнёры белән бергә «НН.РУ» Түбән Новгородта иң күп карала торган интернет-ресурска (шәһәр порталына) нигез салган&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/russian/news-57367794 BBC:Сообщество оппозиционеров с размытыми границами. Как доказывают связь бизнесмена-пастафарианца с &quot;Открытой Россией]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nn.dk.ru/news/mixailiosilevich-internetbiznesmdash-eto-otkrytaya-igra-236596278 DK: Михаил Иосилевич, Интернет-бизнес — это открытая игра]&lt;/ref&gt;, ул соңыннан «Хёрст Шкулёв Медиа» медиа холдингка сатылган. [[Түбән Новгород өлкәсе|Түбән Новгород]] һәм [[Свердловск өлкәсе|Свердловск]] өлкәләрендә эшләүче «FedSP» уртак сатып алу сервисына нигез салучы&lt;ref&gt;[https://www.e1.ru/text/style/2020/04/20/69098440/ E1: Объединиться ради скидки: гид по «Совместным покупкам» для тех, кто хочет сэкономить]&lt;/ref&gt;.

== Җәмәгать эшчәнлеге ==
Михаил Иосилевич 1990 еллардан [[Нижгар|Түбән Новгород]] һәм [[Түбән Новгород өлкәсе]] территориясендә берничә оппозицион иҗтимагый һәм сәяси акцияләрнең актив катнашучысы һәм оештыручысы. Түбән Новгородның «Платон» системасына каршы чыккан ерак юлчыларны яклаган, Түбән Новгородтагы [[Aleksey Navalnıy|Алексей Навальный]] командасы эшчәнлегенә актив ярдәм итә&lt;ref&gt;[https://www.niann.ru/?id=505510 Сторонники летающего макаронного монстра оказались не чужды политике]&lt;/ref&gt;.

2017 елның 26 мартында Түбән Новгородта коррупциягә каршы митинг оештырган. Түбән Новгород администрациясе митингны килештерүдән баш тартканлыктан, Иосилевич, Анна Степанова һәм башка катнашучылар белән бергә полиция хезмәткәрләре тарафыннан тоткарлана&lt;ref&gt;{{Citation |title=Правоохранители задержали около 50 участников митинга против коррупции в Нижнем Новгороде 26 марта |url=https://newizv.ru/news/politics/27-08-2017/storonniki-letayuschego-makaronnogo-monstra-okazalis-ne-chuzhdy-politike |access-date=2022-05-28 |archive-date=2020-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013210046/https://newizv.ru/news/politics/27-08-2017/storonniki-letayuschego-makaronnogo-monstra-okazalis-ne-chuzhdy-politike |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

2017 елның 1 маенда Түбән Новгородта абсурд Монстрация йөреше форматында акцияне оештырган һәм җитәкләгән&lt;ref&gt;[https://www.nn.ru/news/more/eto_vam_ne_vdv_monstratsiya_absurda_proshla_v_nizhnemnovgorode/50380811/ «Это вам не ВДВ». Монстрация абсурда прошла в Нижнем Новгороде] // нн.ру{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sarov24.ru/obschestvo/1269-v-nizhnem-novgorode-sostoyalas-monstraciya.html В Нижнем Новгороде состоялась «Монстрация» (ОПРОС)]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

=== Пастафарианлык ===
[[Файл:Михаилиосилевич.jpg|альт=Михаил Иосилевич — пастафарианин|мини|Михаил Иосилевич — пастафариан]]
2016 елның мартында [[пастафарианлык]] адепты була һәм Түбән Новгородта Россиядә беренче Очучы токмачлы албасты гыйбадәтханәсен ача&lt;ref&gt;[https://newizv.ru/news/society/29-04-2016/238879-hram-letajushego-makaronnogo-monstra-otkrojut-v-moskve Храм летающего макаронного монстра откроют в Москве] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014162130/https://newizv.ru/news/society/29-04-2016/238879-hram-letajushego-makaronnogo-monstra-otkrojut-v-moskve |date=2020-10-14 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

2017 елның 14 апрелендә Түбән Новгородның Очучы токмачлы албасты чиркәве дини төркем сыйфатында теркәлә&lt;ref&gt;[https://newizv.ru/news/society/29-04-2017/makaronnyy-monstr-poluchil-gosudarstvennoe-priznanie Церковь Летающего Макаронного Монстра получила государственное признание] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014022331/https://newizv.ru/news/society/29-04-2017/makaronnyy-monstr-poluchil-gosudarstvennoe-priznanie |date=2020-10-14 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; һәм 5218010006 номер астында Түбән Новгород өлкәсе буенча Россия Федерациясе Юстиция министрлыгы Баш идарәсенең ведомство реестрына кертелә&lt;ref&gt;[https://www.ng.ru/kartblansh/2020-10-04/6_7980_kart.html?fbclid=IwAR0y7o4aZ3wzJaeVpJYv-8pc65eDvzEGUaM0yGkfrVibS-comxG2wFpK0JQ Летающий Макаронный Левиафан] // [[Независимая газета]], 04.10.2020{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://polit.ru/news/2017/04/27/pastafarian/ Минюст внес в реестр нижегородскую Церковь Летающего Макаронного Монстра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116111358/https://polit.ru/news/2017/04/27/pastafarian/ |date=2020-11-16 }} // [[Полит.ру]], 27.04.2017{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

2019 елның 22 маенда Михаил Иосилевич Россия Эчке эшләр министрлыгының Түбән Новгород буенча ЮХИДИ идарәсендә машина йөртү таныклыгын ала, анда ул башында сөзгеч белән фотога төшкән&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20190524/1554892736.html Нижегородец объяснил, зачем сделал фото на права с дуршлагом на голове] // [[РИА Новости]], 24.05.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Җинаять эше ==
2020 елның 29 сентябрендә Михаил Иосилевичка карата теләнмәгән дип табылган оешма эшчәнлеген гамәлгә ашыру турындагы маддә (РФ ҖК 284.1 статьясы) буенча җинаять эше кузгатыла. Җинаять эше кузгату турындагы карар нигезендә, Михаил Иосилевич сентябрь сайлауларында күзәтүчеләрне укыту өчен үзенең бүлмәсен биргән. Тикшерү фикеренчә, очрашуларны «Берләшкән демократлар» проекты һәм «Ачык Россия» хәрәкәте оештырган. Шул ук вакытта тренингларны «Ачык Россия» түгел, ә «Голос» хәрәкәте оештырган.

2020 елның 1 октябрендә Михаил Иосилевичның йортында тентү үткәрелгән. Түбән Новгородта силовиклар шулай ук активистлар Юрий Шапошников, Алексей Садомовский, Навальный штабының элеккеге хезмәткәре Дмитрий Силивончик һәм Михаил Бородинга да килгәннәр&lt;ref&gt;[https://www.ntv.ru/video/1927324/ Поклонник летающего макаронного монстра оказался наймитом Ходорковского] // [[НТВ]]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[https://ren.tv/news/x/755413-brat-storonnika-khodorkovskogo-ustroil-skandal-vo-vremia-obyskov?fbclid=IwAR0ByK9zvELV2pmZun_zo9a-fV7I5f4SjqiDj9GRUt6Fv3woQLu3wn-5Vvg Брат сторонника Ходорковского устроил скандал во время обыска] // Рен ТВ{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Шул ук көнне, 2020 елның 1 октябрендә, журналист Ирина Славина йортында Михаил Иосилевичка карата кузгатылган теләнмәгән дип табылган оешма эшчәнлеген гамәлгә ашыру турындагы маддә (РФ ҖК 284.1 статьясы) буенча җинаять эше кысаларында тентү уза.

2020 елның 2 октябрендә 15 сәгать 30 минутта Ирина Славина Түбән Новгород өлкәсе буенча Россия ЭЭМ ГУ бинасы каршында үз-үзен яндырган. Фейсбуктагы соңгы постта Славина үз үлемендә Россия Федерациясен гаепләгән&lt;ref&gt;''Андрей Иванов.'' [https://svpressa.ru/accidents/article/277603/ «В моей смерти прошу винить РФ»: Страшный выбор журналистки Славиной] // Свободная пресса. 8 октября 2020.&lt;/ref&gt;.

2020 елның октябрендә Токмачлы албасты чиркәвенең рәсми сайты Михаил Иосилевичны яклап эзәрлекләүгә каршы хат бастырган&lt;ref&gt;''Bobby Henderson'' [https://www.spaghettimonster.org/2020/10/russian-fsm-leader-arrested/ the Russian government is persecuting some of our fellow Pastafarians. The head of Russia’s Church of the Flying Spaghetti Monster, Mikhail Iosilevich, has been arrested] // spaghettimonster.org. 16 октября 2020.&lt;/ref&gt;.

1921 елның 19 гыйнварында Михаил Иосилевичка карата икенче җинаять эше кузгатылган (РФ Җинаять кодексының 330.2 маддәсе буенча)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nn.aif.ru/incidents/details/vtoroe_ugolovnoe_delo_zaveli_na_nizhegorodskogo_biznesmena_iosilevicha|title=Второе уголовное дело завели на нижегородского бизнесмена Иосилевича|website=nn.aif.ru|date=2021-01-19|access-date=2021-03-19}}&lt;/ref&gt;.

2021 елның 30 гыйнварында Иоселевич кулга алына&lt;ref&gt;[https://www.kommersant.ru/doc/4671073 Арестован нижегородский бизнесмен Михаил Иосилевич — Коммерсантъ Нижний Новгород]&lt;/ref&gt;.

2021 елның 23 апрелендә Иосилевичка карата РФ Җинаять кодексының 119 маддәсенең 2 өлеше буенча (Үтерү яки сәламәтлеккә авыр зыян китерү белән куркыту) җинаять эше кузгатылган&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://reporter-nn.ru/%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B8/ios-article_3745/|title=Михаилу Иосилевичу добавили еще одну статью УК, оставив в СИЗО еще на два месяца|website=reporter-nn.ru|access-date=2021-07-12}}&lt;/ref&gt;.

2021 елның 17 августында Михаил Иосилевичның сак астыннан азат ителүе билгеле була&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://t.me/iosilevich/538|title=Дело Иосилевича|website=Telegram|access-date=2021-08-17}}&lt;/ref&gt;.

2022 елның 26 апрелендә Совет районы судында дәүләт гаепләве Михаил Иосилевичка колония-сөргенгә китеп, 4,5 елга ирегеннән мәхрүм итүне үтенгән. Шулай ук бизнесмен 150 мең сум күләмендә штраф түләргә тиеш булган&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://newsnn.ru/news/society/26-04-2022/prokuror-zaprosil-4-5-goda-kolonii-dlya-nizhegorodskogo-biznesmena-mihaila-iosilevicha|title=Прокурор запросил 4,5 года колонии для нижегородского бизнесмена Михаила Иосилевича|website=newsnn.ru|access-date=2022-05-12|accessdate=2022-05-28|archivedate=2022-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220426190611/https://newsnn.ru/news/society/26-04-2022/prokuror-zaprosil-4-5-goda-kolonii-dlya-nizhegorodskogo-biznesmena-mihaila-iosilevicha}}&lt;/ref&gt;.

2022 елның 10 маенда суд астында булган Иосилевич Россиядән китәргә маташса да, хокук саклау органнары хезмәткәрләре тарафыннан [[Исраил|Израильгә]] рейстан төшерелә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/5347558|title=Михаил Иосилевич попытался скрыться от суда в Израиле|website=www.kommersant.ru|date=2022-05-11|access-date=2022-05-12}}&lt;/ref&gt;.

2022 елның 13 маенда Михаил Иосилевичны сак астына алганнар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pravdapfo.ru/news/mihaila-iosilevicha-zaklyuchili-pod-strazhu/|title=Михаила Иосилевича заключили под стражу|date=13 мая, 2022|publisher=Правда ПФО}}&lt;/ref&gt;.

2022 елның 27 маенда Михаил Иосилевичны теләнмәгән дип табылган «Ачык Россия»дә катнашканы өчен 1 елга һәм 8 айга колония-сөргенгә хөкем ителгән&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/5378848|title=Михаила Иосилевича отправили в колонию-поселение за участие в нежелательной «Открытой России»|website=www.kommersant.ru|date=2022-05-27|access-date=2022-05-27}}&lt;/ref&gt;.

== Гаилә ==
Хатыны — Вероника Елисеева, өч баласы бар. Энесе Максим Иосилевич&lt;ref name=&quot;автоссылка12&quot;&gt;[https://ren.tv/news/x/755413-brat-storonnika-khodorkovskogo-ustroil-skandal-vo-vremia-obyskov?fbclid=IwAR0ByK9zvELV2pmZun_zo9a-fV7I5f4SjqiDj9GRUt6Fv3woQLu3wn-5Vvg Брат сторонника Ходорковского устроил скандал во время обыска] // Рен ТВ{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

== Сылтамалар ==

* [http://xpalmm.ru/ Официальный сайт храЛММа Летающего Макаронного Монстра в Нижнем Новгороде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220613001422/https://www.xpalmm.ru/ |date=2022-06-13 }}
* [https://www.nnov.ec/%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Михаил Иосилевич]{{Deadlink|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Энциклопедия Нижнего Новгорода
* [https://www.ntv.ru/video/1927324/ Поклонник летающего макаронного монстра оказался наймитом Ходорковского] // Видео программы «ЧП» на НТВ
* [https://ren.tv/news/x/755344-siloviki-proveli-obysk-u-storonnika-khodorkovskogo?fbclid=IwAR1GKYiASn-6beHxN8BwJaAlrajVzDjJAH7V9w-V3dmq0s62xBAMHuUAI6s Силовики провели обыск у сторонника Ходорковского] // Видео новости Рен ТВ
* {{YouTube|id=_pcDU2w0GSY|logo=1|title=Обращение Михаила Иосилевича про акцию шествие «За честные выборы»}} // [[:ru:За_честные_выборы|За честные выборы]]. 26 января 2012.
* {{YouTube|id=8upXzpqoOWw|logo=1|title=Станислав Дмитриевский: «Ирина Славина погибла за Михаила Иосилевича..?»}} // Официальный канал [[:ru:Караулов,_Андрей_Викторович|Андрея Караулова]]. 6 октября 2020.
* {{YouTube|id=iesUmmYxKuE|logo=1|title=Нижний Новгород: Друг Ирины Славиной рассказал о причинах обысков накануне её смерти}} // Истории из России. 7 октября 2020.

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:РФ җәмәгать эшлеклеләре]]
[[Төркем:Русия журналистлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча журналистлар]]
[[Төркем:Түбән Новгородта туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1976 елда туганнар]]
[[Төркем:23 декабрь көнне туганнар]]
[[Төркем:Түбән Новгород дәүләт университетын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>jmu7jpuz2bbajj8s39sxs6get0d1eo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олег Матыцин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586678</id>
    <revision>
      <id>5840341</id>
      <parentid>4247341</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T05:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19062" sha1="1sz219hcoajg16lg02m9mxii82ueutw" xml:space="preserve">{{CEESPRING2022}}
{{Шәхес}}

'''Олег Васильевич Матыцин''' ([[1964 ел]]ның [[19 май|19 мае]], [[Мәскәү]]) — Россия сәяси һәм спорт эшлеклесе. 2020 елның 21 гыйнварыннан Россия Федерациясе спорт министры&lt;ref name=&quot;government&quot;&gt;[http://government.ru/gov/persons/625/events/ Олег Васильевич Матыцин], Правительство России&lt;/ref&gt;.

Педагогика фәннәре докторы (2002), профессор (1999), Россия мәгариф академиясе әгъза-корреспонденты&lt;ref&gt;{{Citation |title=Члены-корреспонденты Российской академии образования «Российская академия образования» |url=http://rusacademedu.ru/akademiya/chleny-korrespondenty-rossijskoj-akademii-obrazovaniya/?p=%D0%9C |access-date=2022-05-29 |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116180527/http://rusacademedu.ru/akademiya/chleny-korrespondenty-rossijskoj-akademii-obrazovaniya/?p=%D0%9C |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;, Россия Федерациясе Президенты каршындагы Физик культура һәм спортны үстерү советы әгъзасы&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/structure/members/8 Состав участников совета], Сайт Президента РФ&lt;/ref&gt;.

[[Халыкара университетлар спорты федерациясе|Халыкара студентлар спорты федерациясе]] (FISU) президенты (2021 елның 23 мартыннан WADA санкцияләре белән бәйле рәвештә FISU башлыгы вазыйфасында эшчәнлеген туктата)&lt;ref&gt;[https://www.sports.ru/athletics/1095281496-matyczin-priostanovil-deyatelnost-na-postu-glavy-mezhdunarodnoj-federa.html Министр Олег Матыцин приостановил деятельность на посту главы Международной федерации студенческого спорта]&lt;/ref&gt;, Россия студентлар спорты берлегенең мактаулы президенты. Россия дәүләт физик культура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты ректоры (2001—2006).

== Тормыш юлы ==
Олег Матыцин 1964 елның 19 маенда [[Мәскәү]]дә туган.

=== Спорт казанышлары ===
Өстәл теннисы белән профессиональ рәвештә шөгыльләнгән, ярышларда «Буревестник» спорт җәмгыятен тәкъдим иткән. Өстәл теннисы буенча ССРБның спорт мастеры (1980), ССРБ кубогы иясе (1982), ССРБ халыкларының VII спартакиадасы призёры (1983), РСФСР чемпионаты призёры (1984)&lt;ref name=&quot;sportedu&quot;&gt;[http://lib.sportedu.ru/GetText.idc?TxtID=1518 Раздел 6. Персоналии руководителей и ведущих специалистов сферы физической культуры и спорта]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tass&quot;&gt;[https://tass.ru/info/7572589 Биография нового министра спорта Олега Матыцина], ТАСС&lt;/ref&gt;.

1980 еллар уртасыннан өстәл теннисы буенча ГЦОЛИФК җыелма командасын күнектергән. Команда ике тапкыр Бөтенсоюз универсиадасы чемпионы (1988, 1990) һәм студентлар арасында дөнья чемпионы (1992) булган. 1997 елда Олег Матыцинга Россия Федерациясенең атказанган тренеры исеме бирелә.

1985 елда Ленин ордены Дәүләт үзәк физик культура институтын тәмамлый (ГЦОЛИФК, хәзер — РГУФКСМиТ). 1989 елда шунда ук аспирантураны тәмамлый, 1990 елда «Эшчәнлекнең һәм шәхеснең индивидуаль-психологик үзенчәлекләрен исәпкә алып, өстәл теннисында югары квалификацияле спортчыларны әзерләү» дисссертациясе яклап педагогика фәннәре кандидаты дәрәҗәсе ала. 1990 елның сентябрендә халык мәгарифе буенча ССРБ Дәүләт комитеты тарафыннан [[Ханбалык|Пекин]] спорт университетына фәнни-педагогик стажировка үтү өчен җибәрелә, 1991 елда диплом ала. 2002 елда Урал дәүләт физик культура академиясендә (хәзер УралГУФК) «Спортның индивидуаль уен төрләрендә күпьеллык әзерлек этапларында яшь спортчыларның махсус әзерлекләрен формалаштыру системасы: өстәл теннисы материалында» темасына докторлык диссертациясе яклый&lt;ref name=&quot;коммерсант&quot;&gt;{{cite web|title=Чем известен Олег Матыцин|url=https://www.kommersant.ru/doc/4226570|website=Коммерсантъ|date=2020-01-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shlru&quot;&gt;[https://shlru.ru/2017/08/09/oleg-matycin-ja-uezzhal-komsomolcem-chlenom-partii-vernulsja-vse-ruhnulo/ Олег Матыцин: Я уезжал комсомольцем, членом партии. Вернулся — всё рухнуло.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109083810/https://shlru.ru/2017/08/09/oleg-matycin-ja-uezzhal-komsomolcem-chlenom-partii-vernulsja-vse-ruhnulo/ |date=2020-11-09 }}, Студенческая хоккейная лига&lt;/ref&gt;.

2006 елда Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия дәүләт хезмәте академиясендә «Дәүләт һәм муниципаль идарә» белгечлеге буенча икенче югары белем ала.

=== Карьера ===
1991 елда [[Кытай|КХРда]] стажировка тәмамланганнан соң, укытучы сыйфатында ГЦОЛИФК-РГУФКСМиТка эшкә кайта. 1996 елда доцент исемен ала һәм шәхси һөнәри белем бирү факультеты деканы итеп билгеләнә. 1996—1999 елларда — шәхси һөнәри белем бирү факультеты деканы. 1999—2001 елларда уку эшләре буенча проректор вазыйфасын башкара. 2001 елдан 2006 елга кадәр вуз ректоры булган. Аннары 2006 елдан алып 2015 елга кадәр университет президенты булган.

2009 елда Мәскәүнең Басман суды Олег Матыцинны РГУФКСМиТ Президенты вазыйфасыннан читләштергән, ә 2012 елның мартында башкаланың Измайлово суды аны университет файдаланган федераль җирне Черкизов базарына арендага биргән вакытта вазифаи вәкаләтләрне арттыруда гаепле дип тапкан. Тикшерү буенча федераль бюджетка 120 млн сум күләмендә зыян салган. Матыцин үз гаебен танымаган һәм яклау карар университетның гыйльми советы утырышларында кабул ителгән һәм аренда акчасы югары уку йорты бюджетына сарыф ителгән, дип белдергән. Суд Матыцинны җинаять җаваплылыгына тартуның вакыты тәмамлануга бәйле рәвештә җәзадан азат иткән&lt;ref&gt;[http://rapsinews.ru/moscourts_news/20120720/263860635.html Суд освободил экс-ректора вуза от наказания за передачу земли рынку]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Министр спорта РФ был судим за передачу земель университета физкультуры под «Черкизон» |url=http://www.znak.com/2020-01-22/ministr_sporta_rf_byl_sudim_za_peredachu_zemel_universiteta_fizkultury_pod_cherkizon |access-date=2022-05-29 |archive-date=2020-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217043845/https://www.znak.com/2020-01-22/ministr_sporta_rf_byl_sudim_za_peredachu_zemel_universiteta_fizkultury_pod_cherkizon |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

РГУФКСМиТта эш белән бер үк вакытта 2005 елда Россия студентлар спорты берлеге (РССС) президенты итеп сайлана, аны 2015 елга кадәр җитәкләгән. РССС президенты буларак, Бөтендөнья җәйге Универсиадаларын уздыру хокукына [[Казан]] һәм [[Красноярск]] кампанияләрендә актив катнашкан; 2013 елда Казанда узган [[Җәйге Универсиада 2013|XXVII Бөтендөнья җәйге Универсиаданың]] һәм 2019 елда Красноярскта узган XXIX Бөтендөнья кышкы Универсиаданың оештыру комитетлары составына керә. Олег Матыцин 2005, 2007, 2009, 2011, 2013 һәм 2015 елгы Бөтендөнья Универсиадаларында Россия делегациясе җитәкчесе була.

2005 елда Аурупа университет спорты ассоциациясе (EUSA) башкарма комитеты составына сайлана. 2007 елда Халыкара университет спорты федерациясе (FISU) башкарма комитеты әгъзасы була. 2011 елда FISUның беренче вице-президенты итеп сайлана. 2015 елның ноябрендә [[Лозанна]]да узган FISU башкарма комитеты сайлауларында президент вазыйфасына сайланган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rg.ru/2015/11/08/matitsyn-site-anons.html|title=Олег Матыцин возглавил мировой студенческий спорт|website=Российская газета}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1031524/matytsin-ousts-incumbent-gallien-as-president-of-fisu|title=Matytsin ousts incumbent Gallien as President of FISU|date=08-11-2015|website=insidethegames.biz}}&lt;/ref&gt;.

FISU президенты сыйфатында FISU-2027 Глобаль стратегиясен эшләү инициативасы белән чыккан, ул [[Taybey|Тайбэйда]] 35 нче FISU Генераль ассамблеясында расланган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1035191/fisu-to-develop-10-year-strategic-plan-to-guide-organisations-operations|title=FISU to develop 10-year strategic plan to guide organisation's operations|date=09-03-2016|website=insidethegames.biz}}&lt;/ref&gt;. Матыцин җитәкчелегендә FISU ике җәйге һәм ике кышкы Универсиада үткәргән. [[Люцерн]]да (2021) һәм Лэйк-Плэсидта (2023) кышкы һәм [[Чыңду|Чэндуда]] (2021) һәм [[Екатеринбург]]та (2023) җәйге Универсиадалар үткәрү турында контрактларга кул куйган. 2018 елда Матыцин олимпия мәгарифе буенча Халыкара Олимпия комитеты комиссиясе составына кергән&lt;ref&gt;[https://dailystorm.ru/vlast/pomirit-rossiyu-s-mok-chem-novyy-glava-minsporta-oleg-matycin-luchshe-pavla-kolobkova Помирить Россию с МОК: чем новый глава Минспорта Олег Матыцин лучше Павла Колобкова], DailyStorm&lt;/ref&gt;. 2019 елда [[Торино|Туринда]] FISU Генераль ассамблеясендә FISU президентлыгының икенче срокка сайлана&lt;ref&gt;{{cite web|title=Высокая оценка работы. Олег Матыцин переизбран на пост президента FISU|url=https://tass.ru/sport/7134485|website=ТАСС|date=2019-11-16}}&lt;/ref&gt;.

2021 елның 23 мартында Халыкара студентлар спорты федерациясе президенты вазыйфасында эшчәнлеген туктата. Карар Бөтендөнья допингка каршы агентлыгы (WADA) тарафыннан Мәскәү допингка каршы лабораториясе (LIMS) мәгълүматлар базасын фальсификацияләү аркасында кертелгән санкцияләр белән бәйле — Россия чиновникларына халыкара спорт федерацияләрендә ике ел дәвамында җитәкче вазыйфаларны биләү тыела&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/4741744|title=Матыцин приостановил деятельность во главе Международной федерации студенческого спорта|website=Коммерсантъ|date=2021-03-23|access-date=2021-03-23}}&lt;/ref&gt;.

==== Россия спорт министры ====
2020 елның 21 гыйнварында [[Михаил Мишустин]] Хөкүмәтендә Россия Федерациясе Спорт министры итеп билгеләнә.

Олег Матыцин РФ Президенты каршындагы Физик культура һәм спортны үстерү советы әгъзасы булып тора.

Россия Олимпия комитетының (ОКР) һәм Халыкара Олимпия комитетының олимпия белеме буенча комиссияләр составына керә.

Россия мәгариф академиясенең әгъза-корреспонденты (мәгариф һәм мәдәният бүлегендә тора).

== Гаилә ==
Өйләнгән, ике улы бар. Апасы — Наталья.

== Фәнни эшчәнлек ==
Олег Матыцин 80 фәнни хезмәт, шул исәптән биш дәреслек һәм ике монография бастырып чыгарган: «Өстәл теннисы. Билгеле турында билгесез» (1994), «Өстәл теннисы буенча яшь спортчыларны әзерләү» (1995).

{{книга|автор={{s|Барчукова&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;В.}}, {{s|Богушас&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;М.}}, {{s|Матыцин&amp;nbsp;О.&amp;nbsp;В.}}|заглавие=Теория и методика настольного тенниса: учебник для студ. высш. учеб. заведений|ответственный=|ссылка=http://www.academia-moscow.ru/ftp_share/_books/fragments/fragment_20187.pdf|место=Москва|издательство=Издательский центр «Академия»|год=2006|том=|страниц=528|страницы=|isbn=5-7695-2167-8|ref=}}

== Бүләкләр һәм исемнәр ==

* Өстәл теннисы буенча ССРБның спорт мастеры (1980)
* Россия Федерациясенең атказанган тренеры (1997)
* Россия Федерациясе Югары һөнәри белем бирү мактаулы хезмәткәре (2003)
* Дуслык Ордены кавалеры (2006)
* Почёт Ордены Кавалеры (2017)

Берничә ведомство бүләкләре иясе, шул исәптән РФ Спорт министрлыгының «Физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлары өчен» мактау билгесе һәм Россия Олимпия комитетының «Россиядә олимпия хәрәкәтен үстерүдәге казанышлары өчен» мактау билгесе&lt;ref name=&quot;рссс&quot;&gt;[http://studsport.ru/pochetniy_prezident_rsss_matitsin_oleg_vasilevich Почётный президент] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607064806/http://studsport.ru/pochetniy_prezident_rsss_matitsin_oleg_vasilevich |date=2020-06-07 }}, Российский студенческий спортивный союз&lt;/ref&gt;.

Шулай ук Олег Матыцин [[Ханбалык|Пекин]] спорт университетының мактаулы докторы (2005), Васил Левски исемендәге милли спорт академиясенең мактаулы докторы ([[Болгария]], 2005), Литва спорт университетының мактаулы докторы ([[Литва]], 2015).

== Искәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

== Сылтамалар ==

* [https://tass.ru/info/7572589 Спорт министры Олег Матыцин биографиясе] // ТАСС

{{Тышкы сылтамалар}}
{{Гамәлдәге Россия Федерациясе Хөкүмәте}}

[[Төркем:ССРБ өстәл теннисы уенчылары]]
[[Төркем:Россиянең шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәрләре]]
[[Төркем:ССРБ спорт осталары]]
[[Төркем:Россиянең атказанган тренерлары]]
[[Төркем:Дуслык ордены (Россия) кавалерлары]]
[[Төркем:Почет ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Педагогика фәннәре докторлары]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1964 елда туганнар]]
[[Төркем:19 май көнне туганнар]]
[[Төркем:Россия физик тәрбия, спорт, яшьләр һәм туризм дәүләт университетын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>1sz219hcoajg16lg02m9mxii82ueutw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Менджанганда Һинд дине</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588098</id>
    <revision>
      <id>5840421</id>
      <parentid>5716344</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3531" sha1="7oikb97f5a6nskvykluf5417cow1s4j" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

[[File:Pura Taman Kelenting Sari - Menjangan Island.jpg|thumb|Менджанган Утравы, Бали, Индонезия.]]
Менджанган Утравы Балидан төньяк-көнбатышка 5 мильдә урнашкан һәм ул Индонезия архипелагының өлеше булып тора. &quot;Менджанган&quot; [[Индонезия теле]]ндә &quot;Болан&quot; дигәнне аңлата. Бу атама асаба кешеләр тарафыннан утрауга һәр язны кыргый боланнар килүен һәм якынча 1,2 миль араны узуларын күрүе өчен бирелгән.
==Урнашуы==
Гәрчә утрау [[Көнбатыш Бали Милли Паркы]]ның әһәмиятле өлеше булса да, ул Ява административ районына билгеләнгән һәм аның юрисдикциясе астына төшә. Иң якын зур шәһәрләр булып: [[Бали]]ның төньягында  [[Сингараджа]] һәм [[Ява]]ның көнчыгыш ярында урнашкан [[Баньюванги]]. Иң якын торак пункт булып [[Сумберкима]] авылы тора. Иң якын аэропорт булып региональ [[Леткол Висну]] тора (утраудан якынча 8 мильдә) һәм иң якын коммерция утравы булып күрше [[Көнчыгыш Ява]]да [[Баньюванги Халыкара Аэропорты]] тора.

==Гомуми мәгълүмат==
[[File:Menjangan Island from the air.jpg|thumb|Һавадан күренгәнчә Менджанган Утравы.]]
Мәйданы якынча 15 квадрат миль. Өслеге ком һәм коры торф. Утрауда 16 [[Һинду]] [[монах]]ы яши. Менджанганда Ганеша Менджанган Пурасы, Пура Менджанган һәм Пура Таман Пингит Клентинг Сари Пуралары урнашкан. 
Көнбатышта причал урнашкан.
Асаба фаунага кыргый боланнар, кыргый кроликлар, варан келтәләре, кыр тавыклары керә. 
==Диңгез тормышы==
Утрау асаба туризм сәнгәгатенең әһәмиятле өлеше булып тора, чөнки аның диңгез фаунасы даирәнең иң яхшы сакланып калган мәрҗән рифларының берсен кертә. Барлык скуба-дайвинг кибетләре утрауга көн саен сәяхәтләрне оештыралар.
Утрауда Кантор Таман Насиональ Меджанган дайвинг үзәге һәм Менянган Утравы сноркелинг урыны урнашкан.

==Тышкы сылтамалар==
* [http://www.tnbalibarat.com Рәсми сайт]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120422103602/http://www.tnbalibarat.com/ |date=2012-04-22 }}
* [http://www.indo.com/geo/menjanganisland.html Bali Barat National Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117081459/http://www.indo.com/geo/menjanganisland.html |date=2020-11-17 }}
{{coord|8.08333|S|114.517|E|source:kolossus-nlwiki|display=title}}

[[Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине]]</text>
      <sha1>7oikb97f5a6nskvykluf5417cow1s4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нуса Лембонганда Һинд дине</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588099</id>
    <revision>
      <id>5840422</id>
      <parentid>5716351</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9875" sha1="nr09ahb21yrsqwjjt15ow2jo3msyeqh" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

Нуса Лембонган ул [[Индонезия]]дә, [[Бали]]дан көньяк-көнчыгышта урнашкан [[утрау]]. Ул [[Нуса Пенида]] районын барлыкка китергән өч утрауның төркеме өлеше булып тора, шуларның иң мәгълүм булган утравы.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/30/administration-improve-access-nusa-penida.html|title=Administration to improve access to Nusa Penida|first=The Jakarta|last=Post|publisher=}}&lt;/ref&gt; Бу утрау төркеме үз чиратында [[Кече Сунда Утраулары]]ның өлеше булып тора. 
== Административ яктан каравы ==
Административ яктан утрау [[Индонезия]]нең [[Клунгкунг]] регентлыгының өлеше булып тора. Нуса Лембонган өч кечкенә яр буе утрауларының берсе булып тора, алар [[Клунгкунг]] суб-регентлыгын гыйбарәт итә, башка утраулар булып: [[Нуса Пенида]] һәм [[Нуса Ченинган]] тора.&lt;ref&gt;[http://www.klungkungkab.go.id/main.php?go=profil Government Office of the Regency of Klungkung] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091215153201/http://www.klungkungkab.go.id/main.php?go=profil |date=2009-12-15 }}&lt;/ref&gt;  Нуса Лембонганда суб-регентлык эчендә иң күпчелек турист инфраструктурасы бар һәм төп җир [[Бали]] һәм [[Ломбок]]ка килүчеләр өчен популяр максат урын булып тора.

== Географиясе ==
[[File:Nusa Lembongan Reef.jpg|thumb|Нуса Лембонган рифы, Бали, Индонезия.]]
[[File:Nusa Lembongan Map Wikitravel.jpg|thumb|left|Лембонганны якындагы утрау белән тоташтыручы күпер харитасы (аста үзәктә); күпер 2016 елның 16 октябрендә җимерелгән булган.]]
[[File:Nusalembonganlimestonecliffs.jpg|thumb|right|Нуса Лембонганның көньяк-көнбатышында типик известьташ текә кыя сызыгы.]]
[[File:Jungut Batu Village.JPG|thumb|right|Нуса Лембонганда Джунгут Бату авылы.]]
Нуса Лембонганның мәйданы якынча 8 квадрат километр һәм даими халык саны якынча 5000 кеше.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nusalembongannews.blogspot.com/2009/05/news-and-rambles-from-nusa-lembongan.html|title=All about Nusa Lembongan|first=|last=Sunset|date=27 May 2009|publisher=}}&lt;/ref&gt;  [[Бадунг Бугазы]]ның унике километры Нуса Лембонганны  [[Бали Утравы]]ннан аерып тора. Утрауны ак ком пляжлары һәм түбән известьташ кыялар белән [[мәрҗән риф]]лары уратып ала. Нуса Лембонган [[Нуса Ченинган]]нан сай эстуарий каналы белән аерылып тора, анда су төшкәндә корабларга йөрү катлаулы. Нуса Лембонганда даими су юллары юк. Нуса Лембонганны һәм [[Нуса Ченинган]]ны тоташтыручы асылынмалы күпер бар, анда бары тик җәяү яки мотоциклда йөреп була.
Утрауда өч төп авыл бар. Джунгут Бату һәм Гөмбә Бухтасы утрауда туризмга нигезләнгән сәнәгатьнең һәм эшчәнлекнең үзәкләре булып тора, 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nusalembonganproperty.com/about_nusa_lembongan.htm|title=Nusa lembongan Property: all about Nusa Lembongan|publisher=|accessdate=2020-11-09|archivedate=2017-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170204003636/http://www.nusalembonganproperty.com/about_nusa_lembongan.htm}}&lt;/ref&gt; шул ук вакытта халыкның күпчелеге Лембонган Авылында яши.
Көнчыгышта [[Ломбок Бугазы]] өч утрауны [[Ломбок]]тан аерып тора [[Индомалайя патшалыгы]] фаунасы һәм [[Австралазия патшалыгы]] арасында биогеографик аерманы билгели. Узу [[Альфред Рассел Уоллас]] хөрмәтенә аталган [[Уоллас Сызыгы]] буларак мәгълүм, ул кеше бу ике төп [[биом]]нар арасында күчү зонасын тәкъдим иткән. 
Утрауның төньяк-көнчыгыш ягында чагыштырмача зур мангр урманы даирәсе, аның тулаем мәйданы якынча 212 гектар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ejournal.unud.ac.id/abstrak/jenis%20tumbuhan.pdf|title=Survey and Condition of the Mangrove Forest at Nusa Lembongan and Nusa Ceningan|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090920092143/http://ejournal.unud.ac.id/abstrak/jenis%20tumbuhan.pdf|archivedate=2009-09-20}}&lt;/ref&gt;
Нуса Лембонганда даими туры тиз көймәле хезмәтләр эшли, күбесенчә көнчыгыш яр Балиның [[Санур]] курорт шәһәрчегеннән. Кичү вакыты якынча 30 минут булып тора һәм көн яктысы сәгатьләрендә регуляр интерваллар белән эшли. Зуррак йөк кораблары шулай ук көн саен Балиның [[Паданг Баи]] порт шәһәреннән йөри.
Утрауда машиналар бик аз йөри. Төп транспорт чаралары булып скутерлар һәм җәяү йөрү булып тора, бу утрау кечкенә булу сәбәпле.

== Асаба икътисад ==
[[File:Seaweed farming -Nusa Lembongan, Bali-16Aug2009 edit.jpg|thumb|Нуса Лембонганда [[суүсемнәр фермасы]].]]
Икътисад күбесенчә туризмга нигезләнгән һәм Нуса Лембонган нинди дә булса әһәмиятле туризмга нигезләнгән инфраструктурасы булган өч янәшә утрауның бердәнбере булып тора. Шулай ук авыл хуҗалыгы да бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/02/24/residents-lack-tools-monitor-destructive-fishing.html|title=Residents lack tools to monitor destructive fishing|first=The Jakarta|last=Post|publisher=}}&lt;/ref&gt; Микросәнәгать булып суүсемнәр үстерү торган, 2015 елда туризмга һәм пычрану сәбәпле ул мөмкин була булмауга күрә туктатылган булган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/field/009/ag155e/AG155E05.htm#ref4.5|title=Report On The Training Course On gracilaria Algae Manila, Philippines 1–30 April 1981|publisher=}}&lt;/ref&gt;
Утрауда берничә кунакханә һәм хәттә кечкенә гимнастика залы бар.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gymsoftheworld.com/ |title=Gyms of the World |website= |accessdate=2022-07-29 |archivedate=2021-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225215359/http://gymsoftheworld.com/ }}&lt;/ref&gt;

[[File:Nusa Lembongan Mola Mola.jpg|thumbnail|Нуса Лембонган суларында [[океан кояш балыгы]].]]

== Саклау сораулары ==
Дингезне саклау киләчәктә туризмның югары дәрәҗәләрен саклавы өчен бик әһәмиятле дип таныла һәм 2009 елның февралендә Табигатьне Саклау Мәрҗән Өчпочмагы Үзәге ярдәме белән Нуса Лембонганнан асаба хөкүмәтнеке булмаган оешма Нуса Лембонганда җәмәгать үзәген ачкан. Нуса Лембонган һәм [[Нуса Пенида]] тирәли суларда кимендә 247 төр мәрҗән һәм 562 төр риф балыгы бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.coraltrianglecenter.org/|title=Coral Triangle Center - Ensuring coral reefs for life|publisher=}}&lt;/ref&gt; 
Башка саклау инициативаларына көньяк көнбатыш ярда Кояш Бату Пляжыннан критик куркыныч янаган [[зәйтүн Ридли ташбака]]ларын җибәрү программасы тора.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nusalembongannews.blogspot.com/2009/07/visitors-to-nusa-lembongan-doing-their.html |title=Visitors to Nusa Lembongan doing their bit to save sea turtles|first=|last=Sunset|date=6 July 2009|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/07/16/baby-sea-turtles-head-a-big-adventure.html |title=Baby sea turtles head off on a big adventure|first=The Jakarta|last=Post|publisher=}}&lt;/ref&gt;
==Пуралар==
Нуса Лембонганда Пекраман Сакенан Пура Дэса Лембонган Һинд дине гыйбадәтханәсе урнашкан.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
==Тышкы сылтамалар==
{{Commons category-inline}}
* {{Wikivoyage-inline}}

[[Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине]]</text>
      <sha1>nr09ahb21yrsqwjjt15ow2jo3msyeqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нуса Пенидада Һинд дине</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588100</id>
    <revision>
      <id>5840423</id>
      <parentid>5716392</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11650" sha1="9ghunvc128n66v0joi9t00hoge7ufqb" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

Нуса Пенида ([[Бали теле]]ндә: ᬦᬸᬲᬧᭂᬦᬶᬤ) [[Индонезия]]нең [[Бали]] утравыннан көньяк-көнчыгышта утрау һәм якында урнашкан [[Нуса Лембонган]]ны да керткән [[Клункунг регентлыгы]]ның [[район]]ы. [[Бадунг Бугазы]] утрауны һәм Балины аера. Нуса Пениданың эче калкулыклы һәм максималь биеклек булып 524 метр тора. Ул якындагы Бали утравыннан корырак. Ул өч Нуса утраулары арасында төп туристик манзараларының берсе һәм аның табигый матурлыгы бай булып тора.
Якында ике кечкенә утрау бар - [[Нуса Лембонган]] һәм [[Nusa Çeningan|Нуса Ченинган]] – алар районга кертелгән (''[[кечаматан]]''). Административ яктан шул ук исемле [[кечаматан]]ның 2010 ел халык санын алу буенча халык саны 45178 кеше һәм мәйданы 202,8 км²&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.nusapenida.nl/index.php/history/history-postcolonial/nusa-penida-eiseman-1986 |access-date=2022-07-29 |archive-date=2017-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114065706/http://nusapenida.nl/index.php/history/history-postcolonial/nusa-penida-eiseman-1986 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;, шул вакыттан элек 10 елдан үзгәрешләр бик аз.&lt;ref&gt;http://sp2010.bps.go.id/files/ebook/5105.pdf&lt;/ref&gt;
==Бали Кош Сыену Урыны==
Нуса Пенида һәм күрше Лембонган һәм Ченинган утраулары кош сыену урыны булып торалар.&lt;ref&gt;{{Citation |title=fnpf.org |url=http://www.fnpf.org/what-we-do/nusa-penida-bali/wildlife |access-date=2022-07-29 |archive-date=2012-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816044520/http://www.fnpf.org/what-we-do/nusa-penida-bali/wildlife |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Утрау җәмәгатьләре сыену урынын барлыкка китерү өчен традицион Бали авыл көйләүләрен кулланган булганнар. Сыену урынынң фикере Милли Парклар Фондыннан (FNPF) килгән.&lt;ref&gt;[http://www.fnpf.org  Friends of the National Parks Foundation (FNPF)].&lt;/ref&gt;
2006 елда барлык 35 авыл (хәзер 41 авыл) кош сыену урынын традицион көйләүләре (“авиг-авиг”) өлеше итәргә ризалашканнар. Шуннан соң FNPF төрле Индонезия кошларын реабилитацияләгән һәм чыгарган, аеруча Балига эндемик, әмма табигатьтә саны 2005 елда 10-га кадәр кимегән, [[Бали саесканы]]н. FNPF-ның программасы барышында 64 читлектә үскән кош реабилитацияләнгән һәм Нуса Пенидага чыгарылганнан соң, аларның саны 2009 елда 100-гә кадәр арткан. Башка чыгарылган кошлар арасында [[Ява чыпчыгы]], [[Митчелл лорикеты]] һәм [[күкерт чәч толымлы какаду]].{{citation needed|date=March 2013}}

==Чуму урыннары==
Нуса Пенида [[су астында йөзү]] урыннарының киң мәйданын колачлый, аларга Пенида Бугазы, Бату Лумбунг (Манта Ноктасы), Бату Мелинг, Бату Абаһ, Тойя Пакеһ һәм Малибу Ноктасы керә.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/30/administration-improve-access-nusa-penida.html | title = Administration to improve access to Nusa Penida |first = Ni Komang | last= Erviani | work = The Jakarta Post | location= Klungkung, Bali | date= 30 May 2011 }}&lt;/ref&gt; [[Ломбок Бугазы]] аша агым тулаем булып тора, көньякка юнәлгән һәм юнәлеш агымнарының юнәлешенә [[муссон]] фасыллары йогынты ясый.
Көньяк-көнчыгыш муссоннары вакытында
[[юнәлеш агымы]] көньякка таба юнәлә; төньяк-көнчыгыш муссоннары вакытында юнәлеш агымы төньякка таба юнәлгән. Нуса Пениданың төньяк бугазы даирәсендә үрнәк чагыштырмача гади булып тора, агым белән, пигында 3 һәм бер ярым төенгә җитә. Бадунг Бугазында су күтәрелеше агымнары ярым-тәүлекле булып тора, әмма агымның хасияте бик катлаулы, чөнки аның юнәлеше Ломбокның гомуми көньяктан төньякка юнәлешенә турыдан булмаган рәвештә туры килә һәм каналның формасы кыек булып тора.
2009 ел өйрәнүе буенча якынча 1419 гектар мәрҗән урыннары булган, 66 процент урыннар 3 метр тирәнлекне каплаган һәм 74 процент  10 метр тирәнлектә булган.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://koran-jakarta.com/index.php/detail/view01/114239 |title=Nusa Penida Kaya Potensi namun Belum Menyejahterakan |date=March 10, 2013 |accessdate=2020-11-10 |archivedate=2020-11-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201116003132/http://koran-jakarta.com/index.php/detail/view01/114239 }}&lt;/ref&gt;
===Тойяпакеһ===
Тояпакеһта рифлар сузылган һәм култыкның көньяк өлешендә төс һәм балыкка мул (rugged bommies) охшаш урын бар. 
Зур балык өерләре, диңгез ташбакалары һәм кайвакыт ''[[Mola mola]]'' (Кояш балыгы) Тояпакеһның су астында йөзүнең яктыртылган өлеше булып тора. Тояпакеһ хасияте булып мәрҗән баганалары тора.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.baliocean.com/blog/favourite-nusa-penida/|title=Everyones Favourite: Nusa Penida|website=www.baliocean.com|language=en-US|access-date=2018-08-20|accessdate=2022-07-29|archivedate=2020-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201110045124/https://www.baliocean.com/blog/favourite-nusa-penida/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://giliislandfastboats.com/port-info/toyapakeh-port/|title=Toyapakeh Port - Gili Island Fastboats|date=2014-09-30|work=Gili Island Fastboats|access-date=2018-08-20|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
===Малибу Ноктасы===
Малибу Ноктасы соры рифлар, көмеш таучыклар түбәләре һәм күпсанлы акулалар белән су астында йөзү урыны булып тора. Пенида Бугазы башка якорь кую урыны булып торып һәм таш кыяларның кызыклы формаларга ия; карт ял итүче филгә охшаш сыман. Култык зураерга гадәте бар һәм ул өскә һәм аска агымнарны барлыкка китерә. Шуннан соң, Манта Ноктасы известьташ Пандан кафесы булып тора. Бугаз зураю чагыштырмача көчле булып тора.
===Манта Бугазы===
Бугазда еш турист көймәләре йөри, чөнки ул Манта Нурлары белән урын табу һәм йөзү өчен билгеле урнашу урыны булып тора. 
[[File:Selfie with Giant Manta, Bali.jpg|thumb|Гигант манта белән селфи, Бали]]
===Кристал Бухтасы===
Кристал Бугазы Нуса Пениданың көнбатыш ягында урнашкан. Бухта популяр турист максаты булып тора. Пляжда ялгыз пальма агачлары үсә. Зонтиклар, урындыклар, су астында йөзү җиһазларын һ.б. арендага алырга була. Култыктан тыш кына зур кыя бар, ул шулай ук кечкенә утрау булып тора, ул навигация өчен кулланылырга мөмкин, аеруча су астында. Биредә су астында йөзү утрауда иң яхшысы булып санала, еланбалыклар, Наполеон балыгы, фасыл ташбакалары һәм бриллиант мәрҗәннәр белән суның ачыклыгына күрә. Җәй айлары вакытларында дымлы фасыл вакытында Мола Мола балыгы еш күренә. Боларның барысын да ярдан күреп була, әмма дулкыннарның агымы көчле буласа куркынычсызлык чараларын күрергә була.
==Пуралар==
Нуса Пенидада күп пура (Һинд дине гыйбадәтханәсе) урнашкан. Алар арасында Пура Сегара Пенида, Пура Рату Геде Шакти, Пура Далем Пед, Пура Пусек Батунггул, Пура Сегара, Гоа Гири Питри Гыйбадәтханәсе, Пура Бату Мас Кунинг, Пура Тунджук Пусух, Пура Секар Кунинг, Пура Секал Кудул, Пура Далем Дукут Сукун Нуса Пенида, Пура Далем Керанкенг, Пура Пунчак Мунди, Пура Палуанг, Пура Меладженг Пакраман Себулуһ һәм Пура Пенатаран Кепаһ Агунг.
==Транспорт==
Тиз йөрешле көймәләр көн саен Балиның төп утрау җиреннән, Санурдан, Серанганнан һәм Паданг Баи гаваненнан көн саен китә. 
Билетларны тиз йөрешле офисларда яки онлайн сатып алырга була. 
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
==Тышкы сылтамалар==
* [http://www.nusapenida.nl History of Nusa Penida, Nusa Lembongan &amp; Nusa Ceningan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115074306/http://www.nusapenida.nl/ |date=2020-11-15 }}
* [http://www.fnpf.org/what-we-do/nusa-penida-bali/wildlife/bali-starling-conservation-project  Bali Starling Conservation Project on Nusa Penida] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120624045610/http://www.fnpf.org/what-we-do/nusa-penida-bali/wildlife/bali-starling-conservation-project |date=2012-06-24 }}
* [http://www.fnpf.org/what-we-do/nusa-penida-bali/wildlife  Bali Bird Sanctuary on Nusa Penida] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120816044520/http://www.fnpf.org/what-we-do/nusa-penida-bali/wildlife |date=2012-08-16 }}

[[Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине]]</text>
      <sha1>9ghunvc128n66v0joi9t00hoge7ufqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олытау өлкәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>589532</id>
    <revision>
      <id>5840342</id>
      <parentid>4404104</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T06:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6826" sha1="pcyaktx8kqxbe1iubhgrbnpgzz6f6nw" xml:space="preserve">{{ФГОС.wiki|ел=2022}}
{{УК}} 
'''Олытау өлкәсе''' ({{lang-kk|Ұлытау облысы, Ūlytau oblysy}}) — Казакъстанның үзәк өлешендә 2022 елның 8 июнендә оештырылган административ берәмлек (өлкә) &lt;ref name=&quot;Область&quot;&gt;{{cite web | url = https://akorda.kz/ru/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroystva-respubliki-kazahstan-44522 | title = О некоторых вопросах административно-территориального устройства Республики Казахстан | website = akorda.kz | date = 2022-05-04 | accessdate = 2022-05-04}}&lt;/ref&gt;. Климат кискен континенталь һәм бик коры. [[Административ үзәк|Административ үзәге]] – [[Җизказган]] шәһәре.

Төньякта [[Костанай өлкәсе]] белән, көнчыгышта [[Караганды өлкәсе]] белән, көньяк—көнчыгышта – [[Җамбыл өлкәсе]] белән, көньякта — [[Төркестан өлкәсе|Төркестан]] һәм [[Кызылорда өлкәсе|Кызылорда]] өлкәләре, көнбатышта — [[Актүбә өлкәсе]] белән чиктәш.

== Тарих ==
1973-1997 елларда [[Казакъ ССР]] һәм [[Казакъстан]] составында [[Җизказган өлкәсе]] гамәлдә булган, ул 1997 елда административ реформа нәтиҗәсендә Караганды өлкәсе составына кертелә. XVIII гасырда Олытау өлкәсе территориясендә [[Урта Йөз|Урта Җүз]] кабиләләре яшәгән: [[аргын]]нар (''каракесек һәм атыгай нәселләре''), [[найман]]нар (''баганалы һәм балталы нәселләре''), кыпшаклар (''бултын, тозын һәм торы нәселләре''), бер җүзгә дә кермәгән жана кыргызлар нәселе булган.

2022 елның 16 мартында Казакъстан Республикасы Президенты [[Касыйм-Җумарт Тукаев]] парламент палаталарының уртак утырышы вакытында Казакъстан халкына юллама белән чыгыш ясап, анда Караганды өлкәсенең бер өлешеннән Олытау өлкәсе оештырылачак, дип белдерә &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/6009478-v-kazakhstane-poiaviatsia-abaiskaia-ulytauskaia-i-zhetysuskaia-oblasti.html|title=В Казахстане появятся Абайская, Улытауская и Жетысуская области|author=Мадина Мамырханова|website=zakon.kz|date=2022-03-16|access-date=2022-03-16|accessdate=2022-09-14|archivedate=2022-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220316105326/https://www.zakon.kz/6009478-v-kazakhstane-poiaviatsia-abaiskaia-ulytauskaia-i-zhetysuskaia-oblasti.html}}&lt;/ref&gt;:
&lt;blockquote&gt;
{{цитата|автор=[[Касыйм-Җумарт Тукаев]]|Җизказган шәһәре кабат өлкә үзәгенә әйләнәчәк. Бу төбәктә мөстәкыйль өлкә булдыру – икътисадый күзлектән генә түгел, ә рухи яктан да мөһим карар: безнең чиксез казакъ даласының үзәгендә урнашкан Олытау илебез тарихында аерым урын алып тора. Монда ил язмышы хәл ителгән Бөек җыелышлар үткән.}}
&lt;/blockquote&gt;
Өлкә Казакъстан Президенты указы нигезендә 2022 елның 8 июнендә оештырылган. Территориясе элеккеге Җизказган өлкәсеннән шактый кимрәк (аңа 1997 елга кадәр Шет районы (үзәге [[Аксу-Аюлы]] авылы) һәм Актогай районы (үзәге [[Актогай (Караганды өлкәсе)|Актогай]] авылы), шулай ук [[Балкаш (шәһәр)|Балхаш]] һәм  [[Приозёр|Приозёрск]] шәһәрләре кергән)&lt;ref name=&quot;divide&quot;&gt;[https://ru.sputnik.kz/20220415/kak-razdelyat-karagandinskuyu-i-ulytauskuyu-oblasti-24224181.html Как разделят Карагандинскую и Улытаускую области]&lt;/ref&gt;.

== Административ бүленеш ==
[[Файл:Ulytau, administrative divisions - kz (Cyrl-Arab) - colored.png|400px|thumb| Өлкәнең административ бүленеше (2022 ел)]]
Өлкә 2 районнан һәм 3 өлкә карамагындагы шәһәрдән тора (шәһәр акимиятлары):
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Олытау өлкәсенең халык саны (2022 ел уртасы&lt;ref name=&quot;map&quot;&gt;[https://saryarqanews.kz/sites/default/files/inline-images/B7AE9480-E725-4122-96B7-EF5DE5C917C8.jpeg Карта Улытауской области]{{Deadlink|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;)
|-
! № !! Административ берәмлек !! Территория&lt;br&gt;км² !! Халык&lt;br&gt;мең кеше !! Халык&lt;br&gt;тыгызлыгы&lt;br&gt;кеше/км²
|-
| 1 || [[Жанаарка районы]] || 62 347,81 || 34,8 || 0,56
|-
| 2 || [[Олытау районы]] || 122 931,05 || 17,4 || 0,14
|-
| 3 || [[Җизказган]] шәһәре|| 1 760,97 || 91,7 || 52,08
|-
| 4 || [[Караял]] шәһәре || 792,43 || 18,7 || 23,60
|-
| 5 ||  [[Сәтбаев|Сатпаев]] шәһәре|| 1 104,35 || 69,6 || 63,02
|-
|  ||  '''БАРЛЫГЫ''' || '''188 936,61''' || '''227,2''' || '''1,20'''
|}

== Халкы ==
[[Файл:Карагандинская область Этно.png|thumb|400px|2009 елгы халык исәбен алу буенча өлкә районнарында казакълар, руслар һәм башкаларның өлеше]]
2022 елда оешкан вакытына Олытау өлкәсе Казакъстан Республикасында халык тыгызлыгы иң түбән һәм абсолют халык саны иң түбән булган төбәк саналган.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Казакъстан}}
[[Төркем:Олытау өлкәсе]]
[[Төркем:Казакъстан өлкәләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча административ-территориаль берәмлекләр]]</text>
      <sha1>pcyaktx8kqxbe1iubhgrbnpgzz6f6nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маңгыстау өлкәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>590956</id>
    <revision>
      <id>5840297</id>
      <parentid>4406307</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T19:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33586" sha1="nbot6e5clzgnce7kgr0sk08d6g5k2ek" xml:space="preserve">{{ФГОС.wiki|ел=2022}}
{{АТБВМ}}
'''Маңгыстау өлкәсе''' ({{lang-kk|Маңғыстау облысы, Mañğystau oblysy}}) ― [[Казакъстан]] составындагы административ берәмлек (өлкә). [[Административ үзәк|Административ үзәге]] ― [[Актау]]  шәһәре. 1973 елның 20 мартында Гурьев өлкәсенең бер өлешеннән ясалган, 1988 елда өлкә бетерелгән, 1990 елда Маңгыстау өлкәсе исеме белән яңадан торгызылган.

Маңгыстау өлкәсе [[Каспий диңгезе]]нең көнчыгышында Маңгыстау платосында урнашкан. Төньяк-көнчыгышта Казакъстан Республикасының [[Атырау өлкәсе|Атырау]] һәм [[Актүбә өлкәсе|Актүбә]] өлкәләре белән, көньякта  [[Төрекмәнстан]]ның [[Балкан вилаяте]] белән, көнчыгышта [[Үзбәкстан]] составындагы [[Каракалпакстан Республикасы]] белән чиктәш.

Юл индексы – 012.

== География ==
[[Файл:Sherqala.jpg|200px|thumb|right|Маңгыстау ярымутравындагы Шеркала]] 
Өлкә көнбатышта [[Каспий диңгезе]] белән чиктәш, Каспий диңгезенә Үле, Маңгыстау (''Мангышлак''), Казакъ, Киндерле [[култык]]лары булган Маңгыстау ярымутравы булып кереп тора. Диңгез эчендә Түлен утраулары (''Тюленьи острова'') бар. Өлкәнең төньяк өлеше [[Каспий буе түбәнлеге]]ндә, көньяк өлешен Маңгыстау тавы (Отлан тавы, биеклеге ― 532 м), Устюрт, Маңгыстау, Киндерле-Каясан [[плато]]лары алып тора. Берничә иңкүлек [[диңгез өсте тигезлеге]]ннән түбән урнашкан, шул исәптән Казакъстанның иң тирән коры иңкүлеге Каракия иңкүлеге (диңгез өсте тигезлегеннән 132 м түбәнрәк).

Өлкәнең күп өлешен соры туфракта сирәк куаклыклар үскән әремле-тозлаклы [[дала]] алып тора. Җир өсте өлешчә тозлаклар, такыр формасындагы катыр туфраклар (''аскы тозлаклар'') һәм бик сирәк үсемлек үсүче комлыклар белән капланган. 

Климат кискен континенталь, бик коры, [[Гыйнвар]]да уртача температура -7 °C, [[июль]] аенда +27 °C (аерым көннәрдә максималь температура +40 °C-тан арта). Явым-төшем елына якынча 100-150 мм.

== Тарих ==
[[Файл:Форт Александровский.jpg|200px|thumb|right|Александровский Форт (1870). ''А. Н. Нисченков рәсеме (П. П. Дорошин эскизыннан)'']]  
Безнең эрага кадәр 1нче меңьеллыкта Маңгыстау җирләре аша [[Хәрәзем]] һәм [[Хива]]дан [[Аурупа]]га һәм [[Якын Көнчыгыш]]ка [[Бөек ефәк юлы]] үткән. Бу юл буендагы Устюрт платосында крепостьлар, кәрвансарайлар, һөнәрчеләр, терлекчеләр һәм аучылар яшәгән бистәләр урнашкан булган. Археологик табылдыклар шуны күрсәтә: ныгытмаларда һәм бу торак пунктларда яшәү дәрәҗәсе шактый югары була. [[Халыкларның Бөек күченеше]] һәм аның белән бәйле күпсанлы сугышлар Устюрт аша узучы Бөек ефәк юлын туктата, монгол басып алулары аның атрибутларын тәмам юкка чыгара һәм җир өстеннән себереп түгә.

Маңгыстау күп гасырлар дәвамында Ауразия ойкуменасының иң читенә күчә. Беренче мәртәбә Маңгыстау ярымутравы [[IX гасыр]]да Сиях-Кух («кара тау») исеме белән гарәп географы Әл-Истәхри тарафыннан искә алына. Маңгыстау ярымутравында кешеләр яшәгән торак пункты барлыгы турында тагын бер искә алу 1065 елда Маңгыстау ныгытмасы [[кыпчаклар]]ын үзенең хакимиятенә буйсынырга мәҗбүр иткән [[Бөек Сәлҗук дәүләте|сәлҗук]] солтаны [[Алып Арслан]] исеме белән бәйле.

X—XIII гасырларда эре сәүдә посты буларак билгеле Маңгыстау крепосте бөтен ярымутрауга исем биргән; әлеге кирмәннең урнашкан урыны төгәл билгеле түгел. Козгантас бистәсе X-XIII гасырларга карый. [[Алтын Урда]]ның порт бистәсе Китеккала XIV гасырда Маңгыстау ярымутравында булган&lt;ref&gt;[https://tumba.kz/kultura/16-kultura/9718-raskopki_ketikkala.html Город Кетиккала 14 века был прототипом портового Актау] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913131905/https://tumba.kz/kultura/16-kultura/9718-raskopki_ketikkala.html |date=2021-09-13 }}, 8 июля 2015&lt;/ref&gt;.

1868 елдан бирле гамәлдә булган Маңгыстау приставлыгыннан 1882 елда [[Россия империясе]] составында Маңгыстау өязе оештырыла.

1920 елның июнендә Маңгыстау өязе һәм Красноводск өязенең 4нче һәм 5нче Адай волостьлары белән бергә Адай өязе оештырыла, шул ук елның октябрендә өяз [[Казакъ АССР|Кыргыз (Казакъ) АССР]] составына күчерелә.

Төбәкнең икътисади үсеше геологлар тарафыннан [[1950-еллар]] башында Маңгыстау өлкәсендә бай [[уран (химик элемент)|уран]], [[нефть]] һәм [[газ]] ятмалары ачылу белән бәйле.

1988 елда [[Гурьев өлкәсе]]нә Маңгыстау өлкәсе кушыла. 1990 елның 4 ноябрендә Гурьев өлкәсе составыннан Маңгыстау өлкәсе яңадан чыгарыла.

1996-1997 елларда (Казакъстан өлкәләре арасында) Маңгыстау өлкәсендә уртача [[хезмәт хакы]] иң югары булган. 1998-2002 елларда [[эшсезлек]] арту күләме (10%) буенча Казакъстан өлкәләре арасында Маңгыстау өлкәсе беренче урын алып тора. XXI гасыр башына өлкә Казакъстан өлкәләре арасында иң зур [[салым]]нар, җыемнар һәм түләүләр өлешенә ия була. Хәзер Маңгыстау өлкәсе – Казакъстанда зур үсеш кичерүче өлкәләрнең берсе, соңгы елларда өлкәгә күчеп килүче кешеләрнең саны арта бару күзәтелә&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://istmat.info/files/uploads/49283/regionalnyy_statisticheskiy_ezhegodnik_kazahstana_1996-1999.pdf |title=Региональный статистический сборник Казахстана |access-date=2019-06-03 |archive-date=2022-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220105200116/http://istmat.info/files/uploads/49283/regionalnyy_statisticheskiy_ezhegodnik_kazahstana_1996-1999.pdf |deadlink=no |accessdate=2022-09-25 |archivedate=2022-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220105200116/http://istmat.info/files/uploads/49283/regionalnyy_statisticheskiy_ezhegodnik_kazahstana_1996-1999.pdf }}&lt;/ref&gt;. 
 
== Административ бүленеш ==
[[Файл:Mangystau, administrative divisions - kz (Cyrl-Arab) - colored.png|400x400px|thumb|Административ бүленеш]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! #!! Атамасы!! Үзәге  !! Халык саны  !! Оештырылган елы 
|-
| 1. || Актау шәһәр хакимияте|| [[Актау]] || 185 100 || 1963
|-
| 2. || Жаңаөзен шәһәр хакимияте || [[Яңа Үзән (Казакъстан) |Жаңаөзен]] || 142 000 || 1968
|-
| 3. || Бейнеу районы || [[Бейнеу]]  || 62 586 || 1973
|-
| 4. || Каракия районы || [[Корык (авыл)|Корык]] || 34 066 || 1973
|-
| 5.  || Маңгыстау районы || [[Шетпе]] || 35 963 || 1928
|-
| 6. || Монайлы районы|| [[Маңгыстау (шәһәр тибындагы поселок)|Маңгыстау]] || 128 750 || 2007
|-
| 7. || Түпкараган районы || [[Форт-Шевченко]] || 24 128 || 1992
|}
Маңгыстау өлкәсе 5 районга һәм 2 өлкә карамагындагы шәһәргә бүленә:
* Бейнеу районы – үзәге [[Бейнеу]] авылы
* Каракия  районы – [[Корык (авыл)|Корык]] авылы (элекке [[штб]])
* Маңгыстау районы – [[Шетпе]] авылы (элекке бистә)
* Монайлы районы – [[Маңгыстау (шәһәр тибындагы поселок)|Маңгыстау]] авылы (2005 елга кадәр [[штб]])
* Түпкараган районы – [[Форт-Шевченко]] шәһәре
* [[Актау]] (1991 елга кадәр Шевченко) шәһәре
* [[Яңа Үзән (Казакъстан)|Яңа Үзән]] (1993 елдан Жаңаөзен) шәһәре
Башта, 1973 елда, өлкә 3 районга бүленә: Бейнеу, Ералиевка һәм Маңгыстау районнарына. 1980 елда Монайлы районы оеша, ләкин 1988 елда ул бетерелә. 1992 елда Түпкараган районы оеша, 1993 елда Ералиевка районы Каракия дип үзгәртелә. 2007 елда Монайлы районы торгызыла &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wwhp.ru/mangi.htm |title=Всемирный исторический проект |accessdate=2010-11-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203100609/http://wwhp.ru/mangi.htm |archivedate=2010-12-03 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Маңгыстау өлкәсенең уртача демография күрсәткечләре !! [[2001]] !! [[2002]] !! [[2003]] !! [[2004]] !! [[2005]] !! [[2006]] !! [[2007]] !! [[2008]] !! [[2009]] * !! [[2010]] !! [[2011]] !! [[2014]] !! [[2015]] !! [[2016]] !! [[2017]] !! [[2018]] !! [[2019]]
|-
| Халык саны, ''мең кеше'' || 323,728 || 333,728 || 344,140 || 355,711 || 368,092 || 382,481 || 398,967 || 416,544 || 492,948 || 513,721 || 534,950|| 587,419 || 606,892 || 626,793 || 642,824 || 660,317 || 678,199
|} 
2021 елда өлкәдә 736 795 кеше яшәгән&lt;ref name=&quot;stat1&quot;&gt;{{Cite web|title=Об изменении численности населения Республики Казахстан с начала 2020 года по 1 ноября 2021 года|url=https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT334818|url-status=live|access-date=2022-01-04|publisher=Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан|accessdate=2022-09-25|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104073657/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT334818}}&lt;/ref&gt;.

=== Милли составы ===
{|class=&quot;standard sortable&quot;																		
|+Өлкә халкының милли составы &lt;br&gt; 1989—2009 елларда халык исәбен алу нәтиҗәләре һәм 2019 елга бәяләмә буенча:
! ||[[1989 ел|1989]],&lt;br&gt; кеше.&lt;ref &gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm |title=Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам Казахской ССР |access-date=2018-05-15 |archive-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627155207/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm |deadlink=no |accessdate=2022-09-25 |archivedate=2015-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627155207/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; || % ||[[1999]] ,&lt;br&gt; кеше.&lt;ref &gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm |title=Перепись населения 1999 года. Национальный состав населения по регионам Казахстана |access-date=2018-05-15 |archive-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627102705/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm |deadlink=no |accessdate=2022-09-25 |archivedate=2015-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627102705/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm }}&lt;/ref&gt; || % ||[[2009]] , &lt;br&gt; кеше.&lt;ref name=&quot;перепись2009&quot;&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm |title=Перепись населения 2009 года. Национальный состав населения по регионам Казахстана |access-date=2018-05-15 |archive-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627144728/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm |deadlink=no |accessdate=2022-09-25 |archivedate=2015-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627144728/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm }}&lt;/ref&gt; || % ||[[2019 ел|2019]], &lt;br&gt; кеше.&lt;ref name=&quot;оценка2019&quot;&gt;{{Cite web |url=http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT306055 |title=Численность населения Мангистауской области по отдельным этносам на начало 2019 года |access-date=2019-08-15 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604223615/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT306055 |deadlink=no |accessdate=2022-09-25 |archivedate=2020-06-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200604223615/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT306055 }}&lt;/ref&gt;|| %
|-														
	|| барлыгы	||align=&quot;right&quot; | 	332424	 ||align=&quot;right&quot; | 	100,00%	||align=&quot;right&quot; | 	314669	||align=&quot;right&quot; | 	100,00%	||align=&quot;right&quot; | 	485392	||align=&quot;right&quot; | 	100,00%	||align=&quot;right&quot; | 678199	|| align=&quot;right&quot; | 100,00%
|-																	
	|| [[Казакълар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	165043	 ||align=&quot;right&quot; | 	49,65%	||align=&quot;right&quot; | 	247644	||align=&quot;right&quot; | 	78,70%	||align=&quot;right&quot; | 	428386	||align=&quot;right&quot; | 	88,26%	||align=&quot;right&quot; | 617097	|| align=&quot;right&quot; | 90,99%
|-																	
	|| [[Руслар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	106801	 ||align=&quot;right&quot; | 	32,13%	||align=&quot;right&quot; | 	46630	||align=&quot;right&quot; | 	14,82%	||align=&quot;right&quot; | 	39851	||align=&quot;right&quot; | 	8,21%	||align=&quot;right&quot; | 36771	|| align=&quot;right&quot; | 5,42%
|-																	
	|| [[Азәрбайҗаннар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	4568	 ||align=&quot;right&quot; | 	1,37%	||align=&quot;right&quot; | 	3407	||align=&quot;right&quot; | 	1,08%	||align=&quot;right&quot; | 	3776	||align=&quot;right&quot; | 	0,78%	||align=&quot;right&quot; | 6137	|| align=&quot;right&quot; | 0,90%
|-																	
	|| [[Каракалпаклар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	89	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,03%	||align=&quot;right&quot; | 	144	||align=&quot;right&quot; | 	0,05%	||align=&quot;right&quot; | 	286	||align=&quot;right&quot; | 	0,06%	||align=&quot;right&quot; | 2802	|| align=&quot;right&quot; | 0,41%
|-																	
	|| [[Үзбәкләр]] 	||align=&quot;right&quot; | 	937	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,28%	||align=&quot;right&quot; | 	394	||align=&quot;right&quot; | 	0,13%	||align=&quot;right&quot; | 	1349	||align=&quot;right&quot; | 	0,28%	||align=&quot;right&quot; | 2412	|| align=&quot;right&quot; | 0,36%
|-																	
	|| [[Лезгиннар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	10366	 ||align=&quot;right&quot; | 	3,12%	||align=&quot;right&quot; | 	2379	||align=&quot;right&quot; | 	0,76%	||align=&quot;right&quot; | 	1775	||align=&quot;right&quot; | 	0,37%	||align=&quot;right&quot; | 2054	|| align=&quot;right&quot; | 0,30%
|-																	
	|| [[Украиннар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	10159	 ||align=&quot;right&quot; | 	3,06%	||align=&quot;right&quot; | 	4124	||align=&quot;right&quot; | 	1,31%	||align=&quot;right&quot; | 	2212	||align=&quot;right&quot; | 	0,46%	||align=&quot;right&quot; | 1810	|| align=&quot;right&quot; | 0,27%
|-																	
	|| [[Татарлар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	5163	 ||align=&quot;right&quot; | 	1,55%	||align=&quot;right&quot; | 	2490	||align=&quot;right&quot; | 	0,79%	||align=&quot;right&quot; | 	1661	||align=&quot;right&quot; | 	0,34%	||align=&quot;right&quot; | 1653	|| align=&quot;right&quot; | 0,24%
|-																	
	|| [[Әрмәннәр]] 	||align=&quot;right&quot; | 	1873	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,56%	||align=&quot;right&quot; | 	1308	||align=&quot;right&quot; | 	0,42%	||align=&quot;right&quot; | 	987	||align=&quot;right&quot; | 	0,20%	||align=&quot;right&quot; | 1070	|| align=&quot;right&quot; | 0,16%
|-																	
	|| [[Кореялеләр]] 	||align=&quot;right&quot; | 	816	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,25%	||align=&quot;right&quot; | 	716	||align=&quot;right&quot; | 	0,23%	||align=&quot;right&quot; | 	733	||align=&quot;right&quot; | 	0,15%	||align=&quot;right&quot; | 836	|| align=&quot;right&quot; | 0,12%
|-																	
	|| [[Чеченнар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	4056	 ||align=&quot;right&quot; | 	1,22%	||align=&quot;right&quot; | 	655	||align=&quot;right&quot; | 	0,21%	||align=&quot;right&quot; | 	595	||align=&quot;right&quot; | 	0,12%	||align=&quot;right&quot; | 699	|| align=&quot;right&quot; | 0,10%
|-																	
	|| [[Кыргызлар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	325	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,10%	||align=&quot;right&quot; | 	323	||align=&quot;right&quot; | 	0,10%	||align=&quot;right&quot; | 	368	||align=&quot;right&quot; | 	0,08%	||align=&quot;right&quot; | 711	|| align=&quot;right&quot; | 0,10%
|-																	
	|| [[Грузиннар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	690	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,21%	||align=&quot;right&quot; | 	215	||align=&quot;right&quot; | 	0,07%	||align=&quot;right&quot; | 	317	||align=&quot;right&quot; | 	0,07%	||align=&quot;right&quot; | 393	|| align=&quot;right&quot; | 0,06%
|-																	
	|| [[Алманнар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	1136	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,34%	||align=&quot;right&quot; | 	554	||align=&quot;right&quot; | 	0,18%	||align=&quot;right&quot; | 	282	||align=&quot;right&quot; | 	0,06%	||align=&quot;right&quot; | 270	|| align=&quot;right&quot; | 0,04%
|-																	
	|| [[Удиннар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	284	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,09%	||align=&quot;right&quot; | 	241	||align=&quot;right&quot; | 	0,08%	||align=&quot;right&quot; | 	206	||align=&quot;right&quot; | 	0,04%	||align=&quot;right&quot; | 240	|| align=&quot;right&quot; | 0,04%
|-																	
	|| [[Белоруслар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	1697	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,51%	||align=&quot;right&quot; | 	612	||align=&quot;right&quot; | 	0,19%	||align=&quot;right&quot; | 	260	||align=&quot;right&quot; | 	0,05%	||align=&quot;right&quot; | 192	|| align=&quot;right&quot; | 0,03%
|-																	
	|| [[Осетиннар]] 	||align=&quot;right&quot; | 	1111	 ||align=&quot;right&quot; | 	0,33%	||align=&quot;right&quot; | 	338	||align=&quot;right&quot; | 	0,11%	||align=&quot;right&quot; | 	195	||align=&quot;right&quot; | 	0,04%	||align=&quot;right&quot; | 202	|| align=&quot;right&quot; | 0,03%
|-																	
	|| башкалар	||align=&quot;right&quot; | 	17310	 ||align=&quot;right&quot; | 	5,21%	||align=&quot;right&quot; | 	2495	||align=&quot;right&quot; | 	0,79%	||align=&quot;right&quot; | 	2153	||align=&quot;right&quot; | 	0,44%	||align=&quot;right&quot; | 2850	|| align=&quot;right&quot; | 0,42%
|}

== Икътисад ==
[[Файл:Aktau-lighthouse.jpg|200px|thumb|right|[[Актау]]дагы йорт түбәсендәге маяк. [[Каспий диңгезе]]ннән күренеше]]   
Маңгыстау өлкәсе – уникаль җитештерү комплексы, Казакъстанда Маңгыстау атом энергетика комбинатында («Казатомпром» бүлекчәсе) җитештерелә торган барлык төр энергия һәм [[су]] белән автоном тәэмин ителгән бердәнбер комплекс. Өлкәдә 559 сәнәгать предприятиесе теркәлгән, шуларның 70е — эре һәм урта предприятиеләр.

Төбәк икътисадының чимал юнәлеше икътисадның калган секторлары турыдан-туры бәйлелектә булган тау сәнәгатенең өстенлеген билгели. Җитештерелә торган сәнәгать продукциясенең гомуми күләме буенча өлкә республикада өченче урында тора.

Төбәк икътисады нигезендә — нефть-газ секторы, аның продукциясе күләме төбәктә җитештерелә торган сәнәгать продукциясенең гомуми күләменең 90 проценттан артыгын тәшкил итә (2008 ел нәтиҗәләре буенча, еллык нефть чыгару күләме 17 млн тонна булган). Төбәктә газны «КазМунайГаз», «Казполмунай», «Толкыннефтегаз» компанияләре чыгара. Чыгарыла торган нефть торбаүткәргечләр буенча эчке базарга (Атырау нефть эшкәртү заводы), экспортка ([[Актау]] — [[Самар]] торба үткәргече һәм Актау портыннан Каспий диңгезе аша) җибәрелә.

Маңгыстау өлкәсендә Казакъстан нефтенең 30% чамасы чыгарыла. Өлкә территориясендә нефтьнең тикшерелгән 59 ятмасы табылган. Маңгыстау өлкәсе икътисадында [[файдалы казылмалар]] чыгару сәнәгате өстенлек итә, аның өлешенә тулаем региональ продуктның яртысы һәм төбәкнең гомуми сәнәгатенең 86% тан артыгы туры килә. Икътисадның башка тармаклары предприятиеләре күпчелек очракта әлеге секторга юнәлтелгән, аның товарларга, хезмәтләргә, фәнни тикшеренүләргә һәм проектлау эшләренә, белем бирү хезмәтләренә булган ихтыяҗларын канәгатьләндерә.

Эшкәртү сәнәгате азык-төлек продуктлары җитештерү, текстиль һәм тегү сәнәгате, каучук һәм пластик продуктлар җитештерү, машина төзелеше, химия сәнәгате, башка металл булмаган минераль продуктлар җитештерү һәм башка тармаклардан тора. 2005 елның 1 июленә сәнәгать продукциясенең еллык күләме якынча 600 млрд тенге тәшкил иткән.

Өлкәнең төп предприятиеләре: «Мангистаумунайгаз» ААҖ (Казакъстан Республикасында әйдәп баручы нефть чыгару компаниясе, төбәктә 34% нефть чыгару, 7 % — республика буенча), «Разведка Добыча „КазМунайГаз“» АҖ (Яңа Үзән шәһәре, Үзән һәм Карамандыбас ятмаларын эшкәртү), «Караҗанбасмунай» ААҖ (Бозачы ярымутравындагы нефть ятмаларын эксплуатацияли), Маңгыстау атом энергетика комбинаты («Казатомпром» бүлекчәсе, төбәкне автоном энергия һәм су белән тәэмин итә, аның составына суны төчеләндерү буенча уникаль комплекс керә).

Маңгыстау өлкәсендә Актау халыкара аэропорты, шулай ук җирле һава линияләренең берничә аэропорты (хәзер вакыты-вакыты белән кулланылучы) — Бозачы, Бейнеу, Жанаозен, Форт-Шевченко, Ералиев аэролортлары бар.

Хәзер Маңгыстау өлкәсендә Forbes Global-2000 исемлегенә кергән дөнья технологик лидерлары һәм ТНК эшли. Мәсәлән, CITIC Group, CNPC, HeidelbergCement, Tenaris, Shlumberger, Halliburton OMV Petrom, ArcelorMittal, Maersk Oil, Saipem һ. б.

2020 елга Маңгыстау өлкәсенең газлаштыру дәрәҗәсе – 99,0 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://forbes.kz//process/energetics/v_kazahstane_-_izbyitok_gaza_no_vostok_stranyi_gazifitsiruyut_za_schet_rossii/ |title=В Казахстане - избыток газа. Но восток страны газифицируют за счёт России |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111055059/https://forbes.kz//process/energetics/v_kazahstane_-_izbyitok_gaza_no_vostok_stranyi_gazifitsiruyut_za_schet_rossii/ |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.

=== Транспорт ===
[[Файл:Aktauair.jpg|200px|thumb|right|Актау халыкара аэропорты]]
Өлкә аша [[Көнчыгыш Аурупа]]ны [[Үзәк Азия]] һәм [[Төньяк Аурупа]]ны [[Фарсы култыгы]] илләре белән тоташтыручы ике – ТРАСЕКА һәм «Төньяк-Көньяк» халыкара транспорт коридоры уза.

Авиаэлемтә буенча рейслар 8 эчке һәм 16 халыкара юнәлеш буенча башкарыла. Актаудан [[Мәскәү]], [[Истанбул]], [[Баку]] һәм [[Киев]] аша дөньяның теләсә кайсы почмагына эләгергә мөмкин.

== Файдалы казылмалар ==
Өлкә [[нефть]] һәм [[газ]] ятмаларына бай. Күпчелек ятмалар Яңа Үзән шәһәре районында һәм Бозачы ярымутравында тупланган. Маңгыстау өлкәсе территориясендә 59, шул исәптән Аксаз, Актоты, Арыстан нефть һәм газ ятмасы бар. Өлкәдә нефть запаслары 3 млрд тоннадан артык. Моннан тыш, Каспий диңгезе яр буенда зур нефть запаслары бар, дип фаразлана.

[[1950-еллар]] башында Маңгыстау җир астында бай [[Уран (химик элемент)|уран]] ятмалары табыла.

Бөтен территория буенча диярлек җир өстендә генә ятучы [[известьташ]]-ракушечник очрый. Өлкә территориясендә шулай ук биш соры күмер яткылыгы билгеле.

Маңгыстау ярымутравы – дөньяның [[стронций]] киң таралган төп төбәкләренең берсе (стронций күләме ачыкланган рудаларда уртача 20% тәшкил итә).

Маңгыстауның тау өлешендә [[фосфорит]]лар һәм тимер рудалар бар. Шулай ук [[бакыр]], [[аш тозы]], минераль тозлар (мирабилит, тенардит), акбур (7 урында) ятмалары билгеле.

== Мәдәният ==
[[Файл:Shakpak-Ata.jpg|300px|right|thumb| Шакпак ата җир асты мәчете]]
Маңгыстау өлкәсендә уникаль археологик һәм тарихи һәйкәлләр&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://moub.kz/ru/kraeved?title=kultura_i_iskusstvo_249|title=Мангистауская областная универсальная библиотека : Краеведение : Культура и искусство|website=moub.kz|access-date=2021-03-20|archive-date=2021-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125072845/http://moub.kz/ru/kraeved?title=kultura_i_iskusstvo_249|deadlink=no|accessdate=2022-09-25|archivedate=2021-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125072845/http://moub.kz/ru/kraeved?title=kultura_i_iskusstvo_249}}&lt;/ref&gt;, шул исәптән мәгарә рәсемнәре-поэмалар, Бекет ата, Шакпак ата, Шопан ата, Масат ата җир асты мәчетләре бар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.muzey.kz/ru/mangystau/monuments?title=podzemnyie_mecheti_192|title=Мангистауский областной историко-краеведческий музей : Памятники архитектуры : Подземные мечети|website=www.muzey.kz|access-date=2021-03-20|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123171934/https://www.muzey.kz/ru/mangystau/monuments?title=podzemnyie_mecheti_192|deadlink=no|accessdate=2022-09-25|archivedate=2021-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123171934/https://www.muzey.kz/ru/mangystau/monuments?title=podzemnyie_mecheti_192}}&lt;/ref&gt;.

1850-1857 елларда Форт-Шевченко шәһәрендә украин шагыйре [[Тарас Шевченко]] сөргендә булган&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tumba.kz/vse-o-mangistau/57-vse-o-mangistau/18650-putevoditel_po_fort.html|title=Путешествуя по Мангистау: Форт-Шевченко|website=Tumba.kz|access-date=2021-03-20|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205212413/https://tumba.kz/vse-o-mangistau/57-vse-o-mangistau/18650-putevoditel_po_fort.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://mangystau.inmap.kz/ru/places/?title=memorialnyiy_kompleks_tgshevchenko_(1847-1857_gg)_607&amp;page=3|title=Мемориальный комплекс Т.Г.Шевченко (1847-1857 гг.)|author=Сакральные места Мангистау|website=mangystau.inmap.kz|access-date=2021-03-20|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205212409/https://mangystau.inmap.kz/ru/places/?title=memorialnyiy_kompleks_tgshevchenko_(1847-1857_gg)_607&amp;page=3|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

XIX гасырның икенче яртысында Маңгыстау далаларында танылган казакъ акыны һәм дин галиме [[Аралбай Онгарбекулы]] иҗат иткән&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Kazakhstan_National_encyclopedia_%28ru%29_-_Vol_1_of_5_%282004%29.pdf|title=Казахстан. Национальная энциклопедия|website=Казахстан. Национальная энциклопедия стр. 239|access-date=2021-03-20|archive-date=2019-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925041621/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Kazakhstan_National_encyclopedia_%28ru%29_-_Vol_1_of_5_%282004%29.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. 

== Шәхесләр ==
* [[Рухия Батыршева]] (1955; [[Форт-Шевченко]]), җырчы-көйче, музыкаль педагог. Казакъстанның атказанган эшлеклесе (2004).

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* {{cite web |url = http://megabook.ru/Article.asp?AID=649232&amp;thSearchText=%CC%C0%CD%C3%C8%D1%D2%C0%D3%D1%CA%C0%DF%20%CE%C1%CB%C0%D1%D2%DC |title = Мангистауская область в Большой энциклопедии Кирилла и Мефодия |deadlink = yes }}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite web |title = Мангистауская область (1999 год) |url = http://www.brif.kz/maps/mangistau_region.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060821190303/http://www.brif.kz/maps/mangistau_region.php |archivedate = 2006-08-21 |deadlink = yes }}
* [http://mangystau-ppp.kz/ Региональный центр государственно-частного партнёрства Мангистауской области)]{{Deadlink|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Казакъстан}}
[[Төркем:Казакъстан өлкәләре]]
[[Төркем:Маңгыстау өлкәсе]]
[[Төркем:Әлифба буенча административ-территориаль берәмлекләр]]</text>
      <sha1>nbot6e5clzgnce7kgr0sk08d6g5k2ek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Павлодар өлкәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591008</id>
    <revision>
      <id>5840345</id>
      <parentid>4404192</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T07:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31465" sha1="1tr3zcw1tjmuvtvstqxpntx3y9qy5lb" xml:space="preserve">{{ФГОС.wiki|ел=2022}}
{{АТБВМ}}
'''Павлодар өлкәсе''' ({{lang-kk|Павлодар облысы, Pavlodar oblysy}}) ― [[Казакъстан]]дагы административ берәмлек (өлкә). [[Административ үзәк|Административ үзәге]] ― [[Павлодар]]  шәһәре.

Төньякта – [[Россия Федерациясе]]нең [[Омск өлкәсе|Омск]], төньяк-көнчыгышта – [[Новосибирск өлкәсе|Новосибирск]] өлкәләре, көнчыгышта – [[Алтай крае]] белән, көньякта – Казакъстан Республикасының [[Абай өлкәсе|Абай]] һәм [[Караганды өлкәсе|Караганды]], көнбатышта – [[Акмола өлкәсе|Акмола]] һәм [[Төньяк Казакъстан өлкәсе|Төньяк Казакъстан]] өлкәләре белән чиктәш&lt;ref name=&quot;pav-gov-kz&quot;&gt;{{cite web
 |date        = 2006-2009
 |url         = https://www.pavlodar.gov.kz/page.php?page_id=2679&amp;lang=1
 |title       = Об области
 |publisher   = Официальный сайт акимата Павлодарской области
 |accessdate  = 2009-10-02
 |lang        = ru
 |archiveurl  = https://www.webcitation.org/685pESQmJ?url=https://www.pavlodar.gov.kz/page.php?page_id=2679
 |archivedate = 2012-06-01
 |deadlink    = yes
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://kz.all.biz/regions |title = Регионы Казахстана |lang =  |website = kz.all.biz |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2021-05-14 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210514164508/https://kz.all.biz/regions }}&lt;/ref&gt;.

== Физик-географик тасвирлама ==
=== Урыны ===
[[Файл:Irtysh river view. Pavlodar, May 2009. 01.JPG|250px|thumb|right|[[Иртыш]] елгасы күренеш. [[Павлодар]], 2009 елның мае]] 
Өлкә Казакъстанның төньяк-көнчыгышында, [[Көнбатыш Себер тигезлеге]]нең көньягында, [[Иртеш]] елгасының урта агымында урнашкан, һәм хәзерге вакытта 127,5 мең кв. км. мәйданны били.

=== Климат ===
Төньяк Казакъстанның башка өлкәләре кебек, Павлодар өлкәсе территориясе кискен континенталь климатлы уртача поясның Көнбатыш Себер климат өлкәсенә карый. Салкын озын [[кыш]] (5,5 ай), эссе һәм кыска [[җәй]] (3 ай) белән аерылып тора&lt;ref name=&quot;pav-gov-kz&quot; /&gt;.

=== Рельеф һәм гидрография ===
Өлкәнең зур өлеше Җир шарының иң зур тигезлеге булган [[Көнбатыш Себер тигезлеге]]нең көньягында урнашкан. Төбәкнең көньяк-көнбатыш өлешенең рельефы бик кызыклы. Үсемлекләргә ярлы, сары-коңгырт төстәге ярымчүл-дала һәм вак таулык арасында таулы-урманлы оазисны күрергә мөмкин&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://visitkazakhstan.nur.kz/ru/guide/information/12/0/ |title = Общая информация о Павлодарской области / Портал visitkazakhstan.nur.kz |deadlink = yes }}{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Өлкә территориясе буенча 140тан артык елга ага. Бердәнбер эре елга – [[Иртеш]] көньяк-көнчыгыштан төньяк-көнбатышка таба якынча 500 км арада ага, аның берничә ермак-тугай күле һәм утраулары бар. Вак таулыкта Тундык, Ащису, Шидерты, Оленты һ. б. елгалар башлана, алар Иртешкә барып җитмичә, агышы булмаган күлләрдә югала. Иртыштан Иртыш-Караганды каналы төзелгән, анда берничә буа һәм [[сусаклагыч]] төзелгән. Өлкәдә күлләр күп, алар, нигездә, тозлы күлләр: Селететеңиз, Кызылкак, Жалаулы, Шурексор, Карасор, Жамантуз, Калкаман һ. б. — сул ярда; Маралды, Моилде, Зур Аҗбулат һ. б. — уң ярда.

Павлодар өлкәсендә 1200 кечкенә күл бар. Аларның йөзгә якыны төче сулы, калганнары – тозлы. Өлкә территориясендә тәүлегенә 3,8 миллион куб метр эксплуатация запаслары булган унбер җир асты сулары ятмасы бар. Алар барысы да эчәргә һәм җирне сугарырга яраклы&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://kz.all.biz/regions |title = Регионы Казахстана : ALL.BIZ: Казахстан |lang =  |website = kz.all.biz |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2021-05-14 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210514164508/https://kz.all.biz/regions }}&lt;/ref&gt;.

== Файдалы казылмалар ==
Павлодар өлкәсендә Казакъстанның барлык күмер запасларының өчтән бер өлеше тупланган. Иң зур чыганаклар — 10,5 миллиард һәм 2,2 миллиард тонна энергия чималы саклаучы [[Икебаштоз|Экибастуз]] һәм Майкубен. Өч миллиард тонна чамасы күмере булган тагын тугыз ятма ачыкланган һәм үзләштерү өчен перспективалы. Барлык ятмалардагы [[бакыр]] запасы өч ярым миллион тонна. [[Алтын]] ятмаларының фаразланган запасы 150 тоннага якын бәяләнә, аларда [[көмеш]], бакыр, [[цинк]], [[барит]] бар. Бу металллар, нигездә, Майкаин чыганагында чыгарыла (елына 300 мең тонна руда, аның 300 килограммы алтын, биш тоннасы көмеш һәм 500 тоннасы цинк (2004 елга).

== Флора һәм фауна ==
Өлкәдә төп [[урман]] ясаучылар һәм аларның иярченнәре булып түбәндәгеләр тора: гади [[нарат]], ике төрле [[каен]], ябышкак ольха, [[усак]], арча, Алтай боярышнигы, гади [[шомырт]], гади [[балан]], Себер [[миләш]]е, [[кура җиләге]]&lt;ref&gt;http://bse.sci-lib.com/article086155.html Павлодарская область // БСЭ, издание 3-е&lt;/ref&gt;. Павлодар өлкәсе далаларында кимерүчеләр бар, ерткычлар: [[бүре]], [[төлке]], дала [[көзән]]е, сасы көзән очрый. Кошлардан [[тургай]], [[бытбылдык]], [[үрдәк]]ләр, куликлар һ. б. оя корган. Күлләрдә һәм Иртышта балыкның күп төрләре таралган. Казакъстанда тау тәкәсенең бер төре – [[архар]] Казакъстанның Кызыл китабына кертелгән.

== Экология ==
Павлодар өлкәсе югары техноген пычратуга дучар була, чөнки тау сәнәгате, нефть эшкәртү, химия сәнәгате, кара һәм төсле металлургия, энергетика икътисадта төп тармаклар булып тора. Һаваны пычратуның төп өлеше [[Икебаштоз|Экибастуз]] (46%), [[Аксу (Казакъстан)|Аксу]] (26,5 %) һәм Павлодар (25,5%) шәһәрләрендә урнашкан сәнәгать предприятиеләренә туры килә&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://rybalov.kz/ |title = Главная страница |accessdate = 2012-07-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120805082717/http://www.rybalov.kz/ |archivedate = 2012-08-05 |deadlink = yes }}&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
Урта гасырларда хәзерге Павлодар өлкәсе [[Кимәк каһанлыгы]], [[Дәште Кыпчак|Кыпчак дәүләте]], [[Алтын Урда]] һәм [[Казакъ ханлыгы]] составына керә. Хәзерге Павлодар территориясендә казакъ ханнары һәм солтаннары ставкалары торган.
 
1720 елда Иртыш ярында Коряковский почта-хәрби форпосты төзелгән. 1838 елда форпост шул ук исемдәге станицага үзгәртелә, 1861 елда шәһәр статусы ала.

Павлодар өлкәсе территориясендә XIX гасырда [[Урта Йөз|Урта Җүз]] кабиләләре: [[аргын]]нар (Басентиын, Суйиндик, Канҗыгалы, Бегендык нәселләре), найманнар (бура, теристанбалы), керейләр, кыпшаклар (Колан), болтын-кыпшаклар, уаклар яшәгән&lt;ref&gt;''Востров В. В. Муканов М. С.'' Родоплеменной состав и расселение казахов [Текст]: (конец XIX — начало XX).- Алма-Ата «Издательство „Наука“ Казахской ССР», 1968.- 255 с.&lt;/ref&gt;.

1897 елгы җанисәп буенча Павлодар өязенең хәзерге Павлодар өлкәсенә туры килүче территориясендә 142 562 кыргыз-кайсак (хәзерге терминологиядә [[казакълар]]), 749 [[татар]] яшәгән. Европа халыкларыннан [[руслар]] – 13 844, [[украиннар]] – 121 кеше булган&lt;ref name=&quot;перепись 1897&quot;&gt;{{cite web|author = |url = http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=850 |title = Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и уездам Российской Империи кроме губерний Европейской России |lang = ru |website = www.demoscope.ru |date = |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no}}&lt;/ref&gt;.

Өлкә 1938 елның 15 гыйнварында [[ВКП(б) ҮК]] карары белән [[Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе]]нең 9, [[Караганды өлкәсе]]нең 1 районын алып төзелгән.

[[Бөек Ватан сугышы]] елларында 23 павлодарлы [[Советлар Союзы Герое]] исемен алган, 8 кеше [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры булган.

1949 елдан 1962 елга кадәр Павлодар өлкәсе территориясенең көньягы Симәй атом полигоны составына керә.

1957 елда Павлодар-Экибастуз территориаль-сәнәгать комплексы төзелә, аның составына Павлодар, Экибастуз, Аксу шәһәрләре керә.

Бүген Павлодар өлкәсе Казакъстанның барлык өлкәләре арасында югары сәнәгать потенциалы белән аерылып тора, күп тармаклы [[авыл хуҗалыгы]]на ия, үзен тулысынча авыл хуҗалыгы продуктлары белән тәэмин итә. Монда диңгезнекеннән кала барлык транспорт төрләре дә, җитештерү өлкәсенең барлык тармаклары да үсеш алган.

== Административ бүленеш ==
[[Файл:Pavlodar, administrative divisions - kz (Cyrl-Arab) - colored.png|thumb|400x400px|Өлкәнең административ картасы]]
Өлкә 10 районны, 3 өлкә карамагындагы шәһәрне &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://whp057.narod.ru/pavlo.htm |title = Павлодарская область. История АТД |deadlink = yes }}{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, 7 бистәне, 165 авыл округын үз эченә ала
# Актогай районы – [[Актогай (Павлодар өлкәсе)|Актогай]] авылы
# Баянавыл райлны – [[Баянавыл]] авылы
# Железинка районы – [[Җелезинка|Железинка]] авылы
# Ертес районы –  [[Ертес (Павлодар өлкәсе)|Ертес]] авылы
# Тереңкүл районы – [[Тереңкүл (Тереңкүл районы)|Тереңкүл]] авылы
# Аккулы районы –  [[Аккулы (авыл)|Аккулы]] авылы
# Май районы – [[Күктүбе (Май районы)|Күктүбе]] авылы
# Павлодар районы – үзәге [[Павлодар]] шәһәре (район составына керми)
# Успен районы – [[Успенка (Павлодар өлкәсе)|Успенка]] авылы
# Шарбакты районы – [[Шарбакты (Шарбакты районы)|Шарбакты]] авылы (элекке [[штб]])
# [[Аксу (Казакъстан)|Аксу]] шәһәре
# [[Павлодар]] шәһәре
# [[Икебаштоз|Экибастуз]] шәһәре

== Халык саны ==
Павлодар өлкәсенең халык саны&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29|archivedate=2022-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220321205109/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! 1970!!	1979!!	1989!!	1999!!	2003!!	2004!!	2005!!	2006!!	2007 
|-
|697 947	
|805 660	
|943 745	
|806 983	
|748 651	
|745 238	
|743 826	
|742 911	
|744 860
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!2008!!	2009!! 2010!!	2011!!	2012!!	2013!!	2014!!	2015!!  2016!! 2017!!  
|-
|746 454	
|742 276	
|744 363	
|746 163	
|747 055	
|749 154	
|752 793	
|755 778	
|758 479
|757 014
|}
2012 елның 1 гыйнварына өлкә халкы 747,1 мең кеше тәшкил иткән. Өлкә буенча халыкның тыгызлыгы уртача (1 кв. км территориягә) 6 кеше. Шәһәр һәм авыл халкының саны 514,4 мең һәм 232,7 мең кешегә тигез. Шәһәр халкы өлеше — 64 %&lt;ref name=&quot;pav-gov-kz&quot; /&gt;.

=== Милли состав ===
2012 ел башына барлык этник төркемнәр арасында [[казакълар]] өлкә халкының — 48,8% һәм [[руслар]] — 37,9%  башка милләтләр — 13,3% тәшкил иткән. 2016 елның 1 гыйнварына казакълар саны — 385,9 мең кеше, руслар — 276,4 мең, [[украиннар]] — 37,9 мең, [[алманнар]] — 21,1 мең, [[татарлар]] — 14,2 мең, [[белоруслар]] — 5,1 мең, башка милләт вәкилләре ― 19,3 мең кеше булган.
{|class=&quot;standard sortable&quot;	
|+Өлкә халкының милли составы &lt;br&gt; 1959—2009 елларда халык исәбен алу нәтиҗәләре һәм 2019 елга бәяләмә буенча
! ||1959, &lt;br&gt; кеше.&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/resp_nac_59.php?reg=55 |title = Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по регионам Казахской ССР |lang = ru |website = www.demoscope.ru |date = |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||	%	||1970, &lt;br&gt; кеше.&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1970reg-census.htm |title = Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения по регионам Казахской ССР |lang =  |website = pop-stat.mashke.org |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2015-06-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150627081345/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1970reg-census.htm }}&lt;/ref&gt;||	%	||1979, &lt;br&gt; кеше.&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1979reg-census.htm |title = Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по регионам Казахской ССР |lang =  |website = pop-stat.mashke.org |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2015-06-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150627085856/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1979reg-census.htm }}&lt;/ref&gt;||	%	||1989, &lt;br&gt; кеше.&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm |title = Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам Казахской ССР |lang =  |website = pop-stat.mashke.org |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2015-06-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150627155207/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm }}&lt;/ref&gt;||	%	||1999, &lt;br&gt;кеше.&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm |title = Перепись населения 1999 года. Национальный состав населения по регионам Казахстана |lang =  |website = pop-stat.mashke.org |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2015-06-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150627102705/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm }}&lt;/ref&gt;||	%	||2009, &lt;br&gt; кеше.&lt;ref name=&quot;перепись2009&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm |title = Перепись населения 2009 года. Национальный состав населения по регионам Казахстана |lang =  |website = pop-stat.mashke.org |date =  |accessdate = 2022-04-23 |deadlink = no |archivedate = 2015-06-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150627144728/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm }}&lt;/ref&gt;||	%	||2019, &lt;br&gt; кеше|| %
|-																													
|	барлыгы	|| align=&quot;right&quot;|	455013	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	100,00 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	697947	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	100,00 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	807224	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	100,00 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	942313	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	100,00 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	806983	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	100,00 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	742475	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	100,00 %	|| align=&quot;right&quot;|	753853	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	100,00 %
|-																													
|	[[Казакълар]]	|| align=&quot;right&quot;|	116444	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	25,59 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	175691	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	25,17 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	216113	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	26,77 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	268512	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	28,49 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	311862	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	38,65 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	353711	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	47,64 %	|| align=&quot;right&quot;|	394674	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	52,35 %
|-																													
|	[[Руслар]]	|| align=&quot;right&quot;|	178760	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	39,29 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	310004	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	44,42 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	370916	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	45,95 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	427658	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	45,38 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	337924	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	41,87 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	287970	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	38,79 %	|| align=&quot;right&quot;|	267142	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	35,44 %
|-																													
|	[[Украиннар]]	|| align=&quot;right&quot;|	65888	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	14,48 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	85839	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	12,30 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	83185	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	10,31 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	86651	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	9,20 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	62585	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	7,76 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	40145	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	5,41 %	|| align=&quot;right&quot;|	32373	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	4,29 %
|-																													
|	[[Алманнар]]	|| align=&quot;right&quot;|	55100	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	12,11 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	73614	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	10,55 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	81487	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	10,09 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	95342	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	10,12 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	43835	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	5,43 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	20708	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	2,79 %	|| align=&quot;right&quot;|	20297	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	2,69 %
|-																													
|	[[Татарлар]]	|| align=&quot;right&quot;|	7218	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,59 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	13972	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	2,00 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	16801	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	2,08 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	20152	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	2,14 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	17064	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	2,11 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	14209	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,91 %	|| align=&quot;right&quot;|	13946	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	1,85 %
|-																													
|	[[Белоруслар]]	|| align=&quot;right&quot;|	6957 || align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,53 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	12618	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,81 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	11511	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,43 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	12293	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,30 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	8781	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,09 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	5419	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,73 %	|| align=&quot;right&quot;|	4365	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,58 %
|-																													
|	[[Молдаваннар]]	|| align=&quot;right&quot;|	2304	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,51 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	4641	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,66 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	4381	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,54 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	4631	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,49 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	3391	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,42 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2411	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,32 %	|| align=&quot;right&quot;|	2284	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,30 %
|-																													
|	[[Азәрбайҗаннар]]	|| align=&quot;right&quot;|	326	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	596	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,09 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	939	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,12 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2038	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,22 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1847	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,23 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1823	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,25 %	|| align=&quot;right&quot;|	2191	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,29 %
|-																													
|	[[Чеченнар]]	|| align=&quot;right&quot;|	4077	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,90 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1394	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,20 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1298	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,16 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1945	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,21 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1767	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,22 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1710	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,23 %	|| align=&quot;right&quot;|	1821	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,24 %
|-																													
|	[[Ингушлар]]	|| align=&quot;right&quot;|	7540	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	1,66 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2032	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,29 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2013	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,25 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2088	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,22 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1891	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,23 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1728	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,23 %	|| align=&quot;right&quot;|	1747	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,23 %
|-																													
|	[[Башкортлар]]	|| align=&quot;right&quot;|	317	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1276	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,18 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1686	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,21 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2334	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,25 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1738	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,22 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1333	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,18 %	|| align=&quot;right&quot;|	1295	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,17 %
|-																													
|	[[Үзбәкләр]]	|| align=&quot;right&quot;|	331	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	366	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,05 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	883	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,11 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1029	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,11 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	767	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,10 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1092	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,15 %	|| align=&quot;right&quot;| || align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	
|-																													
|	[[Кореялеләр]]	|| align=&quot;right&quot;|	307	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	525	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,08 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	706	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,09 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	924	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,10 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1013	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,13 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1029	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,14 %	|| align=&quot;right&quot;|	1078	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,14 %
|-																													
|	[[Поляклар]]	|| align=&quot;right&quot;|	732	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,16 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1350	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,19 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1422	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,18 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1608	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,17 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1447	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,18 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	999	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,13 %	|| align=&quot;right&quot;|	881	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,12 %
|-																													
|	[[Болгарлар (славяннар)|Болгарлар]]	|| align=&quot;right&quot;|	1365	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,30 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1510	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,22 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1419	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,18 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1544	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,16 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1300	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,16 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	907	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,12 %	|| align=&quot;right&quot;|	901	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,12 %
|-																													
|	[[Чуашлар]]	|| align=&quot;right&quot;|	663	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,15 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1691	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,24 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1678	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,21 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1906	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,20 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1218	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,15 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	762	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,10 %	|| align=&quot;right&quot;|	606	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,08 %
|-																													
|	[[Мордвалар]]	|| align=&quot;right&quot;|	1226	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,27 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	2067	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,30 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1996	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,25 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1951	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,21 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1304	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,16 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	659	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,09 %	|| align=&quot;right&quot;|	470	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,06 %
|-																													
|	[[Удмуртлар]]	|| align=&quot;right&quot;|	320	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1636	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,23 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1508	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,19 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1431	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,15 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	975	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,12 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	631	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,08 %	|| align=&quot;right&quot;|	509	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,07 %
|-																													
|	[[Әрмәннәр]]	|| align=&quot;right&quot;|	238	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,05 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	295	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,04 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	512	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,06 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	634	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	666	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,08 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	594	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,08 %	|| align=&quot;right&quot;| || align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	
|-																													
|	[[Литвалылар]]	|| align=&quot;right&quot;|	395	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,09 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	1040	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,15 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	804	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,10 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	794	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,08 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	595	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,07 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	400	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,05 %	|| align=&quot;right&quot;| || align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	
|-																													
|	башкалар	|| align=&quot;right&quot;|	4505	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,99 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	5790	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,83 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	5966	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,74 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	6848	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,73 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	5013	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,62 %	&lt;/small&gt;|| align=&quot;right&quot;|	4235	|| align=&quot;right&quot;|&lt;small&gt;	0,57 %	|| align=&quot;right&quot;|	7273	|| align=&quot;right&quot; |&lt;small&gt;	0,96 %
|}

== Шәхесләр ==
* [[Даниал Әхмәтов]] ({{lang-kk|Даниа́л Ахме́тов}}, 1954, [[Павлодар]]), Казакъстан премьер-министры (2003—2007), Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе хакиме (2014). Фән докторы.
* [[Маһирә Шәмсетдинова]] (1890, Павлодар―1927), халык җырчысы, копмпозитор.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://pavlodar.gov.kz/ Акимат Павлодарской области]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806005710/https://pavlodar.gov.kz/ |date=2019-08-06 }}
* [http://pavlodarnews.kz/index.php?id=1  Новости Павлодарской области]

{{Казакъстан}}

[[Төркем:Казакъстан өлкәләре]]
[[Төркем:Павлодар өлкәсе]]
[[Төркем:Әлифба буенча административ-территориаль берәмлекләр]]</text>
      <sha1>1tr3zcw1tjmuvtvstqxpntx3y9qy5lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Идо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591094</id>
    <revision>
      <id>5840424</id>
      <parentid>5792768</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Искәрмәләр */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1221" sha1="f6qoppryyay11xw92fkxli8xojz6atr" xml:space="preserve">{{ФГОС.wiki|ел=2022}}
{{УК}}
'''Идо теле''' - ясалма тел. 1907 елда халыкара ярдәмчел тел кабул итү делегациясе тарафыннан эсперантоның камилләштерелгән юрамасы буларак кабул ителгән булган. Язуы латиница язуына нигезләнгән. Аның авторы булып бу Делегациядә эсперанто барлыкка китерүчесе [[Людвиг Заменһоф|Заменгоф]] өчен вәкил булган Франция эсперантисты Луи де Бофрон дип санала. Аннан кала яңа тел барлыкка китерүдә Франция математигы [[Луи Кутюра]], Россия-Германия физигы Вилгельм Оствальд һәм Дания лингвисты Отто Есперсен катнашканнар.
{{Interwiki|io|Frontispico|Идо|}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Мәкалә төпчеге}}

[[Төркем:Әлифба буенча телләр һәм диалектлар]]
[[Төркем:Ясалма телләр]]</text>
      <sha1>f6qoppryyay11xw92fkxli8xojz6atr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аш-су (традицияләр)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614989</id>
    <revision>
      <id>5840425</id>
      <parentid>5801093</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19889" sha1="mkynyhouewl6qc7rz8wvclimo9xsvhx" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:Food_from_Turkey_(cropped).jpg|мини|Төрек ашлары үрнәге]]
'''Аш-су''' — тарихи, географик, мәдәни һәм башка шартларга бәйле [[ризык]] әзерләү [[традиция]]ләре һәм [[Аш-су рецептлары|рецептлары]] җыелмасы. Аш-суның [[Этнография|этноска]], [[Регион|төбәккә]] карашлы һәм башка үзенчәлекләре бар. Аш-суга, беренче чиратта, билгеләнгән тирә җирдә сатып алырга мөмкин булган ингредиентлар тәэсир итә. Аш-суга шулай ук дини тыюлар һәм традицияләр көчле йогынты ясарга мөмкин.

== Төбәк ашлары ==
[[Глобаль аш-сулар]] - бөтен дөньяда кулланыла торган, һәм ашлык, [[Майлар|май]], төп азык-төлек продуктларын куллану буенча классификациягә бирелә торган аш-су традициясе. [[Төбәк ашлары]] кайбер ингредиентларның булуына һәм кулланылышына, җирле традицияләргә һәм пешерү практикасына, шулай ук гомуми мәдәни аермаларга карап бер берсеннән аерылырга мөмкин&lt;ref name=&quot;cuisine&quot;&gt;[http://www.eldrbarry.net/hatr/eldrcuis.htm «The American Food Revolutions: Cuisines in America.»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304213944/http://www.eldrbarry.net/hatr/eldrcuis.htm |date=2016-03-04 }} // Eldrbarry.net. Accessed June 2011.&lt;/ref&gt;.

[[Африка ашлары]]нда җирле җиләк-җимеш, ярма һәм яшелчәләр, шулай ук сөт һәм ит продуктлары комбинациясе кулланыла. Континентның кайбер өлешләрендә сөт, эремчек өстенлек итә. Ләкин тропик Африканың зур өлешендә сыер сөте бик сирәк, һәм терлекчелеккә тәэсир итүче төрле авырулар аркасында урында җитештерелми. Континентның төрле демографик составы ашау-эчү, савыт-саба һәм пешерү ысулларында күп төрле гадәтләрдә чагыла&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://www.africa.upenn.edu/Cookbook/about_cb_wh.html |title=The African Cookbook |author=Bea Sandler |others=Diane and Leo Dillon (Illust.) |publisher=Carol Publishing Group |year=1993 |isbn=0-8065-1398-5 |accessdate=18 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216154309/http://www.africa.upenn.edu/Cookbook/about_cb_wh.html |archivedate=16 December 2008 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216154309/http://www.africa.upenn.edu/Cookbook/about_cb_wh.html |date=2008-12-16 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.africa.upenn.edu/Cookbook/about_cb_wh.html |access-date=2023-01-10 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216154309/http://www.africa.upenn.edu/Cookbook/about_cb_wh.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Yassapoulet.JPG|мини|[[Ясса]] — тавык яки балык итеннән ясалган бөтен Көнбатыш Африкада популяр ризык.]]

[[Азия ашлары]] бик төрле, Көнчыгыш Азия, Көньяк Азия, Көньяк-Көнчыгыш Азия, Урта Азия һәм Көнбатыш Азия ашларын үз эченә ала. Көнчыгыш һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия өчен киң таралган ингредиентларга дөге, имбир, сарымсак, кунжут орлыгы, чили борычлары, кипкән суган, соя һәм тофу керә. Гадәттәге пешерү ысуллары: парда пешерү, парда кыздыру һәм тирән кыздыру. Дөге Азиянең күпчелек региональ ашларында еш очрый, төрле сортлар төрле төбәкләрдә популяр: басмати дөге Көньяк Азиядә популяр, Көньяк-Көнчыгыш Азиядә ясмин дөге, Кытайда - озын ашлык дөге, Япония һәм Кореяда - кыска бөртекле дөге&lt;ref name=quaker&gt;{{cite web|url=http://www.ricearoni.com/rar_flavorsOfTheWorld/asian/ |title=The flavors of Asia |publisher=[[Quaker Oats Company]] |accessdate=2008-12-19 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070604051405/http://www.ricearoni.com/rar_flavorsOfTheWorld/asian/ |archivedate=2007-06-04 }}&lt;/ref&gt;. [[Карри]] - шулай ук Көньяк, Көньяк-Көнчыгыш һәм Көнчыгыш Азиядә киң таралган ингредиент (аеруча япон карри). Шул ук вакытта, карри Көнбатыш һәм Урта Азия аш-суларында популяр түгел. Көньяк Азиядә барлыкка килгән карри ризыклары гадәттә [[йогырт]]ка, Көньяк-Көнчыгыш Азиядә [[кокос сөте]]нә, Көнчыгыш Азиядә пешкән иткә һәм яшелчәләргә нигезләнә&lt;ref name=kraft&gt;{{cite web |url=http://www.kraft.com.au/CookingSchool/CookingBasics/AsianCuisine/CuisineAreasOfAsia/ |title=Cuisine Areas Of Asia |publisher=[[Kraft Foods|Kraft Foods (Australia)]] |date=2007 |accessdate=2008-12-20 |quote= |archive-date=2011-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110225030658/http://www.kraft.com.au/CookingSchool/CookingBasics/AsianCuisine/CuisineAreasOfAsia/ |deadlink=no |archivedate=2011-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110225030658/http://www.kraft.com.au/CookingSchool/CookingBasics/AsianCuisine/CuisineAreasOfAsia/ }}&lt;/ref&gt;. Көньяк һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия ашлары еш кына Азиянең тропик өлкәләрендә үскән тәмләткечләр һәм үләннәр куллану белән аерылып тора.

[[Европа ашлары]] (яки &quot;Көнбатыш ашлары&quot;) континенталь Европа һәм башка Көнбатыш илләре (Төньяк Америка, Австралия, Океания һәм Латин Америкасы) ашларын үз эченә ала. Көнчыгыш Азиялеләр бу терминны Көнчыгыш Азия пешерү гадәтләре белән чагыштыру өчен куллана&lt;ref name=&quot;Leung&quot;&gt;Leung Man-tao (12 February 2007), «Eating and Cultural Stereotypes», ''Eat and Travel Weekly'', no. 312, p. 76. Hong Kong&lt;!--: PUBLISHER HERE--&gt;&lt;/ref&gt;.

Океанлык ашларына [[Австралия ашлары|Австралия]], [[Яңа Зеландия ашлары]] һәм Океания буендагы күпчелек утраулар һәм утрау төркемнәренең ашлары керә. Австралия ашлары Англия-Кельт иммигрант ашларыннан һәм Австралиянең абориген ашларыннан, шулай ук Азиянең тәэсиреннән тора. Яңа Зеландия ашларына шулай ук Европа ашлары һәм Маори җирле ашлары керә. Океания буйларында төп ризык продуктлары - Көньяк Тын океандагы Папуа Яңа Гвинеяның төп продукты булган [[Батат|татлы бәрәңге]] (төрле урында төрлечә атала) һәм [[таро ярмасы]]. Көньяк Тын океандагы күпчелек утрауларда океанга якын булу сәбәпле балык ите киң кулланыла.

Америкада Европа иммигрантлары үзләренең милли ашларын җирле ингредиентлар өстәп җайлаштырылды. Америка ашлары үзенә зур күләмдә континентның абориген халыклары ашларын кертә. Аларның йогынтысын күпмилләтле [[Латин Америка ашлары]]нда күрергә мөмкин. Континентта ашаган төп ризыкларның күбесе, мәсәлән, кукуруз, фасоль һәм бәрәңге, шунда ук үстерелә.
[[Файл:Pommes-1.jpg|мини|Фри бәрәңге]]

== Милли ашлар ==
Аш-су традицияләре һәм технологияләре илдән илгә, милләттән милләткә аерылып тора. Мәсәлән, [[Рус ашлары|рус]], [[Француз ашлары|француз]], [[Япон ашлары|япон]], [[Төрекмән ашлары|төрекмән]] һәм башка милләт яки этнос аш-суларының аларга хас үзенчәлекләре бар.

Бер ил чикләрендә төрле аш-су традицияләре чәчәк ата ала. Бу, мәсәлән, [[Итальян ашлары|Италия]] һәм Германия регионнары кухняларында бик сизелерлек. [[Елена Костюкович]] үзенең «Еда — итальянское счастье» китабында Италиянең региональ ашларында бу аерманың сәбәпләрен ачык күрсәтә. Аш-су традицияләренең төрлелеген [[Слоуфуд]] хәрәкәте чакыра.

Европаның аш-су традицияләрен, Европа йогынтысын алган [[Төньяк Америка]], [[Австралазия]], [[Океанлык]] һәм [[Латин Америкасы]] аш-суларын җыеп «[[Европа ашлары]]» терминын аералар.

[[Яһүд ашлары]] дини гореф-гадәтләр, аларның чикләүләре ([[кашрут]]) һәм шулай ук яһүдләрнең күчеп бөтен дөнья буенча таралуы тәэсирендә барлыкка килгән. Шуңа күрә дөньяның төрле илләрендә яһүд ризыклары бер берсеннән аерылып тора. Исраилның үзендә Исраил ашлары Ашкеназ, Сефард, Төньяк Африка, Көнчыгыш һәм Урта диңгез ашлары традицияләрен берләштерә.

Милли кухня традицияләрен танылган тикшерүче итеп [[Вильям Похлёбкин]] санала.

== Вегетериан ашлар ==
Вегетариан ашлары дөньяның төрле ашларының традицион [[вегетариан]] ризыкларын, шулай ук вегетариан булмаган ризыкларның вегетерианнар өчен җайлаштырып әзерләнгән версияләрен берләштерә. Аларда, иң мөһиме, үтерелгән җан иясеннән әзерләнгән ризык кулланылмый.

== Өйдә пешерелә торган ашлар ==
Көндәлек көнкүреш җиһазлары кулланып, катнашында арзан, гади продуктлар һәм ризыклар булган ашларны йорт шартларында пешеру өй ашлары традициясен төзи. Андый ашлар, гадәттә, аз күләмдә әзерләнә һәм, нигездә, әзерләнгән йортта ук кулланыла.

== Югары ашлар ==
«Югары ашлар» ([[Француз теле|фр]]. ''Haute cuisine, Grande cuisine'') дип ашларны пешерүгә, савыт-саба әзерләүгә, бизәүгә һәм ашларны презентацияләүгә аерым игътибар бирә торган җәмгыять туклану урыннары, рестораннар һәм кунакханәләре аш-су традицияләрен атыйлар. Аны, шулай ук, бөтен учреждениеның стилен билгеләүче, яңа ризыклар уйлап чыгаручы яки классик, танылган рецептларны төрле шартларга җайлаштыручы, ризык әзерләүне сәнгать дәрәҗәсенә күтәрүче [[шеф-повар]]ның авторлыгын истә тотып, «авторлы» дип тә атыйлар. Күптән түгел «югары ашлар» [[Огюст Эскофье]] тасвирлаган классик француз ашлары традициясе белән билгеләнде. Хәзерге вакытта бу мәҗбүри дип саналмый. [[Мишлен Кызыл гизүче]] теге яки бу ресторанга «югары аш» дәрәҗә исемен биргәли.

== Молекуляр ашлар ==
[[Файл:Esferificación_de_zumo_de_manzana.jpg|мини|Сок һәм башка сыеклыклардан шарчыклар формалашу - молекуляр гастрономия технологиясе.]]
&quot;Молекуляр ашлар&quot; яки молекуляр гастрономия - ризык әзерләү вакытында барган физикохимик процессларны өйрәнү белән бәйле тикшеренү өлкәсе.

== Крестьян ашлары ==
Крестьян ашлары [[крестьяннар]]ның гадәти көндәлек ризыкларыннан тора. Алар җирле, шул тирәдә киң таралган, арзан ингредиентлардан әзерләнә. Крестьяннар халыкның иң ярлы өлешләрнең берсе иде. Шуңа да аларның ризыклары, кагыйдә буларак, җиңел әзерләнә һәм тамакны тиз туйдыра, чөнки андый ризык үз вакытында иң беренче чиратта авыл хуҗалыгында физик хезмәт белән шөгыльләнүче ярлы кешеләрне тукландыру өчен кирәк иде. [[Файл:Still life Tor Marancia Vatican.jpg|thumb|Кош, балык, хөрмә, аспараг һәм диңгез продуктлары. I гасыр. Мозаика, [[Ватикан музейлары]].]]

== Тарихи караш ==
[[Массимо Монтанари]] үзенең эшләрендә аш-суларның һәм кулинарияны тикшеренгәндә икътисадны, авылы хуҗалыгын, мәдәниятны чагыштыра, европалыларның рационын формалаштыруда орлыклы культураларның һәм итнең нисбәтен, чиркәү календаренең ашау гадәтләренә йогынтысын өйрәнә, кукуруз һәм бәрәңгенең Европа ризыкларына үтеп керүен анализлый, шәраб һәм сыра культуралары конфликты турында сөйли, III-XX гасырда Европада ач һәм яхшы туклану циклларын өйрәнә.
* [[Борынгы Мисыр ашлары]]
* [[Борынгы грек ашлары]]
* [[Борынгы Рим ашлары]]
* [[Урта гасыр ашлары]]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
=== Инглиз телендә ===
* ''Andre, Jacques.'' Essen und Trinken im alten Rom = L'alimentation et la cuisine a Rome. — Stuttgart: Reclam, 1998. — ISBN 3150104386.
* ''Dembinska, Maria.'' Food and Drink in Medieval Poland: Rediscovering a Cuisine of the Past. translated by Magdalena Thomas, revised and adapted by William Woys Weaver. — University of Pennsylvania Press, Philadelphia. 1999. — ISBN 0-8122-3224-0.
* ''Dickie, John.'' Delizia! The epic history of the Italians and their food. 2008.
* ''Escoffier, Georges Auguste''. Escoffier: The Complete Guide to the Art of Modern Cookery. — New York: John Wiley and Sons. 2002. — ISBN 978-0-471-29016-2.
* ''Fellmeth, Ulrich.'' Brot und Politik. — Stuttgart: Metzler, 2001. — ISBN 3-476-01806-7.
* Larousse Gastronomique, Prosper Montagné, maître cuisinier, avec la collaboration du docteur Gottschalk. — Paris, Editions Larousse, 1938.
* ''Mennell, Stephen.'' All Manners of Food: eating and taste in England and France from the Middle Ages to the present. — Chicago: University of Illinois Press. 1996 (икенче басма). — ISBN 978-0-252-06490-6.
* ''Wheaton, Barbara.'' Savoring the Past: The French Kitchen and Table from 1300 to 1789. — New York: First Touchstone, 1996. — ISBN 978-0-684-81857-3.

=== Рус телендә ===
* ''[[Вайль, Пётр]] и [[Генис, Александр]].'' Русская кухня в изгнании. — «Независимая Газета» нәшрияты, 2002.
* ''Капатти А., Монтанари М.'' Итальянская кухня. История одной культуры. — М.: Новое литературное обозрение, 2006. («Культура повседневности» сериясы).
* ''[[Костюкович, Елена]].'' Еда. Итальянское счастье. — М.: [[Эксмо]], 2006.
* ''[[Монтанари, Массимо]].'' Голод и изобилие. Как питались европейцы. — СПб.: Alexandria, 2008. («Становление Европы» сериясы).
* ''Никитюк Е. В.'' [http://www.centant.pu.ru/centrum/publik/nikituk/byt/010.htm Пища и питье греков и римлян] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081005134351/http://www.centant.pu.ru/centrum/publik/nikituk/byt/010.htm |date=2008-10-05 }}. Быт античного общества: Махсус курс өчен укыту-методик әсбабы. — СПб. СПБГУ, 2005.
* ''[[Похлёбкин, Вильям]].'' Национальные кухни наших народов. — «Лёгкая и пищевая промышленность» нәшрияты, 1978 (304 бит) яки М.: Центрполиграф, 1997.
* ''Похлёбкин, Вильям.'' Из истории русской кулинарной культуры. — М.: Центрполиграф, 1997.
* ''Похлёбкин, Вильям.'' История важнейших пищевых продуктов. — М.: Центрполиграф, 1997.
* ''Похлёбкин, Вильям.'' Кухня века. — Полифакт, Итоги века, 2000.
* ''Сырников, Максим.'' Настоящая русская еда. — Эксмо, 2010.
* ''Сырников, Максим.'' Русская домашняя кухня. — Эксмо, 2009.
* ''Сюткины, Ольга и Павел.'' Непридуманная история русской кухни. — АСТ, Corpus, 2011.

{{Тәрҗемә ителгән мәкалә|ru|Кухня (традиции)}}
{{Тәрҗемә|en|Cuisine}}

[[Төркем:Аш-су]]</text>
      <sha1>mkynyhouewl6qc7rz8wvclimo9xsvhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малмыж татар укытучылар семинариясе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>661406</id>
    <revision>
      <id>5840267</id>
      <parentid>4142660</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10948" sha1="k6aepf36c378hdtxqoa0uqmyhmo6vpe" xml:space="preserve">{{Көллият кәртечкәсе
| исем      = Малмыж татар&lt;br/&gt; укытучылар семинариясе
| сокращение    = 
| оригинал      = 
| элеккеге       =  
| нигезләнгән       = 1918
| ябылган        = 1923
| реорганизован =
| год реорганизации =
| тип           = 
| студенты      = 
| преподаватели = 
| урын  = {{Байрак|РСФСР}} [[РСФСР]],&lt;br/&gt;  [[Нократ губернасы]],&lt;br/&gt; [[Малмыж  өязе]], [[Малмыж]]
| адрес         = 
| сайт          = 
| логотип       =
| Награды       =
 |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec = 
 |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
}}
'''Малмыж татар укытучылар семинариясе''' ({{lang-ru|Малмыжская татарская  учительская семинария}}) ― 1918-1923 елларда  [[Нократ губернасы]] [[Малмыж]] шәһәрендә [[татар теле]]ндә эшләп килгән милли педагогика уку йорты. 1923 елдан [[Малмыж вотяк-мари педагогия техникумы]] итеп үзгәртелгән. Татар, удмурт, мари мәктәпләре өчен йөздән артык укытучы әзерләгән. &lt;ref&gt;[https://kraeved.vp43.ru/wiki/Малмыж   Малмыж.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Вики-Поляны&lt;/ref&gt;

== Тарих ==
[[1918 ел]]ның 13 апрелендә Малмыж өяз халык мәгарифе бүлеге каршындагы татар секциясе [[Малмыж өязе]] үзәге [[Малмыж]] шәһәрендә Татар укытучылар семинариясен ачарга карар итә. Әлеге уку йортын оештыруның сәбәбе ― татар мәктәпләре челтәре үсеше белән бәйле [[укытучы]]ларга ихтыяҗ арту. 1921 елда шул ук сәбәп белән Малмыж рус педагогика техникумы ачылган (1936 елдан педагогика училищесы итеп үзгәртелгән). &lt;ref&gt;[https://vk.com/wall288616707_1945  100 лет назад.] «Малмыжский краеведческий музей» ВКонтакте, 24.08.2021{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

1918 елның 1 сентябреннән семинария үз эшен 28 укучы, 2 сыйныф бүлмәсе белән башлый. Барлык фәннәр буенча штатта бер укытучы, ул шулай ук уку йортының мөдире дә булган.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://alertino.com/ru/267754 Яранский марийский педагогический техникум.]  Архивный путеводитель{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

1919 елда әлеге уку йорты [[татар]] укучылар составы белән озак вакытлы '''Укытучылар курсларына''' әверелә. Штатлар арттырыла, [[рус теле]] укытучысы һәм табиб штатлары  бирелә. &lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;

Икенче уку елында 2 төркем ачыла, укырга 42 укучы кабул ителә. Укытучылар составы артуын дәвам итә, 3 урынына 6 укытучы укыта башлый. Курсларны бетергән укытучыларның беренче чыгарылышы 4 елдан соң була.&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;

== Хронология ==
1923 елда Укытучылар курслары [[Нократ губернасы]] [[Нулин|Нолин]] округы '''Малмыж вотяк-мари педагогика техникумы''' итеп үзгәртелә. Техникум аңа нигез салучылар – [[татарлар]] өчен генә түгел, губернаның барлык кече милләтләре (марилар, удмуртлар) өчен дә эшли башлый. [[Нократ губернасы|Губерния]] буенча: 59444 [[мари]], 38124 [[удмурт]], 17940 [[татар]], 13800 [[Коми-пермьнәр|пермяк]] исәпләнгән. 1902 елда Нократ губернасында дөньяви мәктәптә укучы рус булмаган милләтләр балаларының гомуми саны түбәндәгечә булган: удмурт балалары ― 24624, татарлар һәм [[башкортлар]] ― 2206 (мәктәп-[[мәдрәсә]]ләрдә укучы балаларны исәпкә алмыйча), марилар ― 7163 кеше (ш.и., 784 кеше ― миссионер мәктәпләрендә), башка халыклар вәкилләре ― 2013 кеше. &lt;ref&gt;''В. Б. Помелов''.  [https://pomelov-maket-itog2.pdf     ПРОСВЕЩЕНИЕ НЕРУССКИХ НАРОДОВ ВЯТСКОГО КРАЯ (XIX – НАЧАЛО ХХ ВВ.)]{{Deadlink|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]: Научное издательство Вятского государственного университета, 2019. Стр.219. ISBN 978-5-98228-177-7&lt;/ref&gt;

Социаль чыгышы буенча укучылар составы: укучыларның күпчелеге ― ярлы игенче һәм урта сыйныф балалары, хезмәткәрләр һәм эшчеләр гаиләләреннән берничә бала. Техникум турында [[Нократ губернасы|губернаның]] төрле өязләрендә билгеле була. Анда укырга теләүчеләр саны да арта бара. &lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;

1927-1928 уку елына 200 кеше кабул ителгән, шул исәптән [[ир-ат|егетләр]] — 150, [[хатын-кыз|кызлар]] – 50. Студентлар катлаулы шартларда белем ала: пособиеләр җитми, кабинетлар җиһазландырылмаган, стипендияләр (5, 10 сум) даими түләнми. Аларны 4ле һәм 5легә укучылар гына алган. Ата-аналардан ярдәм булмаган диярлек, шуңа күрә студентлар техникум бакчасында үстерелгән ризыклар, [[Яшелчә культуралары|яшелчә]] белән туклана. [[Укытучы]]ларның хезмәт хакы 50, 70 сумнан артмаган, техникум директорының хезмәт хакы — 95 сум.&lt;ref name=&quot;:0&quot;   /&gt;

1929 елның язында [[РСФСР]] [[Халык комиссарлары шурасы|Халык Комиссарлары Советының]] 1929 елның 8 июлендәге карары белән «Нацмен» педагогика техникумы '''Мари педагогика техникумы''' итеп  үзгәртелә. Уку йорты укытучылары, студентлары, уку һәм хуҗалык мөлкәте белән [[Котельнич]] округы [[Яраң|Яранск]] шәһәренә күчерелә.

1938 елда Мари педагогика техникумы '''Яранск педагогика училищесы''' итеп үзгәртелгән. [[Яраң|Яранскида]] эшләүнең беренче сигез елында (1929-1930 уку елыннан 1936-1937 уку елына кадәр) әлеге уку йорты күбесенчә [[мари]] милләтеннән булган укучылар белән эшли. 1941-1942 уку елыннан мари укучыларын училищега керү өчен әзерли торган әзерлек класслары ябыла бара — уку йортында [[руслар]] составы өстенлек итә башлый. Уку вакыты 3 ел булган.&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;

1931-1932 уку елыннан 1936-1937 уку елына кадәр Яранск педагогика училищесында мәктәп бүлегенә өстәмә рәвештә мәктәпкәчә һәм сәяси-агарту бүлекләре эшли, соңгысы мари мәдәни-агарту учреждениеләре өчен белгечләр әзерләп чыгарган. Яранск педагогия училищесында барлыгы 20 чыгарылыш (соңгысы [[1950 ел]]да) булган. 1180 башлангыч сыйныф укытучысы, 57 балалар бакчасы хезмәткәре әзерләнгән.&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;

[[1950-еллар]]да [[Киров өлкәсе|өлкәдә]] педагогика училищелары саны кими һәм [[Уржум]], [[Нулин|Нолин]] шәһәрләрендә ябылган педагогика училищелары белән бергә, Яранск педагогика училищесы да укучылары һәм укытучылары белән Киров өлкәсе  [[Советск (Киров өлкәсе)|Советск]] шәһәрендәге педагогика училищесына (2007 елдан Индустриаль-педагогика көллияте) күчерелә.&lt;ref&gt;[https://vk.com/wall-88220481_3      История колледжа.] Индустриально-педагогический колледж г. Советска{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Уку йортын тәмамлаучылар ==
* [[Николай Тишин]] (1927 елда)

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://olnd.ru/02/08_shkola.html  Учебные заведения города Яранска] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230109131646/http://olnd.ru/02/08_shkola.html |date=2023-01-09 }}{{ref-ru}}
* ''С. М. Карачева.'' [https://alertino.com/ru/267754   Яранский марийский педагогический техникум.] Архивный путеводитель, 09.02.1998{{ref-ru}}
* [http://yararhiv.ucoz.ru/_ld/0/61__176.pdf  Архивный фонд № 176. Яранский марийский педагогический техникум.] МБУ «Яранский районный архив»{{ref-ru}}
{{Милли кадрлар әзерләүче ябылган уку йортлары}}
[[Төркем:1918 елда нигезләнгән уку йортлары]]
[[Төркем:Киров өлкәсе мәгарифе]]
[[Төркем:Малмыж]]</text>
      <sha1>k6aepf36c378hdtxqoa0uqmyhmo6vpe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мотыйгия мәдрәсәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>661749</id>
    <revision>
      <id>5840312</id>
      <parentid>4111723</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T22:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8687" sha1="ku07ycldwqpht9xjyd2iwlwhdcqx2pm" xml:space="preserve">{{Университет турында мәгълүмат 
|исеме        = «Мотыйгия» мәдрәсәсе
|кыскарту     = 
|эмблема      = 
|сурәт_исеме  = 
|оригиналь исем = «Мотыйгия» мәдрәсәсе
|халыкара исем = 
|элек исем    = 
|девиз        =
|оештырылган  = XIX гасыр уртасы
|closed = 1917 елдан соң
|тип          = 
|президент    = 
|ректор        = 
|студентлар   = 
|бакалавриат  = 
|магистратура =
|аспирантура  =
|докторантура =
|докторлар    =
|профессорлар =
|укытучылар   =
|урнашу       = {{байраклаштыру|Русия империясе}} Җаек губернасы, Җаек
|кампус       = 
|сайт         = 
|адрес        = [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] шәһәре, 8 Март урамы, 42 йорт
}}
[[Файл:Мотыйгыя мәдрәсәсе укучылары.jpg|200px|thumb|right|Уральск шәһәренең &quot;Мотыйгыя&quot; мәдрәсәсе укучылары. Беренче рәттә уңнан икенче — Габдулла Тукай, 1905 ел. Җаек.]]
'''«Мотыйгия» мәдрәсәсе''' —  XIX гасыр уртасында [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] шәһәренең [[Кызыл мәчет (Җаек)|Кызыл мәчет]] (''Татар мәчете'') каршында ачылган дини уку йорты, [[Җәдитчелек|җәдиди]] мәдрәсә, XIX гасырның танылган мөселман уку йортларының берсе.&lt;ref name=&quot;КВ&quot;&gt;[https://kazved.ru/news/poeticheskaya-kaaba-gabdully-tukaya Нагим Мухибуллин. Поэтическая Кааба Габдуллы Тукая.]&lt;/ref&gt; Мәдрсә белән мәчетнең [[имам-хатыйб]]ы [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] (1845―1920) җитәкләгән.&lt;ref&gt;[http://gabdullatukay.ru/museums/museum-ural/ Уральскида Тукай музее.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rdums.ru/stati/10038176/ |title=Восхищая своей образованностью |access-date=2018-11-04 |archive-date=2018-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009083938/http://rdums.ru/stati/10038176/ |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://kazan-journal.ru/about-us/item/665-nauka-babaya  Наука бабая. Журнал &quot;Казань&quot;, № 6, 2014.]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
«Мотыйгия» мәдрәсәсе XIX гасыр уртасында [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] шәһәренең [[Татар бистәсе (Җаек)|Татар бистәсендә]], [[Кызыл мәчет (Җаек)|Кызыл мәчет]] каршында мәчетнең [[имам-хатыйб]]ы [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] (1845―1920) тарафыннан&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%9C%D0%9E%D0%A2%D0%AB%D0%99%D0%93%D0%98%D0%AF_(%D0%9C%D1%83%D1%82%D1%8B%D0%B3%D0%B8%D1%8F) «Татарская энциклопедия» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002-14.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ТС&quot;&gt;[http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%9C%D0%9E%D0%A2%D0%AB%D0%99%D0%93%D0%98%D0%AF_(%D0%9C%D1%83%D1%82%D1%8B%D0%B3%D0%B8%D1%8F) «Татарский энциклопедический словарь» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.]&lt;/ref&gt; [[Мортаза Гобәйдуллин|Мортаза бай Гобәйдуллин]] акчасына нигезләнгән, ул ук мәдрәсәнең мактаулы назыйре булып торган.&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot;&gt;[https://kzref.org/tatar-pedagogik-fikere-antologiyase.html?page=49 Татар педагогик фикере антологиясе: ике томда. I т. (борынгы төрки чор — XX гасыр башы).— Казан : Татар. кит. нәшр., 2014.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230122101548/https://kzref.org/tatar-pedagogik-fikere-antologiyase.html?page=49 |date=2023-01-22 }}&lt;/ref&gt;

Мәдрәсәдә «[[Гыйльми мәҗлес]]» әдәби түгәрәге эшләгән. [[Мәгариф (гәҗит, Җаек)|Әл-мәгариф]] кулъязма газетасы басылган, «[[Әл-гасыр әл-Җәдид]]» кулъязма журналы нәшер ителгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТС&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot; /&gt; Мәдрәсә каршында өч еллык рус мәктәбе дә ачылган.&lt;ref name=&quot;КВ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Исмәгыйль Рәмиев, Рәис Даутов. Әдәби сүзлек. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2001. — Б. 399.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot; /&gt;

Биредә XIX йөзнең ахырында Мотыйгулла хәзрәт Төхфәтуллин  мәдрәсәдә укыту программасын заманлаштыра, кайбер җәдиди реформалар үткәрелә,&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot; /&gt; хатыны кызлар өчен мәдрәсә ача, [[1908 ел]]да кызлар һәм ирләр мәдрәсәләрен берләштерә. Кызлар хоры оештыра, җырлар яза.&lt;ref&gt;«Туган җирем - Кайбычым». Идел-пресс. Казан. 2007.&lt;/ref&gt; Фәлсәфә, астрономия буенча лекцияләр укый, шәкертләрне [[Гомәр Хәйям]], [[Фирдәүси]] һәм борынгы заманның башка күренекле шагыйрьләре хезмәтләре белән таныштыра.&lt;ref name=&quot;КВ&quot; /&gt;

1917 елдан соң ябыла.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТС&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot; /&gt;

Мөгаллимнәре арасында [[Камил Мотыйгый]], [[Фәтхетдин Рәхмәтуллин]], [[Гомәр Хөсәенов]], [[Әхмәтша Сираҗетдинов]] бар.&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot; /&gt;

«Мотыйгия» мәдрәсә­се­нең нигезе сакланып калмаган. «Мотыйгия» мәдрәсәсе хәзерге 8 Март урамындагы 42нче йортта урнашкан булган.&lt;ref&gt;[http://syuyumbike.ru/news/pozdravlenie/tukayly-uylar-kytayga-yullar Р. Газизуллина, А. Газизуллина, Г.Галимҗанова. «Тукайлы уйлар – Кытайга юллар...»]&lt;/ref&gt;

== Күренекле укучылары ==

Мәчет каршындагы мәдрәсәдә 1895-1907 елларда [[Габдулла Тукай]] укыган.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rt-online.ru/u-moego-deda-uchilsya-gabdulla-tukaj/ |title=У моего деда учился Габдулла Тукай |access-date=2018-11-04 |archive-date=2018-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181104194530/http://rt-online.ru/u-moego-deda-uchilsya-gabdulla-tukaj/ |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.info-islam.ru/publ/tatary_i_islam/tatarskie_mecheti/tatarskie_mecheti_krasnaja_mechet_uralsk_kazakhstan/40-1-0-30051 Татарские мечети: Красная мечеть (Уральск, Казахстан).]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

«Мотыйгия» мәдрәсәсендә җырчы (баритон), журналист, нашир, жырлар авторы [[Камил Мотыйгый]] укый, 1902–1907 елларда мәдрәсәдә укыта.&lt;ref&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/motyjgyj-kamil-motyjgulla-uly Мотыйгый Камил Мотыйгулла улы. Онлайн - энциклопедия Tatarica.]&lt;/ref&gt;

Шулай ук, [[Мирхәйдәр Чулпаный]],&lt;ref&gt;[http://ft.antat.ru/uploads/351435e997d3d0716f-%D0%A4%D0%A2-2020-1-43-48.pdf Насыйбуллина. Н.Ш. Тукайның остазы – Мирхәйдәр Чулпаный.  Фәнни Татарстан. №1. 2020.)]&lt;/ref&gt; [[Ярулла Моради]], [[Әхмәтсафа Байтирәков]] һ. б. биредә белем алган.&lt;ref name=&quot;ТПФА&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

{{Тукай}}

[[Төркем:Әлифба буенча мәдрәсәләр]]
[[Төркем:Ябылган уку йортлары]]
[[Төркем:Җаек биналары һәм корылмалары]]</text>
      <sha1>ku07ycldwqpht9xjyd2iwlwhdcqx2pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Миргасыйм мәчете (Апас)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>662691</id>
    <revision>
      <id>5840426</id>
      <parentid>5756609</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2576" sha1="3wmftxepwe6rvwwyap4l21kposbrlp9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{УК}}
{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре       = Мәчет
|Татар атамасы           =  Миргасыйм мәчете
|Үз атамасы              = 
|Рәсем                   = 
|Рәсем язуы              = 
|Рәсем зурлыгы           = 
|Хәзерге халәте          = 
|Ил                      = Россия
|Урнашу урыны статусы    = авыл
|Урнашу урыны            = ТР, Апас районы, Апас
|Координатлары           = 
|Дин                     = ислам
|Мәхәллә                 =
|Кайсы дини агымга карый =
|Бина төре               = мәчет
|Архитектура стиле       =
|Проект авторы           = 
|Төзүче                  = 
|Нигезләүче              =
|Беренче телгә алу       =
|Нигезләү                =
|Төп даталар             = 
|Юк ителгән              =
|Төзелешнең башлануы     = 
|Төзелешнең тәмамлануы   = 
|Янкормалары             =
|Ядкәрләре               =
|Халәте                  = 
|Сайт                    =
|Commons                 =
}}

'''Миргасыйм мәчете''' - [[Татарстан]]ның [[Апас районы]] [[Апас]] штп-сында урнашкан мәчет.

== Тарихы ==
Мәчет 2012 елда ачыла.&lt;ref&gt;[http://apastovo.ru/news/reklamnyiy-banner/mechet-mirgasyym-otmetila-svoe-desyatiletie-po-etomu-sluchayu-mechet-prinyala-svoikh-uchenikov-i-mnogikh-gostey Мечеть «Миргасыйм» отметила свое десятилетие По этому случаю мечеть приняла своих учеников и многих гостей.]&lt;/ref&gt;

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Ислам|Апас районы}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* [http://dumrt.ru/ Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.]
* [https://www.list-org.com/list?okato=92210 Апас районы оешмалары.]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}{{Татарстан мәчетләре}}

[[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]]
[[Төркем:Апас районы мәчетләре]]</text>
      <sha1>3wmftxepwe6rvwwyap4l21kposbrlp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апас мәчете</title>
    <ns>0</ns>
    <id>662694</id>
    <revision>
      <id>5840427</id>
      <parentid>5623389</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3495" sha1="ef4wbosgtevrt0ervpx2shiapo78xgo" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{УК}}
{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре       = Мәчет
|Татар атамасы           =  Апас мәчете
|Үз атамасы              = 
|Рәсем                   = 
|Рәсем язуы              = 
|Рәсем зурлыгы           = 
|Хәзерге халәте          = 
|Ил                      = Россия
|Урнашу урыны статусы    = авыл
|Урнашу урыны            = ТР, Апас районы, Апас
|Координатлары           = 
|Дин                     = ислам
|Мәхәллә                 =
|Кайсы дини агымга карый =
|Бина төре               = мәчет
|Архитектура стиле       =
|Проект авторы           = 
|Төзүче                  = 
|Нигезләүче              =
|Беренче телгә алу       =
|Нигезләү                =
|Төп даталар             = 
|Юк ителгән              =
|Төзелешнең башлануы     = 
|Төзелешнең тәмамлануы   = 
|Янкормалары             =
|Ядкәрләре               =
|Халәте                  = 
|Сайт                    =
|Commons                 =
}}

'''Апас мәчете''' - [[Татарстан]]ның [[Апас районы]] [[Апас]] штп-сында урнашкан мәчет, республика ([[Татарстан Республикасы]]) әһәмиятендәге тарихи һәм мәдәни һәйкәл.&lt;ref&gt;[https://kartarf.ru/dostoprimechatelnosti/208997-mechet-nachalo-xx-veka Постановление Кабинета Министров Республики Татарстан &quot;О включении в Список памятников истории и культуры республиканского (Республика Татарстан) значения памятников истории и архитектурных сооружений г. Казани и районов Республики Татарстан, исключении из списка памятников истории и культуры памятников, утративших историческое значение, передаче на баланс Министерства культуры Республики Татарстан памятников истории и культуры&quot; № 39 от 28.01.1993 г.]&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[XX гасыр]] башында төзелә.

Мәчет 1989 елда мөселманнарга кайтарыла.&lt;ref&gt;[https://tatarica.org/ru/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apastovo Апас. Онлайн - энциклопедия Tatarica]&lt;/ref&gt;

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Ислам|Апас районы}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* [http://dumrt.ru/ Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.]
* [https://www.list-org.com/list?okato=92210 Апас районы оешмалары.]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}{{Татарстан мәчетләре}}

[[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]]
[[Төркем:Апас районы мәчетләре]]</text>
      <sha1>ef4wbosgtevrt0ervpx2shiapo78xgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Килдебәкова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>662770</id>
    <revision>
      <id>5840287</id>
      <parentid>4419658</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23735" sha1="tuc7e04i9y7tf9xm8szkzi9nsuffy3r" xml:space="preserve">{{Татар4.0|ел=2023}}
{{УкраинМәдәниДипломатиясе|ел=2023}}
{{Шәхес
| исем = Мария Килдебәкова
| рәсем = М.С.Килдебәкова.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = 
| рәсем язуы = 
| тулы исем = {{lang-uk|Марія Семенівна Карача}}
| һөнәр = рәссам
| туу датасы = 20.07.1932
| туу җире = [[СССР]], [[Украина ССР]], [[Одесса өлкәсе]], {{туу җире|Одесса|Одессада}}
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]→&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = [[украин]] 
| үлем датасы = 4.08.2017
| үлем җире = [[РФ]], [[ТР]], {{үлем җире|Казан| Казанда}}
| әти = 
| әни = 
| ир = 
| хатын = [[Рөстәм Килдебәков]], ''рәссам, [[Тукай премиясе]] (2011)''
| балалар = кызы Диана
| бүләк һәм премияләр = {{Габдулла Тукай исемендәге премия}}&lt;br/&gt;[[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]]
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Фш|Килдебәков}}
'''Мария Килдебәкова''', Мария Семён кызы Килдебәкова (''Мария Семёновна Кильдибекова, кыз фамилиясе'' '''Карача''', {{lang-uk|Марія Семенівна Карача}},  ''[[1932 ел]]ның [[20 июль|20 июле]], [[СССР]], [[Украина ССР]], [[Одесса өлкәсе]], [[Одесса]] – [[2017 ел]]ның [[4 август]]ы, [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]'') ― рәссам, декоратив-гамәли сәнгать эшлеклесе, гобелен ясау остасы. 1984 елдан СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы. [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (2002), [[Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] лауреаты (2011).
{{External media |рәсем1=[https://vk.com/wall-139071967_991  Кайбер гобеленнары фотосурәте].}}

== Тәрҗемәи хәле ==
1932 елның  20 июлендә [[Одесса]]да туган.{{sfn|Хисамова|2006|с=291}} Милләте буенча ― [[украиннар|украин]],{{sfn|Червонная|1975|с=89}} [[греклар|грек]] һәм [[Болгарлар (славяннар)|болгар]] тамырлары булган гаиләдән.{{sfn|Червонная|1984|с=150}}&lt;ref name=&quot;madanizhomga&quot;&gt;{{cite web|author=Миләүшә Галиуллина|url=http://madanizhomga.ru/news/cngat/kildebk-onygy-rstm|title=Килдебәк оныгы Рөстәм|publisher=[[Мәдәни Җомга]]|date=2 марта 2020|accessdate=12 октября 2022|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012104940/http://madanizhomga.ru/news/cngat/kildebk-onygy-rstm|deadlink=no|archivedate=2022-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221012104940/http://madanizhomga.ru/news/cngat/kildebk-onygy-rstm}}&lt;/ref&gt;

1951 елда ул Львов гамәли сәнгать училищесына укырга кергән (Карл Йосифович Звиринский һәм Владимир Ильич Черкасовларда укыган). Училищены 1956 елда «нәфис текстиль» белгечлеге буенча тәмамлаган, диплом эше сыйфатында «Украинские узоры» (Украина бизәкләре) гобеленын ясаган.{{sfn|Червонная|1984|с=150}}{{sfn|Вольценбург и др.|1995|с=435}}{{sfn|Хисамова|2006|с=291}} Шунда, [[Львов]]та,  Львов дәүләт декоратив-гамәли сәнгать институтының икенче курс студенты, [[Казан]]нан килгән [[Рөстәм Килдебәков]] белән таныша, аңа кияүгә чыга һәм кызлары Диана туа.{{sfn|Валеева|2016|с=4}}&lt;ref name=&quot;madanizhomga&quot; /&gt; 1960 елда, ире институтны тәмамлаганнан соң, гаиләсе белән Казанга күчеп килә.{{sfn|Червонная|1984|с=150}}&lt;ref name=&quot;madanizhomga&quot; /&gt;

Берникадәр вакыт [[Казан]]да урта мәктәптә укыта.{{sfn|Вольценбург и др.|1995|с=435}} 1974 елда Татар Сәнгать фонды каршында гобелен иҗат остаханәсен һәм декоратив-гамәли сәнгать секциясен оештыруның инициаторы һәм җитәкчесе була, әлеге секциягә ире  [[Рөстәм Килдебәков|Р. Ә. Килдебәковтан]] тыш, [[Анатолий Егоров (1948)|А. Н. Егоров]], [[Галина Маликова|Г. Н. Маликова]], шулай ук башка осталар керә.{{sfn|Хасанов|1998|с=274}}{{sfn|Хисамова|2006|с=291—292}} 1984 елда СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы була. {{sfn|Файнберг|1983|с=217}}{{sfn|Червонная|1984|с=150}} 1980 елдан Татарстан АССР Рәссамнар берлеге идарәсе әгъзасы итеп сайлана, {{sfn|Червонная|1984|с=21—22}} аннары Россия Рәссамнар берлегенең Татарстан Республикасындагы бүлеге әгъзасы була.&lt;ref name=&quot;nekrolog&quot; /&gt;

1966 елдан башлап, [[Татарстан|республика]], зона һәм бөтенроссия дәрәҗәсендә узган декоратив-гамәли сәнгать күргәзмәләрендә даими катнашып килә.{{sfn|Червонная|1975|с=89—90}}{{sfn|Хисамова|2006|с=292}} Беренче шәхси күргәзмәсе 1982 елда оештырылган.{{sfn|Вольценбург и др.|1995|с=435}}  Әсәрләре Татарстан Республикасының [[ТР дәүләт сынлы сәнгать музее|Дәүләт сынлы сәнгать музее]] һәм  [[Татарстан Республикасының милли музее|Милли музее]], [[«Казан» милли-мәдәни үзәге|«Казан» милли-мәдәни үзәгенең]] милли мәдәният музее, [[Болгар дәүләт тарихи-архитектура музей-тыюлыгы]], [[Яшел Үзән тарихи-мәдәни мирасы музее]] {{comment|тупланмаларында|коллекцияләрендә}}  саклана. {{sfn|Хисамова|2006|с=292}}

2017 елның 4 августында Казанда озак авырудан соң вафат була.&lt;ref name=&quot;nekrolog&quot;&gt;{{cite web|url=https://rt-online.ru/kildibekova-mariya-semenovna/|title=Кильдибекова Мария Семёновна. Некролог|publisher=[[Республика Татарстан (газета)|Газета «Республика Татарстан»]]|date=4 августа 2017|accessdate=29 сентября 2022|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012104944/https://rt-online.ru/kildibekova-mariya-semenovna/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/982138.htm|title=Скорбная весть|publisher=Министерство культуры Республики Татарстан|date=4 августа 2017|accessdate=12 октября 2022}}{{Deadlink|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Хушлашу [[Арча зираты]] храмы янында уза, «[[Салмачы]]» рус зиратында җирләнә.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rt-online.ru/ushla-iz-zhizni-vydayushhijsya-hudozhnik-mariya-semenovna-kildibekova/|title=Ушла из жизни выдающийся художник Мария Семеновна Кильдибекова|publisher=[[Республика Татарстан (газета)|Газета «Республика Татарстан»]]|date=4 августа 2017|accessdate=11 октября 2022}}&lt;/ref&gt;

== Иҗаты ==
Танылган һәм әйдәп баручы [[гобелен]] ясау остасы буларак билгеле, баштарак Татарстанның бу өлкәдә профессиональ белеме булган бердәнбер рәссамы була.{{sfn|Червонная|1978|с=146}}{{sfn|Червонная|1984|с=150}}{{sfn|Хисамова|2006|с=291}} Гобелен өлкәсендәге иҗаты үсешенә сәнгатьнең төрле төрләрендә оригиналь образлы чишелешләр эзләүче ире Р. Ә. Килдебәков тәэсирле йогынты ясый.{{sfn|Червонная|1984|с=151}}{{sfn|Валеева|2016|с=8}} Иренең эскизлары буенча ясалган гобеленнары Р. Ә. Килдебәковның сынлы сәнгать  әсәрләре белән тематик һәм стилистик яктан аваздаш була, чөнки әлеге эшләр [[татар халкы]]ның тормышы, [[Татар тарихы хронологиясе|тарихы]], [[Татар фольклоры|фольклоры]] сюжетларына, милли бәйрәмнәргә, әкиятләргә, йолаларга багышланган.{{sfn|Хисамова|2006|с=291}}{{sfn|Валеева|2016|с=8}} Озак еллар дәвамында Татарстанда гобелен сәнгате М. С. Килдебәкованың энтузиазмында гына яшәп килә, чөнки рәссам Казанга күчеп килгәнче, гобелен сәнгате төбәкнең сәнгать традицияләрендә булмаган яисә үзеннән соң сакланып калган үрнәкләрне калдырмыйча юкка чыккан.{{sfn|Червонная|1984|с=150}}{{sfn|Валеева|2016|с=8}}&lt;ref name=&quot;madanizhomga&quot; /&gt;
[[Файл:Kamal theatre, interiors (2023-01-26) 17.jpg|245px|мини|«Г. Тукай» гобелены, [[Камал театры]]]]
Ул, нигездә, туку станокларнын камилләштереп, катлаулы һәм күп хезмәт таләп итә торган техникада – кулдан йон [[келәм]] туку техникасында эшли. Гобеленнары җентекләп башкарылган булу, композициянең камиллеге, колорит гармониясе белән аерылып тора, аларны  җанлы фантазия һәм материалның декоратив сыйфатларын ачыклауда катгый таләп булу берләштереп тора. Тематик һәм орнаменталь гобелен жанрында эшләп, рәссам төрле сюжетларга кыю мөрәҗәгать итә, үз әсәрләрендә татар темаларын һәм образларын, стилизацияләнгән милли орнаментны, халык типажларын һәм костюмнарын, кеше фигураларын һәм пейзаж элементларын, совет эмблематикасын чагылдыра.{{sfn|Файнберг|1983|с=125}}{{sfn|Червонная|1984|с=150—151}}{{sfn|Хисамова|2006|с=291}} Татарстанда гобелен сәнгатен башлап җибәрүче  буларак, М. С. Килдебәкова татар сәнгате өчен беренче сюжетлы гобелен – «Музыкантлар» (1964) авторы булып тора.{{sfn|Сираиева|2012|с=78}}&lt;ref&gt;{{cite web|author= М. Е. Ильина |url=https://tatarica.org/ru/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/gobelen|title=Гобелен|publisher=Татарская энциклопедия|date=|accessdate=12 октября 2022}}&lt;/ref&gt; Ире Р. Ә. Килдебәков белән кулдан туку һөнәрен торгызу, бу һөнәрне үстерү, сәнгати фикерне ачыграк белдерү өчен техник алымнарны куллануны кертү юнәлешендә зур эш башкаралар.{{sfn|Ткаченко|2006|с=147}}

Төп әсәрләре: «Сабантуй» (1969), «Алтынчәч» (1970), «Очыгыз, күгәрченнәр» (1971), «Гөлчәчәк» (1973), «Бакчада» (1974), «Кояшкай» (1975), «Татарстан» (1976,  Казан көнкүреш  йортының демонстрация залы өчен), «1918 ел» (1979), «Икар» (1970-еллар, чит ил белгечләре йорты өчен), «Яз» (1980), «Иртә» (1982), «Төнге күбәләкләр» (1982-1983), «Г. Тукай» һәм «Башлам» (1986, [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры]] өчен), «Балачак дөньясы» сериясе (1980- еллар, [[Казан курчак театры]] өчен), «Мисырга качу» (1990), «Икәү» (1995), «Өйдә» (1997), «Татар сөлгесе» (2000), «Саилче» (2000), «Инеш буенда» (2002) һ. б.{{sfn|Вольценбург и др.|1995|с=435}}{{sfn|Хасанов|1998|с=274}}{{sfn|Хисамова|2006|с=291—292}}

[[Татар театры]]ның йөз еллыгына багышлап, [[Сәйяр|беренче милли труппа]] сурәтләнгән «Сәйяр труппасы» (2007), шулай ук [[Татар халык әкиятләре|халык әкиятләре]] мотивлары буенча «Халык әкиятләре» («Су анасы», «Сак-Сок», «Шүрәле») триптихы аеруча зур танылу алган.{{sfn|Валеева|2016|с=8}}&lt;ref name=&quot;madanizhomga&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sultanova&quot;&gt;{{cite web|author=[[Рауза Солтанова]]|url=https://rt-online.ru/p-rubr-kult-36504/|title=Связанные цветной нитью мастерства|publisher=[[Республика Татарстан (газета)|Газета «Республика Татарстан»]]|date=5 апреля 2011|accessdate=12 октября 2022|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012104940/https://rt-online.ru/p-rubr-kult-36504/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; Килдебәковларның әсәрләре стиль чисталыгы белән аерылып тора, югары сәнгать осталыгы һәм халык традицияләре белән тирән бәйләнештә булу нәтиҗәсендә алар һәрвакыт таныла һәм уникаль булып кала.{{sfn|Ткаченко|2006|с=150}}

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2002 – [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]]{{sfn|Хисамова|2006|с=291}}.
* 2011 – [[Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] (Р. Ә. Килдебәков белән бергә) – ''Татарстан Республикасында иҗтимагый биналарның  {{comment|эчке|интерьеры}} һәм {{comment|тышкы|экстерьеры}} ягы өчен булдырылган монументаль һәм декоратив-гамәли сәнгать әсәрләре һәм картиналар сериясе өчен: «Волга», «Татарстан» кунакханә комплексларында, Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында «мозаика» һәм «сграфито» монументаль сәнгате әсәрләре һәм башкалар; «Сәйяр труппасы», «Халык әкиятләре мотивлары буенча» триптих: «Су анасы», «Сак-Сок», «Шүрәле»; татар халкының тарихына һәм мәдәниятенә багышланган «Кукмара киез итекләре», «Шагыйрәләр», «Хаҗилар», «Кайту», «Биюче дәрвиш» һәм башка картиналары өчен''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rt-online.ru/p-doc-ukazrt-68063/|title=Указ Президента Республики Татарстан № УП-240 от 25 апреля 2011 года «О присуждении Государственных премий Республики Татарстан имени Габдуллы Тукая 2011 года»|publisher=[[Республика Татарстан (газета)|Газета «Республика Татарстан»]]|date=27 апреля 2022|accessdate=28 сентября 2022|archive-date=2022-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505225627/https://rt-online.ru/p-doc-ukazrt-68063/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; Татарстан Республикасы Президенты [[Рөстәм Миңнеханов|Р. Н. Миңнеханов]] тарафыннан Г. Камал театры каршындагы мәйданда узган тантаналы чарада тапшырылган.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://president.tatarstan.ru/index.htm/news/101198.htm|title=Президент Татарстана вручил государственные премии им. Г. Тукая за 2011 год|publisher=Президент Республики Татарстан|date=30 августа 2011|accessdate=28 сентября 2022|archive-date=2022-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505225627/https://president.tatarstan.ru/index.htm/news/101198.htm|deadlink=no|archivedate=2022-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220505225627/https://president.tatarstan.ru/index.htm/news/101198.htm}}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
{{Refbegin|2}}
* Кильдибекова Мария Семёновна // Художники народов СССР. Биобиблиографический словарь в 6 томах / сост. О. Э. Вольценбург, изд. Ю. А. Быстров, М. Ю. Евсевьев. — Санкт-Петербург: Гуманитарное агентство «Академический проект», 1995. — Т. 4, кн. 2: Каев — Кобозев. — С. 435. — 624 с. — ISBN 5733100419.  
* Кильдибекова Мария Семёновна / гл. ред. М. Х. Хасанов. — Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 1998. — С. 274. — 703 с. — ISBN 0953065030. (рус.) 
* Рустем Кильдибеков / авт. вст. ст., сост. Д. К. Валеева. — Казань: Заман, 2016. — 159 с. — ISBN 9785442800951.  
* ''Сираиева А. К.'' Гобелен Татарстана сегодня // Декоративно-прикладное искусство и дизайн: грани соприкосновения. Материалы Всероссийской научно-практической конференции (г.Нижневартовск, 7 февраля 2012 года) / отв. ред. М. М. Новикова. — Нижневартовск: Издательство Нижневартовского государственного гуманитарного университета, 2012. — С. 77—81. — 114 с. — ISBN 9785899889752.  
* ''Ткаченко В. А.'' Попытка разговора с веками. Становление и развитие монументального искусства в советский период Татарстана. — Журнал «Казань»[tt]. — Казань, 2006. — № 8—9. — С. 140—150. — 272 с.  
* ''Файнберг А. Б.'' Художники Татарии. — Ленинград: Издательство «Художник РСФСР», 1983. — 232 с.  
* ''Хисамова Д. Д.'' Кильдибекова Мария Семёновна / гл. ред. М. Х. Хасанов. — Татарская энциклопедия. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 2006. — Т. 3: К — Л. — С. 291—292. — 663 с. — ISBN 9785852470355.  
* ''Червонная С. М.'' Кильдибекова Мария Семёновна // Художники Советской Татарии: биографический справочник. — Казань: Татарское книжное издательство, 1975. — С. 90—91. — 214 с.  
* ''Червонная С. М.'' Искусство Советской Татарии: Живопись. Скульптура. Графика. — Москва: Издательство «Изобразительное искусство», 1978. — 295 с. 
* ''Червонная С. М.'' Художники советской Татарии (мастера изобразительного искусства Союза художников ТАССР). — Казань: Татарское книжное издательство, 1984. — 462 с. 
{{Refend}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* {{cite web|url=http://gabdullatukay.ru/rus/tukay-prize/laureates/2011-god/kildibekov-rustem-ahmedovich-i-kildibekova-mariya-semenovna-hudozhniki/|title=Мария Семёновна Кильдибекова|publisher=Сетевое издание «Тукай дөньясы»}}{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}

== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе}}
{{Тукай премиясе лауреатлары 2010-еллар}}

{{DEFAULTSORT:Килдебәкова, Мария}}
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]
[[Төркем:XX гасыр рәссамнары]]
[[Төркем:XXI гасыр рәссамнары]]
[[Төркем:ССРБ рәссамнары]]
[[Төркем:Украина рәссамнары]]
[[Төркем:Россия рәссамнары]]
[[Төркем:Татарстан рәссамнары]]
[[Төркем:Гобеленчы-рәссамнар]]
[[Төркем:Львов декоратив һәм гамәли сәнгать көллиятен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре]]
[[Төркем:Тукай премиясе лауреатлары]]</text>
      <sha1>tuc7e04i9y7tf9xm8szkzi9nsuffy3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Якуб Шинкевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>665400</id>
    <revision>
      <id>5840428</id>
      <parentid>5794486</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5694" sha1="puq311ekuamd39ury2ssyt6szhdwi0c" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Якуб Шинкевич''' ({{Lang-pl|Jakub Szynkiewicz}}; [[16 апрель]], [[1884 ел|1884]], [[Ляхавичы|Ляховичи]], [[Слуцк өязе]] (хәзерге [[Беларусия]]) — [[1966 ел]]ның [[1 ноябрь|1 ноябре]], [[Вотербери|Ватербери]], [[Америка Кушма Штатлары|АКШ]]) — [[Фәлсәфә|философия]] һәм көнчыгышны өйрәнү докторы, [[1925 ел]]да яңа бәйсез [[Польша]]ның беренче мөфтие булып сайлана.

== Тәрҗемәи хәле ==
Якуб Шинкевич 1884 елның 16 апрелендә [[Русия империясе]]нең [[Минск губернасы]] [[Ляхавичы]] авылында [[Польша-Литва татарлары|татарлар гаиләсендә]] туган (1921—1939 елларда [[Польша]]ның бер өлеше, бүгенге көнбатыш [[Беларусия]]). Атасы — Сөләйман, анасы — Фатыйма . Аабыйсы — Мостафа Шинкевич, Литва татарлары җәмгыяте рәисе ({{Lang-pl|Związek Tarów Litewskich}})&lt;ref name=&quot;PSB321&quot; /&gt;, апасы — Әминә исемле&gt;&lt;ref name=&quot;PSB321&quot;&gt;Gąsiorowski, Stefan. Szynkiewicz Jakub // Polski Słownik Biograficzny. — Polska Akademia Nauk &amp; Polska Akademia Umiejętności, 2015. — Vol. 50. — P. 321.&lt;/ref&gt;.

1904 елда Якуб Минск гимназиясен тәмамлый (Męska Szkoła Realna), аннан соң ул башта инженерлыкка укый, соңрак [[1907 ел]]да [[Санкт-Петербург]]та көнчыгышны өйрәнергә була. 1925 елда ул [[Берлин университеты]]нда [[немец теле]] буенча диссертация яклап фәлсәфә докторы дәрәҗәсен ала&lt;ref&gt;Schinkewitsch, Jakob: ''Rabghuzis Syntax''. In: ''Mitteilungen d. Sem. f. Orient. Sprachen zu Berlin, Abt. II &lt;Westasiat. Studien&gt;''. Jg. 29, Berlin, Phil. Diss. vom 10. Juni 1926. Berlin, Reichsdruckerei, 1926&lt;/ref&gt; . Шул ук елның 28 октябрендә ул төп офисы [[Вильнюс]]та урнашкан Польша мөселманнары җәмгыяте мөфтие итеп сайлана.

Ул [[гарәп теле]]ннән [[поляк теле]]нә [[Коръән]]нең берничә аятен тәрҗемә итә, һәм 1935 елда «Wersety z Koranu» исеме астында бастыра. Җитәкчелек иткән вакытында ул мөселман дөньясының күпчелеге, шул исәптән [[Һиндстан]], Палестина, [[Мисыр]] һәм башкалар белән элемтә урнаштыруга ирешә. Мөфти Шинкевич шулай ук 1926 елда Каһирә хәлифәте конгрессында катнашкан&lt;ref name=&quot;geocities.com&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080504143957/http://www.geocities.com/martinkramerorg/IslamAssembled/Geneva.htm Swiss Exile: The European Muslim Congress, 1935 by Martin Kramer (from Islam Assembled)]&lt;/ref&gt; . 1935 елда Европа мөселман конгрессы вакытында ул «иң оста катнашучыларның берсе» дип атала. Конгресста драматик эпизодта Мөфти Шинкевич Көнчыгыш Университеты директоры, граф Бернардо Барбиеллини Амидейдан ислам динен тотуының рәсми рәвештә раслануын белдерү өчен конгресс катнашучылары алдында өч тапкыр иман ([[шәһадәт]]) китерергә куша&lt;ref name=&quot;geocities.com&quot; /&gt; . Мөфти Шинкевич шулай ук 1936 елда яңа бәйсез Польша дәүләтендә поляк мөселманнарының хокукый статусын рәсми җайга салуны күзәтә. Ул Варшавада 1939 елда нацистларның Польшага һөҗүме нәтиҗәсендә өзелгән мәчет төзү планнарында төп роль уйнаган&lt;ref name=&quot;geocities.com&quot; /&gt;.

[[Икенче бөтендөнья сугышы]] вакытында ул басып алынган Көнчыгыш территорияләр өчен Император министрлыгының мөфтие булып эшли. 1944 азагында ул күченеп китә һәм коммунистик Польшага кире кайтудан баш тарта. Сугыштан соң ул Мисырда урнаша, ләкин 1952 елда Совет яклы июль революциясеннән соң [[АКШ]]ка күченә. [[1966 ел]]ның 1 ноябрендә [[Коннектикут]]ның Уотербери шәһәрендә вафат.

== Бүләкләре ==

* Польша Яңарышы (Polonia Restituta) ордены йолдызы белән Командор тәресе (1936 елның 24 апреле).&lt;ref&gt;[http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19360970179 M.P. z 1936 r. nr 97, poz. 179 «za zasługi na polu organizacji wyznania muzułmańskiego w Polsce».]&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{DEFAULTSORT:Шинкевич, Якуб}}
[[Төркем:Польшада ислам]]
[[Төркем:Имамнар]]
[[Төркем:Мөфтиләр]]
[[Төркем:Липка татарлары]]</text>
      <sha1>puq311ekuamd39ury2ssyt6szhdwi0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:(14566) Hōkūleʻa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>746012</id>
    <revision>
      <id>5840320</id>
      <parentid>3992073</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami [[Бәхәс:(14566) Hokuleʻa]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Бәхәс:(14566) Hōkūleʻa]]</comment>
      <origin>3992073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="stwezg7grtbcnxtvjjtxsxeb3vlssi2" xml:space="preserve">
{{Астрономия проекты мәкаләсе | дәрәҗә = IV | әһәмиятлелек = түбән}}</text>
      <sha1>stwezg7grtbcnxtvjjtxsxeb3vlssi2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:(7060) Al-ʿIjliya</title>
    <ns>1</ns>
    <id>769877</id>
    <revision>
      <id>5840327</id>
      <parentid>4016593</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T00:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami [[Бәхәс:(7060) Al-ʻIjliya]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Бәхәс:(7060) Al-ʿIjliya]]</comment>
      <origin>4016593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="stwezg7grtbcnxtvjjtxsxeb3vlssi2" xml:space="preserve">
{{Астрономия проекты мәкаләсе | дәрәҗә = IV | әһәмиятлелек = түбән}}</text>
      <sha1>stwezg7grtbcnxtvjjtxsxeb3vlssi2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Либуше Шафранкова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>771991</id>
    <revision>
      <id>5840212</id>
      <parentid>4081690</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T12:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6673" sha1="isd2wf578q7567fx82g46jpaaqamew4" xml:space="preserve">{{ВикиЯз|ел=2023}}
{{FemmeFolklore|ел=2023}}

{{Шәхес}}
'''Либуше Шафранкова''' ({{lang-cs|Libuše Šafránková}}; [[1953 ел|1953 елның]] [[7 июнь|7 июне]], [[Брно]], [[Чехословакия]] — [[2021 ел|2021 елның]] [[9 июнь|9 июне]], [[Прага]], [[Чехия]]) — [[Чехословакия]] һәм [[Чехия]] актрисасы.

== Тормыш юлы ==
Либуше Шафранкова 1953 елның 7 июнендә [[Чехословакия|Чехословакиянең]] [[Брно]] шәһәрендә туган. Театр белән балачактан ук мавыга. Либушеның сеңлесе Мирослава (1958) бар. «Русалочка» фильмында алар икесе бергә төшкәннәр.

Беренче уңыш Либушега танылган чех язучысы Божена Немцова романы буенча төшерелгән «Әби» фильмыннан соң килә. Фильмны Антонин Москалык төшергән. Либуше Шафранкова анда балачакта язучы ролен уйный.

Шафранкова Брнода театр училищесын тәмамлый. Киноларда уңышлы төшкәннән соң ул [[Прага|Праганың]] танылган авторлык театры «Драма клубы» сәхнәсендә уйный башлый. Шунда ук булачак ире, танылган чех актёры Йозеф Абрагам белән таныша.

1973 елда «Золушка өчен өч чикләвек» (режиссёр — Вацлав Ворличек) дигән танылган фильмда төшә. Соңыннан «Русалочка» (1975), «Принц һәм Кичке Йолдыз» (1979), «Өченче принц» (1982), «Умырзаялар бәйрәме» (1983), «Коля» (1996, «[[Оскар премиясе|Оскар]]» премиясен алган) һ. б. фильмнарда төшә. «Драма клубы»нда күп рольләр уйный: «Дядя Ваня»да Соня, «Чайка»да Нина, «Өч йөкле» пьесасында Коломбина.

Либуше һәм аның ире Йозеф Абрахамның улы кече Йозеф Абрагам бар&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm1220146/ Josef Abrhám Jr.] на IMDb{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Кече Абргам Чехиядә танылган продюсер, аның исәбендә берничә сериал бар.

2009 елда Либушеның сәламәтлеге белән җитди проблемалар барлыкка килә. Аңа ул катнашкан берничә проектны туктатырга туры килә. Соңрак актриса авыруны җиңеп чыга һәм кабат тамашачылар алдында чыгыш ясый башлый&lt;ref&gt;[http://sip.denik.cz/zpravy/vanoce-u-libuse-safrankove-pracovat20101206.html «Я буду работать, несмотря на праздники!» Интервью с Л. Шафранковой]{{ref-cs}}&lt;/ref&gt;.

2014 елдан Либуше Шафранкова [[үпкә яман шеше]] белән көрәшә, аңа уңышлы операция ясыйлар. 2015 елда дәүләт бүләген тапшырганда (Чехия Президенты актрисаны сәнгать өлкәсендә югары бүләк белән бүләкләгән) медальне Мирославаның сеңлесе ала&lt;ref&gt;{{Citation |title=Ужас! У исполнительницы роли Золушки рак лёгких — Promiflash.de |url=http://www.promiflash.de/news/2015/11/03/erschuetternd-aschenbroedel-kultstar-hat-lungenkrebs.html |access-date=2023-04-14 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104210526/http://www.promiflash.de/news/2015/11/03/erschuetternd-aschenbroedel-kultstar-hat-lungenkrebs.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.

Либуше Шафранкова 2021 елның 9 июнендә [[Прага|Прагада]] 69 яшендә вафат була&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=cs|url=https://cnn.iprima.cz/zemrela-popelka-libuse-safrankova-bylo-ji-68-let-27103|title=Zemřela filmová Popelka Libuše Šafránková. Bylo jí 68 let|author=David Laštovka|website=CNN Prima News|date=2021-06-09|access-date=2021-06-09}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләр ==

* «Чешский лев», 1996 — «Коля» фильмындагы роле өчен;
* [[Злин|Злинда]] Халыкара кинофестиваль премиясе — балалар һәм яшьләр өчен кинога иҗади өлеш керткән өчен;
* I нче дәрәҗә «Хезмәтләр өчен» медале ([[Чехия]], 2015).

== Фильмография ==

* «Әби» (1971) — ''Барунька'';
* «Золушка өчен өч чикләвек» (1973) — ''Золушка'';
* «Русалочка» (1976) — ''принцесса'';
* «Йөгер, официант, йөгер!» (1981) — ''Геленка Вранова'';
* «Башлангыч мәктәп» (1991) — ''Соучкова''
* «Коля» (1996) — ''Клара''

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Сылтамалар ==

* [http://www.radio.cz/ru/statja/2802 Биография] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307234251/http://www.radio.cz/ru/statja/2802 |date=2009-03-07 }} radio.cz/ru сайтында {{Ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20130514160700/http://www.ogoniok.com/4943/34/ Биография] ogoniok.com сайтында {{Ref-ru}}
* [http://www.kinopoisk.ru/name/286330/ Фильмография] kinopoisk.ru сайтында {{Ref-ru}}
* [http://www.fdb.cz/lidi/22016-libuse-safrankova.html Фильмография] fdb.cz сайтында {{Ref-cs}}

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:XXI гасыр актрисалары]]
[[Төркем:XX гасыр актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Праһада вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:2021 елда вафатлар]]
[[Төркем:9 июнь көнне вафатлар]]
[[Төркем:1953 елда туганнар]]
[[Төркем:7 июнь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>isd2wf578q7567fx82g46jpaaqamew4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Darkthrone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>811993</id>
    <revision>
      <id>5840349</id>
      <parentid>4982675</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T09:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neptune, the Mystic</username>
        <id>60772</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Студия альбомнары */ Update (https://metalinjection.net/new-music/darkthrone-stays-grim-on-pre-historic-metal-new-album-due-out-in-may)</comment>
      <origin>5840349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6335" sha1="5wc39a6ngxiqks369h1hlo91w1wtlmy" xml:space="preserve">{{Музыкаль коллектив|Рәсем=Darkthrone.jpg|Рәсем язуы=Nocturno Culto (сулда) һәм Fenriz (уңда), 2005 ел|Жанрлар={{flatlist|
* [[блэк-метал]]&lt;ref&gt;{{cite web |author=Rivadavia, Eduardo |title=Darkthrone |url={{AllMusic|class=artist|id=p38253|pure_url=yes}} |publisher=AllMusic |access-date=2009-12-07}}&lt;/ref&gt;
* [[Блэк-метал#Блэк-н-ролл|блэк-н-ролл]]
* [[Краст-панк#Блэк-краст|блэк-краст]]&lt;ref name=EK258&gt;Ekeroth, p. 258.&lt;/ref&gt;
* [[дэт-метал]]&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Born, R |author2=Sharpe-Young, Garry |name-list-style=amp |title=Darkthrone |url=http://www.musicmight.com/artist/norway/kolbotn/darkthrone |publisher=[[MusicMight]] |access-date=17 July 2009 |accessdate=2023-04-23 |archivedate=2011-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811061536/http://www.musicmight.com/artist/norway/kolbotn/darkthrone }}&lt;/ref&gt; {{small|(иртә иҗатында)}}
}}|Ил=Норвегия|Кайдан=[[Колботн]]|Телләр=[[инглиз теле]] &lt;br&gt;
[[норвег теле]]|Лейбллар=[[Peaceville]] &lt;br&gt;
[[Moonfog]]|Состав=[[Nocturno Culto]]&lt;br&gt;
[[Fenriz]]}}

'''Darkthrone''' — [[Норвегия|Норвегиядән]] [[блэк-метал]]-төркеме, 1986 елда [[Колботн]] шәһәрендә нигезләнгән. Башта төркем '''Black Death''' дип атала һәм [[дэт-метал]] башкара&lt;ref&gt;Spermeth, Marc: ''Besessen von der Dunkelheit und dem Bösen''. In: ''Ablaze'', no. 5, May/June 1995, p. 10 .&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Metalion: [http://www.viceland.com/int/v15n5/htdocs/saga-true-black-metal.php ''THE SAGA OF TRUE NORWEGIAN BLACK METAL'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120102047/http://www.viceland.com/int/v15n5/htdocs/saga-true-black-metal.php|date=20 November 2008}}.&lt;/ref&gt;, ләкин тиздән исемен Darkthrone дип үзгәртә һәм 1991 елда [[Bathory]] һәм [[Celtic Frost]] кебек төркемнәр йогынтысы астында блэк-метал стилендә уйный башлый&lt;ref name=&quot;metal-inside&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.metalinside.de/interview/darkthrone-0|title=Interview: 2009-01-13 Darkthrone|publisher=Metal Inside|first=Dennis|last=Otto|date=13 January 2009|access-date=24 November 2015|accessdate=2023-04-23|archivedate=2023-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230310000946/https://www.metalinside.de/interview/darkthrone-0}}&lt;/ref&gt;, [[Норвегия иртә блэк-метал-сәхнәсе|Норвегия блэк-метал сәхнәсендә]] әйдәп баручы төркемнәрнең берсе була.

Аларның беренче өч блэк-метал альбомын ''[[A Blaze in the Northern Sky]]'' (1992), ''[[Under a Funeral Moon]]'' (1993) һәм ''[[Transilvanian Hunger]]'' (1994) кайвакыт «Яман өчлек» ({{lang-en|Unholy Trinity}}) дип атыйлар&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{cite web|first=Eduardo|last=Rivadavia|url=http://www.allmusic.com/album/under-a-funeral-moon-mw0000453961|title=Under a Funeral Moon - Darkthrone &amp;#124; Songs, Reviews, Credits|website=[[AllMusic]]|access-date=6 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chroniclesofchaos.com/reviews/albums/2-4131_darkthrone_the_cult_is_alive.aspx|title=CoC : Darkthrone - The Cult Is Alive : Review|website=Chroniclesofchaos.com|access-date=6 April 2016}}&lt;/ref&gt;. Бу альбомнар төркем карьерасының иң югары ноктасы булып санала һәм блэк-металның иң йогынтылы альбомнары арасында тора&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot; /&gt;.

2006 елдан төркем музыкасы традицион блэк-метал стиленнән читкә китә һәм традицион [[хэви-метал]], [[Панк-рок|панк]] һәм [[спид-метал]], ә аннары [[дум-метал]] элементларын үз эченә ала&lt;ref name=&quot;metalstorm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.metalstorm.net/pub/interview.php?interview_id=426|title=Darkthrone interview (07/2007)|publisher=Metal Storm|date=12 July 2007|access-date=15 October 2011|accessdate=2023-04-23|archivedate=2022-12-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231134828/https://metalstorm.net/pub/interview.php?interview_id=426}}&lt;/ref&gt;.

== Дискография ==

=== Студия альбомнары ===

* ''[[Soulside Journey]]'' (1991)
* ''[[A Blaze in the Northern Sky]]'' (1992)
* ''[[Under a Funeral Moon]]'' (1993)
* ''[[Transilvanian Hunger]]'' (1994)
* ''[[Panzerfaust (альбом)|Panzerfaust]]'' (1995)
* ''[[Total Death]]'' (1996)
* ''[[Goatlord]]'' (1996)
* ''[[Ravishing Grimness]]'' (1999)
* ''[[Plaguewielder]]'' (2001)
* ''[[Hate Them]]'' (2003)

* ''[[Sardonic Wrath]]'' (2004)
* ''[[The Cult Is Alive]]'' (2006)
* ''[[F.O.A.D.]]'' (2007)
* ''[[Dark Thrones and Black Flags]]'' (2008)
* ''[[Circle the Wagons]]'' (2010)
* ''[[The Underground Resistance]]'' (2013)
* ''[[Arctic Thunder]]'' (2016)
* ''[[Old Star]]'' (2019)
* ''[[Eternal Hails]]'' (2021)
* ''[[Astral Fortress]]'' (2022)

* ''It Beckons Us All......'' (2024)
* ''Pre-Historic Metal'' (2026)

=== EP ===

* ''[[Under beskyttelse av mørke]]'' (2005)
* ''[[Too Old Too Cold]]'' (2006)
* ''[[NWOBHM]]'' (2007)
* ''[[Peaceville Presents… Darkthrone]]'' (2013)

=== Җыентыклар ===

* ''Preparing for War'' (2000)
* ''Frostland Tapes'' (2008)
* ''Sempiternal Past — The Darkthrone Demos'' (2011)
* ''Introducing Darkthrone'' (2012)
* ''Black Death and Beyond'' (2014)
* ''The Wind of 666 Black Hearts'' (2016)
* ''Shadows of Iconoclasm'' (2021)

=== Сплитлар ===

* ''Crusade from the North'' (1996)

=== Демо ===

* ''Land of Frost'' (1988)
* ''A New Dimension'' (1988)
* ''Thulcandra'' (1989)
* ''Cromlech'' (1989)

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;
[[Төркем:Норвегия дэт-метал-төркемнәре]]
[[Төркем:Норвегия блэк-метал-төркемнәре]]
[[Төркем:1986 елда барлыкка килгән музыкаль коллективлар]]
[[Төркем:Darkthrone]]</text>
      <sha1>5wc39a6ngxiqks369h1hlo91w1wtlmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луиза Шәмсетдинова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>812559</id>
    <revision>
      <id>5840215</id>
      <parentid>4106042</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29539" sha1="d0t8ptuzudclucrx844uc036i8avsvn" xml:space="preserve">{{ВикиЯз|ел=2023}}
{{УК}}
'''Луиза Алимҗан кызы Шәмсетдинова''' (''Луиза Алимчан кызы Шәмсетдинова'', {{lang-ru|Шамсутдинова Луиза Алимчановна}}) ([[18 май]], [[1964 ел|1964]]) — татар җәмәгать эшлеклесе, икътисадчы, юрист, филолог, эшкуар, туган якны өйрәнүче, багучы. [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре]] (2019). Төмән өлкәсе буенча «Мирас» төбәк татар җәмәгать оешмасы советы рәисе (2005), «Искер» тарихи-мемориаль комплексының авторы, оештыручысы һәм җитәкчесе (2005). «Бөтендөнья татар конгрессы» җәмәгать берекмәләренең халыкара берлегенең IV, V, VI, VII съезлары делегаты. Төмән өлкәсе җәмәгать оешмаларының координация советы әгъзасы (2007—2018), Хөкүмәткә карамаган «Татарстан территориясендә идел халыклары ассамблеясе» җәмәгать оешмасы әгъзасы (2010—2014).&lt;ref name=&quot;ГАХ&quot;&gt;Гарифханов А. Х. След в истории: сб. Биогр. Информ.: (об извест. людях Тюм. края) / А. Х. Гарифханов. — Тюмень: «Молот», 2015. — 218—219.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;БР&quot;&gt;Сохранение наследия предков — общая забота. журнал «Бизнес и регион», декабрь 2013.&lt;/ref&gt;


== Биографиясе ==
Луиза Алимҗан кызы Шәмсетдинова 1964 елның 18 маенда (рәсми кәгазь 18 июнь дип тутырылган) Төмән өлкәсе Вагай районының Ворошилов бистәсендә күп балалы гаиләдә туган. Икенче Вагай урта мәктәбендә укыган, 8-нче класстан соң (1979) Тубыл зоотехния-ветеринария техникумына укырга кергән һәм 1982 елда «авыл хуҗалыгы җитештерүендә бухгалтер исәбе» һөнәре буенча тәмамлаган.

Төмән авыл хуҗалыгы институтында икътисад буенча (1983—1990), Төмән дәүләт дөнья иктисады, идарә итү һәм хокук институтында хокук белеме буенча (2000—2005) югары белем алган. 2014 елда Д. И. Менделеев исемендәге Тубыл педагогия институтының «Россия Федерациясе халыклары телләре» аспирантурасын «татар теле» буенча тәмамлаган.

Хезмәт юлын 1982 елда техникумны тәмамлаганнан соң А. Г. Первухин исемендәге совхозда бухгалтер булып башлый. Ары Ворошилов исемендәге колхозда баш бухгалтер (1985), «Тубылурман» җитештерү берекмәсеннәр бухгалтер (1985—1987), «Тубылторлактөзү» җитештерү-төзү берләшмәсенең 41-нче төзелеш-монтаж идарәлегендә нормалау буенча инженер һәм диспетчер (1987—1989), «Төмәнтөзелешмонтаж» берләшмәсенең җитештерү-технологик комплектацияләү идарәлегендә бухгалтер булып эшли (1989—1994).

1994 елдан эшкуарлык сферасына күчә. «Алсу» исемле җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять оешмасын терки. Әлеге вакытка кадәр оешма директоры вазифасын башкара.

2005 елда Төмән өлкәсе буенча «Мирас» төбәк татар җәмәгать оешмасын төзүдә катнаша һәм шул вакыттан оешма советы рәисе булып тора.

Бер вакытта 2006—2009 елларда Тубыл авыл хуҗалыгы көллиятендә икътисад фәннәрен укыта.&lt;ref name=&quot;ГАХ&quot; /&gt;

== Гыйльми-гамәли һәм җәмәгать эшмәкәрлеге ==
Гыйльми эзләнүләре себер татарларының тарихын, мәдәниятен, туган телен өйрәнү, аларны яңарту, саклау һәм үстерү сферасына багышланган. Автор буларак 30-дан артык гыйльми эшләре, шул исәптән бер монографиясе, Югары атесстация комиссиясе (ВАК) раслаган журналларда 5 мәкаләсе нәшер ителгән.

2014 елда Д. И. Менделеев исемендәге Тубыл педагогия институтының «Россия Федерациясе халыклары телләре» аспирантурасын «татар теле» буенча тәмамлаган. Фәридә Харис кызы Гыйльфанова җитәкчелегендә «Себер татарларының антропонимик системасында аксиологик модальлек» темасына кандидатлык диссертациясе язган, әммә аны яклауга чыкмаган. Диссертациясе аерым монография итеп бастырылган.&lt;ref&gt;Ф. Х. Гильфанова, Р. Т. Гильфанов, Л. А. Шамсутдинова. Аксиологическая модальность в антропонимической системе сибирских татар (на материале русских архивных документов ХVIII — ХIX вв.). Тюмень: «Вектор Бук», 2017. 210 с.&lt;/ref&gt;

Шәмсетдинова Луиза Алимҗан кызының гамәли эшчәнлеге гыйльми эзләнүләренең нигезендә ачыкланган мәсьәләләрне хәл итүгә юнәлтелгән, туган идеяләрен һәм проектларын үзенең ныкышмалыгы аша эзлекле тормышка ашыра. Себер ханлыгының башкаласы Искер тормасын тергезә, Себер татарларын Себернең аз санлы төп халыклары реестрына кертүне юллый.

2007 елда Төмән өлкәсе Вагай районының Күбәк авылындагы яңа урамга Күчем хан исемен бирүгә ирешә. Моның өчен берничә еллап булган каршылыклар белән көрәшергә туры килә. Өч тапкыр авыл халкы җыенын үткәргәннән соң гына район хакимияте урамның исемен рәсми раслый.

2005 елдан бирле «Искер» һәм «Сүзге» тарихи-мемориаль комплексларын төзү һәм эшмәкәрлеген оештыру белән шөгыльләнә.

Даими рәвештә «Искер-җыен» Себер татарларының халыкара тарихи-мәдәни мирас фестивале; «Искернең тарихи язмышы» Бөтенрусия гыйльми-гамәли конференциясе; «Сүзге-тора» Себер татарлары һәм татарстан территориясендә идел киңлегендәге төп халыкларның тарихи-мәдәни мирасы халыкара фестивале; Ел саен узгарылган чара — Хәтер Көне «Изге Искер догалары»; «Себер татарларының һәм Евразия киңлегенең төп халыкларының тарихи-мәдәни мирасы: чыганаклар һәм бүгенгесе» Бөтенрусия гыйльми-гамәли конференциясен; Себер татарларының «Күчем хан ейәннәре», «Төрки-татар дөньясының күренекле эшмәкәрләре» яшьләр форумын оештыра һәм үткәрә.

Луиза Алимҗан кызы башлангычы һәм тырышлыгы белән «Искернең тарихи язмышы», «Себердә ислам цивилизациясе: тарих, йолалар, хәзерге заман», «Хан Күчем» исемле фәнни-популяр җыентыклар дөнья күрә.&lt;ref name=&quot;БР&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://tyumedia.ru/254856.html О женщине разгоняющий тучи / Тюмень Медиа. Портал СМИ Тюменьской Области. 04.03.2021]&lt;/ref&gt;

== Гыйльми хезмәтләре ==
;Монографиясе
* Ф. Х. Гильфанова, Р. Т. Гильфанов, Л. А. Шамсутдинова. Аксиологическая модальность в антропонимической системе сибирских татар (на материале русских архивных документов ХVIII — ХIX вв.). Тюмень: «Вектор Бук», 2017. 210 с.

;Мөхәррирләгән гыйльми конференцияләр җыентыклары

# Историческая судьба Искера: материалы Всероссийской научно — практической конференции «Историческая судьба Искера» (20 июня 2014., г. Тобольск) / под ред. Л. А. Шамсутдиновой. — «Тобольская типография» ОАО «ТИД» 2014, — 161 с.
# Историческая судьба Искера: материалы Всероссийской научно — практической конференции «Историческая судьба Искера» (7 августа 2015., г. Тобольск) / под ред. Л. А. Шамсутдиновой. — «Тобольская типография» ОАО «ТИД» 2015, — 145 с.
# Историческая судьба Искера: материалы Х Всероссийской научно — практической конференции «Историческая судьба Искера» (5 августа 2016 г., г. Тобольск) / под ред. Л. А. Шамсутдиновой. — 2016, — с. 220.
# Историческая судьба Искера: материалы ХI Всероссийской научно — практической конференции «Историческая судьба Искера» (21 июля 2017 г., г. Тобольск) / под ред. Л. А. Шамсутдиновой. — 2017, — с. 212.
# Историческая судьба Искера: материалы ХII — ХIII Всероссийских научно — практических конференций «Историческая судьба Искера» и II Всероссийской научно — практической конференции &quot;Историко — культурное наследие сибирских татар и коренных народов евразийского пространства: истоки и современность / под ред. Л. А. Шамсутдиновой. — 2019, — 272 с.
;Берлектә мөхәррирләгән гыйльми конференцияләр җыентыклары
# Историческая судьба Искера: материалы Всероссийской научно — практической конференции «Историческая судьба Искера» (7 — 8 июня 2013., г. Тобольск) / под ред. Тычинских З. А., Исхаков Д. М., Шамсутдиновой Л. А.. — Тобольск: « Принт — экспресс» 2013, — 161 с.
# «Исламская цивилизация в Сибири: история, традиции, современность»: Материалы научной конференции / под ред. Тычинских З. А., Бакиевой Г. Т., Шамсутдиновой Л. А. Тобольск. 2013. Выпуск 2.
;ВАК журналларында мәкәләләре
# Шамсутдинова, Л. А., Карабулатова И. С. Историческая судьба Искера: проблемы и перспективы развития. «Вопросы филологии» — спецвыпуск: VI Международная научная конференция «Язык, культура, общество» — Тезисы докладов — Москва, 2011. — С. 346—347.
# Шамсутдинова Л. А., Гильфанова Ф. Х. Особенности прилагательных в русском, татарском языках и тоболо — иртышском наречии. «В мире научных открытий» № 1.1 (49), серия: Социально — гуманитарные науки. Красноярск, 2014. — С. 763—775.
# Шамсутдинова Л. А. Лингвоаксиологический аспект семантики прилагательных в антропонимической лексике тобольских татар. «Гуманитарные и социальные науки» № 4, 2014 г. — С 208—219.
# Шамсутдинова Л. А., Гильфанова Ф. Х. Оценка в семантической структуре слова. «В мире научных открытий» № 11.10 (59), 2014 г. — С. 4046 — 4061.
# Шамсутдинова, Л. А. К истории проблемы статуса коренного народа сибирских татар / Л. А. Шамсутдинова // История и современность. — 2013. — № 1 (17). — С. 158—162.
;Гыйльми-гамәли конференцияләрдә мәкәләләре
# Шамсутдинова, Л. А. Исторические судьбы и связь поколений / Л. А. Шамсутдинова // Сулеймановские чтения: материалы XI Всерос. Науч. -практ. конф. — Тобольск, 2008. — С. 251—253.
# Шамсутдинова, Л. А. Искер — памятник историко — культурного наследия сибирских татар: прошлое, настоящее, будущее / Л. А. Шамсутдинова // Сборник материалов международной научно — практической конференции «Тюрко — татары в современном мире: прошлое, современность, пути развития» — Семей РК, 2009. — С.60 — 62.
# Шамсутдинова, Л. А. О проекте создания национального историко — мемориального комплекса «Искер — столица Сибирского ханства» / Л. А. Шамсутдинова // Тумашевские чтения: актуал. Проблемы тюркологии: материалы IV Всерос. науч. -практ. конф. — Тюмень, 2010. — С. 427—428.
# Шамсутдинова, Л. А. К истории проблемы о статусе коренного народа сибирских татар / Сибирский сборник. — Тобольск: изд — во ТГСПА им. Д. И. Менделеева, 2012.
# Шамсутдинова, Л. А. Сохранение этнической идентичности / Л. А. Шамсутдинова // Занкиевские чтения Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, ТГСПА им. Д. И. Менделеева, 2012. — С. 173—176.
# https://tuganzhir.org/villagehistory/derevnya-kobyakskaya-kybek-avyl-vagayskogo-rayona-tyumenskoy-oblasti/ Шамсутдинова, Л. А. Деревня Кобякская (Күбәк авылы) Вагайского района Тюменской области / Л. А. Шамсутдинова // Туган җир: Төбәк тарихи буенча журнал [Родной край: Краеведческий журнал]. № 1. Казан: Бөтендөнья татар конгрессы, 2021. — С. 179—181.
# Шамсутдинова, Л. А. Семантизация лексики как проблема в семасиологии // Вестник Академии энциклопедических наук РФ. 2012. — С. 18 — 25.
# Шамсутдинова, Л. А. Сохранение наследия предков — общая забота / Л. А. Шамсутдинова // Бизнес и регион. Тюмень, 2013. — С. 40 — 42.
# Шамсутдинова, Л. А. Историческая судьба Искера в начале XXI века / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2013. — С. 54 — 59.
# Шамсутдинова, Л. А. Историческая судьба Искера: строительство инфраструктуры в начале XXI века / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2014. — С. 119—156.
# Шамсутдинова, Л. А. Семантика прилагательных искеро — тобольской группы / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2015. — С. 130—135.
# Шамсутдинова, Л. А. Семантика прилагательных иштякско — токузской группы тобольских татар / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2016. — С. 146—150.
# Шамсутдинова, Л. А. Роль РТОО «Наследие» по Тюменской области, общественных деятелей, благотворителей в сохранении исторического наследия сибирских татар (на примере строительства историко — мемориального комплекса «Искер») / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2016. — С. 6 — 13.
# Шамсутдинова, Л. А. Международный фестиваль историко — культурного наследия сибирских татар «Искер — жыен» и новые проекты РТОО «Наследие» по Тюменской области по сохранению историко — культурного наследия сибирских татар / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2017. — С. 188—190.
# Шамсутдинова, Л. А., Гильфанова Ф. Х. Оценочная антропонимическая семантика прилагательных сибирских татар (на материале русских архивных документов XVIII—XIX вв. / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2019. — С. 200—214.
# Шамсутдинова, Л. А. Проекты РТОО «Наследие» по Тюменской области / Л. А. Шамсутдинова // Историческая судьба Искера. Материалы Всероссийской научно — практической конференции. — Тобольск, 2019. — С. 235—260.

== Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре ==
* Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2019)
* «СССР төзелүнең 90 еллыгын билгеләү өчен» медале (2012, ЦК КПРФ)
* «Милләт кызы» исеме (2013, «Бөтендөнья татар конгрессы» җәмәгать берекмәләренең халыкара берлеге)
* «Татар халкына күрсәткән олы хезмәтләр өчен» мидале (2015, «Бөтендөнья татар конгрессы» җәмәгать берекмәләренең халыкара берлеге)
* «Муса Җәлилнең тууына 100 ел тулу истәлегенә» мидале (2016, РОО «Татарстан якташлары» җөмһүрият җәмәгать оешмасы)
* «Йәшләрне илсөяр тәрбияләүдәге казанышлары өчен» мидале (2016, Төмән өлкәсенең «Пограничник Ветераннары» җәмәгать оешмасы)
* Төмән өлкәсенең милләтләр эшләре буенча комитетының Рәхмәт хаты (2008)
* «Бөтендөнья татар конгрессы» җәмәгать берекмәләренең халыкара берлегенең Рәхмәт хатлары (2009—2013)
* Себер татарлары һәм Тубылда яшәүче татарларның Милли-мәдәни автономиясе Рәхмәт хаты (2010)
* Тубыл кала Думасының Мактау грамотасы (2010)
* Татарстан Мәдәният министрлыгының Кадерле грамотасы (2010)
* Себер татарлары һәм Төмән өлкәсендә яшәүче татарларның Милли-мәдәни автономиясе Советының Мактаулы грамотасы (2011)
* Төмән өлкәсе Губернаторының Рәхмәте (2014)
* Тубыл шәһәре хакимиятенең мәдәният һәм туризм буенча комитетының Мактаулы грамотасы (2014)
* Татарстан Президентының Рәхмәте (2014)
* Төмән өлкесе татарлары конгрессының Мактаулы грамотасы (2015, 2016)
* «Астана шәһәренең „Таң“ башкорт-татар мәдәни үзәгенең» Рәхмәт хаты (2016)
* Татарстан Мәдәният министрлыгының Кадерле грамотасы (2018)
* Төмән өлкәсенең милләтләр эшләре буенча комитетының Рәхмәт (2019)
* Төмән өлкәсе депутатының Рәхмәт хаты (2019)

== Фоторәсемнәр ==
&lt;gallery&gt;
Луиза Шамсутдинова01.jpg|
Луиза Шамсутдинова02.jpg|
Луиза Шамсутдинова04.jpg|
Луиза Шамсутдинова05.jpg|
Луиза Шамсутдинова06.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* Закирова И. Г. Луиза Себерле / И. Г. Закирова // Туган җир: Төбәк тарихи буенча журнал (Родной край: Краеведческий журнал). № 1. Казан: Бөтендөнья татар конгрессы, 2021. — С. 231—234.
* Гарифханов А. Х. След в истории: сб. Биогр. Информ.: (об извест. людях Тюм. края) / А. Х. Гарифханов. — Тюмень: «Молот», 2015. — 218—219.
* Мингаз Рашит. Искер — изге җир / Безнең мирас. Журнал «Татмедиа» № 6 (41) июнь 2015. — С. 4 — 11.
* Сохранение наследия предков — общая забота. журнал «Бизнес и регион», декабрь 2013.
* Бәйрәмова Фәүзия. Себердә татар тантанасы / Фәүзия Бәйрәмова. Алтын Урдам — Алтын җирем. — Казан, 2006, 359—362 биттәр.
* Бәйрәмова Фәүзия. Астаналы асыл йорт / Фәүзия Бәйрәмова. Туран иле. — Казан, 2008, 220 б.
* Бәйрәмова Фәүзия. Патшаларны күргән Тубыл Тура / Фәүзия Бәйрәмова. Туран иле. — Казан, 2008, 271 б.
* Бәйрәмова Фәүзия. Себердә татар тормышы / Фәүзия Бәйрәмова. Ачылмаган татар тарихы. — Казан, 2011, 295 б.
* Бәйрәмова Фәүзия. Себер ханбикәсе… / Фәүзия Бәйрәмова. Милләт язмышы. — Казан, 2020, 89-96 биттәр.
* Бәйрәмова Фәүзия. Милләт тарихын — этнотуризм аша / Фәүзия Бәйрәмова. Милләт язмышы. — Казан, 2020, 250 б.
* Бәйрәмова Фәүзия. Себер белән Казан арасы… / Фәүзия Бәйрәмова. Милләт язмышы. — 2020, 306 б.
* Бәйрәмова Фәүзия. Себердә Хәтер көне / Фәүзия Бәйрәмова. Милләт язмышы. — Казан, 2020, 314—315 биттәр.
* Бәйрәмова Фәүзия. Себер татарлары юллар эзли… / Фәүзия Бәйрәмова. Милләт язмышы. — Казан, 2020, 465 б.
* Рәзинә Хәсәнова. Август — сәяхәтләр ае… (Фәүзия Бәйрәмова белән әңгәмә) // Туган җир- Родной край, 2022, специальный выпуск, 220—221 биттәр.

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [https://otr-online.ru/programmy/specialnyy-proekt-otr-otchiy-dom/hozyayka-iskera-67599.html Хозяйка Искера. ОТР. 26 марта 2023]
* [https://tyumedia.ru/254856.html О женщине разгоняющий тучи / Тюмень Медиа. Портал СМИ Тюменьской Области. 04.03.2021]
* [http://www.info-islam.ru/publ/mnenija/intervju/l_shamsutdinova_u_nas_est_budushhee/4-1-0-1641 Л. Шамсутдинова: У нас есть будущее! Инфо-Ислам. Общероссийское информационное агентство мусульман. 02.12.2010]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tobolsk.info/news/13710-tobolyachka-poluchila-vysokoe-zvanie-1doch Тоболячка получила выское звание «Дочь татарского народа». 08.07.2013]
* [https://tatar-congress.org/ru/blog/istoricheskaya-sudba-iskera-3/ Историческая судьба Искера]

== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре}}
{{«Татар милләтенә күрсәткән олы хезмәтләр өчен» медале лауреатлары}}

[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Татар эшмәкәрләре]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:«Татар милләтенә күрсәткән олы хезмәтләр өчен» медале лауреатлары]]</text>
      <sha1>d0t8ptuzudclucrx844uc036i8avsvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hasbro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813619</id>
    <revision>
      <id>5840429</id>
      <parentid>5788796</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3278" sha1="oyos02x0m8mhetwse3ai5mbo8ribftl" xml:space="preserve">{{Предприятия карточкасы|parent=|девиз=|логотип=Hasbro logo.svg|тип=[[Иҗтимагый компания]] ({{NASDAQ|HAS}})|основана=[[1923]]|основатели=Генри һәм Хелал Хасенфельд|ключевые фигуры=Брайан Голднер ([[CEO]]), Дебора Томас Слейтер (CFO)|отрасль=уенчык җитештерү|продукция=[[уенчык]]лар&lt;br&gt;[[Өстәл уены|өстәл уеннары]]|оборот=$4.07 млрд (2009)|операционная прибыль=$922 млн (2009)|чистая прибыль=$375 млн (2009)|число сотрудников=5800 (2009)|divisions=|сайт=[http://www.hasbro.com/ www.hasbro.com]|исеме=Hasbro}}

'''Hasbro''' — Америка уенчыклары һәм өстәл уеннары компаниясе; дөньядагы иң зур уенчык компаниясе&lt;ref&gt;https://books.google.ru/books?id=m9m6AAAAIAAJ&amp;q=Hasbro+surpassed+Mattel {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718030612/https://books.google.ru/books?id=m9m6AAAAIAAJ&amp;q=Hasbro+surpassed+Mattel |date=2018-07-18 }} International directory of company histories, Volume 43; page 232 «Hasbro surpassed Mattel to become the largest toy company in the world in the mid-1980s»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gis.net/~pldr/fah.html|title=The Fall of Avalon Hill|archiveurl=https://www.webcitation.org/68ZFvxb0O?url=http://www.gis.net/~pldr/fah.html|archivedate=2012-06-20|accessdate=2012-02-15|lang=en|deadurl=yes}}, Academic Gaming Review&lt;/ref&gt;. Штаб [[Потакет (Род-Айленд)|Павтакетта]], [[Род-Айленд]]та, [[Америка Кушма Штатлары|АКШта]] урнашкан; җитештерүнең күпчелек өлеше Көнчыгыш Азия илләрендә ясалган, Мельница, PopCap, Nickeloden, DreamWorks, Blue Sky studios, Disney һәм Pixar студияләре персонажларына нигезләнеп уенчыклар җитештерү лицензияләре хуҗасы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/hasbro-inc-history/|title=History of Hasbro, Inc.|date=1997|publisher=St. James Press|lang=en|website=International Directory of Company Histories, Vol. 16|access-date=2023-04-18|archive-date=2017-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170514002912/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/hasbro-inc-history/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.forbes.ru/svoi-biznes/predprinimateli/68719-karta-legla|title=Карта легла|author=Варвара Печурина|date=2011-06-01|publisher=Форбс|accessdate=2014-07-31|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140811102929/http://www.forbes.ru/svoi-biznes/predprinimateli/68719-karta-legla|archivedate=2014-08-11}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811102929/http://www.forbes.ru/svoi-biznes/predprinimateli/68719-karta-legla |date=2014-08-11 }}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

[[Төркем:Әлифба буенча компанияләр]]
[[Төркем:1923 елда нигезләнгән компанияләр]]</text>
      <sha1>oyos02x0m8mhetwse3ai5mbo8ribftl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иван Золо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>814007</id>
    <revision>
      <id>5840430</id>
      <parentid>5804579</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4820" sha1="9pqfasf7l7z823ha4f5eb8huf0z7xx0" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{Шәхес|туу датасы=29.07.2004|туу җире=[[Мәскәү]]|һөнәр=блогер, тиктокер, стример|тулы исем=|сурәт=Иван Золо.png}}'''Иван золо,'''Иван Сергей улы Золочевский (''[[2004 ел]]ның [[29 июль|29 июле]], [[Россия|РФ]], [[Мәскәү]]''), '''Иван Золо''' буларак күбрәк танылган, — Россия [[ТикТок|тиктокеры]].

== Тәрҗемәи хәле ==
2004 елның 29 июлендә Мәскәүдә туган&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-ivan-zolo.html|title=Иван Золо - биография {{!}} Узнай Всё|access-date=2023-07-19|lang=ru|website=Uznayvse.ru}}&lt;/ref&gt;. Гаиләдә бердәнбер бала. Мәктәптән буш вакытта уктан ату белән мавыккан&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.vokrug.tv/person/show/16439202811/|title=Иван Золо: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|access-date=2023-07-19|lang=en|website=Вокруг ТВ}}&lt;/ref&gt;. Шулай ук ул сәнгать белән мавыккан һәм еш кына музейларга йөрәгән. Иванның әтисе сүзләренчә, балачакта малайга күз кабагыда ике операция ясаганнар. Наркоз баш мие белән проблемалар тудырган&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

TikTok аккаунтын Иван 2020 елның сентябрендә ачкан. Үз видеоларында Иван караоке җырлаган, бии иде, интернет-челленджлар башкарган. 2021 елның җәендә аның берничә мең язылучысы булган.

2021 елның көзендә Иван блогер [[Некоглай]] белән танышкан. Некоглай аңа берничә уртак эфир үткәрергә тәкъдим иткән. Берникадәр вакыттан соң Некоглай Иванга [[Twitch|Twitch'та]] уртак стримнар ясарга тәкъдим иткән. Аларның беренче эфиры 5 меңгә якын кулланучыны җыйган. Әмма инде өченче стрим 50 мең кешедән артып киткән. Стримнарда Некоглай Иванны шактый тупас итеп шаярткан.

Некоглай белән тандем Иванга популярлык китергән: 2021 елның декабренә Иванның TikTok'та 1 миллион язылучысы булган. Декабрь башында Золо, Некоглай һәм Эвелон, тагын бер твичер, Twitch'та уртак стрим үткәргәннәр. Өч блогер белән стрим 2021 ел ахырына Twitch рус телле сегментында рекордлы булган — пик вакытында аны 125 меңнән артык кулланучы күзәткән.

2022 ел алдыннан Золо «Белый снег» дип аталган беренче соло трегын чыгарган.

2021 ел ахырында Иван Золо һәм аның гаиләсе һәм Некоглай арасында конфликт булган. Иван һәм Некоглайның уртак эфиры декабрь ахырында 260 мең тамашачы җыйган.

2022 елның гыйнвар башында Золо һәм Некоглай татулашканнар һәм Twitch'та караулар рекордын яңартканнар. Аларның трансляциясен 500 меңнән артык кеше караган.

Моннан тыш, Иван Асхаб Тамаевның YouTube-шоусында да күренгән.

2022 елның февраленә аның TikTok'та язылучылар саны 3,7 млн кулланучыга җиткән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://medialeaks.ru/1101aad-str-who-is-ivan-zolo/|title=Кто такой тиктокер Иван Золо, который стримит с Некоглаем и живёт по графику|date=2022-01-11|access-date=2023-07-19|lang=ru-RU|website=medialeaks.ru|accessdate=2023-07-19|archivedate=2023-07-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230719131425/https://medialeaks.ru/1101aad-str-who-is-ivan-zolo/}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

[[Төркем:Блогерлар]]
[[Төркем:Стримерлар]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]</text>
      <sha1>9pqfasf7l7z823ha4f5eb8huf0z7xx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Национал-социалистик алман эшчеләр фиркасе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>814329</id>
    <revision>
      <id>5840431</id>
      <parentid>5815370</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8201" sha1="hn8rpho42thrd63ohhqwb1ycr7ukf29" xml:space="preserve">{{Фирка|оригинал телендә исем={{lang-de|{{s|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} ('''NSDAP''')}}|логотип=NSDAP-Logo.svg|логотип киңлеге=160|фирка исеме=Национал-социалистик алман эшчеләр фиркасе|җитәкче=[[Карл Һаррер]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1919—1920)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Антон Дрекслер]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1920—1921)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Адольф Һитлер]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1921—1945)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Мартин Борман]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(апрель — май 1945)&lt;/small&gt;|нигезләүче=[[Антон Дрекслер]]|нигезләү датасы=5 гыйнвар 1919&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[Алмания эшчеләр фиркасе]] буларак)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;24 февраль 1920&lt;br&gt;|таратылу датасы=май 1945&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[де-факто]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[12 октябрь]] [[1945]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.verfassungen.de/de/de45-49/kr-gesetz2.htm |title=Закон Контрольного совета союзников о роспуске и ликвидации всех нацистских учреждений |access-date=2012-05-17 |archive-date=2017-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914181535/http://www.verfassungen.de/de/de45-49/kr-gesetz2.htm |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[де-юре]])&lt;/small&gt;|штаб-фатир=[[Мүнхен]], [[Коңгырт йорт|Бриеннер Штрассе, 45]]|идеология=[[Алман милләтчелеге|алман]] [[нацизм|национал-социализм]]|хәрбиләштерлгән өлеш=[[Файл:SA-Logo.svg|22пкс]] [[Штурм отрядлары|СА]]&lt;br&gt;[[Файл:Flag of the Schutzstaffel.svg|22пкс]] [[СС]]&lt;br&gt;[[Файл:NSFK_Sturmflagge.svg|22пкс]] [[Национал-социалистик авиакорпус|НСФК]]&lt;br&gt;[[Файл:NSKK Hausflagge.svg|22пкс]] [[Национал-социалистик механизацияләнгән корпус|НСКК]]|берлектәшләр=[[Файл:National Fascist Party logo.svg|22пкс]] [[Милли фашист фиркасе]]&lt;br&gt;[[File:Republican Fascist Party symbol 1.svg|22пкс]] [[Җөмһүрият фашист фиркасе]]|яшьләр оешмасы=[[Файл:Hitlerjugend.svg|22пкс]] [[Һитлерюгенд]] (1926—1945)&lt;br&gt;[[Файл:Allgemeiner BDM und JM-Wimpel 1935.svg|22пкс]] [[Алман кызлары берлеге]] (1930—1945)|әгъзалар саны=~ 50   (1919)&lt;br&gt;
~3000 (1921)&lt;ref name=&quot;voropyaev&quot;&gt;{{Cite web |url=http://interpretive.ru/dictionary/410/word/nacional-socialisticheskaja-rabochaja-partija-germani |title=С. Воропаев. Энциклопедия Третьего рейха, 1996. — НСДАП |accessdate=2013-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224102810/http://interpretive.ru/dictionary/410/word/nacional-socialisticheskaja-rabochaja-partija-germani |archivedate=2013-12-24 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
~15 000 (1923)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://books.google.by/books?id=Z7s5AgAAQBAJ&amp;pg=PA18&amp;lpg=PA18&amp;dq=Количество+членов+НСДАП+в+1923&amp;source=bl&amp;ots=dLhpH-IPHO&amp;sig=O75AVQYD1YSPBwJQwtApeQcsJXg&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjng6H4ipzXAhUoApoKHTVfASMQ6AEIWDAJ#v=onepage&amp;q=Количество%20членов%20НСДАП%20в%201923&amp;f=false |title=Кто заставил Гитлера напасть на Сталина — Стариков Николай Викторович |access-date=2021-07-23 |archive-date=2020-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610214946/https://books.google.by/books?id=Z7s5AgAAQBAJ&amp;pg=PA18&amp;lpg=PA18&amp;dq=Количество+членов+НСДАП+в+1923&amp;source=bl&amp;ots=dLhpH-IPHO&amp;sig=O75AVQYD1YSPBwJQwtApeQcsJXg&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjng6H4ipzXAhUoApoKHTVfASMQ6AEIWDAJ#v=onepage&amp;q=Количество%20членов%20НСДАП%20в%201923&amp;f=false |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
~100 000 (1928)&lt;ref name=&quot;megabook&quot;&gt;{{Cite web |url=http://megabook.ru/article/Национал-социалистическая%20немецкая%20рабочая%20партия |title=Национал-социалистическая немецкая рабочая партия |access-date=2021-07-23 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307032023/https://megabook.ru/article/Национал-социалистическая%20немецкая%20рабочая%20партия |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
~700 000 (1931)&lt;ref name=&quot;megabook&quot; /&gt;&lt;br&gt;
~850 000 (1933)&lt;br&gt;
~10 000 000 (1942)&lt;ref name=&quot;voropyaev&quot;/&gt;&lt;br&gt;
~8 500 000 (1945)&lt;ref name=autogenerated1&gt;McNab, Chris (2011). ''Hitler's Master Plan'', Amber Books Ltd., p. 22, 23. ISBN 1-907446-96-6.&lt;/ref&gt;|шигарь=[[Бер халык, бер рейх, бер фүрер]]&lt;br&gt;({{lang-de|Ein Volk, ein Reich, ein Führer}})|Түбән пулатында урыннар саны_параметр=[[Рейхстаг (Веймар җөмһүрияте)|Рейхстагта]]|Түбән пулатында урыннар саны={{Фирка/Урыннар|12|491|#870000}} ([[Германиядә парламент сайлаулары (1928)|1928]])
{{Фирка/Урыннар|107|577|#964B00}} ([[Германиядә парламент сайлаулары (1930)|1930]])
{{Фирка/Урыннар|230|608|#964B00}} ([[Германиядә парламент сайлаулары (1932, июль)|1932, июль]])
{{Фирка/Урыннар|196|584|#964B00}} ([[Германиядә парламент сайлаулары (1932, ноябрь)|1932, ноябрь]])
{{Фирка/Урыннар|288|647|#964B00}} ([[Германиядә парламент сайлаулары (1933, март)|1933, март]])
{{Фирка/Урыннар|876|876|#964B00}} ([[Рейхстаг (нацист Германиясе)|1933—1945]])|һимн=[[Хорст Вессель Җыры]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1930 елдан)&lt;/small&gt;|фирка матбугаты=[[Völkischer Beobachter|«Фөлькишер Беобахтер»]]|шәхесләр=НСДАП әгъзалары}}

'''Национал-социалистик немец эшчеләр фиркасе''' ({{lang-de|'''N'''ational'''s'''ozialistische '''D'''eutsche '''A'''rbeiter'''p'''artei ('''NSDAP''')}}; кыскача НСДАП) — Германия [[Ультрамилләтчелек|ультрамилләтче]] [[Экстремизм|экстремистик]] [[Сәяси фиркаләр|сәяси фиркасе]]. [[1920 ел]]дан [[1945 ел]]га кадәр булган. [[Нацизм|Национал-социализм]] идеологиясенең сәяси йөртүчесе{{sfn|с=178—179|Вишлёв|2013}}; 1933 елның гыйнварыннан — идарә итүче фирка, 1933 елның июленнән 1945 елның маена кадәр [[Өченче рейх|нацист Алманиясендә]] бердәнбер законлы фирка. [[Икенче бөтендөнья сугышы]]нда [[Германия капитуляциясе турында акт|Алмания җиңелгәннән]] соң 1945 елда [[Һитлерга каршы коалиция]] буенча союздашлар тарафыннан төзелгән оккупацион Контроль совет карары буенча таратылган. [[Nürnberg xökeme|Нүрнберг процессында]] партиянең җитәкче составы җинаять дип игълан ителгән, ә НСДАП идеологиясе сугышның төп сәбәпләренең берсе дип  табылган.

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

[[Төркем:1920 елда нигезләнгән сәяси фиркаләр]]
[[Төркем:1945 елда ябылган оешмалар]]
[[Төркем:Национал-социалистик эшчеләр фиркасе]]
[[Төркем:Бер фиркале системалар фиркаләре]]
[[Төркем:Германия элеккеге сәяси фиркаләре]]
[[Төркем:Нацист фиркаләре]]</text>
      <sha1>hn8rpho42thrd63ohhqwb1ycr7ukf29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Смет Кенесбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815354</id>
    <revision>
      <id>5840432</id>
      <parentid>5794722</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9461" sha1="6gjmwer4himibq5iczqoonkca3jy38t" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Смет Кенесбаев
|рәсем =С.К.Кенесбаев.jpg 
|рәсем_зурлыгы =
|alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
|рәсем язуы = 
|тулы исем = {{lang-kk| Ісмет Кеңесбаев}}
|һөнәр = төрки телләр белгече
|туу датасы = 15.02.1907
|туу җире = {{туу җире|РИ|Казакъстанда}}, [[Казакъстан]]ның хәзерге [[Төркестан өлкәсе]], [[Сузак районы (Төркестан өлкәсе)|Сузак районы]], Жыныс ата
|гражданлык =  {{байраклаштыру|Россия империясе}}&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|РСФСР|1918}}&lt;br/&gt;{{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|Казакъстан}}
|милләт = казакъ
|үлем датасы =  16.01.1995
|үлем җире =  {{үлем җире|Казакъстан| Казакъстанда}}, {{үлем җире|Алматы| Алматыда}}
|әти = 
|әни = 
|ир =
|хатын = 
|балалар = 
|бүләк һәм премияләр = {{Ленин ордены}}{{Хезмәт Кызыл Байрагы ордены}}{{Кызыл Йолдыз ордены}} {{Халыклар Дуслыгы ордены}}
|сайт =
|башка мәгълүмат = 
}}
'''Смет Кенесбаев''', Смет Кенесбай улы Кенесбаев ({{lang-kk|Ісмет Кеңесбаев}}, ''[[1907 ел]]ның [[12 февраль|12 феврале]], [[Казакъстан]]ның хәзерге [[Төркестан өлкәсе]], Сузак районы, Жыныс ата ― [[1995 ел]]ның [[16 гыйнвар]]ы, [[Казакъстан]], [[Алматы]]'') ― совет һәм казакъ галиме-тюрколог, казакъ совет тел белеменә нигез салучыларның берсе, Казакъстан ССР Фәннәр Академиясен оештыручыларның берсе&lt;ref&gt;[https://goskatalog.ru/portal/#/collections?id=4989948 Кенесбаев Смет Кенесбаевич-академик Академии наук Каз.ССР.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622041253/https://goskatalog.ru/portal/#/collections?id=4989948 |date=2019-06-22 }} Минкульт РФ{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Филология фәннәре докторы (1945), профессор (1945), Казакъстан ССР Фәннәр Академиясенең Тел белеме институты директоры (1947―1978), Казакъстан ССР Фәннәр Академиясе академигы (1946), Казакъстан ССР (1946) һәм Каракалпакстан АССР (1977) атказанган фән эшлеклесе, Казакъстан ССР Дәүләт премиясе лауреаты (1978).

== Тәрҗемәи хәле ==
1907 елның 12 февралендә [[Казакъстан]]ның хәзерге [[Төркестан өлкәсе]] Сузак районы Жыныс ата авылында туган. [[Кече Йөз]] [[казакълар]]ының алшын тайфәсе байулы кабиләсе [[Алтын ыруы|алтын]] ыруыннан чыккан&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://e-history.kz/kz/seo-materials/show/30097/|title=Алтын баба ұрпақтары|website=e-history.kz|access-date=2022-02-07|archive-date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920095147/https://e-history.kz/kz/seo-materials/show/30097/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
1931 елда [[Ленинград]]та {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Көнчыгышны өйрәнү институты|Көнчыгышны өйрәнү институтын|d|Q4258140}} тәмамлаган. Аннары 1946 елга кадәр [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты|Казакъ педагогия институтында]] укыта. Параллель рәвештә 1933―1936 елларда {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстан милли тыйб университеты|Алма-Ата медицина институтының |d|Q4208094}} телләр кафедрасы мөдире, 1936―1939 елларда [[СССР Фәннәр Академиясе]]нең Казакъстан филиалы тел һәм әдәбият секторының өлкән фәнни хезмәткәре була&lt;ref name=&quot;ЮНЕСКО&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.heritagenet.unesco.kz/kz/participant/scientists/kenesbaev.htm|title= Кенесбаев Смет Кенесбаевич (1907-1995)|website= ЮНЕСКО в Центральной Азии|accessdate= 2020-08-21|deadlink= no|archiveurl= https://web.archive.org/web/20170224155855/http://www.heritagenet.unesco.kz/kz/participant/scientists/kenesbaev.htm|archivedate= 2017-02-24}}&lt;/ref&gt;.

1946 елда яңа гына оештырылган {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстан Милли Фәннәр Академиясе|Казакъстан ССР Фәннәр Академиясенең|d|Q1534138}} вице-президенты итеп сайлана һәм 1951 елга кадәр әлеге вазифаны башкара.

1953 елдан 1961 елга кадәр Казакъстан ССР Фәннәр Академиясе Тел һәм әдәбият институтында эзлекле рәвештә: өлкән фәнни хезмәткәр, бүлек мөдире, институт директоры. 1961 елдан 1978 елга кадәр – {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Байтурсынов исемендәге тел белеме институты|Тел белеме институты|d|Q4201880}} директоры. 1985 елдан 1994 елга кадәр ― Казакъстан ССР Фәннәр Академиясенең (СССР таркалганнан соң Казакъстан Республикасы Милли Фәннәр академиясе) президиумында&lt;ref name=&quot;ЮНЕСКО&quot; /&gt;.

1995 елның 16 гыйнварында [[Алматы]]да вафат була.

== Төп хезмәтләре ==
[[Казакъ теле]]нең [[фонетика]]сы, фонологиясе, лексикографиясе, фразеологиясе, [[орфография]]се буенча тикшеренүләр&lt;ref name=&quot;ЮНЕСКО&quot; /&gt;.

[[Төрки телләр]] проблемалар буенча халыкара, бөтенсоюз һәм республика фәнни конференцияләрендә һәм симпозиумнарында катнашучы.

250 гә якын фәнни басма авторы&lt;ref name=&quot;ЮНЕСКО&quot; /&gt; :
* Казакъ теленең аңлатмалы сүзлеге (төзүчеләрнең берсе һәм җаваплы мөхәррир). Алма-Ата, 1959; 1961.{{ref-kz}}
* Казакъ теленең аңлатмалы сүзлеген төзү тәҗрибәсеннән. Алма-Ата, 1960.{{ref-ru}}
* Хәзерге казакъ теле: лексика, фонетика. Югары уку йортлары өчен дәреслек. Алма-Ата, 1962.{{ref-kk}}
* Хәзерге казакъ теле: фонетика һәм морфология. Алма-Ата, 1962. (автордаш){{ref-ru}}
* Казакъ теленең фразеологик сүзлеге. Алма-Ата, 1977. (автордаш){{ref-kk}}

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[Ленин ордены]]
* [[Хезмәт Кызыл Байрагы ордены]]
* [[Кызыл Йолдыз ордены]] &lt;ref name=&quot;ЮНЕСКО&quot; /&gt;
* [[Халыклар Дуслыгы ордены]]
* Казакъстан ССР атказанган фән эшлеклесе (1946) 
* Каракалпакстан АССР атказанган фән эшлеклесе (1977) 
* Казакъстан ССР Дәүләт премиясе лауреаты (1978)

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_3_of_5_(2005).pdf&amp;page=209  Кенесбаев Смет Кенесбаевич.] Национальная энциклопедия Казахстана. Том 3 из 5 (2005).{{ref-ru}}

== Сылтамалар ==
* [https://e-history.kz/kz/seo-materials/show/30097 Алтын баба ұрпақтары.] Qazaqstan Tarihy порталы{{ref-kk}}
{{Тышкы сылтамалар}}

{{DEFAULTSORT:Кенесбаев, Смет}}
[[Төркем:Ленинград көнчыгыш педагогика институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Филология фәннәре докторлары]]
[[Төркем:Казакъстан академиклары]]
[[Төркем:Әлифба буенча галимнәр]]
[[Төркем:Төрки халыклар белгечләре]]
[[Төркем:СССР тел галимнәре]]
[[Төркем:Казакъстан ССР дәүләт премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Казакъстан ССР атказанган фән эшлеклеләре]]</text>
      <sha1>6gjmwer4himibq5iczqoonkca3jy38t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәдинә мәчете (Әлмәт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815386</id>
    <revision>
      <id>5840317</id>
      <parentid>4119117</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T23:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10384" sha1="g7pj2jii46pb59w6qsaq3ozkfojlxrd" xml:space="preserve">{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = Мәчет
|Татар атамасы                    = Мәдинә мәчете
|Үз атамасы                       = 
|Рәсем                            = Мәдинә_мәчете_(Әлмәт).jpg
|Рәсем язуы                       =
|Рәсем зурлыгы                    = 
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = Россия
|Урнашу урыны статусы             = [[шәһәр]]
|Урнашу урыны                     = 423462  [[Татарстан]], [[Әлмәт]], Иске Әлмәт микрорайоны, Комсомол ур., 53а
|Координатлары                    = 54.9157910, 52.3358050
|Дин                              =  [[Ислам]]
|Мәхәллә                          = [[Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния нәзарәте|ТР МДН]] Әлмәт районы мөхтәсибәте 
|Кайсы дини агымга карый          =[[сөнни]]  /  [[хәнәфи]]
|Бина төре                        = манарасы керү юлы өстендә урнашкан [[мәчет]]
|Архитектура стиле                = ислам архитектурасы
|Проект авторы                    = 
|Төзүче                           = 
|Нигезләүче                       =
|Беренче телгә алу                = 
|Нигезләү                         = [[2004]]
|Төп даталар                      = [[2004]] (''төзелеш башлану'') &lt;br/&gt; [[2009]] (''ачылу'')
|Төзелешнең башлануы              = [[2004]]
|Төзелешнең тәмамлануы            = [[2009]]
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = гамәлдә
|Сайт                             = [https://vk.com/mosque_madina?ysclid=lnojhdj1ql486930497  Мәдинә] 
|Commons                          =
}}

{{мәгънәләр|Мәдинә (мәчет)}}
'''«Мәдинә» мәчете''' ({{lang-ru|Мечеть «Мадина»}}) — [[Татарстан]]ның [[Әлмәт]] шәһәренең Иске Әлмәт микрорайонында 2009 елда шәһәрдә унынчы буларак ачылган&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt; ислам гыйбадәтханәсе ([[мәчет]]). Җирле мөселман дини оешмасы ― үзәкләштерелгән дини оешма [[Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния нәзарәте| Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте]]нең Әлмәт районы [[мөхтәсибәт]]е «Мәдинә  мәчете» мәхәлләсе  карамагында&lt;ref&gt;[https://www.rusprofile.ru/id/4030787 {{comment|ММРО|Местная Мусульманская Религиозная Организация}} ― Приход Мечети Мэдинэ мухтасибата Альметьевского района и города Альметьевск {{comment|ЦРО|Централизованной Религиозной Организации}} ― {{comment|ДУМ РТ|Духовного Управления Мусульман Республики Татарстан}}]&lt;/ref&gt;. 

== Тарих ==
Әлмәт шәһәренең иске өлешендә (Иске Әлмәттә) яшәүче [[мөселманнар]] 2002 елда әлеге микрорайонда [[мәчет]] төзү үтенече белән шәһәр хакимиятенә чыга. Мәчет төзү инициаторы ― Наил Гарипов&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.info-islam.ru/publ/novosti/tatarstan/v_almetevske_otkryta_novaja_mechet_desjataja_v_gorode/2-1-0-6078 В Альметьевске открыта новая мечеть - десятая в городе]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ИА «Инфо-Ислам», 03.12.2009{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. 

Юл янындагы [[сазлык]]лы бушлык мәчет төзү өчен уңайлы, иң уңышлы урын дип карар ителә.

2003 елда әлеге буш яткан мәйданнан чүп-чарны чыгару, сазлыкны күмеп кую, мәчет бинасы төзеләсе территория өстеннән сузылган [[электр]] линиясен һәм [[газ]] торбаларын күчерү буенча беренче эшләр башлана.

2004 елда мәчет бинасы төзелә башлый. Финанслауда һәм төзелештә «Зенит» банкы, «Әлмәтнефть», «Елховнефть», «Ямашнефть» нефть һәм газ чыгару идарәләре, «Арслан» ҖЧҖ, «Татех» ЯАҖ, «Фенстер» ҖЧҖ, шәхси эшмәкәрләр һәм шәһәр халкы актив катнаша. Проектның гомуми бәясе ~6 млн. сум тәшкил итә&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

2009 елның җәендә бинаның керү юлы өстендәге [[манара]]га иганәчеләр акчасына сатып алынган ярымай урнаштырыла.

2009 елның 28 ноябрендә, [[Корбан бәйрәме]]ндә шәһәрнең иске өлешендә урнашкан Комсомол урамында мәчет рәсми рәвештә ачыла. Мәчеттә беренче бәйрәм намазы укыла. Яңа мәчет үз исемен [[Согуд Гарәбстаны]]ның [[Мәдинә]] шәһәре ({{lang-ar|المدينة المنورة}}, Мәдинәт әл-Мүнәвәрә) хөрмәтенә ала. Нәкъ менә шушы шәһәрдә, [[Мөхәммәд пәйгамбәр]] заманында ислам күтәрелеше башланган&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

Мәчетне ачу тантанасында Иске Әлмәт халкын истәлекле вакыйга белән [[Әлмәт муниципаль районы]] башлыгы [[Ришат Әбүбакиров]] (1959―2019), Әлмәт районы [[имам]]-[[мөхтәсиб]]е Наил хәзрәт Сәхибҗанов котлаган&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

2012 елның апрелендә аномаль җылы һава торышы килү һәм [[кар]] катламының кискен эрүе нәтиҗәсендә [[Дала Зәе |Зәй елгасы]] ярларыннан ташып чыга. Иске Әлмәт микрорайоны су астында кала, йортларны кешеләрнең биленнән су баса. [[Аллаһ]]ның рәхмәте белән мәчеткә су керми. Мәчетнең цоколь катында су басу вакытында [[Татарстан Республикасы Гражданнар оборонасы эшләре һәм гадәттән тыш хәлләр министрлыгы|гадәттән тыш хәлләр министрлыгының]] оператив штабы урнаша.

Кызыл кирпечтән өч катлы итеп төзелгән мәчетнең төп [[манара]]сы керү юлы өстендә урнашкан, түбәдә тагын ике кечкенә манарасы бар, [[гөмбәз]]е юк. Икенче катында [[хатын-кыз]]лар өчен [[намаз]] уку залы урнашкан &lt;ref&gt;[https://halalguide.me/al-met-evsk/mechet/mechet-medine «Мечеть Мэдинэ» в Альметьевске.] HalalGuide{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Мәчетнең цоколь каты традицион алкогольсез тантаналар, дини бәйрәмнәр үткәрү өчен билгеләнгән. Бина эчендә «Кибет М. Абыстай» кибете урнашкан&lt;ref&gt;[https://2gis.ru/almetevsk/gallery/firm/70000001007024008/photoId/30258560055783043?m=52.358704%2C54.927023%2F15.82 Мәчетнең тышкы күренеше фоторәсемнәрдә]&lt;/ref&gt;.

Мәчетнең [[хатиб|имам-хатыйбы]] ― Минәсхәт улы Фаил хәзрәт Гарифуллин (1978 елгы, 2004 елда [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]ның Әлмәт филиалын тәмамлаган)&lt;ref&gt;[https://vk.com/fogil_mogil Фаиль Гарифуллин ВКонтакте]{{Deadlink|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.rusprofile.ru/person/garifullin-fm-164402759597 Гарифуллин Фагиль Минасхатович (ИНН 164402759597)]. rusprofile.ru&lt;/ref&gt;

== Моны да карагыз ==
* [[Р.Фәхреддин исемендәге Үзәк җәмигъ мәчете|Әлмәтнең Үзәк җәмигъ мәчете]]
* [[Бигәш мәчете (Әлмәт) |Бигәш мәчете]] 
* [[Дуслык (мәчет, Әлмәт) |«Дуслык» мәчете]] 
* [[Зиннур мәчете (Әлмәт) |Зиннур мәчете]] 
* [[Мәхәллә мәчете (Әлмәт) |Мәхәллә мәчете]]
* [[Нурлы (мәчет, Әлмәт) |«Нурлы» мәчете]]
* [[Нурсала мәчете (Әлмәт) |Нурсала мәчете]] 
* [[Таш мәчет (Әлмәт) |Таш мәчет]]

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://vk.com/mosque_madina?ysclid=lnojhdj1ql486930497 Мечеть Мәдинә Альметьевск.] Официальная группа ВКонтакте
* [https://m.islam-today.ru/islam_v_rossii/tatarstan/almetevsk-kak-musulmanskij-gorod/ Альметьевск как мусульманский город.] islam-today.ru{{ref-ru}}
{{Әлмәт мәчетләре}}{{Татарстан мәчетләре}}
[[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]]
[[Төркем:Әлмәт мәчетләре]]
[[Төркем:2009 елда төзелгән мәчетләр]]</text>
      <sha1>g7pj2jii46pb59w6qsaq3ozkfojlxrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рим Гыйниятуллин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>816577</id>
    <revision>
      <id>5840433</id>
      <parentid>5802833</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: [[Категория: → [[Төркем: (3) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6558" sha1="t3l4rk23kn7emaf4lsotoprrw2gvoqe" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = 
| рәсем =
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = 
| һөнәр = 
| туу датасы = 
| туу җире = 
| гражданлык = 
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =  
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = 
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{Фш|Гыйниятуллин}}
'''Рим Гыйниятуллин''', Рим Габдулла (''Абдулла'') улы Гыйниятуллин (''[[1943 ел]]ның [[18 сентябрь|18 сентябре]], [[СССР]], [[Үзбәкстан ССР]], [[Сәмәрканд өлкәсе]], Замин районы, Обручево ― [[2026 ел]]ның [[20 апрель|20 апреле]], [[Үзбәкстан]], [[Ташкент]]'') — Үзбәкстанның дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе. 1996―1997 елларда ― Үзбәкстан Республикасы Премьер-министры урынбасары. 1989―1996 елларда — Үзбәкстан Республикасы мелиорация һәм су хуҗалыгы министры. 1996 елдан ― Әхмәт Зәки Вәлиди исемендәге Башкорт иҗтимагый-мәдәни үзәгенең аксакаллар шурасы рәисе, Ташкент шәһәре татар-башкорт милли мәдәни үзәкләренең аксакаллар шурасы рәисе.

== Тәрҗемәи хәл ==
Рим Габдулла улы Гыйниятуллин 1943 елның 18 сентябрендә [[Үзбәкстан ССР]]ның [[Сәмәрканд өлкәсе]]ндә укытучылар гаиләсендә дөньяга килгән.

Ташкент төзелеш техникумын, аннары Ташкент авыл хуҗалыгында ирригация һәм мелиорация инженерлары институтын инженер-гидротехник белгечлеге белән тәмамлый.

1957-99 елларда Үзбәкстанның авыл хуҗалыгы һәм су белән тәэмин итү өлкәләрендә эшли. Эшчедән башлап, оста, инженер, өлкән инженер баскычларын үтеп, 1968 елдан төрле җитәкче урыннарда. Озак еллар Үзбәкстан хөкүмәтенең Вице-премьеры, Мелиорация һәм су хуҗалыгы министры (1989-96) булып эшли.&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1013880422&amp;ysclid=lr6ot1k7y5188391843 CentrAsia: ГИНИЯТУЛЛИН Рим Абдулович]&lt;/ref&gt;

1999-2007 елларда Рим Гыйниятуллин Глобаль экологик фонд, Аралны коткару Халыкара фондының проектларын гамәлгә ашыра. Татар һәм башкорт мәдәни Үзәгенең Аксакаллар шурасы рәисе.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Риму Гиниятуллину — 80 лет. Награды от Узбекистана и Татарстана. |url=https://plov.press/news/lifestyle/rimu_giniyatullinu_80_let_nagrady_ot_uzbekistana_i_tatarstana/ |access-date=2024-01-08 |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010205028/https://plov.press/news/lifestyle/rimu_giniyatullinu_80_let_nagrady_ot_uzbekistana_i_tatarstana/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

1992 елда Казанда узган I [[Бөтендөнья Татар конгрессы]]нда [[Үзбәкстан татарлары]] исеменнән нотык ясый.

2026 елның 20 апрелендә 82 яшендә вафат. Чапанат зиратында соңгы юлга озатканнар&lt;ref&gt;''[[Гөлнар Гарифуллина]].'' [https://tatar-inform.tatar/news/uzbakstan-tatary-rim-gyiniyatullinny-songy-yulga-ozattylar-ysanycly-divar-augan-kebek-5922466  Үзбәкстан татары Рим Гыйниятуллинны соңгы юлга озаттылар: Ышанычлы дивар ауган кебек…] [[Татар-информ]], 21.04.2026&lt;/ref&gt;.

== Гаиләсе ==
Атасы – Габдулла Гыйниятуллин, анасы – Нуриева Бәдигыль ([[Илеш районы]]ннан). Хатыны – Хәбирова Тәнзилә Янбщк кызы, Ташкент Халык хуҗалыгы институтын тәмамлаган, икътисад фәннәре кандидаты дәрәҗәсенә лаек. Уллары: [[Әксән Гыйниятуллин]], 1977 елда туган, Ташкент авыл хуҗалыгында ирригация һәм механизация инженерлары институтын, Fordham университетын тәмамлый, 2011-13 елларда — [[Tatarstan Hawa Yulları|Татарстан авиакомпаниясе]]нең генераль директоры; Искәндәр Гыйниятуллин, шул ук вузлар шәкерте, Аризона университеты каршында Менеджмент мәктәбен тәмамлый.

== Хезмәтләр ==
* Гиниятуллин Р. Евразийское самопознание. – М. – Нижний Новгород: ИД  «Медина», 2008. – 138с., ил. ISBN 9785975600387

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

{{DEFAULTSORT:Гыйниятуллин, Рим}}
[[Төркем:Үзбәкстанда туганнар]]
[[Төркем:Икътисад фәннәре кандидатлары]]
[[Төркем:Үзбәкстан министрлары]]
[[Төркем:Үзбәкстан ССР Халык комиссарлары һәм министрлары]]
[[Төркем:Ташкент ирригация һәм мелиорация инженерлары институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Ленин ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Почет ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Салават Юлаев ордены кавалерлары]]</text>
      <sha1>t3l4rk23kn7emaf4lsotoprrw2gvoqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кәрибулла Хәйруллин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>817774</id>
    <revision>
      <id>5840434</id>
      <parentid>5794866</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2107" sha1="hrol1ulqcg026u9d3v5j0al1v3fnzgd" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
{{фш|Хәйруллин}}
'''Кәрибулла Хәйруллин''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — дәүләт эшлеклесе.

Керәстиян гаиләсеннән. 1917 дә [[Сызран]] шәһәрендә: мөселман хәрби-граждан комитеты рәисе, шәһәрнең [[ВКП(б)]] комитеты әгъзасы. 1918 дә Ырынбур партизан отряды командиры, иреклеләр отряды командиры, 1 нче бөтенбашкорт съезды делегаты. 1919-20 дә [[Ырынбур губернасы]]нда: губерна инкыйлаб комитеты әгзасы, губерна башкармасының хәрби бүлеге рәисе, губерна мөселман комиссариаты рәисе, губерна ЧКчында бүлек мөдире, татар иреклеләре полкы командиры. 1920 дән [[Казан]]да: [[ТАССР юстиция халык комиссариаты]]нда ябылу урыннары бүлеге мөдире, ТАССР инкыйлаб трибуналы, аннары [[Татарстан Республикасы Югары Суды|ТАССР Баш суды]] рәисе (1921-22, 1923-25). 1937 дә [[Зур террор|кулга алына]], «уң троцкийчеләрнең милләтчел террорчыл-диверсиячел оешмасында катнашучы» дип кулга алына, 1940 та [[Краснояр крае]]на 5 елга сөрелә. Алдагы язмышы билгесез.&lt;ref&gt;https://ru.openlist.wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1894)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://centrasia.org/person.php?st=1406184053&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.knowbysight.info/HHH/12425.asp&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Репрессияләнгән татарлар]]</text>
      <sha1>hrol1ulqcg026u9d3v5j0al1v3fnzgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тозлак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>819169</id>
    <revision>
      <id>5840435</id>
      <parentid>5814832</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6356" sha1="5kommulj9bj3vogzn160pwx9rstifov" xml:space="preserve">{{ФәнТех.wiki|ел=2024}}
{{Үсемлек}}'''Тозлак''' ({{Lang-la|Sálsola}}) — [[Амарантчалар]] (Amaranthaceae) семьялыгына керүче үсемлекләр ыругы. [[Ыруг (биология)|Ыруг]] вәкилләре арасында үләннәр, ярымкуаклар, куак һәм агачлар очрый.

== Таралу ==
Алар [[Европа]], [[Азия]] һәм [[Африка]]да таралган. Тозлаклар нигездә [[Тигезлек (геология)|тигезлектә]], коры һәм тозлы [[туфрак]]ларда, [[чүлләр]] һәм [[ярымчүл]]ләрдә үсәләр. Америка һәм Австралиягә читтән кергән үсемлек.

[[Татарстан]] территориясендә 2 төре бар: калкулык тозлагы (Salsola collina) һәм курай тозлагы (Salsola tragus) – ара-тирә барлык районнарда да очрыйлар. Далаланган тау битләрендә, көтүлекләрдә, чүпле урыннарда, юл буйларында үсә.

Элек бу ыругны [[Алабутачалар]] семьялыгына керткәннәр.

== Ботаник тасвирлау ==
10-100 см биеклектәге үсемлек. Сабагы тармакланган. Яфраклары тар, чиратлашып урнашкан. [[Чәчәкләр]]е ике җенесле, чәчәк төркеме куентылы башак. [[Җимеш]]е – канатча. Июль-сентябрьдә чәчәк ата. Җимешләре август-октябрьдә өлгерә. Орлыктан үрчиләр.

== Куллану ==
Калкулык тозлагының җир өсте өлешләрендә [[сапониннар]], [[алкалоидлар]], [[калий]] тозлары, [[натрий]] бар.

Халык медицинасында үлән төнәтмәсе бөер, бавыр һәм йөрәк авыруларын дәвалауда кулланыла.

Курай тозлагы – терлек азыгы.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/tozlak&lt;/nowiki&gt; Онлайн - энциклопедия Tatarica&lt;/ref&gt;

== Төрләр ==
Ыругта 65 төр бар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30012872-2|title=Salsola|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027184313/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30012872-2|archivedate=2021-10-27|language=en|publisher=[[Plants of the World Online]]|accessdate=2021-07-15}}&lt;/ref&gt;:{{Div col}}
* {{Bt-lattt|Salsola acanthoclada|}}
* {{Bt-lattt|Salsola africana|}}
* {{Bt-lattt|Salsola algeriensis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola angusta|}}
* {{Bt-lattt|Salsola arbusculiformis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola australis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola austroiranica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola austrotibetica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola baranovii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola brevifolia|}}
* {{Bt-lattt|Salsola chellalensis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola chinghaiensis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola collina|Калкулык тозлагы}}
* {{Bt-lattt|Salsola cruciata|}}
* {{Bt-lattt|Salsola cyrenaica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola daghestanica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola divaricata|}}
* {{Bt-lattt|Salsola drummondii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola euryphylla|}}
* {{Bt-lattt|Salsola foliosa|}}
* {{Bt-lattt|Salsola glomerata|}}
* {{Bt-lattt|Salsola ×gobicola|}}
* {{Bt-lattt|Salsola grandis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola griffithii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola gymnomaschala|}}
* {{Bt-lattt|Salsola gypsacea|}}
* {{Bt-lattt|Salsola halimocnemis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola hartmannii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola ikonnikovii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola jacquemontii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola junatovii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola kali|}}
* {{Bt-lattt|Salsola kerneri|}}
* {{Bt-lattt|Salsola komarovii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola laricifolia|}}
* {{Bt-lattt|Salsola longifolia|}}
* {{Bt-lattt|Salsola mairei|}}
* {{Bt-lattt|Salsola makranica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola masclansii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola melitensis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola monoptera|}}
* {{Bt-lattt|Salsola omanensis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola oppositifolia|}}
* {{Bt-lattt|Salsola pachyphylla|}}
* {{Bt-lattt|Salsola papillosa|}}
* {{Bt-lattt|Salsola paulsenii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola pontica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola praecox|}}
* {{Bt-lattt|Salsola praemontana|}}
* {{Bt-lattt|Salsola ryanii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola sabrinae|}}
* {{Bt-lattt|Salsola schweinfurthii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola sinkiangensis|}}
* {{Bt-lattt|Salsola squarrosa|}}
* {{Bt-lattt|Salsola strobilifera|}}
* {{Bt-lattt|Salsola subglabra|}}
* {{Bt-lattt|Salsola tamamschjanae|}}
* {{Bt-lattt|Salsola tamariscina|}}
* {{Bt-lattt|Salsola tragus|Курай тозлагы}}
* {{Bt-lattt|Salsola tunetana|}}
* {{Bt-lattt|Salsola turcica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola verticillata|}}
* {{Bt-lattt|Salsola webbii|}}
* {{Bt-lattt|Salsola zaidamica|}}
* {{Bt-lattt|Salsola zygophylla|}}
{{Div col|конец}}

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* Salsola // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* {{ВТ-ЭСБЕ|Солянка}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Колючка, растение из семейства маревых}}
* Солянка // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

== Сылтамалар ==

* Salsola (англ.): сведения о таксоне на сайте Tropicos.
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SALSO ''Солянка'' на сайте USDA NRCS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130426171741/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=SALSO |date=2013-04-26 }}{{Ref-en}} &lt;small&gt;Проверено 24 января 2009 г.&lt;/small&gt;

[[Төркем:Төньяк Америка флорасы]]
[[Төркем:Африка флорасы]]
[[Төркем:Ауразия флорасы]]
[[Төркем:Үсемлекләр]]
[[Төркем:Ботаника]]
[[Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр]]</text>
      <sha1>5kommulj9bj3vogzn160pwx9rstifov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нәүрүзгөл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>819191</id>
    <revision>
      <id>5840436</id>
      <parentid>5788030</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21311" sha1="cuyx31uac5ws90aegsvidqf6wq5fw5l" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{Үсемлек}}'''Нәүрүзгөл, бадьян чәчәк''', яки '''примула''' ({{Lang-la|Prímula}}) — Арчанчәчәклеләр (Ericales) тәртибенең Нәүрүзгөлчәләр (Primulaceae) семьялыгына керүче үләнчел үсемлекләр ыругы. Күпчелек төрләре — матур чәчәк атучы тәбәнәк үләннәр.

== Исем ==
Ыругның фәнни исеме [[латин теле]]ндәге prímus (беренче) сүзеннән килеп чыга һәм чәчәкнең күп кенә төрләре иртә язда беренчеләрдән булып, кайвакыт кар катламы тулысынча эреп беткәнче үк чәчәк атуы белән аңлатыла. Русча исеме дә шуннан килеп чыккан. Татарча һәм башка кайбер төрки телләрдәге исеме фарсыча نوروز [noːˈɾuːz] «nōg rōz» — «яңа көн» сүзеннән алынган.

== Ботаник тасвирламасы ==
Нәүрүзгөл ыругы вәкилләре — күпьеллык, сирәк икееллык һәм берьеллык үләннәр. Кайбер төрләре мәңге яшел яки ярым мәңге яшел үсемлекләр - алар кар астына китәләр яки яшел яфраклары кар астыннан тишеп чыгалар.

15–30 см биеклектәге үсемлек. Тамырчасы кыска, куе нәзек тамырлардан тора. Яфраклары гади, бөтен, тамыр яны таралгысына урнашканнар. Өслекләре җыерчыклы, кайвакыт төкләр белән капланган, кырыйлары дулкынсыман, бәрхетсыман, тешле булырга мөмкин. Яфрак пластинкасы саплы яки утыручан . Кайбер төрләрнең яфраклары һәм башка органнары аксыл онлы катлам белән капланган (farina латинчадан тәрҗемәдә — «он» сүзен аңлата)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://primulagarden.ru/farina|title=Что такое фарина|work=primulagarden.ru|accessdate=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;, шул исәптән бакча культиварларында. Чәчәкләре 5 өлешле, хуш исле, төрле төсләрдә булалар, чатыр, чук, башчык, башаксыман һ.б. чәчәк төркемнәренә берләшәләр. Кайбер төрләренә гетеростилия хас - аларда ике морфа бар. Беренче морфаның җимешлеге серкәчләрдән кыскарак, икенчесенең озынрак. {{Sfn|Richards|2014}} Эре касәле нәүрүзгөл киң эре чәчәк касәләре белән аерылып тора. Җимеше коңгырт төстәге күборлыклы тартмачык. Иртә язда чәчәк аталар. Җимешләре июнь–июльдә өлгерә. Орлыктан үрчиләр.

Чәчәк ату, кагыйдә буларак, озакка сузыла, әмма эфемероидлар да очрый. Язгы һәм җәйге чәчәк атучы төрләрне аералар. &lt;gallery&gt;
Файл:Primula-flowerdiagram.svg|альт=Диаграмма цветка|Чәчәк диаграммасы
Файл:Primrose_pin.jpg|альт=Длиннопестиковый цветок первоцвета обыкновенного (P. vulgaris)|Гади нәүрүзгөлнең озын җимешлекле төре (P. vulgaris)
Файл:Primrose_thrum.JPG|альт=Короткопестиковый цветок первоцвета обыкновенного (P. vulgaris)|Гади нәүрүзгөлнең кыска җимешлекле төре (P. vulgaris)
Файл:Primula_vialii_5.jpg|альт=Колосовидные соцветия первоцвета Виаля (P. vialii)|Виаль нәүрүзгөленең башаксыман чәчәк төркемнәре (P. vialii)
Файл:Primula_japonica_02.jpg|альт=Цветки первоцвета японского (Primula japonica) собраны мутовками|Япония нәүрүзгөленең (Primula japonica) шәлкем төркеменә җыелган чәчәкләре 
Файл:Primula_auricula_hybrids_(3)_2.jpg|альт=Садовая аурикула с махровыми цветками|Бакча аурикуласы чәчәкләре
&lt;/gallery&gt;[[Җимеш]]е — тармачык.

== Таралу һәм экология ==
Нәүрүзгөлчәләр семьялыгының иң күпсанлы ыругы. Төрле авторлар мәгълүматлары буенча, Төньяк ярымшарның дымлы һәм уртача климатлы районнарында үскән 430-500 һәм аннан да күбрәк төрне үз эченә ала.  ТР территориясендә 2 төр — язгы нәүрүзгөл (P. veris) Кама һәм Идел алдында, эре касәле нәүрүзгөл (P. macrocalyx) Көнчыгыш Кама аръягында очрый. Урманнарда, урман буйларында, аланнарда, болыннарда үсә.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/nrzgl&lt;/nowiki&gt; Онлайн - энциклопедия Tatarica&lt;/ref&gt; Нәүрүзгөлләрнең күп төрләре декоратив үсемлекләр, алар бакча примулаларының күп санлы сортларын чыгару өчен кулланыла.

Күпчелек төрләре — гемикриптофитлар. Яфраклары тамыр яны таралгысына җыелган, бу киләсе сезонга кадәр яңарту бөреләрен сакларга ярдәм итә.

Дымга карата күпчелек төрләре — мезофитлар яки кайчакта гигрофитлар. Нәүрүзгөлләр елга ярларында, дымлы көтүлек тигезлекләрендә, бозлыклар һәм тау инешләре янындагы тауларда үсә.

Кайбер төрләре — литофитлар —  тауларда, Альп һәм субальп билбауларында, ташлы туфрак шартларында яки кыя ярыкларында үсә.

Аерым төрләре (''P. borealis, P. nutans, P. stricta)'' галофитларга карыйлар, тозлы яр буе территорияләрендә үсәләр.

Кайбер төрләре эфемероидларга карый&lt;ref&gt;{{Мәкалә|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/sravnitelnoe-morfologo-anatomicheskoe-issledovanie-nadzemnyh-organov-severokavkazskih-vidov-roda-primula-l/viewer|автор=Серебряная Ф. К.|год=2010|издание=Медицинский альманах|тип=журнал|номер=3|страницы=209–211}}&lt;/ref&gt;.

Күпчелек төрләрне бөҗәкләр серкәләндерә, әмма үз-үзен серкәләндерүче төрләр дә очрый.
[[Файл:Primula_deorum_1240.jpg|сулда|мини|Алла нәүрүзгөле (Primula deorum), [[Витоша]] таулары эндемигы, Болгария ]]
Нәүрүзгөлләрнең 400 дән артык төре булса да, аларның якынча 75% [[Гималайлар]]ның көнчыгыш өлешендә һәм Көнбатыш Кытай (Юньнань провинциясендә) очрый һәмтөрлелек үзәген тәшкил итә. Башка төрлелек үзәкләре булып Көнбатыш Азия тора ([[Кавказ]], [[Пиреней таулары|Пиренейлардан]] [[Альп таулары|Альплар]] аша [[Карпат таулары|Карпатларга]] кадәр Европа тау сыртлары), Көнчыгыш Азия һәм Төньяк Американың көнбатыш өлешендәге таулар. Нәүрүзгөлләр Төньяк Американың, Европаның һәм Азиянең тауларында яки югарырак киңлекләрендә, шулай ук Көньяк Америкада, Африкада (Эфиопия таулары) һәм тропик Азиядә (Ява һәм Суматра утраулары) очрый. Төньяк Америкада 25 төргә якын очрый (биш секциядә тәкъдим ителгән).

Таулардагы әйләнә-тирәлек шартларының контрастлылыгы экосистемаларның һәм аларның эшчәнлеген тәэмин итүче төрләрнең күптөрлелеген билгели. Биеклекләр билбавының тулы спектры аркасында, бу өлкә экосистема, ценотик һәм популяция-төр дәрәҗәләрендә Нәүрүзгөлнең биологик төрлелегенең югары дәрәҗәсе белән характерлана. Тау районнарының Primula төрләре яңа формаларының барлыкка килү тизлеге белән аерылып тора&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Мәкалә|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/morfologicheskie-osobennosti-vidov-roda-primula-l-ispolzovanie-ih-poleznyh-svoystv-naseleniem-severnogo-kavkaza|автор=Астамирова М.а-М|год=2011|издание=Вестник Красноярского государственного аграрного университета|выпуск=2|страницы=52–55|issn=1819-4036}}&lt;/ref&gt;. Тау экосистемалары бу төрнең күп кенә декоратив төрләренең килеп чыгыш үзәкләре, алар кеше тарафыннан киң үстерелә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Нәүрүзгөлләр Төньяк ярымшарның дымлы һәм уртача климатлы төбәкләрендә, башлыча урманнарда, тигезлек болыннарында, альп болыннарында, тигезлек һәм болын тундраларында очрый.

== Мәгънәсе һәм кулланылышы ==
Күп кенә төрләре популяр декоратив үсемлекләр. Кайбер төрләре культурада таләпчән түгел, башкалары киресенчә тәҗрибәле бакчачылар коллекциясе объекты булып тора һәм аерым шартлар таләп итә. Нәүрүзгөлләрне бордюрларда, Альп тауларында, контейнерларда үстерәләр. Кайвакыт бина эчендә, балкон тартмаларында, террасаларда сезонлы бизәк буларак кулланалар. Үстерелгән сортлар саны, бакчачылык тармагыннан алынган керемнәр күзлегеннән караганда, алар белән бары тик Рододендроннар (Rhododendron) һәм розалар (Rosa) культуралары гына чагыштырыла ала.

Нәүрүзгөлнең төрле төрләре нектар бирә, әмма озын чәчәк бүрәнкәсе аркасында бал кортлары аны аз күләмдә җыялар.

Дару үсемлекләре. Тамырларында сапониннар, эфир майлары, гликозидлар, яфракларында С витамины бар. Тамырларыннан ясалган төнәтмә какырык чыгару, бәвел кудыру һәм тирләтү чарасы буларак кулланыла; яфраклары гипо- һәм авитаминоз вакытында файдаланыла.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/nrzgl&lt;/nowiki&gt; Онлайн - энциклопедия Tatarica&lt;/ref&gt;

=== Мәдәнияттә ===
Нәүрүзгөлләр Европаның авыл җирлекләрендә гадәти үсемлекләр. Алар искиткеч язгы чәчәкләр, авыл җирле халкына һәм анда кунак булучыларга бик ошыйлар, проза һәм шигырьләрдә алар турында күп язалар{{Sfn|Richards|2014}}.

1905 елда баронесса Орци &quot;Кызыл Нәүрүзгөл&quot;романын бастырган, анда бу кушаматны француз инкыйлабы вакытында аристократларга гильотинадан качарга ярдәм иткән Британия шпионы йөртә. Роман бик популяр булган, һәм XX гасырда Нәүрүзгөлләр (Кара, Тартан, Америка нәүрүзгөлләре) дип кешеләрне фашистлардан коткарган берничә чын шәхесне атаганнар. Әмма бу романның оригиналь исеме ({{Lang-en|The Scarlet Pimpernel}}) инглизчә нәүрүзгөлне түгел, ә башка үсемлекне, шулай ук Нәүрүзгөлчәләр семьялыгына караган ''Anagallis arvensis'' төрен аңлата.
[[Файл:Почтовая марка СССР № 5192. 1981. Цветы украинских Карпат.jpg|уңда|мини|201x201пкс|''Primula minima'' (Кечкенә нәүрүзгөл) СССР почта маркасында, 1981 ел]]
Бу чәчәк хөрмәтенә 1921 елда ачылган [[(970) Примула]] [[Астероидлар|астероиды]] аталган.

== Төркемләү ==
Кайбер элеккеге классификацияләрдә бу ыруг 6 асыруг һәм 38 бүлеккә бүленгән булган&lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;По данным сайта GRIN (см. карточку растения).&lt;/ref&gt;. Хәзерге классификациядә (APG IV) мондый таркату кулланылмый.

* Aleuritia — 20 секция

:* Aleuritia&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://flower.onego.ru/other/other/primul_a.html|title=Секция мучнистых примул (Fariaosa, Aleuritia)|work=flower.onego.ru|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;, ''Amethystina, Armerina, Capitatae, Cordifoliae, Crystallophlomis,'' Denticulata&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://flower.onego.ru/other/primul_g.html|title=Секция зубчатолиетных примул (Denticulaia)|work=flower.onego.ru|accessdate=2024-02-13|archivedate=2024-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213160139/http://flower.onego.ru/other/primul_g.html}}&lt;/ref&gt;, ''Dryadifolia, Fedtschenkoana, Glabra, Minutissimae, Muscarioides, Oreophlomis, Petiolares,'' Proliferae&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://flower.onego.ru/other/primula.html|title=Примула|work=flower.onego.ru|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;, ''Pulchella, Sikkimensis, Soldanelloides, Souliei, Yunnanensis''

* Auganthus — 9 секция

:* Auganthus, Bullatae, Cortusoides, Malvacea, Monocarpicae, Obconicolisteri, Pinnatae, Pycnoloba, Reinii

* Auriculastrum — 4 секция

:* Auricula, Cuneifolia, Dodecatheon, Parryi

* Carolinella — 3 секция

:* Carolinella, Chartacea, Davidii

* Primula — 1 секция

:* Primula

* Sphondylia — 1 секция

:* Sphondylia

== Таксономиясе ==
{{Bt|'''Primula'''|[[L.]]}} [[Species Plantarum]] [https://www.biodiversitylibrary.org/page/358161#page/154/mode/1up 1: 142]. 1753.

'''Нәүрүзгөл''' ыругы Арчанчәчәклеләр (Ericales) тәртибенең Нәүрүзгөлчәләр (Primulaceae) семьялыгына карый. Әлеге тәртип Астеридлар → Суперастеридлар → Эвдикоталар → [[Чәчәкле үсемлекләр]] кладаларына керә.

=== Төрләр ===
[[Файл:Primula_anisodora_flowers.jpg|мини|Primula anisodora]]
[[Файл:Primula_denticulata_1_(aka).jpg|мини|Primula denticulata]]
[[Файл:Primula-veris-blomst.JPG|мини|Primula veris (Язгы нәүрүзгөл)]]
[[Файл:Primula_vulgaris-violet_(S.lukas).JPG|мини|Primula vulgaris (Гади нәүрүзгөл)]]
[[Файл:Primeln_bunte_Farbenpracht.JPG|мини|Төрле төстәге нәүрүзгөлләр]]
Кайберләре:{{Div col}}
* {{Bt-lattt|Primula algida|aut=[[Adams]]}}
* {{Bt-lattt|Primula alpicola|aut=([[W.W.Sm.]]) [[Stapf]]}}
* {{Bt-lattt|Primula apennina|aut=[[Widmer]]}}
* {{Bt-lattt|Primula auricula|aut=[[L.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula beesiana|aut=[[Forrest]]}}
* {{Bt-lattt|Primula borealis|aut=[[Duby]]}}
* {{Bt-lattt|Primula bulleyana|aut=[[Forrest]]}}
* {{Bt-lattt|Primula calderiana|aut=[[Balf.f.]] &amp; [[R.E.Cooper]]}}
* {{Bt-lattt|Primula capitata|aut=[[Hook.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula cortusoides|aut=[[L.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula denticulata|aut=[[Sm.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula elatior|aut=([[L.]]) [[Hill (ботаник)|Hill]]}}
* {{Bt-lattt|Primula farinosa|aut=[[L.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula florindae|aut=[[Kingdon-Ward]]}}
* {{Bt-lattt|Primula forrestii|aut=[[Balf.f.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula geraniifolia|aut=[[Hook.f.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula griffithii|aut=([[Watt]]) Pax}}
* {{Bt-lattt|Primula halleri|aut=[[J.F.Gmel.]]}}
* {{bt-ruslat|Первоцвет японский|3=[[A.Gray]]}}
* {{bt-ruslat|Первоцвет Юлии|3=[[Kusn.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula kitaibeliana|aut=[[Schott]]}}
* {{Bt-lattt|Primula marginata|aut=[[Кёртис, Уильям|Curtis]]}}
* {{Bt-lattt|Primula matthioli|aut=([[L.]]) [[K.Richt.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula minima|aut=[[L.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula nivalis|aut=[[Pall.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula obconica|aut=[[Hance]]}}
* {{Bt-lattt|Primula parryi|aut=[[Грей, Сэмюэл Фредерик|Gray]]}}
* {{Bt-lattt|Primula patens|aut=[[Turcz.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula polyantha{{!}}Primula ×polyantha|aut=[[Mill.]]}}*{{Bt-lattt|Primula pubescens{{!}}Primula ×pubescens|aut=[[Jacq.]]}}*{{Bt-lattt|Primula pulverulenta|aut=[[Duthie]]}}
* {{Bt-lattt|Primula rosea|aut=[[Royle]]}}
* {{Bt-lattt|Primula rusbyi|aut=[[Greene]]}}
* {{Bt-lattt|Primula saxatilis|aut=[[Kom.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula scandinavica|aut=[[Bruun]]}}
* {{Bt-lattt|Primula scotica|aut=[[Hook.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula sieboldii|aut=[[E.Morren]]}}
* {{Bt-lattt|Primula sikkimensis|aut=[[Hook.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula tibetica|aut=[[Watt]]}}
* {{Bt-lattt|Primula veris|aut=[[L.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula vialii|3=|aut=[[Delavay]] ex [[Franch.]]}}
* {{Bt-lattt|Primula vulgaris|aut=[[Huds.]]}}
{{Div col|конец}}

=== Синонимнар ===
{{Div col}}
* {{Bt|Aleuritia|([[Duby]]) [[Opiz]]}}
* {{Bt|Auganthus|[[Link]]}}
* {{Bt|Auricula|[[Хилл, Джон|Hill]]}}
* {{Bt|Cankrienia|[[de Vriese]]}}
* {{Bt|Carolinella|[[Hemsl.]]}}
* {{Bt|Cortusa|[[L.]]}}
* {{Bt|Dodecatheon|[[L.]]}}
* {{Bt|Evotrochis|[[Raf.]]}}
* {{Bt|Exinia|[[Raf.]]}}
* {{Bt|Kablikia|[[Opiz]]}}
* {{Bt|Meadia|[[Mill.]]}}
* {{Bt|Oscaria|[[Лилья, Нильс|Lilja]]}}
* {{Bt|Primula chionata}}
* {{Bt|Primulidium|[[Spach]]}}
* {{Bt|Sredinskya|([[Stein]]) [[Fed.]]}}
{{Div col end}}

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* Primula // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* Федоров Ан. А. Сем. CXXVI Первоцветные (Primulaceae), Род 1114 Первоцвет (Primula) // Флора СССР = Flora URSS : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1952. — Т. 18 / ред. тома Б. К. Шишкин, Е. Г. Бобров. — С. 111. — 802 с. — 3000 экз.
* {{Из ЗСЭ|}}
* Примула // Полупроводники — Пустыня. — М. : Большая российская энциклопедия, 2015. — С. 510——511. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 27). — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-85270-364-4&lt;/nowiki&gt;.
* Святковская Е., Тростенюк Н. Примулы для северного сада // Цветоводство. — 2008. — № 3. — С. 20—21.

{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Декоратив үсемлекләр]]
[[Төркем:Үләннәр]]
[[Төркем:Үсемлекләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр]]
[[Төркем:Ботаника]]</text>
      <sha1>cuyx31uac5ws90aegsvidqf6wq5fw5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нурдкамал (мәчет, Норильск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>819290</id>
    <revision>
      <id>5840340</id>
      <parentid>4402322</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T04:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18214" sha1="d8fc5czaqqlqu6lihflm73ukl989r6k" xml:space="preserve">{{Гыйбадәтханә
|Гыйбадәтханә төре                = [[Мәчет]]
|Татар атамасы                    = Нурдкамал&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Норильск мәчете&lt;/small&gt; 
|Үз атамасы                       = 
|Рәсем                            = Нурдкамал.jpg
|Рәсем язуы                       =  
|Рәсем зурлыгы                    = 
|Хәзерге халәте                   = 
|Ил                               = Россия 
|Урнашу урыны статусы             = шәһәр 
|Урнашу урыны                     = 663300,&lt;br/&gt;[[Красноярск крае]], [[Норильск]], 50 лет Октября ур., 2а
|Координатлары                    = N 69° 20' 27.1788&quot; E 88° 12' 3.7296&quot;
|Дин                              = [[Ислам]]
|Мәхәллә                          = җирле мәхәллә 
|Кайсы дини агымга карый          = [[сөнни]] ислам 
|Бина төре                        = манарасы бина янәшәсендә
|Архитектура стиле                = 
|Проект авторы                    = 
|Төзүче                           = 
|Нигезләүче                       =
|Беренче телгә алу                = 
|Нигезләү                         = 
|Төп даталар                      = 1993 ― ''төзелеш башлану''&lt;br/&gt; 1998 ― ''мәчет ачылу''&lt;br/&gt; 2000 ― ''рәсми файдалануга тапшыру''
|Төзелешнең башлануы              = 1993
|Төзелешнең тәмамлануы            = 1998
|Янкормалары                      =
|Ядкәрләре                        =
|Халәте                           = гамәлдә
|Сайт                             = https://t.me/nurdkamal/132    nurd kamal 
|Commons                          =
}}
'''«Нурдкамал»'''&lt;ref&gt;[https://t.me/nurdkamal/132  Сайт Мечеть Нурдкамал Норильск в Телеграме]&lt;/ref&gt; ({{lang-ru|Соборная мечеть «Нурдкамал» г. Норильска}}), ''шулай ук'' «Нурд-Камал»&lt;ref&gt;[https://bigenc.ru/c/nurd-kamal-c3f062 Нурд-Камал.] Большая российская энциклопедия&lt;/ref&gt; — [[Россия Федерациясе]] субъекты [[Красноярск крае]]ның [[Норильск]] шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе ([[җәмигъ мәчете]]). 

«Дөньяның иң төньяк мәчете» буларак, «Нурдкамал» мәчете [[Гиннесс рекордлар китабы]]на кертелгән&lt;ref&gt;[http://www.gornovosti.ru/tema/history/k-80-letiyu-krasnoyarskogo-kraya-norilsk444445546.htm К 80-летию Красноярского края: История и рекорды Норильска] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180120070613/http://www.gornovosti.ru/tema/history/k-80-letiyu-krasnoyarskogo-kraya-norilsk444445546.htm |date=2018-01-20 }} // Городские новости. № 3007. 17.07.2014&lt;/ref&gt;.

Норильскида (1939 елдан [[штб]], 1953 елдан [[шәһәр]]) 2002 елда шәһәр халкының (134 842 кеше) [[азәрбайҗаннар]] 3,4% ын, [[татарлар]] 2,1% ын тәшкил иткән&lt;ref&gt;{{Citation |title=2002 ел сан алу базасы |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/opendatabase?id=vpn2002_pert |access-date=2012-12-01 |archive-date=2019-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712135622/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/opendatabase?id=vpn2002_pert |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. 2016 елда шәһәрдә татарлар, азәрбайҗаннардан тыш, мөселман халыклары вәкилләреннән [[ләзгиләр |лезгиннар]], [[башкортлар]], [[нугайлар]], [[казакълар]], [[таҗиклар]], [[дагстан]]лылар яшәгән&lt;ref name=&quot;Наш дом&quot;&gt;{{cite web|url=http://gazetazp.ru/2014/86/6/|title=Наш дом — Норильск|last=Быков|first=Дмитрий.|date=2014-06-19|publisher=Газета «Заполярная правда», № 86|description=Живёт такой город|accessdate=2016-09-12|archive-date=2016-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160913204802/http://gazetazp.ru/2014/86/6/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Шәһәрнең төп халкы [[мөселманнар]] түгел, әмма алар шәһәр халкының гомуми санының дүрттән бер өлешен алып тора (~50 мең кеше; 2018). Норильск мөселманнары арасында хәтта [[нганасаннар]] да бар&lt;ref&gt;''Марина Хорошевская''. [https://gazetazp.ru/news/gorod/10490-edinstvennaya-v-mire.html Единственная в мире.] «Заполярная Правда», 17.09.2018{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
[[Файл:Nurd Kamal Mosque.jpg|200px|thumb|right|Мәчет манарасы дүрпочмаклы итеп эшләнгән]] 
Хәзерге вакытта Норильск халкы тулысынча диярлек XX гасырның икенче яртысында шәһәргә күченгән кешеләрдән һәм аларның токымнарыннан тора, әмма шәһәрдә 1953 елда амнистияләнгән тоткыннарның токымнары әле дә яши.

Норильск мөселманнарының дини берләшмәсе [[1992 ел]]ның октябрендә рәсми теркәлгән. Мәчет [[1993 ел]] ахырында төзелә башлаган. Аның өчен урынны Октябрьнең 50 еллыгы урамында сайлаганнар. Төзелешне оештыруны башлаучы һәм акча бирүче ― Норильскида туган татар эшкуары Мидехәт Бикмеев (хәзер эшмәкәр [[Сочи]]да яши)&lt;ref&gt;[https://www.komandirovka.ru/sights/norilsk/mechet-nurd-kamal/ Мечеть Нурд-Камаль, Норильск.] komandirovka.ru{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Аның фикердәшләре күп була. Мәсәлән, төзелешнең беренче инициаторларының берсе Норильск шагыйре [[Юрий Бариев]] (Хәлил Әдеһәм улы Бариев, 1947―1998) булган, ләкин ул мәчетне ачуга бер көн генә кала (1998 елның 18 сентябре) вафат булган, аңа яңа ачылган мәчеттә җеназа намазы укылган. Мәчетне төзүдә А. П. Завенягин исемендәге Норильск тау-металлургия комбинатының (НГМК) директорлары: 1988—1996 елларда {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Анатолий Филатов |Анатолий Филатов|d|Q4483759}} (1935―2015), 1997–2001 елларда {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Джонсон Хагажиев| Джонсон Хагажиев |d|Q4494472}} (1940 елгы, [[Кабардалар|кабарда]] милләтеннән, [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1985)) зур ярдәм иткән.

«Нурдкамал» исеме мәчеткә М. Бикмеевның әти-әнисе ― әтисе Нуретдин һәм әнисе Гайникамал хөрмәтенә бирелгән, диварларның берсендә шул турында истәлек тактасы беркетелгән&lt;ref name=&quot;krskstate&quot;&gt;[http://my.krskstate.ru/docs/churches/mechet-nurd-kamal-v-norilske/ Мечеть Нурд-Камаль в Норильске] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419073117/http://my.krskstate.ru/docs/churches/mechet-nurd-kamal-v-norilske/ |date=2016-04-19 }} // Энциклопедия Красноярского урая&lt;/ref&gt;.

Мәчет проектының авторы ― «Норильскийпроект» институты архитекторы Евгений Солнышкин, ул шулай ук шәһәрдә балалар хастаханәсе бинасын, бакыр заводының административ-көнкүреш корпусын, «Талнах» бассейнын һәм сәяси репрессияләр корбаннары истәлегенә манараны проектлаган кеше&lt;ref name=&quot;krskstate&quot;  /&gt;. Поляр түгәрәк артындагы мәчет бинасын проектлау җиңел эш булмый: мөселман кануннарын Төньякта төзелеш эшен башкару катлаулылыгы белән берләштерергә кирәк була. Норильск архитекторларының эше [[Мәскәү]]дә Архитекторлар берлегенең халыкара биенналесында III дәрәҗә диплом алган&lt;ref name=&quot;krskstate&quot;  /&gt;&lt;ref&gt;[https://vk.com/wall-196936695_49016?z=photo-196936695_457250900%2Falbum-196936695_00%2Frev  Мечеть Нурд-Камаль была открыта в Норильске.] Правительство Красноярского края ВКонтакте, 14.06.2023{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Мәчетнең эчке диварлары рәсемнәре кулдан эшләнгән, төсле бизәү эшләре белән рәссам Николай Сивенков шөгыльләнгән&lt;ref name=&quot;:pikabu&quot;&gt;[https://pikabu.ru/story/nurdkamal_unikalnaya_mechet_norilska_7315789 Нурд-Камал. Уникальная мечеть Норильска.] pikabu.ru, 25.03.2020&lt;/ref&gt;.

Мәчет биш ел төзелә. 1998 елның 19 сентябрендә ачылган. Тантанада мөфти шәйхелислам [[Тәлгать Таҗетдин |Тәлгать хәзрәт Таҗетдин]] катнашкан&lt;ref&gt;[https://gazetazp.ru/news/gorod/10490-edinstvennaya-v-mire.html Единственная в мире] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220129180327/https://gazetazp.ru/news/gorod/10490-edinstvennaya-v-mire.html |date=2022-01-29 }} / Заполярная Правда. 20 сентября 2018.&lt;/ref&gt;. Мәчетне ачуга А. П. Завенягин исемендәге Норильск тау-металлургия комбинатының (НГМК) 1988—1996 еллардагы директоры Анатолий Филатов (1935–2015) Мәскәүдән махсус кайткан&lt;ref name=&quot;:Инфо-Ислам&quot;&gt;[https://www.info-islam.ru/publ/novosti/rossiya/mechet_neobychnoj_arkhitektury/1-1-0-13598 Мечеть необычной архитектуры.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ИА «Инфо-Ислам», 06.03.2013{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Әмма бинаны төзеп бетерү тагын ел ярым дәвам итә. Документлар буенча, бина 2000 елның гыйнварында файдалануга тапшырылган &lt;ref&gt;''Светлана Ферапонтова''. [https://www.ttelegraf.ru/news/kak-v-norilske-stroilis-hramy-i-mechet/  Как в Норильске строили храмы и мечеть?] Таймырский телеграф, 28.05.2024{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

2014―2015 елларда, «Норникель» комбинаты ярдәмендә мәчеттә ремонт ясалган.

== Бина ==
[[Файл:Norilskmosque.jpg|200px|thumb|right|Мәчетнең {{comment|Озын күл|Долгое озеро}} ярыннан өстән күренеше]] 
Мәчет шәһәрнең {{comment|Озын күл|Долгое озеро}}  ярында урнашкан (элек бу күл ял итү зонасы, эчәр һәм технологик су белән тәэмин итү чыганагы булган, хәзер күл Норильск ТЭЦының технологик суыткычы ролен үти &lt;ref&gt;[https://dzen.ru/a/XkFykTgjhVQOla1d Долгое озеро. Норильск.] Norgame, 10.02.2020{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;). Шәһәр үзәгеннән мәчеткә кадәр җәяү 25 минутлык юл&lt;ref&gt;[https://www.cdum.ru/rdum/history/d/3828/ Мечеть «Нурд-Камал» г.Норильск.] ЦРО ЦДУМ&lt;/ref&gt; (1,3 км)&lt;ref&gt;[https://101hotels.com/recreation/russia/norilsk/points/mosque/mechet_nurd_kamal Мечеть Нурд-Камаль.] 101hotels.com&lt;/ref&gt;.

Норильскиның күпчелек ак-сары төстәге торак йортлары һәм сәнәгать биналары фонында {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Фирүзә| фирүзә|d|Q165254}} төсендәге диварлары һәм [[алтын]] гөмбәзе белән «Нурдкамал» мәчете бик матур күренә. Мәчет җирле климатны исәпкә алып төзелгән. Ул мәңгелек туңлыкта, кыяга кадалган субайлар өстенда тора. Биредә күп кар яву сәбәпле, [[гөмбәз]]е дә авыш итеп эшләнгән, биеклеге 30 метр булган [[манара]]сы да,  ислам архитектурасында ешрак кабул ителгәнчә, түгәрәк түгел. Норильскида һәрвакыт көчле җил искәнен исәпкә алып, манараны дүртпочмаклы итеп ясаганнар&lt;ref name=&quot;:Инфо-Ислам&quot;  /&gt;.

Мәчет планда [[йолдыз]] формасында. Мәчетнең ян-яктагы кырлары [[ак төс|ак]] декоратив колонналар ярдәмендә бүленгән, һәр кырында дүрт турыпочмаклы тәрәзә урнашкан. Тәрәзәләрнең өске өлешләре ак кырыйлы [[өчпочмак]]лар рәвешендә башкарылган.

Бина өч катлы. Намаз залы түгәрәк итеп эшләнгән. [[Хатын-кыз]]лар залы ― мәчетнең иң матур залы. Диварларда гарәп әкиятләрендәге сарай күренешләре, шулай ук [[Коръән]] сурәләре ясалган. Элек мәчеттә тәрәзәләр һәм ишекләр агачтан булган, соңрак аларны пластикка алыштырганнар.

Мәчетнең беренче катында [[мәдрәсә]] урнашкан, анда мәхәллә кешеләре [[гарәп теле]]н һәм Ислам дине нигезләрен өйрәнәләр&lt;ref&gt;''Виктория Комиссарова''. [https://www.enisey.tv/news/post-28412/ Показываем, как 23 года спустя выглядит самая северная мечеть в мире Нурд-Камал в Норильске.] enisey.tv, 25.02.2021{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Гадәттә, [[җомга намазы|җомга намазларында]] 500-600 кеше була&lt;ref&gt;''Робин Пакстон.'' [https://islamnews.ru/news-6406.html  Мусульмане на крайнем севере.] IslamNews. 26.04.2007{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Норильск шәһәре районы булып калган Талнахта намаз бүлмәсе бар.

== Җитәкчелек ==
* 2009 елдан (өзеклек белән) [[хатиб|имам-хатыйб]] Әюп улы Рәхмәтулла (''Радик'') хәзрәт Бариев (Башкортстанның [[Акбулат (Федоровка районы)]] авылында туган, 1986 елдан Кайерканда никель заводында эшли башлаган, 2001―2008 елларда Уфадагы [[Россия ислам университеты (Уфа) |ислам университетында]] белем алган)&lt;ref&gt;''Михаил Карпов''. [https://lenta.ru/articles/2019/04/21/imam/ «Если не ты, то кто?» История россиянина, который ушел с завода и стал имамом самой северной мечети.] Lenta.ru, 21.04.2019{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* Имам-хатыйб Илгиз хәзрәт Гыйльманов.

== Кызыклы факт ==
«Нурдкамал» мәчете өч тапкыр дан казанган: ул «дөньядагы иң төньяк мәчет» буларак [[Гиннесс рекордлар китабы]]на кертелгән, [[Таймыр ярымутравы|Таймырда]] беренче, шулай ук {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Поляр түгәрәк|Поляр түгәрәк|d|Q202490}} артында бердәнбер мәчет булып тора&lt;ref name=&quot;:pikabu&quot;  /&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [[Файл:YouTube 2024.svg|60px]] [https://www.youtube.com/watch?v=myYmSpYnoIQ Показываем, как 23 года спустя выглядит самая северная мечеть в мире Нурд-Камал в Норильске. Телекомпания Енисей.] [[YouTube]] видео, 2:39
* ''Марина Хорошевская''. [https://gazetazp.ru/news/gorod/10490-edinstvennaya-v-mire.html Единственная в мире.] «Заполярная Правда», 17.09.2018{{ref-ru}}
* [https://bigenc.ru/c/nurd-kamal-c3f062  Нурд-Камал.] Большая российская энциклопедия{{ref-ru}}

[[Төркем:Әлифба буенча мәчетләр]]
[[Төркем:1998 елда төзелгән мәчетләр]]
[[Төркем:Красноярск крае мәчетләре]]</text>
      <sha1>d8fc5czaqqlqu6lihflm73ukl989r6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джеймс Дэвид Вэнс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>860720</id>
    <revision>
      <id>5840437</id>
      <parentid>5795011</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10333" sha1="geimmvl95ndl8annco95kommbfh0pkc" xml:space="preserve">{{Дәүләт эшлеклесе
 | исем               = Джеймс Дэвид Вэнс
 | чын исем           = 
 | рәсем              = March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance.jpg
 | автограф           =
| тәртип             = 
 | титул              = АКШның  &lt;br/&gt;50нче вице-президенты
 | байрак             = 
 | байрак            = 
 | чорбаш             = [[2025 ел]]ның [[20 гыйнвар]]ы 
 | чоразак            = 
 | вице-президент     = 
 | аңа кадәр         = 
 | дәвамчысы          =
 | тәртип1             = 
 | титул1              = 
 | байрак             = 
 | байрак1            = 
 | чорбаш1             = 
 | чоразак1            = 
 | вице-президент     = 
 | аңа кадәр1          =  
 | дәвамчысы1          =
 | тәртип2           = 
 | титул2            = Огайо штатыннан [[АКШ сенаты|сенатор]]
 | байрак2          = 
 | чорбаш2           = 2023 елның 3 гыйнвары
 | чоразак2          = 2025 елның 10 гыйнвары
 | аңа кадәр2        = 
 | дәвамчысы2        =  
| тәртип3           = 
 | титул3            = 
 | байрак3          = 
 | чорбаш3           = 
 | чоразак3          = 
 | аңа кадәр3        = 
 | дәвамчысы3        = 
 | хезмәт еллары      = 
 | иялек              = 
 | дәрәҗә             = 
 | гаскәр төре        = 
 | фирка              = [[АКШ Республика фиркасе]]
 | белем              = Огайо штаты университеты 
 | туу датасы         = 2.08.1984
 | туу урыны          = {{туу җире|АКШ|АКШта}}, [[Оһайо (штат)|Огайо штаты]], [[Мидлтаун (Огайо)|Мидлтаун]] 
 | дата смерти        = 
 | место смерти       = 
 | дин                = 
 | сайт               = 
 | Commons            = 
}}
'''Джеймс Дэвид Вэнс''' ({{lang-en|James David Vance}}; ''[[1984 ел]]ның [[2 август]]ы, [[АКШ]], [[Оһайо (штат)|Огайо штаты]],  [[Мидлтаун (Огайо)|Мидлтаун]]'') ― америкалы эшмәкәр һәм [[АКШ Республика фиркасе|республика фиркасеннән]] сәясәтче, АКШның 50нче вице-президенты (2025 елның 20 гыйнварыннан), Огайо штатыннан [[АКШ сенаты|сенатор]] (2023―2025).

2024 елның 15 июлендә АКШ Президентлыгына кандидат [[Дональд Трамп]] Вэнсны 2024 елгы сайлауларда республика фиркасеннән вице-президентлыкка кандидат итеп сайлау турында игълан иткән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/politics/trump-announces-ohio-senator-j-d-vance-his-2024-running-mate|title=Trump announces Ohio Sen JD Vance as his 2024 running mate|lang=en-US|first=Brandon Gillespie|last=Paul Steinhauser|website=Fox News|date=2024-07-15|access-date=2024-07-15}}&lt;/ref&gt;. 2024 елның ноябрендә сайлауларда Трампның җиңүе нәтиҗәсендә Вэнс [[Ричард Никсон]] заманнарыннан бирле АКШның иң яшь вице-президенты була&lt;ref&gt;{{Cite news|title=How Will Vance Affect the Race? Look at 2028, Not 2024.|first=Nate|last=Cohn|url=https://www.nytimes.com/2024/07/16/upshot/vance-trump-vice-president.html|website=The New York Times|id=0362-4331|date=2024-07-16|access-date=2024-07-16|lang=en-US}}&lt;/ref&gt;.

== Тәрҗемәи хәле ==
1984 елның 2 августында [[Оһайо (штат)|Огайо штатының]] [[Мидлтаун (Огайо)|Мидлтаун]] шәһәрендә туган. Яшь Джеймсны тәрбияләүдә әбисе ― оныгын яклау өчен [[Наркотиклар|наркотик]] сатучыларны куып җибәргән Бонни Блэнтон Вэнс зур роль уйнаган&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.npr.org/2024/07/18/nx-s1-5044620/jd-vance-grandmother-mamaw-rnc |title= Stories about J.D. Vance's grandmother stole the night at the RNC. Here's who she was |author= Jason Breslow |date= 2024-07-18 |work= |publisher= NPR |accessdate= 2024-07-22 |lang= en }}&lt;/ref&gt;. 2003 елда мәктәпне тәмамлагач, Диңгез пехотасы корпусына хезмәт итәргә китә, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Гыйрак сугышы|Гыйрак сугышы|d|Q545449}} вакытында Корпуста җәмәгатьчелек белән элемтәләр белән шөгыльләнә, 2007 елда хезмәтен тәмамлый. 2009 елда Огайо штаты университетын тәмамлый, анда политология һәм фәлсәфә өйрәнә, 2013 елда [[Йель университеты]]ның хокук факультетын тәмамлый. [[Иллинойс (штат)|Иллинойста]] Sidley Austin юридик фирмасында адвокат булып эшли, карьерасын {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Силикон үзәне| Силикон үзәнендә|d|Q163820}} дәвам итә&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/2022/03/28/midterms-2022-jd-vance-senate-candidate-ohio/7042631001/|title= Who is J.D. Vance? The Trump-backed Ohio GOP Senate nominee|author= Orlando Mayorquin|date= 2022-06-07|work= |publisher= USA Today|accessdate= 2022-11-21|lang= en|archive-date= 2022-11-09|archive-url= https://web.archive.org/web/20221109151921/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2022/03/28/midterms-2022-jd-vance-senate-candidate-ohio/7042631001/|deadlink= no}}&lt;/ref&gt;.

== Сәяси карьерасы ==
[[Файл:Senator Vance official portrait. 118th Congress.jpg|140px|thumb|left|Джеймс Дэвид Вэнс ― сенатор]]
Сәяси карьерасы башында Вэнс [[Дональд Трамп]]ны тәнкыйтьләгән, 2016 елгы сайлаулар алдыннан ачыктан-ачык Трампны «идиот» дип атаган, шәхси тәртиптә – [[Адольф Гитлер]] белән чагыштырган&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Не Пенс, а Вэнс. Кого Дональд Трамп выдвинул в вице-президенты|first=Валентин|last=Барышников|url=https://www.svoboda.org/a/ne-pens-a-vens-kogo-donaljd-tramp-vydvinul-v-vitse-prezidenty/33038511.html|website=Радио Свобода|date=2024-07-16|access-date=2024-07-16|lang=ru}}&lt;/ref&gt;, әмма соңыннан аның лояль тарафдарына әверелгән&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2024/07/15/respublikanskaya-partiya-ofitsialno-vydvinula-trampa-svoim-kandidatom-vitse-premierom-on-vybral-senatora-dzheya-di-vensa|title=Республиканская партия официально выдвинула Трампа своим кандидатом. Вице-президентом он выбрал сенатора Джей Ди Вэнса — противника помощи Украине|lang=ru|website=Meduza|access-date=2024-07-16}}&lt;/ref&gt;.

[[АКШ Республика фиркасе|Республика партиясеннән]] [[АКШ сенаты|сенаторлыкка]] сайлау буенча праймеризда Вэнс [[Дональд Трамп]], Такер Карлсон һәм Питер Тильдән ярдәм алган. Праймеризда 32% тавыш җыйган. 2022 елның 8 ноябрендә Вэнс [[АКШ сенаты]]на сайлауларда тәҗрибәле сәясәтче, [[АКШ Демократик фиркасе|Демократик фиркадән]] конгрессмен Тим Райанны җиңгән&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.nbcnews.com/politics/2022-election/ohio-senate-midterm-2022-jd-vance-wins-rcna55175|title= J.D. Vance wins Ohio Senate race, defeating Democrat Tim Ryan, NBC News projects|author= Henry J. Gomez|date= 2022-11-09|work= |publisher= NBC News|accessdate= 2022-11-21|lang= en|archive-date= 2022-11-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20221110211007/https://www.nbcnews.com/politics/2022-election/ohio-senate-midterm-2022-jd-vance-wins-rcna55175|deadlink= no}}&lt;/ref&gt;.

2024 елның 15 июлендә, Республика партиясенең Милли съезды алдыннан, Вэнс Дональд Трамп исеменнән АКШ вице-президенты вазифасына кандидат итеп игълан ителгән.

== Шәхси тормышы ==
2014 елда Вэнс [[Һиндстан]] мөһаҗирләре кызы Уша Чилукурига өйләнгән. Өч баласы: Эван (6 яшь), Вивек (4 яшь), Мирабель (2 яшь)&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.nbcnews.com/news/asian-america/usha-vance-jd-vance-wife-trump-vp-pick-rcna161988 |title= Who is Usha Vance? JD Vance’s wife is a lawyer and daughter of immigrants |author= Sakshi Venkatraman |date= 2024-07-16 |work= |publisher= NBC News |accessdate= 2024-07-21 |lang= en }}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
{{АКШ вице-президентлары}}

{{DEFAULTSORT:Вэнс, Джеймс Дэвид}}
[[Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр]]
[[Төркем:АКШ сәясәтчеләре]]
[[Төркем:АКШ сенаторлары]]
[[Төркем:АКШ вице-президентлары]]
[[Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре]]
[[Төркем:АКШ республикачылары]]
[[Төркем:Огайо штаты университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Йель университетын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>geimmvl95ndl8annco95kommbfh0pkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зөлфәт Фәхразыев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>861919</id>
    <revision>
      <id>5840438</id>
      <parentid>5701999</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, replaced: вазыйфа → вазифа using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15731" sha1="17g2byyg1e0nbt3u880wu9i72ug4is0" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Исем              =  Зөлфәт Фәхразыев
 |Имза          = 
 |Фото             = З.Т.Фәхразыев.png
 |Рәсем асты язуы    = 
| Фон                 = non_vocal_instrumentalist
 |Тугандагы исеме = Зөлфәт Тәлгат улы Фәхразыев
 |Тулы исеме       = 
 |Туу көне    = 4.08.1991
 |Туу урыны   = [[СССР]], [[РСФСР]], {{Туу җире| Буа (Татарстан)|Буада}}
 |Үлү көне      = 
 |Үлү урыны     = 
 |Еллар             = 2015 ― {{х.в.}}
 |Дәүләт           = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байрак|Россия}} [[РФ]]
 |Һөнәрләр        = пианист
 |Моң  = 
 |Кораллар      =  фортепьяно
 |Жанрлар            = классика
 |Псевдонимнар       = 
 |Коллективлар       = [[Казан дәүләт консерваториясе]] &lt;br/&gt; StellArt трио 
|Хезмәттәшлек   
 |Лейбллар           = 
 |Бүләкләр          = [[Файл:Dzhalil Prize new medal.png|20px|Муса Җәлил премиясе (2025)]][[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2025)]]
 |Сайт             = [https://vk.com/zulfat_fakhraziev   zulfat_fakhraziev]
}}
{{Фш|Фәхразыев}}
'''Зөлфәт Фәхразыев''', Зөлфәт Тәлгат улы Фәхразыев (''Зульфат Талгатович Фахразиев; [[1991 ел]]ның [[4 август]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[Татарстан|ТССР]], [[Буа (Татарстан)|Буа]]'') ― музыкант (пианист), 2018 елдан [[Казан дәүләт консерваториясе]]нең махсус фортепиано кафедрасы педагогы, 2023 елдан махсус фортепиано кафедрасы мөдире {{comment|в.б.|вазифаларын башкаручы}}, доцент. Халыкара, Бөтенроссия конкурслары һәм  Татарстанның [[Муса Җәлил премиясе|М. Җәлил исемендәге]] республика премиясе лауреаты (2025)&lt;ref&gt;[https://eng.spdm.ru/node/1017 Zulfat Fakhraziev.]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Saint Petersburg Music House&lt;/ref&gt;. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2025).

== Тәрҗемәи хәле ==
1991 елның 4 августында [[Буа (Татарстан)|Буа]] шәһәрендә музыкантлар гаиләсендә туган (әтисе [[Тәлгат Фәхразыев|Тәлгат]], әнисе Гөлчәчәк, энесе [[Сәйдәш Фәхразыев|Сәйдәш]]&lt;ref&gt;[https://chelny-izvest.ru/news/culture/50252-pianist-iz-chelnov-pokoryaet-mir   Пианист из Челнов покоряет мир.] «Челнинские известия», 25.03.2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://bigbookname.com/user/saydash-fahraziev-16348234 Сайдаш Фахразиев (05.11.1994).] @fakhraziev_saidash&lt;/ref&gt; халык уен коралларында, баянда уйнаучылар). 5 яшеннән үк Зөлфәт профессиональ рәвештә музыка белән шөгыльләнә башлаган. [[Чаллы]] шәһәрендә 6нчы музыка мәктәбендә, 7нче балалар сәнгать мәктәбендә укыган, 13нче сәнгать мәктәбендә аның педагоглары Розалия Фаат кызы Каһарманова, соңрак Эльвира Илшат кызы Ногманова булган. 7 яшеннән шәһәр, республика һәм бөтенроссия конкурсларында катнаша башлаган, анда һәрвакыт призлы урыннар алган&lt;ref&gt;[https://konkurstalantov.ru/contest/jury/zhyuri--Jury_26242.html?ysclid=m7fxr62xhx745550199 Фахразиев Зульфат Талгатович.] konkurstalantov.ru&lt;/ref&gt;.

2005 елда, 14 яшендә [[Казан]]га күченә, музыкаль белем алуны Н. Г. Җиһанов исемендәге [[Казан дәүләт консерваториясе]] каршындагы урта махсус музыка мәктәбендә (көллият)  профессор, Татарстан Республикасының халык артисты [[Флора Хәсәнова|Ф. И. Хәсәнова]] классында, аннары, 2010 елдан, Казан консерваториясенең үзендә (Ф. И. Хәсәнова курсы) дәвам иткән&lt;ref&gt;[https://dzen.ru/a/ZNXi6piMOXk4KQEK?ysclid=m7fxyk64at350367086 Челнинский музыкант: «Тур в Китай интересный, но очень энергозатратный».] «Челнинские известия», 11.08.2023&lt;/ref&gt;.

[[2015 ел]]да Казан дәүләт консерваториясесен кызыл диплом белән тәмамлаган һәм үзенең һөнәри осталыгын Казан консерваториясендә профессор, РФ халык артисты [[Рубин Абдуллин|Рубин Кәбир улы Абдуллин]] классында ассистентура-стажировкада камилләштерүен дәвам иткән. 2018 елда Казан консерваториясендә ассистентура-стажировка һәм Германиянең [[Лүбек|Любек]] музыка югары мәктәбендә профессор {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Констанца Айкхорст| Констанца Айкхорст|d| Q4058875}} классында магистратураны уңышлы тәмамлаган.

Казан дәүләт консерваториясесендә уку чорында берничә тапкыр төбәк, бөтенроссия һәм чит ил конкурсларында чыгыш ясаган: 
В. Ю. Виллуан исемендәге Бөтенроссия пианистлар конкурсы ([[Түбән Новгород]], 2003), Рөстәм Латыйпов исемендәге төбәк пианистлар конкурсы (Казан, 2007) һ.б.  2010 елда Мәскәүдә «Заманча сәнгать һәм мәгариф» халыкара конкурсында икенче премиягә лаек булган. [[Уфа]]да А. Д. Франк исемендәге халыкара конкурста икенче премия һәм Казанда «SFORZANDO» халыкара яшүсмерләр классик музыка конкурсында беренче премия белән билгеләп үтелгән.
* И. С. Бах исемендәге төбәк пианистлар конкурсы ([[Казан]]) ― лауреат (1нче премия)
* «Дөнья музалары» (Музы мира) халыкара конкурсы ([[Мәскәү]]) ― лауреат (2нче премия)
* Яшь музыкантларның «Oldenburgerpromenade» халыкара конкурсы ([[Ольденбург]], [[Германия]]) ― лауреат (1нче премия, тамашачылар симпатиясе призы һәм Steinway сәүдә йорты призы)
* София Гобәйдуллина исемендәге II халыкара пианистлар конкурсы (Казан) ― дипломант («Чакона»ны башкарган)
* Галина Черни-Стефаньска истәлегенә II халыкара пианистлар конкурсы ([[Познань]], [[Польша]]) ― финалга чыккан
* Steinway Forderpreise пианистлар конкурсы ([[Гамбург]], [[Германия]]) ―  җиңүче
* Иль-де-франс халыкара пианистлар конкурсы ([[Париж]]) ― лауреат (2нче премия) 
* II Бөтенроссия музыкаль конкурсы ― финалга чыккан
* [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы|ТР Мәдәният министрлыгы]] стипендиаты
* Мстислав Ростропович фонды стипендиаты (2012)&lt;ref&gt;[https://mzkmira.com/fahraziev Зульфат Фахразиев.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250417082216/https://mzkmira.com/fahraziev |date=2025-04-17 }} Общественный Фонд «Музыка Мира»&lt;/ref&gt;.
Россиянең һәм чит илләрнең танылган музыкантлары: {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Сергей Бабаян|Сергей Бабаян|d|Q15043402}} ([[АКШ]]), Бернд Гётцке ([[Германия]]), Юрий Слесарев, Михаил Воскресенский ([[Россия]]), {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Паскаль Девуайон|Паскаль Девуайон|d|Q1671133}} ([[Франция]]) мастер-классларында катнашкан.

[[Татарстан Республикасының Дәүләт академик симфоник оркестры|Татарстан Республикасы Дәүләт симфоник оркестры]], Ярославль академия симфоник оркестры, Әстерхан опера һәм балет театрының симфоник оркестры белән чыгыш ясаган. Хәзерге вакытта Россия һәм Германия шәһәрләрендә ялгыз программалар белән чыгыш ясый. Пианист репертуарына төрле стильдәге күп кенә әһәмиятле әсәрләр керә, алар арасында [[Бетховен]], [[Фредерик Шопен|Шопен]], [[Пётр Чайковский|Чайковский]], [[Сергей Рахманинов|Рахманиновның]] оркестр белән фортепиано өчен концертлары, [[Моцарт]], Бетховен, [[Франц Шуберт|Шуберт]], Чайковский, Рахманинов сонаталары һ. б. бар. III Бөтенроссия музыкаль конкурсында камера ансамбльләре номинациясендә 2нче премия алганнан соң, Stellart trio&lt;ref&gt;[https://vk.com/public218332807 StellArt трио Вконтакте]&lt;/ref&gt; составында (Тимур Гыйләҗетдинов &lt;ref&gt;[https://vk.com/timur007555 Тимур Гилязутдинов Вконтакте]&lt;/ref&gt; (скрипка) һәм Сергей Пономарев (виолончель)) Россиянең һәм чит илләрнең ([[Аргентина]], [[Европа]] илләре, [[Монголия]], [[Кытай]] һ.б.) төрле музыкаль мәйданчыкларында актив концертлар куя &lt;ref&gt;[https://vk.com/@siluet.competition-fahraziev-zulfat-talgatovich?ysclid=m7fxl30yx6972694207 Фахразиев Зульфат Талгатович.] «Силуэты» Вконтакте, 15.12.2023&lt;/ref&gt;.

2018 елдан Казан консерваториясенең махсус фортепиано кафедрасы педагогы булып эшли. Студентлары консерваториянең концерт программаларында актив катнашалар, Татарстан Республикасы һәм Россия шәһәрләренең концерт мәйданчыкларында чыгыш ясыйлар.

З. Т. Фәхразыевны төрле музыкаль конкурсларга жюри рәисе яки әгъзасы сыйфатында чакыралар, шулай ук еш кына Россиянең һәм чит илләрнең югары һәм урта уку йортларында мастер-класслар һәм ачык дәресләр бирә&lt;ref&gt;''Асанова С. Б''. [https://kiryukov-smu.ru/news/net-predela-sovershenstvu-master-klass-u-pianistov/?ysclid=m7fxho8pbz617220618 Нет предела совершенству (мастер-класс у пианистов).] Саранское музыкальное училище им. А. П. Кирюкова, 8.12.2022&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2025 ― Татарстанның [[Муса Җәлил премиясе|М. Җәлил исемендәге республика премиясе]] ― ''музыка сәнгате өлкәсендә ирешкән уңышлары өчен'' &lt;ref&gt;[https://pravo.tatarstan.ru/npa_kabmin/post/?npa_id=1584869 Постановление Кабинета Министров Республики Татарстан О присуждении Республиканской премии им. М. Джалиля]&lt;/ref&gt;
* 2025 ― [[Татарстан Республикасының атказанган артисты]]&lt;ref&gt;[https://rt-online.ru/news/priznanie-zaslug-13-noiabria-2025-goda-532762  Признание заслуг.] [[Республика Татарстан (газета)|rt-online.ru]], 13.11.2025&lt;/ref&gt;
== Шәхси тормышы ==
Гаиләле. 2015 елда өйләнгән. Хатыны Сәйдә&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://vk.com/sajidka |title=Саида Фахразиева ВКонтакте |accessdate=2025-02-22 |archivedate=2025-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250417082601/https://vk.com/sajidka }}&lt;/ref&gt;, Казан консерваториясен тәмамлаган. Улы бар.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://www.kazancons.ru/structure/faculties/piano-faculty/department-of-special-piano/1695-fakhraziev-zulfat-talgatovich.html?ysclid=m7fwgt6fjc91311489#о-педагоге    Фахразиев Зульфат Талгатович.] Казанская государственная консерватория имени Н.Г.Жиганова
* ''Наталия Калиниченко''. [https://www.astoperahouse.ru/news/intervyu-s-pianistom-zulfatom-fakhrazievym?ysclid=m7fy8nsp1x952306168  Интервью с пианистом Зульфатом Фахразиевым.] Астраханский Государственный Театр Оперы и Балета,01.04.2015 
* [https://thewikihow.com/video_lViE-i6O5xs Зульфат Фахразиев: «В Германии — всё на традициях, Казань смотрит в сторону молодёжи» (видео, 3:34)]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
* [[Тәлгат Фәхразыев]], әтисе.
* [[Сәйдәш Фәхразыев]], бертуган энесе.

{{DEFAULTSORT:Фәхразыев, Зөлфәт}}
[[Төркем:Татар музыкантлары]]
[[Төркем:Татарстан музыкантлары]]
[[Төркем:Россия пианистлары]]
[[Төркем:Пианистлар]]
[[Төркем:Казан дәүләт консерваториясен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Җәлил премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]]</text>
      <sha1>17g2byyg1e0nbt3u880wu9i72ug4is0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нат Апанай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>862471</id>
    <revision>
      <id>5840331</id>
      <parentid>5277205</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T01:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20242" sha1="g0sui1pa1bxhm4u6skzuyltspo3rolj" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Нат Апанай
|рәсем =  Нат Апанай ава.jpg
|рәсем_зурлыгы =
|alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
|рәсем язуы = 
|тулы исем = Наталья Львовна Апанаева
|һөнәр = заманча рәссам, архитектор, перформер
|туу датасы = 11.12.1986
|туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Яр Чаллы|Яр Чаллыда}}
|гражданлык =  {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt; {{байрак|Россия}} [[РФ]]
|милләт = 
|үлем датасы =  
|үлем җире = 
|әти = 
|әни = 
|ир =
|хатын = 
|балалар = 
|бүләк һәм премияләр = 
|сайт = http://www.apanay.art/ 
|башка мәгълүмат = 
}}
{{Фш|Апанаев}}
'''Нат Апанай''', Наталья Лев кызы Апанаева (''Наталья Львовна Апанаева; [[1986 ел]]ның [[11 декабрь|11 декабре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Яр Чаллы]]'') ― россияле заманча рәссам, {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Архитектор|архитектор|d| Q42973}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Перформанс сәнгате| перформер|d| Q213156}}, Россия рәссамнары {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Россия рәссамнары иҗат берлеге|иҗат берлеге| d|Q113408085}} оешмасы («Яңа агымнар» бүлеге) әгъзасы&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tcxp.ru/sections/noveyshie-techeniya |title=Творческий союз художников России {{!}} Новые течения&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2021-08-26 |archive-date=2021-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802222516/http://www.tcxp.ru/sections/noveyshie-techeniya |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;., «Доступ» хәйрия фонды попечителе&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dostup.me/popechiteli|title=Благотворительный фонд «Доступ». Попечители|website=dostup.me|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027121242/https://dostup.me/popechiteli|deadlink=no|accessdate=2025-04-08|archivedate=2021-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027121242/https://dostup.me/popechiteli}}&lt;/ref&gt;.

Эшләре [[Майами]], [[Берлин]], [[Дубай]], [[Лондон]] галереячылары һәм кураторлары тарафыннан тәкъдим ителә&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.singulart.com/en/artist/nat-apanay-17243?v=1|title=Nat Apanay : contemporary Russian Painter, Draftsman, Sculptor - [[Singulart|SINGULART]]|website=www.singulart.com|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827110619/https://www.singulart.com/en/artist/nat-apanay-17243?v=1|deadlink=no|accessdate=2025-04-08|archivedate=2021-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210827110619/https://www.singulart.com/en/artist/nat-apanay-17243?v=1}}&lt;/ref&gt;. Картиналары [[АКШ]], [[Швейцария]], [[Көньяк Корея]], [[Бөекбритания]], [[Берләшкән Гарәп Әмирлекләре]], [[Франция]], [[Россия]] шәхси коллекцияләрендә саклана.

== Тәрҗемәи хәле ==
1986 елның 11 декабрендә Татарстан АССР [[Яр Чаллы]] шәһәрендә табиблар гаиләсендә туган. Татар сәүдәгәрләре [[Апанаевлар]] нәселеннән&lt;ref&gt;''Суфия Мустафина – Апанаева.'' Апанаевлар / ''А. Беляев.''  Историческая генеалогия татарского народа. Казань, 2012, С.139-143. ISBN 978-5-298-02215-6&lt;/ref&gt;.

1994―2004 елларда 77нче махсуслаштырылган гимназиядә укыган һәм Яр Чаллы шәһәрендәге «Да-Да» сәнгать мәктәбендә академик сәнгать белеме алган. 2010 елда [[Казан]]да [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты| архитектура-төзелеш университетында]] архитектура буенча магистр дәрәҗәсен һәм параллель рәвештә [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты|Милли фәнни-тикшеренү университетында]] икенче югары белем алган ― һөнәри коммуникацияләр өлкәсендә [[инглиз теле]]ннән тәрҗемәче. Җәйге практикалары [[Нью-Йорк]] һәм [[Лондон]] студияләрендә узган.

2004―2010 елларда архитектура буенча магистр һәм һөнәри коммуникацияләр өлкәсендә инглиз теленнән тәрҗемәче белгечлеге буенча бакалавр дәрәҗәсен алган.

2012―2018 елларда «{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Toyota|Toyota|d|Q53268}} &amp; {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Lexus|Lexus|d|Q35919}}  вәкиллегендә баш архитектор булып эшләгән, аннары {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Jaguar Land Rover|«Jaguar Land Rover»|d |Q6122893}} вәкиллегенә шулай ук баш архитектор сыйфатында чакырылган. [[Мәскәү]]дә һәм [[Мәскәү өлкәсе]]ндә сынау узыш полигоны һәм бутик төзү проектын тормышка ашырган.

2016 елга [[Мәскәү]]нең эре девелоперлык компанияләренең берсендә — {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Capital Group|Capital Groupта|d|Q4212907}} баш архитектор вазыйфасын башкарган, анда Мәскәүнең Төзелеш департаменты белән хезмәттәшлектә проектлар белән идарә иткән, архитектура һәм дизайн өлкәләрендә дөнья лидерлары белән эшләгән, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Мәскәү халыкара эшлекле үзәге|Мәскәү-Ситида|d|Q211560}} манаралар төзү, башкала районнарын реновацияләү, тарихи биналарны реконструкцияләү һәм абруйлы торак комплекслары проектларын гамәлгә ашыру проектларын җитәкләгән.

2020 елда Мәскәүнең {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Лубянка мәйданы| Лубянка мәйданында| d|Q2416242}} «Безнең заман каһарманнары» ({{lang-ru|Герои нашего времени}}) перформансы үткәргән&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://eclectic-magazine.ru/urok-iskusstva-ot-rossijskogo-xudozhnika-nat-apanaj/|title=Взгляд в будущее с Лубянской площади|author=|website=«Eclectic Magazine»|date=2020-06-15|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025234403/https://eclectic-magazine.ru/urok-iskusstva-ot-rossijskogo-xudozhnika-nat-apanaj/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://interviewrussia.ru/art/urok-iskusstva-ot-rossiyskogo-hudozhnika-nat-apanay/|title=Урок Искусства от российского художника Нат Апанай|website=interviewrussia.ru|date=2020-06-03|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023115454/https://interviewrussia.ru/art/urok-iskusstva-ot-rossiyskogo-hudozhnika-nat-apanay/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
== Иҗаты ==
Хезмәтләре фәлсәфи һәм сюрреалистик визуаль темалары белән аерылып тора. Автор үзе идеяләрне тапшыру телен «хәрәкәттәге рух» ({{lang-ru|дух в действии}}) яки «панпсиходелизм» дип атый.

Рәссам проектларны тормышка ашыру өчен үзенең техник алымнарын: эретелгән пластиктан скульптуралар, [[Баш мие|кеше миенең]] МРТ сурәтләрен яңадан аңлау, интуитив язу һәм лэнд-арт объектларны һәм материалларны ― сөяк, [[Туфрак|җир]], [[кан]], [[нефть]], эшкәртелгән пластикны гәүдәләндергәндә интуитив практикалар куллана.

===== Шәхси күргәзмәләре =====
* 2020 — Artpogost Gallery, Мәскәү, Россия&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://artpogost.art/apanay |title=Nat Apanay&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2021-06-15 |archive-date=2021-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726083149/http://artpogost.art/apanay |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rusiskusstvo.ru/exhibition_moscow.html?id=2144|title=Журнал «Русское искусство» - Выставки - Москва - Выставка {{!}} Ч Р Е В О {{!}}. Нат Апанай|website=www.rusiskusstvo.ru|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016091424/http://www.rusiskusstvo.ru/exhibition_moscow.html?id=2144|deadlink=no|accessdate=2025-04-08|archivedate=2021-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211016091424/http://www.rusiskusstvo.ru/exhibition_moscow.html?id=2144}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artpogost.art/apanay|title=Nat Apanay|website=artpogost.art|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130155906/http://artpogost.art/apanay|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
* 2021 — Haze Gallery, Берлин, Германия&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://haze.gallery/nat-apanay|title=Nat Apanay|website=haze.gallery|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927153659/https://haze.gallery/nat-apanay|deadlink=no|accessdate=2025-04-08|archivedate=2021-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210927153659/https://haze.gallery/nat-apanay}}&lt;/ref&gt;

===== Төркем белән күргәзмәләр һәм фестивальләр =====
* 2020 — Everart Weekend, GUM Red Line Gallery, Мәскәү, Россия&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moskva.bezformata.com/listnews/abstraktnoe-iskusstvo-v-mirah-kosmosa/85386867/|title=Абстрактное искусство в мирах космоса, квантов и нейронов|website=moskva.bezformata.com|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043320/https://moskva.bezformata.com/listnews/abstraktnoe-iskusstvo-v-mirah-kosmosa/85386867/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://eclectic-magazine.ru/iz-guma-v-kosmos/|title=Из ГУМа в космос|author=|website=Журнал Eclectic|date=2020-07-02|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028204646/https://eclectic-magazine.ru/iz-guma-v-kosmos/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://everal-events.timepad.ru/event/1347446/|title=Нат Апанай: лекция-перформанс «Абстрактное искусство в мирах космоса, квантов и нейронов» / События на TimePad.ru|website=everal-events.timepad.ru|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195201/https://everal-events.timepad.ru/event/1347446/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
* 2020 — Халыкара заманча сәнгать биенналесы Аltai Biennale&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://altaibiennale.art/natapanay|title=ALTAI BIENNALE. NAT APANAY|website=altaibiennale.art|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043339/https://altaibiennale.art/natapanay|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
* 2020 — Sonia Monti Gallery, Париж, Франция
* 2020 — Art Shopping Salon, Париж, Франция&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://artshopping-expo.com/info_artiste/12438/nat-apanay.html |title=Art Shopping — Salon international d’art contemporain — 18&lt;sup style=&quot;font-size:20px&quot;&gt;*&lt;/sup&gt;, 19 &amp; 20 juin 2021 — Paris — Carrousel du Louvre&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2021-06-15 |archive-date=2021-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722072806/https://artshopping-expo.com/info_artiste/12438/nat-apanay.html |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
* 2021 — Таганкада галереясе, куратор Андрей Бартенев&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.facebook.com/VZnaTaganke/ |title=ЗДЕСЬ на Таганке — Home&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2021-06-15 |archive-date=2022-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207031557/https://www.facebook.com/VZnaTaganke |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
* 2021 — Халыкара заманча сәнгать фестивале Everart Weekend, Мәскәү&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/kultura/11804761|title=На фестивале EverArt Weekend покажут работы 300 российских и зарубежных художников|website=ТАСС|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210702014953/https://tass.ru/kultura/11804761|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://everart-weekend.ru/performance_patriarshiye_ponds|title=Перформанс: Страна чудес в Алисе|website=everart-weekend.ru|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805163827/https://everart-weekend.ru/performance_patriarshiye_ponds|deadlink=no|accessdate=2025-04-08|archivedate=2021-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210805163827/https://everart-weekend.ru/performance_patriarshiye_ponds}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://moskvichmag.ru/gorod/v-moskve-i-peterburge-projdet-mezhdunarodnyj-festival-sovremennogo-iskusstva-everart-weekend/|title=В Москве и Петербурге пройдет международный фестиваль современного искусства EverArt Weekend|date=2021-07-01|access-date=2021-11-03|archive-date=2021-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731180225/https://moskvichmag.ru/gorod/v-moskve-i-peterburge-projdet-mezhdunarodnyj-festival-sovremennogo-iskusstva-everart-weekend/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
* 2022 — яшь рәссамнар, «Ирекле остаханәләр» студентлары күргәзмәсе ММОМА — «ПРОЦЕСС С-41»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang= ru|url= http://artuzel.com/content/v-processe-molodye-hudozhniki-svobodnyh-masterskih|title= В процессе: молодые художники «Свободных мастерских»|date= |access-date= |archive-date= 2022-01-27|archive-url= https://web.archive.org/web/20220127093244/http://artuzel.com/content/v-processe-molodye-hudozhniki-svobodnyh-masterskih|deadlink= no}}&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* {{Cite web|lang=ru|url=https://instyle.ru/lifestyle/khudozhnik-androgin-filosof-nat-apanay-novoe-imya-v-rossiyskom-sovremennom-iskusstve/|title=Художник, андрогин, философ: Нат Апанай — новое имя в российском современном искусстве|website=instyle.ru|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://www.cosmo.ru/lifestyle/stil-zhizni/nat-anapay-v-iskusstve-v-prochem-kak-i-v-zhizni-ya-doveryayu-intuicii/|title=Нат Анапай: «В искусстве, в прочем, как и в жизни я доверяю интуиции»|website=[[Cosmopolitan]]|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|url=http://www.rusiskusstvo.ru/painter.html?id=2069|title=художниках - Nat Apanay - Нат Апанай (р.1986)|lang=ru|website=[[Русское искусство (журнал)|Журнал «Русское искусство»]]|access-date=2021-11-03}}{{Deadlink|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/184126-nat-apanay-priedet-v-kazan-s-vystavkoy|title=Нат Апанай приедет в Казань с выставкой — Реальное время|website=realnoevremya.ru|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://www.1artchannel.com/natapanay|title=Арт-персона ноября 2020 {{!}} Nat Apanay|website=1artchannel|access-date=2021-11-03|accessdate=2025-04-08|archivedate=2025-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250408184344/https://www.1artchannel.com/natapanay}}
* {{Cite web|lang=de|url=https://purplehazemag.com/2020/07/15/interview-with-artist-nat-apanay/|title=Interview with artist Nat A panay|website=Purplehazemag|date=2020-07-15|access-date=2021-11-03|accessdate=2025-04-08|archivedate=2025-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250123224518/https://purplehazemag.com/2020/07/15/interview-with-artist-nat-apanay}}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://the-challenger.ru/zhizn-2/novosti-move-zhizn-2/blagotvoritelnyj-fond-dostup-organizuet-vstrechu-s-hudozhniczej-nat-apanaj/|title=Благотворительный фонд «Доступ» организует встречу с художницей Нат Апанай|website=The-Challenger.ru|date=2020-07-25|access-date=2021-11-03}}{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite web|url=http://dailyculture.ru/stati/intervyu-mnenie/nat-anapay|title=Нат Апанай «Поиск себя начался с момента, когда я была заброшена в эту реальность» : Daily Culture|website=dailyculture.ru|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/hudozhnitsa-iz-naberezhnyh-chelnov-nat-apanay-predstavit-raboty-v-londone-i-parizhe-5762815|title=Художница из Набережных Челнов Нат Апанай представит работы в Лондоне и Париже|website=Татар-информ (Tatar-inform)|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://moskvichmag.ru/lyudi/pochemu-vy-dolzhny-menya-znat-hudozhnik-i-arhitektor-nat-apanaj/|title=Почему вы должны меня знать: художник и архитектор Нат Апанай|date=2021-07-02|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|lang=ru|url=https://woman.rambler.ru/other/44674026-nat-apanay-moi-kartiny-eto-portaly-dlya-peremescheniya-mezhdu-territoriyami/|title=Нат Апанай: &quot;Мои картины — это порталы для перемещения между территориями&quot;|website=Рамблер/женский|access-date=2021-11-03}}
* {{Cite web|lang=en|url=https://thewallmagazine.ru/nat-apanay/|title=Как уйти из офиса и найти себя — советы художницы Nat Apanay|date=2020-04-26|access-date=2021-11-03}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Апанай, Нат}}
[[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]]
[[Төркем:Россиянең заманча рәссамнары]]
[[Төркем:Казан дәүләт төзүче-инженерлар институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Казан авиация институтын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>g0sui1pa1bxhm4u6skzuyltspo3rolj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Макс (мессенджер)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864287</id>
    <revision>
      <id>5840439</id>
      <parentid>5802739</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25231" sha1="th0t1jg8xa9h5ib3ouuw5q9r5tly10r" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Макс''' (''Max'') ― [[Белдергеч|мессенджер]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5| VK|VK| d|Q1885456}} {{comment|ширкәте|компаниясе}} тарафыннан 2025 елда чыгарылган мессенджер. 2025 елның июленә бета-тестлау стадиясендә булган. [[Кытай]]ның {{Тәрҗемә ителмәгән 5| WeChat|WeChat| d| Q283233}} платформасы белән охшашлыкта Max базасында милли Россия мессенджеры — универсаль мобиль кушымта («суперапп») эшләнә, ул хәбәрләр алмашудан һәм тавыш элемтәсеннән тыш, шулай ук электрон дәүләт хезмәтләрен алырга, цифрлы ID аша шәхесне танырга, көчәйтелгән электрон имза кулланырга, шулай ук түләүләр башкарырга мөмкинлек бирә&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2025/04/01/vk-hochet-sozdat-analog-kitayskogo-superprilozheniya-wechat-v-nem-mozhno-budet-obschatsya-zakazyvat-edu-i-polzovatsya-gosuslugami|title=VK хочет создать аналог китайского суперприложения WeChat. В нем можно будет общаться, заказывать еду и пользоваться госуслугами Звучит неплохо, вот только, скорее всего, нас ждет цензура и слежка за пользователями|lang=ru|website=Meduza|access-date=2025-07-14}}&lt;/ref&gt;.

Max та теркәлү өчен мобиль телефонның [[Россия]] яки [[Беларусия]] номеры таләп ителә&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://theins.ru/news/281890|title=VK представила «российский WeChat»: приложение получает доступ к микрофону, камере и передает данные властям. Главное о мессенджере|lang=ru|website=[[The Insider]]|date=5 июня 2025|access-date=2025-07-14}}&lt;/ref&gt;. Виртуаль яки алыштыргыч номер буенча теркәлү мөмкин түгел&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;.

Мессенджер белән VKның бүлендек структурасы — «Коммуникацион платформа» ҖЧҖ идарә итә, ул хөкүмәт тарафыннан милли мессенджерның эше һәм үсеше өчен җаваплы оешма буларак билгеләнә&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://iz.ru/1864656/anton-belyi/umnyi-max-smozet-li-nacmessendzer-ot-vk-povtorit-uspeh-kitaiskogo-wechat |title=Умный MAX: сможет ли нацмессенджер от VK повторить успех китайского WeChat |website=[[Известия]] |date=2025-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7889461 |title=«Дочка» VK будет отвечать за работу национального мессенджера |website=[[Коммерсантъ]] |date=2025-07-15}}&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
2022 елның маенда базарда VK Мессенджер мобиль кушымтасы барлыкка килгән, әмма VK корпорациясе әлеге продуктка аудитория җәлеп итүдә кыенлыклар кичергән, шуңа бәйле рәвештә 2024 елда яңа мессенджер эшләү башланган&lt;ref name=&quot;forbes.ru&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.ru/tekhnologii/539497-prilozenie-k-gosudarstvu-kak-v-rossii-sozdaut-nacional-nyj-messendzer |title=Приложение к государству: как в России создают национальный мессенджер |website=[[Forbes.ru]] |date=2025-07-09}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның 25 мартында VK вәкилләре «Ведомости» газетасына мессенджер функцияләре белән Max цифрлы платформасының бета-версиясе, кертелгән түләү системасы, шулай ук бизнес өчен инструментлар — мини-кушымталар һәм чат-ботлар конструкторлары өстендә эш турында хәбәр иткән. Яңа сервис мөстәкыйль продукт буларак күрсәтелгән, ул [[Vk.com|ВКонтакте]] социаль челтәре белән интеграцияләнмәячәк&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vedomosti.ru/technology/articles/2025/03/25/1099980-vk-sozdaet-analog-kitaiskogo-messendzhera |title=VK создает аналог китайского мессенджера с госуслугами и платежами WeChat |website=[[Ведомости]] |date=2025-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cnews.ru/news/top/2025-03-25_berem_primer_s_kitayav_rossii |title=В России создается «убийца» Telegram и WhatsApp. Это мощный супермессенджер с госуслугами и платежами – всё как у китайского WeChat |website=[[CNews]] |date=2025-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7604584 |title=Max возьмет пример с WeChat |website=[[Коммерсантъ]] |date=2025-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.ru/tekhnologii/533446-vk-zapustit-beta-versiu-analogicnogo-kitajskomu-wechat-messendzera-max |title=VK запустит бета-версию аналогичного китайскому WeChat мессенджера Max |website=[[Forbes.ru]] |date=2025-03-25}}&lt;/ref&gt;. Икенче көнне, 26 мартта, Max бета-версиясе {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Google Play|Google Play| d|Q79576}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5| App Store|App Store| d|Q368215}} һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5| RuStore|RuStore| d|Q113393136}} кушымталары кибетләрендә йөкләү өчен мөмкин булган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://tass.ru/ekonomika/23512795 |title=В магазинах приложений появилась бета-версия российского аналога WeChat |website=[[ТАСС]] |date=2025-03-26}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның апрелендә мессенджерга генератив ясалма интеллект сервисы — {{Тәрҗемә ителмәгән 5| GigaChat|GigaChat|d|Q124650700}} чат-боты кертелгән&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://iz.ru/1870355/anton-belyi/chatnaia-initciativa-natcmessendzher-max-obedinilsia-s-krupneishim-v-rf-ii-botom |title=Чатная инициатива: нацмессенджер MAX объединился с крупнейшим в РФ ИИ-ботом |website=[[Известия]] |date=2025-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2025/07/02/u-prilozheniya-max-ot-vk-est-vse-shansy-stat-rossiyskim-natsionalnym-messendzherom-ono-rabotaet-uzhe-tri-mesyatsa-no-vnutri-odni-bagi-i-net-lyudey|title=У приложения Max от VK есть все шансы стать российским национальным мессенджером. Оно работает уже три месяца, но внутри одни баги и нет людей А слежка за пользователями возмутила даже Z-блогеров|lang=ru|website=Meduza|access-date=2025-07-14}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның 4 июнендә Россия Президенты [[Владимир Путин]]ның Хөкүмәт әгъзалары белән киңәшмәсендә РФ Цифрлы үсеш министры [[Максут Шадаев]] Max базасында локаль базарларда өстенлек итүче башка илләрнең милли мессенджерлары үрнәгендә милли Россия мессенджерын үстерү планлаштырыла, дип белдергән. Мондый илләр сыйфатында министр [[Япония]] ({{Тәрҗемә ителмәгән 5|Line|Line|d|Q602471}}), [[Көньяк Корея]] ({{Тәрҗемә ителмәгән 5|KakaoTalk|KakaoTalk| d|Q127293}}), [[Вьетнам]] ({{Тәрҗемә ителмәгән 5| Zalo|Zalo|d|Q16481045}}) һәм [[Кытай]]ны (WeChat) атаган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.interfax.ru/russia/1029595 |title=Национальный мессенджер планируется развивать на базе платформы от VK |website=[[Интерфакс]] |date=2025-06-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7776565 |title=Путин поручил правительству перевести госуслуги в отечественный мессенджер |website=[[Коммерсантъ]] |date=2025-06-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://tass.ru/opinions/24373963 |title=Догнать и перегнать WeChat? Какие задачи стоят перед российским нацмессенджером MAX |website=[[ТАСС]] |date=2025-06-27}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның 5 июнендә {{Тәрҗемә ителмәгән 5| ВТБ| ВТБ|d| Q1549389}} банкы Max та үзенең цифрлы банкын эшләтеп җибәрү турында игълан иткән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cn419l9k7wno|title=Что известно о мессенджере Max, который может заменить в России WhatsApp|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2025-07-21|access-date=2025-07-21}}&lt;/ref&gt;. Шулай ук мессенджерга {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Альфа-Банк| Альфа-Банкның| d|Q1377835}}) тиешле сервисы интеграцияләнгән&lt;ref name=&quot;forbes.ru&quot;/&gt;.

2025 елның 6 июнендә Max Россия ЭВМ һәм БД өчен {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Россия программаларының бердәм реестры |Бердәм реестрына|d|Q55657853}} кертелгән&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bfm.ru/news/575404 |title=Мессенджер Max внесен в реестр российского ПО |website=[[BFM.ru]] |date=2025-06-14}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның 4 июнендә «Мәгълүмат алмашуның күп функцияле сервисын булдыру турында» Федераль закон басылып чыккан. Закон нигезендә мессенджер һәм дәүләт электрон сервислары (дәүләт хезмәтләре, «Госключ» электрон имза сервисы) функцияләрен берләштерәчәк, цифрлы ID аша шәхесне танырга мөмкинлек бирәчәк, шулай ук хакимият органнары һәм мәгариф учреждениеләре белән элемтә өчен файдаланылачак мобиль кушымта булдыру каралган. Россия цифрлар министрлыгы мәгълүматлары буенча, мондый кушымта тиешле функцияләрне эшләгәннән соң Max мессенджеры булачак&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.consultant.ru/legalnews/28832/ |title=Национальный мессенджер и обработка персональных данных: опубликован закон о значимых новшествах |website=[[КонсультантПлюс]] |date=2025-06-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vedomosti.ru/technology/articles/2025/06/24/1119706-putin-podpisal-zakon |title=Путин подписал закон о создании национального цифрового сервиса |website=[[Ведомости]] |date=2025-06-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7833525 |title=Путин подписал закон о создании национального мессенджера |website=[[Коммерсантъ]] |date=2025-06-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.ru/tekhnologii/538490-v-rossii-sozdadut-nacional-nuu-mnogofunkcional-nuu-platformu-messendzer-s-gosuslugami |title=В России создадут национальную многофункциональную платформу-мессенджер с госуслугами |website=[[Forbes.ru]] |date=2025-05-30}}&lt;/ref&gt;. Канун 2025 елның 1 сентябреннән Россиядә яңа чыгарыла торган барлык мобиль җайланмаларга җитештерүчеләр һәм сатучылар тарафыннан мәҗбүри рәвештә мессенджерны алдан билгеләүне күздә тота&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://vc.ru/social/2062247-s-1-sentyabrya-messendzher-max-obazatelnyy |title=С 1 сентября мессенджер Max станет обязательным для установки на все новые смартфоны и планшеты в России |website=[[vc.ru]] |date=2025-06-25}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның 25 июнендә сенатор {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Ольга Епифанова|Ольга Епифанова| d| Q19615418}} Max мессенджерын {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Дәүләт хезмәтләре|Дәүләт хезмәтләре| d| Q4373230}} порталы һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Идентификацияләүнең һәм аутентификацияләүнең бердәм системасы| ЕСИА| d| Q4173956}} системасы белән интеграцияләү 2025 елның көзендә гамәлгә ашырылачак дип хәбәр иткән&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.gazeta.ru/business/news/2025/06/25/26112170.shtml |title=Названы сроки внедрения «Госуслуг» в национальный мессенджер Max |website=[[Газета.ru]] |date=2025-06-25}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның июлендә VK корпорациясе Max та табылган кимчелекләр өчен 5 млн сумга кадәр түләргә әзерлеге турында игълан иткән ({{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Хаталарны ачыклаган өчен бүләкләү программасы| Bug Bounty| d| Q16848759}} программасы)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7853436 |title=VK пообещала до 5 млн рублей за найденные в мессенджере Max ошибки |website=[[Коммерсантъ]] |date=2025-07-01}}&lt;/ref&gt;.

Россиядә җитештерелгән Мах мессенджерын рәсми рәвештә 2025 елның көз башында эшләтә башлау планлаштырыла&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/max-rossiya-messendzerynyn-esli-baslau-vakytyn-aittelar-5909188   Max Россия мессенджерының эшли башлау вакытын әйттеләр.] [[Татар-информ]], 13.08.2025&lt;/ref&gt;.

== Кулланучылар саны ==
2025 елның июнендә Max мессенджерында булдырылган кулланучыларның исәп язмалары саны 1 миллион&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; тәшкил иткән.

2025 елның июлендә VK Max та теркәлгән кулланучылар саны 2 миллионнан артып китүе турында игълан иткән&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://habr.com/ru/news/926284/ |title=VK: в мессенджере Max зарегистрировано более двух миллионов пользователей |website=[[Хабр]] |date=2025-07-09}}&lt;/ref&gt;.

== Функцияләре ==
2025 елның июнь аена Max та түбәндәге функцияләр булган: шәхси һәм төркемле чатлар, тавыш хәбәрләре, шалтыратулар, видеоэлемтә, 4 гигабайтка кадәр күләмле файллар тапшыру, стикерлар, эмодзи, Чат-ботлар һәм мини-кушымталар төзү өчен кораллар, шулай ук GigaChat нейрочелтәре&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.computerra.ru/316488/obshhajsya-svobodno-no-tam-gde-polozheno-rossijskij-messendzher-max/ |title=Общайся свободно, но там, где положено: российский мессенджер MAX |website=[[Компьютерра]] |date=2025-06-14}}&lt;/ref&gt;. Мессенджерда [[РФ Үзәк банкы|Россия Банкының]] тиз түләүләр системасы (СБП) ярдәмендә кулланучылар арасында акча күчерү мөмкинлеге гамәлгә ашырыла&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://secretmag.ru/enciklopediya/max.htm |title=Что такое Max и когда он станет национальным мессенджером. Объясняем простыми словами |website=[[Секрет фирмы]] |date=2025-06-21}}&lt;/ref&gt;.

2025 елның июлендә Max та дәвамлылыгы һәм катнашучылар саны буенча чикләүләрсез төркемле видеочылтыратулар мөмкин булган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vedomosti.ru/technology/news/2025/07/09/1123104-gruppovie-videozvonki |title=В Мax появились групповые видеозвонки без ограничений по длительности |website=[[Ведомости]] |access-date=2025-07-09|lang=}}&lt;/ref&gt;.

== Техник нечкәлекләре ==
GitHub репозиторие мәгълүматларына караганда, Max мессенджеры [[Java]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|TypeScript| TypeScript|d| Q978185}} һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Go |Go|d|  Q37227}} телләрендә язылган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://github.com/max-messenger |title=Max Messenger |website=[[GitHub]]}}&lt;/ref&gt;. [[Microsoft Windows|Windows]], [[MacOS]], [[Android]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|iOS| iOS| d |Q48493}} операцион системаларында эшли&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://help.max.ru/help/about/na-kakih-ustrojstvah-rabotaet-max |title=На каких устройствах работает MAX? |website=max.ru}}&lt;/ref&gt;. Мобиль кушымтадан тыш, мессенджер веб-кушымта (web.max.ru) һәм десктоп клиенты рәвешендә дә кулланылырга мөмкин&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.securitylab.ru/blog/personal/paragraph/355787.php |title=Российский мессенджер MAX — подробный обзор функций и возможностей |website=[[SecurityLab.ru]] |date=2025-07-07|lang=}}&lt;/ref&gt;.

Матбугатта билгеләп үтелгәнчә, мессенджерның чыганак кодына VKның башка проектларыннан эшләнмәләр кергән, шул исәптән алдагы VK мессенджеры {{Тәрҗемә ителмәгән 5|ТамТам| ТамТам|d| Q51879289}} код фрагментлары&lt;ref name=&quot;forbes.ru&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://github.com/max-messenger/max-bot-sdk-java/commit/36482d4a2d7820b8e8648ee1b425f560a92cbf4b|title=Artifacts rename • max-messenger/max-bot-sdk-java@36482d4|lang=en|author=artemmaxsup|website=GitHub|date=2025-04-08|access-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=1930348793079431655|author=Kirill A. Korinsky|user=KirillKorinsky|title=А красиво сделали ребрендинг чатику TamTam в Max!|lang=ru|date=2025-06-05|access-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dtf.ru/id1164814/3863243-messendzher-max-problemy-bezopasnosti|title=Оказалось, что мессенджер MAX - это слегка доработанный и урезанный по функционалу провальный мессенджер для Одноклассинков &quot;ТамТам&quot; — Shamble на DTF|lang=en|last=Shamble|website=DTF|date=2025-06-28|access-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://4pda.to/forum/index.php?showtopic=1104314&amp;st=20#entry136202814|title=МАХ {{!}} новая цифровая платформа, сервисы для решения задач и мессенджер|lang=ru|author=symnok|website=|date=2025-04-01|publisher=[[4PDA]]|access-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;.

Мессенджерга «VK Security Gate» системасы интеграцияләнгән. Технология аның бөтенлеген бозуларны һәм аномалияләр булу-булмавын эзләү өчен кодны өзлексез анализлауга юнәлдерелгән&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hi-tech.mail.ru/news/130109-v-messendzhere-max-povysili-bezopanost/|title=В мессенджере MAX повысили безопасность: что известно|author=symnok|publisher=[[Hi-Tech Mail.ru]]|date=2025-07-10|access-date=2025-07-23}}&lt;/ref&gt;.

== Тәнкыйть ==
Экспертлар һәм тармак вәкилләре мессенджерны кайбер җитешсезлекләре, шулай ук дәүләт белән якын элемтәләре өчен тәнкыйтьлиләр. 2025 елның 21 июленә Google Play да Max рейтингы 2,4/5 һәм AppStore да 4,2/5 тәшкил иткән&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Max ны эшләгәндә шул исәптән Россия тарафыннан дустанә булмаган дип танылган {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Дустанә булмаган илләр исемлеге |илләрдән| d| Q106997061}}  {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Программа китапханәсе| китапханәләр|d| Q188860}} кулланыла, ә китапханәләрнең берсе Украинадан эшләүчеләр тарафыннан булдырылган, бу мессенджерны тәнкыйтьләү өчен сәбәп булган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

{{Тәрҗемә ителмәгән 5| The Insider| The Insider| d|Q48940439}} басмасы билгеләп үткәнчә, конфиденциальлек сәясәтеннән күренгәнчә, мессенджер IP адрес, урын, адреслы китаптан контактлар һәм кулланучы турында башка мәгълүмат җыя. Һәм мондый мәгълүматларны башка кушымталар да җыйса да, Max очрагында кушымта сәясәтендә турыдан-туры күрсәтелгәнчә, бу мәгълүматлар «компания партнерларына», шулай ук «теләсә кайсы дәүләт хакимияте яки җирле үзидарә органына» тапшырылырга мөмкин&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Татарстанда ==
[[2025 ел]]ның [[1 сентябрь|1 сентябреннән]] [[Татарстан]]да мәктәп чатларын «Сферум»нан Max мессенджерына күчерәләр. Бу хакта [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы|Республика мәгариф һәм фән министрлыгы]] матбугат үзәге җитәкчесенә сылтанып, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Бизнес Online|Бизнес Online|d |Q30888680}} хәбәр итә. Башта Мах-ка түрәләр, аннары мәктәп һәм балалар бакчалары хезмәткәрләре, шуннан соң ата-аналар һәм балалар күчәчәк&lt;ref&gt;[https://www.business-gazeta.ru/news/678564  Татарстан к 1 сентября переведет школьные чаты в национальный мессенджер Max.] Бизнес--Онлайн, 25.07.2025&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://max.ru/   Рәсми сайт]
* [https://maxhubs.ru/ Каталог ботов и каналов в MAX] 
{{Тышкы сылтамалар}}

[[Төркем:Алфавит буенча программа тәэмин итү]]
[[Төркем:2025 елда барлыкка килгәннәр]]
[[Төркем:Рунет]]
[[Төркем:Программа белән тәэмин ителеш]]
[[Төркем:Белдергечләр]]</text>
      <sha1>th0t1jg8xa9h5ib3ouuw5q9r5tly10r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2 Эрманос (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895783</id>
    <revision>
      <id>5840440</id>
      <parentid>5588942</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9469" sha1="frsviol6agyw7xlf9rn30ytf658kczs" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''2 Эрманос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

2 Эрманос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Мексиканың башкаласы [[Мехико]]дан көньяк-көнчыгышка таба 871 чакрым ераклыкта тора.&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|2 Эрманос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
[[2010 ел]] мәгълүматлары буенча, биредә 5 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;

{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>frsviol6agyw7xlf9rn30ytf658kczs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>20 де Септьембре (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895785</id>
    <revision>
      <id>5840441</id>
      <parentid>5588200</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8881" sha1="qnf2b2u2nfcl6go16ii2c7qcg6a3hxd" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''20 де Септьембре''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

20 де Септьембре [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|20 де Септьембре
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>qnf2b2u2nfcl6go16ii2c7qcg6a3hxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алиянза Продуктора (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895825</id>
    <revision>
      <id>5840442</id>
      <parentid>5620938</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8902" sha1="0oj29gls8ghqf8bxixnvtf0e65av9sv" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алиянза Продуктора''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алиянза Продуктора [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алиянза Продуктора
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>0oj29gls8ghqf8bxixnvtf0e65av9sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алма Ранчера (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895827</id>
    <revision>
      <id>5840443</id>
      <parentid>5620946</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="33hvl71y7ekp4vgjdb4snomvb5rvgp4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алма Ранчера''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алма Ранчера [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алма Ранчера
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>33hvl71y7ekp4vgjdb4snomvb5rvgp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алтамира де Зинапаро (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895831</id>
    <revision>
      <id>5840444</id>
      <parentid>5620995</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8911" sha1="jwpgg7ql8416ikuuo1wpw5c9pvv9ogi" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алтамира де Зинапаро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алтамира де Зинапаро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алтамира де Зинапаро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>jwpgg7ql8416ikuuo1wpw5c9pvv9ogi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алтамира, Эль Гваял (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895833</id>
    <revision>
      <id>5840445</id>
      <parentid>5620982</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8902" sha1="hmdp41rba6d4lbwdn2y5tj6fug7t2y0" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алтамира, Эль Гваял''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алтамира, Эль Гваял [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алтамира, Эль Гваял
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hmdp41rba6d4lbwdn2y5tj6fug7t2y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алто Рио Карибе (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895837</id>
    <revision>
      <id>5840446</id>
      <parentid>5620999</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8881" sha1="ms0o1evj4dpaslr4kxcapte0ornqoes" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алто Рио Карибе''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алто Рио Карибе [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алто Рио Карибе
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ms0o1evj4dpaslr4kxcapte0ornqoes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алтунчен (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895839</id>
    <revision>
      <id>5840447</id>
      <parentid>5621009</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="9rhx8ecxh2e2j4l39jp2648wjf0fbkt" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алтунчен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алтунчен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алтунчен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>9rhx8ecxh2e2j4l39jp2648wjf0fbkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алфа и Омега, Тритурадора (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895841</id>
    <revision>
      <id>5840448</id>
      <parentid>5621013</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="7udujkin4oafac53b8jka7ccspz7b41" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алфа и Омега, Тритурадора''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алфа и Омега, Тритурадора [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алфа и Омега, Тритурадора
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>7udujkin4oafac53b8jka7ccspz7b41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алчанкан (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895845</id>
    <revision>
      <id>5840449</id>
      <parentid>5621039</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="e9ps7iwrq5kq3qcdt0f5f2ddf5tdpbz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Алчанкан''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Алчанкан [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Алчанкан
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>e9ps7iwrq5kq3qcdt0f5f2ddf5tdpbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амазония, Гранха Авикола (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895847</id>
    <revision>
      <id>5840450</id>
      <parentid>5621056</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8932" sha1="tmcxzgy883f0ihzlxh6dm2c5xzttdqi" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Амазония, Гранха Авикола''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Амазония, Гранха Авикола [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Амазония, Гранха Авикола
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>tmcxzgy883f0ihzlxh6dm2c5xzttdqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амира, Сан Мартин (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895851</id>
    <revision>
      <id>5840451</id>
      <parentid>5621076</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8890" sha1="tolntuy70qtdkctrnfvnl7yftlq8vup" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Амира, Сан Мартин''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Амира, Сан Мартин [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Амира, Сан Мартин
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>tolntuy70qtdkctrnfvnl7yftlq8vup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амплиясион эль Тамариндо (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895853</id>
    <revision>
      <id>5840452</id>
      <parentid>5621117</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="p245tyyqyawj606ehlhqhhjeqvkfnsg" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Амплиясион эль Тамариндо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Амплиясион эль Тамариндо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Амплиясион эль Тамариндо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>p245tyyqyawj606ehlhqhhjeqvkfnsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амполол (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895855</id>
    <revision>
      <id>5840453</id>
      <parentid>5621118</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="gpevp78h5ozrq33b7zzbbsnmq4f85ye" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Амполол''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Амполол [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Амполол
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>gpevp78h5ozrq33b7zzbbsnmq4f85ye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анаеели (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895859</id>
    <revision>
      <id>5840454</id>
      <parentid>5621127</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="bd2krl1k4hrnr89hg3t4t8r5j969qup" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анаеели''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анаеели [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анаеели
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>bd2krl1k4hrnr89hg3t4t8r5j969qup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Бамита (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895861</id>
    <revision>
      <id>5840455</id>
      <parentid>5621177</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8872" sha1="ooxzycq7cqcn1u2kwrd17zclt9m4apk" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Бамита''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Бамита [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Бамита
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ooxzycq7cqcn1u2kwrd17zclt9m4apk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Коста Бланка, Ла Кинта Фина (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895863</id>
    <revision>
      <id>5840456</id>
      <parentid>5621178</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8983" sha1="98vpq94hpc2j6f6wvdnaciviv4x16ny" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Коста Бланка, Ла Кинта Фина''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Коста Бланка, Ла Кинта Фина [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Коста Бланка, Ла Кинта Фина
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>98vpq94hpc2j6f6wvdnaciviv4x16ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо ла Палма (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895865</id>
    <revision>
      <id>5840457</id>
      <parentid>5621189</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8881" sha1="09c6hmxruc0tqpdi6ef1hwkv3ey7ry4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо ла Палма''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо ла Палма [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо ла Палма
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>09c6hmxruc0tqpdi6ef1hwkv3ey7ry4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо ла Соледад (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895867</id>
    <revision>
      <id>5840458</id>
      <parentid>5621190</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="2hsehaks2t7yde932azkec8ctvyjofd" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо ла Соледад''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо ла Соледад [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо ла Соледад
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>2hsehaks2t7yde932azkec8ctvyjofd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо лас Руинас (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895869</id>
    <revision>
      <id>5840459</id>
      <parentid>5621191</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="f51ect1kdbpkr6zcfqrfylxsghbr2id" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо лас Руинас''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо лас Руинас [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо лас Руинас
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>f51ect1kdbpkr6zcfqrfylxsghbr2id</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Мариче де Морфин (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895871</id>
    <revision>
      <id>5840460</id>
      <parentid>5621179</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8926" sha1="gghpzhjt6ndjk4kwslr7yu5gd233ix0" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Мариче де Морфин''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Мариче де Морфин [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Мариче де Морфин
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>gghpzhjt6ndjk4kwslr7yu5gd233ix0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Мата Ларга Примеро (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895873</id>
    <revision>
      <id>5840461</id>
      <parentid>5621180</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:45:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="fgqhr4vz2dtx6b50w3tkk676czo4rdk" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Мата Ларга Примеро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Мата Ларга Примеро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Мата Ларга Примеро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>fgqhr4vz2dtx6b50w3tkk676czo4rdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Мина де Оро (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895876</id>
    <revision>
      <id>5840462</id>
      <parentid>5621181</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8896" sha1="6x4jp537he6xtjfv9q85hxvsata53st" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Мина де Оро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Мина де Оро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Мина де Оро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>6x4jp537he6xtjfv9q85hxvsata53st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Полео (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895878</id>
    <revision>
      <id>5840463</id>
      <parentid>5621182</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="3hg0uvuo33cpiniey9fobko27c0632o" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Полео''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Полео [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Полео
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>3hg0uvuo33cpiniey9fobko27c0632o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Сан Арсенио (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895880</id>
    <revision>
      <id>5840464</id>
      <parentid>5621183</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8899" sha1="ljozi3pa04x7v07lvfghqfc07xyyl4c" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Сан Арсенио''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Сан Арсенио [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Сан Арсенио
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ljozi3pa04x7v07lvfghqfc07xyyl4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Сан Бартоло (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895882</id>
    <revision>
      <id>5840465</id>
      <parentid>5621184</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8899" sha1="kkmzwvqvuvx9w3jk9brdxoocoa58hnm" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Сан Бартоло''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Сан Бартоло [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Сан Бартоло
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>kkmzwvqvuvx9w3jk9brdxoocoa58hnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Сан Матео (Калкини)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895884</id>
    <revision>
      <id>5840466</id>
      <parentid>5621185</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8887" sha1="rncz662he2i39wrhngwuqy6ahpu2ae4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Сан Матео''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Сан Матео [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Сан Матео
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>rncz662he2i39wrhngwuqy6ahpu2ae4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Сан Роман Примеро (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895886</id>
    <revision>
      <id>5840467</id>
      <parentid>5621186</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8932" sha1="9k20lhau8cli7y3z510378d95c6hh4x" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Сан Роман Примеро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Сан Роман Примеро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Сан Роман Примеро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>9k20lhau8cli7y3z510378d95c6hh4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Сан Роман Сегундо (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895888</id>
    <revision>
      <id>5840468</id>
      <parentid>5621187</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8932" sha1="l38gfypfflshuz4o985lfab9yr3eyw3" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Сан Роман Сегундо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Сан Роман Сегундо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Сан Роман Сегундо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>l38gfypfflshuz4o985lfab9yr3eyw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо Хосе Антонио (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895890</id>
    <revision>
      <id>5840469</id>
      <parentid>5621188</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8905" sha1="bns97l4sndg1y1y7fbiofacmhspp7rz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо Хосе Антонио''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо Хосе Антонио [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо Хосе Антонио
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>bns97l4sndg1y1y7fbiofacmhspp7rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анексо эль Репаро (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895892</id>
    <revision>
      <id>5840470</id>
      <parentid>5621192</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="je5cb01pv2uoyc2l5y7f782hocsj4mu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Анексо эль Репаро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Анексо эль Репаро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Анексо эль Репаро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>je5cb01pv2uoyc2l5y7f782hocsj4mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Араукарияс (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895894</id>
    <revision>
      <id>5840471</id>
      <parentid>5623764</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8857" sha1="tkvz8uiiukv6efct1t019wte6fptk3j" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Араукарияс''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Араукарияс [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Араукарияс
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>tkvz8uiiukv6efct1t019wte6fptk3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аризона (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895898</id>
    <revision>
      <id>5840472</id>
      <parentid>5624369</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="f7q6fi02pjrmit4um2zr1dm3uv5t345" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Аризона''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Аризона [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Аризона
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>f7q6fi02pjrmit4um2zr1dm3uv5t345</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аркоирис (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895899</id>
    <revision>
      <id>5840473</id>
      <parentid>5624487</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="10gjk139ol7ses42qilu38e1x6r7i1i" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Аркоирис''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Аркоирис [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Аркоирис
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>10gjk139ol7ses42qilu38e1x6r7i1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аройо Веинтикуатро де Майо (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895903</id>
    <revision>
      <id>5840474</id>
      <parentid>5624810</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8944" sha1="2ef33jeie64xaase8o8qpx7heaah0oh" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Аройо Веинтикуатро де Майо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Аройо Веинтикуатро де Майо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Аройо Веинтикуатро де Майо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>2ef33jeie64xaase8o8qpx7heaah0oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аройо де Куба (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895906</id>
    <revision>
      <id>5840475</id>
      <parentid>5625273</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8869" sha1="fqwzmoizboiq6e6ce6to4s2yr47ys7d" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Аройо де Куба''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Аройо де Куба [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Аройо де Куба
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>fqwzmoizboiq6e6ce6to4s2yr47ys7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аройо дел Хулубал (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895908</id>
    <revision>
      <id>5840476</id>
      <parentid>5625418</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="sbjk2uh8fkryyo4cwn3b4773ambzh18" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Аройо дел Хулубал''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Аройо дел Хулубал [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Аройо дел Хулубал
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>sbjk2uh8fkryyo4cwn3b4773ambzh18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аройо Сан Хуан, Лас Голондринас (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895912</id>
    <revision>
      <id>5840477</id>
      <parentid>5625116</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8968" sha1="60hrwqky5hjwci8vjwt28dt38s8z3nq" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Аройо Сан Хуан, Лас Голондринас''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Аройо Сан Хуан, Лас Голондринас [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Аройо Сан Хуан, Лас Голондринас
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>60hrwqky5hjwci8vjwt28dt38s8z3nq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асьенда эль Кармен (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895918</id>
    <revision>
      <id>5840478</id>
      <parentid>5627184</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8899" sha1="f9yxbzrfs8lu8jd84fekwo36zukq40g" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Асьенда эль Кармен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Асьенда эль Кармен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Асьенда эль Кармен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>f9yxbzrfs8lu8jd84fekwo36zukq40g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атаста (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895920</id>
    <revision>
      <id>5840479</id>
      <parentid>5627288</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="j3v3ac5v5895hyhqg8lai81k2ta51a7" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Атаста''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Атаста [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Атаста
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>j3v3ac5v5895hyhqg8lai81k2ta51a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атастильо, Лос Чанес (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895922</id>
    <revision>
      <id>5840480</id>
      <parentid>5627289</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8908" sha1="ego3h3fih7nfl6flq081gtsa51rfdyc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Атастильо, Лос Чанес''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Атастильо, Лос Чанес [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Атастильо, Лос Чанес
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ego3h3fih7nfl6flq081gtsa51rfdyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атила (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895924</id>
    <revision>
      <id>5840481</id>
      <parentid>5627470</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8827" sha1="ajysv414c4g9apgj3xatyy82qlqb0q5" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Атила''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Атила [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Атила
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ajysv414c4g9apgj3xatyy82qlqb0q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баиа де Тортугас, Рестауранте (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895926</id>
    <revision>
      <id>5840482</id>
      <parentid>5629785</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8959" sha1="2q0mnt0uvssuk24xzenoaav0htkqwnr" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Баиа де Тортугас, Рестауранте''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Баиа де Тортугас, Рестауранте [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Баиа де Тортугас, Рестауранте
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>2q0mnt0uvssuk24xzenoaav0htkqwnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бакабчен (Калкини)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895928</id>
    <revision>
      <id>5840483</id>
      <parentid>5630022</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="tlnrgsjsg1qhlu7qszznm0mx6ijoit8" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бакабчен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бакабчен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бакабчен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>tlnrgsjsg1qhlu7qszznm0mx6ijoit8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бакарди Ранч (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895930</id>
    <revision>
      <id>5840484</id>
      <parentid>5630051</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="8gl28mrhmef0wbtvbpptq52qnzif4p9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бакарди Ранч''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бакарди Ранч [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бакарди Ранч
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>8gl28mrhmef0wbtvbpptq52qnzif4p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баланкансито (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895934</id>
    <revision>
      <id>5840485</id>
      <parentid>5630585</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8869" sha1="kvd743v2qngd68m72tti32k6o8lpkgp" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Баланкансито''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Баланкансито [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Баланкансито
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>kvd743v2qngd68m72tti32k6o8lpkgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баланкас (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895936</id>
    <revision>
      <id>5840486</id>
      <parentid>5630588</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="bqtd32bj872tifqlaf10q6t0ey2vnya" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Баланкас''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Баланкас [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Баланкас
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>bqtd32bj872tifqlaf10q6t0ey2vnya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Балчака (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895938</id>
    <revision>
      <id>5840487</id>
      <parentid>5630968</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="8p0zano5o595pt2242i1w14226avpo8" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Балчака''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Балчака [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Балчака
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>8p0zano5o595pt2242i1w14226avpo8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бамита Беач (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895940</id>
    <revision>
      <id>5840488</id>
      <parentid>5631144</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8860" sha1="91eljqudunxd83kshf9i83em76n3xv5" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бамита Беач''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бамита Беач [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бамита Беач
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>91eljqudunxd83kshf9i83em76n3xv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бамита, Хаибера (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895942</id>
    <revision>
      <id>5840489</id>
      <parentid>5631142</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8881" sha1="t86s6srd8c3vkp9egn4m73f6ytgx9cn" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бамита, Хаибера''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бамита, Хаибера [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бамита, Хаибера
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>t86s6srd8c3vkp9egn4m73f6ytgx9cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бангалорес (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895944</id>
    <revision>
      <id>5840490</id>
      <parentid>5631187</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8857" sha1="ghuw79tv8dl2obrh5p6subhsj3grzwh" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бангалорес''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бангалорес [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бангалорес
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ghuw79tv8dl2obrh5p6subhsj3grzwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барко Ундидо (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895946</id>
    <revision>
      <id>5840491</id>
      <parentid>5632931</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="s5bqvidfv2kmly7xddnwtaacunqnrkw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Барко Ундидо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Барко Ундидо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Барко Ундидо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>s5bqvidfv2kmly7xddnwtaacunqnrkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барко-Алтун, Дос Крусес (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895948</id>
    <revision>
      <id>5840492</id>
      <parentid>5632928</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="ieq06q2kp74n3qivuemq5jyujcx38xs" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Барко-Алтун, Дос Крусес''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Барко-Алтун, Дос Крусес [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Барко-Алтун, Дос Крусес
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ieq06q2kp74n3qivuemq5jyujcx38xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бекал (Калкини)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895950</id>
    <revision>
      <id>5840493</id>
      <parentid>5636401</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8827" sha1="1elal89xgxx4dkty168cay5mlb9zf2e" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бекал''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бекал [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бекал
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>1elal89xgxx4dkty168cay5mlb9zf2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бекан (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895952</id>
    <revision>
      <id>5840494</id>
      <parentid>5636403</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8827" sha1="4cg6xn16901ay9osr6wk6jl0f3oh8ti" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бекан''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бекан [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бекан
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>4cg6xn16901ay9osr6wk6jl0f3oh8ti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беканчен (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895954</id>
    <revision>
      <id>5840495</id>
      <parentid>5636404</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="i5x5ypz8y1xc0jzidcn2s6a3g5y4393" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Беканчен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Беканчен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Беканчен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>i5x5ypz8y1xc0jzidcn2s6a3g5y4393</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бел-А (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895956</id>
    <revision>
      <id>5840496</id>
      <parentid>5636453</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8824" sha1="7fcnjn7ye0ir0fwalaed28qx6auvfh7" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бел-А''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бел-А [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бел-А
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>7fcnjn7ye0ir0fwalaed28qx6auvfh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белья Пализада (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895964</id>
    <revision>
      <id>5840497</id>
      <parentid>5638199</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8878" sha1="jnwcqlzln7l3jz4u3sm24ga2z1btfmt" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Белья Пализада''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Белья Пализада [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Белья Пализада
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>jnwcqlzln7l3jz4u3sm24ga2z1btfmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белья Унион Веракрус, Лос Чинос (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895966</id>
    <revision>
      <id>5840498</id>
      <parentid>5638206</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8968" sha1="hueywnlmnnfaafn8kl5bd4cus55bkzm" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Белья Унион Веракрус, Лос Чинос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Белья Унион Веракрус, Лос Чинос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Белья Унион Веракрус, Лос Чинос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hueywnlmnnfaafn8kl5bd4cus55bkzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бенито Хуарез Дос, Каролина (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895970</id>
    <revision>
      <id>5840499</id>
      <parentid>5638636</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8947" sha1="e7cshues77nzu4x4k3arhnn3mb1dj37" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бенито Хуарез Дос, Каролина''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бенито Хуарез Дос, Каролина [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бенито Хуарез Дос, Каролина
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>e7cshues77nzu4x4k3arhnn3mb1dj37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бенито Хуарез Нумеро 3 (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895972</id>
    <revision>
      <id>5840500</id>
      <parentid>5638645</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8917" sha1="446fvovde3wbu9324snp8c5ov4wsua1" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бенито Хуарез Нумеро 3''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бенито Хуарез Нумеро 3 [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бенито Хуарез Нумеро 3
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>446fvovde3wbu9324snp8c5ov4wsua1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бенито Хуарез Уно (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895974</id>
    <revision>
      <id>5840501</id>
      <parentid>5638652</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="murwbn2n3kl9qhikvues0l81st2oszn" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бенито Хуарез Уно''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бенито Хуарез Уно [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бенито Хуарез Уно
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>murwbn2n3kl9qhikvues0l81st2oszn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бенито Хуарез, Ла Полья (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895976</id>
    <revision>
      <id>5840502</id>
      <parentid>5638513</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="0l9znxes8m4bxfoeboikihm342exvcn" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бенито Хуарез, Ла Полья''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бенито Хуарез, Ла Полья [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бенито Хуарез, Ла Полья
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>0l9znxes8m4bxfoeboikihm342exvcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Билинкос (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895980</id>
    <revision>
      <id>5840503</id>
      <parentid>5643336</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="hjozftalbe3jbpvt3eyatq5m130f2if" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Билинкос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Билинкос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Билинкос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hjozftalbe3jbpvt3eyatq5m130f2if</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Блаисильо (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895982</id>
    <revision>
      <id>5840504</id>
      <parentid>5645129</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8851" sha1="594oox82ekf6y47ko55v39eo12iq9lu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Блаисильо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Блаисильо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Блаисильо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>594oox82ekf6y47ko55v39eo12iq9lu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бланка Марипоса (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895984</id>
    <revision>
      <id>5840505</id>
      <parentid>5645207</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8884" sha1="72lmvozp8upq8x4sojvowmwe9dij6yr" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бланка Марипоса''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бланка Марипоса [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бланка Марипоса
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>72lmvozp8upq8x4sojvowmwe9dij6yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бланка Ситлальй (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895986</id>
    <revision>
      <id>5840506</id>
      <parentid>5645229</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8884" sha1="86pgr2df82p1hrtxxsyjzxfjy978e3c" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бланка Ситлальй''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бланка Ситлальй [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бланка Ситлальй
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>86pgr2df82p1hrtxxsyjzxfjy978e3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бланкас Марипосас (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895993</id>
    <revision>
      <id>5840507</id>
      <parentid>5645270</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8896" sha1="hgl7lcriw0zhs91f8rc8jw8e84aeudz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бланкас Марипосас''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бланкас Марипосас [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бланкас Марипосас
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hgl7lcriw0zhs91f8rc8jw8e84aeudz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобола (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>895995</id>
    <revision>
      <id>5840508</id>
      <parentid>5646113</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="iej6q88z4ew40d1uwn28f6zhp52eyi4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бобола''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бобола [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бобола
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>iej6q88z4ew40d1uwn28f6zhp52eyi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боксол (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896001</id>
    <revision>
      <id>5840509</id>
      <parentid>5648499</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="4we0koi8xk6meorxhp9x41d3fj39n9w" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Боксол''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Боксол [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Боксол
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>4we0koi8xk6meorxhp9x41d3fj39n9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болончен де Рехон (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896003</id>
    <revision>
      <id>5840510</id>
      <parentid>5649071</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="0j57ccppgsduav1uym991m8k90uxx9g" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Болончен де Рехон''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Болончен де Рехон [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Болончен де Рехон
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>0j57ccppgsduav1uym991m8k90uxx9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болончен Кавич (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896005</id>
    <revision>
      <id>5840511</id>
      <parentid>5649064</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8878" sha1="hb8h72n5kecpxurmeo52liyq7s2c3n1" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Болончен Кавич''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Болончен Кавич [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Болончен Кавич
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hb8h72n5kecpxurmeo52liyq7s2c3n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боринке (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896006</id>
    <revision>
      <id>5840512</id>
      <parentid>5650663</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="oibpl73q8dweab15wm3ggjoklawsyfo" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Боринке''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Боринке [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Боринке
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2026-04-02
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>oibpl73q8dweab15wm3ggjoklawsyfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брасилия (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896011</id>
    <revision>
      <id>5840513</id>
      <parentid>5655588</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="d3gevo92yva66ri0bndq0wis6mfcp6y" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Брасилия''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Брасилия [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Брасилия
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>d3gevo92yva66ri0bndq0wis6mfcp6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бронко (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896012</id>
    <revision>
      <id>5840514</id>
      <parentid>5657647</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="5vjo4xubmgzur575wjuwtokm7jwiv1f" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бронко''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бронко [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бронко
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>5vjo4xubmgzur575wjuwtokm7jwiv1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буганвилияс (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896014</id>
    <revision>
      <id>5840515</id>
      <parentid>5659114</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8863" sha1="ohe2zt6hefs5is2rc04aamegukot1jd" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Буганвилияс''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Буганвилияс [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Буганвилияс
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2026-04-02
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ohe2zt6hefs5is2rc04aamegukot1jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буенависта Куатро (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896026</id>
    <revision>
      <id>5840516</id>
      <parentid>5660478</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8896" sha1="c6dnmejyijtujhbweupm1aw3f85g7la" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Буенависта Куатро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Буенависта Куатро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Буенависта Куатро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>c6dnmejyijtujhbweupm1aw3f85g7la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буфало (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896033</id>
    <revision>
      <id>5840517</id>
      <parentid>5663883</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="7undyeh7dcg5xgdak23nyg70wu5uiox" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Буфало''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Буфало [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Буфало
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>7undyeh7dcg5xgdak23nyg70wu5uiox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бучар (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896035</id>
    <revision>
      <id>5840518</id>
      <parentid>5663974</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8827" sha1="b3ym52df5i5yzn15eiapphkjjs2a2mu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Бучар''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Бучар [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Бучар
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>b3ym52df5i5yzn15eiapphkjjs2a2mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валье де Кезалкоатл (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896039</id>
    <revision>
      <id>5840519</id>
      <parentid>5683650</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8905" sha1="e9do5una5aolckscqpv9p5kq6ol57y0" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Валье де Кезалкоатл''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Валье де Кезалкоатл [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Валье де Кезалкоатл
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>e9do5una5aolckscqpv9p5kq6ol57y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валье де Солидаридад (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896041</id>
    <revision>
      <id>5840520</id>
      <parentid>5683739</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8911" sha1="8888zmwgr4ypq3awj9ugq79lqpkes19" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Валье де Солидаридад''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Валье де Солидаридад [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Валье де Солидаридад
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>8888zmwgr4ypq3awj9ugq79lqpkes19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валье дел Силенсио (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896043</id>
    <revision>
      <id>5840521</id>
      <parentid>5683839</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8899" sha1="ckfdu7eus83q2l5nc4jc2em6npxqvwe" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Валье дел Силенсио''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Валье дел Силенсио [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Валье дел Силенсио
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ckfdu7eus83q2l5nc4jc2em6npxqvwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Веинте де Октубре, Трес Эрманос (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896049</id>
    <revision>
      <id>5840522</id>
      <parentid>5690309</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8968" sha1="cxobd3capvjqhmxmd5rtjwojokpzio1" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Веинте де Октубре, Трес Эрманос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Веинте де Октубре, Трес Эрманос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Веинте де Октубре, Трес Эрманос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>cxobd3capvjqhmxmd5rtjwojokpzio1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Веинтиуно де Майо, Лечугал (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896051</id>
    <revision>
      <id>5840523</id>
      <parentid>5690424</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8941" sha1="0yel4yihx5e7zazpavr450qg7qungki" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Веинтиуно де Майо, Лечугал''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Веинтиуно де Майо, Лечугал [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Веинтиуно де Майо, Лечугал
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>0yel4yihx5e7zazpavr450qg7qungki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Верака (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896059</id>
    <revision>
      <id>5840524</id>
      <parentid>5692327</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="lxveecx8ptmlvy9ypruycd5hx2aykjh" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Верака''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Верака [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Верака
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>lxveecx8ptmlvy9ypruycd5hx2aykjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилья Мадеро (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896064</id>
    <revision>
      <id>5840525</id>
      <parentid>5696853</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="hhdymj0almixe4jo2dsjp1umczp1xt5" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вилья Мадеро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вилья Мадеро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вилья Мадеро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hhdymj0almixe4jo2dsjp1umczp1xt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилья Мерседес (Тенабо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896066</id>
    <revision>
      <id>5840526</id>
      <parentid>5696875</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8878" sha1="5pjtti68xpl8g02k0l4l6chnxi7c76z" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вилья Мерседес''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вилья Мерседес [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вилья Мерседес
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>5pjtti68xpl8g02k0l4l6chnxi7c76z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилья Минерва (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896068</id>
    <revision>
      <id>5840527</id>
      <parentid>5696881</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8872" sha1="fmjyba9uvrjy3pn4nktnsq57lixm9u4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вилья Минерва''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вилья Минерва [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вилья Минерва
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>fmjyba9uvrjy3pn4nktnsq57lixm9u4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилья Минерва, Эль Гванал (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896070</id>
    <revision>
      <id>5840528</id>
      <parentid>5696879</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="pdla54e1bleg06sffnach2dkqxi2nmx" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вилья Минерва, Эль Гванал''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вилья Минерва, Эль Гванал [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вилья Минерва, Эль Гванал
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>pdla54e1bleg06sffnach2dkqxi2nmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилья Роса (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896072</id>
    <revision>
      <id>5840529</id>
      <parentid>5696935</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="54cwn07kbi0nc8ss6lcki8f0jk3qpg9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вилья Роса''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вилья Роса [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вилья Роса
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>54cwn07kbi0nc8ss6lcki8f0jk3qpg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вильямар (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896076</id>
    <revision>
      <id>5840530</id>
      <parentid>5697277</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="22maqnpcs55ui0ckkuefhbmrlwnpot6" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вильямар''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вильямар [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вильямар
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>22maqnpcs55ui0ckkuefhbmrlwnpot6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Висенте Герреро Нумеро 2 (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896084</id>
    <revision>
      <id>5840531</id>
      <parentid>5697629</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="pcg7r3iwz06rg747yuryvd5vokpmyl1" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Висенте Герреро‎ Нумеро 2''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Висенте Герреро‎ Нумеро 2 [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Висенте Герреро‎ Нумеро 2
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>pcg7r3iwz06rg747yuryvd5vokpmyl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виста Алегре, Пеор ес Нада (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896092</id>
    <revision>
      <id>5840532</id>
      <parentid>5697701</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="073ylag5axk65u8qgu7kps1byvn99ys" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Виста Алегре, Пеор ес Нада''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Виста Алегре, Пеор ес Нада [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Виста Алегре, Пеор ес Нада
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>073ylag5axk65u8qgu7kps1byvn99ys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виста Эрмоса Дос (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896096</id>
    <revision>
      <id>5840533</id>
      <parentid>5697810</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8887" sha1="adj8f2mf479seey54s7rus5doqztrgp" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Виста Эрмоса Дос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Виста Эрмоса Дос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Виста Эрмоса Дос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>adj8f2mf479seey54s7rus5doqztrgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вияс Сан Мануел (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896098</id>
    <revision>
      <id>5840534</id>
      <parentid>5698006</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8881" sha1="sjfb39ysepq0g93g3lx5dowcq3lvt0u" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вияс Сан Мануел''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вияс Сан Мануел [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вияс Сан Мануел
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>sjfb39ysepq0g93g3lx5dowcq3lvt0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Воз де ла Пьедра Ангулар (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896100</id>
    <revision>
      <id>5840535</id>
      <parentid>5698502</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="b16he5cddu4uxaj3hn4utmxfr1wic6f" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Воз де ла Пьедра Ангулар''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Воз де ла Пьедра Ангулар [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Воз де ла Пьедра Ангулар
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>b16he5cddu4uxaj3hn4utmxfr1wic6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вулканизадора (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896102</id>
    <revision>
      <id>5840536</id>
      <parentid>5698984</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8875" sha1="27qfs98jzv5wrqo0rtdqtm3hbl5ircz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Вулканизадора''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Вулканизадора [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Вулканизадора
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>27qfs98jzv5wrqo0rtdqtm3hbl5ircz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гавилан Пескадор (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896104</id>
    <revision>
      <id>5840537</id>
      <parentid>5699243</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8890" sha1="6hw8a3ik7ylldjxpksi8tgqor18ci7a" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гавилан Пескадор''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гавилан Пескадор [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гавилан Пескадор
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>6hw8a3ik7ylldjxpksi8tgqor18ci7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гарденияс (Пализада)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896106</id>
    <revision>
      <id>5840538</id>
      <parentid>5699377</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8851" sha1="5664kdn45qw2x4sf0n4hnrcgscpiufu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гарденияс''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гарденияс [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гарденияс
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>5664kdn45qw2x4sf0n4hnrcgscpiufu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гас Пенинсулар де Кампече (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896108</id>
    <revision>
      <id>5840539</id>
      <parentid>5699412</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="by2xnk6slvucmoz3d554hag1qizjjka" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гас Пенинсулар де Кампече''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гас Пенинсулар де Кампече [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гас Пенинсулар де Кампече
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>by2xnk6slvucmoz3d554hag1qizjjka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гатос Гверос (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896110</id>
    <revision>
      <id>5840540</id>
      <parentid>5699427</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="j6gpvl841ijyjpn6x7ve4d95g9gmg9k" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гатос Гверос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гатос Гверос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гатос Гверос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>j6gpvl841ijyjpn6x7ve4d95g9gmg9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гванабал (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896118</id>
    <revision>
      <id>5840541</id>
      <parentid>5699905</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="oeq7qjgcee54kywt83quigp0hbvqrwl" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гванабал''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гванабал [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гванабал
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>oeq7qjgcee54kywt83quigp0hbvqrwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гваяканес (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896122</id>
    <revision>
      <id>5840542</id>
      <parentid>5700016</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8851" sha1="ackoh5au49kprizx37hg2h39d5bpv2a" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гваяканес''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гваяканес [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гваяканес
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ackoh5au49kprizx37hg2h39d5bpv2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гваяхака (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896124</id>
    <revision>
      <id>5840543</id>
      <parentid>5700021</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="a4d5q7lekwiaf504b4uvqhxm85mygvv" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гваяхака''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гваяхака [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гваяхака
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>a4d5q7lekwiaf504b4uvqhxm85mygvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гранха Авикола Эселчакан 3, Сан Эпифанио (Эселчакан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896132</id>
    <revision>
      <id>5840544</id>
      <parentid>5700337</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="67e3z7wg5s34tn5gudilbqaafips1yu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Гранха Авикола Эселчакан 3, Сан Эпифанио''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Гранха Авикола Эселчакан 3, Сан Эпифанио [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Гранха Авикола Эселчакан 3, Сан Эпифанио
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>67e3z7wg5s34tn5gudilbqaafips1yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Групо Экотурисмо Маяраки (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896134</id>
    <revision>
      <id>5840545</id>
      <parentid>5700746</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="0l6vi7k2y7k157gxh23wm6f2doojpzi" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Групо Экотурисмо Маяраки''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Групо Экотурисмо Маяраки [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Групо Экотурисмо Маяраки
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>0l6vi7k2y7k157gxh23wm6f2doojpzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Густаво Дияз Ордаз, Сан Антонио Сода (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896136</id>
    <revision>
      <id>5840546</id>
      <parentid>5700797</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8995" sha1="myovj95f1yyaz3oxt9d6q9dz40krlgc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Густаво Дияз Ордаз, Сан Антонио Сода''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Густаво Дияз Ордаз, Сан Антонио Сода [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Густаво Дияз Ордаз, Сан Антонио Сода
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>myovj95f1yyaz3oxt9d6q9dz40krlgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дебрандо (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896138</id>
    <revision>
      <id>5840547</id>
      <parentid>5700937</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="b29xrz0834z17aox76rtnzf3wwkoie2" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дебрандо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дебрандо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дебрандо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>b29xrz0834z17aox76rtnzf3wwkoie2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Делисияс И (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896140</id>
    <revision>
      <id>5840548</id>
      <parentid>5700960</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="6vhfewxbhv1kbefzr1grazwxx0olktw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Делисияс И''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Делисияс И [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Делисияс И
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>6vhfewxbhv1kbefzr1grazwxx0olktw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Депосито де Эсплосивос (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896142</id>
    <revision>
      <id>5840549</id>
      <parentid>5700984</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="79jlhn82blkif0m11bwup9ltgho8g23" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Депосито де Эсплосивос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Депосито де Эсплосивос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Депосито де Эсплосивос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>79jlhn82blkif0m11bwup9ltgho8g23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзакабучен (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896144</id>
    <revision>
      <id>5840550</id>
      <parentid>5701047</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8857" sha1="ij67cxgyie253k6kkuimcw8lrz73ph7" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзакабучен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзакабучен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзакабучен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ij67cxgyie253k6kkuimcw8lrz73ph7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзибалчен (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896146</id>
    <revision>
      <id>5840551</id>
      <parentid>5701051</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8851" sha1="7n21b17grn61rxri8ex6pr7dlcwrx9k" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзибалчен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзибалчен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзибалчен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>7n21b17grn61rxri8ex6pr7dlcwrx9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзисила (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896148</id>
    <revision>
      <id>5840552</id>
      <parentid>5701052</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="b6b43fr4i87mbilvsdpqhdnwsur5vv5" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзисила''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзисила [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзисила
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>b6b43fr4i87mbilvsdpqhdnwsur5vv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзитбалче Кастельот (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896152</id>
    <revision>
      <id>5840553</id>
      <parentid>5701055</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8908" sha1="59ah0lbwonwnz31lravqowie84ykqee" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзитбалче Кастельот''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзитбалче Кастельот [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзитбалче Кастельот
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>59ah0lbwonwnz31lravqowie84ykqee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзитнуп (Эселчакан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896154</id>
    <revision>
      <id>5840554</id>
      <parentid>5701056</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="fsx2597apcb33xamswzku1al0v78t0n" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзитнуп''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзитнуп [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзитнуп
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>fsx2597apcb33xamswzku1al0v78t0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзиче (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896156</id>
    <revision>
      <id>5840555</id>
      <parentid>5701058</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8827" sha1="jkjd8tqo2pekkr6kvfkte2tdolz8yal" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзиче''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзиче [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзиче
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>jkjd8tqo2pekkr6kvfkte2tdolz8yal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзотчен (Эселчакан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896158</id>
    <revision>
      <id>5840556</id>
      <parentid>5701061</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="k4ciqnxei6wms8qpt7cw6oqbm51t8qu" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзотчен''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзотчен [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзотчен
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>k4ciqnxei6wms8qpt7cw6oqbm51t8qu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзубек (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896160</id>
    <revision>
      <id>5840557</id>
      <parentid>5701062</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="0q0zchv8xh7rjxar1a2ywhu1c9m99a9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дзубек''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дзубек [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дзубек
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>0q0zchv8xh7rjxar1a2ywhu1c9m99a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дияна Ванеса (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896164</id>
    <revision>
      <id>5840558</id>
      <parentid>5701119</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="1qe8cw9ac31knm6v5iunjh4dbvz8bah" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дияна Ванеса''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дияна Ванеса [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дияна Ванеса
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>1qe8cw9ac31knm6v5iunjh4dbvz8bah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Гойо (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896168</id>
    <revision>
      <id>5840559</id>
      <parentid>5701228</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8842" sha1="cwomxoppx7asy2nv2zlwbp9o04iza0i" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Гойо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Гойо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Гойо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>cwomxoppx7asy2nv2zlwbp9o04iza0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Гуме (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896170</id>
    <revision>
      <id>5840560</id>
      <parentid>5701230</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8842" sha1="n295vv7pduouehgiwozmvys269y83ix" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Гуме''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Гуме [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Гуме
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>n295vv7pduouehgiwozmvys269y83ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Игнасио (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896172</id>
    <revision>
      <id>5840561</id>
      <parentid>5701233</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8860" sha1="3c7oycf8iyaisye1qa2lurdjlcq643g" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Игнасио''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Игнасио [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Игнасио
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>3c7oycf8iyaisye1qa2lurdjlcq643g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Пако (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896174</id>
    <revision>
      <id>5840562</id>
      <parentid>5701271</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8842" sha1="dhg5igcyj7tg3fwqktupka903l7t381" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Пако''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Пако [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Пако
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>dhg5igcyj7tg3fwqktupka903l7t381</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Перез (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896176</id>
    <revision>
      <id>5840563</id>
      <parentid>5701276</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8848" sha1="165qq8tywxr34n5070t2nzwc38m445r" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Перез''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Перез [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Перез
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>165qq8tywxr34n5070t2nzwc38m445r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Ромуло (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896179</id>
    <revision>
      <id>5840564</id>
      <parentid>5701284</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="fg64sqjdv41nop5holtmb0e9csj6rsh" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Ромуло''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Ромуло [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Ромуло
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>fg64sqjdv41nop5holtmb0e9csj6rsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дон Самуел (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896181</id>
    <revision>
      <id>5840565</id>
      <parentid>5701286</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="eyytiimujw07dmjzv8n5p09ybbeu0fg" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дон Самуел''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дон Самуел [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дон Самуел
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>eyytiimujw07dmjzv8n5p09ybbeu0fg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донато (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896183</id>
    <revision>
      <id>5840566</id>
      <parentid>5701337</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="cmmw5z9dpwhzedfbl6qhytz6w9hqh7g" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Донато''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Донато [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Донато
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>cmmw5z9dpwhzedfbl6qhytz6w9hqh7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дос де Марзо (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896194</id>
    <revision>
      <id>5840567</id>
      <parentid>5701510</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8863" sha1="mzvg2rcooyq2rz3vhlk7mv5vewuh16b" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дос де Марзо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дос де Марзо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дос де Марзо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>mzvg2rcooyq2rz3vhlk7mv5vewuh16b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дос Эрманос и Уно (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896212</id>
    <revision>
      <id>5840568</id>
      <parentid>5701489</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8890" sha1="3211087nwgv7uwbmcqaw392m7xwxtcc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дос Эрманос и Уно''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дос Эрманос и Уно [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дос Эрманос и Уно
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>3211087nwgv7uwbmcqaw392m7xwxtcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дос Эрманос, Лос Седрос (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896214</id>
    <revision>
      <id>5840569</id>
      <parentid>5701454</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="fsw37kh823j7p8l3wmeqphpki7atf7a" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дос Эрманос, Лос Седрос''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дос Эрманос, Лос Седрос [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дос Эрманос, Лос Седрос
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>fsw37kh823j7p8l3wmeqphpki7atf7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дьего Малдонадо (Опелчен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896216</id>
    <revision>
      <id>5840570</id>
      <parentid>5701579</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8884" sha1="tl9ghgyhew1qfzfhtmkt4rijetv2kuc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дьего Малдонадо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дьего Малдонадо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дьего Малдонадо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>tl9ghgyhew1qfzfhtmkt4rijetv2kuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дьесинуеве де Октубре (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896218</id>
    <revision>
      <id>5840571</id>
      <parentid>5701611</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8917" sha1="ldgvjlqb2sqzag6s1pr1m5wgibxgayw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дьесинуеве де Октубре''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дьесинуеве де Октубре [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дьесинуеве де Октубре
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ldgvjlqb2sqzag6s1pr1m5wgibxgayw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дьесиочо де Октубре (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896220</id>
    <revision>
      <id>5840572</id>
      <parentid>5701623</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8905" sha1="i5m196dwf0u2o37oc6lki9yxqbaqb5e" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дьесиочо де Октубре''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дьесиочо де Октубре [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дьесиочо де Октубре
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>i5m196dwf0u2o37oc6lki9yxqbaqb5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дьесисеис де Септьембре, Лагуна Алварадо (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896224</id>
    <revision>
      <id>5840573</id>
      <parentid>5701629</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9022" sha1="193ahokitfrmgbbzdzjnwu619ho0897" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Дьесисеис де Септьембре, Лагуна Алварадо''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Дьесисеис де Септьембре, Лагуна Алварадо [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Дьесисеис де Септьембре, Лагуна Алварадо
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>193ahokitfrmgbbzdzjnwu619ho0897</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Закатал, Касета де Кобро (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896228</id>
    <revision>
      <id>5840574</id>
      <parentid>5701696</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="hs1h3n0r57e874ek0dzc7v1012ilq8m" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Закатал, Касета де Кобро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Закатал, Касета де Кобро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Закатал, Касета де Кобро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>hs1h3n0r57e874ek0dzc7v1012ilq8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зараембла (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896232</id>
    <revision>
      <id>5840575</id>
      <parentid>5701848</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8851" sha1="4hw857c7lxrtzw8a44hhilx6pbkrntk" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Зараембла''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Зараембла [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Зараембла
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>4hw857c7lxrtzw8a44hhilx6pbkrntk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зинапаро (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896234</id>
    <revision>
      <id>5840576</id>
      <parentid>5701901</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="pl0vdherhngsyelx36ock3lvv38xnk9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Зинапаро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Зинапаро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Зинапаро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>pl0vdherhngsyelx36ock3lvv38xnk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зодзил (Эселчакан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896236</id>
    <revision>
      <id>5840577</id>
      <parentid>5701913</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="9se4v1gqxuf2hz8ndabtozuex1jyr7d" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Зодзил''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Зодзил [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Зодзил
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>9se4v1gqxuf2hz8ndabtozuex1jyr7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зо-Лагуна, Алваро Обрегон (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896239</id>
    <revision>
      <id>5840578</id>
      <parentid>5701911</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="715lt5n6mpejsj55u6xv95stmkgzegw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Зо-Лагуна, Алваро Обрегон''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Зо-Лагуна, Алваро Обрегон [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Зо-Лагуна, Алваро Обрегон
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>715lt5n6mpejsj55u6xv95stmkgzegw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ибаньез (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896240</id>
    <revision>
      <id>5840579</id>
      <parentid>5702022</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="n03ac67boim1z3ty9z42mcn6b237u1p" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Ибаньез''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Ибаньез [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Ибаньез
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>n03ac67boim1z3ty9z42mcn6b237u1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игнасио Гутьерез (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896242</id>
    <revision>
      <id>5840580</id>
      <parentid>5702100</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8890" sha1="pgmw5v0k9s3x3j5yl6vws8b1o8enmki" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Игнасио Гутьерез''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Игнасио Гутьерез [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Игнасио Гутьерез
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>pgmw5v0k9s3x3j5yl6vws8b1o8enmki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игнасио Зарагоза (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896244</id>
    <revision>
      <id>5840581</id>
      <parentid>5702119</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8890" sha1="9jc6fxr0dhsyrje4om8qcaiihiwkzbp" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Игнасио Зарагоза''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Игнасио Зарагоза [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Игнасио Зарагоза
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>9jc6fxr0dhsyrje4om8qcaiihiwkzbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игнасио Зарагоза, Пулгеро (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896246</id>
    <revision>
      <id>5840582</id>
      <parentid>5702108</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="25psox4ecqih5gwbfo8lz8qgx1d4m59" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Игнасио Зарагоза, Пулгеро''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Игнасио Зарагоза, Пулгеро [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Игнасио Зарагоза, Пулгеро
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>25psox4ecqih5gwbfo8lz8qgx1d4m59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игнасио Зарагоза, Эль Салвахе (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896248</id>
    <revision>
      <id>5840583</id>
      <parentid>5702113</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8959" sha1="jwqxgu77tl6zvb5rsx7dcfgwyqz8gu4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Игнасио Зарагоза, Эль Салвахе''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Игнасио Зарагоза, Эль Салвахе [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Игнасио Зарагоза, Эль Салвахе
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>jwqxgu77tl6zvb5rsx7dcfgwyqz8gu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игнасио Лопез Район (Чампотон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896251</id>
    <revision>
      <id>5840584</id>
      <parentid>5702140</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8905" sha1="87h3qjtwo293tieoh6m7pccclk68cy9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Игнасио Лопез Район''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Игнасио Лопез Район [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Игнасио Лопез Район
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>87h3qjtwo293tieoh6m7pccclk68cy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игнасио Магдалено (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896253</id>
    <revision>
      <id>5840585</id>
      <parentid>5702143</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8896" sha1="jeaxrjh83o1csyymmgd5zxzh3xmqhuj" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Игнасио Магдалено''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Игнасио Магдалено [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Игнасио Магдалено
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>jeaxrjh83o1csyymmgd5zxzh3xmqhuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ими (Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896255</id>
    <revision>
      <id>5840586</id>
      <parentid>5703856</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8815" sha1="7xy2f78v0so6b30xpyavt7xgn1g9adq" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Ими''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Ими [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Ими
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>7xy2f78v0so6b30xpyavt7xgn1g9adq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индепенденсия (Кармен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896257</id>
    <revision>
      <id>5840587</id>
      <parentid>5703941</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8875" sha1="619xznujm9z47aadtlnelb56fldyxyc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Индепенденсия''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Индепенденсия [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Индепенденсия
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>619xznujm9z47aadtlnelb56fldyxyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инхеньеро Долорес (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896259</id>
    <revision>
      <id>5840588</id>
      <parentid>5704196</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8896" sha1="h0la0r1ubm5q249lkuw3qkvh4u2gk4d" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Инхеньеро Долорес''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Инхеньеро Долорес [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Инхеньеро Долорес
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>h0la0r1ubm5q249lkuw3qkvh4u2gk4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инхеньеро Рикардо Пайро Хене, Поло Норте (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896261</id>
    <revision>
      <id>5840589</id>
      <parentid>5704206</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9019" sha1="m03qlzjwth9kxnrygocya07e1o6ax7p" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Инхеньеро Рикардо Пайро Хене, Поло Норте''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Инхеньеро Рикардо Пайро Хене, Поло Норте [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Инхеньеро Рикардо Пайро Хене, Поло Норте
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>m03qlzjwth9kxnrygocya07e1o6ax7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инхеньеро Эухенио Эчеверия Кастельот (Калакмул)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896263</id>
    <revision>
      <id>5840590</id>
      <parentid>5704212</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9004" sha1="ohbwsm5zpoasfkoupn1k6s9elddxsdx" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Инхеньеро Эухенио Эчеверия Кастельот''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Инхеньеро Эухенио Эчеверия Кастельот [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Инхеньеро Эухенио Эчеверия Кастельот
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>ohbwsm5zpoasfkoupn1k6s9elddxsdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калифорния (Канделария)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896307</id>
    <revision>
      <id>5840591</id>
      <parentid>5705467</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8857" sha1="m7onowei433f2jmo0czlshrbkykx684" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Калифорния''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Калифорния [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Калифорния
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>m7onowei433f2jmo0czlshrbkykx684</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калифорния (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896309</id>
    <revision>
      <id>5840592</id>
      <parentid>5705477</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8857" sha1="m7onowei433f2jmo0czlshrbkykx684" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Калифорния''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Калифорния [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Калифорния
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>m7onowei433f2jmo0czlshrbkykx684</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калканео (Эскарсега)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896311</id>
    <revision>
      <id>5840593</id>
      <parentid>5705483</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="dhaiscfd37v3vk5obk3tulu6frtt101" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Калканео''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Калканео [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Калканео
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>dhaiscfd37v3vk5obk3tulu6frtt101</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калкини (Калкини, Кампече)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>896313</id>
    <revision>
      <id>5840594</id>
      <parentid>5705486</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T11:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>clean up, added [[CAT:O|orphan]] tag using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>5840594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="bz0ncw4cou7lniudwh5u3e81wuu5irf" xml:space="preserve">{{Orphan|date=май 2026}}

{{ТП-Мексика}}

'''Калкини''' — [[Мексика]]ның [[Кампече (штат)|Кампече]] штатында урнашкан торак пункт. {{АДБ}} [[Мексика муниципалитетлары|муниципалитеты]] составына керә.&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==

Калкини [[Мексика]]ның көньяк-көнчыгыш өлешендә — [[Юкатан]] ярымутравының көнбатышында урнашкан.&lt;ref name=actecon&gt;{{cite web |url= http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Actividad Económica |year=2010 |work= Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Economic activity |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==

{{Климатограмма|Калкини
|18|29|28
|19|31|20
|21|33|9
|22|35|19
|24|36|57
|24|35|215
|23|35|174
|23|34|219
|23|34|203
|22|32|164
|20|31|40
|19|30|33
|float=right
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| archive-date = December 13, 2024
| accessdate = 2025-10-08
| archivedate = 2024-12-13
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-05-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
 |accessdate   = 2025-10-08
 |archivedate  = 2015-04-25
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Монда тропик саванна климаты, шул ук вакытта явым-төшемнең күп өлеше июньнән октябрьгә кадәр дымлы сезонда ява.

== Тарихы ==

Бу районда өстенлек иткән беренче кешеләр Гватемала, Гондурас һәм Чьяпастан килгән майялар булган. Майя цивилизациясе безнең эраның 600 һәм 900 еллары арасында чәчәк ата. Безнең эраның 1000 елыннан майя шәһәрләре таркалуга дучар булалар һәм билгесез сәбәпләр аркасында ташландык хәлдә калалар. Бу исә ваграк җирлекләргә нигез салынуга һәм Мексиканың үзәк тау культуралары белән сәүдә элемтәләре булган майя һәм чонталь халыкларының кушылуына китергән. 11-16 гасырларда җирлек ваграк биләмәләргә бүленгән хәлдә яши.&lt;ref name=enchis&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title=Historia |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=History |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бу районда беренче испаннар 1517 елда Франсиско Эрнандес де Кордова һәм Антон де Аламинос була.&lt;ref name=alisauriches&gt;{{cite journal |last=Alisau |first=Patricia |date=March 2003 |title=The riches of Campeche |journal=Business Mexico |volume=13 |issue=3 |pages=50–53 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= nomenclatura&gt;{{cite web |url=http://www.inafed.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_campeche |title= Nomenclatura |year=2010 |work=Enciclopedia de los Municipios y Delegaciones de México- Campeche |publisher=Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Secretaría de Gobernación |location=Mexico |language=es |trans-title=Nomenclature |access-date=December 9, 2011}}{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[1863 ел]]ның [[29 апрель|29 апеленнән]] [[Кампече (штат)|Кампече]] штаты составында.&lt;ref&gt;{{cite news |title=SEP | website= sepdf.gob.mx |url= http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |publisher= |language=es |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111026155634/http://www2.sepdf.gob.mx/efemerides/consulta_efemerides.jsp?dia=29&amp;mes=4 |archive-date=October 26, 2011 }}&lt;/ref&gt;

== Халкы ==
{{Wikidata/Population}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
* Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
* Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
* Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

== Сылтамалар ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексика халкы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Төркем:Мексика торак пунктлары]]
[[Төркем:Кампече торак пунктлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]


{{Mexico-geo-stub}}</text>
      <sha1>bz0ncw4cou7lniudwh5u3e81wuu5irf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Макс Гатау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>927568</id>
    <revision>
      <id>5840256</id>
      <parentid>4645833</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9971" sha1="asuhnlktwzd7xo0j4d4ogbdm44avz3m" xml:space="preserve">{{Шәхес
|рәсем = Гатауллин Гайнетдин Зайнетдинович.jpg
}}

{{Фш|Гатауллин}}

'''Маркс (Гайнетдин) Зәйнетдин улы Гатауллин''' (псевдонимы — '''Макс Гатау'''; 1913, [[Тозау]], Оренбург губернасы — 28 декабрь, 1941, Гаврилово, Мәскәү өлкәсе) — татар совет шагыйре.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gatau-maks Гатау Макс // Татарская энциклопедия: В 5-т. / Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ. 2005. Т. 2: Г-Й. С. 10.]&lt;/ref&gt;

== Биографиясе ==
Гайнетдин Гатауллин 1913 елда Ырынбур губернасы Чиләбе өязе [[Эчкен вулысы]]ның Туз авылында туа, хәзер авыл Курган өлкәсенең [[Әлмән районы|Әлмән муниципаль округына]] керә.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://prosto-sait-sfk.ucoz.ru/publ/maks_gatau_pervyj_direktor_shkoly/1-1-0-2 |title=Макс Гатау — первый директор школы. МКОУ «Сафакулевская СОШ» |access-date=2016-09-27 |archive-date=2016-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001181130/http://prosto-sait-sfk.ucoz.ru/publ/maks_gatau_pervyj_direktor_shkoly/1-1-0-2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Әтисе Зәйнетдин, әнисе Хәлимә.

Туган авылында урта мәктәпнең 7 сыйныфын тәмамлый, аннары, 1926—1930 елларда, Әлмән авылының крестьян яшьләре мәктәбендә укый.

Чиләбе өлкәсенең [[Ялан-Катай районы]] Мартыновка индустриаль-авыл хуҗалыгы техникумында укыганда (хәзер [[Мартыновка (Чиләбе өлкәсе)|Мартыновка]] авылы Курган өлкәсенең [[Сафакүл районы|Сафакүл муниципаль округына]] керә) исемен Маркска (яки Макска) үзгәртә. Техникумның комсомол комитеты секретаре итеп сайлана. Техникумнан укуын тәмамламыйча чыгып китә.

Мартыновка балалар йорты директоры булып эшли.

1937 елда Казан дәүләт педагогия институтының читтән торып уку бүлегенә укырга керә.&lt;ref name=&quot;shigriyat&quot;&gt;{{cite web |url=http://shigriyat.ru/authors/maks-gatau/bio |title=Макс Гатау |publisher=shigriyat.ru |access-date=2016-02-18 |lang=tt |archive-date=2016-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301100100/http://shigriyat.ru/authors/maks-gatau/bio |url-status=live |accessdate=2025-11-07 |archivedate=2016-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301100100/http://shigriyat.ru/authors/maks-gatau/bio }}&lt;/ref&gt;

Берникадәр вакыт өлкә газетасы «Коммунист» корреспонденты һәм Чиләбе мәктәпләренең берсендә директор булып эшли. Аннары Сафакүлдә тарих укытучысы, завуч, мәктәп директоры булып эшли.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

Бөек Ватан сугышы башлангач, фронтка китә. Сафакүл РВКСына чакырыла. Хезмәтен 46-нчы аерым укчы бригадасында дәвам итә. 1941 елның 11 декабрендә бригада фронтка китә һәм Озерецкое, Васильевское, Тарбеево (хәзерге Мәскәү өлкәсенең Сергиево-Посад районы) районнарында туплана башлый. 23 декабрьдә бригада яңа туплану районына марш башлый һәм 24 декабрьдә — Давыдково районында, 25 декабрьдә — Мәскәү өлкәсенең Клинск районы Борихино һәм Павельцево районында, 26 декабрьдә-Мәскәү өлкәсенең Волоколамск районы Стеблево, Фадеево, Чащь районнарында була.

27 декабрьдә бригада Мәскәү өлкәсенең Лотошин районы Котляково — Плаксино юлы тирәсендәге башлангыч чиккә чыга һәм 29нчы укчы бригада белән бергәләп Гавриловоны алу бурычын куя. 1941 елның 28 декабрендә 8:00 сәгатьтә, артиллерия әзерлегеннән соң, 1-нче удар армиянең 29-нчы, 44-нче, 46-нчы һәм 50-нче бригадалары һөҗүмгә күчте. 46-нчы укчы бригада 155,1 биеклеген ала һәм 28 декабрьдә көн азагына гавриловодан көнчыгыштарак урманның көнбатыш авызына чыга.

46-нчы аерым укчылар бригадасының 1-нче аерым укчылар батальоны отделениесе командиры өлкән сержант Маркс Зәйнундинович (Заммундин улы) Гатаулин (документларга ярашлы) 1941 елның 28 декабрендә Мәскәү өлкәсенең Лотошин районы Новошинский авыл Советының Гаврилово авылы янындагы сугышта һәлак була. 1941 елның 30 декабрендә Гаврилово азат ителә. Гаврилово авылында туганнар каберлегендә җирләнгән, хәзер авыл Мәскәү өлкәсенең Лотошино шәһәр округына керә.

Бренево авылына юл буендагы туганнар каберлегендә, хәзерге Мәскәү өлкәсенең Лотошино шәһәр округы Бренево яки шул ук шәһәр округының Чекчино авылындагы туганнар каберлегендә күмелгән (исеме ике исемлеккә дә кертелгән).

«Книга памяти. Курганская область. Том 5» («Хәтер китабы. Курган өлкәсе. 5 Том») китабы башка үлем датасын китерә: 1942 елның 24 гыйнвары.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pamyat.kurganobl.ru/pages_doc/101_pdfsam_tom5.pdf |title=Книга памяти. Курганская область. Том 5, стр. 173. |access-date=2020-12-11 |archive-date=2022-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307170326/http://pamyat.kurganobl.ru/pages_doc/101_pdfsam_tom5.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Иҗаты ==
Макс Гатау псевдонимы астында басыла. Шигырьләрен «Социализм юлы», «Урал большевигы», «Коммунист» газеталарында бастыра. 1939 елда аның «Урал мәхәббәте» исемле беренче шигырьләр җыентыгы басылып чыга. Аның әсәрләре «Үсеш җыры» (1934), «Очкыннар» (1940) күмәк шигырьләр җыентыкларында басылып чыга. Икенче шигырьләр җыентыгын бастыруга әзерли, әмма сугыш бу планнарга комачаулый.&lt;ref name=&quot;matbugat&quot;&gt;{{cite web |url=http://matbugat.ru/enc/gatau-maks-324/ |title=Гатау Макс |publisher=matbugat.ru |access-date=2016-02-18 |lang=tt |archive-date=2016-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301180705/http://matbugat.ru/enc/gatau-maks-324/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Макс Гатауның шигырьләре «Алар сафта» (1961) җыентыгына кергән.&lt;ref name=&quot;matbugat&quot;/&gt;

Татарларның җырларын, әкиятләрен, бәетләрен, мәкальләрен һәм әйтемнәрен җыю белән шөгыльләнә.

== Истәлек ==
Макс Гатауның исеме фронтта һәлак булган язучыларның 31 исеме арасында Татарстан Республикасы Язучылар берлеге бинасының 2 нче катында урнаштырылган мемориаль тактага уеп язылган: Казан шәһәре, Мөштәри ур., 14.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://matbugat.ru/enc/gatau-maks-1238/ |title=Гатау Макс |publisher=matbugat.ru |access-date=2016-02-18 |lang=tt |archive-date=2016-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301183159/http://matbugat.ru/enc/gatau-maks-1238/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Иншалар ==
* Урал мәхәббәте: шигырьләр. — Казан: Татгосиздат, 1939. — 37 б. — 3150 д.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* Макс Гатау / төз С.Шакир. Алар сафта. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1961. — 221—222 б.

[[Категория:Татар шагыйрьләре]]
[[Категория:Шәхесләр:Сафакүл районы]]
[[Категория:Шәхесләр:Чиләбе өлкәсе]]
[[Төркем:Бөек Ватан сугышында һәлак булучылар]]
[[Төркем:Әлмән районында туганнар]]</text>
      <sha1>asuhnlktwzd7xo0j4d4ogbdm44avz3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Шәхесләр</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390346</id>
    <revision>
      <id>5840304</id>
      <parentid>5835078</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348105" sha1="fy604mc72a6leabz7pson54czfci9gx" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 1266 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 538 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 133 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 64 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1
| [[Lillian Giş]]
| [[:ru:Гиш, Лиллиан|Гиш, Лиллиан]]
| align=right| 25 074
| align=right| [[d:Q104183]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 2
| [[Baster Kiton]]
| [[:ru:Китон, Бастер|Китон, Бастер]]
| align=right| 26541


| align=right| [[d:Q103949]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 3
| [[]]
| [[:ru:Ллойд, Гарольд|Ллойд, Гарольд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104340]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 4
| [[Мэри Пикфорд]]
| [[:ru:Мэри Пикфорд|Мэри Пикфорд]]
| align=right| 11003


| align=right| [[d:Q104109]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 5
| [[Глория Свенсон]]
| [[:ru:Свенсон, Глория|Свенсон, Глория]]
| align=right| 8127


| align=right| [[d:Q229232]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 6
| [[Аста Нильсен]]
| [[:ru:Нильсен, Аста|Нильсен, Аста]]
| align=right| 4808


| align=right| [[d:Q232404]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Фред Астер|Фред Астер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q100937]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Богарт, Хамфри|Богарт, Хамфри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Брандо, Марлон|Брандо, Марлон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34012]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[]]
| [[:ru:Кэгни, Джеймс|Кэгни, Джеймс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q94041]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Чаплин, Чарльз|Чаплин, Чарльз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q882]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 12
| [[Клодетт Колбер]]
| [[:ru:Кольбер, Клодетт|Кольбер, Клодетт]]
| align=right| 13231


| align=right| [[d:Q203819]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Купер, Гэри|Купер, Гэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93957]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 14
| [[Джоан Кроуфорд]]
| [[:ru:Джоан Кроуфорд|Джоан Кроуфорд]]
| align=right| 8595


| align=right| [[d:Q40475]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 15
| [[Бетт Дейвис]]
| [[:ru:Дейвис, Бетт|Дейвис, Бетт]]
| align=right| 15938


| align=right| [[d:Q71206]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Де Ниро, Роберт|Де Ниро, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36949]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Дин, Джеймс|Дин, Джеймс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83359]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Фонда, Генри|Фонда, Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19155]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 19
| [[Джейн Фонда]]
| [[:ru:Фонда, Джейн|Фонда, Джейн]]
| align=right| 2891


| align=right| [[d:Q41142]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[]]
| [[:ru:Гейбл, Кларк|Гейбл, Кларк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71243]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 21
| [[Джуди Гарленд]]
| [[:ru:Джуди Гарленд|Джуди Гарленд]]
| align=right| 8091


| align=right| [[d:Q11637]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 22
| [[Вупи Голдберг]]
| [[:ru:Вупи Голдберг|Вупи Голдберг]]
| align=right| 3224


| align=right| [[d:Q49001]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Грант, Кэри|Грант, Кэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83410]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 24
| [[]]
| [[:ru:Хэнкс, Том|Хэнкс, Том]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2263]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 25
| [[Ketrin Hepbörn]]
| [[:ru:Хепбёрн, Кэтрин|Хепбёрн, Кэтрин]]
| align=right| 3068


| align=right| [[d:Q56016]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Келли, Джин|Келли, Джин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q73089]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 27
| [[Грейс Келли]]
| [[:ru:Келли, Грейс|Келли, Грейс]]
| align=right| 4177


| align=right| [[d:Q3925]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Мэрилин Монро|Мэрилин Монро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4616]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Братья Маркс|Братья Маркс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q64450]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 30
| [[Джек Николсон]]
| [[:ru:Николсон, Джек|Николсон, Джек]]
| align=right| 55215


| align=right| [[d:Q39792]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Пек, Грегори|Пек, Грегори]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108366]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 32
| [[Барбара Стэнвик]]
| [[:ru:Барбара Стэнвик|Барбара Стэнвик]]
| align=right| 9163


| align=right| [[d:Q94002]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 33
| [[]]
| [[:ru:Стюарт, Джеймс (актёр)|Стюарт, Джеймс (актёр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102462]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Meril Strip]]
| [[:ru:Стрип, Мерил|Стрип, Мерил]]
| align=right| 1834


| align=right| [[d:Q873]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 35
| [[Elizabet Teylor]]
| [[:ru:Тейлор, Элизабет|Тейлор, Элизабет]]
| align=right| 1870


| align=right| [[d:Q34851]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 36
| [[]]
| [[:ru:Темпл, Ширли|Темпл, Ширли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182580]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:Трейси, Спенсер|Трейси, Спенсер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71275]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Джон Уэйн|Джон Уэйн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40531]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 39
| [[Мэй Уэст]]
| [[:ru:Уэст, Мэй|Уэст, Мэй]]
| align=right| 9177


| align=right| [[d:Q202878]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Уильямс, Робин|Уильямс, Робин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83338]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 41
| [[Брюс Ли]]
| [[:ru:Ли, Брюс|Ли, Брюс]]
| align=right| 37715


| align=right| [[d:Q16397]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:Баччан, Амитабх|Баччан, Амитабх]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9570]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 43
| [[]]
| [[:ru:Пран|Пран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3111264]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 44
| [[Тосиро Мифунэ]]
| [[:ru:Мифунэ, Тосиро|Мифунэ, Тосиро]]
| align=right| 3990


| align=right| [[d:Q37001]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 45
| [[Brijit Bardo]]
| [[:ru:Бардо, Брижит|Бардо, Брижит]]
| align=right| 6290


| align=right| [[d:Q36268]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 46
| [[]]
| [[:ru:Бельмондо, Жан-Поль|Бельмондо, Жан-Поль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106255]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 47
| [[Sara Bernar]]
| [[:ru:Бернар, Сара|Бернар, Сара]]
| align=right| 11965


| align=right| [[d:Q4605]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 48
| [[Aleñ Deloñ]]
| [[:ru:Делон, Ален|Делон, Ален]]
| align=right| 12826


| align=right| [[d:Q106529]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:Фернандель|Фернандель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129092]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 50
| [[Луи де Фюнес]]
| [[:ru:Фюнес, Луи де|Фюнес, Луи де]]
| align=right| 23948


| align=right| [[d:Q2737]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 51
| [[Jan Gaben]]
| [[:ru:Габен, Жан|Габен, Жан]]
| align=right| 16306


| align=right| [[d:Q23842]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Маре, Жан|Маре, Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168359]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 53
| [[]]
| [[:ru:Филип, Жерар|Филип, Жерар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150662]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:Бёртон, Ричард (актёр)|Бёртон, Ричард (актёр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151973]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 55
| [[]]
| [[:ru:Кейн, Майкл|Кейн, Майкл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123351]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 56
| [[]]
| [[:ru:Коннери, Шон|Коннери, Шон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4573]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Дэй-Льюис, Дэниел|Дэй-Льюис, Дэниел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166389]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 58
| [[Одри Хепбёрн]]
| [[:ru:Хепбёрн, Одри|Хепбёрн, Одри]]
| align=right| 20303


| align=right| [[d:Q42786]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Хопкинс, Энтони|Хопкинс, Энтони]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q65932]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:Кин, Эдмунд|Кин, Эдмунд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q704385]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 61
| [[Vivyen Li]]
| [[:ru:Вивьен Ли|Вивьен Ли]]
| align=right| 3836


| align=right| [[d:Q129429]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 62
| [[]]
| [[:ru:Оливье, Лоренс|Оливье, Лоренс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55245]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:О’Тул, Питер|О’Тул, Питер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103876]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Селлерс, Питер|Селлерс, Питер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177984]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 65
| [[]]
| [[:ru:Челентано, Адриано|Челентано, Адриано]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199943]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 66
| [[Джина Лоллобриджида]]
| [[:ru:Лоллобриджида, Джина|Лоллобриджида, Джина]]
| align=right| 24524


| align=right| [[d:Q56009]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 67
| [[Sofi Loren]]
| [[:ru:Софи Лорен|Софи Лорен]]
| align=right| 8986


| align=right| [[d:Q43252]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 68
| [[Марчелло Мастроянни]]
| [[:ru:Мастроянни, Марчелло|Мастроянни, Марчелло]]
| align=right| 18099


| align=right| [[d:Q55469]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 69
| [[Ингрид Бергман]]
| [[:ru:Бергман, Ингрид|Бергман, Ингрид]]
| align=right| 16093


| align=right| [[d:Q43247]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 70
| [[Грета Гарбо]]
| [[:ru:Гарбо, Грета|Гарбо, Грета]]
| align=right| 14799


| align=right| [[d:Q5443]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Джигарханян, Армен Борисович|Джигарханян, Армен Борисович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q471740]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 72
| [[]]
| [[:ru:Леонов, Евгений Павлович|Леонов, Евгений Павлович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q717810]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 73
| [[Иннокентий Смоктуновский]]
| [[:ru:Смоктуновский, Иннокентий Михайлович|Смоктуновский, Иннокентий Михайлович]]
| align=right| 14045


| align=right| [[d:Q380250]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Ульянов, Михаил Александрович|Ульянов, Михаил Александрович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q376335]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 75
| [[Марлен Дитрих]]
| [[:ru:Дитрих, Марлен|Дитрих, Марлен]]
| align=right| 4808


| align=right| [[d:Q4612]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:Шелл, Максимилиан|Шелл, Максимилиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153018]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Эйли, Алвин|Эйли, Алвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q449037]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:Андерсон, Мариан|Андерсон, Мариан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231923]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Аштон, Фредерик|Аштон, Фредерик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q711073]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Барышников, Михаил Николаевич|Барышников, Михаил Николаевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q295420]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 81
| [[]]
| [[:ru:Бежар, Морис|Бежар, Морис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217764]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Блазис, Карло|Блазис, Карло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q944176]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Бочелли, Андреа|Бочелли, Андреа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42402]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Брун, Эрик|Брун, Эрик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1320382]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Карлин, Джордж|Карлин, Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150651]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Карузо, Энрико|Карузо, Энрико]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170726]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 87
| [[Сид Чарисс]]
| [[:ru:Сид Чарисс|Сид Чарисс]]
| align=right| 15510


| align=right| [[d:Q62558]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 88
| [[Борис Христов]]
| [[:ru:Христов, Борис|Христов, Борис]]
| align=right| 4072


| align=right| [[d:Q362106]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Копперфильд, Дэвид (иллюзионист)|Копперфильд, Дэвид (иллюзионист)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q139637]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Доминго, Пласидо|Доминго, Пласидо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130853]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 91
| [[Aysädora Dunkan]]
| [[:ru:Дункан, Айседора|Дункан, Айседора]]
| align=right| 3664


| align=right| [[d:Q483512]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 92
| [[Фанни Эльслер]]
| [[:ru:Эльслер, Фанни|Эльслер, Фанни]]
| align=right| 17520


| align=right| [[d:Q435304]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:Фокин, Михаил Михайлович|Фокин, Михаил Михайлович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q314312]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 94
| [[Марго Фонтейн]]
| [[:ru:Фонтейн, Марго|Фонтейн, Марго]]
| align=right| 6345


| align=right| [[d:Q231776]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Хайнс, Грегори|Хайнс, Грегори]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q367653]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Гарри Гудини|Гарри Гудини]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131545]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 97
| [[Тамара Карсавина]]
| [[:ru:Карсавина, Тамара Платоновна|Карсавина, Тамара Платоновна]]
| align=right| 13685


| align=right| [[d:Q231316]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:Лабан, Рудольф фон|Лабан, Рудольф фон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213712]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 99
| [[Йенни Линд]]
| [[:ru:Линд, Енни|Линд, Енни]]
| align=right| 4251


| align=right| [[d:Q231345]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:Нижинский, Вацлав Фомич|Нижинский, Вацлав Фомич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194363]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Нильссон, Биргит|Нильссон, Биргит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233951]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 102
| [[Рудольф Нуриев]]
| [[:ru:Нуреев, Рудольф Хаметович|Нуреев, Рудольф Хаметович]]
| align=right| 7057


| align=right| [[d:Q84217]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Паваротти, Лучано|Паваротти, Лучано]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37615]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 104
| [[Анна Павлова]]
| [[:ru:Павлова, Анна Павловна|Павлова, Анна Павловна]]
| align=right| 11617


| align=right| [[d:Q151874]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:Петипа, Мариус Иванович|Петипа, Мариус Иванович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312320]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 106
| [[Леонтина Прайс]]
| [[:ru:Прайс, Леонтина|Прайс, Леонтина]]
| align=right| 4229


| align=right| [[d:Q233718]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Роббинс, Джером|Роббинс, Джером]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q353019]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 108
| [[Рената Скотто]]
| [[:ru:Скотто, Рената|Скотто, Рената]]
| align=right| 9393


| align=right| [[d:Q240890]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Беверли Силлс|Беверли Силлс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235517]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 110
| [[Мария Тальони]]
| [[:ru:Тальони, Мария|Тальони, Мария]]
| align=right| 21281


| align=right| [[d:Q203990]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 111
| [[Мария Толчиф]]
| [[:ru:Толчиф, Мария|Толчиф, Мария]]
| align=right| 11037


| align=right| [[d:Q264400]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Фидий|Фидий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177302]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Витрувий|Витрувий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47163]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Босх, Иероним|Босх, Иероним]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130531]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Ван Эйк, Ян|Ван Эйк, Ян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102272]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 116
| [[]]
| [[:ru:Джотто ди Бондоне|Джотто ди Бондоне]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7814]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 117
| [[Андрей Рублёв]]
| [[:ru:Андрей Рублёв|Андрей Рублёв]]
| align=right| 3576


| align=right| [[d:Q838]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 118
| [[Эль Греко]]
| [[:ru:Эль Греко|Эль Греко]]
| align=right| 117250


| align=right| [[d:Q301]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 119
| [[]]
| [[:ru:Давид, Жак Луи|Давид, Жак Луи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83155]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 120
| [[Эжен Делакруа]]
| [[:ru:Делакруа, Эжен|Делакруа, Эжен]]
| align=right| 9349


| align=right| [[d:Q33477]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 121
| [[]]
| [[:ru:Мансар, Франсуа|Мансар, Франсуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313701]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Пуссен, Никола|Пуссен, Никола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41554]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 123
| [[Albrext Dürer]]
| [[:ru:Дюрер, Альбрехт|Дюрер, Альбрехт]]
| align=right| 7934


| align=right| [[d:Q5580]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Фридрих, Каспар Давид|Фридрих, Каспар Давид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104884]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 125
| [[]]
| [[:ru:Гольбейн, Ганс (младший)|Гольбейн, Ганс (младший)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48319]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 126
| [[]]
| [[:ru:Шинкель, Карл Фридрих|Шинкель, Карл Фридрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151759]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Борромини, Франческо|Борромини, Франческо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123150]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 128
| [[Микеланджело Караваджо]]
| [[:ru:Караваджо|Караваджо]]
| align=right| 1992


| align=right| [[d:Q42207]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Бернини, Джованни Лоренцо|Бернини, Джованни Лоренцо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160538]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Беллини, Джованни|Беллини, Джованни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17169]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 131
| [[Сандро Боттичелли]]
| [[:ru:Сандро Боттичелли|Сандро Боттичелли]]
| align=right| 23893


| align=right| [[d:Q5669]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Донато Браманте|Донато Браманте]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7793]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Каналетто|Каналетто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182664]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Пьеро делла Франческа|Пьеро делла Франческа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5822]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Мантенья, Андреа|Мантенья, Андреа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5681]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Мазаччо|Мазаччо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5811]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 137
| [[Микеланджело]]
| [[:ru:Микеланджело|Микеланджело]]
| align=right| 2695


| align=right| [[d:Q5592]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:Палладио, Андреа|Палладио, Андреа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177692]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 139
| [[Rafael Santi]]
| [[:ru:Рафаэль Санти|Рафаэль Санти]]
| align=right| 4135


| align=right| [[d:Q5597]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Андреа дель Сарто|Андреа дель Сарто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5571]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Тинторетто|Тинторетто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9319]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 142
| [[Тициан]]
| [[:ru:Тициан|Тициан]]
| align=right| 56565


| align=right| [[d:Q47551]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Паоло Веронезе|Паоло Веронезе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9440]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 144
| [[Леонардо да Винчи]]
| [[:ru:Леонардо да Винчи|Леонардо да Винчи]]
| align=right| 12795


| align=right| [[d:Q762]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 145
| [[Антонис ван Дейк]]
| [[:ru:Ван Дейк, Антонис|Ван Дейк, Антонис]]
| align=right| 45689


| align=right| [[d:Q150679]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 146
| [[Piter Paul Rubens]]
| [[:ru:Рубенс, Питер Пауль|Рубенс, Питер Пауль]]
| align=right| 3367


| align=right| [[d:Q5599]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 147
| [[Рембрандт]]
| [[:ru:Рембрандт|Рембрандт]]
| align=right| 2723


| align=right| [[d:Q5598]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Вермеер, Ян|Вермеер, Ян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Рибера, Хосе де|Рибера, Хосе де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q297838]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 150
| [[Diego Velaskes]]
| [[:ru:Веласкес, Диего|Веласкес, Диего]]
| align=right| 5336


| align=right| [[d:Q297]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Шагал, Марк Захарович|Шагал, Марк Захарович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93284]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Дюшан, Марсель|Дюшан, Марсель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5912]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:Магритт, Рене|Магритт, Рене]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7836]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 154
| [[Frida Kalo]]
| [[:ru:Кало, Фрида|Кало, Фрида]]
| align=right| 3679


| align=right| [[d:Q5588]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:Кэссетт, Мэри Стивенсон|Кэссетт, Мэри Стивенсон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173223]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:О’Кифф, Джорджия|О’Кифф, Джорджия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46408]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Поллок, Джексон|Поллок, Джексон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37571]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Ротко, Марк|Ротко, Марк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160149]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 159
| [[Endi Warhol]]
| [[:ru:Уорхол, Энди|Уорхол, Энди]]
| align=right| 3386


| align=right| [[d:Q5603]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 160
| [[]]
| [[:ru:Вуд, Грант|Вуд, Грант]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217434]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Клее, Пауль|Клее, Пауль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44007]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Климт, Густав|Климт, Густав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34661]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Мунк, Эдвард|Мунк, Эдвард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41406]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Вазарели, Виктор|Вазарели, Виктор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154448]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Энгр, Жан Огюст Доминик|Энгр, Жан Огюст Доминик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23380]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Карем, Мари Антуан|Карем, Мари Антуан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q355751]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 167
| [[Pol Sezann]]
| [[:ru:Сезанн, Поль|Сезанн, Поль]]
| align=right| 3634


| align=right| [[d:Q35548]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Дега, Эдгар|Дега, Эдгар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46373]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 169
| [[Pol Gogeñ]]
| [[:ru:Гоген, Поль|Гоген, Поль]]
| align=right| 4919


| align=right| [[d:Q37693]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Мане, Эдуард|Мане, Эдуард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40599]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 171
| [[Anri Matiss]]
| [[:ru:Матисс, Анри|Матисс, Анри]]
| align=right| 3657


| align=right| [[d:Q5589]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 172
| [[Klod Mone]]
| [[:ru:Моне, Клод|Моне, Клод]]
| align=right| 3928


| align=right| [[d:Q296]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Ренуар, Пьер Огюст|Ренуар, Пьер Огюст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39931]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Руссо, Анри|Руссо, Анри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156386]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 175
| [[Анри де Тулуз-Лотрек]]
| [[:ru:Тулуз-Лотрек, Анри де|Тулуз-Лотрек, Анри де]]
| align=right| 4694


| align=right| [[d:Q82445]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Сёра, Жорж|Сёра, Жорж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34013]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Бэкон, Фрэнсис (художник)|Бэкон, Фрэнсис (художник)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154340]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 178
| [[]]
| [[:ru:Хогарт, Уильям|Хогарт, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171344]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[]]
| [[:ru:Тёрнер, Уильям|Тёрнер, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159758]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Эшер, Мауриц Корнелис|Эшер, Мауриц Корнелис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1470]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 181
| [[Винсент ван Гог]]
| [[:ru:Ван Гог, Винсент|Ван Гог, Винсент]]
| align=right| 8328


| align=right| [[d:Q5582]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Мондриан, Пит|Мондриан, Пит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151803]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 183
| [[Василий Кандинский]]
| [[:ru:Кандинский, Василий Васильевич|Кандинский, Василий Васильевич]]
| align=right| 23344


| align=right| [[d:Q61064]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Малевич, Казимир Северинович|Малевич, Казимир Северинович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130777]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 185
| [[Илья Репин]]
| [[:ru:Репин, Илья Ефимович|Репин, Илья Ефимович]]
| align=right| 4489


| align=right| [[d:Q172911]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 186
| [[Николай Рерих]]
| [[:ru:Рерих, Николай Константинович|Рерих, Николай Константинович]]
| align=right| 10189


| align=right| [[d:Q208993]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 187
| [[Salvador Dali]]
| [[:ru:Дали, Сальвадор|Дали, Сальвадор]]
| align=right| 3784


| align=right| [[d:Q5577]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 188
| [[Fransisko Goya]]
| [[:ru:Гойя, Франсиско|Гойя, Франсиско]]
| align=right| 4082


| align=right| [[d:Q5432]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[]]
| [[:ru:Миро, Жоан|Миро, Жоан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152384]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 190
| [[Пабло Пикассо]]
| [[:ru:Пикассо, Пабло|Пикассо, Пабло]]
| align=right| 2484


| align=right| [[d:Q5593]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Роден, Огюст|Роден, Огюст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q30755]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Донателло|Донателло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37562]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Имхотеп|Имхотеп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131171]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Нимейер, Оскар|Нимейер, Оскар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134165]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Гриффин, Уолтер Бёрли|Гриффин, Уолтер Бёрли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q559852]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Дженни, Уильям Ле Барон|Дженни, Уильям Ле Барон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q715701]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Фрэнк Гери|Фрэнк Гери]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180374]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 198
| [[Frenk Lloyd Rayt]]
| [[:ru:Райт, Фрэнк Ллойд|Райт, Фрэнк Ллойд]]
| align=right| 3360


| align=right| [[d:Q5604]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Мейер, Ричард|Мейер, Ричард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159612]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Салливан, Луис Генри|Салливан, Луис Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243240]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Бэй Юймин|Бэй Юймин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46868]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 202
| [[Sinan]]
| [[:ru:Синан|Синан]]
| align=right| 5251


| align=right| [[d:Q5600]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 203
| [[Кэндзо Тангэ]]
| [[:ru:Тангэ, Кэндзо|Тангэ, Кэндзо]]
| align=right| 1807


| align=right| [[d:Q151794]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 204
| [[Алвар Аалто]]
| [[:ru:Аалто, Алвар|Аалто, Алвар]]
| align=right| 1201


| align=right| [[d:Q82840]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 205
| [[Le Korbüzie]]
| [[:ru:Ле Корбюзье|Ле Корбюзье]]
| align=right| 5510


| align=right| [[d:Q4724]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 206
| [[Антонио Гауди]]
| [[:ru:Гауди, Антонио|Гауди, Антонио]]
| align=right| 932


| align=right| [[d:Q25328]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Орта, Виктор|Орта, Виктор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49744]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Джонс, Иниго|Джонс, Иниго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q295929]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Нойтра, Рихард|Нойтра, Рихард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q84312]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Пиано, Ренцо|Пиано, Ренцо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190148]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Рен, Кристофер|Рен, Кристофер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170373]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Бениш, Гюнтер|Бениш, Гюнтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60694]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Беренс, Петер|Беренс, Петер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76726]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Гропиус, Вальтер|Гропиус, Вальтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q61071]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Мендельсон, Эрих|Мендельсон, Эрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76730]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Отто, Фрай|Отто, Фрай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q64412]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Мис ван дер Роэ, Людвиг|Мис ван дер Роэ, Людвиг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41508]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Шарун, Ганс|Шарун, Ганс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57481]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Шитао|Шитао]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q469439]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Рави Варма|Рави Варма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q333453]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Утагава Хиросигэ|Утагава Хиросигэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200798]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 222
| [[Katsuşika Hokusay]]
| [[:ru:Кацусика Хокусай|Кацусика Хокусай]]
| align=right| 5854


| align=right| [[d:Q5586]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Сэссю|Сэссю]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48514]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 224
| [[Әбү Нүвәс]]
| [[:ru:Абу Нувас|Абу Нувас]]
| align=right| 6439


| align=right| [[d:Q5670]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 225
| [[Адам Мицкевич]]
| [[:ru:Мицкевич, Адам|Мицкевич, Адам]]
| align=right| 7811


| align=right| [[d:Q79822]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 226
| [[Александр Пушкин]]
| [[:ru:Пушкин, Александр Сергеевич|Пушкин, Александр Сергеевич]]
| align=right| 7245


| align=right| [[d:Q7200]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Карпентьер, Алехо|Карпентьер, Алехо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216466]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 228
| [[Александр Дюма]]
| [[:ru:Дюма, Александр (отец)|Дюма, Александр (отец)]]
| align=right| 16373


| align=right| [[d:Q38337]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Уокер, Элис|Уокер, Элис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215868]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Гинзберг, Аллен|Гинзберг, Аллен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6711]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 231
| [[]]
| [[:ru:Амир Хосров Дехлеви|Амир Хосров Дехлеви]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207817]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 232
| [[Антон Чехов]]
| [[:ru:Чехов, Антон Павлович|Чехов, Антон Павлович]]
| align=right| 5447


| align=right| [[d:Q5685]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Рембо, Артюр|Рембо, Артюр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q493]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 234
| [[Grimm bertuğannar]]
| [[:ru:Братья Гримм|Братья Гримм]]
| align=right| 2380


| align=right| [[d:Q2793]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Сэндберг, Карл|Сэндберг, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193608]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 236
| [[Çarlz Dikkens]]
| [[:ru:Диккенс, Чарльз|Диккенс, Чарльз]]
| align=right| 1722


| align=right| [[d:Q5686]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 237
| [[Цицерон]]
| [[:ru:Цицерон|Цицерон]]
| align=right| 8083


| align=right| [[d:Q1541]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Хэммет, Дэшил|Хэммет, Дэшил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186335]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Адамс, Дуглас|Адамс, Дуглас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Ду Фу|Ду Фу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33772]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:По, Эдгар Аллан|По, Эдгар Аллан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16867]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Эйно Лейно|Эйно Лейно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q360079]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Дикинсон, Эмили|Дикинсон, Эмили]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4441]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 244
| [[Erix Mariä Remark]]
| [[:ru:Ремарк, Эрих Мария|Ремарк, Эрих Мария]]
| align=right| 3950


| align=right| [[d:Q47293]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 245
| [[Эрнест Хемингуэй]]
| [[:ru:Хемингуэй, Эрнест|Хемингуэй, Эрнест]]
| align=right| 1880


| align=right| [[d:Q23434]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Фицджеральд, Фрэнсис Скотт|Фицджеральд, Фрэнсис Скотт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93354]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 247
| [[Франц Кафка]]
| [[:ru:Кафка, Франц|Кафка, Франц]]
| align=right| 8110


| align=right| [[d:Q905]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 248
| [[Фёдор Достоевский]]
| [[:ru:Достоевский, Фёдор Михайлович|Достоевский, Фёдор Михайлович]]
| align=right| 3914


| align=right| [[d:Q991]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Донн, Джон|Донн, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q140412]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 250
| [[Габриэль Гарсиа Маркес]]
| [[:ru:Гарсиа Маркес, Габриэль|Гарсиа Маркес, Габриэль]]
| align=right| 6989


| align=right| [[d:Q5878]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 251
| [[Cefri Çoser]]
| [[:ru:Чосер, Джефри|Чосер, Джефри]]
| align=right| 3393


| align=right| [[d:Q5683]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 252
| [[Джордж Бернард Шоу]]
| [[:ru:Шоу, Джордж Бернард|Шоу, Джордж Бернард]]
| align=right| 4669


| align=right| [[d:Q19185]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Джордж Оруэлл|Джордж Оруэлл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3335]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Галиб, Мирза Асадулла-хан|Галиб, Мирза Асадулла-хан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107000]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 255
| [[Һерберт Уэллс]]
| [[:ru:Уэллс, Герберт Джордж|Уэллс, Герберт Джордж]]
| align=right| 1958


| align=right| [[d:Q42511]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 256
| [[Һанс Христиан Андерсен]]
| [[:ru:Андерсен, Ханс Кристиан|Андерсен, Ханс Кристиан]]
| align=right| 5052


| align=right| [[d:Q5673]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 257
| [[Һаролд Пинтер]]
| [[:ru:Пинтер, Гарольд|Пинтер, Гарольд]]
| align=right| 466


| align=right| [[d:Q41042]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Гейне, Генрих|Гейне, Генрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44403]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 259
| [[Һенрик Ибсен]]
| [[:ru:Ибсен, Генрик|Ибсен, Генрик]]
| align=right| 13076


| align=right| [[d:Q36661]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Джеймс, Генри|Джеймс, Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170509]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Миллер, Генри|Миллер, Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187765]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 262
| [[Һерман Һессе]]
| [[:ru:Гессе, Герман|Гессе, Герман]]
| align=right| 464


| align=right| [[d:Q25973]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Хильдегарда Бингенская|Хильдегарда Бингенская]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q70991]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Ильф и Петров|Ильф и Петров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q262816]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 265
| [[Айзек Азимов]]
| [[:ru:Азимов, Айзек|Азимов, Айзек]]
| align=right| 4753


| align=right| [[d:Q34981]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 266
| [[Иван Вазов]]
| [[:ru:Вазов, Иван|Вазов, Иван]]
| align=right| 5294


| align=right| [[d:Q310630]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 267
| [[Джон Рональд Руэл Толкин]]
| [[:ru:Толкин, Джон Рональд Руэл|Толкин, Джон Рональд Руэл]]
| align=right| 19591


| align=right| [[d:Q892]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 268
| [[]]
| [[:ru:Керуак, Джек|Керуак, Джек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160534]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Джек Лондон|Джек Лондон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45765]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 270
| [[Җәлаләтдин Руми]]
| [[:ru:Джалаладдин Руми|Джалаладдин Руми]]
| align=right| 2720


| align=right| [[d:Q43347]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 271
| [[Джеймс Джойс]]
| [[:ru:Джойс, Джеймс|Джойс, Джеймс]]
| align=right| 3090


| align=right| [[d:Q6882]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 272
| [[Джейн Остин]]
| [[:ru:Остин, Джейн|Остин, Джейн]]
| align=right| 1475


| align=right| [[d:Q36322]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 273
| [[]]
| [[:ru:Джером, Джером Клапка|Джером, Джером Клапка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q218698]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 274
| [[Иоһанн Вольфганг Гөте]]
| [[:ru:Гёте, Иоганн Вольфганг фон|Гёте, Иоганн Вольфганг фон]]
| align=right| 1770


| align=right| [[d:Q5879]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 275
| [[Джон Стейнбек]]
| [[:ru:Стейнбек, Джон|Стейнбек, Джон]]
| align=right| 4098


| align=right| [[d:Q39212]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Апдайк, Джон|Апдайк, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105756]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 277
| [[Джонатан Свифт]]
| [[:ru:Свифт, Джонатан|Свифт, Джонатан]]
| align=right| 1863


| align=right| [[d:Q41166]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 278
| [[Хорхе Луис Борхес]]
| [[:ru:Борхес, Хорхе Луис|Борхес, Хорхе Луис]]
| align=right| 13228


| align=right| [[d:Q909]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Марти, Хосе|Марти, Хосе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103285]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 280
| [[Жузе Сарамагу]]
| [[:ru:Сарамаго, Жозе|Сарамаго, Жозе]]
| align=right| 466


| align=right| [[d:Q37060]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 281
| [[Жюль Верн]]
| [[:ru:Верн, Жюль|Верн, Жюль]]
| align=right| 2612


| align=right| [[d:Q33977]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 282
| [[Kalidasa]]
| [[:ru:Калидаса|Калидаса]]
| align=right| 3159


| align=right| [[d:Q7011]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Хьюз, Лэнгстон|Хьюз, Лэнгстон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188093]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 284
| [[Лев Толстой]]
| [[:ru:Толстой, Лев Николаевич|Толстой, Лев Николаевич]]
| align=right| 16773


| align=right| [[d:Q7243]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 285
| [[Льюис Кэролл]]
| [[:ru:Льюис Кэрролл|Льюис Кэрролл]]
| align=right| 1481


| align=right| [[d:Q38082]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 286
| [[Ли Бай]]
| [[:ru:Ли Бо|Ли Бо]]
| align=right| 3204


| align=right| [[d:Q7071]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 287
| [[Джордж Байрон]]
| [[:ru:Байрон, Джордж Гордон|Байрон, Джордж Гордон]]
| align=right| 2911


| align=right| [[d:Q5679]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 288
| [[Marsel Prust]]
| [[:ru:Пруст, Марсель|Пруст, Марсель]]
| align=right| 4965


| align=right| [[d:Q7199]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Марк Твен|Марк Твен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7245]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 290
| [[Марио Варгас Льоса]]
| [[:ru:Варгас Льоса, Марио|Варгас Льоса, Марио]]
| align=right| 606


| align=right| [[d:Q39803]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Мацуо Басё|Мацуо Басё]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5676]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Максим Горький|Максим Горький]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12706]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 293
| [[Мигель де Сервантес]]
| [[:ru:Сервантес, Мигель де|Сервантес, Мигель де]]
| align=right| 4146


| align=right| [[d:Q5682]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 294
| [[Михаил Булгаков]]
| [[:ru:Булгаков, Михаил Афанасьевич|Булгаков, Михаил Афанасьевич]]
| align=right| 27195


| align=right| [[d:Q835]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Мольер]]
| [[:ru:Мольер|Мольер]]
| align=right| 4001


| align=right| [[d:Q687]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 296
| [[Мурасаки Сикибу]]
| [[:ru:Мурасаки Сикибу|Мурасаки Сикибу]]
| align=right| 20117


| align=right| [[d:Q81731]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 297
| [[Нәҗип Мәхфүз]]
| [[:ru:Махфуз, Нагиб|Махфуз, Нагиб]]
| align=right| 8057


| align=right| [[d:Q7176]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Готорн, Натаниэль|Готорн, Натаниэль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q69339]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 299
| [[Николай Гоголь]]
| [[:ru:Гоголь, Николай Васильевич|Гоголь, Николай Васильевич]]
| align=right| 14443


| align=right| [[d:Q43718]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 300
| [[Никос Казандзакис]]
| [[:ru:Казандзакис, Никос|Казандзакис, Никос]]
| align=right| 14332


| align=right| [[d:Q214622]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Стэплдон, Олаф|Стэплдон, Олаф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q337373]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 302
| [[Гомәр Хәйям]]
| [[:ru:Омар Хайям|Омар Хайям]]
| align=right| 8491


| align=right| [[d:Q35900]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 303
| [[Пабло Неруда]]
| [[:ru:Пабло Неруда|Пабло Неруда]]
| align=right| 464


| align=right| [[d:Q34189]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Франческо Петрарка|Франческо Петрарка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1401]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Дик, Филип Киндред|Дик, Филип Киндред]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171091]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 306
| [[Rabindranat Tagor]]
| [[:ru:Тагор, Рабиндранат|Тагор, Рабиндранат]]
| align=right| 4139


| align=right| [[d:Q7241]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Рильке, Райнер Мария|Рильке, Райнер Мария]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76483]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 308
| [[Габриеле Д’Аннунцио]]
| [[:ru:Д’Аннунцио, Габриеле|Д’Аннунцио, Габриеле]]
| align=right| 2270


| align=right| [[d:Q193236]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Сёстры Бронте|Сёстры Бронте]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q835808]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 310
| [[Robert A. Heinlein]]
| [[:ru:Хайнлайн, Роберт|Хайнлайн, Роберт]]
| align=right| 8092


| align=right| [[d:Q123078]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 311
| [[Сәгъди Ширази]]
| [[:ru:Саади|Саади]]
| align=right| 2394


| align=right| [[d:Q170302]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Рушди, Салман|Рушди, Салман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44306]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 313
| [[Сапфо]]
| [[:ru:Сапфо|Сапфо]]
| align=right| 61802


| align=right| [[d:Q17892]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 314
| [[Сол Беллоу]]
| [[:ru:Беллоу, Сол|Беллоу, Сол]]
| align=right| 460


| align=right| [[d:Q83059]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Харди, Томас|Харди, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132805]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 316
| [[Томас Манн]]
| [[:ru:Манн, Томас|Манн, Томас]]
| align=right| 26239


| align=right| [[d:Q37030]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Пинчон, Томас|Пинчон, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35155]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 318
| [[Тони Моррисон]]
| [[:ru:Моррисон, Тони|Моррисон, Тони]]
| align=right| 466


| align=right| [[d:Q72334]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Капоте, Трумен|Капоте, Трумен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134180]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 320
| [[Umberto Eko]]
| [[:ru:Эко, Умберто|Эко, Умберто]]
| align=right| 2495


| align=right| [[d:Q12807]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 321
| [[Виктор Гюго]]
| [[:ru:Гюго, Виктор|Гюго, Виктор]]
| align=right| 2337


| align=right| [[d:Q535]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 322
| [[Ясунари Кавабата]]
| [[:ru:Кавабата, Ясунари|Кавабата, Ясунари]]
| align=right| 472


| align=right| [[d:Q43736]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 323
| [[]]
| [[:ru:Юкио Мисима|Юкио Мисима]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134456]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Цюй Юань|Цюй Юань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313330]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 325
| [[Эзоп]]
| [[:ru:Эзоп|Эзоп]]
| align=right| 8143


| align=right| [[d:Q43423]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 326
| [[Менандр]]
| [[:ru:Менандр|Менандр]]
| align=right| 8158


| align=right| [[d:Q118992]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Эсхил|Эсхил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40939]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Аристофан|Аристофан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43353]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 329
| [[]]
| [[:ru:Еврипид|Еврипид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48305]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 330
| [[Hafiz Şirazi]]
| [[:ru:Хафиз Ширази|Хафиз Ширази]]
| align=right| 3163


| align=right| [[d:Q6240]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 331
| [[Һомер]]
| [[:ru:Гомер|Гомер]]
| align=right| 4259


| align=right| [[d:Q6691]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 332
| [[Гораций]]
| [[:ru:Гораций|Гораций]]
| align=right| 1832


| align=right| [[d:Q6197]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 333
| [[Ovidiy]]
| [[:ru:Овидий|Овидий]]
| align=right| 5401


| align=right| [[d:Q7198]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Плутарх|Плутарх]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41523]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 335
| [[Софокл]]
| [[:ru:Софокл|Софокл]]
| align=right| 3208


| align=right| [[d:Q7235]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 336
| [[Вергилий]]
| [[:ru:Вергилий|Вергилий]]
| align=right| 5950


| align=right| [[d:Q1398]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Плиний Старший|Плиний Старший]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82778]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 338
| [[Данте Алигьери]]
| [[:ru:Данте Алигьери|Данте Алигьери]]
| align=right| 3801


| align=right| [[d:Q1067]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 339
| [[Фирдәүси]]
| [[:ru:Фирдоуси|Фирдоуси]]
| align=right| 6002


| align=right| [[d:Q43459]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 340
| [[Габдрахман Җәми]]
| [[:ru:Джами|Джами]]
| align=right| 1883


| align=right| [[d:Q312458]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Кабир|Кабир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312551]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 342
| [[Низами Гәнҗәви]]
| [[:ru:Низами Гянджеви|Низами Гянджеви]]
| align=right| 5862


| align=right| [[d:Q234908]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 343
| [[Рудаки]]
| [[:ru:Рудаки|Рудаки]]
| align=right| 4088


| align=right| [[d:Q312954]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 344
| [[]]
| [[:ru:Джованни Боккаччо|Джованни Боккаччо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1402]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 345
| [[Галишир Нәваи]]
| [[:ru:Алишер Навои|Алишер Навои]]
| align=right| 10712


| align=right| [[d:Q503340]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 346
| [[Уильям Шекспир]]
| [[:ru:Шекспир, Уильям|Шекспир, Уильям]]
| align=right| 4671


| align=right| [[d:Q692]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Кретьен де Труа|Кретьен де Труа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4302]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 348
| [[Кристина де Пизан]]
| [[:ru:Кристина Пизанская|Кристина Пизанская]]
| align=right| 14209


| align=right| [[d:Q234816]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Вийон, Франсуа|Вийон, Франсуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q849]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 350
| [[Мөхәммәт Фөзүли]]
| [[:ru:Физули|Физули]]
| align=right| 7613


| align=right| [[d:Q178379]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Тулсидас|Тулсидас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312976]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Кальдерон де ла Барка, Педро|Кальдерон де ла Барка, Педро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170800]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Камоэнс, Луиш де|Камоэнс, Луиш де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q590]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 354
| [[Пьер Корнель]]
| [[:ru:Корнель, Пьер|Корнель, Пьер]]
| align=right| 1672


| align=right| [[d:Q747]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 355
| [[Даниель Дефо]]
| [[:ru:Дефо, Даниель|Дефо, Даниель]]
| align=right| 6225


| align=right| [[d:Q40946]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 356
| [[Гавриил Державин]]
| [[:ru:Державин, Гавриил Романович|Державин, Гавриил Романович]]
| align=right| 12814


| align=right| [[d:Q270275]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 357
| [[]]
| [[:ru:Драйден, Джон|Драйден, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213355]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Джонсон, Сэмюэл|Джонсон, Сэмюэл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183266]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 359
| [[]]
| [[:ru:Мильтон, Джон|Мильтон, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79759]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Монтень, Мишель де|Монтень, Мишель де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41568]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Рабле, Франсуа|Рабле, Франсуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131018]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Расин, Жан|Расин, Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q742]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[]]
| [[:ru:Вега, Лопе де|Вега, Лопе де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165257]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Ачебе, Чинуа|Ачебе, Чинуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155845]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Беккет, Сэмюэл|Беккет, Сэмюэл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37327]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Блейк, Уильям|Блейк, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Брехт, Бертольт|Брехт, Бертольт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38757]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 368
| [[Rey Bredberi]]
| [[:ru:Брэдбери, Рэй|Брэдбери, Рэй]]
| align=right| 3367


| align=right| [[d:Q40640]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[]]
| [[:ru:Чандлер, Рэймонд|Чандлер, Рэймонд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180377]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 370
| [[Агата Кристи]]
| [[:ru:Кристи, Агата|Кристи, Агата]]
| align=right| 3717


| align=right| [[d:Q35064]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 371
| [[]]
| [[:ru:Кларк, Артур Чарльз|Кларк, Артур Чарльз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47087]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 372
| [[Артур Конан Дойль]]
| [[:ru:Дойл, Артур Конан|Дойл, Артур Конан]]
| align=right| 3569


| align=right| [[d:Q35610]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 373
| [[Роальд Даль]]
| [[:ru:Даль, Роальд|Даль, Роальд]]
| align=right| 6506


| align=right| [[d:Q25161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Фрост, Роберт|Фрост, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168728]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Хаксли, Олдос|Хаксли, Олдос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81447]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 376
| [[Redyard Kipling]]
| [[:ru:Киплинг, Редьярд|Киплинг, Редьярд]]
| align=right| 5654


| align=right| [[d:Q34743]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 377
| [[Астрид Линдгрен]]
| [[:ru:Линдгрен, Астрид|Линдгрен, Астрид]]
| align=right| 6041


| align=right| [[d:Q55767]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Мопассан, Ги де|Мопассан, Ги де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9327]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Миллер, Артур|Миллер, Артур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80596]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 380
| [[Владимир Набоков]]
| [[:ru:Набоков, Владимир Владимирович|Набоков, Владимир Владимирович]]
| align=right| 16476


| align=right| [[d:Q36591]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 381
| [[Джоан Роулинг]]
| [[:ru:Роулинг, Джоан|Роулинг, Джоан]]
| align=right| 16060


| align=right| [[d:Q34660]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Шелли, Мэри|Шелли, Мэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47152]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 383
| [[Воле Шоинка]]
| [[:ru:Шойинка, Воле|Шойинка, Воле]]
| align=right| 462


| align=right| [[d:Q41488]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 384
| [[Роберт Стивенсон]]
| [[:ru:Стивенсон, Роберт Льюис|Стивенсон, Роберт Льюис]]
| align=right| 2013


| align=right| [[d:Q1512]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Уитмен, Уолт|Уитмен, Уолт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81438]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 386
| [[Оскар Уайлд]]
| [[:ru:Уайльд, Оскар|Уайльд, Оскар]]
| align=right| 1476


| align=right| [[d:Q30875]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 387
| [[]]
| [[:ru:Уолстонкрафт, Мэри|Уолстонкрафт, Мэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101638]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 388
| [[]]
| [[:ru:Вулф, Вирджиния|Вулф, Вирджиния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40909]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 389
| [[Вильям Батлер Ейтс]]
| [[:ru:Йейтс, Уильям Батлер|Йейтс, Уильям Батлер]]
| align=right| 475


| align=right| [[d:Q40213]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Нгуги Ва Тхионго|Нгуги Ва Тхионго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q302910]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 391
| [[Җон Максвелл Кутзее]]
| [[:ru:Кутзее, Джон Максвелл|Кутзее, Джон Максвелл]]
| align=right| 508


| align=right| [[d:Q43293]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 392
| [[Надин Гордимер]]
| [[:ru:Гордимер, Надин|Гордимер, Надин]]
| align=right| 468


| align=right| [[d:Q47619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 393
| [[]]
| [[:ru:Этвуд, Маргарет|Этвуд, Маргарет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183492]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 394
| [[Пөрл Сайдентрикер Бак]]
| [[:ru:Бак, Перл|Бак, Перл]]
| align=right| 657


| align=right| [[d:Q80900]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Ирвинг, Вашингтон|Ирвинг, Вашингтон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181667]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 396
| [[Ярослав Һашек]]
| [[:ru:Гашек, Ярослав|Гашек, Ярослав]]
| align=right| 10967


| align=right| [[d:Q2754]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 397
| [[Томас Стернз Элиот]]
| [[:ru:Элиот, Томас Стернз|Элиот, Томас Стернз]]
| align=right| 475


| align=right| [[d:Q37767]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Эминеску, Михай|Эминеску, Михай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184935]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 399
| [[William Folkner]]
| [[:ru:Фолкнер, Уильям|Фолкнер, Уильям]]
| align=right| 3085


| align=right| [[d:Q38392]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Кизи, Кен|Кизи, Кен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q244390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Гийом Аполлинер|Гийом Аполлинер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133855]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Кавафис, Константинос|Кавафис, Константинос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216980]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Стендаль|Стендаль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q502]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 404
| [[Вильям Голдиң]]
| [[:ru:Голдинг, Уильям|Голдинг, Уильям]]
| align=right| 466


| align=right| [[d:Q44183]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Кинг, Стивен|Кинг, Стивен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39829]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Ле Гуин, Урсула|Ле Гуин, Урсула]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181659]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 407
| [[Синклер Льюис]]
| [[:ru:Льюис, Синклер|Льюис, Синклер]]
| align=right| 5294


| align=right| [[d:Q123469]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Мелвилл, Герман|Мелвилл, Герман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4985]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 409
| [[Маргарет Митчелл]]
| [[:ru:Митчелл, Маргарет|Митчелл, Маргарет]]
| align=right| 10210


| align=right| [[d:Q173540]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Пьюзо, Марио|Пьюзо, Марио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182870]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Паунд, Эзра|Паунд, Эзра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163366]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Сэлинджер, Джером Дэвид|Сэлинджер, Джером Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79904]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 413
| [[Исаак Башевис-Зингер]]
| [[:ru:Башевис-Зингер, Исаак|Башевис-Зингер, Исаак]]
| align=right| 479


| align=right| [[d:Q75612]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 414
| [[]]
| [[:ru:Бичер-Стоу, Гарриет|Бичер-Стоу, Гарриет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 415
| [[]]
| [[:ru:Воннегут, Курт|Воннегут, Курт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49074]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 416
| [[]]
| [[:ru:Уильямс, Уильям Карлос|Уильямс, Уильям Карлос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178106]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Амаду, Жоржи|Амаду, Жоржи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184440]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 418
| [[Чыңгыз Айтматов]]
| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Айтматов, Чингиз Торекулович]]
| align=right| 5556


| align=right| [[d:Q484292]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 419
| [[]]
| [[:ru:Икбал, Мухаммад|Икбал, Мухаммад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484141]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Мураками, Харуки|Мураками, Харуки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134798]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 421
| [[Кендзабуро Ое]]
| [[:ru:Оэ, Кэндзабуро|Оэ, Кэндзабуро]]
| align=right| 466


| align=right| [[d:Q80095]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 422
| [[Орхан Памук]]
| [[:ru:Памук, Орхан|Памук, Орхан]]
| align=right| 5248


| align=right| [[d:Q241248]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 423
| [[Лу Синь]]
| [[:ru:Лу Синь|Лу Синь]]
| align=right| 2194


| align=right| [[d:Q23114]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 424
| [[Җөбран Хәлил Җөбран]]
| [[:ru:Джебран Халиль Джебран|Джебран Халиль Джебран]]
| align=right| 1840


| align=right| [[d:Q47737]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 425
| [[]]
| [[:ru:Прешерн, Франце|Прешерн, Франце]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1031]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Кадаре, Исмаил|Кадаре, Исмаил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179695]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 427
| [[Джозеф Конрад]]
| [[:ru:Конрад, Джозеф|Конрад, Джозеф]]
| align=right| 834


| align=right| [[d:Q82925]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Шандор Петёфи|Шандор Петёфи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81219]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 429
| [[Һенрик Сенкевич]]
| [[:ru:Сенкевич, Генрик|Сенкевич, Генрик]]
| align=right| 8280


| align=right| [[d:Q41502]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 430
| [[Тарас Шевченко]]
| [[:ru:Шевченко, Тарас Григорьевич|Шевченко, Тарас Григорьевич]]
| align=right| 11449


| align=right| [[d:Q134958]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 431
| [[Анна Ахматова]]
| [[:ru:Ахматова, Анна Андреевна|Ахматова, Анна Андреевна]]
| align=right| 8104


| align=right| [[d:Q80440]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 432
| [[Иосиф Бродский]]
| [[:ru:Бродский, Иосиф Александрович|Бродский, Иосиф Александрович]]
| align=right| 4889


| align=right| [[d:Q862]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 433
| [[Иван Бунин]]
| [[:ru:Бунин, Иван Алексеевич|Бунин, Иван Алексеевич]]
| align=right| 2280


| align=right| [[d:Q46602]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 434
| [[Николай Карамзин]]
| [[:ru:Карамзин, Николай Михайлович|Карамзин, Николай Михайлович]]
| align=right| 2423


| align=right| [[d:Q191598]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 435
| [[Михаил Лермонтов]]
| [[:ru:Лермонтов, Михаил Юрьевич|Лермонтов, Михаил Юрьевич]]
| align=right| 9683


| align=right| [[d:Q46599]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 436
| [[Владимир Маяковский]]
| [[:ru:Маяковский, Владимир Владимирович|Маяковский, Владимир Владимирович]]
| align=right| 8348


| align=right| [[d:Q132964]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 437
| [[]]
| [[:ru:Некрасов, Николай Алексеевич|Некрасов, Николай Алексеевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208003]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 438
| [[Борис Пастернак]]
| [[:ru:Пастернак, Борис Леонидович|Пастернак, Борис Леонидович]]
| align=right| 6509


| align=right| [[d:Q41223]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 439
| [[Александр Солженицын]]
| [[:ru:Солженицын, Александр Исаевич|Солженицын, Александр Исаевич]]
| align=right| 17378


| align=right| [[d:Q34474]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 440
| [[Алексей Толстой (1883)]]
| [[:ru:Толстой, Алексей Николаевич|Толстой, Алексей Николаевич]]
| align=right| 19069


| align=right| [[d:Q192279]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 441
| [[Иван Тургенев]]
| [[:ru:Тургенев, Иван Сергеевич|Тургенев, Иван Сергеевич]]
| align=right| 7248


| align=right| [[d:Q42831]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 442
| [[Оноре де Бальзак]]
| [[:ru:Бальзак, Оноре де|Бальзак, Оноре де]]
| align=right| 3283


| align=right| [[d:Q9711]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Бодлер, Шарль|Бодлер, Шарль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q501]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Бликсен, Карен|Бликсен, Карен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182804]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 445
| [[]]
| [[:ru:Флобер, Гюстав|Флобер, Гюстав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43444]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 446
| [[Анна Франк]]
| [[:ru:Франк, Анна|Франк, Анна]]
| align=right| 38459


| align=right| [[d:Q4583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 447
| [[]]
| [[:ru:Гарсиа Лорка, Федерико|Гарсиа Лорка, Федерико]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41408]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 448
| [[Аңдре Жид]]
| [[:ru:Жид, Андре|Жид, Андре]]
| align=right| 458


| align=right| [[d:Q47484]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 449
| [[Knut Hamsun]]
| [[:ru:Гамсун, Кнут|Гамсун, Кнут]]
| align=right| 5320


| align=right| [[d:Q40826]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Ионеско, Эжен|Ионеско, Эжен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46706]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 451
| [[Зелма Лагерлөф]]
| [[:ru:Лагерлёф, Сельма|Лагерлёф, Сельма]]
| align=right| 468


| align=right| [[d:Q44519]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 452
| [[Луиҗи Пиранделло]]
| [[:ru:Пиранделло, Луиджи|Пиранделло, Луиджи]]
| align=right| 472


| align=right| [[d:Q1403]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Шиллер, Фридрих|Шиллер, Фридрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22670]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Стриндберг, Август|Стриндберг, Август]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7724]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Тристан Тцара|Тристан Тцара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16409]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 456
| [[Эмиль Золя]]
| [[:ru:Золя, Эмиль|Золя, Эмиль]]
| align=right| 2201


| align=right| [[d:Q504]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 457
| [[]]
| [[:ru:Эмис, Кингсли|Эмис, Кингсли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220078]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 458
| [[]]
| [[:ru:Оден, Уистен Хью|Оден, Уистен Хью]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178698]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Блайтон, Энид Мэри|Блайтон, Энид Мэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192069]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Бёрджесс, Энтони|Бёрджесс, Энтони]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 461
| [[]]
| [[:ru:Грейвс, Роберт|Грейвс, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201732]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 462
| [[Джон Китс]]
| [[:ru:Китс, Джон|Китс, Джон]]
| align=right| 943


| align=right| [[d:Q82083]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 463
| [[Клайв Льюис]]
| [[:ru:Льюис, Клайв Стейплз|Льюис, Клайв Стейплз]]
| align=right| 1981


| align=right| [[d:Q9204]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Мур, Алан|Мур, Алан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205739]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 465
| [[Вальтер Скотт]]
| [[:ru:Скотт, Вальтер|Скотт, Вальтер]]
| align=right| 1841


| align=right| [[d:Q79025]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Синг, Джон Миллингтон|Синг, Джон Миллингтон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213447]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 467
| [[]]
| [[:ru:Вордсворт, Уильям|Вордсворт, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45546]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Кольридж, Сэмюэл Тейлор|Кольридж, Сэмюэл Тейлор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82409]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Шелли, Перси Биш|Шелли, Перси Биш]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93343]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:Холст, Густав|Холст, Густав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200867]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 471
| [[]]
| [[:ru:Лорд, Джон|Лорд, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192114]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Парсонс, Алан|Парсонс, Алан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212089]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 473
| [[]]
| [[:ru:Владигеров, Панчо|Владигеров, Панчо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q528781]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 474
| [[]]
| [[:ru:Штраус, Рихард|Штраус, Рихард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13894]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 475
| [[]]
| [[:ru:Дюфаи, Гийом|Дюфаи, Гийом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207717]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 476
| [[Covanni Palestrina]]
| [[:ru:Палестрина, Джованни Пьерлуиджи|Палестрина, Джованни Пьерлуиджи]]
| align=right| 3210


| align=right| [[d:Q179277]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 477
| [[Иоһанн Себастьян Бах]]
| [[:ru:Бах, Иоганн Себастьян|Бах, Иоганн Себастьян]]
| align=right| 6478


| align=right| [[d:Q1339]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 478
| [[Georg Fridrix Händel]]
| [[:ru:Гендель, Георг Фридрих|Гендель, Георг Фридрих]]
| align=right| 6399


| align=right| [[d:Q7302]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 479
| [[]]
| [[:ru:Монтеверди, Клаудио|Монтеверди, Клаудио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53068]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 480
| [[Antonio Vivaldi]]
| [[:ru:Вивальди, Антонио|Вивальди, Антонио]]
| align=right| 5753


| align=right| [[d:Q1340]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 481
| [[Yozef Haydn]]
| [[:ru:Гайдн, Йозеф|Гайдн, Йозеф]]
| align=right| 5839


| align=right| [[d:Q7349]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 482
| [[Вольфганг Амадей Моцарт]]
| [[:ru:Моцарт, Вольфганг Амадей|Моцарт, Вольфганг Амадей]]
| align=right| 17245


| align=right| [[d:Q254]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 483
| [[Милий Балакирев]]
| [[:ru:Балакирев, Милий Алексеевич|Балакирев, Милий Алексеевич]]
| align=right| 687


| align=right| [[d:Q185040]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 484
| [[]]
| [[:ru:Бетховен, Людвиг ван|Бетховен, Людвиг ван]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q255]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 485
| [[]]
| [[:ru:Берлиоз, Гектор|Берлиоз, Гектор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1151]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 486
| [[Corc Bize]]
| [[:ru:Бизе, Жорж|Бизе, Жорж]]
| align=right| 6126


| align=right| [[d:Q56158]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 487
| [[Александр Бородин (1883)]]
| [[:ru:Бородин, Александр Порфирьевич|Бородин, Александр Порфирьевич]]
| align=right| 27098


| align=right| [[d:Q164004]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 488
| [[Yohannes Brams]]
| [[:ru:Брамс, Иоганнес|Брамс, Иоганнес]]
| align=right| 4350


| align=right| [[d:Q7294]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:Брукнер, Антон|Брукнер, Антон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81752]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 490
| [[Фредерик Шопен]]
| [[:ru:Шопен, Фридерик|Шопен, Фридерик]]
| align=right| 2308


| align=right| [[d:Q1268]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 491
| [[]]
| [[:ru:Кюи, Цезарь Антонович|Кюи, Цезарь Антонович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208546]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 492
| [[Antonin Dvorjak]]
| [[:ru:Дворжак, Антонин|Дворжак, Антонин]]
| align=right| 4144


| align=right| [[d:Q7298]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 493
| [[Эдвард Григ]]
| [[:ru:Григ, Эдвард|Григ, Эдвард]]
| align=right| 5388


| align=right| [[d:Q80621]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 494
| [[]]
| [[:ru:Лист, Ференц|Лист, Ференц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41309]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 495
| [[Gustav Maler]]
| [[:ru:Малер, Густав|Малер, Густав]]
| align=right| 3559


| align=right| [[d:Q7304]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 496
| [[]]
| [[:ru:Мендельсон, Феликс|Мендельсон, Феликс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46096]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 497
| [[Модест Мусоргский]]
| [[:ru:Мусоргский, Модест Петрович|Мусоргский, Модест Петрович]]
| align=right| 4373


| align=right| [[d:Q132682]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Римский-Корсаков, Николай Андреевич|Римский-Корсаков, Николай Андреевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93227]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 499
| [[]]
| [[:ru:Россини, Джоаккино|Россини, Джоаккино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9726]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 500
| [[Frants Şubert]]
| [[:ru:Шуберт, Франц|Шуберт, Франц]]
| align=right| 8041


| align=right| [[d:Q7312]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 501
| [[Robert Şuman]]
| [[:ru:Шуман, Роберт|Шуман, Роберт]]
| align=right| 2162


| align=right| [[d:Q7351]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 502
| [[]]
| [[:ru:Сметана, Бедржих|Сметана, Бедржих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48173]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 503
| [[Yohann Ştrauss]]
| [[:ru:Штраус, Иоганн (сын)|Штраус, Иоганн (сын)]]
| align=right| 3580


| align=right| [[d:Q83309]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 504
| [[]]
| [[:ru:Гилберт и Салливан|Гилберт и Салливан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1146602]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 505
| [[Пётр Чайковский]]
| [[:ru:Чайковский, Пётр Ильич|Чайковский, Пётр Ильич]]
| align=right| 9255


| align=right| [[d:Q7315]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 506
| [[Cüzeppe Verdi]]
| [[:ru:Верди, Джузеппе|Верди, Джузеппе]]
| align=right| 5267


| align=right| [[d:Q7317]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 507
| [[Рихард Вагнер]]
| [[:ru:Вагнер, Рихард|Вагнер, Рихард]]
| align=right| 2869


| align=right| [[d:Q1511]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 508
| [[]]
| [[:ru:Сорабджи, Кайхосру|Сорабджи, Кайхосру]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q527936]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 509
| [[]]
| [[:ru:Барток, Бела|Барток, Бела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83326]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 510
| [[Клод Дебюсси]]
| [[:ru:Дебюсси, Клод|Дебюсси, Клод]]
| align=right| 3309


| align=right| [[d:Q4700]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 511
| [[]]
| [[:ru:Хисаиси, Дзё|Хисаиси, Дзё]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q275900]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 512
| [[Сергей Прокофьев]]
| [[:ru:Прокофьев, Сергей Сергеевич|Прокофьев, Сергей Сергеевич]]
| align=right| 8699


| align=right| [[d:Q49481]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 513
| [[Cakomo Puççini]]
| [[:ru:Пуччини, Джакомо|Пуччини, Джакомо]]
| align=right| 4444


| align=right| [[d:Q7311]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 514
| [[]]
| [[:ru:Равель, Морис|Равель, Морис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1178]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 515
| [[]]
| [[:ru:Шёнберг, Арнольд|Шёнберг, Арнольд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154770]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 516
| [[Дмитрий Шостакович]]
| [[:ru:Шостакович, Дмитрий Дмитриевич|Шостакович, Дмитрий Дмитриевич]]
| align=right| 8237


| align=right| [[d:Q80135]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Сибелиус, Ян|Сибелиус, Ян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45682]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 518
| [[Игорь Стравинский]]
| [[:ru:Стравинский, Игорь Фёдорович|Стравинский, Игорь Фёдорович]]
| align=right| 6778


| align=right| [[d:Q7314]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 519
| [[]]
| [[:ru:Бернстайн, Леонард|Бернстайн, Леонард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152505]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 520
| [[Өммегөлсем]]
| [[:ru:Умм Кульсум|Умм Кульсум]]
| align=right| 29460


| align=right| [[d:Q1110560]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 521
| [[Владимир Высоцкий]]
| [[:ru:Высоцкий, Владимир Семёнович|Высоцкий, Владимир Семёнович]]
| align=right| 12867


| align=right| [[d:Q512]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 522
| [[]]
| [[:ru:Ма, Йо Йо|Ма, Йо Йо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234891]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 523
| [[Никколо Паганини]]
| [[:ru:Паганини, Никколо|Паганини, Никколо]]
| align=right| 1563


| align=right| [[d:Q66075]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 524
| [[]]
| [[:ru:Шанкар, Рави|Шанкар, Рави]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103774]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 525
| [[]]
| [[:ru:ABBA|ABBA]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18233]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 526
| [[]]
| [[:ru:Кэри, Мэрайя|Кэри, Мэрайя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41076]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 527
| [[]]
| [[:ru:Шер|Шер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12003]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 528
| [[]]
| [[:ru:Ковердэйл, Дэвид|Ковердэйл, Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q115962]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 529
| [[]]
| [[:ru:Дэй, Дорис|Дэй, Дорис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104372]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 530
| [[]]
| [[:ru:Дикинсон, Брюс|Дикинсон, Брюс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190151]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 531
| [[]]
| [[:ru:Ронни Джеймс Дио|Ронни Джеймс Дио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185151]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 532
| [[]]
| [[:ru:Дион, Селин|Дион, Селин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5105]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 533
| [[Майкл Джексон]]
| [[:ru:Джексон, Майкл|Джексон, Майкл]]
| align=right| 1756


| align=right| [[d:Q2831]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 534
| [[]]
| [[:ru:Джон, Элтон|Джон, Элтон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2808]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Мадонна (певица)|Мадонна (певица)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1744]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 536
| [[]]
| [[:ru:Марли, Боб|Марли, Боб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q409]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 537
| [[]]
| [[:ru:Дин Мартин|Дин Мартин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215359]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 538
| [[Лайза Миннелли]]
| [[:ru:Миннелли, Лайза|Миннелли, Лайза]]
| align=right| 8947


| align=right| [[d:Q14441]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 539
| [[]]
| [[:ru:Митчелл, Джони|Митчелл, Джони]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205721]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 540
| [[]]
| [[:ru:Синатра, Фрэнк|Синатра, Фрэнк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40912]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Стрейзанд, Барбра|Стрейзанд, Барбра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4636]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 542
| [[]]
| [[:ru:Стиви Уандер|Стиви Уандер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q714]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Кэш, Джонни|Кэш, Джонни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42775]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 544
| [[Бинг Кросби]]
| [[:ru:Кросби, Бинг|Кросби, Бинг]]
| align=right| 4626


| align=right| [[d:Q72984]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 545
| [[]]
| [[:ru:Хилл, Фейт|Хилл, Фейт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q464241]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 546
| [[]]
| [[:ru:Джонс, Джордж|Джонс, Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q508202]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 547
| [[]]
| [[:ru:Peter, Paul and Mary|Peter, Paul and Mary]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q654716]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 548
| [[Риба Макинтайр]]
| [[:ru:Макинтайр, Риба|Макинтайр, Риба]]
| align=right| 10492


| align=right| [[d:Q229430]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 549
| [[]]
| [[:ru:Партон, Долли|Партон, Долли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180453]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 550
| [[]]
| [[:ru:Уильямс, Хэнк|Уильямс, Хэнк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206181]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 551
| [[]]
| [[:ru:Рэй Чарльз|Рэй Чарльз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q544387]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 552
| [[Арета Франклин]]
| [[:ru:Франклин, Арета|Франклин, Арета]]
| align=right| 10496


| align=right| [[d:Q125121]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 553
| [[]]
| [[:ru:Кинг, Би Би|Кинг, Би Би]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188969]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 554
| [[]]
| [[:ru:Вангелис|Вангелис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153172]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 555
| [[]]
| [[:ru:Голдсмит, Джерри|Голдсмит, Джерри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235077]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 556
| [[]]
| [[:ru:Манчини, Генри|Манчини, Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185928]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 557
| [[]]
| [[:ru:Морриконе, Эннио|Морриконе, Эннио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23848]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Роджерс, Ричард (композитор)|Роджерс, Ричард (композитор)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q269094]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 559
| [[]]
| [[:ru:Рожа, Миклош|Рожа, Миклош]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319396]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Стайнер, Макс|Стайнер, Макс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q350704]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 561
| [[]]
| [[:ru:Уильямс, Джон (композитор)|Уильямс, Джон (композитор)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131285]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 562
| [[]]
| [[:ru:Браун, Джеймс|Браун, Джеймс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5950]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Хукер, Джон Ли|Хукер, Джон Ли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44570]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 564
| [[]]
| [[:ru:Вон, Стиви Рэй|Вон, Стиви Рэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202937]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 565
| [[Эминем]]
| [[:ru:Эминем|Эминем]]
| align=right| 4162


| align=right| [[d:Q5608]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Доктор Дре|Доктор Дре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6078]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 567
| [[Тупак Шәкүр]]
| [[:ru:Шакур, Тупак|Шакур, Тупак]]
| align=right| 2751


| align=right| [[d:Q6107]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 568
| [[Lui Armstrong]]
| [[:ru:Армстронг, Луи|Армстронг, Луи]]
| align=right| 4045


| align=right| [[d:Q1779]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Дэвис, Майлз|Дэвис, Майлз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93341]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Гершвин, Джордж|Гершвин, Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123829]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Жобин, Антониу Карлос|Жобин, Антониу Карлос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200131]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Миллер, Гленн|Миллер, Гленн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103651]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 573
| [[]]
| [[:ru:Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128746]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 574
| [[]]
| [[:ru:Керн, Джером|Керн, Джером]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313270]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 575
| [[Коул Портер]]
| [[:ru:Портер, Коул|Портер, Коул]]
| align=right| 1244


| align=right| [[d:Q215120]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Ллойд Уэббер, Эндрю|Ллойд Уэббер, Эндрю]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180975]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 577
| [[Edit Piaf]]
| [[:ru:Пиаф, Эдит|Пиаф, Эдит]]
| align=right| 10466


| align=right| [[d:Q1631]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 578
| [[]]
| [[:ru:Мангешкар, Лата|Мангешкар, Лата]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156347]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Пугачёва, Алла Борисовна|Пугачёва, Алла Борисовна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80510]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Мохаммед Рафи|Мохаммед Рафи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156815]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 581
| [[]]
| [[:ru:Чжоу Сюань|Чжоу Сюань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1207860]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:AC/DC|AC/DC]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27593]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Барри, Джон (композитор)|Барри, Джон (композитор)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q111074]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[The Beatles]]
| [[:ru:The Beatles|The Beatles]]
| align=right| 4556


| align=right| [[d:Q1299]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 585
| [[Con Lennon]]
| [[:ru:Леннон, Джон|Леннон, Джон]]
| align=right| 3809


| align=right| [[d:Q1203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 586
| [[]]
| [[:ru:Маккартни, Пол|Маккартни, Пол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2599]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Берри, Чак|Берри, Чак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5921]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 588
| [[Devid Bowi]]
| [[:ru:Боуи, Дэвид|Боуи, Дэвид]]
| align=right| 5239


| align=right| [[d:Q5383]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Клэптон, Эрик|Клэптон, Эрик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48187]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Кокер, Джо|Кокер, Джо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190076]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Коллинз, Фил|Коллинз, Фил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q144622]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:Элис Купер|Элис Купер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332032]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 593
| [[Deep Purple]]
| [[:ru:Deep Purple|Deep Purple]]
| align=right| 3000


| align=right| [[d:Q101505]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 594
| [[The Doors]]
| [[:ru:The Doors|The Doors]]
| align=right| 3078


| align=right| [[d:Q45354]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 595
| [[Боб Дилан]]
| [[:ru:Дилан, Боб|Дилан, Боб]]
| align=right| 589


| align=right| [[d:Q392]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Гэбриел, Питер|Гэбриел, Питер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175195]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 597
| [[]]
| [[:ru:Simon &amp; Garfunkel|Simon &amp; Garfunkel]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484918]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Хендрикс, Джими|Хендрикс, Джими]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5928]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Джоплин, Дженис|Джоплин, Дженис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1514]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 600
| [[Metallica]]
| [[:ru:Metallica|Metallica]]
| align=right| 3600


| align=right| [[d:Q15920]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Мур, Гэри|Мур, Гэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185147]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 602
| [[Nirvana]]
| [[:ru:Nirvana|Nirvana]]
| align=right| 12136


| align=right| [[d:Q11649]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Осборн, Оззи|Осборн, Оззи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133151]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 604
| [[Pink Floyd]]
| [[:ru:Pink Floyd|Pink Floyd]]
| align=right| 2811


| align=right| [[d:Q2306]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Уотерс, Роджер|Уотерс, Роджер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180861]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 606
| [[Elvis Presli]]
| [[:ru:Пресли, Элвис|Пресли, Элвис]]
| align=right| 5655


| align=right| [[d:Q303]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 607
| [[Queen]]
| [[:ru:Queen|Queen]]
| align=right| 2903


| align=right| [[d:Q15862]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 608
| [[Фредди Меркьюри]]
| [[:ru:Фредди Меркьюри|Фредди Меркьюри]]
| align=right| 21421


| align=right| [[d:Q15869]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Ронстадт, Линда|Ронстадт, Линда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q229375]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Black Sabbath|Black Sabbath]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47670]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 611
| [[]]
| [[:ru:Спрингстин, Брюс|Спрингстин, Брюс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1225]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:The Rolling Stones|The Rolling Stones]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11036]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Ричардс, Кит|Ричардс, Кит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189599]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Джаггер, Мик|Джаггер, Мик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128121]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:Тина Тёрнер|Тина Тёрнер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131814]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 616
| [[]]
| [[:ru:U2|U2]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q396]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Заппа, Фрэнк|Заппа, Фрэнк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127330]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 618
| [[Led Zeppelin]]
| [[:ru:Led Zeppelin|Led Zeppelin]]
| align=right| 3386


| align=right| [[d:Q2331]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Билли Кид|Билли Кид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44200]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 620
| [[]]
| [[:ru:Джек-потрошитель|Джек-потрошитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43963]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 621
| [[]]
| [[:ru:Аль Капоне|Аль Капоне]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80048]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Эскобар, Пабло|Эскобар, Пабло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187447]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Антониони, Микеланджело|Антониони, Микеланджело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55433]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 624
| [[Federiko Fellini]]
| [[:ru:Феллини, Федерико|Феллини, Федерико]]
| align=right| 5589


| align=right| [[d:Q7371]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 625
| [[]]
| [[:ru:Де Сика, Витторио|Де Сика, Витторио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 626
| [[]]
| [[:ru:Торнаторе, Джузеппе|Торнаторе, Джузеппе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53045]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Висконти, Лукино|Висконти, Лукино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13888]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Бертолуччи, Бернардо|Бертолуччи, Бернардо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53009]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 629
| [[Wudi Allen]]
| [[:ru:Аллен, Вуди|Аллен, Вуди]]
| align=right| 876


| align=right| [[d:Q25089]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 630
| [[]]
| [[:ru:Олтмен, Роберт|Олтмен, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55163]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 631
| [[]]
| [[:ru:Бёрнс, Кен|Бёрнс, Кен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q616886]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 632
| [[Джеймс Кэмерон]]
| [[:ru:Кэмерон, Джеймс|Кэмерон, Джеймс]]
| align=right| 2122


| align=right| [[d:Q42574]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 633
| [[]]
| [[:ru:Капра, Фрэнк|Капра, Фрэнк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51492]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 634
| [[]]
| [[:ru:Коппола, Фрэнсис Форд|Коппола, Фрэнсис Форд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56094]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Кьюкор, Джордж|Кьюкор, Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56014]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 636
| [[Уолт Дисней]]
| [[:ru:Дисней, Уолт|Дисней, Уолт]]
| align=right| 2754


| align=right| [[d:Q8704]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 637
| [[]]
| [[:ru:Иствуд, Клинт|Иствуд, Клинт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 638
| [[]]
| [[:ru:Форд, Джон (режиссёр)|Форд, Джон (режиссёр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51114]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 639
| [[Джордж Лукас]]
| [[:ru:Лукас, Джордж|Лукас, Джордж]]
| align=right| 4602


| align=right| [[d:Q38222]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 640
| [[Стивен Спилберг]]
| [[:ru:Спилберг, Стивен|Спилберг, Стивен]]
| align=right| 5767


| align=right| [[d:Q8877]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 641
| [[]]
| [[:ru:Стоун, Оливер|Стоун, Оливер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179497]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 642
| [[Квентин Тарантино]]
| [[:ru:Тарантино, Квентин|Тарантино, Квентин]]
| align=right| 10037


| align=right| [[d:Q3772]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Уэллс, Орсон|Уэллс, Орсон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24829]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 644
| [[]]
| [[:ru:Альмодовар, Педро|Альмодовар, Педро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55171]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 645
| [[İngmar Bergman]]
| [[:ru:Бергман, Ингмар|Бергман, Ингмар]]
| align=right| 10935


| align=right| [[d:Q7546]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 646
| [[]]
| [[:ru:Бунюэль, Луис|Бунюэль, Луис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51545]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 647
| [[]]
| [[:ru:Кокто, Жан|Кокто, Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83158]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 648
| [[]]
| [[:ru:Дрейер, Карл Теодор|Дрейер, Карл Теодор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51127]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 649
| [[Sergey Eyzenşteyn]]
| [[:ru:Эйзенштейн, Сергей Михайлович|Эйзенштейн, Сергей Михайлович]]
| align=right| 6922


| align=right| [[d:Q8003]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 650
| [[]]
| [[:ru:Фасбиндер, Райнер Вернер|Фасбиндер, Райнер Вернер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44426]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 651
| [[]]
| [[:ru:Китано, Такэси|Китано, Такэси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26372]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 652
| [[]]
| [[:ru:Ли, Энг|Ли, Энг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160726]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 653
| [[]]
| [[:ru:Фон Триер, Ларс|Фон Триер, Ларс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133730]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 654
| [[]]
| [[:ru:Форман, Милош|Форман, Милош]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51525]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 655
| [[]]
| [[:ru:Фосс, Боб|Фосс, Боб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313256]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 656
| [[]]
| [[:ru:Годар, Жан-Люк|Годар, Жан-Люк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53001]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 657
| [[]]
| [[:ru:Голдвин, Сэмюэл|Голдвин, Сэмюэл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72579]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 658
| [[]]
| [[:ru:Гиллиам, Терри|Гиллиам, Терри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25078]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Гриффит, Дэвид Уорк|Гриффит, Дэвид Уорк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51123]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 660
| [[Alfred Hiçkok]]
| [[:ru:Хичкок, Альфред|Хичкок, Альфред]]
| align=right| 7164


| align=right| [[d:Q7374]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Хьюстон, Джон|Хьюстон, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51575]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 662
| [[]]
| [[:ru:Казан, Элиа|Казан, Элиа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72717]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 663
| [[]]
| [[:ru:Капур, Радж|Капур, Радж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55407]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 664
| [[Stenli Kubrik]]
| [[:ru:Кубрик, Стэнли|Кубрик, Стэнли]]
| align=right| 5372


| align=right| [[d:Q2001]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 665
| [[Акира Куросава]]
| [[:ru:Куросава, Акира|Куросава, Акира]]
| align=right| 5785


| align=right| [[d:Q8006]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Ланг, Фриц|Ланг, Фриц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19504]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Лин, Дэвид|Лин, Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55260]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 668
| [[]]
| [[:ru:Ллойд, Фрэнк (режиссёр)|Ллойд, Фрэнк (режиссёр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28941]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 669
| [[]]
| [[:ru:Люмет, Сидни|Люмет, Сидни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51559]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Братья Люмьер|Братья Люмьер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55965]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 671
| [[]]
| [[:ru:Манкевич, Джозеф Лео|Манкевич, Джозеф Лео]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 672
| [[]]
| [[:ru:Фрэнсис Марион|Фрэнсис Марион]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q463883]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 673
| [[]]
| [[:ru:Мельес, Жорж|Мельес, Жорж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152272]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 674
| [[Никита Михалков]]
| [[:ru:Михалков, Никита Сергеевич|Михалков, Никита Сергеевич]]
| align=right| 4206


| align=right| [[d:Q55207]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Паркер, Алан|Паркер, Алан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271284]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 676
| [[]]
| [[:ru:Полански, Роман|Полански, Роман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51552]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Поллак, Сидни|Поллак, Сидни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51522]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 678
| [[]]
| [[:ru:Понти, Карло|Понти, Карло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q299419]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 679
| [[]]
| [[:ru:Рифеншталь, Лени|Рифеншталь, Лени]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55415]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 680
| [[Satyacit Ray]]
| [[:ru:Рай, Сатьяджит|Рай, Сатьяджит]]
| align=right| 9732


| align=right| [[d:Q8873]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 681
| [[]]
| [[:ru:Ренуар, Жан|Ренуар, Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50713]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 682
| [[]]
| [[:ru:Саура, Карлос|Саура, Карлос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q295855]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 683
| [[]]
| [[:ru:Скорсезе, Мартин|Скорсезе, Мартин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41148]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 684
| [[]]
| [[:ru:Селзник, Дэвид|Селзник, Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72291]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Мак Сеннет|Мак Сеннет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q317574]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Соркин, Аарон|Соркин, Аарон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q299194]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 687
| [[]]
| [[:ru:Станиславский, Константин Сергеевич|Станиславский, Константин Сергеевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49484]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 688
| [[]]
| [[:ru:Тарковский, Андрей Арсеньевич|Тарковский, Андрей Арсеньевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q853]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 689
| [[]]
| [[:ru:Тальберг, Ирвинг|Тальберг, Ирвинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q438472]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Трюффо, Франсуа|Трюффо, Франсуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53002]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 691
| [[]]
| [[:ru:Дзига Вертов|Дзига Вертов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55193]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 692
| [[]]
| [[:ru:Уоллис, Хэл|Уоллис, Хэл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472520]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Вендерс, Вим|Вендерс, Вим]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55411]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 694
| [[]]
| [[:ru:Уайлдер, Билли|Уайлдер, Билли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51547]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:Уайз, Роберт|Уайз, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59821]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 696
| [[]]
| [[:ru:Уайлер, Уильям|Уайлер, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51495]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Занук, Дэррил|Занук, Дэррил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q364342]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 698
| [[]]
| [[:ru:Земекис, Роберт|Земекис, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187364]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Чжан Имоу|Чжан Имоу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55430]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 700
| [[]]
| [[:ru:Марк Лициний Красс|Марк Лициний Красс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175121]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Медичи, Лоренцо|Медичи, Лоренцо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177854]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 702
| [[]]
| [[:ru:Кромптон, Сэмюэл|Кромптон, Сэмюэл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q140692]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 703
| [[]]
| [[:ru:Ньюкомен, Томас|Ньюкомен, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193042]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Астор, Джон Джейкоб|Астор, Джон Джейкоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57423]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Тата, Джамшеджи|Тата, Джамшеджи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320109]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 706
| [[]]
| [[:ru:Карнеги, Эндрю|Карнеги, Эндрю]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484265]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 707
| [[]]
| [[:ru:Барнум, Финеас Тейлор|Барнум, Финеас Тейлор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223766]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Дьюк, Джеймс Бьюкенен|Дьюк, Джеймс Бьюкенен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2916122]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Баффетт, Уоррен|Баффетт, Уоррен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47213]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 710
| [[Генри Форд]]
| [[:ru:Форд, Генри|Форд, Генри]]
| align=right| 11480


| align=right| [[d:Q8768]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 711
| [[]]
| [[:ru:Гуггенхайм, Мейер|Гуггенхайм, Мейер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 712
| [[]]
| [[:ru:Хьюз, Говард|Хьюз, Говард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189081]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 713
| [[]]
| [[:ru:Морган, Джон Пирпонт|Морган, Джон Пирпонт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54168]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Гетти, Пол|Гетти, Пол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318591]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Херст, Уильям Рэндольф|Херст, Уильям Рэндольф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q294931]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 716
| [[]]
| [[:ru:Рокфеллер, Джон Дэвисон|Рокфеллер, Джон Дэвисон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160278]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Стэнфорд, Леланд|Стэнфорд, Леланд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q382109]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 718
| [[]]
| [[:ru:Вандербильт, Корнелиус|Вандербильт, Корнелиус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313721]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 719
| [[Мадам Си Джей Уокер]]
| [[:ru:Мадам Си Джей Уокер|Мадам Си Джей Уокер]]
| align=right| 14563


| align=right| [[d:Q447716]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Вестингауз, Джордж|Вестингауз, Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q262367]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 721
| [[Шанель Коко]]
| [[:ru:Шанель, Коко|Шанель, Коко]]
| align=right| 9110


| align=right| [[d:Q45661]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 722
| [[]]
| [[:ru:Шугар, Алан|Шугар, Алан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q336520]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 723
| [[]]
| [[:ru:Амбани, Дхирубхай|Амбани, Дхирубхай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q468364]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 724
| [[Мөхәммәт Юныс]]
| [[:ru:Юнус, Мухаммад|Юнус, Мухаммад]]
| align=right| 7783


| align=right| [[d:Q43969]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Феррари, Энцо|Феррари, Энцо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181282]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 726
| [[]]
| [[:ru:Крок, Рэй|Крок, Рэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319648]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 727
| [[]]
| [[:ru:Уолтон, Сэм|Уолтон, Сэм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q497827]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 728
| [[]]
| [[:ru:Амбани, Мукеш|Амбани, Мукеш]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q298547]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 729
| [[Карлос Слим Элу]]
| [[:ru:Слим, Карлос|Слим, Карлос]]
| align=right| 1943


| align=right| [[d:Q170419]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 730
| [[]]
| [[:ru:Брин, Сергей|Брин, Сергей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92764]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 731
| [[]]
| [[:ru:Брэнсон, Ричард|Брэнсон, Ричард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194419]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 732
| [[Билл Гейтс]]
| [[:ru:Гейтс, Билл|Гейтс, Билл]]
| align=right| 2050


| align=right| [[d:Q5284]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 733
| [[Стив Джобс]]
| [[:ru:Джобс, Стив|Джобс, Стив]]
| align=right| 3042


| align=right| [[d:Q19837]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 734
| [[]]
| [[:ru:Мёрдок, Руперт|Мёрдок, Руперт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53944]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 735
| [[İlon Mask]]
| [[:ru:Маск, Илон|Маск, Илон]]
| align=right| 5189


| align=right| [[d:Q317521]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Пейдж, Ларри|Пейдж, Ларри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4934]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Тёрнер, Тед|Тёрнер, Тед]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193368]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Уинфри, Опра|Уинфри, Опра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55800]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 739
| [[Марк Цукерберг]]
| [[:ru:Цукерберг, Марк|Цукерберг, Марк]]
| align=right| 1594


| align=right| [[d:Q36215]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 740
| [[Ибн Баттута]]
| [[:ru:Ибн Баттута|Ибн Баттута]]
| align=right| 14914


| align=right| [[d:Q7331]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 741
| [[]]
| [[:ru:Лейф|Лейф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42838]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 742
| [[]]
| [[:ru:Виллем Баренц|Виллем Баренц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133060]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 743
| [[]]
| [[:ru:Кабот, Джон|Кабот, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q85642]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 744
| [[Pedru Kabral]]
| [[:ru:Кабрал, Педру|Кабрал, Педру]]
| align=right| 908


| align=right| [[d:Q174432]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 745
| [[Jak Kartye]]
| [[:ru:Картье, Жак|Картье, Жак]]
| align=right| 3172


| align=right| [[d:Q7321]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 746
| [[Христофор Колумб]]
| [[:ru:Колумб, Христофор|Колумб, Христофор]]
| align=right| 3469


| align=right| [[d:Q7322]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 747
| [[Ernan Kortes]]
| [[:ru:Кортес, Эрнан|Кортес, Эрнан]]
| align=right| 5532


| align=right| [[d:Q7326]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 748
| [[]]
| [[:ru:Дрейк, Фрэнсис|Дрейк, Фрэнсис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36517]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 749
| [[]]
| [[:ru:Элькано, Хуан Себастьян|Элькано, Хуан Себастьян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201510]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 750
| [[Васко да Гама]]
| [[:ru:Васко да Гама|Васко да Гама]]
| align=right| 3076


| align=right| [[d:Q7328]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 751
| [[Фернан Магеллан]]
| [[:ru:Магеллан, Фернан|Магеллан, Фернан]]
| align=right| 8580


| align=right| [[d:Q1496]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 752
| [[Хуан Понсе де Леон]]
| [[:ru:Понсе де Леон, Хуан|Понсе де Леон, Хуан]]
| align=right| 1619


| align=right| [[d:Q185974]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Писарро, Франсиско|Писарро, Франсиско]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44741]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 754
| [[Марко Поло]]
| [[:ru:Поло, Марко|Поло, Марко]]
| align=right| 6807


| align=right| [[d:Q6101]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Сото, Эрнандо де (конкистадор)|Сото, Эрнандо де (конкистадор)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60040]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 756
| [[]]
| [[:ru:Тасман, Абель Янсзон|Тасман, Абель Янсзон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Веспуччи, Америго|Веспуччи, Америго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47674]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 758
| [[Çjen He]]
| [[:ru:Чжэн Хэ|Чжэн Хэ]]
| align=right| 3802


| align=right| [[d:Q7333]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 759
| [[Витус Беринг]]
| [[:ru:Беринг, Витус Ионассен|Беринг, Витус Ионассен]]
| align=right| 2981


| align=right| [[d:Q127641]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 760
| [[Джеймс Кук]]
| [[:ru:Кук, Джеймс|Кук, Джеймс]]
| align=right| 2389


| align=right| [[d:Q7324]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 761
| [[Александр Һумбольдт]]
| [[:ru:Гумбольдт, Александр фон|Гумбольдт, Александр фон]]
| align=right| 15185


| align=right| [[d:Q6694]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 762
| [[]]
| [[:ru:Ливингстон, Давид|Ливингстон, Давид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48373]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Стэнли, Генри Мортон|Стэнли, Генри Мортон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171421]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 764
| [[Руаль Амундсен]]
| [[:ru:Амундсен, Руаль|Амундсен, Руаль]]
| align=right| 6940


| align=right| [[d:Q926]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 765
| [[Нил Армстронг]]
| [[:ru:Армстронг, Нил|Армстронг, Нил]]
| align=right| 2596


| align=right| [[d:Q1615]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 766
| [[Юрий Гагарин]]
| [[:ru:Гагарин, Юрий Алексеевич|Гагарин, Юрий Алексеевич]]
| align=right| 5779


| align=right| [[d:Q7327]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 767
| [[]]
| [[:ru:Гленн, Джон|Гленн, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182642]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 768
| [[]]
| [[:ru:Хиллари, Эдмунд|Хиллари, Эдмунд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33817]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Тенцинг Норгей|Тенцинг Норгей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80732]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 770
| [[Аристотель]]
| [[:ru:Аристотель|Аристотель]]
| align=right| 13582


| align=right| [[d:Q868]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 771
| [[Аврелий Августин]]
| [[:ru:Аврелий Августин|Аврелий Августин]]
| align=right| 6001


| align=right| [[d:Q8018]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 772
| [[Конфуций]]
| [[:ru:Конфуций|Конфуций]]
| align=right| 3328


| align=right| [[d:Q4604]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 773
| [[Демокрит]]
| [[:ru:Демокрит|Демокрит]]
| align=right| 4863


| align=right| [[d:Q41980]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 774
| [[]]
| [[:ru:Диоген|Диоген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59180]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 775
| [[Эпикур]]
| [[:ru:Эпикур|Эпикур]]
| align=right| 7812


| align=right| [[d:Q43216]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 776
| [[]]
| [[:ru:Горгий|Горгий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179785]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 777
| [[]]
| [[:ru:Хань Фэй|Хань Фэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28959]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 778
| [[Һераклит]]
| [[:ru:Гераклит|Гераклит]]
| align=right| 6093


| align=right| [[d:Q41155]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 779
| [[Lao-tszı]]
| [[:ru:Лао-цзы|Лао-цзы]]
| align=right| 7444


| align=right| [[d:Q9333]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 780
| [[]]
| [[:ru:Ли Сы|Ли Сы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152919]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 781
| [[]]
| [[:ru:Мэн-цзы|Мэн-цзы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188903]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 782
| [[Парменид]]
| [[:ru:Парменид|Парменид]]
| align=right| 1281


| align=right| [[d:Q125551]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 783
| [[Әфләтүн]]
| [[:ru:Платон|Платон]]
| align=right| 10814


| align=right| [[d:Q859]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 784
| [[]]
| [[:ru:Плотин|Плотин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134189]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 785
| [[]]
| [[:ru:Луций Анней Сенека|Луций Анней Сенека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2054]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 786
| [[]]
| [[:ru:Шан Ян|Шан Ян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q351345]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 787
| [[Сократ]]
| [[:ru:Сократ|Сократ]]
| align=right| 5651


| align=right| [[d:Q913]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 788
| [[Фалес]]
| [[:ru:Фалес Милетский|Фалес Милетский]]
| align=right| 3943


| align=right| [[d:Q36303]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 789
| [[]]
| [[:ru:Сюнь-цзы|Сюнь-цзы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216072]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 790
| [[]]
| [[:ru:Зенон Китийский|Зенон Китийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171303]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 791
| [[]]
| [[:ru:Зенон Элейский|Зенон Элейский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132157]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Чжуан-цзы|Чжуан-цзы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47739]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 793
| [[Пьер Абеляр]]
| [[:ru:Пьер Абеляр|Пьер Абеляр]]
| align=right| 6371


| align=right| [[d:Q4295]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 794
| [[Әбү Вәлид бине Рөшд]]
| [[:ru:Ибн Рушд|Ибн Рушд]]
| align=right| 5506


| align=right| [[d:Q39837]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Боэций|Боэций]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102851]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 796
| [[Фрэнсис Бэкон]]
| [[:ru:Бэкон, Фрэнсис|Бэкон, Фрэнсис]]
| align=right| 7923


| align=right| [[d:Q37388]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 797
| [[]]
| [[:ru:Джордано Бруно|Джордано Бруно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36330]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 798
| [[]]
| [[:ru:Крескас, Хасдай|Крескас, Хасдай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q528415]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Дунс Скот, Иоанн|Дунс Скот, Иоанн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190089]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 800
| [[]]
| [[:ru:Маймонид|Маймонид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127398]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 801
| [[]]
| [[:ru:Николай Кузанский|Николай Кузанский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154751]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 802
| [[Аквиналы Фома]]
| [[:ru:Фома Аквинский|Фома Аквинский]]
| align=right| 6448


| align=right| [[d:Q9438]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 803
| [[]]
| [[:ru:Ван Янмин|Ван Янмин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q378462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 804
| [[]]
| [[:ru:Оккам, Уильям|Оккам, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43936]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 805
| [[Cu Xi]]
| [[:ru:Чжу Си|Чжу Си]]
| align=right| 3713


| align=right| [[d:Q9397]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 806
| [[Джордж Беркли]]
| [[:ru:Беркли, Джордж|Беркли, Джордж]]
| align=right| 1027


| align=right| [[d:Q82049]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 807
| [[]]
| [[:ru:Коменский, Ян Амос|Коменский, Ян Амос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12735]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 808
| [[Рене Декарт]]
| [[:ru:Декарт, Рене|Декарт, Рене]]
| align=right| 5902


| align=right| [[d:Q9191]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 809
| [[Дени Дидро]]
| [[:ru:Дидро, Дени|Дидро, Дени]]
| align=right| 28201


| align=right| [[d:Q448]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 810
| [[Фридрих Энгельс]]
| [[:ru:Энгельс, Фридрих|Энгельс, Фридрих]]
| align=right| 9143


| align=right| [[d:Q34787]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 811
| [[]]
| [[:ru:Эразм Роттердамский|Эразм Роттердамский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43499]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 812
| [[]]
| [[:ru:Гроций, Гуго|Гроций, Гуго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154959]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 813
| [[Георг Һегел]]
| [[:ru:Гегель, Георг Вильгельм Фридрих|Гегель, Георг Вильгельм Фридрих]]
| align=right| 6280


| align=right| [[d:Q9235]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 814
| [[Томас Һоббс]]
| [[:ru:Гоббс, Томас|Гоббс, Томас]]
| align=right| 7604


| align=right| [[d:Q37621]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 815
| [[Дэвид Юм]]
| [[:ru:Юм, Дэвид|Юм, Дэвид]]
| align=right| 1201


| align=right| [[d:Q37160]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 816
| [[]]
| [[:ru:Джеймс, Уильям|Джеймс, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125249]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 817
| [[Иммануил Кант]]
| [[:ru:Кант, Иммануил|Кант, Иммануил]]
| align=right| 3889


| align=right| [[d:Q9312]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 818
| [[Сөрен Кьеркегор]]
| [[:ru:Кьеркегор, Сёрен|Кьеркегор, Сёрен]]
| align=right| 2678


| align=right| [[d:Q6512]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 819
| [[]]
| [[:ru:Лессинг, Готхольд Эфраим|Лессинг, Готхольд Эфраим]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34628]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 820
| [[Джон Локк]]
| [[:ru:Локк, Джон|Локк, Джон]]
| align=right| 7781


| align=right| [[d:Q9353]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 821
| [[]]
| [[:ru:Милль, Джон Стюарт|Милль, Джон Стюарт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50020]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 822
| [[Шарль де Монтескьё]]
| [[:ru:Монтескьё, Шарль Луи де|Монтескьё, Шарль Луи де]]
| align=right| 9890


| align=right| [[d:Q15975]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 823
| [[Fridrix Nitsşe]]
| [[:ru:Ницше, Фридрих|Ницше, Фридрих]]
| align=right| 6072


| align=right| [[d:Q9358]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 824
| [[Jan-Jak Russo]]
| [[:ru:Руссо, Жан-Жак|Руссо, Жан-Жак]]
| align=right| 4550


| align=right| [[d:Q6527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 825
| [[]]
| [[:ru:Шелер, Макс|Шелер, Макс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76521]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 826
| [[]]
| [[:ru:Шлейермахер, Фридрих|Шлейермахер, Фридрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76576]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 827
| [[Артур Шопенһауэр]]
| [[:ru:Шопенгауэр, Артур|Шопенгауэр, Артур]]
| align=right| 3901


| align=right| [[d:Q38193]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 828
| [[Һерберт Спенсер]]
| [[:ru:Спенсер, Герберт|Спенсер, Герберт]]
| align=right| 4374


| align=right| [[d:Q144535]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 829
| [[Бенедикт Спиноза]]
| [[:ru:Спиноза, Бенедикт|Спиноза, Бенедикт]]
| align=right| 6643


| align=right| [[d:Q35802]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 830
| [[]]
| [[:ru:Сведенборг, Эммануил|Сведенборг, Эммануил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185832]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 831
| [[Вольтер]]
| [[:ru:Вольтер|Вольтер]]
| align=right| 5525


| align=right| [[d:Q9068]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 832
| [[]]
| [[:ru:Адорно, Теодор|Адорно, Теодор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152388]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 833
| [[]]
| [[:ru:Арон, Раймон|Арон, Раймон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160640]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 834
| [[Михаил Бакунин]]
| [[:ru:Бакунин, Михаил Александрович|Бакунин, Михаил Александрович]]
| align=right| 13363


| align=right| [[d:Q27645]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 835
| [[Simona de Bovuar]]
| [[:ru:Бовуар, Симона де|Бовуар, Симона де]]
| align=right| 5053


| align=right| [[d:Q7197]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 836
| [[Аңри Бергсон]]
| [[:ru:Бергсон, Анри|Бергсон, Анри]]
| align=right| 646


| align=right| [[d:Q42156]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 837
| [[]]
| [[:ru:Берлин, Исайя|Берлин, Исайя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205162]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 838
| [[]]
| [[:ru:Бубер, Мартин|Бубер, Мартин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q84423]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 839
| [[Альбер Камю]]
| [[:ru:Камю, Альбер|Камю, Альбер]]
| align=right| 2327


| align=right| [[d:Q34670]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 840
| [[]]
| [[:ru:Кассирер, Эрнст|Кассирер, Эрнст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 841
| [[]]
| [[:ru:Кроче, Бенедетто|Кроче, Бенедетто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192348]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 842
| [[]]
| [[:ru:Делёз, Жиль|Делёз, Жиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184226]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 843
| [[]]
| [[:ru:Деррида, Жак|Деррида, Жак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130631]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 844
| [[]]
| [[:ru:Дьюи, Джон|Дьюи, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131805]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 845
| [[]]
| [[:ru:Эмерсон, Ральф Уолдо|Эмерсон, Ральф Уолдо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48226]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 846
| [[Людвиг Фейербах]]
| [[:ru:Фейербах, Людвиг Андреас|Фейербах, Людвиг Андреас]]
| align=right| 5455


| align=right| [[d:Q76422]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 847
| [[Иоһанн Фихте]]
| [[:ru:Фихте, Иоганн Готлиб|Фихте, Иоганн Готлиб]]
| align=right| 5641


| align=right| [[d:Q102585]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 848
| [[]]
| [[:ru:Фреге, Готлоб|Фреге, Готлоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60028]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 849
| [[]]
| [[:ru:Янь Фу|Янь Фу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q559957]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 850
| [[]]
| [[:ru:Гадамер, Ханс-Георг|Гадамер, Ханс-Георг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76356]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 851
| [[]]
| [[:ru:Хабермас, Юрген|Хабермас, Юрген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76357]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 852
| [[Мартин Һайдеггер]]
| [[:ru:Хайдеггер, Мартин|Хайдеггер, Мартин]]
| align=right| 1568


| align=right| [[d:Q48301]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 853
| [[]]
| [[:ru:Гуссерль, Эдмунд|Гуссерль, Эдмунд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58586]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 854
| [[]]
| [[:ru:Кун, Томас|Кун, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184980]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 855
| [[]]
| [[:ru:Лакатос, Имре|Лакатос, Имре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q296249]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 856
| [[]]
| [[:ru:Маклюэн, Маршалл|Маклюэн, Маршалл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193871]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 857
| [[]]
| [[:ru:Мерло-Понти, Морис|Мерло-Понти, Морис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212639]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 858
| [[Мария Монтессори]]
| [[:ru:Монтессори, Мария|Монтессори, Мария]]
| align=right| 5379


| align=right| [[d:Q131117]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 859
| [[Karl Raimund Popper]]
| [[:ru:Поппер, Карл|Поппер, Карл]]
| align=right| 4771


| align=right| [[d:Q81244]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 860
| [[]]
| [[:ru:Прудон, Пьер-Жозеф|Прудон, Пьер-Жозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5749]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 861
| [[]]
| [[:ru:Ролз, Джон|Ролз, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172544]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 862
| [[Бертран Рассел]]
| [[:ru:Рассел, Бертран|Рассел, Бертран]]
| align=right| 773


| align=right| [[d:Q33760]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 863
| [[Жан-Поль Сартр]]
| [[:ru:Сартр, Жан-Поль|Сартр, Жан-Поль]]
| align=right| 1145


| align=right| [[d:Q9364]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 864
| [[]]
| [[:ru:Торо, Генри|Торо, Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131149]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 865
| [[]]
| [[:ru:Токвиль, Алексис де|Токвиль, Алексис де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q140694]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 866
| [[]]
| [[:ru:Унамуно, Мигель де|Унамуно, Мигель де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185085]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 867
| [[]]
| [[:ru:Уайтхед, Альфред Норт|Уайтхед, Альфред Норт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183372]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 868
| [[Lüdwig Witgenştayn]]
| [[:ru:Витгенштейн, Людвиг|Витгенштейн, Людвиг]]
| align=right| 6702


| align=right| [[d:Q9391]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 869
| [[]]
| [[:ru:Кан Ювэй|Кан Ювэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q360135]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 870
| [[]]
| [[:ru:Евсевий Кесарийский|Евсевий Кесарийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q142999]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 871
| [[Һеродот]]
| [[:ru:Геродот|Геродот]]
| align=right| 5597


| align=right| [[d:Q26825]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 872
| [[]]
| [[:ru:Тит Ливий|Тит Ливий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2039]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 873
| [[]]
| [[:ru:Аммиан Марцеллин|Аммиан Марцеллин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172198]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 874
| [[]]
| [[:ru:Публий Корнелий Тацит|Публий Корнелий Тацит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 875
| [[]]
| [[:ru:Фукидид|Фукидид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41683]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 876
| [[Sıma Tsiän]]
| [[:ru:Сыма Цянь|Сыма Цянь]]
| align=right| 5737


| align=right| [[d:Q9372]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 877
| [[]]
| [[:ru:Ксенофонт|Ксенофонт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129772]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 878
| [[]]
| [[:ru:Беда Достопочтенный|Беда Достопочтенный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154938]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 879
| [[Ибн Халдун]]
| [[:ru:Ибн Хальдун|Ибн Хальдун]]
| align=right| 4077


| align=right| [[d:Q9294]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 880
| [[Рәшид әд-Дин]]
| [[:ru:Рашид ад-Дин|Рашид ад-Дин]]
| align=right| 4464


| align=right| [[d:Q328782]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 881
| [[]]
| [[:ru:Гиббон, Эдуард|Гиббон, Эдуард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161841]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 882
| [[]]
| [[:ru:Ранке, Леопольд фон|Ранке, Леопольд фон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77184]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 883
| [[]]
| [[:ru:Тьер, Адольф|Тьер, Адольф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5738]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 884
| [[]]
| [[:ru:Бродель, Фернан|Бродель, Фернан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185105]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 885
| [[]]
| [[:ru:Фуко, Мишель|Фуко, Мишель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44272]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 886
| [[]]
| [[:ru:Хилл, Кристофер|Хилл, Кристофер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q719787]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 887
| [[Теодор Моммзен]]
| [[:ru:Моммзен, Теодор|Моммзен, Теодор]]
| align=right| 468


| align=right| [[d:Q25351]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 888
| [[]]
| [[:ru:Тейлор, Алан Джон Персиваль|Тейлор, Алан Джон Персиваль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q706931]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 889
| [[Барбара Такман]]
| [[:ru:Такман, Барбара|Такман, Барбара]]
| align=right| 10056


| align=right| [[d:Q59112]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 890
| [[]]
| [[:ru:Тёрнер, Фредерик Джексон|Тёрнер, Фредерик Джексон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q548462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 891
| [[]]
| [[:ru:Мальтус, Томас Роберт|Мальтус, Томас Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13526]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 892
| [[]]
| [[:ru:Кенэ, Франсуа|Кенэ, Франсуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13575]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 893
| [[Давид Рикардо]]
| [[:ru:Рикардо, Давид|Рикардо, Давид]]
| align=right| 1057


| align=right| [[d:Q160270]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 894
| [[Adam Smit]]
| [[:ru:Смит, Адам|Смит, Адам]]
| align=right| 4533


| align=right| [[d:Q9381]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 895
| [[]]
| [[:ru:Фридман, Милтон|Фридман, Милтон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47426]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 896
| [[]]
| [[:ru:Госсен, Герман Генрих|Госсен, Герман Генрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62835]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 897
| [[Con Meynard Keyns]]
| [[:ru:Кейнс, Джон Мейнард|Кейнс, Джон Мейнард]]
| align=right| 6346


| align=right| [[d:Q9317]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 898
| [[]]
| [[:ru:Кропоткин, Пётр Алексеевич|Кропоткин, Пётр Алексеевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5752]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 899
| [[Пол Кругман]]
| [[:ru:Кругман, Пол|Кругман, Пол]]
| align=right| 359


| align=right| [[d:Q131112]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 900
| [[]]
| [[:ru:Мюрдаль, Гуннар|Мюрдаль, Гуннар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152452]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 901
| [[]]
| [[:ru:Нэш, Джон Форбс|Нэш, Джон Форбс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128736]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 902
| [[]]
| [[:ru:Олин, Бертиль|Олин, Бертиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179493]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 903
| [[]]
| [[:ru:Поланьи, Карл|Поланьи, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318029]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 904
| [[]]
| [[:ru:Самуэльсон, Пол|Самуэльсон, Пол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102454]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 905
| [[]]
| [[:ru:Шумпетер, Йозеф|Шумпетер, Йозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q78477]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 906
| [[]]
| [[:ru:Викри, Уильям|Викри, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q295673]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 907
| [[]]
| [[:ru:Месроп Маштоц|Месроп Маштоц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104804]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 908
| [[Панини]]
| [[:ru:Панини|Панини]]
| align=right| 8382


| align=right| [[d:Q189725]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 909
| [[]]
| [[:ru:Бахтин, Михаил Михайлович|Бахтин, Михаил Михайлович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185375]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 910
| [[Noam Çomskiy]]
| [[:ru:Хомский, Ноам|Хомский, Ноам]]
| align=right| 2567


| align=right| [[d:Q9049]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 911
| [[]]
| [[:ru:Якобсон, Роман Осипович|Якобсон, Роман Осипович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156201]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 912
| [[]]
| [[:ru:Соссюр, Фердинанд де|Соссюр, Фердинанд де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13230]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 913
| [[]]
| [[:ru:Барт, Ролан|Барт, Ролан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179109]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 914
| [[]]
| [[:ru:Бурдьё, Пьер|Бурдьё, Пьер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156268]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 915
| [[Огюст Конт]]
| [[:ru:Конт, Огюст|Конт, Огюст]]
| align=right| 4392


| align=right| [[d:Q12718]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 916
| [[]]
| [[:ru:Дюркгейм, Эмиль|Дюркгейм, Эмиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15948]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 917
| [[]]
| [[:ru:Элиас, Норберт|Элиас, Норберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75812]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 918
| [[]]
| [[:ru:Гидденс, Энтони|Гидденс, Энтони]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220008]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 919
| [[]]
| [[:ru:Гофман, Ирвинг|Гофман, Ирвинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q314471]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 920
| [[]]
| [[:ru:Латур, Бруно|Латур, Бруно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q355237]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 921
| [[]]
| [[:ru:Луман, Никлас|Луман, Никлас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57238]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 922
| [[]]
| [[:ru:Мертон, Роберт Кинг|Мертон, Роберт Кинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312843]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 923
| [[]]
| [[:ru:Парсонс, Толкотт|Парсонс, Толкотт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203913]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 924
| [[]]
| [[:ru:Сорокин, Питирим Александрович|Сорокин, Питирим Александрович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319816]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 925
| [[Maks Weber]]
| [[:ru:Вебер, Макс|Вебер, Макс]]
| align=right| 3644


| align=right| [[d:Q9387]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 926
| [[]]
| [[:ru:Миллс, Чарльз Райт|Миллс, Чарльз Райт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312837]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 927
| [[Çanakya]]
| [[:ru:Чанакья|Чанакья]]
| align=right| 2794


| align=right| [[d:Q9045]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 928
| [[Никколо Макиавелли]]
| [[:ru:Макиавелли, Никколо|Макиавелли, Никколо]]
| align=right| 8737


| align=right| [[d:Q1399]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 929
| [[Томас Мор]]
| [[:ru:Мор, Томас|Мор, Томас]]
| align=right| 7369


| align=right| [[d:Q42544]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 930
| [[]]
| [[:ru:Кампанелла, Томмазо|Кампанелла, Томмазо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191850]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 931
| [[]]
| [[:ru:Бёрк, Эдмунд|Бёрк, Эдмунд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165792]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 932
| [[Джудит Батлер]]
| [[:ru:Батлер, Джудит|Батлер, Джудит]]
| align=right| 7291


| align=right| [[d:Q219368]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 933
| [[]]
| [[:ru:Грамши, Антонио|Грамши, Антонио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83003]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 934
| [[]]
| [[:ru:Пейн, Томас|Пейн, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q126462]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 935
| [[Роза Люксембург]]
| [[:ru:Люксембург, Роза|Люксембург, Роза]]
| align=right| 3407


| align=right| [[d:Q7231]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 936
| [[Карл Маркс]]
| [[:ru:Маркс, Карл|Маркс, Карл]]
| align=right| 9039


| align=right| [[d:Q9061]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 937
| [[]]
| [[:ru:Моргентау, Ганс|Моргентау, Ганс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 938
| [[]]
| [[:ru:Арендт, Ханна|Арендт, Ханна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60025]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 939
| [[]]
| [[:ru:Адлер, Альфред|Адлер, Альфред]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152393]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 940
| [[]]
| [[:ru:Олпорт, Гордон|Олпорт, Гордон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310741]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 941
| [[]]
| [[:ru:Бандура, Альберт|Бандура, Альберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153753]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 942
| [[]]
| [[:ru:Кеттел, Реймонд Бернар|Кеттел, Реймонд Бернар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q353133]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 943
| [[]]
| [[:ru:Айзенк, Ганс Юрген|Айзенк, Ганс Юрген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58632]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 944
| [[]]
| [[:ru:Эллис, Альберт|Эллис, Альберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313931]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 945
| [[]]
| [[:ru:Эриксон, Эрик Хомбургер|Эриксон, Эрик Хомбургер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58074]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 946
| [[]]
| [[:ru:Фехнер, Густав Теодор|Фехнер, Густав Теодор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76881]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 947
| [[]]
| [[:ru:Фестингер, Леон|Фестингер, Леон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q315916]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 948
| [[Zigmund Freyd]]
| [[:ru:Фрейд, Зигмунд|Фрейд, Зигмунд]]
| align=right| 7793


| align=right| [[d:Q9215]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 949
| [[]]
| [[:ru:Фромм, Эрих|Фромм, Эрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57085]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 950
| [[]]
| [[:ru:Гудолл, Джейн|Гудолл, Джейн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184746]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 951
| [[]]
| [[:ru:Хебб, Дональд|Хебб, Дональд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q683246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 952
| [[]]
| [[:ru:Гельмгольц, Герман Людвиг Фердинанд|Гельмгольц, Герман Людвиг Фердинанд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60024]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 953
| [[]]
| [[:ru:Ясперс, Карл|Ясперс, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76509]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 954
| [[]]
| [[:ru:Юнг, Карл Густав|Юнг, Карл Густав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41532]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 955
| [[]]
| [[:ru:Левин, Курт|Левин, Курт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77106]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 956
| [[]]
| [[:ru:Маслоу, Абрахам|Маслоу, Абрахам]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23357]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 957
| [[]]
| [[:ru:Макклелланд, Дэвид|Макклелланд, Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28876]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 958
| [[]]
| [[:ru:Миллер, Джордж Армитаж|Миллер, Джордж Армитаж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q670658]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 959
| [[Иван Павлов (1849)]]
| [[:ru:Павлов, Иван Петрович|Павлов, Иван Петрович]]
| align=right| 614


| align=right| [[d:Q42985]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 960
| [[]]
| [[:ru:Пиаже, Жан|Пиаже, Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123190]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 961
| [[]]
| [[:ru:Роджерс, Карл Рэнсом|Роджерс, Карл Рэнсом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 962
| [[]]
| [[:ru:Ранк, Отто|Ранк, Отто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q84172]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 963
| [[]]
| [[:ru:Шехтер, Стэнли|Шехтер, Стэнли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q290285]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 964
| [[]]
| [[:ru:Скиннер, Беррес Фредерик|Скиннер, Беррес Фредерик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213195]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 965
| [[]]
| [[:ru:Спок, Бенджамин|Спок, Бенджамин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310694]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 966
| [[]]
| [[:ru:Торндайк, Эдвард Ли|Торндайк, Эдвард Ли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309765]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 967
| [[]]
| [[:ru:Уотсон, Джон Бродес|Уотсон, Джон Бродес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217477]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 968
| [[]]
| [[:ru:Вундт, Вильгельм|Вундт, Вильгельм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75814]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 969
| [[]]
| [[:ru:Выготский, Лев Семёнович|Выготский, Лев Семёнович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180819]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 970
| [[]]
| [[:ru:Леви-Стросс, Клод|Леви-Стросс, Клод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128126]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 971
| [[]]
| [[:ru:Мид, Маргарет|Мид, Маргарет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180099]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 972
| [[]]
| [[:ru:Беньямин, Вальтер|Беньямин, Вальтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q61078]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 973
| [[]]
| [[:ru:Гринберг, Клемент|Гринберг, Клемент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q434813]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 974
| [[]]
| [[:ru:Панофский, Эрвин|Панофский, Эрвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57656]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 975
| [[]]
| [[:ru:Саид, Эдвард Вади|Саид, Эдвард Вади]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201538]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 976
| [[Ибраһим пәйгамбәр]]
| [[:ru:Авраам|Авраам]]
| align=right| 1860


| align=right| [[d:Q9181]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 977
| [[Адәм]]
| [[:ru:Адам|Адам]]
| align=right| 15304


| align=right| [[d:Q70899]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 978
| [[]]
| [[:ru:Даниил (пророк)|Даниил (пророк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171724]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 979
| [[Давыт пәйгамбәр]]
| [[:ru:Давид|Давид]]
| align=right| 6410


| align=right| [[d:Q41370]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 980
| [[]]
| [[:ru:Илия|Илия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133507]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 981
| [[]]
| [[:ru:Ездра|Ездра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191787]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 982
| [[]]
| [[:ru:Гавриил (архангел)|Гавриил (архангел)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81989]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 983
| [[]]
| [[:ru:Исаия|Исаия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188794]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 984
| [[]]
| [[:ru:Иаков|Иаков]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q289957]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 985
| [[]]
| [[:ru:Иосиф (сын Иакова)|Иосиф (сын Иакова)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145746]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 986
| [[Муса пәйгамбәр]]
| [[:ru:Моисей|Моисей]]
| align=right| 5321


| align=right| [[d:Q9077]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 987
| [[Нух]]
| [[:ru:Ной|Ной]]
| align=right| 2067


| align=right| [[d:Q81422]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 988
| [[Сөләйман пәйгамбәр]]
| [[:ru:Соломон|Соломон]]
| align=right| 1288


| align=right| [[d:Q37085]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 989
| [[Изге Ана]]
| [[:ru:Богородица|Богородица]]
| align=right| 902


| align=right| [[d:Q345]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 990
| [[Гайсә пәйгамбәр]]
| [[:ru:Иисус Христос|Иисус Христос]]
| align=right| 3906


| align=right| [[d:Q302]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 991
| [[Яхъя Зебедәй улы]]
| [[:ru:Иоанн Богослов|Иоанн Богослов]]
| align=right| 4950


| align=right| [[d:Q44015]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 992
| [[]]
| [[:ru:Иоанн Креститель|Иоанн Креститель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40662]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 993
| [[Apostol Pavel]]
| [[:ru:Апостол Павел|Апостол Павел]]
| align=right| 4123


| align=right| [[d:Q9200]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 994
| [[Апостол Петр]]
| [[:ru:Апостол Пётр|Апостол Пётр]]
| align=right| 6971


| align=right| [[d:Q33923]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 995
| [[]]
| [[:ru:Арий|Арий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106026]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 996
| [[]]
| [[:ru:Афанасий Великий|Афанасий Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44024]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 997
| [[]]
| [[:ru:Василий Великий|Василий Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44258]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 998
| [[]]
| [[:ru:Иоанн Златоуст|Иоанн Златоуст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43706]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 999
| [[]]
| [[:ru:Климент Александрийский|Климент Александрийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188883]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1000
| [[]]
| [[:ru:Кирилл Александрийский|Кирилл Александрийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44079]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1001
| [[]]
| [[:ru:Иоанн Дамаскин|Иоанн Дамаскин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51884]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1002
| [[]]
| [[:ru:Кирилл и Мефодий|Кирилл и Мефодий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q239925]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1003
| [[]]
| [[:ru:Григорий Богослов|Григорий Богослов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44011]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1004
| [[]]
| [[:ru:Несторий|Несторий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185073]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1005
| [[]]
| [[:ru:Николай Чудотворец|Николай Чудотворец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44269]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1006
| [[]]
| [[:ru:Никон (патриарх Московский)|Никон (патриарх Московский)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379587]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1007
| [[]]
| [[:ru:Григорий Нисский|Григорий Нисский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191734]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1008
| [[]]
| [[:ru:Ориген|Ориген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170472]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1009
| [[]]
| [[:ru:Климент I|Климент I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42887]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1010
| [[]]
| [[:ru:Григорий I (папа римский)|Григорий I (папа римский)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42827]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1011
| [[Иоанн XXIII]]
| [[:ru:Иоанн XXIII|Иоанн XXIII]]
| align=right| 17534


| align=right| [[d:Q23873]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1012
| [[]]
| [[:ru:Лев I (папа римский)|Лев I (папа римский)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43954]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1013
| [[Павел VI]]
| [[:ru:Павел VI|Павел VI]]
| align=right| 12408


| align=right| [[d:Q16975]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1014
| [[]]
| [[:ru:Пий IX|Пий IX]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43720]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1015
| [[]]
| [[:ru:Арминий, Якоб|Арминий, Якоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313070]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1016
| [[]]
| [[:ru:Барт, Карл|Барт, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107473]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1017
| [[]]
| [[:ru:Бонхёффер, Дитрих|Бонхёффер, Дитрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76326]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1018
| [[]]
| [[:ru:Кальвин, Жан|Кальвин, Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37577]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1019
| [[]]
| [[:ru:Кранмер, Томас|Кранмер, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199894]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1020
| [[]]
| [[:ru:Бейкер-Эдди, Мэри|Бейкер-Эдди, Мэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235069]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1021
| [[]]
| [[:ru:Грэм, Билли|Грэм, Билли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213550]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1022
| [[]]
| [[:ru:Нокс, Джон|Нокс, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189937]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1023
| [[]]
| [[:ru:Меланхтон, Филипп|Меланхтон, Филипп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76325]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1024
| [[]]
| [[:ru:Симонс, Менно|Симонс, Менно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335171]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1025
| [[]]
| [[:ru:Смит, Джозеф|Смит, Джозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47102]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1026
| [[]]
| [[:ru:Сперджен, Чарльз Гаддон|Сперджен, Чарльз Гаддон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q278825]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1027
| [[]]
| [[:ru:Уэсли, Джон|Уэсли, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213393]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1028
| [[]]
| [[:ru:Цвингли, Ульрих|Цвингли, Ульрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123034]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1029
| [[]]
| [[:ru:Амвросий Медиоланский|Амвросий Медиоланский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43689]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1030
| [[]]
| [[:ru:Франциск Ассизский|Франциск Ассизский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q676555]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1031
| [[]]
| [[:ru:Бонавентура|Бонавентура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43746]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1032
| [[]]
| [[:ru:Колумба|Колумба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q236326]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1033
| [[]]
| [[:ru:Иоанн Креста|Иоанн Креста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190388]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1034
| [[]]
| [[:ru:Георгий Победоносец|Георгий Победоносец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48438]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1035
| [[]]
| [[:ru:Гус, Ян|Гус, Ян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43977]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1036
| [[]]
| [[:ru:Ириней Лионский|Ириней Лионский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182123]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1037
| [[]]
| [[:ru:Иероним Стридонский|Иероним Стридонский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44248]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1038
| [[]]
| [[:ru:Игнатий де Лойола|Игнатий де Лойола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44281]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1039
| [[]]
| [[:ru:Бенедикт Нурсийский|Бенедикт Нурсийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44265]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1040
| [[]]
| [[:ru:Тертуллиан|Тертуллиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174929]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1041
| [[]]
| [[:ru:Торквемада, Томас|Торквемада, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210735]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1042
| [[]]
| [[:ru:Уиклиф, Джон|Уиклиф, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173893]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1043
| [[]]
| [[:ru:Франциск Ксаверий|Франциск Ксаверий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163900]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1044
| [[Фатыйма]]
| [[:ru:Фатима аз-Захра|Фатима аз-Захра]]
| align=right| 9635


| align=right| [[d:Q180123]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1045
| [[Мөхәммәт пәйгамбәр]]
| [[:ru:Мухаммед|Мухаммед]]
| align=right| 37925


| align=right| [[d:Q9458]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1046
| [[Гали ибне Әбү Талиб]]
| [[:ru:Али ибн Абу Талиб|Али ибн Абу Талиб]]
| align=right| 4848


| align=right| [[d:Q39619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1047
| [[]]
| [[:ru:Хусейн ибн Али|Хусейн ибн Али]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q112128]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1048
| [[]]
| [[:ru:Джафар ас-Садик|Джафар ас-Садик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170046]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1049
| [[Имам әл-Бохари]]
| [[:ru:Мухаммад аль-Бухари|Мухаммад аль-Бухари]]
| align=right| 3779


| align=right| [[d:Q241026]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1050
| [[Имам Мөслим]]
| [[:ru:Муслим ибн аль-Хаджжадж|Муслим ибн аль-Хаджжадж]]
| align=right| 4817


| align=right| [[d:Q140124]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1051
| [[Ән-Нәвәви]]
| [[:ru:Мухйиддин ан-Навави|Мухйиддин ан-Навави]]
| align=right| 2785


| align=right| [[d:Q293571]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1052
| [[Имам Шәфигый]]
| [[:ru:Мухаммад аш-Шафии|Мухаммад аш-Шафии]]
| align=right| 8127


| align=right| [[d:Q294281]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1053
| [[]]
| [[:ru:Малик ибн Анас|Малик ибн Анас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312299]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1054
| [[Имам Әхмәд]]
| [[:ru:Ахмад ибн Ханбаль|Ахмад ибн Ханбаль]]
| align=right| 4526


| align=right| [[d:Q194442]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1055
| [[Әбү Хәнифә]]
| [[:ru:Абу Ханифа|Абу Ханифа]]
| align=right| 8031


| align=right| [[d:Q190896]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1056
| [[Ибн Тәймия]]
| [[:ru:Ибн Таймия|Ибн Таймия]]
| align=right| 2445


| align=right| [[d:Q491558]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1057
| [[]]
| [[:ru:Махараль из Праги|Махараль из Праги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q363513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1058
| [[]]
| [[:ru:Виленский гаон|Виленский гаон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q279359]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1059
| [[]]
| [[:ru:Рабби Акива|Рабби Акива]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310821]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1060
| [[]]
| [[:ru:Раши|Раши]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26456]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1061
| [[]]
| [[:ru:Баал-Шем-Тов|Баал-Шем-Тов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319062]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1062
| [[Имам әл-Газали]]
| [[:ru:Абу Хамид аль-Газали|Абу Хамид аль-Газали]]
| align=right| 10903


| align=right| [[d:Q9546]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1063
| [[Ибн әл-Гарәби]]
| [[:ru:Ибн Араби|Ибн Араби]]
| align=right| 1608


| align=right| [[d:Q46420]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1064
| [[Будда]]
| [[:ru:Будда Шакьямуни|Будда Шакьямуни]]
| align=right| 4751


| align=right| [[d:Q9441]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1065
| [[]]
| [[:ru:Тхить Нят Хань|Тхить Нят Хань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310913]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1066
| [[Далай-лама XIV]]
| [[:ru:Далай-лама XIV|Далай-лама XIV]]
| align=right| 11019


| align=right| [[d:Q17293]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1067
| [[]]
| [[:ru:Нагарджуна|Нагарджуна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171195]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1068
| [[]]
| [[:ru:Падмасамбхава|Падмасамбхава]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231582]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1069
| [[]]
| [[:ru:Бодхидхарма|Бодхидхарма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187172]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1070
| [[]]
| [[:ru:Хуэйнэн|Хуэйнэн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q345012]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1071
| [[]]
| [[:ru:Хуэйюань|Хуэйюань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1194206]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1072
| [[]]
| [[:ru:Кумараджива|Кумараджива]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335293]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1073
| [[]]
| [[:ru:Чжии|Чжии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q197778]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1074
| [[]]
| [[:ru:Ананда|Ананда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28988]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1075
| [[]]
| [[:ru:Маудгальяяна|Маудгальяяна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379814]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1076
| [[]]
| [[:ru:Шарипутра|Шарипутра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320142]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1077
| [[]]
| [[:ru:Васубандху|Васубандху]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316343]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1078
| [[]]
| [[:ru:Догэн|Догэн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318064]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1079
| [[]]
| [[:ru:Кукай|Кукай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q222227]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1080
| [[]]
| [[:ru:Канада (мыслитель)|Канада (мыслитель)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29049]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1081
| [[]]
| [[:ru:Капила|Капила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q574355]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1082
| [[Патанджали]]
| [[:ru:Патанджали|Патанджали]]
| align=right| 3093


| align=right| [[d:Q231680]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1083
| [[Вальмики]]
| [[:ru:Вальмики|Вальмики]]
| align=right| 15882


| align=right| [[d:Q715607]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1084
| [[Вьяса]]
| [[:ru:Вьяса|Вьяса]]
| align=right| 4509


| align=right| [[d:Q330521]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1085
| [[]]
| [[:ru:Басава|Басава]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q771686]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1086
| [[]]
| [[:ru:Кумарила Бхатта|Кумарила Бхатта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q774847]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1087
| [[]]
| [[:ru:Гаудапада|Гаудапада]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1771062]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1088
| [[]]
| [[:ru:Мадхва|Мадхва]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335371]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1089
| [[Чайтанья Махапрабху]]
| [[:ru:Чайтанья|Чайтанья]]
| align=right| 11793


| align=right| [[d:Q870262]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1090
| [[]]
| [[:ru:Рамануджа|Рамануджа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1741798]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1091
| [[Шанкара]]
| [[:ru:Шанкара|Шанкара]]
| align=right| 9371


| align=right| [[d:Q180967]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1092
| [[Шри Ауробиндо]]
| [[:ru:Шри Ауробиндо|Шри Ауробиндо]]
| align=right| 4889


| align=right| [[d:Q192207]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1093
| [[Шри Рамана Махарши]]
| [[:ru:Рамана Махарши|Рамана Махарши]]
| align=right| 17486


| align=right| [[d:Q288441]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1094
| [[Бхактиведанта Свами Прабхупада]]
| [[:ru:Бхактиведанта Свами Прабхупада|Бхактиведанта Свами Прабхупада]]
| align=right| 8804


| align=right| [[d:Q234898]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1095
| [[Шри Рамакришна]]
| [[:ru:Рамакришна|Рамакришна]]
| align=right| 15853


| align=right| [[d:Q183126]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1096
| [[Свами Вивекананда]]
| [[:ru:Вивекананда|Вивекананда]]
| align=right| 34710


| align=right| [[d:Q47478]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1097
| [[]]
| [[:ru:Парамаханса Йогананда|Парамаханса Йогананда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312549]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1098
| [[]]
| [[:ru:Баб (бабизм)|Баб (бабизм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104273]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1099
| [[]]
| [[:ru:Бахаулла|Бахаулла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101054]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1100
| [[]]
| [[:ru:Нанак|Нанак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83322]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1101
| [[]]
| [[:ru:Сингх, Гобинд|Сингх, Гобинд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312967]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1102
| [[]]
| [[:ru:Заратуштра|Заратуштра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35811]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1103
| [[Нострадамус]]
| [[:ru:Нострадамус|Нострадамус]]
| align=right| 3506


| align=right| [[d:Q39978]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1104
| [[]]
| [[:ru:Распутин, Григорий Ефимович|Распутин, Григорий Ефимович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43989]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1105
| [[Kir II Böyek]]
| [[:ru:Кир II Великий|Кир II Великий]]
| align=right| 6453


| align=right| [[d:Q8423]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1106
| [[]]
| [[:ru:Семирамида|Семирамида]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103960]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1107
| [[Цинь Шихуанди]]
| [[:ru:Цинь Шихуанди|Цинь Шихуанди]]
| align=right| 4660


| align=right| [[d:Q7192]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1108
| [[]]
| [[:ru:Сунь-цзы|Сунь-цзы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37151]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1109
| [[Aşoka]]
| [[:ru:Ашока|Ашока]]
| align=right| 4533


| align=right| [[d:Q8589]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1110
| [[]]
| [[:ru:Чандрагупта Маурья|Чандрагупта Маурья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188541]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1111
| [[]]
| [[:ru:Крёз (царь Лидии)|Крёз (царь Лидии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1112
| [[]]
| [[:ru:Хаммурапи|Хаммурапи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36359]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1113
| [[Mitridat VI]]
| [[:ru:Митридат VI|Митридат VI]]
| align=right| 7131


| align=right| [[d:Q185126]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1114
| [[]]
| [[:ru:Царица Савская|Царица Савская]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159888]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1115
| [[]]
| [[:ru:Дарий I|Дарий I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44387]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1116
| [[]]
| [[:ru:Лю Бан|Лю Бан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7210]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1117
| [[]]
| [[:ru:Эхнатон|Эхнатон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81794]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1118
| [[Клеопатра]]
| [[:ru:Клеопатра|Клеопатра]]
| align=right| 10215


| align=right| [[d:Q635]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1119
| [[]]
| [[:ru:Джосер|Джосер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174367]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1120
| [[]]
| [[:ru:Хатшепсут|Хатшепсут]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129234]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1121
| [[]]
| [[:ru:Нефертити|Нефертити]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40930]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1122
| [[]]
| [[:ru:Птаххотеп|Птаххотеп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q573606]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1123
| [[]]
| [[:ru:Птолемей I Сотер|Птолемей I Сотер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168261]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1124
| [[]]
| [[:ru:Рамсес II|Рамсес II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1523]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1125
| [[]]
| [[:ru:Тутмос III|Тутмос III]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157899]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1126
| [[]]
| [[:ru:Тутанхамон|Тутанхамон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12154]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1127
| [[]]
| [[:ru:Сети I|Сети I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157918]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1128
| [[]]
| [[:ru:Антонин Пий|Антонин Пий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1429]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1129
| [[Октавиан Август]]
| [[:ru:Октавиан Август|Октавиан Август]]
| align=right| 7551


| align=right| [[d:Q1405]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1130
| [[Калигула]]
| [[:ru:Калигула|Калигула]]
| align=right| 6083


| align=right| [[d:Q1409]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1131
| [[Бөек Константин]]
| [[:ru:Константин I Великий|Константин I Великий]]
| align=right| 4669


| align=right| [[d:Q8413]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1132
| [[]]
| [[:ru:Домициан|Домициан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1423]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1133
| [[Гай Юлий Цезарь]]
| [[:ru:Гай Юлий Цезарь|Гай Юлий Цезарь]]
| align=right| 3086


| align=right| [[d:Q1048]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1134
| [[]]
| [[:ru:Марк Аврелий|Марк Аврелий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1430]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1135
| [[Нерон]]
| [[:ru:Нерон|Нерон]]
| align=right| 42064


| align=right| [[d:Q1413]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1136
| [[]]
| [[:ru:Феодосий I Великий|Феодосий I Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46696]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1137
| [[]]
| [[:ru:Тиберий|Тиберий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1407]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1138
| [[Траян]]
| [[:ru:Траян|Траян]]
| align=right| 4913


| align=right| [[d:Q1425]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1139
| [[Аттила]]
| [[:ru:Аттила|Аттила]]
| align=right| 1010


| align=right| [[d:Q36724]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1140
| [[]]
| [[:ru:Пирр|Пирр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172353]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1141
| [[]]
| [[:ru:Селевк I Никатор|Селевк I Никатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184176]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1142
| [[Искәндәр Зөлкарнәйн]]
| [[:ru:Александр Македонский|Александр Македонский]]
| align=right| 4528


| align=right| [[d:Q8409]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1143
| [[Филипп II Македонияле]]
| [[:ru:Филипп II Македонский|Филипп II Македонский]]
| align=right| 2868


| align=right| [[d:Q130650]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1144
| [[]]
| [[:ru:Алкивиад|Алкивиад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187982]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1145
| [[]]
| [[:ru:Демосфен|Демосфен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q117253]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1146
| [[]]
| [[:ru:Перикл|Перикл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80398]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1147
| [[]]
| [[:ru:Солон|Солон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133337]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1148
| [[]]
| [[:ru:Аларих I|Аларих I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102371]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1149
| [[]]
| [[:ru:Арминий|Арминий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q68880]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1150
| [[]]
| [[:ru:Боудикка|Боудикка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184634]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1151
| [[]]
| [[:ru:Верцингеториг|Верцингеториг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178953]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1152
| [[]]
| [[:ru:Ганнибал|Ганнибал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36456]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1153
| [[]]
| [[:ru:Василий II Болгаробойца|Василий II Болгаробойца]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41833]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1154
| [[]]
| [[:ru:Ираклий I|Ираклий I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41852]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1155
| [[]]
| [[:ru:Юстиниан I|Юстиниан I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41866]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1156
| [[]]
| [[:ru:Лев III Исавр|Лев III Исавр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31755]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1157
| [[]]
| [[:ru:Мануил I Комнин|Мануил I Комнин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41610]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1158
| [[Әбу Бәкер]]
| [[:ru:Абу Бакр ас-Сиддик|Абу Бакр ас-Сиддик]]
| align=right| 9799


| align=right| [[d:Q334923]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1159
| [[Һарун әл-Рәшид]]
| [[:ru:Харун ар-Рашид|Харун ар-Рашид]]
| align=right| 1431


| align=right| [[d:Q131002]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1160
| [[]]
| [[:ru:Муавия ибн Абу Суфьян|Муавия ибн Абу Суфьян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181154]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1161
| [[Гомәр]]
| [[:ru:Умар ибн аль-Хаттаб|Умар ибн аль-Хаттаб]]
| align=right| 9242


| align=right| [[d:Q8467]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1162
| [[Госман (хәлифә)]]
| [[:ru:Усман ибн Аффан|Усман ибн Аффан]]
| align=right| 5886


| align=right| [[d:Q37731]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1163
| [[Batu xan]]
| [[:ru:Батый|Батый]]
| align=right| 1406


| align=right| [[d:Q175138]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1164
| [[Хулагу]]
| [[:ru:Хулагу|Хулагу]]
| align=right| 8845


| align=right| [[d:Q177320]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1165
| [[Аксак Тимер]]
| [[:ru:Тамерлан|Тамерлан]]
| align=right| 13038


| align=right| [[d:Q8462]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1166
| [[Oluğbäk]]
| [[:ru:Улугбек|Улугбек]]
| align=right| 4471


| align=right| [[d:Q486088]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1167
| [[Хубилай]]
| [[:ru:Хубилай|Хубилай]]
| align=right| 8643


| align=right| [[d:Q7523]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1168
| [[Чыңгызхан]]
| [[:ru:Чингисхан|Чингисхан]]
| align=right| 8063


| align=right| [[d:Q720]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1169
| [[]]
| [[:ru:Угэдэй|Угэдэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7519]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1170
| [[II Мәхмәт]]
| [[:ru:Мехмед II|Мехмед II]]
| align=right| 1212


| align=right| [[d:Q34503]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1171
| [[Госман I]]
| [[:ru:Осман I|Осман I]]
| align=right| 1361


| align=right| [[d:Q83100]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1172
| [[Сәләхетдин Әюби]]
| [[:ru:Салах ад-Дин|Салах ад-Дин]]
| align=right| 7088


| align=right| [[d:Q8581]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1173
| [[]]
| [[:ru:Матьяш I (король Венгрии)|Матьяш I (король Венгрии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188634]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1174
| [[]]
| [[:ru:Симеон I|Симеон I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1175
| [[]]
| [[:ru:Иштван I Святой|Иштван I Святой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177903]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1176
| [[Влад III Дракула]]
| [[:ru:Влад III Цепеш|Влад III Цепеш]]
| align=right| 13949


| align=right| [[d:Q43715]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1177
| [[Бөек Альфред]]
| [[:ru:Альфред Великий|Альфред Великий]]
| align=right| 906


| align=right| [[d:Q83476]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1178
| [[]]
| [[:ru:Этельстан|Этельстан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170017]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1179
| [[]]
| [[:ru:Эдуард I|Эдуард I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57798]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1180
| [[]]
| [[:ru:Эдуард III|Эдуард III]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129247]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1181
| [[]]
| [[:ru:Генрих II Плантагенет|Генрих II Плантагенет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102140]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1182
| [[]]
| [[:ru:Генрих V (король Англии)|Генрих V (король Англии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131581]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1183
| [[]]
| [[:ru:Иоанн Безземельный|Иоанн Безземельный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129308]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1184
| [[]]
| [[:ru:Ричард I Львиное Сердце|Ричард I Львиное Сердце]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42305]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1185
| [[Вилһелм I Илбасар]]
| [[:ru:Вильгельм I Завоеватель|Вильгельм I Завоеватель]]
| align=right| 1644


| align=right| [[d:Q37594]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1186
| [[Бөек Карл]]
| [[:ru:Карл Великий|Карл Великий]]
| align=right| 2382


| align=right| [[d:Q3044]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1187
| [[]]
| [[:ru:Хлотарь I|Хлотарь I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28984]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1188
| [[]]
| [[:ru:Хлодвиг I|Хлодвиг I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82339]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1189
| [[]]
| [[:ru:Людовик I Благочестивый|Людовик I Благочестивый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43974]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1190
| [[]]
| [[:ru:Людовик XI|Людовик XI]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8058]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1191
| [[]]
| [[:ru:Филипп II Август|Филипп II Август]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34428]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1192
| [[]]
| [[:ru:Филипп IV (король Франции)|Филипп IV (король Франции)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130969]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1193
| [[]]
| [[:ru:Арнульф Каринтийский|Арнульф Каринтийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154936]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1194
| [[]]
| [[:ru:Карл III Толстый|Карл III Толстый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150712]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1195
| [[]]
| [[:ru:Генрих I Птицелов|Генрих I Птицелов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150620]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1196
| [[]]
| [[:ru:Карл IV (император Священной Римской империи)|Карл IV (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155669]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1197
| [[]]
| [[:ru:Карл II Лысый|Карл II Лысый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71231]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1198
| [[Fridrix I Barbarossa]]
| [[:ru:Фридрих I Барбаросса|Фридрих I Барбаросса]]
| align=right| 3474


| align=right| [[d:Q79789]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1199
| [[]]
| [[:ru:Фридрих II (император Священной Римской империи)|Фридрих II (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130221]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1200
| [[]]
| [[:ru:Генрих IV (император Священной Римской империи)|Генрих IV (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60094]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1201
| [[]]
| [[:ru:Оттон I Великий|Оттон I Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43915]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1202
| [[]]
| [[:ru:Сигизмунд (император Священной Римской империи)|Сигизмунд (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57124]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1203
| [[]]
| [[:ru:Савонарола, Джироламо|Савонарола, Джироламо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164823]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1204
| [[]]
| [[:ru:Борджиа, Лукреция|Борджиа, Лукреция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191103]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1205
| [[]]
| [[:ru:Александр VI|Александр VI]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108316]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1206
| [[]]
| [[:ru:Бонифаций VIII|Бонифаций VIII]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134646]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1207
| [[]]
| [[:ru:Григорий VII (папа римский)|Григорий VII (папа римский)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133063]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1208
| [[]]
| [[:ru:Иннокентий III|Иннокентий III]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128076]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1209
| [[]]
| [[:ru:Болеслав I Храбрый|Болеслав I Храбрый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53436]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1210
| [[]]
| [[:ru:Ягайло|Ягайло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54049]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1211
| [[]]
| [[:ru:Мешко I|Мешко I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53435]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1212
| [[Александр Невский]]
| [[:ru:Александр Ярославич Невский|Александр Ярославич Невский]]
| align=right| 6868


| align=right| [[d:Q174044]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1213
| [[Иван III]]
| [[:ru:Иван III Васильевич|Иван III Васильевич]]
| align=right| 3722


| align=right| [[d:Q171185]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1214
| [[Святослав Игорь улы]]
| [[:ru:Святослав Игоревич|Святослав Игоревич]]
| align=right| 6933


| align=right| [[d:Q1058572]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1215
| [[Владимир I]]
| [[:ru:Владимир Святославич|Владимир Святославич]]
| align=right| 18382


| align=right| [[d:Q14974]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1216
| [[]]
| [[:ru:Теодорих Великий|Теодорих Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105105]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1217
| [[]]
| [[:ru:Афонсу I Великий|Афонсу I Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q587697]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1218
| [[]]
| [[:ru:Кнуд Великий|Кнуд Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134128]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1219
| [[]]
| [[:ru:Фердинанд II (король Арагона)|Фердинанд II (король Арагона)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12860]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1220
| [[]]
| [[:ru:Генрих Мореплаватель|Генрих Мореплаватель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182897]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1221
| [[]]
| [[:ru:Изабелла I (королева Кастилии)|Изабелла I (королева Кастилии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45859]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1222
| [[]]
| [[:ru:Лотарь I|Лотарь I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150735]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1223
| [[]]
| [[:ru:Атауальпа|Атауальпа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179577]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1224
| [[]]
| [[:ru:Монтесума II|Монтесума II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q141791]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1225
| [[]]
| [[:ru:Сидящий Бык|Сидящий Бык]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1226
| [[]]
| [[:ru:Гамильтон, Александр|Гамильтон, Александр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178903]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1227
| [[Джордж Вашингтон]]
| [[:ru:Вашингтон, Джордж|Вашингтон, Джордж]]
| align=right| 6959


| align=right| [[d:Q23]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1228
| [[Җеймс Мәдисон]]
| [[:ru:Мэдисон, Джеймс|Мэдисон, Джеймс]]
| align=right| 678


| align=right| [[d:Q11813]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1229
| [[Җон Әдамс]]
| [[:ru:Адамс, Джон|Адамс, Джон]]
| align=right| 399


| align=right| [[d:Q11806]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1230
| [[Томас Джефферсон]]
| [[:ru:Джефферсон, Томас|Джефферсон, Томас]]
| align=right| 10775


| align=right| [[d:Q11812]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1231
| [[Габбәс I]]
| [[:ru:Аббас I Великий|Аббас I Великий]]
| align=right| 1743


| align=right| [[d:Q171349]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1232
| [[Babur]]
| [[:ru:Бабур|Бабур]]
| align=right| 3062


| align=right| [[d:Q797848]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1233
| [[]]
| [[:ru:Хумаюн|Хумаюн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q486188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1234
| [[]]
| [[:ru:Ода Нобунага|Ода Нобунага]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171411]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1235
| [[]]
| [[:ru:Токугава Иэясу|Токугава Иэясу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171977]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1236
| [[]]
| [[:ru:Тоётоми Хидэёси|Тоётоми Хидэёси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187550]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1237
| [[Akbar]]
| [[:ru:Акбар I Великий|Акбар I Великий]]
| align=right| 3301


| align=right| [[d:Q8597]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1238
| [[]]
| [[:ru:Аурангзеб|Аурангзеб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q485547]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1239
| [[]]
| [[:ru:Шах-Джахан|Шах-Джахан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83672]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1240
| [[IV Мәхмәт]]
| [[:ru:Мехмед IV|Мехмед IV]]
| align=right| 563


| align=right| [[d:Q170514]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1241
| [[I Сәлим]]
| [[:ru:Селим I|Селим I]]
| align=right| 326


| align=right| [[d:Q494660]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1242
| [[Һүррәм солтан]]
| [[:ru:Роксолана|Роксолана]]
| align=right| 6313


| align=right| [[d:Q255809]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1243
| [[Söläyman I Qanuni]]
| [[:ru:Сулейман I|Сулейман I]]
| align=right| 7443


| align=right| [[d:Q8474]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1244
| [[]]
| [[:ru:Карл I (король Англии)|Карл I (король Англии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81506]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1245
| [[Yelizaveta I patşabikä]]
| [[:ru:Елизавета I|Елизавета I]]
| align=right| 4413


| align=right| [[d:Q7207]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1246
| [[]]
| [[:ru:Генрих VIII|Генрих VIII]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38370]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1247
| [[]]
| [[:ru:Георг III|Георг III]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127318]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1248
| [[]]
| [[:ru:Яков I (король Англии)|Яков I (король Англии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79972]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1249
| [[]]
| [[:ru:Мария I (королева Англии)|Мария I (королева Англии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82674]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1250
| [[]]
| [[:ru:Мария Стюарт|Мария Стюарт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131412]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1251
| [[Роберт Уолпол]]
| [[:ru:Уолпол, Роберт|Уолпол, Роберт]]
| align=right| 2208


| align=right| [[d:Q104190]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1252
| [[]]
| [[:ru:Вильгельм III Оранский|Вильгельм III Оранский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129987]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1253
| [[]]
| [[:ru:Питт, Уильям Младший|Питт, Уильям Младший]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128902]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1254
| [[]]
| [[:ru:Мария-Антуанетта|Мария-Антуанетта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47365]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1255
| [[]]
| [[:ru:Мазарини, Джулио|Мазарини, Джулио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166056]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1256
| [[]]
| [[:ru:Ришельё, Арман Жан дю Плесси|Ришельё, Арман Жан дю Плесси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26702]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1257
| [[]]
| [[:ru:Екатерина Медичи|Екатерина Медичи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131552]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1258
| [[]]
| [[:ru:Франциск I|Франциск I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129857]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1259
| [[Henrix IV]]
| [[:ru:Генрих IV (король Франции)|Генрих IV (король Франции)]]
| align=right| 4335


| align=right| [[d:Q936976]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1260
| [[Lüdovik XIV]]
| [[:ru:Людовик XIV|Людовик XIV]]
| align=right| 3875


| align=right| [[d:Q7742]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1261
| [[]]
| [[:ru:Людовик XV|Людовик XV]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7738]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1262
| [[]]
| [[:ru:Людовик XVI|Людовик XVI]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7732]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1263
| [[]]
| [[:ru:Карл V (император Священной Римской империи)|Карл V (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32500]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1264
| [[]]
| [[:ru:Фердинанд I (император Священной Римской империи)|Фердинанд I (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150611]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1265
| [[]]
| [[:ru:Иосиф II|Иосиф II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76555]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1266
| [[]]
| [[:ru:Леопольд I (император Священной Римской империи)|Леопольд I (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150494]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1267
| [[]]
| [[:ru:Мария Терезия|Мария Терезия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131706]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1268
| [[]]
| [[:ru:Максимилиан I (император Священной Римской империи)|Максимилиан I (император Священной Римской империи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150726]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1269
| [[]]
| [[:ru:Климент VII|Климент VII]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83159]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1270
| [[]]
| [[:ru:Юлий II|Юлий II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80516]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1271
| [[]]
| [[:ru:Ян III Собеский|Ян III Собеский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53454]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1272
| [[Сигизмунд III]]
| [[:ru:Сигизмунд III|Сигизмунд III]]
| align=right| 6874


| align=right| [[d:Q52940]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1273
| [[Екатерина II]]
| [[:ru:Екатерина II|Екатерина II]]
| align=right| 4457


| align=right| [[d:Q36450]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1274
| [[Елизавета Петровна]]
| [[:ru:Елизавета Петровна|Елизавета Петровна]]
| align=right| 1708


| align=right| [[d:Q130752]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1275
| [[Иван IV]]
| [[:ru:Иван Грозный|Иван Грозный]]
| align=right| 6622


| align=right| [[d:Q7996]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1276
| [[Пётр I]]
| [[:ru:Пётр I|Пётр I]]
| align=right| 14214


| align=right| [[d:Q8479]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1277
| [[Карл XII]]
| [[:ru:Карл XII|Карл XII]]
| align=right| 676


| align=right| [[d:Q52934]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1278
| [[]]
| [[:ru:Кристиан IV|Кристиан IV]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153586]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1279
| [[]]
| [[:ru:Фридрих II (король Пруссии)|Фридрих II (король Пруссии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33550]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1280
| [[]]
| [[:ru:Филипп II (король Испании)|Филипп II (король Испании)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34417]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1281
| [[]]
| [[:ru:Филипп V (король Испании)|Филипп V (король Испании)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170467]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1282
| [[]]
| [[:ru:Вильгельм I Оранский|Вильгельм I Оранский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q78454]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1283
| [[]]
| [[:ru:Хмельницкий, Богдан Михайлович|Хмельницкий, Богдан Михайлович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203808]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1284
| [[İvan Mazepa]]
| [[:ru:Мазепа, Иван Степанович|Мазепа, Иван Степанович]]
| align=right| 4521


| align=right| [[d:Q165419]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1285
| [[]]
| [[:ru:Хайле Селассие|Хайле Селассие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41178]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1286
| [[]]
| [[:ru:Амин, Иди|Амин, Иди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48231]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1287
| [[]]
| [[:ru:Ньерере, Джулиус|Ньерере, Джулиус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186525]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1288
| [[Габделкадыйр Әлҗәзаири]]
| [[:ru:Абд аль-Кадир|Абд аль-Кадир]]
| align=right| 967


| align=right| [[d:Q179825]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1289
| [[]]
| [[:ru:Садат, Анвар|Садат, Анвар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42013]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1290
| [[]]
| [[:ru:Насер, Гамаль Абдель|Насер, Гамаль Абдель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39524]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1291
| [[Мөәммәр әл-Каддафи]]
| [[:ru:Каддафи, Муаммар|Каддафи, Муаммар]]
| align=right| 6303


| align=right| [[d:Q19878]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1292
| [[]]
| [[:ru:Мухаммед Али Египетский|Мухаммед Али Египетский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182781]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1293
| [[]]
| [[:ru:Родс, Сесил|Родс, Сесил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19825]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1294
| [[]]
| [[:ru:Банда, Хастингс|Банда, Хастингс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184945]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1295
| [[]]
| [[:ru:Мобуту Сесе Секо|Мобуту Сесе Секо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164535]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1296
| [[Нельсон Мандела]]
| [[:ru:Мандела, Нельсон|Мандела, Нельсон]]
| align=right| 7268


| align=right| [[d:Q8023]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1297
| [[]]
| [[:ru:Мугабе, Роберт|Мугабе, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10707]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1298
| [[]]
| [[:ru:Чака|Чака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27695]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1299
| [[Кофи Аннан]]
| [[:ru:Аннан, Кофи|Аннан, Кофи]]
| align=right| 12644


| align=right| [[d:Q1254]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1300
| [[Kwame Nkrumah]]
| [[:ru:Нкрума, Кваме|Нкрума, Кваме]]
| align=right| 3045


| align=right| [[d:Q8620]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1301
| [[]]
| [[:ru:Сенгор, Леопольд Седар|Сенгор, Леопольд Седар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154545]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1302
| [[]]
| [[:ru:Педру I (император Бразилии)|Педру I (император Бразилии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q939]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1303
| [[]]
| [[:ru:Педру II (император Бразилии)|Педру II (император Бразилии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156774]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1304
| [[]]
| [[:ru:Трюдо, Пьер Эллиот|Трюдо, Пьер Эллиот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1305
| [[]]
| [[:ru:Ортега, Даниэль|Ортега, Даниэль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57402]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1306
| [[Фидель Кастро]]
| [[:ru:Кастро, Фидель|Кастро, Фидель]]
| align=right| 3869


| align=right| [[d:Q11256]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1307
| [[Бенито Хуарес]]
| [[:ru:Хуарес, Бенито|Хуарес, Бенито]]
| align=right| 10825


| align=right| [[d:Q182276]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1308
| [[]]
| [[:ru:Диас, Порфирио|Диас, Порфирио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150688]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1309
| [[]]
| [[:ru:Стресснер, Альфредо|Стресснер, Альфредо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152534]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1310
| [[]]
| [[:ru:Пиночет, Аугусто|Пиночет, Аугусто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q368]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1311
| [[]]
| [[:ru:Перон, Эва|Перон, Эва]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40933]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1312
| [[Уго Чавес]]
| [[:ru:Чавес, Уго|Чавес, Уго]]
| align=right| 5185


| align=right| [[d:Q8440]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1313
| [[]]
| [[:ru:Сан-Мартин, Хосе де|Сан-Мартин, Хосе де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134160]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1314
| [[]]
| [[:ru:Альенде, Сальвадор|Альенде, Сальвадор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q440]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1315
| [[Simon Bolivar]]
| [[:ru:Боливар, Симон|Боливар, Симон]]
| align=right| 5726


| align=right| [[d:Q8605]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1316
| [[]]
| [[:ru:Буш, Джордж Уокер|Буш, Джордж Уокер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1317
| [[]]
| [[:ru:Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9916]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1318
| [[Әндрү Җәксон]]
| [[:ru:Джексон, Эндрю|Джексон, Эндрю]]
| align=right| 375


| align=right| [[d:Q11817]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1319
| [[Линдон Җонсон]]
| [[:ru:Джонсон, Линдон|Джонсон, Линдон]]
| align=right| 375


| align=right| [[d:Q9640]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1320
| [[Джон Кеннеди]]
| [[:ru:Кеннеди, Джон Фицджералд|Кеннеди, Джон Фицджералд]]
| align=right| 2835


| align=right| [[d:Q9696]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1321
| [[Авраам Линкольн]]
| [[:ru:Линкольн, Авраам|Линкольн, Авраам]]
| align=right| 4085


| align=right| [[d:Q91]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1322
| [[]]
| [[:ru:Макартур, Дуглас|Макартур, Дуглас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127417]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1323
| [[Ричард Никсон]]
| [[:ru:Никсон, Ричард|Никсон, Ричард]]
| align=right| 379


| align=right| [[d:Q9588]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1324
| [[Барак Обама]]
| [[:ru:Обама, Барак|Обама, Барак]]
| align=right| 5434


| align=right| [[d:Q76]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1325
| [[Җеймс Нокс Полк]]
| [[:ru:Полк, Джеймс Нокс|Полк, Джеймс Нокс]]
| align=right| 378


| align=right| [[d:Q11891]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1326
| [[Рональд Рейган]]
| [[:ru:Рейган, Рональд|Рейган, Рональд]]
| align=right| 6130


| align=right| [[d:Q9960]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1327
| [[Элеонора Рузвельт]]
| [[:ru:Рузвельт, Элеонора|Рузвельт, Элеонора]]
| align=right| 19763


| align=right| [[d:Q83396]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1328
| [[Franklin Delano Ruzvelt]]
| [[:ru:Рузвельт, Франклин Делано|Рузвельт, Франклин Делано]]
| align=right| 5542


| align=right| [[d:Q8007]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1329
| [[Теодор Рузвельт]]
| [[:ru:Рузвельт, Теодор|Рузвельт, Теодор]]
| align=right| 16700


| align=right| [[d:Q33866]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1330
| [[Harri Truman]]
| [[:ru:Трумэн, Гарри|Трумэн, Гарри]]
| align=right| 2803


| align=right| [[d:Q11613]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1331
| [[Вудро Вильсон]]
| [[:ru:Вильсон, Вудро|Вильсон, Вудро]]
| align=right| 5419


| align=right| [[d:Q34296]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1332
| [[Цыси]]
| [[:ru:Цыси|Цыси]]
| align=right| 36033


| align=right| [[d:Q47842]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1333
| [[]]
| [[:ru:Чжоу Эньлай|Чжоу Эньлай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17410]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1334
| [[Ху Җинтау]]
| [[:ru:Ху Цзиньтао|Ху Цзиньтао]]
| align=right| 2022


| align=right| [[d:Q15029]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1335
| [[Чаң Кайши]]
| [[:ru:Чан Кайши|Чан Кайши]]
| align=right| 1374


| align=right| [[d:Q16574]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1336
| [[]]
| [[:ru:Пу И|Пу И]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185152]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1337
| [[]]
| [[:ru:Дэн Сяопин|Дэн Сяопин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16977]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1338
| [[Sün Yat-sen]]
| [[:ru:Сунь Ятсен|Сунь Ятсен]]
| align=right| 3006


| align=right| [[d:Q8573]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1339
| [[Mao Tzıduñ]]
| [[:ru:Мао Цзэдун|Мао Цзэдун]]
| align=right| 3924


| align=right| [[d:Q5816]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1340
| [[]]
| [[:ru:Пак Чон Хи|Пак Чон Хи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14356]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1341
| [[Хирохито]]
| [[:ru:Хирохито|Хирохито]]
| align=right| 8243


| align=right| [[d:Q34479]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1342
| [[]]
| [[:ru:Ким Ир Сен|Ким Ир Сен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41117]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1343
| [[]]
| [[:ru:Император Мэйдзи|Император Мэйдзи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174231]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1344
| [[]]
| [[:ru:Сато, Эйсаку|Сато, Эйсаку]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179871]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1345
| [[Һейдәр Әлиев]]
| [[:ru:Алиев, Гейдар Алирза оглы|Алиев, Гейдар Алирза оглы]]
| align=right| 9869


| align=right| [[d:Q157451]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1346
| [[Нурсолтан Назарбаев]]
| [[:ru:Назарбаев, Нурсултан Абишевич|Назарбаев, Нурсултан Абишевич]]
| align=right| 16125


| align=right| [[d:Q57394]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1347
| [[Сәфәрморат Ниязов]]
| [[:ru:Ниязов, Сапармурат Атаевич|Ниязов, Сапармурат Атаевич]]
| align=right| 515


| align=right| [[d:Q82918]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1348
| [[]]
| [[:ru:Мохаммед Реза Пехлеви|Мохаммед Реза Пехлеви]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128245]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1349
| [[Индира Ганди]]
| [[:ru:Ганди, Индира|Ганди, Индира]]
| align=right| 3581


| align=right| [[d:Q1149]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1350
| [[Cavaharlal Neru]]
| [[:ru:Неру, Джавахарлал|Неру, Джавахарлал]]
| align=right| 4329


| align=right| [[d:Q1047]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1351
| [[]]
| [[:ru:Патель, Валлабхаи|Патель, Валлабхаи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9455]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1352
| [[]]
| [[:ru:Муджибур Рахман|Муджибур Рахман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191375]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1353
| [[]]
| [[:ru:Акино, Корасон|Акино, Корасон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1480]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1354
| [[]]
| [[:ru:Маркос, Фердинанд|Маркос, Фердинанд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1463]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1355
| [[]]
| [[:ru:Хо Ши Мин|Хо Ши Мин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36014]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1356
| [[Махатһир Мөхәммәт]]
| [[:ru:Махатхир Мохамад|Махатхир Мохамад]]
| align=right| 7677


| align=right| [[d:Q181383]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1357
| [[]]
| [[:ru:Пол Пот|Пол Пот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39464]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1358
| [[]]
| [[:ru:Сухарто|Сухарто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44819]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1359
| [[]]
| [[:ru:Сукарно|Сукарно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76127]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1360
| [[Li Kuan Yu]]
| [[:ru:Ли Куан Ю|Ли Куан Ю]]
| align=right| 4302


| align=right| [[d:Q131248]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1361
| [[Benäzir Bhutto]]
| [[:ru:Бхутто, Беназир|Бхутто, Беназир]]
| align=right| 2535


| align=right| [[d:Q34413]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1362
| [[Мөхәммәт Гали Җиннаһ]]
| [[:ru:Джинна, Мухаммад Али|Джинна, Мухаммад Али]]
| align=right| 8431


| align=right| [[d:Q160554]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1363
| [[Mostafa Kemal Atatörek]]
| [[:ru:Ататюрк, Мустафа Кемаль|Ататюрк, Мустафа Кемаль]]
| align=right| 2397


| align=right| [[d:Q5152]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1364
| [[Давид Бен-Гурион]]
| [[:ru:Бен-Гурион, Давид|Бен-Гурион, Давид]]
| align=right| 6018


| align=right| [[d:Q37610]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1365
| [[Габделхәмит II]]
| [[:ru:Абдул-Хамид II|Абдул-Хамид II]]
| align=right| 620


| align=right| [[d:Q134817]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1366
| [[Сәддам Хөсәен]]
| [[:ru:Саддам Хусейн|Саддам Хусейн]]
| align=right| 9071


| align=right| [[d:Q1316]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1367
| [[II Мәхмүт]]
| [[:ru:Махмуд II|Махмуд II]]
| align=right| 329


| align=right| [[d:Q174791]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1368
| [[]]
| [[:ru:Меир, Голда|Меир, Голда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42992]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1369
| [[Эрцгерцог Франц-Фердинанд]]
| [[:ru:Франц Фердинанд|Франц Фердинанд]]
| align=right| 2272


| align=right| [[d:Q43063]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1370
| [[]]
| [[:ru:Франц II|Франц II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130834]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1371
| [[]]
| [[:ru:Франц Иосиф I|Франц Иосиф I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51056]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1372
| [[]]
| [[:ru:Меттерних, Клеменс фон|Меттерних, Клеменс фон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45662]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1373
| [[]]
| [[:ru:Дубчек, Александр|Дубчек, Александр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150543]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1374
| [[Әнвәр Хоҗа]]
| [[:ru:Ходжа, Энвер|Ходжа, Энвер]]
| align=right| 4961


| align=right| [[d:Q53783]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1375
| [[Леонид Кучма]]
| [[:ru:Кучма, Леонид Данилович|Кучма, Леонид Данилович]]
| align=right| 2982


| align=right| [[d:Q629702]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1376
| [[Йосип Броз Тито]]
| [[:ru:Броз Тито, Иосип|Броз Тито, Иосип]]
| align=right| 3689


| align=right| [[d:Q9161]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1377
| [[Юзеф Пилсудский]]
| [[:ru:Пилсудский, Юзеф|Пилсудский, Юзеф]]
| align=right| 5426


| align=right| [[d:Q885]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1378
| [[]]
| [[:ru:Валенса, Лех|Валенса, Лех]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q444]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1379
| [[Николае Чаушеску]]
| [[:ru:Чаушеску, Николае|Чаушеску, Николае]]
| align=right| 1689


| align=right| [[d:Q80504]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1380
| [[Слободан Милошевич]]
| [[:ru:Милошевич, Слободан|Милошевич, Слободан]]
| align=right| 2456


| align=right| [[d:Q47139]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1381
| [[Вацлав Һавел]]
| [[:ru:Гавел, Вацлав|Гавел, Вацлав]]
| align=right| 6682


| align=right| [[d:Q36233]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1382
| [[Шарль де Голль]]
| [[:ru:Де Голль, Шарль|Де Голль, Шарль]]
| align=right| 1617


| align=right| [[d:Q2042]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1383
| [[]]
| [[:ru:Миттеран, Франсуа|Миттеран, Франсуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2038]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1384
| [[]]
| [[:ru:Луи-Филипп I|Луи-Филипп I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7771]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1385
| [[Наполеон Бонапарт]]
| [[:ru:Наполеон I|Наполеон I]]
| align=right| 7077


| align=right| [[d:Q517]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1386
| [[]]
| [[:ru:Наполеон III|Наполеон III]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7721]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1387
| [[Адольф Һитлер]]
| [[:ru:Гитлер, Адольф|Гитлер, Адольф]]
| align=right| 3290


| align=right| [[d:Q352]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1388
| [[]]
| [[:ru:Хонеккер, Эрих|Хонеккер, Эрих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2607]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1389
| [[]]
| [[:ru:Брандт, Вилли|Брандт, Вилли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2514]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1390
| [[Һелмут Коль]]
| [[:ru:Коль, Гельмут|Коль, Гельмут]]
| align=right| 935


| align=right| [[d:Q2518]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1391
| [[Конрад Аденауэр]]
| [[:ru:Аденауэр, Конрад|Аденауэр, Конрад]]
| align=right| 15518


| align=right| [[d:Q2492]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1392
| [[Отто фон Бисмарк]]
| [[:ru:Бисмарк, Отто фон|Бисмарк, Отто фон]]
| align=right| 4011


| align=right| [[d:Q8442]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1393
| [[]]
| [[:ru:Геббельс, Йозеф|Геббельс, Йозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41749]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1394
| [[Вилһелм II (Алмания императоры)]]
| [[:ru:Вильгельм II (император Германии)|Вильгельм II (император Германии)]]
| align=right| 4947


| align=right| [[d:Q2677]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1395
| [[I Вилһелм]]
| [[:ru:Вильгельм I (император Германии)|Вильгельм I (император Германии)]]
| align=right| 331


| align=right| [[d:Q150652]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1396
| [[Иоанн Павел II]]
| [[:ru:Иоанн Павел II|Иоанн Павел II]]
| align=right| 62603


| align=right| [[d:Q989]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1397
| [[Александр II]]
| [[:ru:Александр II|Александр II]]
| align=right| 4041


| align=right| [[d:Q83171]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1398
| [[Борис Ельцин]]
| [[:ru:Ельцин, Борис Николаевич|Ельцин, Борис Николаевич]]
| align=right| 7532


| align=right| [[d:Q34453]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1399
| [[Эдуард Шеварднадзе]]
| [[:ru:Шеварднадзе, Эдуард Амвросиевич|Шеварднадзе, Эдуард Амвросиевич]]
| align=right| 3427


| align=right| [[d:Q151929]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1400
| [[Иосиф Сталин]]
| [[:ru:Сталин, Иосиф Виссарионович|Сталин, Иосиф Виссарионович]]
| align=right| 10305


| align=right| [[d:Q855]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1401
| [[Леонид Брежнев]]
| [[:ru:Брежнев, Леонид Ильич|Брежнев, Леонид Ильич]]
| align=right| 5683


| align=right| [[d:Q765165]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1402
| [[Михаил Горбачёв]]
| [[:ru:Горбачёв, Михаил Сергеевич|Горбачёв, Михаил Сергеевич]]
| align=right| 3470


| align=right| [[d:Q30487]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1403
| [[Николай I]]
| [[:ru:Николай I|Николай I]]
| align=right| 1886


| align=right| [[d:Q130734]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1404
| [[Николай II]]
| [[:ru:Николай II|Николай II]]
| align=right| 10649


| align=right| [[d:Q40787]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1405
| [[Никита Хрущёв]]
| [[:ru:Хрущёв, Никита Сергеевич|Хрущёв, Никита Сергеевич]]
| align=right| 6406


| align=right| [[d:Q35314]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1406
| [[Бенҗамин Дизраэли]]
| [[:ru:Дизраэли, Бенджамин|Дизраэли, Бенджамин]]
| align=right| 2136


| align=right| [[d:Q82006]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1407
| [[]]
| [[:ru:Эттли, Клемент|Эттли, Клемент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129006]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1408
| [[Diana Spenser]]
| [[:ru:Диана, принцесса Уэльская|Диана, принцесса Уэльская]]
| align=right| 3258


| align=right| [[d:Q9685]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1409
| [[Елизавета II]]
| [[:ru:Елизавета II|Елизавета II]]
| align=right| 1894


| align=right| [[d:Q9682]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1410
| [[Маргарет Тэтчер]]
| [[:ru:Тэтчер, Маргарет|Тэтчер, Маргарет]]
| align=right| 6411


| align=right| [[d:Q7416]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1411
| [[Виктория (Бөекбритания патшабикәсе)]]
| [[:ru:Виктория (королева Великобритании)|Виктория (королева Великобритании)]]
| align=right| 1556


| align=right| [[d:Q9439]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1412
| [[]]
| [[:ru:Гладстон, Уильям|Гладстон, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160852]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1413
| [[Уинстон Черчилль]]
| [[:ru:Черчилль, Уинстон|Черчилль, Уинстон]]
| align=right| 2863


| align=right| [[d:Q8016]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1414
| [[]]
| [[:ru:Баден-Пауэлл, Роберт|Баден-Пауэлл, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12665]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1415
| [[]]
| [[:ru:Салазар, Антониу ди|Салазар, Антониу ди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151394]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1416
| [[Benito Mussolini]]
| [[:ru:Муссолини, Бенито|Муссолини, Бенито]]
| align=right| 6617


| align=right| [[d:Q23559]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1417
| [[]]
| [[:ru:Бенсо ди Кавур, Камилло|Бенсо ди Кавур, Камилло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166092]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1418
| [[Карл Густаф Маннерһейм]]
| [[:ru:Маннергейм, Карл Густав Эмиль|Маннергейм, Карл Густав Эмиль]]
| align=right| 3596


| align=right| [[d:Q152306]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1419
| [[Жан-Батист-Жюль Бернадот]]
| [[:ru:Карл XIV Юхан|Карл XIV Юхан]]
| align=right| 20193


| align=right| [[d:Q52927]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1420
| [[]]
| [[:ru:Хаммаршёльд, Даг|Хаммаршёльд, Даг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1267]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1421
| [[]]
| [[:ru:Франко, Франсиско|Франко, Франсиско]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29179]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1422
| [[]]
| [[:ru:Харлем Брунтланн, Гру|Харлем Брунтланн, Гру]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133009]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1423
| [[Xuan Karlos I]]
| [[:ru:Хуан Карлос I|Хуан Карлос I]]
| align=right| 1814


| align=right| [[d:Q19943]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1424
| [[]]
| [[:ru:Леопольд II (король Бельгии)|Леопольд II (король Бельгии)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12967]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1425
| [[]]
| [[:ru:Микельсен, Кристиан|Микельсен, Кристиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319645]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1426
| [[Джузеппе Гарибальди]]
| [[:ru:Гарибальди, Джузеппе|Гарибальди, Джузеппе]]
| align=right| 13820


| align=right| [[d:Q539]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1427
| [[]]
| [[:ru:Де Гаспери, Альчиде|Де Гаспери, Альчиде]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153832]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1428
| [[Антониу Гутерреш]]
| [[:ru:Гутерриш, Антониу|Гутерриш, Антониу]]
| align=right| 5428


| align=right| [[d:Q311440]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1429
| [[Франциск (папа)]]
| [[:ru:Франциск (папа римский)|Франциск (папа римский)]]
| align=right| 2832


| align=right| [[d:Q450675]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1430
| [[Si Cinpiñ]]
| [[:ru:Си Цзиньпин|Си Цзиньпин]]
| align=right| 4198


| align=right| [[d:Q15031]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1431
| [[]]
| [[:ru:Ляйен, Урсула фон дер|Ляйен, Урсула фон дер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60772]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1432
| [[Emmanuel Makron]]
| [[:ru:Макрон, Эмманюэль|Макрон, Эмманюэль]]
| align=right| 3349


| align=right| [[d:Q3052772]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1433
| [[Ангела Доротея Меркель]]
| [[:ru:Меркель, Ангела|Меркель, Ангела]]
| align=right| 2494


| align=right| [[d:Q567]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1434
| [[]]
| [[:ru:Моди, Нарендра|Моди, Нарендра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1058]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1435
| [[Ğäli Xamänäi]]
| [[:ru:Хаменеи, Али|Хаменеи, Али]]
| align=right| 2780


| align=right| [[d:Q57336]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1436
| [[Биньямин Нетаньяху]]
| [[:ru:Нетаньяху, Биньямин|Нетаньяху, Биньямин]]
| align=right| 7404


| align=right| [[d:Q43723]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1437
| [[Владимир Путин]]
| [[:ru:Путин, Владимир Владимирович|Путин, Владимир Владимирович]]
| align=right| 12332


| align=right| [[d:Q7747]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1438
| [[]]
| [[:ru:Мухаммед ибн Салман Аль Сауд|Мухаммед ибн Салман Аль Сауд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6892571]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1439
| [[Boris Conson]]
| [[:ru:Джонсон, Борис|Джонсон, Борис]]
| align=right| 4615


| align=right| [[d:Q180589]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1440
| [[Джозеф Байден]]
| [[:ru:Байден, Джо|Байден, Джо]]
| align=right| 11000


| align=right| [[d:Q6279]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1441
| [[]]
| [[:ru:Флавий Аэций|Флавий Аэций]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185476]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1442
| [[]]
| [[:ru:Гней Помпей Великий|Гней Помпей Великий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125414]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1443
| [[]]
| [[:ru:Публий Корнелий Сципион Африканский|Публий Корнелий Сципион Африканский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2253]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1444
| [[Луций Корнелий Сулла]]
| [[:ru:Луций Корнелий Сулла|Луций Корнелий Сулла]]
| align=right| 6402


| align=right| [[d:Q483783]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1445
| [[]]
| [[:ru:Евгений Савойский|Евгений Савойский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152428]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1446
| [[Александр Суворов]]
| [[:ru:Суворов, Александр Васильевич|Суворов, Александр Васильевич]]
| align=right| 6076


| align=right| [[d:Q154232]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1447
| [[]]
| [[:ru:Клаузевиц, Карл фон|Клаузевиц, Карл фон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76430]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1448
| [[Улисс Грант]]
| [[:ru:Грант, Улисс|Грант, Улисс]]
| align=right| 364


| align=right| [[d:Q34836]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1449
| [[]]
| [[:ru:Лоуренс, Томас Эдвард|Лоуренс, Томас Эдвард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170596]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1450
| [[Роберт Ли]]
| [[:ru:Ли, Роберт Эдвард|Ли, Роберт Эдвард]]
| align=right| 3804


| align=right| [[d:Q165557]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1451
| [[Җорҗ Маршалл]]
| [[:ru:Маршалл, Джордж|Маршалл, Джордж]]
| align=right| 408


| align=right| [[d:Q151414]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1452
| [[]]
| [[:ru:Нельсон, Горацио|Нельсон, Горацио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83235]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1453
| [[]]
| [[:ru:Роммель, Эрвин|Роммель, Эрвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14060]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1454
| [[]]
| [[:ru:Во Нгуен Зяп|Во Нгуен Зяп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179910]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1455
| [[]]
| [[:ru:Веллингтон, Артур Уэлсли|Веллингтон, Артур Уэлсли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131691]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1456
| [[Георгий Жуков]]
| [[:ru:Жуков, Георгий Константинович|Жуков, Георгий Константинович]]
| align=right| 13075


| align=right| [[d:Q124617]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1457
| [[]]
| [[:ru:Бико, Стив|Бико, Стив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214473]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1458
| [[]]
| [[:ru:Санкара, Тома|Санкара, Тома]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202155]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1459
| [[]]
| [[:ru:Арафат, Ясир|Арафат, Ясир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34211]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1460
| [[Аун Сан Су Чжи]]
| [[:ru:Аун Сан Су Чжи|Аун Сан Су Чжи]]
| align=right| 17447


| align=right| [[d:Q36740]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1461
| [[Махатма Ганди]]
| [[:ru:Махатма Ганди|Махатма Ганди]]
| align=right| 2756


| align=right| [[d:Q1001]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1462
| [[Ruhallah Xömäyni]]
| [[:ru:Хомейни, Рухолла|Хомейни, Рухолла]]
| align=right| 2551


| align=right| [[d:Q38823]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1463
| [[]]
| [[:ru:Усама бен Ладен|Усама бен Ладен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1317]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1464
| [[Жанна д’Арк]]
| [[:ru:Жанна д’Арк|Жанна д’Арк]]
| align=right| 21971


| align=right| [[d:Q7226]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1465
| [[]]
| [[:ru:Кромвель, Оливер|Кромвель, Оливер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44279]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1466
| [[]]
| [[:ru:Дантон, Жорж Жак|Дантон, Жорж Жак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184623]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1467
| [[Владимир Ленин]]
| [[:ru:Ленин, Владимир Ильич|Ленин, Владимир Ильич]]
| align=right| 14066


| align=right| [[d:Q1394]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1468
| [[]]
| [[:ru:Левский, Васил|Левский, Васил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318461]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1469
| [[Martin Lüter]]
| [[:ru:Лютер, Мартин|Лютер, Мартин]]
| align=right| 5004


| align=right| [[d:Q9554]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1470
| [[]]
| [[:ru:Найтингейл, Флоренс|Найтингейл, Флоренс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37103]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1471
| [[Эмилия Плейтер]]
| [[:ru:Плятер, Эмилия|Плятер, Эмилия]]
| align=right| 14818


| align=right| [[d:Q294136]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1472
| [[]]
| [[:ru:Принцип, Гаврило|Принцип, Гаврило]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80492]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1473
| [[]]
| [[:ru:Робеспьер, Максимильен|Робеспьер, Максимильен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44197]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1474
| [[]]
| [[:ru:Спартак|Спартак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83406]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1475
| [[Тереза Ана]]
| [[:ru:Мать Тереза|Мать Тереза]]
| align=right| 8411


| align=right| [[d:Q30547]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1476
| [[Лев Троцкий]]
| [[:ru:Троцкий, Лев Давидович|Троцкий, Лев Давидович]]
| align=right| 10159


| align=right| [[d:Q33391]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1477
| [[]]
| [[:ru:Уоллес, Уильям|Уоллес, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82457]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1478
| [[]]
| [[:ru:Визенталь, Симон|Визенталь, Симон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49086]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1479
| [[Эрнесто Че Гевара]]
| [[:ru:Че Гевара, Эрнесто|Че Гевара, Эрнесто]]
| align=right| 9376


| align=right| [[d:Q5809]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1480
| [[]]
| [[:ru:Панчо Вилья|Панчо Вилья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192278]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1481
| [[]]
| [[:ru:Энтони, Сьюзен|Энтони, Сьюзен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192245]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1482
| [[Эмма Гольдман]]
| [[:ru:Гольдман, Эмма|Гольдман, Эмма]]
| align=right| 9718


| align=right| [[d:Q79969]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1483
| [[]]
| [[:ru:Гор, Альберт|Гор, Альберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19673]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1484
| [[]]
| [[:ru:Харрис, Мэри|Харрис, Мэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107082]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1485
| [[]]
| [[:ru:Келлер, Хелен Адамс|Келлер, Хелен Адамс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38203]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1486
| [[Martin Lüter King]]
| [[:ru:Кинг, Мартин Лютер|Кинг, Мартин Лютер]]
| align=right| 3575


| align=right| [[d:Q8027]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1487
| [[Роза Паркс]]
| [[:ru:Паркс, Роза|Паркс, Роза]]
| align=right| 6756


| align=right| [[d:Q41921]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1488
| [[]]
| [[:ru:Кэди Стэнтон, Элизабет|Кэди Стэнтон, Элизабет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q465335]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1489
| [[]]
| [[:ru:Соджорнер Трут|Соджорнер Трут]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105180]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1490
| [[]]
| [[:ru:Табмен, Гарриет|Табмен, Гарриет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102870]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1491
| [[]]
| [[:ru:Малкольм Икс|Малкольм Икс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43303]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1492
| [[Әбү Рәйхан әл-Бируни]]
| [[:ru:Аль-Бируни|Аль-Бируни]]
| align=right| 7574


| align=right| [[d:Q11826]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1493
| [[Архимед]]
| [[:ru:Архимед|Архимед]]
| align=right| 6017


| align=right| [[d:Q8739]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1494
| [[]]
| [[:ru:Аполлоний Пергский|Аполлоний Пергский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180109]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1495
| [[]]
| [[:ru:Архит Тарентский|Архит Тарентский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202001]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1496
| [[]]
| [[:ru:Ариабхата|Ариабхата]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11359]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1497
| [[]]
| [[:ru:Диофант Александрийский|Диофант Александрийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178217]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1498
| [[Эратосфен]]
| [[:ru:Эратосфен|Эратосфен]]
| align=right| 2307


| align=right| [[d:Q43182]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1499
| [[Эуклид]]
| [[:ru:Евклид|Евклид]]
| align=right| 1451


| align=right| [[d:Q8747]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1500
| [[]]
| [[:ru:Евдокс Книдский|Евдокс Книдский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185150]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1501
| [[]]
| [[:ru:Гиппарх|Гиппарх]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159905]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1502
| [[Гиппократ]]
| [[:ru:Гиппократ|Гиппократ]]
| align=right| 2446


| align=right| [[d:Q5264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1503
| [[]]
| [[:ru:Гипатия|Гипатия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11903]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1504
| [[]]
| [[:ru:Папп Александрийский|Папп Александрийский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211783]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1505
| [[Клавдий Птолемей]]
| [[:ru:Клавдий Птолемей|Клавдий Птолемей]]
| align=right| 8839


| align=right| [[d:Q34943]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1506
| [[Пифагор]]
| [[:ru:Пифагор|Пифагор]]
| align=right| 2773


| align=right| [[d:Q10261]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1507
| [[]]
| [[:ru:Су Сун|Су Сун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1265657]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1508
| [[]]
| [[:ru:Ибн аль-Хайсам|Ибн аль-Хайсам]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11104]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1509
| [[]]
| [[:ru:Бхаскара II|Бхаскара II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213385]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1510
| [[Әл-Хәрәзми]]
| [[:ru:Аль-Хорезми|Аль-Хорезми]]
| align=right| 2777


| align=right| [[d:Q9038]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1511
| [[]]
| [[:ru:Насир ад-Дин Туси|Насир ад-Дин Туси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q302835]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1512
| [[Әбу Гали ибн Сина]]
| [[:ru:Ибн Сина|Ибн Сина]]
| align=right| 12486


| align=right| [[d:Q8011]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1513
| [[Brahmagupta]]
| [[:ru:Брахмагупта|Брахмагупта]]
| align=right| 3856


| align=right| [[d:Q202943]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1514
| [[Фибоначчи]]
| [[:ru:Фибоначчи|Фибоначчи]]
| align=right| 2845


| align=right| [[d:Q8763]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1515
| [[Җәбир ибн Хәйян]]
| [[:ru:Джабир ибн Хайян|Джабир ибн Хайян]]
| align=right| 10227


| align=right| [[d:Q167852]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1516
| [[]]
| [[:ru:Гильберт, Уильям|Гильберт, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192706]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1517
| [[Әр-Рази]]
| [[:ru:Абу Бакр Мухаммад ар-Рази|Абу Бакр Мухаммад ар-Рази]]
| align=right| 6146


| align=right| [[d:Q169234]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1518
| [[]]
| [[:ru:Сэки Такакадзу|Сэки Такакадзу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q470531]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1519
| [[Тихо Браге]]
| [[:ru:Браге, Тихо|Браге, Тихо]]
| align=right| 1830


| align=right| [[d:Q36620]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1520
| [[Николай Коперник]]
| [[:ru:Коперник, Николай|Коперник, Николай]]
| align=right| 7510


| align=right| [[d:Q619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1521
| [[]]
| [[:ru:Субраманьян Чандрасекар|Субраманьян Чандрасекар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q148109]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1522
| [[Галилео Галилей]]
| [[:ru:Галилей, Галилео|Галилей, Галилео]]
| align=right| 10000


| align=right| [[d:Q307]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1523
| [[]]
| [[:ru:Галлей, Эдмунд|Галлей, Эдмунд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47434]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1524
| [[]]
| [[:ru:Гершель, Уильям|Гершель, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14277]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1525
| [[]]
| [[:ru:Хаббл, Эдвин|Хаббл, Эдвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43027]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1526
| [[Иоһанн Кеплер]]
| [[:ru:Кеплер, Иоганн|Кеплер, Иоганн]]
| align=right| 1295


| align=right| [[d:Q8963]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1527
| [[]]
| [[:ru:Рёмер, Оле|Рёмер, Оле]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160187]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1528
| [[]]
| [[:ru:Саган, Карл|Саган, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q410]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1529
| [[]]
| [[:ru:Гук, Роберт|Гук, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46830]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1530
| [[]]
| [[:ru:Гюйгенс, Христиан|Гюйгенс, Христиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39599]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1531
| [[Михаил Ломоносов]]
| [[:ru:Ломоносов, Михаил Васильевич|Ломоносов, Михаил Васильевич]]
| align=right| 7379


| align=right| [[d:Q58720]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1532
| [[Исаак Ньютон]]
| [[:ru:Ньютон, Исаак|Ньютон, Исаак]]
| align=right| 4679


| align=right| [[d:Q935]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1533
| [[]]
| [[:ru:Ампер, Андре-Мари|Ампер, Андре-Мари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q675]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1534
| [[Амедео Авогадро]]
| [[:ru:Авогадро, Амедео|Авогадро, Амедео]]
| align=right| 1247


| align=right| [[d:Q43476]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1535
| [[]]
| [[:ru:Бальмер, Иоганн Якоб|Бальмер, Иоганн Якоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122986]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1536
| [[]]
| [[:ru:Томсон, Уильям (лорд Кельвин)|Томсон, Уильям (лорд Кельвин)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122701]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1537
| [[Antuan Añri Bekkerel]]
| [[:ru:Беккерель, Антуан Анри|Беккерель, Антуан Анри]]
| align=right| 2999


| align=right| [[d:Q41269]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1538
| [[]]
| [[:ru:Бете, Ханс|Бете, Ханс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155794]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1539
| [[Nils Bor]]
| [[:ru:Бор, Нильс|Бор, Нильс]]
| align=right| 4709


| align=right| [[d:Q7085]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1540
| [[Людвиг Больцман]]
| [[:ru:Больцман, Людвиг|Больцман, Людвиг]]
| align=right| 12290


| align=right| [[d:Q84296]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1541
| [[Макс Борн]]
| [[:ru:Борн, Макс|Борн, Макс]]
| align=right| 934


| align=right| [[d:Q58978]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1542
| [[Вильям Һенри Брәгг]]
| [[:ru:Брэгг, Уильям Генри|Брэгг, Уильям Генри]]
| align=right| 969


| align=right| [[d:Q133747]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1543
| [[]]
| [[:ru:Кавендиш, Генри|Кавендиш, Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131733]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1544
| [[Җеймс Чәдвик]]
| [[:ru:Чедвик, Джеймс|Чедвик, Джеймс]]
| align=right| 882


| align=right| [[d:Q80884]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1545
| [[Стивен Чу]]
| [[:ru:Чу, Стивен|Чу, Стивен]]
| align=right| 892


| align=right| [[d:Q172466]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1546
| [[Мария Склодовская-Кюри]]
| [[:ru:Склодовская-Кюри, Мария|Склодовская-Кюри, Мария]]
| align=right| 6072


| align=right| [[d:Q7186]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1547
| [[Пьер Күри]]
| [[:ru:Кюри, Пьер|Кюри, Пьер]]
| align=right| 904


| align=right| [[d:Q37463]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1548
| [[]]
| [[:ru:Дальтон, Джон|Дальтон, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41284]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1549
| [[]]
| [[:ru:Дьюар, Джеймс|Дьюар, Джеймс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q277579]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1550
| [[Yohannes Diderik Van der Waals]]
| [[:ru:Ван дер Ваальс, Йоханнес Дидерик|Ван дер Ваальс, Йоханнес Дидерик]]
| align=right| 2709


| align=right| [[d:Q131721]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1551
| [[Pol Dirak]]
| [[:ru:Дирак, Поль|Дирак, Поль]]
| align=right| 5594


| align=right| [[d:Q47480]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1552
| [[Альберт Эйнштейн]]
| [[:ru:Эйнштейн, Альберт|Эйнштейн, Альберт]]
| align=right| 4108


| align=right| [[d:Q937]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1553
| [[Майкл Фарадей]]
| [[:ru:Фарадей, Майкл|Фарадей, Майкл]]
| align=right| 3290


| align=right| [[d:Q8750]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1554
| [[Enriko Fermi]]
| [[:ru:Ферми, Энрико|Ферми, Энрико]]
| align=right| 6992


| align=right| [[d:Q8753]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1555
| [[Ричард Фейнман]]
| [[:ru:Фейнман, Ричард|Фейнман, Ричард]]
| align=right| 1193


| align=right| [[d:Q39246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1556
| [[]]
| [[:ru:Фуко, Жан Бернар Леон|Фуко, Жан Бернар Леон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187966]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1557
| [[]]
| [[:ru:Френель, Огюстен Жан|Френель, Огюстен Жан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187241]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1558
| [[Стивен Һокиң]]
| [[:ru:Хокинг, Стивен|Хокинг, Стивен]]
| align=right| 16611


| align=right| [[d:Q17714]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1559
| [[Werner Heyzenberg]]
| [[:ru:Гейзенберг, Вернер|Гейзенберг, Вернер]]
| align=right| 3913


| align=right| [[d:Q40904]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1560
| [[Ceyms Coul]]
| [[:ru:Джоуль, Джеймс|Джоуль, Джеймс]]
| align=right| 2777


| align=right| [[d:Q8962]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1561
| [[Густав Кирхһоф]]
| [[:ru:Кирхгоф, Густав|Кирхгоф, Густав]]
| align=right| 344


| align=right| [[d:Q60052]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1562
| [[Лев Ландау]]
| [[:ru:Ландау, Лев Давидович|Ландау, Лев Давидович]]
| align=right| 936


| align=right| [[d:Q133267]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1563
| [[Эрнест Лоуренс]]
| [[:ru:Лоуренс, Эрнест Орландо|Лоуренс, Эрнест Орландо]]
| align=right| 902


| align=right| [[d:Q169577]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1564
| [[Hendrik Anton Lorens]]
| [[:ru:Лоренц, Хендрик|Лоренц, Хендрик]]
| align=right| 4847


| align=right| [[d:Q41688]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1565
| [[]]
| [[:ru:Мах, Эрнст|Мах, Эрнст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93996]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1566
| [[Ceyms Klerk Makswell]]
| [[:ru:Максвелл, Джеймс Клерк|Максвелл, Джеймс Клерк]]
| align=right| 8963


| align=right| [[d:Q9095]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1567
| [[]]
| [[:ru:Мейтнер, Лиза|Мейтнер, Лиза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56189]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1568
| [[Albert Abraham Maykelson]]
| [[:ru:Майкельсон, Альберт Абрахам|Майкельсон, Альберт Абрахам]]
| align=right| 3341


| align=right| [[d:Q127234]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1569
| [[Роберт Әндрүс Милликен]]
| [[:ru:Милликен, Роберт Эндрюс|Милликен, Роберт Эндрюс]]
| align=right| 866


| align=right| [[d:Q130975]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1570
| [[]]
| [[:ru:Мушенбрук, Питер ван|Мушенбрук, Питер ван]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176206]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1571
| [[]]
| [[:ru:Ом, Георг Симон|Ом, Георг Симон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1585]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1572
| [[Роберт Оппенһеймер]]
| [[:ru:Оппенгеймер, Роберт|Оппенгеймер, Роберт]]
| align=right| 955


| align=right| [[d:Q132537]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1573
| [[Wolfgang Pauli]]
| [[:ru:Паули, Вольфганг|Паули, Вольфганг]]
| align=right| 2769


| align=right| [[d:Q65989]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1574
| [[Макс Планк]]
| [[:ru:Планк, Макс|Планк, Макс]]
| align=right| 3554


| align=right| [[d:Q9021]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1575
| [[Чандрасекара Венката Раман]]
| [[:ru:Чандрасекхара Венката Раман|Чандрасекхара Венката Раман]]
| align=right| 874


| align=right| [[d:Q60429]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1576
| [[Вилһелм Конрад Рөнтген]]
| [[:ru:Рентген, Вильгельм Конрад|Рентген, Вильгельм Конрад]]
| align=right| 4336


| align=right| [[d:Q35149]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1577
| [[Андрей Сахаров]]
| [[:ru:Сахаров, Андрей Дмитриевич|Сахаров, Андрей Дмитриевич]]
| align=right| 14356


| align=right| [[d:Q997]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1578
| [[Erwin Şrödinger]]
| [[:ru:Шрёдингер, Эрвин|Шрёдингер, Эрвин]]
| align=right| 4767


| align=right| [[d:Q9130]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1579
| [[]]
| [[:ru:Зоммерфельд, Арнольд|Зоммерфельд, Арнольд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77078]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1580
| [[]]
| [[:ru:Тейлор, Джефри Инграм|Тейлор, Джефри Инграм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q699541]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1581
| [[]]
| [[:ru:Теллер, Эдвард|Теллер, Эдвард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6733]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1582
| [[Cozef Con Tomson]]
| [[:ru:Томсон, Джозеф Джон|Томсон, Джозеф Джон]]
| align=right| 2850


| align=right| [[d:Q47285]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1583
| [[]]
| [[:ru:Юнг, Томас|Юнг, Томас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25820]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1584
| [[]]
| [[:ru:Зельдович, Яков Борисович|Зельдович, Яков Борисович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q366471]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1585
| [[Һанс Кристиан Өрстед]]
| [[:ru:Эрстед, Ханс Кристиан|Эрстед, Ханс Кристиан]]
| align=right| 1682


| align=right| [[d:Q44412]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1586
| [[Мюррей Гел-Мән]]
| [[:ru:Гелл-Ман, Марри|Гелл-Ман, Марри]]
| align=right| 901


| align=right| [[d:Q172840]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1587
| [[]]
| [[:ru:Карозерс, Уоллес|Карозерс, Уоллес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q333724]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1588
| [[]]
| [[:ru:Фицджеральд, Джордж Френсис|Фицджеральд, Джордж Френсис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q536469]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1589
| [[Виктор Франц Һесс]]
| [[:ru:Гесс, Виктор Франц|Гесс, Виктор Франц]]
| align=right| 1322


| align=right| [[d:Q78520]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1590
| [[]]
| [[:ru:’т Хоофт, Герард|’т Хоофт, Герард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184592]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1591
| [[]]
| [[:ru:Кастлер, Альфред|Кастлер, Альфред]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71023]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1592
| [[Филипп Ленард]]
| [[:ru:Ленард, Филипп|Ленард, Филипп]]
| align=right| 878


| align=right| [[d:Q57063]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1593
| [[]]
| [[:ru:Рейнольдс, Осборн|Рейнольдс, Осборн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q323267]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1594
| [[]]
| [[:ru:Ридберг, Йоханнес Роберт|Ридберг, Йоханнес Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q311567]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1595
| [[]]
| [[:ru:Сервет, Мигель|Сервет, Мигель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185914]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1596
| [[]]
| [[:ru:Стефан, Йозеф|Стефан, Йозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16581]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1597
| [[Җон Һасбрук ван Флек]]
| [[:ru:Ван Флек, Джон Хазбрук|Ван Флек, Джон Хазбрук]]
| align=right| 920


| align=right| [[d:Q193655]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1598
| [[Юҗин Вигнер]]
| [[:ru:Вигнер, Юджин|Вигнер, Юджин]]
| align=right| 1080


| align=right| [[d:Q155790]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1599
| [[Роберт Вудро Вилсон]]
| [[:ru:Вильсон, Роберт Вудро|Вильсон, Роберт Вудро]]
| align=right| 951


| align=right| [[d:Q171034]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1600
| [[Сванте Аррениус]]
| [[:ru:Аррениус, Сванте Август|Аррениус, Сванте Август]]
| align=right| 845


| align=right| [[d:Q80956]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1601
| [[]]
| [[:ru:Берцелиус, Йёнс Якоб|Берцелиус, Йёнс Якоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151911]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1602
| [[]]
| [[:ru:Дэви, Гемфри|Дэви, Гемфри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131761]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1603
| [[]]
| [[:ru:Бойль, Роберт|Бойль, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43393]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1604
| [[Петер Дебай]]
| [[:ru:Дебай, Петер|Дебай, Петер]]
| align=right| 854


| align=right| [[d:Q103835]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1605
| [[]]
| [[:ru:Гей-Люссак, Жозеф Луи|Гей-Люссак, Жозеф Луи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153185]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1606
| [[]]
| [[:ru:Гиббс, Джозайя Уиллард|Гиббс, Джозайя Уиллард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153243]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1607
| [[Отто Һан]]
| [[:ru:Ган, Отто|Ган, Отто]]
| align=right| 779


| align=right| [[d:Q57065]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1608
| [[Якоб Һендрик Вант-Һофф]]
| [[:ru:Вант-Гофф, Якоб Хендрик|Вант-Гофф, Якоб Хендрик]]
| align=right| 805


| align=right| [[d:Q102822]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1609
| [[Дороти Һоҗкин]]
| [[:ru:Ходжкин, Дороти|Ходжкин, Дороти]]
| align=right| 952


| align=right| [[d:Q7487]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1610
| [[]]
| [[:ru:Лавуазье, Антуан Лоран|Лавуазье, Антуан Лоран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39607]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1611
| [[]]
| [[:ru:Либих, Юстус фон|Либих, Юстус фон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16571]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1612
| [[Дмитрий Менделеев]]
| [[:ru:Менделеев, Дмитрий Иванович|Менделеев, Дмитрий Иванович]]
| align=right| 3585


| align=right| [[d:Q9106]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1613
| [[]]
| [[:ru:Пристли, Джозеф|Пристли, Джозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159636]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1614
| [[]]
| [[:ru:Рейхштейн, Тадеуш|Рейхштейн, Тадеуш]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q115490]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1615
| [[Эрнест Резерфорд]]
| [[:ru:Резерфорд, Эрнест|Резерфорд, Эрнест]]
| align=right| 1535


| align=right| [[d:Q9123]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1616
| [[Фредерик Содди]]
| [[:ru:Содди, Фредерик|Содди, Фредерик]]
| align=right| 860


| align=right| [[d:Q102830]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1617
| [[Лайнус Полиң]]
| [[:ru:Полинг, Лайнус|Полинг, Лайнус]]
| align=right| 1986


| align=right| [[d:Q48983]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1618
| [[]]
| [[:ru:Льюис, Гилберт Ньютон|Льюис, Гилберт Ньютон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208858]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1619
| [[Фриц Һабер]]
| [[:ru:Габер, Фриц|Габер, Фриц]]
| align=right| 852


| align=right| [[d:Q57075]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1620
| [[Фредерик Сәңер]]
| [[:ru:Сенгер, Фредерик|Сенгер, Фредерик]]
| align=right| 855


| align=right| [[d:Q151564]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1621
| [[]]
| [[:ru:Вернадский, Владимир Иванович|Вернадский, Владимир Иванович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316371]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1622
| [[Роберт Бөрнс Вудвард]]
| [[:ru:Вудворд, Роберт Бёрнс|Вудворд, Роберт Бёрнс]]
| align=right| 1519


| align=right| [[d:Q232316]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1623
| [[Карл Бош]]
| [[:ru:Бош, Карл|Бош, Карл]]
| align=right| 773


| align=right| [[d:Q76606]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1624
| [[]]
| [[:ru:Борлоуг, Норман Эрнест|Борлоуг, Норман Эрнест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154824]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1625
| [[]]
| [[:ru:Рамон-и-Кахаль, Сантьяго|Рамон-и-Кахаль, Сантьяго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150526]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1626
| [[Фрәнсис Крик]]
| [[:ru:Крик, Фрэнсис|Крик, Фрэнсис]]
| align=right| 628


| align=right| [[d:Q123280]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1627
| [[]]
| [[:ru:Гексли, Томас Генри|Гексли, Томас Генри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184366]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1628
| [[Жан-Батист Ламарк]]
| [[:ru:Ламарк, Жан Батист|Ламарк, Жан Батист]]
| align=right| 20595


| align=right| [[d:Q82122]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1629
| [[Антони ван Левенгук]]
| [[:ru:Левенгук, Антони ван|Левенгук, Антони ван]]
| align=right| 11557


| align=right| [[d:Q43522]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1630
| [[Карл Линней]]
| [[:ru:Линней, Карл|Линней, Карл]]
| align=right| 15400


| align=right| [[d:Q1043]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1631
| [[]]
| [[:ru:Лоренц, Конрад|Лоренц, Конрад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q78496]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1632
| [[]]
| [[:ru:Мендель, Грегор Иоганн|Мендель, Грегор Иоганн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37970]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1633
| [[]]
| [[:ru:Уоллес, Альфред Рассел|Уоллес, Альфред Рассел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160627]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1634
| [[]]
| [[:ru:Уотсон, Джеймс|Уотсон, Джеймс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83333]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1635
| [[]]
| [[:ru:Бернар, Клод|Бернар, Клод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208230]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1636
| [[]]
| [[:ru:Функ, Казимеж|Функ, Казимеж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28738]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1637
| [[]]
| [[:ru:Гарвей, Уильям|Гарвей, Уильям]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93128]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1638
| [[Роберт Кох]]
| [[:ru:Кох, Роберт|Кох, Роберт]]
| align=right| 1997


| align=right| [[d:Q37193]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1639
| [[]]
| [[:ru:Парацельс|Парацельс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83428]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1640
| [[Луи Пастер]]
| [[:ru:Пастер, Луи|Пастер, Луи]]
| align=right| 13197


| align=right| [[d:Q529]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1641
| [[]]
| [[:ru:Солк, Джонас|Солк, Джонас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200101]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1642
| [[]]
| [[:ru:Везалий, Андреас|Везалий, Андреас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170267]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1643
| [[]]
| [[:ru:Одюбон, Джон Джеймс|Одюбон, Джон Джеймс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182882]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1644
| [[Бюффон]]
| [[:ru:Бюффон, Жорж-Луи Леклерк де|Бюффон, Жорж-Луи Леклерк де]]
| align=right| 5316


| align=right| [[d:Q229264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1645
| [[]]
| [[:ru:Карно, Сади|Карно, Сади]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181685]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1646
| [[]]
| [[:ru:Карсон, Рейчел|Карсон, Рейчел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q100948]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1647
| [[]]
| [[:ru:Кусто, Жак-Ив|Кусто, Жак-Ив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83233]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1648
| [[Чарльз Дарвин]]
| [[:ru:Дарвин, Чарлз|Дарвин, Чарлз]]
| align=right| 9360


| align=right| [[d:Q1035]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1649
| [[Александер Флемиң]]
| [[:ru:Флеминг, Александр|Флеминг, Александр]]
| align=right| 534


| align=right| [[d:Q37064]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1650
| [[Гален]]
| [[:ru:Гален|Гален]]
| align=right| 7829


| align=right| [[d:Q8778]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1651
| [[Эрнст Һеккел]]
| [[:ru:Геккель, Эрнст Генрих|Геккель, Эрнст Генрих]]
| align=right| 1311


| align=right| [[d:Q48246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1652
| [[]]
| [[:ru:Дженнер, Эдвард|Дженнер, Эдвард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40852]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1653
| [[]]
| [[:ru:Лики, Ричард|Лики, Ричард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318960]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1654
| [[]]
| [[:ru:Бэрд, Джон Лоуги|Бэрд, Джон Лоуги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133544]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1655
| [[Җон Бардин]]
| [[:ru:Бардин, Джон|Бардин, Джон]]
| align=right| 894


| align=right| [[d:Q949]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1656
| [[Йоһаннес Георг Беднорц]]
| [[:ru:Беднорц, Йоханнес Георг|Беднорц, Йоханнес Георг]]
| align=right| 917


| align=right| [[d:Q76687]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1657
| [[Александр Белл]]
| [[:ru:Белл, Александр Грейам|Белл, Александр Грейам]]
| align=right| 1295


| align=right| [[d:Q34286]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1658
| [[]]
| [[:ru:Бенц, Карл|Бенц, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40224]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1659
| [[]]
| [[:ru:Берлинер, Эмиль|Берлинер, Эмиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71004]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1660
| [[Герд Бинниг]]
| [[:ru:Бинниг, Герд Карл|Бинниг, Герд Карл]]
| align=right| 884


| align=right| [[d:Q76766]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1661
| [[]]
| [[:ru:Браун, Вернер фон|Браун, Вернер фон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57384]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1662
| [[]]
| [[:ru:Брюстер, Дейвид|Брюстер, Дейвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168468]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1663
| [[Rayt bertuğannar]]
| [[:ru:Братья Райт|Братья Райт]]
| align=right| 3164


| align=right| [[d:Q35820]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1664
| [[]]
| [[:ru:Бушнелл, Нолан|Бушнелл, Нолан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335039]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1665
| [[]]
| [[:ru:Кокрейн, Джозефина|Кокрейн, Джозефина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21901]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1666
| [[]]
| [[:ru:Кокерелл, Кристофер|Кокерелл, Кристофер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q469938]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1667
| [[Луи Дагер]]
| [[:ru:Дагер, Луи|Дагер, Луи]]
| align=right| 1518


| align=right| [[d:Q131405]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1668
| [[]]
| [[:ru:Дамадьян, Реймонд|Дамадьян, Реймонд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q983493]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1669
| [[]]
| [[:ru:Дизель, Рудольф|Дизель, Рудольф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12674]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1670
| [[]]
| [[:ru:Истмен, Джордж|Истмен, Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189147]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1671
| [[]]
| [[:ru:Эдисон, Томас Алва|Эдисон, Томас Алва]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8743]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1672
| [[]]
| [[:ru:Фендер, Лео|Фендер, Лео]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q297469]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1673
| [[]]
| [[:ru:Форест, Ли де|Форест, Ли де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q354863]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1674
| [[Бенджамин Франклин]]
| [[:ru:Франклин, Бенджамин|Франклин, Бенджамин]]
| align=right| 3359


| align=right| [[d:Q34969]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1675
| [[]]
| [[:ru:Фуллер, Ричард Бакминстер|Фуллер, Ричард Бакминстер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102289]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1676
| [[]]
| [[:ru:Фултон, Роберт|Фултон, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192496]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1677
| [[]]
| [[:ru:Гулд, Гордон|Гулд, Гордон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q546175]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1678
| [[]]
| [[:ru:Грэйтбатч, Уилсон|Грэйтбатч, Уилсон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2120396]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1679
| [[İohann Gutenberg]]
| [[:ru:Гутенберг, Иоганн|Гутенберг, Иоганн]]
| align=right| 2608


| align=right| [[d:Q8958]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1680
| [[]]
| [[:ru:Хоу, Элиас|Хоу, Элиас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q360359]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1681
| [[]]
| [[:ru:Жаккар, Жозеф Мари|Жаккар, Жозеф Мари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310833]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1682
| [[]]
| [[:ru:Джарвик, Роберт|Джарвик, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q588120]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1683
| [[]]
| [[:ru:Кан, Филипп|Кан, Филипп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1373386]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1684
| [[]]
| [[:ru:Кемени, Джон Джордж|Кемени, Джон Джордж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28900]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1685
| [[Җәк Килби]]
| [[:ru:Килби, Джек|Килби, Джек]]
| align=right| 761


| align=right| [[d:Q182031]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1686
| [[]]
| [[:ru:Кволек, Стефани|Кволек, Стефани]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7509]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1687
| [[]]
| [[:ru:Ланье, Джарон|Ланье, Джарон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92862]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1688
| [[]]
| [[:ru:Лукасевич, Игнаций|Лукасевич, Игнаций]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28978]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1689
| [[Гульельмо Маркони]]
| [[:ru:Маркони, Гульельмо|Маркони, Гульельмо]]
| align=right| 1657


| align=right| [[d:Q36488]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1690
| [[]]
| [[:ru:Маккормик, Сайрус|Маккормик, Сайрус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q719357]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1691
| [[]]
| [[:ru:Меткалф, Роберт|Меткалф, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92766]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1692
| [[Сэмюэл Морзе]]
| [[:ru:Морзе, Сэмюэл|Морзе, Сэмюэл]]
| align=right| 2726


| align=right| [[d:Q75698]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1693
| [[Альфред Нобель]]
| [[:ru:Нобель, Альфред|Нобель, Альфред]]
| align=right| 6214


| align=right| [[d:Q23810]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1694
| [[]]
| [[:ru:Нойс, Роберт|Нойс, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q241735]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1695
| [[]]
| [[:ru:Парсонс, Чарлз Алджернон|Парсонс, Чарлз Алджернон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150910]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1696
| [[]]
| [[:ru:Планкетт, Рой|Планкетт, Рой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q908166]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1697
| [[Вильям Шокли]]
| [[:ru:Шокли, Уильям Брэдфорд|Шокли, Уильям Брэдфорд]]
| align=right| 898


| align=right| [[d:Q163415]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1698
| [[]]
| [[:ru:Шугарт, Алан|Шугарт, Алан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1373431]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1699
| [[]]
| [[:ru:Зингер, Айзек|Зингер, Айзек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312011]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1700
| [[Nikola Tesla]]
| [[:ru:Тесла, Никола|Тесла, Никола]]
| align=right| 6543


| align=right| [[d:Q9036]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1701
| [[]]
| [[:ru:Вольта, Алессандро|Вольта, Алессандро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q680]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1702
| [[Эрнест Волтон]]
| [[:ru:Уолтон, Эрнест|Уолтон, Эрнест]]
| align=right| 1102


| align=right| [[d:Q183631]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1703
| [[Ceyms Watt]]
| [[:ru:Уатт, Джеймс|Уатт, Джеймс]]
| align=right| 2940


| align=right| [[d:Q9041]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1704
| [[]]
| [[:ru:Вебер, Вильгельм Эдуард|Вебер, Вильгельм Эдуард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76707]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1705
| [[]]
| [[:ru:Уитни, Эли|Уитни, Эли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q280930]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1706
| [[Чарлз Томсон Риз Вилсон]]
| [[:ru:Вильсон, Чарлз Томсон Рис|Вильсон, Чарлз Томсон Рис]]
| align=right| 902


| align=right| [[d:Q162900]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1707
| [[]]
| [[:ru:Бернулли, Даниил|Бернулли, Даниил]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122366]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1708
| [[]]
| [[:ru:Бернулли, Якоб|Бернулли, Якоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122392]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1709
| [[]]
| [[:ru:Кавальери, Бонавентура|Кавальери, Бонавентура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214544]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1710
| [[]]
| [[:ru:Д’Аламбер, Жан Лерон|Д’Аламбер, Жан Лерон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153232]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1711
| [[Леонард Эйлер]]
| [[:ru:Эйлер, Леонард|Эйлер, Леонард]]
| align=right| 3015


| align=right| [[d:Q7604]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1712
| [[]]
| [[:ru:Ферма, Пьер|Ферма, Пьер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75655]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1713
| [[Готфрид Лейбниц]]
| [[:ru:Лейбниц, Готфрид Вильгельм|Лейбниц, Готфрид Вильгельм]]
| align=right| 3091


| align=right| [[d:Q9047]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1714
| [[Блез Паскаль]]
| [[:ru:Паскаль, Блез|Паскаль, Блез]]
| align=right| 5826


| align=right| [[d:Q1290]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1715
| [[Нилс Һенрик Абел]]
| [[:ru:Абель, Нильс Хенрик|Абель, Нильс Хенрик]]
| align=right| 1109


| align=right| [[d:Q124115]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1716
| [[Владимир Арнольд]]
| [[:ru:Арнольд, Владимир Игоревич|Арнольд, Владимир Игоревич]]
| align=right| 33573


| align=right| [[d:Q157642]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1717
| [[]]
| [[:ru:Банах, Стефан|Банах, Стефан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180217]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1718
| [[]]
| [[:ru:Барроу, Исаак|Барроу, Исаак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207718]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1719
| [[Дҗордҗ Буль]]
| [[:ru:Буль, Джордж|Буль, Джордж]]
| align=right| 1276


| align=right| [[d:Q134661]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1720
| [[]]
| [[:ru:Кантор, Георг|Кантор, Георг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76420]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1721
| [[]]
| [[:ru:Картан, Эли Жозеф|Картан, Эли Жозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274639]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1722
| [[]]
| [[:ru:Коши, Огюстен Луи|Коши, Огюстен Луи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8814]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1723
| [[]]
| [[:ru:Дедекинд, Рихард|Дедекинд, Рихард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76556]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1724
| [[]]
| [[:ru:Дирихле, Петер Густав Лежён|Дирихле, Петер Густав Лежён]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29193]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1725
| [[]]
| [[:ru:Эйзенштейн, Фердинанд|Эйзенштейн, Фердинанд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q61047]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1726
| [[]]
| [[:ru:Фишер, Роналд|Фишер, Роналд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216723]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1727
| [[Жозеф Фурье]]
| [[:ru:Фурье, Жан-Батист Жозеф|Фурье, Жан-Батист Жозеф]]
| align=right| 11173


| align=right| [[d:Q8772]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1728
| [[Эварист Галуа]]
| [[:ru:Галуа, Эварист|Галуа, Эварист]]
| align=right| 13176


| align=right| [[d:Q7091]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1729
| [[Karl Fridrix Gauss]]
| [[:ru:Гаусс, Карл Фридрих|Гаусс, Карл Фридрих]]
| align=right| 8603


| align=right| [[d:Q6722]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1730
| [[]]
| [[:ru:Гротендик, Александр|Гротендик, Александр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77141]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1731
| [[]]
| [[:ru:Гёдель, Курт|Гёдель, Курт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1732
| [[]]
| [[:ru:Адамар, Жак|Адамар, Жак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164425]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1733
| [[]]
| [[:ru:Гамильтон, Уильям Роуэн|Гамильтон, Уильям Роуэн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11887]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1734
| [[]]
| [[:ru:Харди, Годфри Харолд|Харди, Годфри Харолд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184337]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1735
| [[]]
| [[:ru:Эрмит, Шарль|Эрмит, Шарль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168401]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1736
| [[David Hilbert]]
| [[:ru:Гильберт, Давид|Гильберт, Давид]]
| align=right| 3054


| align=right| [[d:Q41585]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1737
| [[]]
| [[:ru:Якоби, Карл Густав Якоб|Якоби, Карл Густав Якоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76564]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1738
| [[]]
| [[:ru:Клейн, Феликс|Клейн, Феликс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76641]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1739
| [[]]
| [[:ru:Колмогоров, Андрей Николаевич|Колмогоров, Андрей Николаевич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153224]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1740
| [[]]
| [[:ru:Лагранж, Жозеф Луи|Лагранж, Жозеф Луи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80222]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1741
| [[]]
| [[:ru:Лаплас, Пьер-Симон|Лаплас, Пьер-Симон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44481]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1742
| [[Николай Лобачевский]]
| [[:ru:Лобачевский, Николай Иванович|Лобачевский, Николай Иванович]]
| align=right| 4213


| align=right| [[d:Q129199]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1743
| [[]]
| [[:ru:Мандельброт, Бенуа|Мандельброт, Бенуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101740]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1744
| [[]]
| [[:ru:Мопертюи, Пьер Луи де|Мопертюи, Пьер Луи де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164374]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1745
| [[]]
| [[:ru:Монж, Гаспар|Монж, Гаспар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206832]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1746
| [[Джон фон Нейманн]]
| [[:ru:Нейман, Джон фон|Нейман, Джон фон]]
| align=right| 1535


| align=right| [[d:Q17455]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1747
| [[Emmi Nöter]]
| [[:ru:Нётер, Эмми|Нётер, Эмми]]
| align=right| 3408


| align=right| [[d:Q7099]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1748
| [[Григорий Перельман]]
| [[:ru:Перельман, Григорий Яковлевич|Перельман, Григорий Яковлевич]]
| align=right| 25825


| align=right| [[d:Q117346]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1749
| [[]]
| [[:ru:Пуанкаре, Анри|Пуанкаре, Анри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81082]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1750
| [[]]
| [[:ru:Понселе, Жан-Виктор|Понселе, Жан-Виктор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168452]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1751
| [[]]
| [[:ru:Сриниваса Рамануджан|Сриниваса Рамануджан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83163]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1752
| [[]]
| [[:ru:Риман, Бернхард|Риман, Бернхард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42299]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1753
| [[]]
| [[:ru:Саймонс, Джеймс Харрис|Саймонс, Джеймс Харрис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q560847]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1754
| [[Karl Weyerştrass]]
| [[:ru:Вейерштрасс, Карл|Вейерштрасс, Карл]]
| align=right| 1681


| align=right| [[d:Q57103]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1755
| [[Hermann Wayl]]
| [[:ru:Вейль, Герман|Вейль, Герман]]
| align=right| 705


| align=right| [[d:Q71029]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1756
| [[]]
| [[:ru:Атанасов, Джон Винсент|Атанасов, Джон Винсент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q314308]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1757
| [[]]
| [[:ru:Бэббидж, Чарлз|Бэббидж, Чарлз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46633]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1758
| [[Tim Berners-Li]]
| [[:ru:Бернерс-Ли, Тим|Бернерс-Ли, Тим]]
| align=right| 3147


| align=right| [[d:Q80]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1759
| [[]]
| [[:ru:Бриклин, Даниэль|Бриклин, Даниэль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92624]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1760
| [[]]
| [[:ru:Крэй, Сеймур|Крэй, Сеймур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92765]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1761
| [[]]
| [[:ru:Каннингем, Уорд|Каннингем, Уорд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7637]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1762
| [[]]
| [[:ru:Дейкстра, Эдсгер Вибе|Дейкстра, Эдсгер Вибе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8556]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1763
| [[]]
| [[:ru:Энгельбарт, Дуглас|Энгельбарт, Дуглас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92614]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1764
| [[]]
| [[:ru:Холлерит, Герман|Холлерит, Герман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192145]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1765
| [[]]
| [[:ru:Килдалл, Гэри|Килдалл, Гэри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92627]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1766
| [[]]
| [[:ru:Кнут, Дональд Эрвин|Кнут, Дональд Эрвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17457]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1767
| [[Ада Лавлейс]]
| [[:ru:Лавлейс, Ада|Лавлейс, Ада]]
| align=right| 8744


| align=right| [[d:Q7259]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1768
| [[]]
| [[:ru:Ритчи, Деннис|Ритчи, Деннис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45575]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1769
| [[]]
| [[:ru:Столлман, Ричард Мэттью|Столлман, Ричард Мэттью]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7439]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1770
| [[]]
| [[:ru:Торвальдс, Линус|Торвальдс, Линус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34253]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1771
| [[Alan Tyuring]]
| [[:ru:Тьюринг, Алан|Тьюринг, Алан]]
| align=right| 3674


| align=right| [[d:Q7251]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1772
| [[]]
| [[:ru:Вирт, Никлаус|Вирт, Никлаус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92604]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1773
| [[]]
| [[:ru:Возняк, Стив|Возняк, Стив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483382]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1774
| [[]]
| [[:ru:Цузе, Конрад|Цузе, Конрад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60093]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1775
| [[]]
| [[:ru:Аманпур, Кристиан|Аманпур, Кристиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q236939]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1776
| [[]]
| [[:ru:Фиск, Роберт|Фиск, Роберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310900]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1777
| [[]]
| [[:ru:Пилджер, Джон|Пилджер, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q471546]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1778
| [[]]
| [[:ru:Шоури, Арун|Шоури, Арун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3518399]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1779
| [[]]
| [[:ru:Брэдли, Эд|Брэдли, Эд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q766913]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1780
| [[]]
| [[:ru:Брокау, Том|Брокау, Том]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q919527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1781
| [[]]
| [[:ru:Кронкайт, Уолтер|Кронкайт, Уолтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31073]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1782
| [[Хедда Хоппер]]
| [[:ru:Хедда Хоппер|Хедда Хоппер]]
| align=right| 16035


| align=right| [[d:Q271324]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1783
| [[]]
| [[:ru:Маккалоу, Дэвид|Маккалоу, Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q374610]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1784
| [[]]
| [[:ru:Марроу, Эдвард|Марроу, Эдвард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q353935]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1785
| [[]]
| [[:ru:Пулитцер, Джозеф|Пулитцер, Джозеф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173417]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1786
| [[]]
| [[:ru:Разер, Дэн|Разер, Дэн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q733027]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1787
| [[]]
| [[:ru:Ривера, Херальдо|Ривера, Херальдо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1368995]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1788
| [[]]
| [[:ru:Стоссел, Джон|Стоссел, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q579324]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1789
| [[]]
| [[:ru:Салливан, Эд|Салливан, Эд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83807]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1790
| [[]]
| [[:ru:Уоллес, Майк|Уоллес, Майк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q325487]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1791
| [[Барбара Уолтерс]]
| [[:ru:Уолтерс, Барбара|Уолтерс, Барбара]]
| align=right| 22789


| align=right| [[d:Q231417]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1792
| [[]]
| [[:ru:Уинчелл, Уолтер|Уинчелл, Уолтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3097952]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1793
| [[]]
| [[:ru:Вудворд, Боб|Вудворд, Боб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312782]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1794
| [[]]
| [[:ru:Баннистер, Роджер|Баннистер, Роджер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319351]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1795
| [[]]
| [[:ru:Болт, Усэйн|Болт, Усэйн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1189]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1796
| [[]]
| [[:ru:Бимон, Боб|Бимон, Боб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52604]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1797
| [[]]
| [[:ru:Бубка, Сергей Назарович|Бубка, Сергей Назарович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184556]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1798
| [[]]
| [[:ru:Коу, Себастьян|Коу, Себастьян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188502]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1799
| [[]]
| [[:ru:Фосбери, Дик|Фосбери, Дик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310989]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1800
| [[]]
| [[:ru:Хайле Гебреселассие|Хайле Гебреселассие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171500]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1801
| [[]]
| [[:ru:Хайден, Эрик|Хайден, Эрик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q311289]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1802
| [[Стефка Костадинова]]
| [[:ru:Костадинова, Стефка|Костадинова, Стефка]]
| align=right| 10659


| align=right| [[d:Q232008]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1803
| [[]]
| [[:ru:Джойнер-Керси, Джекки|Джойнер-Керси, Джекки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1804
| [[]]
| [[:ru:Джонсон, Рафер|Джонсон, Рафер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q452605]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1805
| [[Елена Исинбаева]]
| [[:ru:Исинбаева, Елена Гаджиевна|Исинбаева, Елена Гаджиевна]]
| align=right| 71754


| align=right| [[d:Q6319]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1806
| [[]]
| [[:ru:Като, Савао|Като, Савао]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1807
| [[]]
| [[:ru:Льюис, Карл|Льюис, Карл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131237]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1808
| [[]]
| [[:ru:Кейно, Кипчоге|Кейно, Кипчоге]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28947]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1809
| [[]]
| [[:ru:Морроу, Бобби|Морроу, Бобби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q345673]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1810
| [[]]
| [[:ru:Мозес, Эдвин|Мозес, Эдвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52620]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1811
| [[]]
| [[:ru:Нурми, Пааво|Нурми, Пааво]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101942]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1812
| [[]]
| [[:ru:Оуэнс, Джесси|Оуэнс, Джесси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52651]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1813
| [[Лилия Подкопаева]]
| [[:ru:Подкопаева, Лилия Александровна|Подкопаева, Лилия Александровна]]
| align=right| 26309


| align=right| [[d:Q237276]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1814
| [[]]
| [[:ru:Рудольф, Вилма|Рудольф, Вилма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31083]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1815
| [[]]
| [[:ru:Захариас, Бейб|Захариас, Бейб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231983]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1816
| [[]]
| [[:ru:Затопек, Эмиль|Затопек, Эмиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52589]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1817
| [[]]
| [[:ru:Килли, Жан-Клод|Килли, Жан-Клод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11485]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1818
| [[]]
| [[:ru:Майер, Херман|Майер, Херман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1956]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1819
| [[]]
| [[:ru:Мозер-Прёль, Аннемари|Мозер-Прёль, Аннемари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9586]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1820
| [[]]
| [[:ru:Стенмарк, Ингемар|Стенмарк, Ингемар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q530]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1821
| [[Линдси Вонн]]
| [[:ru:Вонн, Линдси|Вонн, Линдси]]
| align=right| 7290


| align=right| [[d:Q10068]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1822
| [[]]
| [[:ru:Браун, Джим (игрок в американский футбол)|Браун, Джим (игрок в американский футбол)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q927916]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1823
| [[]]
| [[:ru:Симпсон, О. Джей|Симпсон, О. Джей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44473]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1824
| [[]]
| [[:ru:Райс, Джерри|Райс, Джерри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q505423]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1825
| [[]]
| [[:ru:Линь Дань|Линь Дань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1390341]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1826
| [[]]
| [[:ru:Гаде, Петер|Гаде, Петер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q363540]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1827
| [[]]
| [[:ru:Абдул-Джаббар, Карим|Абдул-Джаббар, Карим]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179051]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1828
| [[]]
| [[:ru:Белов, Сергей Александрович|Белов, Сергей Александрович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q435891]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1829
| [[]]
| [[:ru:Бёрд, Ларри|Бёрд, Ларри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190152]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1830
| [[]]
| [[:ru:Чемберлен, Уилт|Чемберлен, Уилт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182455]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1831
| [[]]
| [[:ru:Данкан, Тим|Данкан, Тим]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193020]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1832
| [[]]
| [[:ru:Джонсон, Мэджик|Джонсон, Мэджик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134183]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1833
| [[]]
| [[:ru:Джордан, Майкл|Джордан, Майкл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41421]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1834
| [[]]
| [[:ru:Петрович, Дражен|Петрович, Дражен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209982]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1835
| [[]]
| [[:ru:Расселл, Билл|Расселл, Билл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q242185]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1836
| [[]]
| [[:ru:Сабонис, Арвидас|Сабонис, Арвидас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q297750]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1837
| [[]]
| [[:ru:Аарон, Хэнк|Аарон, Хэнк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215777]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1838
| [[]]
| [[:ru:Кобб, Тай|Кобб, Тай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q552828]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1839
| [[]]
| [[:ru:Гериг, Лу|Гериг, Лу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q357444]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1840
| [[]]
| [[:ru:Мейс, Уилли|Мейс, Уилли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q561852]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1841
| [[]]
| [[:ru:Робинсон, Джеки|Робинсон, Джеки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221048]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1842
| [[]]
| [[:ru:Рут, Бейб|Рут, Бейб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213812]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1843
| [[]]
| [[:ru:Бьёрндален, Уле-Эйнар|Бьёрндален, Уле-Эйнар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189408]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1844
| [[]]
| [[:ru:Анкетиль, Жак|Анкетиль, Жак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221001]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1845
| [[]]
| [[:ru:Бартали, Джино|Бартали, Джино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155010]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1846
| [[]]
| [[:ru:Коппи, Фаусто|Коппи, Фаусто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219912]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1847
| [[]]
| [[:ru:Ино, Бернар|Ино, Бернар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q109255]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1848
| [[]]
| [[:ru:Индурайн, Мигель|Индурайн, Мигель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105542]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1849
| [[]]
| [[:ru:Меркс, Эдди|Меркс, Эдди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103756]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1850
| [[Мөхәммәт Али]]
| [[:ru:Али, Мухаммед|Али, Мухаммед]]
| align=right| 3189


| align=right| [[d:Q36107]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1851
| [[]]
| [[:ru:Армстронг, Генри (боксёр)|Армстронг, Генри (боксёр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q734339]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1852
| [[]]
| [[:ru:Демпси, Джек|Демпси, Джек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313686]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1853
| [[]]
| [[:ru:Марчиано, Рокки|Марчиано, Рокки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1854
| [[]]
| [[:ru:Луис, Джо|Луис, Джо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273206]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1855
| [[]]
| [[:ru:Юханссон, Ингемар|Юханссон, Ингемар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335872]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1856
| [[]]
| [[:ru:Робинсон, Шугар Рэй|Робинсон, Шугар Рэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316706]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1857
| [[]]
| [[:ru:Леонард, Шугар Рэй|Леонард, Шугар Рэй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335798]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1858
| [[Роберт Фишер]]
| [[:ru:Фишер, Роберт Джеймс|Фишер, Роберт Джеймс]]
| align=right| 20271


| align=right| [[d:Q41314]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1859
| [[Гарри Каспаров]]
| [[:ru:Каспаров, Гарри Кимович|Каспаров, Гарри Кимович]]
| align=right| 22498


| align=right| [[d:Q28614]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1860
| [[]]
| [[:ru:Брэдмен, Дональд|Брэдмен, Дональд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313591]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1861
| [[]]
| [[:ru:Грейс, Уильям Гилберт|Грейс, Уильям Гилберт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q616068]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1862
| [[]]
| [[:ru:Тендулкар, Сачин|Тендулкар, Сачин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9488]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1863
| [[]]
| [[:ru:Климке, Райнер|Климке, Райнер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q467676]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1864
| [[]]
| [[:ru:Аймар, Лусиана|Аймар, Лусиана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271360]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1865
| [[]]
| [[:ru:Чанд, Дхиан|Чанд, Дхиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q381138]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1866
| [[]]
| [[:ru:Казинс, Робин|Казинс, Робин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2159796]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1867
| [[]]
| [[:ru:Хэмилтон, Скотт|Хэмилтон, Скотт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q729950]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1868
| [[Соня Хени]]
| [[:ru:Хени, Соня|Хени, Соня]]
| align=right| 12848


| align=right| [[d:Q204205]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1869
| [[]]
| [[:ru:Кван, Мишель|Кван, Мишель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235254]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1870
| [[Тара Липински]]
| [[:ru:Липински, Тара|Липински, Тара]]
| align=right| 6618


| align=right| [[d:Q232999]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1871
| [[]]
| [[:ru:Паульсен, Аксель|Паульсен, Аксель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28943]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1872
| [[Ирина Роднина]]
| [[:ru:Роднина, Ирина Константиновна|Роднина, Ирина Константиновна]]
| align=right| 52314


| align=right| [[d:Q233812]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1873
| [[]]
| [[:ru:Хоган, Бен|Хоган, Бен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q365626]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1874
| [[]]
| [[:ru:Джонс, Бобби (гольфист)|Джонс, Бобби (гольфист)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q437526]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1875
| [[]]
| [[:ru:Никлаус, Джек|Никлаус, Джек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9424]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1876
| [[]]
| [[:ru:Палмер, Арнольд|Палмер, Арнольд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9434]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1877
| [[]]
| [[:ru:Плейер, Гари|Плейер, Гари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q469721]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1878
| [[]]
| [[:ru:Сёренстам, Анника|Сёренстам, Анника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232711]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1879
| [[]]
| [[:ru:Тревино, Ли|Тревино, Ли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q950128]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1880
| [[]]
| [[:ru:Вудс, Тайгер|Вудс, Тайгер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10993]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1881
| [[]]
| [[:ru:Комэнеч, Надя|Комэнеч, Надя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33228]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1882
| [[Ольга Корбут]]
| [[:ru:Корбут, Ольга Валентиновна|Корбут, Ольга Валентиновна]]
| align=right| 6544


| align=right| [[d:Q221575]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1883
| [[Лариса Латынина]]
| [[:ru:Латынина, Лариса Семёновна|Латынина, Лариса Семёновна]]
| align=right| 25022


| align=right| [[d:Q22102]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1884
| [[]]
| [[:ru:Ли Нин|Ли Нин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q314032]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1885
| [[]]
| [[:ru:Щербо, Виталий Венедиктович|Щербо, Виталий Венедиктович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q299095]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1886
| [[Людмила Турищева]]
| [[:ru:Турищева, Людмила Ивановна|Турищева, Людмила Ивановна]]
| align=right| 9924


| align=right| [[d:Q231516]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1887
| [[]]
| [[:ru:Турчин, Игорь Евдокимович|Турчин, Игорь Евдокимович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4466509]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1888
| [[]]
| [[:ru:Гретцки, Уэйн|Гретцки, Уэйн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209518]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1889
| [[]]
| [[:ru:Харламов, Валерий Борисович|Харламов, Валерий Борисович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q380267]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1890
| [[]]
| [[:ru:Хоу, Горди|Хоу, Горди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q358519]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1891
| [[]]
| [[:ru:Халл, Бобби|Халл, Бобби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q456688]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1892
| [[]]
| [[:ru:Лемьё, Марио|Лемьё, Марио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316249]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1893
| [[]]
| [[:ru:Макаров, Сергей Михайлович|Макаров, Сергей Михайлович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q505412]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1894
| [[]]
| [[:ru:Орр, Бобби|Орр, Бобби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q348017]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1895
| [[]]
| [[:ru:Ришар, Морис|Ришар, Морис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q325138]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1896
| [[]]
| [[:ru:Третьяк, Владислав Александрович|Третьяк, Владислав Александрович]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316864]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1897
| [[]]
| [[:ru:Андретти, Марио|Андретти, Марио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171312]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1898
| [[]]
| [[:ru:Фанхио, Хуан Мануэль|Фанхио, Хуан Мануэль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2069]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1899
| [[]]
| [[:ru:Прост, Ален|Прост, Ален]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10494]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1900
| [[]]
| [[:ru:Шумахер, Михаэль|Шумахер, Михаэль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9671]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1901
| [[]]
| [[:ru:Сенна, Айртон|Сенна, Айртон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10490]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1902
| [[]]
| [[:ru:Стюарт, Джеки|Стюарт, Джеки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1903
| [[]]
| [[:ru:Дели, Бьёрн|Дели, Бьёрн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217505]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1904
| [[]]
| [[:ru:Нюкянен, Матти|Нюкянен, Матти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16849]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1905
| [[]]
| [[:ru:Эйнсли, Бен|Эйнсли, Бен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q449073]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1906
| [[]]
| [[:ru:Эльвстрём, Пауль|Эльвстрём, Пауль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50893]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1907
| [[]]
| [[:ru:Беккенбауэр, Франц|Беккенбауэр, Франц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4457]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1908
| [[]]
| [[:ru:Бекхэм, Дэвид|Бекхэм, Дэвид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10520]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1909
| [[Canluici Buffon]]
| [[:ru:Буффон, Джанлуиджи|Буффон, Джанлуиджи]]
| align=right| 2680


| align=right| [[d:Q68060]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1910
| [[]]
| [[:ru:Касильяс, Икер|Касильяс, Икер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11584]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1911
| [[]]
| [[:ru:Чарльтон, Бобби|Чарльтон, Бобби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171583]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1912
| [[Yohan Kroyf]]
| [[:ru:Кройф, Йохан|Кройф, Йохан]]
| align=right| 3522


| align=right| [[d:Q17163]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1913
| [[]]
| [[:ru:Ди Стефано, Альфредо|Ди Стефано, Альфредо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164546]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1914
| [[]]
| [[:ru:Эйсебио|Эйсебио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162043]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1915
| [[Алекс Фергюсон]]
| [[:ru:Фергюсон, Алекс|Фергюсон, Алекс]]
| align=right| 4682


| align=right| [[d:Q44980]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1916
| [[]]
| [[:ru:Гарринча|Гарринча]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180642]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1917
| [[Мия Хэмм]]
| [[:ru:Хэмм, Мия|Хэмм, Мия]]
| align=right| 69525


| align=right| [[d:Q222086]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1918
| [[]]
| [[:ru:Марадона, Диего Армандо|Марадона, Диего Армандо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17515]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1919
| [[Лионель Месси]]
| [[:ru:Месси, Лионель|Месси, Лионель]]
| align=right| 7803


| align=right| [[d:Q615]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1920
| [[]]
| [[:ru:Мюллер, Герд|Мюллер, Герд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43744]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1921
| [[]]
| [[:ru:Платини, Мишель|Платини, Мишель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4261]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1922
| [[]]
| [[:ru:Пушкаш, Ференц|Пушкаш, Ференц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q482931]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1923
| [[]]
| [[:ru:Роналдо|Роналдо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q529207]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1924
| [[Криштиану Роналду]]
| [[:ru:Криштиану Роналду|Криштиану Роналду]]
| align=right| 4204


| align=right| [[d:Q11571]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1925
| [[Pele]]
| [[:ru:Пеле|Пеле]]
| align=right| 3095


| align=right| [[d:Q12897]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1926
| [[]]
| [[:ru:Ван Бастен, Марко|Ван Бастен, Марко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483629]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1927
| [[Lev Yaşin]]
| [[:ru:Яшин, Лев Иванович|Яшин, Лев Иванович]]
| align=right| 4601


| align=right| [[d:Q167828]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1928
| [[Зинедин Зидан]]
| [[:ru:Зидан, Зинедин|Зидан, Зинедин]]
| align=right| 8996


| align=right| [[d:Q1835]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1929
| [[]]
| [[:ru:Блэйр, Бонни|Блэйр, Бонни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1930
| [[]]
| [[:ru:Косс, Юхан-Улаф|Косс, Юхан-Улаф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318403]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1931
| [[]]
| [[:ru:Торп, Джим|Торп, Джим]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221482]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1932
| [[]]
| [[:ru:Спитц, Марк|Спитц, Марк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180748]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1933
| [[]]
| [[:ru:Фелпс, Майкл|Фелпс, Майкл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39562]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1934
| [[]]
| [[:ru:Луганис, Грег|Луганис, Грег]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q311332]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1935
| [[]]
| [[:ru:Вальднер, Ян-Уве|Вальднер, Ян-Уве]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q345360]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1936
| [[]]
| [[:ru:Балич, Ивано|Балич, Ивано]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q310526]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1937
| [[]]
| [[:ru:Андерсен, Аня|Андерсен, Аня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q265646]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1938
| [[]]
| [[:ru:Агасси, Андре|Агасси, Андре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7407]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1939
| [[]]
| [[:ru:Борг, Бьорн|Борг, Бьорн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104506]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1940
| [[]]
| [[:ru:Корт, Маргарет|Корт, Маргарет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202342]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1941
| [[]]
| [[:ru:Эверт, Крис|Эверт, Крис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14286]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1942
| [[Rocer Federer]]
| [[:ru:Федерер, Роджер|Федерер, Роджер]]
| align=right| 1821


| align=right| [[d:Q1426]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1943
| [[Novak Cokoviç]]
| [[:ru:Джокович, Новак|Джокович, Новак]]
| align=right| 3504


| align=right| [[d:Q5812]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1944
| [[]]
| [[:ru:Граф, Штеффи|Граф, Штеффи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11662]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1945
| [[]]
| [[:ru:Кинг, Билли Джин|Кинг, Билли Джин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1946
| [[]]
| [[:ru:Лейвер, Род|Лейвер, Род]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105550]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1947
| [[]]
| [[:ru:Ленглен, Сюзанн|Ленглен, Сюзанн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232831]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1948
| [[]]
| [[:ru:Макинрой, Джон|Макинрой, Джон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16474]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1949
| [[Rafael Nadal]]
| [[:ru:Надаль, Рафаэль|Надаль, Рафаэль]]
| align=right| 1645


| align=right| [[d:Q10132]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1950
| [[Мартина Навратилова]]
| [[:ru:Навратилова, Мартина|Навратилова, Мартина]]
| align=right| 12310


| align=right| [[d:Q54545]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1951
| [[]]
| [[:ru:Сампрас, Пит|Сампрас, Пит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9446]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1952
| [[]]
| [[:ru:Тилден, Билл|Тилден, Билл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1953
| [[]]
| [[:ru:Уильямс, Серена|Уильямс, Серена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11459]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1954
| [[]]
| [[:ru:Кирай, Карч|Кирай, Карч]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472336]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1955
| [[Yozef Blatter]]
| [[:ru:Блаттер, Йозеф|Блаттер, Йозеф]]
| align=right| 2396


| align=right| [[d:Q483437]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1956
| [[]]
| [[:ru:Кубертен, Пьер де|Кубертен, Пьер де]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82984]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1957
| [[]]
| [[:ru:Самаранч, Хуан Антонио|Самаранч, Хуан Антонио]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171166]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1958
| [[]]
| [[:ru:Ахилл|Ахилл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41746]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1959
| [[]]
| [[:ru:Эней|Эней]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82732]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1960
| [[]]
| [[:ru:Агамемнон|Агамемнон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128176]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1961
| [[Андромеда (мифология)]]
| [[:ru:Андромеда (мифология)|Андромеда (мифология)]]
| align=right| 6220


| align=right| [[d:Q161582]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1962
| [[]]
| [[:ru:Аргонавты|Аргонавты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165510]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1963
| [[]]
| [[:ru:Король Артур|Король Артур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45792]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1964
| [[Атлант]]
| [[:ru:Атлант|Атлант]]
| align=right| 720


| align=right| [[d:Q130818]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1965
| [[]]
| [[:ru:Беовульф|Беовульф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48328]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1966
| [[]]
| [[:ru:Диоскуры|Диоскуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190103]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1967
| [[]]
| [[:ru:Циклопы|Циклопы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128430]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1968
| [[]]
| [[:ru:Цербер|Цербер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83496]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1969
| [[]]
| [[:ru:Грендель|Грендель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29372]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1970
| [[]]
| [[:ru:Гензель и Гретель|Гензель и Гретель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11829]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1971
| [[Геракл]]
| [[:ru:Геракл|Геракл]]
| align=right| 3799


| align=right| [[d:Q122248]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1972
| [[]]
| [[:ru:Ясон|Ясон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176758]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1973
| [[Электра]]
| [[:ru:Электра|Электра]]
| align=right| 55832


| align=right| [[d:Q131651]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1974
| [[]]
| [[:ru:Европа (мифология)|Европа (мифология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165170]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1975
| [[]]
| [[:ru:Ганимед|Ганимед]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131588]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1976
| [[Елена Прекрасная]]
| [[:ru:Елена Прекрасная|Елена Прекрасная]]
| align=right| 50408


| align=right| [[d:Q164061]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1977
| [[Медея]]
| [[:ru:Медея|Медея]]
| align=right| 38011


| align=right| [[d:Q174278]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1978
| [[Медуза Горгона]]
| [[:ru:Горгона Медуза|Горгона Медуза]]
| align=right| 4176


| align=right| [[d:Q160730]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1979
| [[]]
| [[:ru:Одиссей|Одиссей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47231]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1980
| [[]]
| [[:ru:Эдип|Эдип]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130890]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1981
| [[Орион (мифология)]]
| [[:ru:Орион (мифология)|Орион (мифология)]]
| align=right| 1009


| align=right| [[d:Q201261]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1982
| [[]]
| [[:ru:Персей|Персей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130832]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1983
| [[]]
| [[:ru:Питер Пэн|Питер Пэн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107190]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1984
| [[]]
| [[:ru:Роланд|Роланд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207535]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1985
| [[]]
| [[:ru:Сфинкс|Сфинкс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151480]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1986
| [[Сиреналар]]
| [[:ru:Сирены|Сирены]]
| align=right| 14496


| align=right| [[d:Q150986]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1987
| [[Бэтмен]]
| [[:ru:Бэтмен|Бэтмен]]
| align=right| 2483


| align=right| [[d:Q2695156]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1988
| [[Микки Маус]]
| [[:ru:Микки Маус|Микки Маус]]
| align=right| 3848


| align=right| [[d:Q11934]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1989
| [[]]
| [[:ru:Белоснежка|Белоснежка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11831]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1990
| [[Супермен]]
| [[:ru:Супермен|Супермен]]
| align=right| 1092


| align=right| [[d:Q79015]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1991
| [[]]
| [[:ru:Приключения Тинтина|Приключения Тинтина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q744536]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1992
| [[]]
| [[:ru:Баба-яга|Баба-яга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187002]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1993
| [[]]
| [[:ru:Санта-Клаус|Санта-Клаус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q315796]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1994
| [[]]
| [[:ru:Аладдин|Аладдин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15605357]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1995
| [[]]
| [[:ru:Серия книг о Джеймсе Бонде|Серия книг о Джеймсе Бонде]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1996
| [[Калпаклы мәче]]
| [[:ru:Кот в шляпе|Кот в шляпе]]
| align=right| 17308


| align=right| [[d:Q973053]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1997
| [[]]
| [[:ru:Дракула|Дракула]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3266236]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1998
| [[Шерлок Холмс]]
| [[:ru:Шерлок Холмс|Шерлок Холмс]]
| align=right| 1800


| align=right| [[d:Q4653]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1999
| [[]]
| [[:ru:Тарзан|Тарзан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170241]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 2000
| [[]]
| [[:ru:Три мушкетёра|Три мушкетёра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q140527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 2001
| [[]]
| [[:ru:Супергерой|Супергерой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188784]]
|

|}</text>
      <sha1>fy604mc72a6leabz7pson54czfci9gx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Тарих</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390347</id>
    <revision>
      <id>5840295</id>
      <parentid>5839976</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149200" sha1="k7lwfxkyu5v1qfjp1uo6svvu5ua8zrh" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 606 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 121 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 37 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 36 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1
| [[Тарих]]
| [[:ru:История|История]]
| align=right| 9056
| align=right| [[d:Q309]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 2
| [[Цивилизация]]
| [[:ru:Цивилизация|Цивилизация]]
| align=right| 4769


| align=right| [[d:Q8432]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 3
| [[]]
| [[:ru:История Земли|История Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156312]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 4
| [[Дөнья тарихы]]
| [[:ru:Всемирная история|Всемирная история]]
| align=right| 73621


| align=right| [[d:Q200325]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Архив|Архив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166118]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 6
| [[Биография]]
| [[:ru:Биография|Биография]]
| align=right| 2126


| align=right| [[d:Q36279]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 7
| [[Kirmän]]
| [[:ru:Замок (строение)|Замок (строение)]]
| align=right| 3515


| align=right| [[d:Q23413]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Сословие|Сословие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q657326]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Буржуазия|Буржуазия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52090]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 10
| [[Дворяннар]]
| [[:ru:Дворянство|Дворянство]]
| align=right| 8988


| align=right| [[d:Q134737]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Император|Император]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39018]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Феодализм|Феодализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37739]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 13
| [[Граф (титул)]]
| [[:ru:Граф (титул)|Граф (титул)]]
| align=right| 2195


| align=right| [[d:Q28989]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 14
| [[]]
| [[:ru:Десятина|Десятина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184664]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Археология|Археология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23498]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 16
| [[Arxeologik mädäniät]]
| [[:ru:Археологическая культура|Археологическая культура]]
| align=right| 1249


| align=right| [[d:Q465299]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Археогенетика|Археогенетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q636489]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Хронология|Хронология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130788]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Дипломатика|Дипломатика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q378426]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[]]
| [[:ru:Эпиграфика|Эпиграфика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181260]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 21
| [[]]
| [[:ru:Генеалогия|Генеалогия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47307]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Геральдика|Геральдика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18336]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 23
| [[Илтамга]]
| [[:ru:Герб|Герб]]
| align=right| 9100


| align=right| [[d:Q14659]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 24
| [[Тарихнамә]]
| [[:ru:Историография|Историография]]
| align=right| 40548


| align=right| [[d:Q50675]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Теория заговора|Теория заговора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159535]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Нумизматика|Нумизматика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q631286]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Палеография|Палеография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179957]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Филателия|Филателия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131026]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Философия истории|Философия истории]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190721]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 30
| [[]]
| [[:ru:История науки|История науки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201486]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:История сельского хозяйства|История сельского хозяйства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q952080]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:История астрономии|История астрономии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50056]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 33
| [[]]
| [[:ru:История авиации|История авиации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q471043]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 34
| [[]]
| [[:ru:История биологии|История биологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q746656]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 35
| [[]]
| [[:ru:История химии|История химии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q501353]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 36
| [[]]
| [[:ru:История географии|История географии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q911070]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:История геологии|История геологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1779809]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:История физики|История физики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212881]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Математика тарихы]]
| [[:ru:История математики|История математики]]
| align=right| 2377


| align=right| [[d:Q185264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:История экономических учений|История экономических учений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q268194]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 41
| [[]]
| [[:ru:История лингвистики|История лингвистики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1478235]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:История психологии|История психологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q261215]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 43
| [[]]
| [[:ru:История социологии|История социологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q932233]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:История технологии|История технологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q465352]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 45
| [[Медицина тарихы]]
| [[:ru:История медицины|История медицины]]
| align=right| 10878


| align=right| [[d:Q380274]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 46
| [[]]
| [[:ru:История вычислительной техники|История вычислительной техники]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186148]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 47
| [[]]
| [[:ru:История письменности|История письменности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1340267]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 48
| [[]]
| [[:ru:Искусствоведение|Искусствоведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50637]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:История искусств|История искусств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50641]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 50
| [[]]
| [[:ru:История культуры|История культуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q858517]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 51
| [[]]
| [[:ru:История архитектуры|История архитектуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8180985]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:История кинематографа|История кинематографа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107478]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 53
| [[]]
| [[:ru:История государства и права|История государства и права]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q680004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:История литературы|История литературы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6497044]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 55
| [[]]
| [[:ru:Военная история|Военная история]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192781]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 56
| [[]]
| [[:ru:История музыки|История музыки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q846047]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:История философии|История философии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27654]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:История религий|История религий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q846742]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:История буддизма|История буддизма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q464200]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:История еврейского народа|История еврейского народа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q961603]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:История христианства|История христианства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235329]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 62
| [[]]
| [[:ru:История индуизма|История индуизма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1192933]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:История ислама|История ислама]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q642379]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:История Африки|История Африки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q149813]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 65
| [[]]
| [[:ru:История Америки|История Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q690256]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 66
| [[]]
| [[:ru:История Северной Америки|История Северной Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q149527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:История Южной Америки|История Южной Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q912852]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:История Антарктики|История Антарктики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q722537]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 69
| [[]]
| [[:ru:История Азии|История Азии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q627531]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:История Европы|История Европы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7787]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:История Океании|История Океании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q149509]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 72
| [[]]
| [[:ru:История Центральной Америки|История Центральной Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1202140]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 73
| [[]]
| [[:ru:История Карибского региона|История Карибского региона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q457898]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:История Балкан|История Балкан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1266338]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 75
| [[]]
| [[:ru:История Ближнего Востока|История Ближнего Востока]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51615]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:История Скандинавии|История Скандинавии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q568251]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 77
| [[Мисыр тарихы]]
| [[:ru:История Египта|История Египта]]
| align=right| 27549


| align=right| [[d:Q185301]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:История Эритреи|История Эритреи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1435211]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 79
| [[Хәбәшстан тарихы]]
| [[:ru:История Эфиопии|История Эфиопии]]
| align=right| 16422


| align=right| [[d:Q273595]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:История Ганы|История Ганы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q524656]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 81
| [[]]
| [[:ru:История Ливии|История Ливии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28907]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:История Мадагаскара|История Мадагаскара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q769743]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:История Марокко|История Марокко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472658]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:История Нигерии|История Нигерии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1435215]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:История Сенегала|История Сенегала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1151513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:История Сьерра-Леоне|История Сьерра-Леоне]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1477561]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 87
| [[]]
| [[:ru:История Сомали|История Сомали]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10862295]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:История Южно-Африканской Республики|История Южно-Африканской Республики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217184]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:История Судана|История Судана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q246643]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:История Аргентины|История Аргентины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243976]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 91
| [[]]
| [[:ru:История Боливии|История Боливии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q876412]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:История Бразилии|История Бразилии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211967]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:История Канады|История Канады]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2945]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 94
| [[]]
| [[:ru:История Чили|История Чили]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472967]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:История Колумбии|История Колумбии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1044401]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:История Кубы|История Кубы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q473130]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:История Эквадора|История Эквадора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q926416]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:История Гайаны|История Гайаны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1516437]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:История Республики Гаити|История Республики Гаити]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q846445]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:История Мексики|История Мексики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212763]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:История Парагвая|История Парагвая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1121772]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 102
| [[Перу тарихы]]
| [[:ru:История Перу|История Перу]]
| align=right| 6818


| align=right| [[d:Q316648]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:История США|История США]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131110]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:История Венесуэлы|История Венесуэлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8914]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:История Афганистана|История Афганистана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188872]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:История Азербайджана|История Азербайджана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188328]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:История Бангладеш|История Бангладеш]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q839809]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:История Бутана|История Бутана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q956615]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:История Мьянмы|История Мьянмы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216841]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 110
| [[]]
| [[:ru:История Камбоджи|История Камбоджи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q675630]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:История Китая|История Китая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82972]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 112
| [[Һиндстан тарихы]]
| [[:ru:История Индии|История Индии]]
| align=right| 9939


| align=right| [[d:Q133136]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:История Индонезии|История Индонезии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q331596]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:История Израиля|История Израиля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2696109]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:История Ирака|История Ирака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q695980]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 116
| [[Borınğı İran]]
| [[:ru:История Ирана|История Ирана]]
| align=right| 618


| align=right| [[d:Q28926]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 117
| [[]]
| [[:ru:История Японии|История Японии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130436]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:История Кореи|История Кореи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q713414]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 119
| [[]]
| [[:ru:История Ливана|История Ливана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234541]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 120
| [[]]
| [[:ru:История Малайзии|История Малайзии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1064598]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 121
| [[]]
| [[:ru:История Монголии|История Монголии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q768502]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:История Непала|История Непала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1648546]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 123
| [[]]
| [[:ru:История Пакистана|История Пакистана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q726994]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:История Палестины|История Палестины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q556079]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 125
| [[]]
| [[:ru:История Филиппин|История Филиппин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q830399]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 126
| [[]]
| [[:ru:История Саудовской Аравии|История Саудовской Аравии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q559915]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:История Сингапура|История Сингапура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1969320]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:История Шри-Ланки|История Шри-Ланки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1584837]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:История Сирии|История Сирии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q943676]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:История Тайваня|История Тайваня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q378008]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 131
| [[]]
| [[:ru:История Таиланда|История Таиланда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379391]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 132
| [[Тибет тарихы]]
| [[:ru:История Тибета|История Тибета]]
| align=right| 51388


| align=right| [[d:Q521263]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 133
| [[Төркия тарихы]]
| [[:ru:История Турции|История Турции]]
| align=right| 4140


| align=right| [[d:Q190876]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:История Вьетнама|История Вьетнама]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212913]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:История Йемена|История Йемена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q900498]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:История Албании|История Албании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213833]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 137
| [[]]
| [[:ru:История Армении|История Армении]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193688]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:История Австрии|История Австрии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187830]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 139
| [[]]
| [[:ru:История Бельгии|История Бельгии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205317]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:История Болгарии|История Болгарии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7800]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:История Хорватии|История Хорватии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210726]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:История Дании|История Дании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204680]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:История Англии|История Англии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11755949]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:История Эстонии|История Эстонии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q949423]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 145
| [[]]
| [[:ru:История Финляндии|История Финляндии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202808]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:История Франции|История Франции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7778]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:История Грузии|История Грузии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q238246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:История Германии|История Германии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122131]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:История Греции|История Греции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7794]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:История Венгрии|История Венгрии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199960]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:История Исландии|История Исландии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151128]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:История Республики Ирландия|История Республики Ирландия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1403781]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:История Италии|История Италии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7791]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:История Латвии|История Латвии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209655]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:История Литвы|История Литвы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215063]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:История Мальты|История Мальты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243842]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 157
| [[Нидерландлар тарихы]]
| [[:ru:История Нидерландов|История Нидерландов]]
| align=right| 4491


| align=right| [[d:Q238533]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:История Норвегии|История Норвегии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210725]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:История Польши|История Польши]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199569]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 160
| [[]]
| [[:ru:История Португалии|История Португалии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7790]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:История Румынии|История Румынии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216672]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:История России|История России]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161414]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 163
| [[Шотландия тарихы]]
| [[:ru:История Шотландии|История Шотландии]]
| align=right| 7824


| align=right| [[d:Q471148]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:История Сербии|История Сербии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223195]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:История Испании|История Испании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7781]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:История Швеции|История Швеции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201350]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:История Швейцарии|История Швейцарии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208761]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:История Украины|История Украины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210701]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 169
| [[]]
| [[:ru:История Великобритании|История Великобритании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q113162]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:История Уэльса|История Уэльса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1063608]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:История Австралии|История Австралии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174825]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:История Новой Зеландии|История Новой Зеландии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q672551]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 173
| [[Таш дәвере]]
| [[:ru:Каменный век|Каменный век]]
| align=right| 1951


| align=right| [[d:Q11759]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 174
| [[Бронза гасыр]]
| [[:ru:Бронзовый век|Бронзовый век]]
| align=right| 21574


| align=right| [[d:Q11761]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 175
| [[Тимер гасыр]]
| [[:ru:Железный век|Железный век]]
| align=right| 4409


| align=right| [[d:Q11764]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Медный век|Медный век]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130253]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 177
| [[Борынгы дөнья]]
| [[:ru:Древний мир|Древний мир]]
| align=right| 1250


| align=right| [[d:Q41493]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 178
| [[]]
| [[:ru:Античность|Античность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q486761]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[]]
| [[:ru:Поздняя античность|Поздняя античность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217050]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Эллинизм|Эллинизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q428995]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Доисторический период|Доисторический период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11756]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Австралопитеки|Австралопитеки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103237]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 183
| [[Кроманьон кешесе]]
| [[:ru:Кроманьонец|Кроманьонец]]
| align=right| 1334


| align=right| [[d:Q179234]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Питекантроп|Питекантроп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192993]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Синантроп|Синантроп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45931]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Человек прямоходящий|Человек прямоходящий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Антропогенез|Антропогенез]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83944]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 188
| [[]]
| [[:ru:Денисовский человек|Денисовский человек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151055]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 189
| [[Neandertal]]
| [[:ru:Неандерталец|Неандерталец]]
| align=right| 1054


| align=right| [[d:Q40171]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[]]
| [[:ru:Парантропы|Парантропы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q111463]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Ранние миграции человека|Ранние миграции человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q858288]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 192
| [[Палеолит]]
| [[:ru:Палеолит|Палеолит]]
| align=right| 1557


| align=right| [[d:Q40203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Ранний палеолит|Ранний палеолит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7463501]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Средний палеолит|Средний палеолит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q626270]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Поздний палеолит|Поздний палеолит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q479505]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 196
| [[Мезолит]]
| [[:ru:Мезолит|Мезолит]]
| align=right| 2945


| align=right| [[d:Q44155]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Неолитическая революция|Неолитическая революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180548]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 198
| [[Yaña taş ğasır]]
| [[:ru:Неолит|Неолит]]
| align=right| 2075


| align=right| [[d:Q36422]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Колыбель цивилизации|Колыбель цивилизации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1207629]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Освоение огня древними людьми|Освоение огня древними людьми]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q912205]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 201
| [[Борынгы Мисыр]]
| [[:ru:Древний Египет|Древний Египет]]
| align=right| 20737


| align=right| [[d:Q11768]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Негада III|Негада III]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q721840]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 203
| [[]]
| [[:ru:Фараон|Фараон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37110]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 204
| [[]]
| [[:ru:Эллинистический Египет|Эллинистический Египет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2320005]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Фивы (Египет)|Фивы (Египет)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Мемфис (Египет)|Мемфис (Египет)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5715]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Древнее царство|Древнее царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177819]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Среднее царство|Среднее царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191324]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Новое царство|Новое царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180568]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Долина Царей|Долина Царей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133423]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Нок (культура)|Нок (культура)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q927291]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Нубия|Нубия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q135028]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Куш (царство)|Куш (царство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q241790]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Мероэ|Мероэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5780]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Аксумское царство|Аксумское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q139377]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Карфаген (государство)|Карфаген (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2429397]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Карфаген (город)|Карфаген (город)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6343]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Пунические войны|Пунические войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124988]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Пунт|Пунт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q282350]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Андские цивилизации|Андские цивилизации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3122657]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Чавинская культура|Чавинская культура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13341477]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 222
| [[]]
| [[:ru:Норте-Чико (культура)|Норте-Чико (культура)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153836]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Мезоамерика|Мезоамерика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13703]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 224
| [[Майя (цивилизация)]]
| [[:ru:Майя (цивилизация)|Майя (цивилизация)]]
| align=right| 50320


| align=right| [[d:Q28567]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Палеоиндейцы|Палеоиндейцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q888099]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Теотиуакан|Теотиуакан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172613]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Ольмеки|Ольмеки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q135364]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Заселение Америки|Заселение Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13925462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Сапотекская цивилизация|Сапотекская цивилизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844750]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 230
| [[Böyek yefäk yulı]]
| [[:ru:Великий шёлковый путь|Великий шёлковый путь]]
| align=right| 2924


| align=right| [[d:Q36288]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 231
| [[Axämenid Däwläte]]
| [[:ru:Держава Ахеменидов|Держава Ахеменидов]]
| align=right| 18922


| align=right| [[d:Q389688]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Атропатена|Атропатена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q260437]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 233
| [[Balxar ile]]
| [[:ru:Бактрия|Бактрия]]
| align=right| 3302


| align=right| [[d:Q132646]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 234
| [[Qawqaz Albaniäse]]
| [[:ru:Кавказская Албания|Кавказская Албания]]
| align=right| 6228


| align=right| [[d:Q177076]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Иберия (царство)|Иберия (царство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19083]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Элам|Элам]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128904]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Сузы|Сузы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180773]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Мидийцы|Мидийцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8735]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 239
| [[Парфия патшалыгы]]
| [[:ru:Парфянское царство|Парфянское царство]]
| align=right| 29319


| align=right| [[d:Q1986139]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 240
| [[Персеполис]]
| [[:ru:Персеполь|Персеполь]]
| align=right| 12513


| align=right| [[d:Q129072]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Римско-персидские войны|Римско-персидские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q500409]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 242
| [[Saqlar]]
| [[:ru:Саки (племена)|Саки (племена)]]
| align=right| 4137


| align=right| [[d:Q673001]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 243
| [[Сасанидлар дәүләте]]
| [[:ru:Государство Сасанидов|Государство Сасанидов]]
| align=right| 27196


| align=right| [[d:Q83891]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 244
| [[Согдиана]]
| [[:ru:Согдиана|Согдиана]]
| align=right| 22683


| align=right| [[d:Q486244]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 245
| [[]]
| [[:ru:Тохары|Тохары]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192858]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Кочосон|Кочосон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28405]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 247
| [[]]
| [[:ru:Период Дзёмон|Период Дзёмон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52824]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 248
| [[]]
| [[:ru:Шан (династия)|Шан (династия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128938]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Период Вёсен и Осеней|Период Вёсен и Осеней]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185047]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 250
| [[Koreyaneñ öç patşalığı]]
| [[:ru:Три корейских государства|Три корейских государства]]
| align=right| 3001


| align=right| [[d:Q165292]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Период Сражающихся царств|Период Сражающихся царств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185063]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Чжоу|Чжоу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35216]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Период Яёй|Период Яёй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207858]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Три властителя и пять императоров|Три властителя и пять императоров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201727]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 255
| [[Хунну]]
| [[:ru:Хунну|Хунну]]
| align=right| 16416


| align=right| [[d:Q188836]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Чола (государство)|Чола (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151148]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Государство Гуптов|Государство Гуптов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11774]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Индская цивилизация|Индская цивилизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42534]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Мохенджо-Даро|Мохенджо-Даро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5725]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Индо-греческое царство|Индо-греческое царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215643]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Индо-скифское царство|Индо-скифское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q240123]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Кушанское царство|Кушанское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25979]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Магадха|Магадха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234009]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 264
| [[Maurya imperiäse]]
| [[:ru:Империя Маурьев|Империя Маурьев]]
| align=right| 4160


| align=right| [[d:Q62943]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 265
| [[]]
| [[:ru:Сатавахана|Сатавахана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5257]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 266
| [[Веда цивилизациясе]]
| [[:ru:Ведийская цивилизация|Ведийская цивилизация]]
| align=right| 34740


| align=right| [[d:Q215262]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Намвьет|Намвьет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q827040]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 268
| [[]]
| [[:ru:Пью (города-государства)|Пью (города-государства)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1627675]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Династия Хонг-банг|Династия Хонг-банг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1209333]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 270
| [[Месопотамия]]
| [[:ru:Месопотамия|Месопотамия]]
| align=right| 25202


| align=right| [[d:Q11767]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 271
| [[]]
| [[:ru:Аккад|Аккад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4461035]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Амореи|Амореи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203507]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 273
| [[]]
| [[:ru:Армянское царство|Армянское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2622868]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Ассирия|Ассирия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41137]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Ниневия|Ниневия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5680]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Вавилония|Вавилония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47690]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 277
| [[Babil]]
| [[:ru:Вавилон|Вавилон]]
| align=right| 3778


| align=right| [[d:Q5684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Халдеи|Халдеи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200969]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Эбла|Эбла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5743]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:История Древнего Израиля и Иудеи|История Древнего Израиля и Иудеи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193748]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Хетты|Хетты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5406]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Лидия|Лидия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q620765]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 283
| [[Mitanni]]
| [[:ru:Митанни|Митанни]]
| align=right| 5638


| align=right| [[d:Q178665]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 284
| [[Palmira]]
| [[:ru:Пальмира|Пальмира]]
| align=right| 2682


| align=right| [[d:Q5747]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Финикия|Финикия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41642]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Сур (город)|Сур (город)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82070]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Фригия|Фригия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32579]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Государство Селевкидов|Государство Селевкидов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93180]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Сабеи|Сабеи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q940785]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Шумер|Шумер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35355]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Ур|Ур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5699]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Троя|Троя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22647]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Троянская война|Троянская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42937]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Угарит|Угарит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191369]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Урарту]]
| [[:ru:Урарту|Урарту]]
| align=right| 3515


| align=right| [[d:Q185068]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Плодородный полумесяц|Плодородный полумесяц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170526]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Великая Армения|Великая Армения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208404]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Сирийские войны|Сирийские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1330607]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Минойская цивилизация|Минойская цивилизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134178]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Кносс|Кносс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173527]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Дакия|Дакия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173082]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 302
| [[]]
| [[:ru:Даки|Даки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212853]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Этруски|Этруски]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17161]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 304
| [[Борынгы Греция]]
| [[:ru:Древняя Греция|Древняя Греция]]
| align=right| 22646


| align=right| [[d:Q11772]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Микенская цивилизация|Микенская цивилизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Греко-персидские войны|Греко-персидские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76026]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Великая Греция|Великая Греция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184313]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[]]
| [[:ru:Первый Афинский морской союз|Первый Афинский морской союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193235]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Спарта|Спарта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5690]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 310
| [[Борынгы Рим]]
| [[:ru:Древний Рим|Древний Рим]]
| align=right| 10704


| align=right| [[d:Q1747689]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Римское царство|Римское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201038]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 312
| [[Rim Respublikası]]
| [[:ru:Римская республика|Римская республика]]
| align=right| 3891


| align=right| [[d:Q17167]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 313
| [[Рим империясе]]
| [[:ru:Римская империя|Римская империя]]
| align=right| 1152


| align=right| [[d:Q2277]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 314
| [[Помпеи]]
| [[:ru:Помпеи|Помпеи]]
| align=right| 1579


| align=right| [[d:Q43332]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Западная Римская империя|Западная Римская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42834]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Падение Западной Римской империи|Падение Западной Римской империи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q608613]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Кризис Римской империи III века|Кризис Римской империи III века]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q329838]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Юлии-Клавдии|Юлии-Клавдии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192841]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Пять хороших императоров|Пять хороших императоров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193254]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Галльская война|Галльская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Македонские войны|Македонские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75813]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Гражданские войны в Древнем Риме|Гражданские войны в Древнем Риме]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1747183]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 323
| [[Борынгы Македония]]
| [[:ru:Древняя Македония|Древняя Македония]]
| align=right| 2751


| align=right| [[d:Q83958]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Кельты|Кельты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35966]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Киммерийцы|Киммерийцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192730]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 326
| [[Сарматлар]]
| [[:ru:Сарматы|Сарматы]]
| align=right| 81037


| align=right| [[d:Q162858]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Саксы|Саксы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101985]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 328
| [[Скифия]]
| [[:ru:Скифия|Скифия]]
| align=right| 7027


| align=right| [[d:Q845909]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 329
| [[Skiflar]]
| [[:ru:Скифы|Скифы]]
| align=right| 3758


| align=right| [[d:Q131802]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Фракия|Фракия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41741]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 331
| [[Халыкларның Бөек күченеше]]
| [[:ru:Великое переселение народов|Великое переселение народов]]
| align=right| 2181


| align=right| [[d:Q131192]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Аланы|Аланы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178054]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 333
| [[]]
| [[:ru:Англы|Англы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104238]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 334
| [[Болгарлар]]
| [[:ru:Булгары|Булгары]]
| align=right| 55381


| align=right| [[d:Q110117]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 335
| [[Бургундлар]]
| [[:ru:Бургунды|Бургунды]]
| align=right| 1171


| align=right| [[d:Q150412]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 336
| [[Готлар]]
| [[:ru:Готы|Готы]]
| align=right| 5858


| align=right| [[d:Q42193]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 337
| [[Остготлар]]
| [[:ru:Остготы|Остготы]]
| align=right| 2233


| align=right| [[d:Q103122]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 338
| [[Вестготлар]]
| [[:ru:Вестготы|Вестготы]]
| align=right| 2197


| align=right| [[d:Q23693]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 339
| [[Һуннар]]
| [[:ru:Гунны|Гунны]]
| align=right| 24088


| align=right| [[d:Q45813]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:Мавры|Мавры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169260]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Русь (народ)|Русь (народ)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q914114]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 342
| [[]]
| [[:ru:Свевы|Свевы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155085]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Вандалы|Вандалы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42211]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 344
| [[Урта гасырлар]]
| [[:ru:Средние века|Средние века]]
| align=right| 2606


| align=right| [[d:Q12554]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 345
| [[Гильдия]]
| [[:ru:Цех|Цех]]
| align=right| 2250


| align=right| [[d:Q170161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Бояре|Бояре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203563]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 347
| [[Рыцарь]]
| [[:ru:Рыцарь|Рыцарь]]
| align=right| 1506


| align=right| [[d:Q102083]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 348
| [[Кенәз]]
| [[:ru:Князь|Князь]]
| align=right| 3154


| align=right| [[d:Q273613]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Самурай|Самурай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38142]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Крепостное право|Крепостное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103350]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Рыцарство|Рыцарство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1056721]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Аджуран (государство)|Аджуран (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q862532]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Альморавиды|Альморавиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75613]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 354
| [[]]
| [[:ru:Империя Гана|Империя Гана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206789]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 355
| [[]]
| [[:ru:Канем (империя)|Канем (империя)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1537016]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Империя Мали|Империя Мали]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184536]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 357
| [[]]
| [[:ru:Сонгай (государство)|Сонгай (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202687]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Томбукту|Томбукту]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9427]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 359
| [[]]
| [[:ru:Транссахарская торговля|Транссахарская торговля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q465279]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 360
| [[Ацтеклар]]
| [[:ru:Ацтеки|Ацтеки]]
| align=right| 4582


| align=right| [[d:Q12542]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Империя инков|Империя инков]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28573]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Доколумбовы цивилизации|Доколумбовы цивилизации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[]]
| [[:ru:Чиму|Чиму]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q901198]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Миссисипская культура|Миссисипская культура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1052095]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Моче|Моче]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Тиуанако|Тиуанако]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q61750]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Уари (культура)|Уари (культура)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q605340]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 368
| [[Исламның алтын дәвере]]
| [[:ru:Золотой век ислама|Золотой век ислама]]
| align=right| 23122


| align=right| [[d:Q745799]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 369
| [[Мәмлүкләр]]
| [[:ru:Мамлюки|Мамлюки]]
| align=right| 1536


| align=right| [[d:Q947784]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Ак-Коюнлу|Ак-Коюнлу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q555994]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 371
| [[Алтын Урда]]
| [[:ru:Золотая Орда|Золотая Орда]]
| align=right| 32517


| align=right| [[d:Q79965]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Кара-Коюнлу|Кара-Коюнлу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q324470]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 373
| [[]]
| [[:ru:Арабское завоевание Персии|Арабское завоевание Персии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q887684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Государство Хорезмшахов|Государство Хорезмшахов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q63134381]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Древние тюрки|Древние тюрки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205466]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Сельджукиды|Сельджукиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3708255]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Газневидское государство|Газневидское государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q249578]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Уйгурский каганат|Уйгурский каганат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q831218]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Корё|Корё]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28208]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 380
| [[Хань чоры]]
| [[:ru:Империя Хань|Империя Хань]]
| align=right| 8834


| align=right| [[d:Q7209]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Период Хэйан|Период Хэйан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193292]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Цзинь (265—420)|Цзинь (265—420)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7352]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Цзинь (1115—1234)|Цзинь (1115—1234)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5066]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Ляо|Ляо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4958]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 385
| [[Монгол империясе]]
| [[:ru:Монгольская империя|Монгольская империя]]
| align=right| 10005


| align=right| [[d:Q12557]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Ниндзя|Ниндзя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9402]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 387
| [[]]
| [[:ru:Цинь (империя)|Цинь (империя)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7183]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 388
| [[]]
| [[:ru:Шестнадцать варварских государств|Шестнадцать варварских государств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q683551]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 389
| [[]]
| [[:ru:Империя Сун|Империя Сун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Южные и Северные Династии|Южные и Северные Династии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49696]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 391
| [[]]
| [[:ru:Суй|Суй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7405]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 392
| [[Таң династиясе]]
| [[:ru:Империя Тан|Империя Тан]]
| align=right| 4725


| align=right| [[d:Q9683]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 393
| [[]]
| [[:ru:Эпоха Троецарствия|Эпоха Троецарствия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185043]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Ся (династия)|Ся (династия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169705]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 395
| [[Юань империясе]]
| [[:ru:Юань (империя)|Юань (империя)]]
| align=right| 4375


| align=right| [[d:Q7313]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 396
| [[]]
| [[:ru:Эпоха пяти династий и десяти царств|Эпоха пяти династий и десяти царств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q242115]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Кидани|Кидани]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q218332]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Делийский султанат|Делийский султанат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q229411]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Мусульманское завоевание Южной Азии|Мусульманское завоевание Южной Азии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2566899]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Виджаянагарская империя|Виджаянагарская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167639]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Тямпа|Тямпа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216786]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Камбуджадеша|Камбуджадеша]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201705]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Маджапахит|Маджапахит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49326]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 404
| [[Малакка солтанлыгы]]
| [[:ru:Малаккский султанат|Малаккский султанат]]
| align=right| 23724


| align=right| [[d:Q46652]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Паганское царство|Паганское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q888574]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Шривиджая|Шривиджая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234197]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Династия Чан|Династия Чан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3111454]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Аббасидский халифат|Аббасидский халифат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12536]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 409
| [[Täre yawları]]
| [[:ru:Крестовые походы|Крестовые походы]]
| align=right| 5018


| align=right| [[d:Q12546]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Государства крестоносцев|Государства крестоносцев]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190967]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Никейская империя|Никейская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181254]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Фатимидский халифат|Фатимидский халифат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160307]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 413
| [[]]
| [[:ru:Латинская империя|Латинская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178897]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 414
| [[Госман империясе]]
| [[:ru:Османская империя|Османская империя]]
| align=right| 5824


| align=right| [[d:Q12560]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 415
| [[]]
| [[:ru:Конийский султанат|Конийский султанат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q975405]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 416
| [[Өмәвиләр хәлифәте]]
| [[:ru:Омейядский халифат|Омейядский халифат]]
| align=right| 5234


| align=right| [[d:Q8575586]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Чёрная смерть|Чёрная смерть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42005]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Разделение Католической и Православной церквей|Разделение Католической и Православной церквей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51648]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 419
| [[Габсбурглар]]
| [[:ru:Габсбурги|Габсбурги]]
| align=right| 3911


| align=right| [[d:Q65968]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Медичи|Медичи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170022]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 421
| [[Норманнар]]
| [[:ru:Норманны|Норманны]]
| align=right| 5399


| align=right| [[d:Q83418]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 422
| [[]]
| [[:ru:Возрождение|Возрождение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4692]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 423
| [[Команнар]]
| [[:ru:Половцы|Половцы]]
| align=right| 5386


| align=right| [[d:Q1035516]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 424
| [[]]
| [[:ru:Авары|Авары]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q68962]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 425
| [[Berençe Bolğar patşalığı]]
| [[:ru:Первое Болгарское царство|Первое Болгарское царство]]
| align=right| 8686


| align=right| [[d:Q203817]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Второе Болгарское царство|Второе Болгарское царство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q420759]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 427
| [[Византия империясе]]
| [[:ru:Византия|Византия]]
| align=right| 6801


| align=right| [[d:Q12544]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Арабо-византийские войны|Арабо-византийские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29100]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 429
| [[]]
| [[:ru:Болгаро-византийские войны|Болгаро-византийские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2288144]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Византийско-османские войны|Византийско-османские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q630259]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 431
| [[Константинопольнең яулап алынуы]]
| [[:ru:Падение Константинополя (1453)|Падение Константинополя (1453)]]
| align=right| 11647


| align=right| [[d:Q160077]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Галицко-Волынское княжество|Галицко-Волынское княжество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q239502]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 433
| [[Бөек Литва кенәзлеге]]
| [[:ru:Великое княжество Литовское|Великое княжество Литовское]]
| align=right| 14568


| align=right| [[d:Q49683]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 434
| [[Бөек Мәскәү кенәзлеге]]
| [[:ru:Великое княжество Московское|Великое княжество Московское]]
| align=right| 10290


| align=right| [[d:Q170770]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 435
| [[Маҗарстан патшалыгы]]
| [[:ru:Королевство Венгрия|Королевство Венгрия]]
| align=right| 4006


| align=right| [[d:Q171150]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 436
| [[]]
| [[:ru:Гуситские войны|Гуситские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q478301]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 437
| [[Xäzärlär]]
| [[:ru:Хазары|Хазары]]
| align=right| 5287


| align=right| [[d:Q173282]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 438
| [[Киев Русе]]
| [[:ru:Киевская Русь|Киевская Русь]]
| align=right| 12815


| align=right| [[d:Q1108445]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Великая Моравия|Великая Моравия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193152]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 440
| [[Новгород республикасы]]
| [[:ru:Новгородская республика|Новгородская республика]]
| align=right| 8132


| align=right| [[d:Q151536]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Критская война (1645—1669)|Критская война (1645—1669)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q699602]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 442
| [[Böcänäklär]]
| [[:ru:Печенеги|Печенеги]]
| align=right| 3659


| align=right| [[d:Q181752]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 443
| [[Тевтон ордены]]
| [[:ru:Тевтонский орден|Тевтонский орден]]
| align=right| 966


| align=right| [[d:Q48189]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Великое княжество Владимирское|Великое княжество Владимирское]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83546]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 445
| [[Идел буе Болгары]]
| [[:ru:Волжская Булгария|Волжская Булгария]]
| align=right| 85048


| align=right| [[d:Q185488]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Королевство Богемия|Королевство Богемия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42585]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 447
| [[]]
| [[:ru:Великая война (1409—1411)|Великая война (1409—1411)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q937255]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Рюриковичи|Рюриковичи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210398]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Аль-Андалус|Аль-Андалус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123559]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Кордовский халифат|Кордовский халифат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171740]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 451
| [[]]
| [[:ru:Реконкиста|Реконкиста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79791]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 452
| [[]]
| [[:ru:Королевство Арагон|Королевство Арагон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199442]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Бургундское герцогство|Бургундское герцогство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4712]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Королевство Кастилия|Королевство Кастилия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179293]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Франкское государство|Франкское государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 456
| [[]]
| [[:ru:Восточно-Франкское королевство|Восточно-Франкское королевство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153080]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 457
| [[]]
| [[:ru:Западно-Франкское королевство|Западно-Франкское королевство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46370]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 458
| [[Франция корольлеге]]
| [[:ru:Королевство Франция|Королевство Франция]]
| align=right| 7711


| align=right| [[d:Q70972]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Каролингская империя|Каролингская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31929]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Капетинги|Капетинги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179544]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 461
| [[]]
| [[:ru:Каролинги|Каролинги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133602]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 462
| [[]]
| [[:ru:Меровинги|Меровинги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59488]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 463
| [[]]
| [[:ru:Королевство Англия|Королевство Англия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179876]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Англосаксы|Англосаксы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32768]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 465
| [[]]
| [[:ru:Битва при Гастингсе|Битва при Гастингсе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83224]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Нормандское завоевание Англии|Нормандское завоевание Англии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200485]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 467
| [[Ак һәм Ал гөлчәчәге сугышы]]
| [[:ru:Война Алой и Белой розы|Война Алой и Белой розы]]
| align=right| 14622


| align=right| [[d:Q127751]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 468
| [[Ганза сәүдә берләшмәсе]]
| [[:ru:Ганза|Ганза]]
| align=right| 4971


| align=right| [[d:Q42908]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Кальмарская уния|Кальмарская уния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62623]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 470
| [[İzge Rim imperiäse]]
| [[:ru:Священная Римская империя|Священная Римская империя]]
| align=right| 6478


| align=right| [[d:Q12548]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 471
| [[]]
| [[:ru:Плантагенеты|Плантагенеты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106151]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 472
| [[Йөз еллык сугыш]]
| [[:ru:Столетняя война|Столетняя война]]
| align=right| 10783


| align=right| [[d:Q12551]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 473
| [[]]
| [[:ru:Святая инквизиция|Святая инквизиция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43173]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 474
| [[]]
| [[:ru:Тамплиеры|Тамплиеры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41300]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 475
| [[]]
| [[:ru:Лангобарды|Лангобарды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130900]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 476
| [[]]
| [[:ru:Северные крестовые походы|Северные крестовые походы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51662]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 477
| [[]]
| [[:ru:Расселение немцев на восток|Расселение немцев на восток]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170346]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 478
| [[]]
| [[:ru:Папская область|Папская область]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170174]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 479
| [[]]
| [[:ru:Генуэзская республика|Генуэзская республика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174306]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 480
| [[]]
| [[:ru:Королевство Сицилия|Королевство Сицилия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188586]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 481
| [[]]
| [[:ru:Венецианская республика|Венецианская республика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4948]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 482
| [[]]
| [[:ru:Эпоха викингов|Эпоха викингов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213649]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 483
| [[Викинглар]]
| [[:ru:Викинги|Викинги]]
| align=right| 7595


| align=right| [[d:Q12567]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 484
| [[Вестготлар патшалыгы]]
| [[:ru:Вестготское королевство|Вестготское королевство]]
| align=right| 3243


| align=right| [[d:Q126936]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 485
| [[]]
| [[:ru:Австразия|Австразия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105098]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 486
| [[]]
| [[:ru:Франки|Франки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43482]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 487
| [[]]
| [[:ru:Борьба за инвеституру|Борьба за инвеституру]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154764]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 488
| [[]]
| [[:ru:Королевство Германия|Королевство Германия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175211]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:Венды|Венды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q158281]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 490
| [[]]
| [[:ru:Византийско-готские войны|Византийско-готские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q477973]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 491
| [[]]
| [[:ru:Гвельфы и гибеллины|Гвельфы и гибеллины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187742]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 492
| [[]]
| [[:ru:Нейстрия|Нейстрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106577]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 493
| [[]]
| [[:ru:Салическая правда|Салическая правда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152507]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 494
| [[Иртә яңа заман]]
| [[:ru:Раннее Новое время|Раннее Новое время]]
| align=right| 2307


| align=right| [[d:Q5308718]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 495
| [[]]
| [[:ru:Великие географические открытия|Великие географические открытия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133641]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 496
| [[Британия империясе]]
| [[:ru:Британская империя|Британская империя]]
| align=right| 1616


| align=right| [[d:Q8680]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 497
| [[Француз колониаль империясе]]
| [[:ru:Колонии Франции|Колонии Франции]]
| align=right| 5249


| align=right| [[d:Q179023]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Малый ледниковый период|Малый ледниковый период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190530]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 499
| [[]]
| [[:ru:Колонии Португалии|Колонии Португалии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200464]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 500
| [[]]
| [[:ru:Испанская империя|Испанская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80702]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 501
| [[Гыйлем инкыйлабы]]
| [[:ru:Революция в науке|Революция в науке]]
| align=right| 7539


| align=right| [[d:Q214078]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 502
| [[Җидееллык сугыш]]
| [[:ru:Семилетняя война|Семилетняя война]]
| align=right| 7896


| align=right| [[d:Q33143]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 503
| [[]]
| [[:ru:Сарагосский договор|Сарагосский договор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1147471]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 504
| [[]]
| [[:ru:Тордесильясский договор|Тордесильясский договор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180897]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 505
| [[]]
| [[:ru:Рабство в Африке|Рабство в Африке]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3057915]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 506
| [[]]
| [[:ru:Трансатлантическая работорговля|Трансатлантическая работорговля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10701282]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 507
| [[]]
| [[:ru:Борну|Борну]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q894030]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 508
| [[]]
| [[:ru:Мономотапа|Мономотапа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q854468]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 509
| [[]]
| [[:ru:Ашанти (государство)|Ашанти (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q722071]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 510
| [[]]
| [[:ru:Королевство Конго|Королевство Конго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q796583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 511
| [[]]
| [[:ru:Ойо (государство)|Ойо (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q849623]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 512
| [[]]
| [[:ru:Сеннар (султанат)|Сеннар (султанат)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1475713]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 513
| [[]]
| [[:ru:Города-государства хауса|Города-государства хауса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1591030]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 514
| [[АКШ бәйсезлеге өчен сугыш]]
| [[:ru:Война за независимость США|Война за независимость США]]
| align=right| 3433


| align=right| [[d:Q40949]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 515
| [[]]
| [[:ru:Европейская колонизация Америки|Европейская колонизация Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184716]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 516
| [[]]
| [[:ru:Английская колонизация Америки|Английская колонизация Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q918254]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Испанская колонизация Америки|Испанская колонизация Америки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1047607]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 518
| [[]]
| [[:ru:Завоевание Мексики|Завоевание Мексики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q828435]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 519
| [[]]
| [[:ru:Испанское завоевание инков|Испанское завоевание инков]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q636771]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 520
| [[]]
| [[:ru:Франко-английские конфликты в Северной Америке|Франко-английские конфликты в Северной Америке]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q681416]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 521
| [[]]
| [[:ru:Североамериканский театр Семилетней войны|Североамериканский театр Семилетней войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154697]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 522
| [[]]
| [[:ru:Бойня на ручье Вундед-Ни|Бойня на ручье Вундед-Ни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108413]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 523
| [[]]
| [[:ru:Экспедиция Льюиса и Кларка|Экспедиция Льюиса и Кларка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q505802]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 524
| [[]]
| [[:ru:Война за независимость испанских колоний в Америке|Война за независимость испанских колоний в Америке]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1123201]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 525
| [[]]
| [[:ru:Китайское землетрясение (1556)|Китайское землетрясение (1556)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191293]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 526
| [[]]
| [[:ru:Голод в Бенгалии (1769—1773)|Голод в Бенгалии (1769—1773)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2477522]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 527
| [[]]
| [[:ru:Деканские султанаты|Деканские султанаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1183649]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 528
| [[]]
| [[:ru:Голландская Ост-Индская компания|Голландская Ост-Индская компания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159766]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 529
| [[Britan Könçığış Hindstan şirkäte]]
| [[:ru:Британская Ост-Индская компания|Британская Ост-Индская компания]]
| align=right| 6284


| align=right| [[d:Q83164]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 530
| [[]]
| [[:ru:Период Эдо|Период Эдо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184963]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 531
| [[Tokugawa sögunatı]]
| [[:ru:Сёгунат Токугава|Сёгунат Токугава]]
| align=right| 3538


| align=right| [[d:Q205662]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 532
| [[]]
| [[:ru:Имдинская война|Имдинская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q576338]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 533
| [[Çoson]]
| [[:ru:Чосон|Чосон]]
| align=right| 27202


| align=right| [[d:Q28179]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 534
| [[Qazaq xanlığı]]
| [[:ru:Казахское ханство|Казахское ханство]]
| align=right| 6434


| align=right| [[d:Q1433867]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Империя Мин|Империя Мин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9903]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 536
| [[]]
| [[:ru:Государство маратхов|Государство маратхов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83618]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 537
| [[Böyek Mogollar İmperiäse]]
| [[:ru:Империя Великих Моголов|Империя Великих Моголов]]
| align=right| 8165


| align=right| [[d:Q33296]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 538
| [[]]
| [[:ru:Покорение Сибири|Покорение Сибири]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q735349]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 539
| [[]]
| [[:ru:Сефевиды|Сефевиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161205]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 540
| [[]]
| [[:ru:Сикхское государство|Сикхское государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83572]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Аютия (государство)|Аютия (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q841364]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Boxara xanlığı]]
| [[:ru:Бухарское ханство|Бухарское ханство]]
| align=right| 7045


| align=right| [[d:Q577668]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Лансанг|Лансанг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q853477]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 544
| [[]]
| [[:ru:Династия Ле|Династия Ле]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10800789]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 545
| [[Себер ханлыгы]]
| [[:ru:Сибирское ханство|Сибирское ханство]]
| align=right| 14099


| align=right| [[d:Q190513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 546
| [[]]
| [[:ru:Таунгу (династия)|Таунгу (династия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q519718]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 547
| [[Жунгар ханлыгы]]
| [[:ru:Джунгарское ханство|Джунгарское ханство]]
| align=right| 5487


| align=right| [[d:Q1923401]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 548
| [[Мәгърифәтчелек чоры]]
| [[:ru:Эпоха Просвещения|Эпоха Просвещения]]
| align=right| 2539


| align=right| [[d:Q12539]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 549
| [[Реформация]]
| [[:ru:Реформация|Реформация]]
| align=right| 15523


| align=right| [[d:Q12562]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 550
| [[Утыз еллык сугыш]]
| [[:ru:Тридцатилетняя война|Тридцатилетняя война]]
| align=right| 6240


| align=right| [[d:Q2487]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 551
| [[]]
| [[:ru:Контрреформация|Контрреформация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128168]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 552
| [[]]
| [[:ru:Лиссабонское землетрясение|Лиссабонское землетрясение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191055]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 553
| [[]]
| [[:ru:Англо-голландские войны|Англо-голландские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q755170]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 554
| [[]]
| [[:ru:Берлинский конгресс|Берлинский конгресс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151423]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 555
| [[]]
| [[:ru:Восьмидесятилетняя война|Восьмидесятилетняя война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164432]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 556
| [[Инглиз инкыйлабы]]
| [[:ru:Английская революция|Английская революция]]
| align=right| 7343


| align=right| [[d:Q80330]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 557
| [[Бөек француз инкыйлабы]]
| [[:ru:Великая французская революция|Великая французская революция]]
| align=right| 23419


| align=right| [[d:Q6534]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Французские революционные войны|Французские революционные войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207318]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 559
| [[]]
| [[:ru:Религиозные войны во Франции|Религиозные войны во Франции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q673175]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Гугеноты|Гугеноты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101935]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 561
| [[]]
| [[:ru:Итальянские войны|Итальянские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273348]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 562
| [[Prussiä]]
| [[:ru:Пруссия|Пруссия]]
| align=right| 8741


| align=right| [[d:Q38872]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Пуритане|Пуритане]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q137073]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 564
| [[]]
| [[:ru:Испанская инквизиция|Испанская инквизиция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184725]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Война за австрийское наследство|Война за австрийское наследство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32929]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Война за испанское наследство|Война за испанское наследство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150701]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 567
| [[]]
| [[:ru:Огораживания|Огораживания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q792164]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 568
| [[Казаклар]]
| [[:ru:Казаки|Казаки]]
| align=right| 4695


| align=right| [[d:Q47805]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Гетманщина|Гетманщина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212439]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 570
| [[Кырым ханлыгы]]
| [[:ru:Крымское ханство|Крымское ханство]]
| align=right| 25451


| align=right| [[d:Q160440]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 571
| [[Төньяк сугыш]]
| [[:ru:Северная война|Северная война]]
| align=right| 5483


| align=right| [[d:Q151616]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Великая Турецкая война|Великая Турецкая война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q74623]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 573
| [[Романовлар]]
| [[:ru:Романовы|Романовы]]
| align=right| 5786


| align=right| [[d:Q112707]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 574
| [[Казан ханлыгы]]
| [[:ru:Казанское ханство|Казанское ханство]]
| align=right| 12706


| align=right| [[d:Q186537]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 575
| [[Ливония сугышы]]
| [[:ru:Ливонская война|Ливонская война]]
| align=right| 2097


| align=right| [[d:Q246863]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Разделы Речи Посполитой|Разделы Речи Посполитой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152006]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 577
| [[Reç Pospolita]]
| [[:ru:Речь Посполитая|Речь Посполитая]]
| align=right| 6656


| align=right| [[d:Q172107]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 578
| [[]]
| [[:ru:Большая игра|Большая игра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216702]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 579
| [[Рус патшалыгы]]
| [[:ru:Русское царство|Русское царство]]
| align=right| 12975


| align=right| [[d:Q186096]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Опричнина|Опричнина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q611162]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 581
| [[]]
| [[:ru:Русско-турецкие войны|Русско-турецкие войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q743046]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:Османские войны в Европе|Османские войны в Европе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q698985]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Люблинская уния|Люблинская уния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q963303]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[Рус-Литва сугышлары]]
| [[:ru:Русско-литовские войны|Русско-литовские войны]]
| align=right| 4751


| align=right| [[d:Q1567698]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 585
| [[]]
| [[:ru:Русско-польская война (1609—1618)|Русско-польская война (1609—1618)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1044829]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 586
| [[]]
| [[:ru:Русско-польская война (1654—1667)|Русско-польская война (1654—1667)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q631991]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 587
| [[Яңа заман]]
| [[:ru:Новое время|Новое время]]
| align=right| 6142


| align=right| [[d:Q3281534]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Нефтяной кризис 1973 года|Нефтяной кризис 1973 года]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316817]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Аболиционизм|Аболиционизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Антикоминтерновский пакт|Антикоминтерновский пакт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152195]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Движение за гражданские права|Движение за гражданские права]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13406660]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 592
| [[Салкын сугыш]]
| [[:ru:Холодная война|Холодная война]]
| align=right| 11081


| align=right| [[d:Q8683]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Пандемия COVID-19|Пандемия COVID-19]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81068910]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 594
| [[Деколонизация]]
| [[:ru:Деколонизация|Деколонизация]]
| align=right| 6673


| align=right| [[d:Q230533]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Финансовый кризис 2007—2008 годов|Финансовый кризис 2007—2008 годов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q896666]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 596
| [[Бөек депрессия]]
| [[:ru:Великая депрессия|Великая депрессия]]
| align=right| 40204


| align=right| [[d:Q8698]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 597
| [[Sänäği revolütsiä]]
| [[:ru:Промышленная революция|Промышленная революция]]
| align=right| 1702


| align=right| [[d:Q2269]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Информационная эра|Информационная эра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q956129]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Межвоенный период|Межвоенный период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154611]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 600
| [[]]
| [[:ru:Пакт Бриана — Келлога|Пакт Бриана — Келлога]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205073]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Новый империализм|Новый империализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q304121]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Освоение космоса|Освоение космоса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180046]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 603
| [[Галәм ярышы]]
| [[:ru:Космическая гонка|Космическая гонка]]
| align=right| 11744


| align=right| [[d:Q1932]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 604
| [[]]
| [[:ru:Испанский грипп|Испанский грипп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178275]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Война против терроризма|Война против терроризма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185729]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 606
| [[]]
| [[:ru:Женское избирательное право|Женское избирательное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205204]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 607
| [[Беренче бөтендөнья сугышы]]
| [[:ru:Первая мировая война|Первая мировая война]]
| align=right| 73846


| align=right| [[d:Q361]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Балканский театр военных действий Первой мировой войны|Балканский театр военных действий Первой мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q789406]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Восточный фронт Первой мировой войны|Восточный фронт Первой мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154573]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Итальянский фронт Первой мировой войны|Итальянский фронт Первой мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q659745]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 611
| [[]]
| [[:ru:Ближневосточный театр военных действий Первой мировой войны|Ближневосточный театр военных действий Первой мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1765465]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Лозаннский мирный договор|Лозаннский мирный договор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193258]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Сен-Жерменский договор (1919)|Сен-Жерменский договор (1919)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192924]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Трианонский договор|Трианонский договор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181902]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:Западный фронт Первой мировой войны|Западный фронт Первой мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152989]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 616
| [[Париж тынычлык конференциясе]]
| [[:ru:Парижская мирная конференция|Парижская мирная конференция]]
| align=right| 3478


| align=right| [[d:Q199820]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 617
| [[Икенче бөтендөнья сугышы]]
| [[:ru:Вторая мировая война|Вторая мировая война]]
| align=right| 34981


| align=right| [[d:Q362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 618
| [[]]
| [[:ru:Антигитлеровская коалиция|Антигитлеровская коалиция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q329888]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Страны «оси» и их союзники|Страны «оси» и их союзники]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43056]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 620
| [[Молотов һәм Риббентроп килешүе]]
| [[:ru:Договор о ненападении между Германией и Советским Союзом|Договор о ненападении между Германией и Советским Союзом]]
| align=right| 4381


| align=right| [[d:Q130796]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 621
| [[]]
| [[:ru:Польская кампания вермахта (1939)|Польская кампания вермахта (1939)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150812]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Западноевропейский театр военных действий Второй мировой войны|Западноевропейский театр военных действий Второй мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216184]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Битва за Атлантику (1939—1945)|Битва за Атлантику (1939—1945)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157627]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 624
| [[]]
| [[:ru:Битва за Британию|Битва за Британию]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154720]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 625
| [[Совет-фин сугышы (1939—1940)]]
| [[:ru:Советско-финляндская война (1939—1940)|Советско-финляндская война (1939—1940)]]
| align=right| 11118


| align=right| [[d:Q134949]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 626
| [[Бөек Ватан сугышы]]
| [[:ru:Великая Отечественная война|Великая Отечественная война]]
| align=right| 64371


| align=right| [[d:Q189266]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Средиземноморский и Ближневосточный театр военных действий Второй мировой войны|Средиземноморский и Ближневосточный театр военных действий Второй мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q696817]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Тихоокеанский театр военных действий Второй мировой войны|Тихоокеанский театр военных действий Второй мировой войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184425]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 629
| [[]]
| [[:ru:Нападение на Перл-Харбор|Нападение на Перл-Харбор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52418]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 630
| [[Ялта конференциясе]]
| [[:ru:Ялтинская конференция|Ялтинская конференция]]
| align=right| 4642


| align=right| [[d:Q161227]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 631
| [[]]
| [[:ru:Атомные бомбардировки Хиросимы и Нагасаки|Атомные бомбардировки Хиросимы и Нагасаки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q488]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 632
| [[Nürnberg xökeme]]
| [[:ru:Нюрнбергский процесс|Нюрнбергский процесс]]
| align=right| 4317


| align=right| [[d:Q80130]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 633
| [[Күмәкләштерү]]
| [[:ru:Коллективизация за пределами СССР|Коллективизация за пределами СССР]]
| align=right| 6436


| align=right| [[d:Q26844385]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 634
| [[]]
| [[:ru:Арабская весна|Арабская весна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33761]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Война за независимость Алжира|Война за независимость Алжира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200790]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 636
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Анголе|Гражданская война в Анголе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12055176]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 637
| [[]]
| [[:ru:Англо-зулусская война|Англо-зулусская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q228911]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 638
| [[Aparteid]]
| [[:ru:Апартеид|Апартеид]]
| align=right| 3455


| align=right| [[d:Q11409]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 639
| [[]]
| [[:ru:Биафра|Биафра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178469]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 640
| [[]]
| [[:ru:Свободное государство Конго|Свободное государство Конго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76048]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 641
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Эфиопии|Гражданская война в Эфиопии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q257724]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 642
| [[Беренче инглиз-бур сугышы]]
| [[:ru:Первая англо-бурская война|Первая англо-бурская война]]
| align=right| 3451


| align=right| [[d:Q329203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Ливии (2011)|Гражданская война в Ливии (2011)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81545]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 644
| [[]]
| [[:ru:Восстание махдистов|Восстание махдистов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31944]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 645
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Нигерии|Гражданская война в Нигерии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q829875]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 646
| [[]]
| [[:ru:Геноцид в Руанде|Геноцид в Руанде]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131297]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 647
| [[]]
| [[:ru:Колониальный раздел Африки|Колониальный раздел Африки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179848]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 648
| [[Икенче инглиз-бур сугышы]]
| [[:ru:Вторая англо-бурская война|Вторая англо-бурская война]]
| align=right| 4724


| align=right| [[d:Q215112]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 649
| [[]]
| [[:ru:Вторая конголезская война|Вторая конголезская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75756]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 650
| [[]]
| [[:ru:Вторая итало-эфиопская война|Вторая итало-эфиопская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q94916]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 651
| [[]]
| [[:ru:Сокото (государство)|Сокото (государство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q600524]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 652
| [[]]
| [[:ru:Землетрясение на Гаити (2010)|Землетрясение на Гаити (2010)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43777]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 653
| [[АКШ ватандашлар сугышы]]
| [[:ru:Гражданская война в США|Гражданская война в США]]
| align=right| 6197


| align=right| [[d:Q8676]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 654
| [[]]
| [[:ru:Индейские войны|Индейские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q849680]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 655
| [[]]
| [[:ru:Движение за гражданские права чернокожих в США|Движение за гражданские права чернокожих в США]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48537]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 656
| [[Америка Конфедератив Штатлары]]
| [[:ru:Конфедеративные Штаты Америки|Конфедеративные Штаты Америки]]
| align=right| 4724


| align=right| [[d:Q81931]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 657
| [[]]
| [[:ru:Карибский кризис|Карибский кризис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128160]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 658
| [[]]
| [[:ru:Кубинская революция|Кубинская революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Пыльный котёл|Пыльный котёл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q726501]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Бразильская империя|Бразильская империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217230]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Великая Колумбия|Великая Колумбия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199821]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 662
| [[]]
| [[:ru:Гаитянская революция|Гаитянская революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q689128]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 663
| [[Манхэттен (проект)]]
| [[:ru:Манхэттенский проект|Манхэттенский проект]]
| align=right| 3917


| align=right| [[d:Q127050]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 664
| [[Мексика бәйсезлеге өчен сугыш]]
| [[:ru:Война за независимость Мексики|Война за независимость Мексики]]
| align=right| 31507


| align=right| [[d:Q68750]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 665
| [[]]
| [[:ru:Мексиканская революция|Мексиканская революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214426]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Американо-мексиканская война|Американо-мексиканская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6683]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Террористические акты 11 сентября 2001 года|Террористические акты 11 сентября 2001 года]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10806]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 668
| [[Испан-америка сугышы]]
| [[:ru:Испано-американская война|Испано-американская война]]
| align=right| 5232


| align=right| [[d:Q12583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 669
| [[]]
| [[:ru:Биржевой крах 1929 года|Биржевой крах 1929 года]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Англо-американская война|Англо-американская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26013]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 671
| [[]]
| [[:ru:Парагвайская война|Парагвайская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58947]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 672
| [[]]
| [[:ru:Вторая тихоокеанская война|Вторая тихоокеанская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 673
| [[]]
| [[:ru:Дикий Запад|Дикий Запад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14947899]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 674
| [[]]
| [[:ru:Новый курс Рузвельта|Новый курс Рузвельта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186356]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Наводнение в Китае (1931)|Наводнение в Китае (1931)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1150973]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 676
| [[]]
| [[:ru:Таншаньское землетрясение|Таншаньское землетрясение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q462195]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Землетрясение в Японии (2011)|Землетрясение в Японии (2011)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36204]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 678
| [[]]
| [[:ru:Ихэтуаньское восстание|Ихэтуаньское восстание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150229]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 679
| [[]]
| [[:ru:История Китайской Народной Республики|История Китайской Народной Республики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q862552]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 680
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Китае|Гражданская война в Китае]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179975]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 681
| [[]]
| [[:ru:Культурная революция в Китае|Культурная революция в Китае]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8690]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 682
| [[Япон империясе]]
| [[:ru:Японская империя|Японская империя]]
| align=right| 10202


| align=right| [[d:Q188712]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 683
| [[]]
| [[:ru:Первая опиумная война|Первая опиумная война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191282]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 684
| [[Беренче япон-кытай сугышы]]
| [[:ru:Японо-китайская война (1894—1895)|Японо-китайская война (1894—1895)]]
| align=right| 3149


| align=right| [[d:Q178687]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Большой скачок|Большой скачок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58715]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Великий китайский голод|Великий китайский голод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2454958]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 687
| [[Корея сугышы]]
| [[:ru:Корейская война|Корейская война]]
| align=right| 10635


| align=right| [[d:Q8663]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 688
| [[]]
| [[:ru:Мэйдзи|Мэйдзи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3125096]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 689
| [[Mäyci inqıylabı]]
| [[:ru:Реставрация Мэйдзи|Реставрация Мэйдзи]]
| align=right| 1588


| align=right| [[d:Q8707]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 690
| [[Чиң династиясе]]
| [[:ru:Империя Цин|Империя Цин]]
| align=right| 4481


| align=right| [[d:Q8733]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 691
| [[Рус-япон сугышы]]
| [[:ru:Русско-японская война|Русско-японская война]]
| align=right| 8643


| align=right| [[d:Q159950]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 692
| [[]]
| [[:ru:Вторая опиумная война|Вторая опиумная война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q418151]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Японо-китайская война (1937—1945)|Японо-китайская война (1937—1945)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170314]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 694
| [[]]
| [[:ru:Восстание тайпинов|Восстание тайпинов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192408]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:События на площади Тяньаньмэнь (1989)|События на площади Тяньаньмэнь (1989)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q99717]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 696
| [[]]
| [[:ru:Синьхайская революция|Синьхайская революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190517]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Неравные договоры|Неравные договоры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q864737]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 698
| [[]]
| [[:ru:Бхола (циклон)|Бхола (циклон)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q245551]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Война за независимость Бангладеш|Война за независимость Бангладеш]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q371394]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 700
| [[Британия Һиндстаны]]
| [[:ru:Британская Индия|Британская Индия]]
| align=right| 1333


| align=right| [[d:Q129286]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Индийское национально-освободительное движение|Индийское национально-освободительное движение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12444025]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 702
| [[]]
| [[:ru:Восстание сипаев|Восстание сипаев]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129864]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 703
| [[]]
| [[:ru:Третья индо-пакистанская война|Третья индо-пакистанская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1922071]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Раздел Британской Индии|Раздел Британской Индии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129053]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Династия Нгуен|Династия Нгуен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6500483]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 706
| [[]]
| [[:ru:Конбаун|Конбаун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1062422]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 707
| [[]]
| [[:ru:Землетрясение в Индийском океане (2004)|Землетрясение в Индийском океане (2004)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130754]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Голландская Ост-Индия|Голландская Ост-Индия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Французский Индокитай|Французский Индокитай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185682]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 710
| [[]]
| [[:ru:Война за независимость Индонезии|Война за независимость Индонезии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1332160]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 711
| [[]]
| [[:ru:Филиппино-американская война|Филиппино-американская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214456]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 712
| [[]]
| [[:ru:Филиппинская революция|Филиппинская революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q422082]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 713
| [[Вьетнам сугышы]]
| [[:ru:Война во Вьетнаме|Война во Вьетнаме]]
| align=right| 14291


| align=right| [[d:Q8740]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Красные кхмеры|Красные кхмеры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191764]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Индокитайская война|Индокитайская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q748780]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 716
| [[]]
| [[:ru:Арабское восстание|Арабское восстание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q239060]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 717
| [[Төркия бәйсезлеге өчен сугыш]]
| [[:ru:Война за независимость Турции|Война за независимость Турции]]
| align=right| 14145


| align=right| [[d:Q234738]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 718
| [[Ärmännär genotsidı]]
| [[:ru:Геноцид армян|Геноцид армян]]
| align=right| 3808


| align=right| [[d:Q80034]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 719
| [[]]
| [[:ru:Подмандатная Палестина|Подмандатная Палестина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193714]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Арабо-израильский конфликт|Арабо-израильский конфликт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8669]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 721
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Северном Йемене|Гражданская война в Северном Йемене]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q521199]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 722
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Ливане|Гражданская война в Ливане]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208484]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 723
| [[]]
| [[:ru:Исламская революция в Иране|Исламская революция в Иране]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q126065]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 724
| [[Äfğänstan suğışı (1979-1989)]]
| [[:ru:Афганская война (1979—1989)|Афганская война (1979—1989)]]
| align=right| 18709


| align=right| [[d:Q83085]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Ирано-иракская война|Ирано-иракская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82664]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 726
| [[]]
| [[:ru:Война в Персидском заливе|Война в Персидском заливе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37643]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 727
| [[]]
| [[:ru:Война в Афганистане (2001—2021)|Война в Афганистане (2001—2021)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182865]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 728
| [[]]
| [[:ru:Иракская война|Иракская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q545449]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 729
| [[Süriä watandaşlar suğışı]]
| [[:ru:Гражданская война в Сирии|Гражданская война в Сирии]]
| align=right| 4136


| align=right| [[d:Q178810]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 730
| [[Австрия империясе]]
| [[:ru:Австрийская империя|Австрийская империя]]
| align=right| 6652


| align=right| [[d:Q131964]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 731
| [[Австро-Маҗарстан]]
| [[:ru:Австро-Венгрия|Австро-Венгрия]]
| align=right| 9788


| align=right| [[d:Q28513]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 732
| [[Вена конгрессы]]
| [[:ru:Венский конгресс|Венский конгресс]]
| align=right| 6818


| align=right| [[d:Q46362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 733
| [[]]
| [[:ru:Европейская интеграция|Европейская интеграция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1048268]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 734
| [[]]
| [[:ru:История Европейского союза|История Европейского союза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212114]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 735
| [[Holokost]]
| [[:ru:Холокост|Холокост]]
| align=right| 3310


| align=right| [[d:Q2763]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Священный союз|Священный союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154640]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Железный занавес|Железный занавес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124425]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Революции 1848—1849 годов|Революции 1848—1849 годов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3588]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 739
| [[Париж солыхы (1814)]]
| [[:ru:Парижский мирный договор (1814)|Парижский мирный договор (1814)]]
| align=right| 5007


| align=right| [[d:Q740724]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 740
| [[Версаль килешүе]]
| [[:ru:Версальский договор|Версальский договор]]
| align=right| 4652


| align=right| [[d:Q8736]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 741
| [[]]
| [[:ru:Балканские войны|Балканские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165725]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 742
| [[]]
| [[:ru:Первая Балканская война|Первая Балканская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177918]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 743
| [[]]
| [[:ru:Вторая Балканская война|Вторая Балканская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184183]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 744
| [[Чернобыль һәлакәте]]
| [[:ru:Авария на Чернобыльской АЭС|Авария на Чернобыльской АЭС]]
| align=right| 5704


| align=right| [[d:Q486]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 745
| [[Qırım suğışı]]
| [[:ru:Крымская война|Крымская война]]
| align=right| 9333


| align=right| [[d:Q254106]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 746
| [[Чехословакия]]
| [[:ru:Чехословакия|Чехословакия]]
| align=right| 6610


| align=right| [[d:Q33946]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 747
| [[ССРБ таркалуы]]
| [[:ru:Распад СССР|Распад СССР]]
| align=right| 25917


| align=right| [[d:Q5167679]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 748
| [[Германия Демократик Республикасы]]
| [[:ru:Германская Демократическая Республика|Германская Демократическая Республика]]
| align=right| 8190


| align=right| [[d:Q16957]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 749
| [[1812 елгы Ватан сугышы]]
| [[:ru:Отечественная война 1812 года|Отечественная война 1812 года]]
| align=right| 5188


| align=right| [[d:Q179250]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 750
| [[Zur terror]]
| [[:ru:Большой террор|Большой террор]]
| align=right| 7664


| align=right| [[d:Q187650]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 751
| [[]]
| [[:ru:Вторая греко-турецкая война|Вторая греко-турецкая война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q87138]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 752
| [[]]
| [[:ru:Греческая революция|Греческая революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182062]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 753
| [[ГУЛАГ]]
| [[:ru:ГУЛАГ|ГУЛАГ]]
| align=right| 4465


| align=right| [[d:Q161448]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Голодомор на Украине|Голодомор на Украине]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165058]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Венгерское восстание (1956)|Венгерское восстание (1956)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164348]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 756
| [[]]
| [[:ru:Советско-польская война|Советско-польская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186284]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Пражская весна|Пражская весна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162401]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 758
| [[]]
| [[:ru:Революции 1989 года|Революции 1989 года]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q382861]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 759
| [[Россия ватандашлар сугышы]]
| [[:ru:Гражданская война в России|Гражданская война в России]]
| align=right| 84327


| align=right| [[d:Q79911]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 760
| [[Россия империясе]]
| [[:ru:Российская империя|Российская империя]]
| align=right| 12901


| align=right| [[d:Q34266]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 761
| [[Беренче Россия инкыйлабы]]
| [[:ru:Революция 1905—1907 годов в России|Революция 1905—1907 годов в России]]
| align=right| 5500


| align=right| [[d:Q184928]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 762
| [[Россия инкыйлабы (1917)]]
| [[:ru:Революция 1917 года в России|Революция 1917 года в России]]
| align=right| 9181


| align=right| [[d:Q8729]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Русско-турецкая война (1877—1878)|Русско-турецкая война (1877—1878)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174205]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 764
| [[]]
| [[:ru:Солидарность (профсоюз)|Солидарность (профсоюз)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1003]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 765
| [[]]
| [[:ru:Восточный блок|Восточный блок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170541]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 766
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге]]
| [[:ru:Союз Советских Социалистических Республик|Союз Советских Социалистических Республик]]
| align=right| 25982


| align=right| [[d:Q15180]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 767
| [[]]
| [[:ru:Меньшевики|Меньшевики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191515]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 768
| [[ССРБ эчке эшләр халык комиссарлыгы]]
| [[:ru:Народный комиссариат внутренних дел СССР|Народный комиссариат внутренних дел СССР]]
| align=right| 3578


| align=right| [[d:Q182449]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Югославия|Югославия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36704]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 770
| [[]]
| [[:ru:Депортации народов в СССР|Депортации народов в СССР]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q85125]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 771
| [[Бельгия революциясе]]
| [[:ru:Бельгийская революция|Бельгийская революция]]
| align=right| 827


| align=right| [[d:Q223933]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 772
| [[Берлин дивары]]
| [[:ru:Берлинская стена|Берлинская стена]]
| align=right| 2018


| align=right| [[d:Q5086]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 773
| [[]]
| [[:ru:Первая империя|Первая империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71084]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 774
| [[]]
| [[:ru:Франко-прусская война|Франко-прусская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46083]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 775
| [[]]
| [[:ru:Первая Французская республика|Первая Французская республика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58296]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 776
| [[]]
| [[:ru:Германский союз|Германский союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151624]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 777
| [[Алман империясе]]
| [[:ru:Германская империя|Германская империя]]
| align=right| 12237


| align=right| [[d:Q43287]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 778
| [[]]
| [[:ru:Объединение Германии (1990)|Объединение Германии (1990)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56039]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 779
| [[]]
| [[:ru:Голод в Ирландии (1845—1849)|Голод в Ирландии (1845—1849)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188371]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 780
| [[]]
| [[:ru:Сто дней|Сто дней]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199955]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 781
| [[]]
| [[:ru:Рисорджименто|Рисорджименто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51122]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 782
| [[]]
| [[:ru:Июльская революция|Июльская революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214028]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 783
| [[Наполеон сугышлары]]
| [[:ru:Наполеоновские войны|Наполеоновские войны]]
| align=right| 2890


| align=right| [[d:Q78994]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 784
| [[Өченче рейх]]
| [[:ru:Нацистская Германия|Нацистская Германия]]
| align=right| 16728


| align=right| [[d:Q7318]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 785
| [[]]
| [[:ru:Пивной путч|Пивной путч]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36749]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 786
| [[]]
| [[:ru:Гестапо|Гестапо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43250]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 787
| [[Национал-социалистик алман эшчеләр фиркасе]]
| [[:ru:Национал-социалистическая немецкая рабочая партия|Национал-социалистическая немецкая рабочая партия]]
| align=right| 8282


| align=right| [[d:Q7320]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 788
| [[]]
| [[:ru:СС|СС]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44687]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 789
| [[]]
| [[:ru:Штурмовые отряды|Штурмовые отряды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150793]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 790
| [[]]
| [[:ru:Заговор 20 июля|Заговор 20 июля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105570]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 791
| [[]]
| [[:ru:Пиренейские войны|Пиренейские войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152499]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Парижская коммуна|Парижская коммуна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133132]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 793
| [[]]
| [[:ru:Вторая Испанская Республика|Вторая Испанская Республика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178038]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 794
| [[]]
| [[:ru:Гражданская война в Испании|Гражданская война в Испании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10859]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Конфликт в Северной Ирландии|Конфликт в Северной Ирландии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q815436]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 796
| [[]]
| [[:ru:Объединение Германии (1871)|Объединение Германии (1871)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154705]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 797
| [[]]
| [[:ru:Концентрационные лагеря нацистской Германии|Концентрационные лагеря нацистской Германии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q328468]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 798
| [[Веймар җөмһүрияте]]
| [[:ru:Веймарская республика|Веймарская республика]]
| align=right| 821


| align=right| [[d:Q41304]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Легенда об ударе ножом в спину|Легенда об ударе ножом в спину]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160944]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 800
| [[]]
| [[:ru:Антиохия|Антиохия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200441]]
|

|}</text>
      <sha1>k7lwfxkyu5v1qfjp1uo6svvu5ua8zrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Сәнгать</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390348</id>
    <revision>
      <id>5840299</id>
      <parentid>5840001</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T19:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103269" sha1="0whiiesjlfdp6249eqq1ch27qxgyead" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 468 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 91 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 25 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 16 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1
| [[]]
| [[:ru:Искусства|Искусства]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2018526]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 2
| [[Архитектура]]
| [[:ru:Архитектура|Архитектура]]
| align=right| 9517


| align=right| [[d:Q12271]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 3
| [[]]
| [[:ru:Храмовая архитектура|Храмовая архитектура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47848]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 4
| [[Архитектура стиле]]
| [[:ru:Архитектурный стиль|Архитектурный стиль]]
| align=right| 3956


| align=right| [[d:Q32880]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Теория архитектуры|Теория архитектуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47537]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Архитектура Византии|Архитектура Византии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47591]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Готическая архитектура|Готическая архитектура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176483]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Ландшафтная архитектура|Ландшафтная архитектура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47844]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 9
| [[Әбү-Симбел]]
| [[:ru:Абу-Симбел|Абу-Симбел]]
| align=right| 13317


| align=right| [[d:Q134140]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[]]
| [[:ru:Айт-Бен-Хадду|Айт-Бен-Хадду]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309436]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 11
| [[Асуан гидротөене]]
| [[:ru:Асуанский гидроузел|Асуанский гидроузел]]
| align=right| 11015


| align=right| [[d:Q38891]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Библиотека Александрина|Библиотека Александрина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q501851]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Некрополь Гизы|Некрополь Гизы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13217298]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 14
| [[Дженне Бөек мәчете]]
| [[:ru:Великая мечеть Дженне|Великая мечеть Дженне]]
| align=right| 11206


| align=right| [[d:Q683632]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 15
| [[Зур сфинкс]]
| [[:ru:Большой сфинкс|Большой сфинкс]]
| align=right| 23405


| align=right| [[d:Q130958]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Карнакский храм|Карнакский храм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q522862]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Луксорский храм|Луксорский храм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319841]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Лалибэла|Лалибэла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207590]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Монастырь Святой Екатерины|Монастырь Святой Екатерины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[]]
| [[:ru:Храм Эдфу|Храм Эдфу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q613037]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 21
| [[Зур Зимбабве]]
| [[:ru:Большой Зимбабве|Большой Зимбабве]]
| align=right| 4891


| align=right| [[d:Q209217]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 22
| [[Чичен-Ица]]
| [[:ru:Чичен-Ица|Чичен-Ица]]
| align=right| 18984


| align=right| [[d:Q5859]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Крайслер-билдинг|Крайслер-билдинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11274]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Empayr Steyt Bilding]]
| [[:ru:Эмпайр-стейт-билдинг|Эмпайр-стейт-билдинг]]
| align=right| 5379


| align=right| [[d:Q9188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Дом над водопадом|Дом над водопадом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q463179]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Флэтайрон-билдинг|Флэтайрон-билдинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220728]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Центр Гетти|Центр Гетти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29247]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Музей Соломона Гуггенхейма|Музей Соломона Гуггенхейма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201469]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 29
| [[Маракана]]
| [[:ru:Маракана|Маракана]]
| align=right| 19548


| align=right| [[d:Q155174]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 30
| [[Maçu Pikçu]]
| [[:ru:Мачу-Пикчу|Мачу-Пикчу]]
| align=right| 13786


| align=right| [[d:Q676203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Кафедральный собор в Мехико|Кафедральный собор в Мехико]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q610961]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Национальный конгресс Бразилии|Национальный конгресс Бразилии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q949699]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 33
| [[]]
| [[:ru:Уиллис-тауэр|Уиллис-тауэр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29294]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Азатлык сыны]]
| [[:ru:Статуя Свободы|Статуя Свободы]]
| align=right| 2677


| align=right| [[d:Q9202]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 35
| [[Кояш пирамидасы]]
| [[:ru:Пирамида Солнца|Пирамида Солнца]]
| align=right| 15528


| align=right| [[d:Q29238]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 36
| [[Ушмаль]]
| [[:ru:Ушмаль|Ушмаль]]
| align=right| 12654


| align=right| [[d:Q213232]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:Всемирный торговый центр|Всемирный торговый центр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11235]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 38
| [[Angkor Wat]]
| [[:ru:Ангкор-Ват|Ангкор-Ват]]
| align=right| 8452


| align=right| [[d:Q43473]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 39
| [[]]
| [[:ru:Арг-е Бам|Арг-е Бам]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43277]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Мечеть Бадшахи|Мечеть Бадшахи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q330872]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 41
| [[]]
| [[:ru:Паган|Паган]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29317]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:Боробудур|Боробудур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42798]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Burc Xälifä]]
| [[:ru:Бурдж-Халифа|Бурдж-Халифа]]
| align=right| 5916


| align=right| [[d:Q12495]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Бурдж-эль-Араб|Бурдж-эль-Араб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62939]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 45
| [[]]
| [[:ru:Китайский сад|Китайский сад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47692]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 46
| [[]]
| [[:ru:Дур-Унташ|Дур-Унташ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4523]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 47
| [[]]
| [[:ru:Запретный город|Запретный город]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80290]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 48
| [[Бөек Кытай дивары]]
| [[:ru:Великая Китайская стена|Великая Китайская стена]]
| align=right| 4142


| align=right| [[d:Q12501]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:Хава-Махал|Хава-Махал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q836531]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 50
| [[Ак Челән Кирмәне]]
| [[:ru:Замок Химэдзи|Замок Химэдзи]]
| align=right| 3950


| align=right| [[d:Q188754]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 51
| [[]]
| [[:ru:Хорю-дзи|Хорю-дзи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q261932]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Святилище Ицукусима|Святилище Ицукусима]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191763]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 53
| [[Кһаҗураһо]]
| [[:ru:Кхаджурахо|Кхаджурахо]]
| align=right| 4334


| align=right| [[d:Q178948]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:Крак-де-Шевалье|Крак-де-Шевалье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177549]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 55
| [[Әл-Харам мәчете]]
| [[:ru:Мечеть аль-Харам|Мечеть аль-Харам]]
| align=right| 2247


| align=right| [[d:Q428858]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 56
| [[]]
| [[:ru:Гробницы императоров династии Мин|Гробницы императоров династии Мин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41135]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Пещеры Могао|Пещеры Могао]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43286]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 58
| [[Имам мәйданы]]
| [[:ru:Площадь Накш-э Джахан|Площадь Накш-э Джахан]]
| align=right| 4046


| align=right| [[d:Q4519]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Петра|Петра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5788]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 60
| [[Потала сарае]]
| [[:ru:Потала|Потала]]
| align=right| 3812


| align=right| [[d:Q71229]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Прамбанан|Прамбанан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47721]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 62
| [[]]
| [[:ru:Лал-Кила|Лал-Кила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45957]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 63
| [[Регистан (Сәмәрканд)]]
| [[:ru:Регистан (Самарканд)|Регистан (Самарканд)]]
| align=right| 10961


| align=right| [[d:Q1373583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Пагода Шведагон|Пагода Шведагон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q464535]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 65
| [[Таҗ Махал]]
| [[:ru:Тадж-Махал|Тадж-Махал]]
| align=right| 4847


| align=right| [[d:Q9141]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 66
| [[]]
| [[:ru:Храм Конфуция (Цюйфу)|Храм Конфуция (Цюйфу)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q339822]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 67
| [[Терракота гаскәре]]
| [[:ru:Терракотовая армия|Терракотовая армия]]
| align=right| 6492


| align=right| [[d:Q47672]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 68
| [[Өмейяд мәчете]]
| [[:ru:Мечеть Омейядов|Мечеть Омейядов]]
| align=right| 2755


| align=right| [[d:Q183562]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 69
| [[Афина акрополе]]
| [[:ru:Афинский Акрополь|Афинский Акрополь]]
| align=right| 7733


| align=right| [[d:Q131013]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:Альгамбра|Альгамбра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47476]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Храм-памятник Александра Невского|Храм-памятник Александра Невского]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43282]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 72
| [[]]
| [[:ru:Нуэстра-Синьора-дель-Пилар|Нуэстра-Синьора-дель-Пилар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q810684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 73
| [[]]
| [[:ru:Бельведер (Вена)|Бельведер (Вена)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211818]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 74
| [[Букингем сарае]]
| [[:ru:Букингемский дворец|Букингемский дворец]]
| align=right| 1955


| align=right| [[d:Q42182]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 75
| [[]]
| [[:ru:Капитолий (холм)|Капитолий (холм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34925]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:Собор Святого Иакова|Собор Святого Иакова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205136]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Большой Екатерининский дворец|Большой Екатерининский дворец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2854543]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 78
| [[Альтамира]]
| [[:ru:Альтамира|Альтамира]]
| align=right| 12171


| align=right| [[d:Q133575]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Шартрский собор|Шартрский собор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180274]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Кёльнский собор|Кёльнский собор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4176]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 81
| [[Колизей]]
| [[:ru:Колизей|Колизей]]
| align=right| 963


| align=right| [[d:Q10285]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Дворец дожей|Дворец дожей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189883]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 83
| [[Эйфель манарасы]]
| [[:ru:Эйфелева башня|Эйфелева башня]]
| align=right| 3461


| align=right| [[d:Q243]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Эскориал|Эскориал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28471]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Санта-Мария-дель-Фьоре|Санта-Мария-дель-Фьоре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191739]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Музей Гуггенхейма в Бильбао|Музей Гуггенхейма в Бильбао]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179199]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 87
| [[Айя Суфия]]
| [[:ru:Собор Святой Софии (Константинополь)|Собор Святой Софии (Константинополь)]]
| align=right| 5004


| align=right| [[d:Q12506]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Здание венгерского парламента|Здание венгерского парламента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11819]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Казанский собор (Санкт-Петербург)|Казанский собор (Санкт-Петербург)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q404571]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 90
| [[Пиза манарасы]]
| [[:ru:Пизанская башня|Пизанская башня]]
| align=right| 9736


| align=right| [[d:Q39054]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 91
| [[]]
| [[:ru:Миланский собор|Миланский собор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18068]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 92
| [[Ле-Мон-Сен-Мишель]]
| [[:ru:Мон-Сен-Мишель|Мон-Сен-Мишель]]
| align=right| 2173


| align=right| [[d:Q20892]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 93
| [[Мәскәү кремле]]
| [[:ru:Московский Кремль|Московский Кремль]]
| align=right| 3103


| align=right| [[d:Q133274]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 94
| [[]]
| [[:ru:Афон|Афон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130321]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Памятники стиля мудехар в Арагоне|Памятники стиля мудехар в Арагоне]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q764675]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 96
| [[Parijdağı İzge Ana cämiğe]]
| [[:ru:Собор Парижской Богоматери|Собор Парижской Богоматери]]
| align=right| 2797


| align=right| [[d:Q2981]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 97
| [[Нойшванштайн]]
| [[:ru:Нойшванштайн|Нойшванштайн]]
| align=right| 16228


| align=right| [[d:Q4152]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:Оперный театр Осло|Оперный театр Осло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43280]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:Палаццо Питти|Палаццо Питти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29286]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 100
| [[Parfenon]]
| [[:ru:Парфенон|Парфенон]]
| align=right| 6990


| align=right| [[d:Q10288]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Пантеон (Рим)|Пантеон (Рим)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q99309]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Петергоф (дворцово-парковый ансамбль)|Петергоф (дворцово-парковый ансамбль)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1258473]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Санктуарий в Лурде|Санктуарий в Лурде]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7709620]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:Саграда Фамилия|Саграда Фамилия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48435]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 105
| [[Vasili Blajennıy Çirkäwe]]
| [[:ru:Храм Василия Блаженного|Храм Василия Блаженного]]
| align=right| 1129


| align=right| [[d:Q129846]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 106
| [[İzge Petr Bazilikası]]
| [[:ru:Собор Святого Петра|Собор Святого Петра]]
| align=right| 5856


| align=right| [[d:Q12512]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Сикстинская капелла|Сикстинская капелла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2943]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 108
| [[Стоунһендж]]
| [[:ru:Стоунхендж|Стоунхендж]]
| align=right| 9440


| align=right| [[d:Q39671]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 109
| [[Топкапы]]
| [[:ru:Топкапы|Топкапы]]
| align=right| 16904


| align=right| [[d:Q170495]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 110
| [[Версаль]]
| [[:ru:Версаль|Версаль]]
| align=right| 35800


| align=right| [[d:Q2946]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:Путь Святого Иакова|Путь Святого Иакова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41150]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Уэмбли (1923)|Уэмбли (1923)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43279]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Вестминстерский дворец|Вестминстерский дворец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62408]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Виндзорский замок|Виндзорский замок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42646]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 115
| [[Кышкы Сарай]]
| [[:ru:Зимний дворец|Зимний дворец]]
| align=right| 6055


| align=right| [[d:Q182147]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 116
| [[]]
| [[:ru:Сиднейский оперный театр|Сиднейский оперный театр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45178]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 117
| [[Dönyanıñ cide moğcizası]]
| [[:ru:Семь чудес света|Семь чудес света]]
| align=right| 3430


| align=right| [[d:Q489772]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 118
| [[Rodos Kolossı]]
| [[:ru:Колосс Родосский|Колосс Родосский]]
| align=right| 4250


| align=right| [[d:Q41553]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 119
| [[Xeops piramidası]]
| [[:ru:Пирамида Хеопса|Пирамида Хеопса]]
| align=right| 5223


| align=right| [[d:Q37200]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 120
| [[Babilneñ elenä torğan baqçaları]]
| [[:ru:Висячие сады Семирамиды|Висячие сады Семирамиды]]
| align=right| 4234


| align=right| [[d:Q41931]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 121
| [[Aleksandriä mayagı]]
| [[:ru:Александрийский маяк|Александрийский маяк]]
| align=right| 3576


| align=right| [[d:Q43244]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 122
| [[Halikarnastağı törbä]]
| [[:ru:Мавзолей в Галикарнасе|Мавзолей в Галикарнасе]]
| align=right| 4188


| align=right| [[d:Q45368]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 123
| [[Olimpiädäge Zevs sını]]
| [[:ru:Статуя Зевса в Олимпии|Статуя Зевса в Олимпии]]
| align=right| 3746


| align=right| [[d:Q46239]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 124
| [[Efestağı Artemida ğibädätxänäse]]
| [[:ru:Храм Артемиды Эфесской|Храм Артемиды Эфесской]]
| align=right| 2742


| align=right| [[d:Q43018]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 125
| [[Әдәбият]]
| [[:ru:Литература|Литература]]
| align=right| 1711


| align=right| [[d:Q8242]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 126
| [[]]
| [[:ru:Античная литература|Античная литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q541923]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Византийская литература|Византийская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2265137]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:Латинская литература|Латинская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184890]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Африканская литература|Африканская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q386319]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Египетская литература|Египетская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3239427]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 131
| [[]]
| [[:ru:Арабская литература|Арабская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194380]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Бельгийская литература|Бельгийская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q792357]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Чешская литература|Чешская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q282445]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 134
| [[Инглиз әдәбияты]]
| [[:ru:Английская литература|Английская литература]]
| align=right| 1858


| align=right| [[d:Q186579]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Литература США|Литература США]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233762]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Австралийская литература|Австралийская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q781919]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 137
| [[]]
| [[:ru:Британская литература|Британская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q764912]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:Канадская литература|Канадская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1723523]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 139
| [[]]
| [[:ru:Ирландская литература|Ирландская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q683732]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Китайская литература|Китайская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q456012]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Нидерландская литература|Нидерландская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1853321]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Французская литература|Французская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6689]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Немецкая литература|Немецкая литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181287]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:Литература Австрии|Литература Австрии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q303779]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 145
| [[]]
| [[:ru:Греческая литература|Греческая литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1089547]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Литература на иврите|Литература на иврите]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1057314]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Литература Индии|Литература Индии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q622237]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Итальянская литература|Итальянская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q74217]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Литература Японии|Литература Японии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231425]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Персидская литература|Персидская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q365585]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Польская литература|Польская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q692327]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Португальская литература|Португальская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q548144]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:Румынская литература|Румынская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2077256]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Русская литература|Русская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179161]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:Испанская литература|Испанская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q238499]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:Латиноамериканская литература|Латиноамериканская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1147454]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Литература Турции|Литература Турции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1328366]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Модернизм в литературе|Модернизм в литературе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q971480]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 159
| [[Матур әдәбият]]
| [[:ru:Художественный вымысел|Художественный вымысел]]
| align=right| 895


| align=right| [[d:Q8253]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 160
| [[]]
| [[:ru:Проза|Проза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q676]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 161
| [[Риваять]]
| [[:ru:Легенда|Легенда]]
| align=right| 6069


| align=right| [[d:Q44342]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Сатира|Сатира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128758]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 163
| [[Роман]]
| [[:ru:Роман|Роман]]
| align=right| 2835


| align=right| [[d:Q8261]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Рассказ|Рассказ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49084]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 165
| [[Китап]]
| [[:ru:Книга|Книга]]
| align=right| 27613


| align=right| [[d:Q571]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 166
| [[Энциклопедия]]
| [[:ru:Энциклопедия|Энциклопедия]]
| align=right| 20756


| align=right| [[d:Q5292]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 167
| [[Шигърият]]
| [[:ru:Поэзия|Поэзия]]
| align=right| 1799


| align=right| [[d:Q482]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 168
| [[Эпос]]
| [[:ru:Эпос|Эпос]]
| align=right| 5931


| align=right| [[d:Q37484]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 169
| [[Хайку]]
| [[:ru:Хайку|Хайку]]
| align=right| 7623


| align=right| [[d:Q37707]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Сонет|Сонет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80056]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:Литературная теория|Литературная теория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q459381]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:Поэтика|Поэтика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q835023]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Стилистика|Стилистика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28856]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Новая критика|Новая критика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q742302]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 175
| [[]]
| [[:ru:Литературные жанры|Литературные жанры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223393]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Детская литература|Детская литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131539]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Детектив|Детектив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186424]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 178
| [[]]
| [[:ru:Жанровая литература|Жанровая литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1194480]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[]]
| [[:ru:Научная фантастика|Научная фантастика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24925]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Подростковая литература|Подростковая литература]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1233720]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 181
| [[Мәсәл]]
| [[:ru:Басня|Басня]]
| align=right| 3484


| align=right| [[d:Q693]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 182
| [[Әкият]]
| [[:ru:Сказка|Сказка]]
| align=right| 11371


| align=right| [[d:Q699]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 183
| [[Фэнтези]]
| [[:ru:Фэнтези|Фэнтези]]
| align=right| 1593


| align=right| [[d:Q132311]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Тезаурус|Тезаурус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179797]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Искусство войны|Искусство войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8251]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Законы Хаммурапи|Законы Хаммурапи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93304]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Начала (Евклид)|Начала (Евклид)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172891]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 188
| [[Евгений Онегин]]
| [[:ru:Евгений Онегин|Евгений Онегин]]
| align=right| 17995


| align=right| [[d:Q50948]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[]]
| [[:ru:Гамлет|Гамлет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41567]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[]]
| [[:ru:Государство (Платон)|Государство (Платон)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123397]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Государь (Макиавелли)|Государь (Макиавелли)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131719]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 192
| [[Meñ dä ber kiçä]]
| [[:ru:Тысяча и одна ночь|Тысяча и одна ночь]]
| align=right| 3631


| align=right| [[d:Q8258]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 193
| [[Кызыл бүлмәдәге төш]]
| [[:ru:Сон в красном тереме|Сон в красном тереме]]
| align=right| 11710


| align=right| [[d:Q8265]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Дон Кихот (роман)|Дон Кихот (роман)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q480]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 195
| [[Балдаклар хөкемдары]]
| [[:ru:Властелин колец|Властелин колец]]
| align=right| 2771


| align=right| [[d:Q15228]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Повесть о Гэндзи|Повесть о Гэндзи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8269]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 197
| [[Гилгәмеш дастаны]]
| [[:ru:Эпос о Гильгамеше|Эпос о Гильгамеше]]
| align=right| 16060


| align=right| [[d:Q8272]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 198
| [[Илиада]]
| [[:ru:Илиада|Илиада]]
| align=right| 20113


| align=right| [[d:Q8275]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Путешествие на Запад|Путешествие на Запад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q70784]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 200
| [[Маһабһаратам]]
| [[:ru:Махабхарата|Махабхарата]]
| align=right| 21626


| align=right| [[d:Q8276]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 201
| [[Одиссея]]
| [[:ru:Одиссея|Одиссея]]
| align=right| 8606


| align=right| [[d:Q35160]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Парцифаль (роман)|Парцифаль (роман)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1247232]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 203
| [[]]
| [[:ru:Троецарствие (роман)|Троецарствие (роман)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q70806]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 204
| [[Шаһнамә]]
| [[:ru:Шахнаме|Шахнаме]]
| align=right| 7371


| align=right| [[d:Q8279]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Речные заводи|Речные заводи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q70827]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Кумранские рукописи|Кумранские рукописи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145780]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Книга Перемен|Книга Перемен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181937]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Септуагинта|Септуагинта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29334]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Фауст (трагедия)|Фауст (трагедия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29478]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Британская энциклопедия|Британская энциклопедия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q455]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Математические начала натуральной философии|Математические начала натуральной философии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205921]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Происхождение видов|Происхождение видов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q20124]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Оксфордский словарь английского языка|Оксфордский словарь английского языка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44996]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Путешествия Гулливера|Путешествия Гулливера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181488]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Король Лир|Король Лир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181598]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Макбет (пьеса)|Макбет (пьеса)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130283]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Сон в летнюю ночь|Сон в летнюю ночь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104871]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Отелло|Отелло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26833]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Робинзон Крузо|Робинзон Крузо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483034]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Ромео и Джульетта|Ромео и Джульетта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83186]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Алиса в Стране чудес|Алиса в Стране чудес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92640]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 222
| [[]]
| [[:ru:Анна Каренина|Анна Каренина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q147787]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Братья Карамазовы|Братья Карамазовы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183157]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 224
| [[]]
| [[:ru:Над пропастью во ржи|Над пропастью во ржи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183883]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Хроники Нарнии|Хроники Нарнии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483412]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Преступление и наказание|Преступление и наказание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165318]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Франкенштейн, или Современный Прометей|Франкенштейн, или Современный Прометей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150827]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Отверженные|Отверженные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180736]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 229
| [[Нәни принц]]
| [[:ru:Маленький принц|Маленький принц]]
| align=right| 4993


| align=right| [[d:Q25338]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Моби Дик|Моби Дик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174596]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 231
| [[1984 (roman)]]
| [[:ru:1984 (роман)|1984 (роман)]]
| align=right| 4234


| align=right| [[d:Q208460]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Старик и море|Старик и море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26505]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Сто лет одиночества|Сто лет одиночества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178869]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Гордость и предубеждение|Гордость и предубеждение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Улисс (роман)|Улисс (роман)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6511]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:В ожидании Годо|В ожидании Годо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19871]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Война и мир|Война и мир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161531]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Астерикс (комикс)|Астерикс (комикс)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42490]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Энеида|Энеида]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60220]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Метаморфозы (Овидий)|Метаморфозы (Овидий)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184742]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Божественная комедия|Божественная комедия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40185]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 242
| [[Нибелунглар турында җыр]]
| [[:ru:Песнь о Нибелунгах|Песнь о Нибелунгах]]
| align=right| 1312


| align=right| [[d:Q131554]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Кентавр|Кентавр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Химера|Химера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182790]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 245
| [[]]
| [[:ru:Демон|Демон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177413]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 246
| [[Аждаһа]]
| [[:ru:Дракон|Дракон]]
| align=right| 2868


| align=right| [[d:Q7559]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 247
| [[Пәри]]
| [[:ru:Фея|Фея]]
| align=right| 2363


| align=right| [[d:Q8028]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 248
| [[Öräk]]
| [[:ru:Привидение|Привидение]]
| align=right| 537


| align=right| [[d:Q45529]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 249
| [[Җен]]
| [[:ru:Джинн|Джинн]]
| align=right| 1987


| align=right| [[d:Q3465]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Лох-несское чудовище|Лох-несское чудовище]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49658]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Морская дева|Морская дева]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182559]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Пегас|Пегас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162797]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Единорог|Единорог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Вампир|Вампир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46721]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 255
| [[]]
| [[:ru:Оборотень|Оборотень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1133563]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 256
| [[Атлантида]]
| [[:ru:Атлантида|Атлантида]]
| align=right| 1364


| align=right| [[d:Q25373]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Утопия|Утопия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131156]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 258
| [[Музыка]]
| [[:ru:Музыка|Музыка]]
| align=right| 20110


| align=right| [[d:Q638]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 259
| [[Хор]]
| [[:ru:Хор|Хор]]
| align=right| 12220


| align=right| [[d:Q131186]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Интервал (музыка)|Интервал (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189962]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Мажор|Мажор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58795659]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Минор|Минор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12827391]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Музыкальная импровизация|Музыкальная импровизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1049625]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Гамма (музыка)|Гамма (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179651]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 265
| [[Оркестр]]
| [[:ru:Оркестр|Оркестр]]
| align=right| 10453


| align=right| [[d:Q42998]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 266
| [[]]
| [[:ru:Ритм|Ритм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170406]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Пение|Пение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27939]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 268
| [[Җыр]]
| [[:ru:Песня|Песня]]
| align=right| 2023


| align=right| [[d:Q7366]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Музыковедение|Музыковедение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164204]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 270
| [[]]
| [[:ru:Артикуляция (музыка)|Артикуляция (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q372923]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 271
| [[]]
| [[:ru:Контрапункт|Контрапункт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186393]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Теория музыки|Теория музыки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193544]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 273
| [[]]
| [[:ru:Музыкальная форма|Музыкальная форма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q862597]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Лад (музыка)|Лад (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q731978]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Додекафония|Додекафония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221686]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Музыкальный видеоклип|Музыкальный видеоклип]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193977]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 277
| [[Рэп]]
| [[:ru:Рэп|Рэп]]
| align=right| 10031


| align=right| [[d:Q6010]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Мелодия|Мелодия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170412]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Гармония (музыка)|Гармония (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184421]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Аккорд|Аккорд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170439]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Музыка Средневековья|Музыка Средневековья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163775]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Музыка эпохи Возрождения|Музыка эпохи Возрождения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201405]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Музыка эпохи барокко|Музыка эпохи барокко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8361]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Музыка эпохи классицизма|Музыка эпохи классицизма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17723]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Музыка эпохи романтизма|Музыка эпохи романтизма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207591]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Духовная музыка|Духовная музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1065742]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Академическая музыка XX века|Академическая музыка XX века]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1338153]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Импрессионизм (музыка)|Импрессионизм (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q837182]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Экспрессионизм (музыка)|Экспрессионизм (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q613707]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Неоклассицизм (музыка)|Неоклассицизм (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q535611]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Современная классическая музыка|Современная классическая музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q612024]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Сериализм|Сериализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q507246]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Алеаторика|Алеаторика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623715]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Минимализм (музыка)|Минимализм (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q572901]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 295
| [[]]
| [[:ru:Классическая музыка|Классическая музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9730]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Ария|Ария]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178122]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Канон (музыка)|Канон (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53831]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Кантата|Кантата]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174873]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Камерная музыка|Камерная музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189201]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Концерт (произведение)|Концерт (произведение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9748]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Этюд (музыка)|Этюд (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207841]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 302
| [[]]
| [[:ru:Фуга|Фуга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181014]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 303
| [[Һимн]]
| [[:ru:Гимн|Гимн]]
| align=right| 1962


| align=right| [[d:Q484692]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Lied (жанр)|Lied (жанр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216860]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Мадригал|Мадригал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193217]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Месса (музыка)|Месса (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217295]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 307
| [[Опера]]
| [[:ru:Опера|Опера]]
| align=right| 2254


| align=right| [[d:Q1344]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[]]
| [[:ru:Увертюра|Увертюра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202287]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Прелюдия (музыка)|Прелюдия (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212148]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 310
| [[]]
| [[:ru:Реквием|Реквием]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51616]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Соната|Соната]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131269]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 312
| [[Сюита]]
| [[:ru:Сюита|Сюита]]
| align=right| 2424


| align=right| [[d:Q203005]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Симфоническая поэма|Симфоническая поэма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271802]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 314
| [[Симфония]]
| [[:ru:Симфония|Симфония]]
| align=right| 3062


| align=right| [[d:Q9734]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Блюз|Блюз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9759]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Кантри|Кантри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83440]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Танцевальная музыка|Танцевальная музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316930]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Лёгкая музыка|Лёгкая музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q848399]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Электронная музыка|Электронная музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9778]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Музыка к фильму|Музыка к фильму]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q492264]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Фолк|Фолк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43343]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Гамелан|Гамелан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194492]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 323
| [[]]
| [[:ru:Григорианское пение|Григорианское пение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26473]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Хип-хоп|Хип-хоп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11401]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 325
| [[Джаз]]
| [[:ru:Джаз|Джаз]]
| align=right| 14222


| align=right| [[d:Q8341]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 326
| [[]]
| [[:ru:Бибоп|Бибоп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Диксиленд|Диксиленд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q906647]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Фри-джаз|Фри-джаз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211781]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 329
| [[]]
| [[:ru:Свинг (жанр)|Свинг (жанр)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203775]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Клезмер|Клезмер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212944]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 331
| [[Däwlät gimnı]]
| [[:ru:Государственный гимн|Государственный гимн]]
| align=right| 702


| align=right| [[d:Q23691]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Поп-музыка|Поп-музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37073]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 333
| [[]]
| [[:ru:Регги|Регги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9794]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Ритм-энд-блюз|Ритм-энд-блюз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45981]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 335
| [[]]
| [[:ru:Соул|Соул]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131272]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 336
| [[Рок-музыка]]
| [[:ru:Рок-музыка|Рок-музыка]]
| align=right| 17258


| align=right| [[d:Q11399]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Метал|Метал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38848]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Шлягер|Шлягер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q959583]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 339
| [[]]
| [[:ru:Этническая музыка|Этническая музыка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205049]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:Диско|Диско]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58339]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Фанк|Фанк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164444]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 342
| [[]]
| [[:ru:Регтайм|Регтайм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185652]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Альтернативный рок|Альтернативный рок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11366]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 344
| [[Панк-рок]]
| [[:ru:Панк-рок|Панк-рок]]
| align=right| 9094


| align=right| [[d:Q3071]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Рок-н-ролл|Рок-н-ролл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7749]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Автор-исполнитель|Автор-исполнитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q488205]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Музыкальные инструменты|Музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34379]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Аккордеоны|Аккордеоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79838]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Медные духовые музыкальные инструменты|Медные духовые музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180744]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Саксофон-альт|Саксофон-альт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q445275]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Бас-гитара|Бас-гитара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46185]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Большой барабан|Большой барабан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211028]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Фагот|Фагот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159998]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 354
| [[Чаң]]
| [[:ru:Колокол|Колокол]]
| align=right| 4519


| align=right| [[d:Q101401]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 355
| [[]]
| [[:ru:Бонго (музыкальный инструмент)|Бонго (музыкальный инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243998]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Карильон|Карильон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q505174]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 357
| [[]]
| [[:ru:Виолончель|Виолончель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8371]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Челеста|Челеста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320341]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 359
| [[]]
| [[:ru:Оркестровые колокола|Оркестровые колокола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178812]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Кларнет|Кларнет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8343]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Контрафагот|Контрафагот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83513]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Корнет (музыкальный инструмент)|Корнет (музыкальный инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202027]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[]]
| [[:ru:Барабан|Барабан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11404]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Электронные музыкальные инструменты|Электронные музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1327500]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 365
| [[Электр гитарасы]]
| [[:ru:Электрогитара|Электрогитара]]
| align=right| 1203


| align=right| [[d:Q78987]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Электрическое фортепиано|Электрическое фортепиано]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1136507]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Секвенсор|Секвенсор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q646683]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 368
| [[]]
| [[:ru:Синтезатор|Синтезатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163829]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[]]
| [[:ru:Английский рожок|Английский рожок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185041]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Эуфониум|Эуфониум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q495529]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 371
| [[]]
| [[:ru:Флюгельгорн|Флюгельгорн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q382616]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Флейта|Флейта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11405]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 373
| [[]]
| [[:ru:Валторна|Валторна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163759]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Гитара|Гитара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6607]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 375
| [[Harmonika]]
| [[:ru:Губная гармоника|Губная гармоника]]
| align=right| 6168


| align=right| [[d:Q51290]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Фисгармония|Фисгармония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12460259]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Арфа|Арфа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47369]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Клавесин|Клавесин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81982]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Лира (музыкальный инструмент)|Лира (музыкальный инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201129]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 380
| [[]]
| [[:ru:Гобой|Гобой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8377]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Фортепиано|Фортепиано]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5994]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Флейта-пикколо|Флейта-пикколо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83509]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Орган (музыкальный инструмент)|Орган (музыкальный инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q281460]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Блокфлейта|Блокфлейта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187851]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Саксофон|Саксофон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9798]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Малый барабан|Малый барабан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208421]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 387
| [[]]
| [[:ru:Сузафон|Сузафон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q499387]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 388
| [[]]
| [[:ru:Контрабас|Контрабас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80019]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 389
| [[]]
| [[:ru:Струнные музыкальные инструменты|Струнные музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1798603]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Литавры|Литавры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189737]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 391
| [[]]
| [[:ru:Тромбон|Тромбон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8350]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 392
| [[]]
| [[:ru:Труба (музыкальный инструмент)|Труба (музыкальный инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8338]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 393
| [[]]
| [[:ru:Туба|Туба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131168]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Вибрафон|Вибрафон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206987]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Альт|Альт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80284]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 396
| [[Скрипка]]
| [[:ru:Скрипка|Скрипка]]
| align=right| 924


| align=right| [[d:Q8355]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Ксилофон|Ксилофон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165666]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Цитра|Цитра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76239]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Мандолина|Мандолина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q302497]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Лютня|Лютня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180733]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Духовые музыкальные инструменты|Духовые музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173453]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Деревянные духовые музыкальные инструменты|Деревянные духовые музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181247]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Волынка|Волынка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8347]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Ударные музыкальные инструменты|Ударные музыкальные инструменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133163]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Тарелка (музыкальный инструмент)|Тарелка (музыкальный инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190172]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Времена года (Вивальди)|Времена года (Вивальди)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12016]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Симфония № 5 (Бетховен)|Симфония № 5 (Бетховен)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188709]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Симфония № 9 (Бетховен)|Симфония № 9 (Бетховен)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11989]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 409
| [[Karmen]]
| [[:ru:Кармен (опера)|Кармен (опера)]]
| align=right| 7399


| align=right| [[d:Q185968]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Дон Жуан (опера)|Дон Жуан (опера)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192039]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Мадам Баттерфляй|Мадам Баттерфляй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19005]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Волшебная флейта|Волшебная флейта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5064]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 413
| [[]]
| [[:ru:Кольцо нибелунга|Кольцо нибелунга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190237]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 414
| [[La traviata]]
| [[:ru:Травиата|Травиата]]
| align=right| 3272


| align=right| [[d:Q186162]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 415
| [[]]
| [[:ru:Лебединое озеро|Лебединое озеро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199786]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 416
| [[]]
| [[:ru:The Dark Side of the Moon|The Dark Side of the Moon]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150901]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 417
| [[Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band]]
| [[:ru:Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band|Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band]]
| align=right| 1514


| align=right| [[d:Q169226]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Thriller|Thriller]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44320]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 419
| [[]]
| [[:ru:Исполнительские искусства|Исполнительские искусства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184485]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Актёрское искусство|Актёрское искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q222749]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 421
| [[]]
| [[:ru:Публика|Публика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211198]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 422
| [[]]
| [[:ru:Театр (архитектурное сооружение)|Театр (архитектурное сооружение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24354]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Шутка|Шутка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131138]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 424
| [[]]
| [[:ru:Пародия|Пародия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170539]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 425
| [[]]
| [[:ru:Акробатика|Акробатика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193036]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Хождение по канату|Хождение по канату]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219616]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Цирковая труппа|Цирковая труппа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47928]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Жонглирование|Жонглирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194326]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 429
| [[]]
| [[:ru:Дрессировка животных|Дрессировка животных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1193939]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Иллюзионизм|Иллюзионизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q148442]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 431
| [[]]
| [[:ru:Манипуляция (фокусы)|Манипуляция (фокусы)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q350834]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Мюзикл|Мюзикл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2743]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 433
| [[]]
| [[:ru:Оперетта|Оперетта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170384]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 434
| [[]]
| [[:ru:Речь (риторика)|Речь (риторика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q861911]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Перформанс|Перформанс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213156]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 436
| [[Клоун]]
| [[:ru:Клоун|Клоун]]
| align=right| 1985


| align=right| [[d:Q7358]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 437
| [[Бию]]
| [[:ru:Танец|Танец]]
| align=right| 1301


| align=right| [[d:Q11639]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 438
| [[Балет]]
| [[:ru:Балет|Балет]]
| align=right| 10813


| align=right| [[d:Q41425]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Танец живота|Танец живота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182863]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 440
| [[]]
| [[:ru:Хореография|Хореография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180856]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Босанова|Босанова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q486263]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Брейк-данс|Брейк-данс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169737]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Фламенко|Фламенко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9764]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Народный танец|Народный танец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201022]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 445
| [[]]
| [[:ru:Фокстрот|Фокстрот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q245418]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Хип-хоп-культура|Хип-хоп-культура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1132127]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 447
| [[]]
| [[:ru:Джиттербаг|Джиттербаг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q950354]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Джайв|Джайв]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17237]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Мамбо|Мамбо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q333002]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Танец модерн|Танец модерн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q850130]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 451
| [[]]
| [[:ru:Пасодобль|Пасодобль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208341]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 452
| [[]]
| [[:ru:Квикстеп|Квикстеп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q663529]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Самба (музыка)|Самба (музыка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11403]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Танго|Танго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q338450]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Твист (танец)|Твист (танец)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q387916]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 456
| [[]]
| [[:ru:Вальс|Вальс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193434]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 457
| [[Театр]]
| [[:ru:Театр|Театр]]
| align=right| 12813


| align=right| [[d:Q11635]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 458
| [[Борынгы Греция театры]]
| [[:ru:Театр в Древней Греции|Театр в Древней Греции]]
| align=right| 5392


| align=right| [[d:Q189072]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Любительский театр|Любительский театр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q455695]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Театр импровизации|Театр импровизации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1140700]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 461
| [[]]
| [[:ru:Прослушивание|Прослушивание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1292520]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 462
| [[]]
| [[:ru:Бродвейский театр|Бродвейский театр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235065]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 463
| [[]]
| [[:ru:Кабаре|Кабаре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131183]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Кордебалет|Кордебалет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1206595]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 465
| [[Комедия]]
| [[:ru:Комедия|Комедия]]
| align=right| 1594


| align=right| [[d:Q40831]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Комедия дель арте|Комедия дель арте]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191890]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 467
| [[]]
| [[:ru:Диалог|Диалог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131395]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Драма (род литературы)|Драма (род литературы)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25372]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Мистерия|Мистерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q240911]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:Театральный режиссёр|Театральный режиссёр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3387717]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 471
| [[]]
| [[:ru:Театр кукол|Театр кукол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q588750]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Солилоквий|Солилоквий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184528]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 473
| [[]]
| [[:ru:Кабуки|Кабуки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199701]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 474
| [[]]
| [[:ru:Пекинская опера|Пекинская опера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335101]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 475
| [[]]
| [[:ru:Но|Но]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q226887]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 476
| [[]]
| [[:ru:Сценография|Сценография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q737201]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 477
| [[Ваянг]]
| [[:ru:Ваянг|Ваянг]]
| align=right| 48169


| align=right| [[d:Q1078316]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 478
| [[]]
| [[:ru:Трагедия|Трагедия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80930]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 479
| [[Sänğät]]
| [[:ru:Искусство|Искусство]]
| align=right| 3597


| align=right| [[d:Q735]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 480
| [[]]
| [[:ru:Изобразительное искусство|Изобразительное искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36649]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 481
| [[]]
| [[:ru:Искусство Византии|Искусство Византии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211884]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 482
| [[]]
| [[:ru:Каролингское возрождение|Каролингское возрождение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157123]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 483
| [[]]
| [[:ru:Кельтское искусство|Кельтское искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q914395]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 484
| [[]]
| [[:ru:Этрусское искусство|Этрусское искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q830331]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 485
| [[]]
| [[:ru:Миниатюра|Миниатюра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 486
| [[]]
| [[:ru:Оттоновское искусство|Оттоновское искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1066218]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 487
| [[]]
| [[:ru:Изобразительное искусство Возрождения|Изобразительное искусство Возрождения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1133779]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 488
| [[]]
| [[:ru:Витраж|Витраж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1473346]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:Академизм|Академизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189458]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 490
| [[Барокко]]
| [[:ru:Барокко|Барокко]]
| align=right| 309


| align=right| [[d:Q37853]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 491
| [[]]
| [[:ru:Классицизм|Классицизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170292]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 492
| [[]]
| [[:ru:Дюссельдорфская художественная школа|Дюссельдорфская художественная школа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q680559]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 493
| [[]]
| [[:ru:Золотой век голландской живописи|Золотой век голландской живописи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2352880]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 494
| [[]]
| [[:ru:Ампир|Ампир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191105]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 495
| [[]]
| [[:ru:Готика|Готика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46825]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 496
| [[]]
| [[:ru:Маньеризм|Маньеризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131808]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 497
| [[]]
| [[:ru:Реализм (искусство)|Реализм (искусство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10857409]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Романское искусство|Романское искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46805]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 499
| [[]]
| [[:ru:Рококо|Рококо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122960]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 500
| [[]]
| [[:ru:Модернизм в изобразительном искусстве|Модернизм в изобразительном искусстве]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38166]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 501
| [[]]
| [[:ru:Абстракционизм|Абстракционизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128115]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 502
| [[]]
| [[:ru:Абстрактный экспрессионизм|Абстрактный экспрессионизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177725]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 503
| [[]]
| [[:ru:Ар-деко|Ар-деко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173782]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 504
| [[]]
| [[:ru:Модерн|Модерн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34636]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 505
| [[]]
| [[:ru:Баухаус|Баухаус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124354]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 506
| [[]]
| [[:ru:Конструктивизм (искусство)|Конструктивизм (искусство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207103]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 507
| [[Кубизм]]
| [[:ru:Кубизм|Кубизм]]
| align=right| 4738


| align=right| [[d:Q42934]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 508
| [[]]
| [[:ru:Дадаизм|Дадаизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6034]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[Экспрессионизм]]
| [[:ru:Экспрессионизм|Экспрессионизм]]
| align=right| 5412


| align=right| [[d:Q80113]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 510
| [[Футуризм]]
| [[:ru:Футуризм|Футуризм]]
| align=right| 11876


| align=right| [[d:Q131221]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 511
| [[İmpressionizm]]
| [[:ru:Импрессионизм|Импрессионизм]]
| align=right| 682


| align=right| [[d:Q40415]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 512
| [[]]
| [[:ru:Китч|Китч]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131711]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 513
| [[]]
| [[:ru:Неоклассицизм|Неоклассицизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14378]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 514
| [[]]
| [[:ru:Прерафаэлиты|Прерафаэлиты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184814]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 515
| [[]]
| [[:ru:Постимпрессионизм|Постимпрессионизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166713]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 516
| [[]]
| [[:ru:Супрематизм|Супрематизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191970]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Сюрреализм|Сюрреализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39427]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 518
| [[]]
| [[:ru:Символизм|Символизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164800]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 519
| [[]]
| [[:ru:Современное искусство|Современное искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186030]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 520
| [[]]
| [[:ru:Флюксус|Флюксус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108908]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 521
| [[]]
| [[:ru:Кинетическое искусство|Кинетическое искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q466521]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 522
| [[]]
| [[:ru:Ленд-арт|Ленд-арт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q326478]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 523
| [[]]
| [[:ru:Минимал-арт|Минимал-арт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173436]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 524
| [[]]
| [[:ru:Неоэкспрессионизм|Неоэкспрессионизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q589655]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 525
| [[]]
| [[:ru:Концептуальное искусство|Концептуальное искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203209]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 526
| [[]]
| [[:ru:Оптическое искусство|Оптическое искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182331]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 527
| [[]]
| [[:ru:Ар брют|Ар брют]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q594150]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 528
| [[]]
| [[:ru:Поп-арт|Поп-арт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134147]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 529
| [[]]
| [[:ru:Искусство постмодернизма|Искусство постмодернизма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3318563]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 530
| [[]]
| [[:ru:Трансавангард|Трансавангард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q224885]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 531
| [[]]
| [[:ru:Древесный уголь|Древесный уголь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177463]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 532
| [[]]
| [[:ru:Чернила|Чернила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127418]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 533
| [[]]
| [[:ru:Краски|Краски]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174219]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 534
| [[Карандаш]]
| [[:ru:Карандаш|Карандаш]]
| align=right| 1244


| align=right| [[d:Q14674]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Пигмент|Пигмент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161179]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 536
| [[]]
| [[:ru:Ручка (канцелярия)|Ручка (канцелярия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165447]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 537
| [[]]
| [[:ru:Дизайн|Дизайн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82604]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 538
| [[]]
| [[:ru:Графический дизайн|Графический дизайн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185925]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 539
| [[]]
| [[:ru:Веб-дизайн|Веб-дизайн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190637]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 540
| [[]]
| [[:ru:Боди-арт|Боди-арт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q678649]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 541
| [[Каллиграфия]]
| [[:ru:Каллиграфия|Каллиграфия]]
| align=right| 8624


| align=right| [[d:Q12681]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Комикс]]
| [[:ru:Комикс|Комикс]]
| align=right| 3374


| align=right| [[d:Q1004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Рисунок|Рисунок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93184]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 544
| [[]]
| [[:ru:Энвайронмент (искусство)|Энвайронмент (искусство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q473743]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 545
| [[Мода]]
| [[:ru:Мода|Мода]]
| align=right| 25998


| align=right| [[d:Q12684]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 546
| [[]]
| [[:ru:Народные художественные промыслы|Народные художественные промыслы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q877729]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 547
| [[]]
| [[:ru:Живопись|Живопись]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11629]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 548
| [[]]
| [[:ru:Палитра|Палитра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q425548]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 549
| [[]]
| [[:ru:Портретная миниатюра|Портретная миниатюра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q282129]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 550
| [[]]
| [[:ru:Гончарное производство|Гончарное производство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11642]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 551
| [[]]
| [[:ru:Скульптура|Скульптура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11634]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 552
| [[]]
| [[:ru:Видео-арт|Видео-арт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q682010]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 553
| [[]]
| [[:ru:Коллаж|Коллаж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170593]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 554
| [[]]
| [[:ru:Манга|Манга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8274]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 555
| [[]]
| [[:ru:Граффити|Граффити]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17514]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 556
| [[]]
| [[:ru:Иллюстрация|Иллюстрация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178659]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 557
| [[Мозаика]]
| [[:ru:Мозаика|Мозаика]]
| align=right| 1413


| align=right| [[d:Q133067]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Масляная живопись|Масляная живопись]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174705]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 559
| [[]]
| [[:ru:Оригами|Оригами]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83357]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Акварель|Акварель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50030]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 561
| [[Фильм]]
| [[:ru:Фильм|Фильм]]
| align=right| 12164


| align=right| [[d:Q11424]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 562
| [[]]
| [[:ru:Кинотеатр|Кинотеатр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41253]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Мультипликация|Мультипликация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11425]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 564
| [[Аниме]]
| [[:ru:Аниме|Аниме]]
| align=right| 2393


| align=right| [[d:Q1107]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Компьютерная анимация|Компьютерная анимация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1401416]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Цветной кинематограф|Цветной кинематограф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q941530]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 567
| [[]]
| [[:ru:Короткометражный фильм|Короткометражный фильм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24862]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 568
| [[]]
| [[:ru:Немой кинематограф|Немой кинематограф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q226730]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Кинопроизводство|Кинопроизводство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q932586]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 570
| [[Кинематограф]]
| [[:ru:Кинематограф|Кинематограф]]
| align=right| 2997


| align=right| [[d:Q590870]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Монтаж медиаконтента|Монтаж медиаконтента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237893]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Фоли (кинопроизводство)|Фоли (кинопроизводство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q762316]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 573
| [[]]
| [[:ru:Спецэффект|Спецэффект]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q381243]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 574
| [[]]
| [[:ru:Студийная система|Студийная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11307668]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Техниколор|Техниколор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q674564]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Болливуд|Болливуд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93196]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 577
| [[Канн фестивале]]
| [[:ru:Каннский кинофестиваль|Каннский кинофестиваль]]
| align=right| 1842


| align=right| [[d:Q42369]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 578
| [[Оскар премиясе]]
| [[:ru:Оскар (кинопремия)|Оскар (кинопремия)]]
| align=right| 2864


| align=right| [[d:Q19020]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Голубой мальчик|Голубой мальчик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q604761]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Смерть Сократа|Смерть Сократа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1752990]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 581
| [[Мона Лиза]]
| [[:ru:Мона Лиза|Мона Лиза]]
| align=right| 972


| align=right| [[d:Q12418]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:Ночной дозор (картина)|Ночной дозор (картина)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219831]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 583
| [[Кычкыру (рәсем)]]
| [[:ru:Крик (картина Мунка)|Крик (картина Мунка)]]
| align=right| 606


| align=right| [[d:Q471379]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 584
| [[]]
| [[:ru:Тайная вечеря (фреска Леонардо да Винчи)|Тайная вечеря (фреска Леонардо да Винчи)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128910]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 585
| [[Йолдызлы төн]]
| [[:ru:Звёздная ночь|Звёздная ночь]]
| align=right| 602


| align=right| [[d:Q45585]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 586
| [[Герника (рәсем)]]
| [[:ru:Герника (картина)|Герника (картина)]]
| align=right| 624


| align=right| [[d:Q175036]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Мыслитель (скульптура)|Мыслитель (скульптура)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18003128]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Давид (Микеланджело)|Давид (Микеланджело)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179900]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Писающий мальчик|Писающий мальчик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152072]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 590
| [[Су кызы (сын)]]
| [[:ru:Русалочка (статуя)|Русалочка (статуя)]]
| align=right| 1991


| align=right| [[d:Q214619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Венера Милосская|Венера Милосская]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151952]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 592
| [[Карсылу һәм җиде кәрлә (мультфильм)]]
| [[:ru:Белоснежка и семь гномов (мультфильм)|Белоснежка и семь гномов (мультфильм)]]
| align=right| 1324


| align=right| [[d:Q134430]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Гражданин Кейн|Гражданин Кейн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24815]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 594
| [[]]
| [[:ru:Лоуренс Аравийский (фильм)|Лоуренс Аравийский (фильм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q228186]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Звуки музыки (фильм)|Звуки музыки (фильм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60072]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Касабланка (фильм)|Касабланка (фильм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132689]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 597
| [[]]
| [[:ru:Унесённые ветром (фильм)|Унесённые ветром (фильм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2875]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Космическая одиссея 2001 года|Космическая одиссея 2001 года]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103474]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 599
| [[Йолдыз сугышлары]]
| [[:ru:Звёздные войны|Звёздные войны]]
| align=right| 6665


| align=right| [[d:Q462]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 600
| [[]]
| [[:ru:Крёстный отец (фильм)|Крёстный отец (фильм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47703]]
|

|}</text>
      <sha1>0whiiesjlfdp6249eqq1ch27qxgyead</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/География</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390349</id>
    <revision>
      <id>5840298</id>
      <parentid>5839996</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T19:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169863" sha1="roy68wv0i39pmt633kuo3vfifqt40m1" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 310 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 514 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 115 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 61 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1
| [[География]]
| [[:ru:География|География]]
| align=right| 8736
| align=right| [[d:Q1071]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 2
| [[Башкала]]
| [[:ru:Столица|Столица]]
| align=right| 1064


| align=right| [[d:Q5119]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 3
| [[Шәһәр]]
| [[:ru:Город|Город]]
| align=right| 2413


| align=right| [[d:Q515]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 4
| [[Ил]]
| [[:ru:Страна|Страна]]
| align=right| 1699


| align=right| [[d:Q6256]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Территориальное исследование|Территориальное исследование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6502154]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Зависимая территория|Зависимая территория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Географическая граница|Географическая граница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133346]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Сельская местность|Сельская местность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Пригород|Пригород]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188509]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 10
| [[Авыл]]
| [[:ru:Село|Село]]
| align=right| 2135


| align=right| [[d:Q532]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Географический атлас|Географический атлас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162827]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Изолиния|Изолиния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6653802]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Датум|Датум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1502887]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 14
| [[Geografik koordinatalar]]
| [[:ru:Географические координаты|Географические координаты]]
| align=right| 2025


| align=right| [[d:Q22664]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Широта|Широта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Долгота|Долгота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Геоид|Геоид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185969]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 18
| [[Глобус]]
| [[:ru:Глобус|Глобус]]
| align=right| 2318


| align=right| [[d:Q133792]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Большой круг|Большой круг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[]]
| [[:ru:Картографическая проекция|Картографическая проекция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186386]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 21
| [[]]
| [[:ru:Проекция Меркатора|Проекция Меркатора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309372]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Референц-эллипсоид|Референц-эллипсоид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1335878]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Масштаб|Масштаб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193642]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Дөнья тарафлары]]
| [[:ru:Стороны света|Стороны света]]
| align=right| 1744


| align=right| [[d:Q23718]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 25
| [[Төньяк]]
| [[:ru:Север|Север]]
| align=right| 448


| align=right| [[d:Q659]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 26
| [[Көнчыгыш]]
| [[:ru:Восток|Восток]]
| align=right| 543


| align=right| [[d:Q684]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 27
| [[Көньяк]]
| [[:ru:Юг|Юг]]
| align=right| 514


| align=right| [[d:Q667]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 28
| [[Көнбатыш]]
| [[:ru:Запад|Запад]]
| align=right| 558


| align=right| [[d:Q679]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Южный полярный круг|Южный полярный круг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182657]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 30
| [[Tönyaq polär tügäräk]]
| [[:ru:Северный полярный круг|Северный полярный круг]]
| align=right| 1747


| align=right| [[d:Q176609]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Параллель|Параллель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146591]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 32
| [[Ekvator]]
| [[:ru:Экватор|Экватор]]
| align=right| 1680


| align=right| [[d:Q23538]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 33
| [[Меридиан]]
| [[:ru:Меридиан|Меридиан]]
| align=right| 8646


| align=right| [[d:Q32099]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Төньяк котып]]
| [[:ru:Северный полюс|Северный полюс]]
| align=right| 1794


| align=right| [[d:Q934]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 35
| [[]]
| [[:ru:Нулевой меридиан|Нулевой меридиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3401774]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 36
| [[Көньяк котып]]
| [[:ru:Южный полюс|Южный полюс]]
| align=right| 962


| align=right| [[d:Q933]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:Северный тропик|Северный тропик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176635]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Южный тропик|Южный тропик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177440]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Континент]]
| [[:ru:Континент|Континент]]
| align=right| 2498


| align=right| [[d:Q5107]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 40
| [[Африка]]
| [[:ru:Африка|Африка]]
| align=right| 49373


| align=right| [[d:Q15]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 41
| [[Америка (дөнья кисәге)]]
| [[:ru:Америка|Америка]]
| align=right| 1369


| align=right| [[d:Q828]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 42
| [[Антарктида]]
| [[:ru:Антарктида|Антарктида]]
| align=right| 5372


| align=right| [[d:Q51]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 43
| [[Азия]]
| [[:ru:Азия|Азия]]
| align=right| 14274


| align=right| [[d:Q48]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 44
| [[Австралия кыйтгасы]]
| [[:ru:Австралия (континент)|Австралия (континент)]]
| align=right| 1510


| align=right| [[d:Q3960]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 45
| [[Евразия]]
| [[:ru:Евразия|Евразия]]
| align=right| 7939


| align=right| [[d:Q5401]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 46
| [[Европа]]
| [[:ru:Европа|Европа]]
| align=right| 8395


| align=right| [[d:Q46]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 47
| [[Төньяк Америка]]
| [[:ru:Северная Америка|Северная Америка]]
| align=right| 3214


| align=right| [[d:Q49]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 48
| [[Көньяк Америка]]
| [[:ru:Южная Америка|Южная Америка]]
| align=right| 6026


| align=right| [[d:Q18]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 49
| [[Төньяк Боз океаны]]
| [[:ru:Северный Ледовитый океан|Северный Ледовитый океан]]
| align=right| 15380


| align=right| [[d:Q788]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 50
| [[Баффин диңгезе]]
| [[:ru:Море Баффина|Море Баффина]]
| align=right| 1419


| align=right| [[d:Q37040]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 51
| [[Баренц диңгезе]]
| [[:ru:Баренцево море|Баренцево море]]
| align=right| 788


| align=right| [[d:Q45823]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 52
| [[Бофорт диңгезе]]
| [[:ru:Море Бофорта|Море Бофорта]]
| align=right| 13687


| align=right| [[d:Q131274]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 53
| [[Чукот диңгезе]]
| [[:ru:Чукотское море|Чукотское море]]
| align=right| 522


| align=right| [[d:Q159252]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 54
| [[Көнчыгыш Себер диңгезе]]
| [[:ru:Восточно-Сибирское море|Восточно-Сибирское море]]
| align=right| 541


| align=right| [[d:Q163434]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 55
| [[]]
| [[:ru:Гренландское море|Гренландское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132868]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 56
| [[Һудзон култыгы]]
| [[:ru:Гудзонов залив|Гудзонов залив]]
| align=right| 1754


| align=right| [[d:Q3040]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 57
| [[Кара диңгезе]]
| [[:ru:Карское море|Карское море]]
| align=right| 1659


| align=right| [[d:Q33629]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 58
| [[Лаптевлар диңгезе]]
| [[:ru:Море Лаптевых|Море Лаптевых]]
| align=right| 514


| align=right| [[d:Q7988]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 59
| [[Ак диңгез]]
| [[:ru:Белое море|Белое море]]
| align=right| 771


| align=right| [[d:Q44133]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 60
| [[Атлантик океан]]
| [[:ru:Атлантический океан|Атлантический океан]]
| align=right| 13163


| align=right| [[d:Q97]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 61
| [[Балтыйк диңгезе]]
| [[:ru:Балтийское море|Балтийское море]]
| align=right| 1950


| align=right| [[d:Q545]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 62
| [[Ботния култыгы]]
| [[:ru:Ботнический залив|Ботнический залив]]
| align=right| 1713


| align=right| [[d:Q122574]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 63
| [[Бискай култыгы]]
| [[:ru:Бискайский залив|Бискайский залив]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q41573]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 64
| [[Гвинея култыгы]]
| [[:ru:Гвинейский залив|Гвинейский залив]]
| align=right| 1876


| align=right| [[d:Q41430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 65
| [[]]
| [[:ru:Ирландское море|Ирландское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41735]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 66
| [[]]
| [[:ru:Лабрадор (море)|Лабрадор (море)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184189]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 67
| [[Төньяк диңгез]]
| [[:ru:Северное море|Северное море]]
| align=right| 668


| align=right| [[d:Q1693]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:Норвежское море|Норвежское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47545]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 69
| [[Саргасс диңгезе]]
| [[:ru:Саргассово море|Саргассово море]]
| align=right| 2611


| align=right| [[d:Q169274]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 70
| [[Кара диңгез]]
| [[:ru:Чёрное море|Чёрное море]]
| align=right| 2974


| align=right| [[d:Q166]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 71
| [[Азак диңгезе]]
| [[:ru:Азовское море|Азовское море]]
| align=right| 3138


| align=right| [[d:Q35000]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 72
| [[Кариб диңгезе]]
| [[:ru:Карибское море|Карибское море]]
| align=right| 2117


| align=right| [[d:Q1247]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 73
| [[Мексика култыгы]]
| [[:ru:Мексиканский залив|Мексиканский залив]]
| align=right| 2636


| align=right| [[d:Q12630]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 74
| [[Изге Лаврентий култыгы]]
| [[:ru:Залив Святого Лаврентия|Залив Святого Лаврентия]]
| align=right| 1517


| align=right| [[d:Q169523]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 75
| [[Урта диңгез]]
| [[:ru:Средиземное море|Средиземное море]]
| align=right| 3916


| align=right| [[d:Q4918]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 76
| [[Әдрән диңгез]]
| [[:ru:Адриатическое море|Адриатическое море]]
| align=right| 3052


| align=right| [[d:Q13924]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 77
| [[Эгей диңгезе]]
| [[:ru:Эгейское море|Эгейское море]]
| align=right| 1210


| align=right| [[d:Q34575]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 78
| [[Ионик диңгез]]
| [[:ru:Ионическое море|Ионическое море]]
| align=right| 1337


| align=right| [[d:Q37495]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 79
| [[Лигур диңгезе]]
| [[:ru:Лигурийское море|Лигурийское море]]
| align=right| 5319


| align=right| [[d:Q42820]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 80
| [[Мәрмәр диңгезе]]
| [[:ru:Мраморное море|Мраморное море]]
| align=right| 1086


| align=right| [[d:Q35367]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 81
| [[Тиррен диңгезе]]
| [[:ru:Тирренское море|Тирренское море]]
| align=right| 5505


| align=right| [[d:Q38882]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 82
| [[Һинд океаны]]
| [[:ru:Индийский океан|Индийский океан]]
| align=right| 11336


| align=right| [[d:Q1239]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Андаманское море|Андаманское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47632]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 84
| [[Ğäräbstan diñgeze]]
| [[:ru:Аравийское море|Аравийское море]]
| align=right| 3010


| align=right| [[d:Q58705]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Бенгальский залив|Бенгальский залив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38684]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 86
| [[Фарсы култыгы]]
| [[:ru:Персидский залив|Персидский залив]]
| align=right| 936


| align=right| [[d:Q34675]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 87
| [[Кызыл диңгез]]
| [[:ru:Красное море|Красное море]]
| align=right| 2711


| align=right| [[d:Q23406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Тиморское море|Тиморское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131418]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 89
| [[Тын океан]]
| [[:ru:Тихий океан|Тихий океан]]
| align=right| 16352


| align=right| [[d:Q98]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Арафурское море|Арафурское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128880]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 91
| [[]]
| [[:ru:Берингово море|Берингово море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44725]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:Сулавеси (море)|Сулавеси (море)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19270]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:Коралловое море|Коралловое море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82931]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 94
| [[]]
| [[:ru:Восточно-Китайское море|Восточно-Китайское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45341]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Флорес (море)|Флорес (море)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150370]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Аляска (залив)|Аляска (залив)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:Калифорнийский залив|Калифорнийский залив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:Карпентария|Карпентария]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180844]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:Сиамский залив|Сиамский залив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131217]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:Яванское море|Яванское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49364]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Молуккское море|Молуккское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185291]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Филиппинское море|Филиппинское море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159183]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 103
| [[Япон диңгезе]]
| [[:ru:Японское море|Японское море]]
| align=right| 1343


| align=right| [[d:Q27092]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 104
| [[Охот диңгезе]]
| [[:ru:Охотское море|Охотское море]]
| align=right| 1365


| align=right| [[d:Q41602]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:Соломоново море|Соломоново море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199479]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 106
| [[Көньяк Кытай диңгезе]]
| [[:ru:Южно-Китайское море|Южно-Китайское море]]
| align=right| 4223


| align=right| [[d:Q37660]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Сулу (море)|Сулу (море)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160194]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:Тасманово море|Тасманово море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33254]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Жёлтое море|Жёлтое море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37960]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 110
| [[Көньяк океан]]
| [[:ru:Южный океан|Южный океан]]
| align=right| 1752


| align=right| [[d:Q7354]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:Море Амундсена|Море Амундсена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72154]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Большой Австралийский залив|Большой Австралийский залив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186733]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Море Росса|Море Росса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164466]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Скоша|Скоша]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204703]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Море Уэдделла|Море Уэдделла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173343]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 116
| [[Бабелмәндәб]]
| [[:ru:Баб-эль-Мандебский пролив|Баб-эль-Мандебский пролив]]
| align=right| 2265


| align=right| [[d:Q83318]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 117
| [[]]
| [[:ru:Бассов пролив|Бассов пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171846]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 118
| [[Беринг бугазы]]
| [[:ru:Берингов пролив|Берингов пролив]]
| align=right| 2634


| align=right| [[d:Q11769]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 119
| [[Босфор бугазы]]
| [[:ru:Босфор|Босфор]]
| align=right| 1753


| align=right| [[d:Q35958]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 120
| [[]]
| [[:ru:Пролив Кука|Пролив Кука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5023]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 121
| [[]]
| [[:ru:Девисов пролив|Девисов пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189262]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Датский пролив|Датский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152058]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 123
| [[Дарданеллар]]
| [[:ru:Дарданеллы|Дарданеллы]]
| align=right| 2610


| align=right| [[d:Q6514]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Па-де-Кале|Па-де-Кале]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159898]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 125
| [[Дрейк бугазы]]
| [[:ru:Пролив Дрейка|Пролив Дрейка]]
| align=right| 2377


| align=right| [[d:Q143650]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 126
| [[Ла-Манш]]
| [[:ru:Ла-Манш|Ла-Манш]]
| align=right| 1488


| align=right| [[d:Q34640]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Флоридский пролив|Флоридский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232912]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 128
| [[Гибралтар бугазы]]
| [[:ru:Гибралтарский пролив|Гибралтарский пролив]]
| align=right| 3232


| align=right| [[d:Q36124]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 129
| [[Ормуз бугазы]]
| [[:ru:Ормузский пролив|Ормузский пролив]]
| align=right| 671


| align=right| [[d:Q79883]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Гудзонов пролив|Гудзонов пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207702]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 131
| [[Каттегат бугазы]]
| [[:ru:Каттегат|Каттегат]]
| align=right| 2770


| align=right| [[d:Q131716]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Корейский пролив|Корейский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52052]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 133
| [[Магеллан бугазы]]
| [[:ru:Магелланов пролив|Магелланов пролив]]
| align=right| 1643


| align=right| [[d:Q48365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 134
| [[Малакка бугазы]]
| [[:ru:Малаккский пролив|Малаккский пролив]]
| align=right| 2768


| align=right| [[d:Q48359]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 135
| [[Мозамбик бугазы]]
| [[:ru:Мозамбикский пролив|Мозамбикский пролив]]
| align=right| 694


| align=right| [[d:Q165100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Отранто (пролив)|Отранто (пролив)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164070]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 137
| [[]]
| [[:ru:Полкский пролив|Полкский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186299]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 138
| [[Скагеррак]]
| [[:ru:Скагеррак|Скагеррак]]
| align=right| 1267


| align=right| [[d:Q1695]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 139
| [[]]
| [[:ru:Зондский пролив|Зондский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Тайваньский пролив|Тайваньский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127031]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Торресов пролив|Торресов пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179188]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Цугару (пролив)|Цугару (пролив)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Юкатанский пролив|Юкатанский пролив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193260]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 144
| [[Өресунд]]
| [[:ru:Эресунн|Эресунн]]
| align=right| 2899


| align=right| [[d:Q104662]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 145
| [[Kongo yılğası]]
| [[:ru:Конго (река)|Конго (река)]]
| align=right| 3865


| align=right| [[d:Q3503]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Касаи|Касаи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186541]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 147
| [[Убанги]]
| [[:ru:Убанги|Убанги]]
| align=right| 3193


| align=right| [[d:Q171649]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Лимпопо|Лимпопо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173017]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 149
| [[Нигер (елга)]]
| [[:ru:Нигер (река)|Нигер (река)]]
| align=right| 2761


| align=right| [[d:Q3542]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 150
| [[Бенуэ]]
| [[:ru:Бенуэ|Бенуэ]]
| align=right| 1959


| align=right| [[d:Q204806]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 151
| [[Нил]]
| [[:ru:Нил|Нил]]
| align=right| 2402


| align=right| [[d:Q3392]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 152
| [[Зәңгәр Нил]]
| [[:ru:Голубой Нил|Голубой Нил]]
| align=right| 3935


| align=right| [[d:Q882739]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 153
| [[Ак Нил]]
| [[:ru:Белый Нил|Белый Нил]]
| align=right| 4692


| align=right| [[d:Q4814791]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 154
| [[Оранж]]
| [[:ru:Оранжевая|Оранжевая]]
| align=right| 2477


| align=right| [[d:Q181475]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 155
| [[Сенегал (елга)]]
| [[:ru:Сенегал (река)|Сенегал (река)]]
| align=right| 3074


| align=right| [[d:Q3569]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 156
| [[Замбези]]
| [[:ru:Замбези|Замбези]]
| align=right| 4572


| align=right| [[d:Q43106]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Колорадо (река)|Колорадо (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1265]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Колумбия (река)|Колумбия (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:Маккензи (река)|Маккензи (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3411]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 160
| [[Миссисипи (елга)]]
| [[:ru:Миссисипи|Миссисипи]]
| align=right| 22874


| align=right| [[d:Q1497]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 161
| [[Миссури (елга)]]
| [[:ru:Миссури (река)|Миссури (река)]]
| align=right| 80193


| align=right| [[d:Q5419]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Огайо (река)|Огайо (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4915]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Рио-Гранде (река, впадает в Мексиканский залив)|Рио-Гранде (река, впадает в Мексиканский залив)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160636]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Река Святого Лаврентия|Река Святого Лаврентия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134750]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Юкон (река)|Юкон (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104437]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 166
| [[Амазон елгасы]]
| [[:ru:Амазонка|Амазонка]]
| align=right| 2535


| align=right| [[d:Q3783]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Мадейра (река)|Мадейра (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Риу-Негру (река)|Риу-Негру (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118771]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 169
| [[]]
| [[:ru:Токантинс (река)|Токантинс (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Магдалена (река)|Магдалена (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191829]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:Ориноко|Ориноко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131792]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:Парана|Парана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Уругвай (река)|Уругвай (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18278]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Сан-Франсиску|Сан-Франсиску]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q142148]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 175
| [[Янцзы]]
| [[:ru:Янцзы|Янцзы]]
| align=right| 2890


| align=right| [[d:Q5413]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 176
| [[Xuanxe]]
| [[:ru:Хуанхэ|Хуанхэ]]
| align=right| 3514


| align=right| [[d:Q7355]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 177
| [[Мекоң]]
| [[:ru:Меконг|Меконг]]
| align=right| 3397


| align=right| [[d:Q41179]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 178
| [[Лена]]
| [[:ru:Лена|Лена]]
| align=right| 3819


| align=right| [[d:Q46841]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 179
| [[Янәсәй]]
| [[:ru:Енисей|Енисей]]
| align=right| 1851


| align=right| [[d:Q78707]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 180
| [[Ангара]]
| [[:ru:Ангара|Ангара]]
| align=right| 2671


| align=right| [[d:Q162737]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 181
| [[Об]]
| [[:ru:Обь|Обь]]
| align=right| 7201


| align=right| [[d:Q973]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 182
| [[Иртеш]]
| [[:ru:Иртыш|Иртыш]]
| align=right| 4410


| align=right| [[d:Q128102]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 183
| [[Hind yılğası]]
| [[:ru:Инд|Инд]]
| align=right| 4333


| align=right| [[d:Q7348]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 184
| [[Браһмапутра]]
| [[:ru:Брахмапутра|Брахмапутра]]
| align=right| 3265


| align=right| [[d:Q45403]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 185
| [[Амур (елга)]]
| [[:ru:Амур|Амур]]
| align=right| 3137


| align=right| [[d:Q6862]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Сунгари|Сунгари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210326]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 187
| [[Yefrat yılğası]]
| [[:ru:Евфрат|Евфрат]]
| align=right| 3548


| align=right| [[d:Q34589]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 188
| [[Амудәрья]]
| [[:ru:Амударья|Амударья]]
| align=right| 2521


| align=right| [[d:Q8493]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 189
| [[Gang]]
| [[:ru:Ганг|Ганг]]
| align=right| 5242


| align=right| [[d:Q5089]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[]]
| [[:ru:Джамна|Джамна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132726]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Салуин|Салуин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26422]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 192
| [[Җаек (елга)]]
| [[:ru:Урал (река)|Урал (река)]]
| align=right| 1525


| align=right| [[d:Q80240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 193
| [[Сырдәрья]]
| [[:ru:Сырдарья|Сырдарья]]
| align=right| 3539


| align=right| [[d:Q483159]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Иравади (река)|Иравади (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26076]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 195
| [[Колыма]]
| [[:ru:Колыма|Колыма]]
| align=right| 2372


| align=right| [[d:Q78879]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Чжуцзян|Чжуцзян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201463]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 197
| [[Tigr yılğası]]
| [[:ru:Тигр (река)|Тигр (река)]]
| align=right| 4424


| align=right| [[d:Q35591]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 198
| [[Индигирка]]
| [[:ru:Индигирка|Индигирка]]
| align=right| 1799


| align=right| [[d:Q82207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Годавари|Годавари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191314]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Кришна (река)|Кришна (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193499]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Ляохэ|Ляохэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q559661]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 202
| [[Идел]]
| [[:ru:Волга|Волга]]
| align=right| 8765


| align=right| [[d:Q626]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 203
| [[Дунай]]
| [[:ru:Дунай|Дунай]]
| align=right| 2037


| align=right| [[d:Q1653]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 204
| [[Днепр]]
| [[:ru:Днепр|Днепр]]
| align=right| 1960


| align=right| [[d:Q40855]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 205
| [[Тын]]
| [[:ru:Дон|Дон]]
| align=right| 7322


| align=right| [[d:Q1229]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 206
| [[Печора]]
| [[:ru:Печора|Печора]]
| align=right| 2786


| align=right| [[d:Q8168]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 207
| [[Төньяк Двина]]
| [[:ru:Северная Двина|Северная Двина]]
| align=right| 3042


| align=right| [[d:Q8187]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 208
| [[Рейн]]
| [[:ru:Рейн|Рейн]]
| align=right| 1400


| align=right| [[d:Q584]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 209
| [[Эльба]]
| [[:ru:Эльба (река)|Эльба (река)]]
| align=right| 1526


| align=right| [[d:Q1644]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 210
| [[Висла]]
| [[:ru:Висла|Висла]]
| align=right| 2202


| align=right| [[d:Q548]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Тахо (река)|Тахо (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14294]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 212
| [[Көнбатыш Двина]]
| [[:ru:Западная Двина|Западная Двина]]
| align=right| 2187


| align=right| [[d:Q8197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Луара|Луара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1469]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 214
| [[Одер]]
| [[:ru:Одра|Одра]]
| align=right| 1219


| align=right| [[d:Q552]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Муррей (река)|Муррей (река)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183078]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Великие Африканские озёра|Великие Африканские озёра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q87982]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 217
| [[Виктория күле]]
| [[:ru:Виктория (озеро)|Виктория (озеро)]]
| align=right| 22125


| align=right| [[d:Q5505]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 218
| [[Танганьика]]
| [[:ru:Танганьика|Танганьика]]
| align=right| 16855


| align=right| [[d:Q5511]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 219
| [[Ньяса күле]]
| [[:ru:Ньяса|Ньяса]]
| align=right| 1615


| align=right| [[d:Q5532]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 220
| [[Рудольф (күл)]]
| [[:ru:Рудольф (озеро)|Рудольф (озеро)]]
| align=right| 3276


| align=right| [[d:Q182719]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 221
| [[Альберт (күл)]]
| [[:ru:Альберт (озеро)|Альберт (озеро)]]
| align=right| 3361


| align=right| [[d:Q125888]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 222
| [[Мверу]]
| [[:ru:Мверу|Мверу]]
| align=right| 3611


| align=right| [[d:Q504433]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 223
| [[Чад күле]]
| [[:ru:Чад (озеро)|Чад (озеро)]]
| align=right| 3473


| align=right| [[d:Q125309]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 224
| [[Бөек күлләр]]
| [[:ru:Великие озёра|Великие озёра]]
| align=right| 15065


| align=right| [[d:Q7347]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Верхнее (озеро)|Верхнее (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1066]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Мичиган (озеро)|Мичиган (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1169]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Гурон|Гурон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Эри (озеро)|Эри (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Онтарио (озеро)|Онтарио (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1062]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Большое Медвежье озеро|Большое Медвежье озеро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5525]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 231
| [[]]
| [[:ru:Большое Невольничье озеро|Большое Невольничье озеро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Виннипег (озеро)|Виннипег (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3272]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Никарагуа (озеро)|Никарагуа (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173862]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Маракайбо (озеро)|Маракайбо (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182137]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 235
| [[Титикака]]
| [[:ru:Титикака|Титикака]]
| align=right| 2304


| align=right| [[d:Q35342]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Восток (озеро)|Восток (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152044]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 237
| [[Каспий диңгезе]]
| [[:ru:Каспийское море|Каспийское море]]
| align=right| 9471


| align=right| [[d:Q5484]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 238
| [[Байкал]]
| [[:ru:Байкал|Байкал]]
| align=right| 4082


| align=right| [[d:Q5513]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 239
| [[Balxaş]]
| [[:ru:Балхаш|Балхаш]]
| align=right| 5165


| align=right| [[d:Q134485]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 240
| [[Esse-Kül]]
| [[:ru:Иссык-Куль|Иссык-Куль]]
| align=right| 5174


| align=right| [[d:Q42191]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Урмия (озеро)|Урмия (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199551]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Ван (озеро)|Ван (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q126307]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Кукунор|Кукунор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Поянху|Поянху]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207690]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 245
| [[Арал диңгезе]]
| [[:ru:Аральское море|Аральское море]]
| align=right| 1932


| align=right| [[d:Q35883]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 246
| [[Үле диңгез]]
| [[:ru:Мёртвое море|Мёртвое море]]
| align=right| 7182


| align=right| [[d:Q23883]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 247
| [[Ладога күле]]
| [[:ru:Ладожское озеро|Ладожское озеро]]
| align=right| 1688


| align=right| [[d:Q15288]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 248
| [[Онега күле]]
| [[:ru:Онежское озеро|Онежское озеро]]
| align=right| 8591


| align=right| [[d:Q166162]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Венерн|Венерн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173596]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 250
| [[Сайма]]
| [[:ru:Сайма|Сайма]]
| align=right| 801


| align=right| [[d:Q192770]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Чудско-Псковское озеро|Чудско-Псковское озеро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19253]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Эйр (озеро)|Эйр (озеро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179970]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Эри (канал)|Эри (канал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q459578]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 254
| [[Panama kanalı]]
| [[:ru:Панамский канал|Панамский канал]]
| align=right| 3499


| align=right| [[d:Q7350]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 255
| [[Сүәеш каналы]]
| [[:ru:Суэцкий канал|Суэцкий канал]]
| align=right| 9487


| align=right| [[d:Q899]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 256
| [[Канар утраулары]]
| [[:ru:Канарские острова|Канарские острова]]
| align=right| 8182


| align=right| [[d:Q5813]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 257
| [[Маскарен утраулары]]
| [[:ru:Маскаренские острова|Маскаренские острова]]
| align=right| 2223


| align=right| [[d:Q205695]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Занзибар|Занзибар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q706541]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Большие Антильские острова|Большие Антильские острова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128011]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Гаити (остров)|Гаити (остров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25277]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Малые Антильские острова|Малые Антильские острова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93259]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Гренландия (административная единица)|Гренландия (административная единица)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 263
| [[Канада Арктика архипелагы]]
| [[:ru:Канадский Арктический архипелаг|Канадский Арктический архипелаг]]
| align=right| 3191


| align=right| [[d:Q85377]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Острова Королевы Елизаветы|Острова Королевы Елизаветы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216533]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 265
| [[Элсмир]]
| [[:ru:Элсмир (остров)|Элсмир (остров)]]
| align=right| 2289


| align=right| [[d:Q146841]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 266
| [[Бәңкс (утрау)]]
| [[:ru:Банкс (остров)|Банкс (остров)]]
| align=right| 347


| align=right| [[d:Q200226]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 267
| [[Баффин Җире]]
| [[:ru:Баффинова Земля|Баффинова Земля]]
| align=right| 2147


| align=right| [[d:Q81178]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 268
| [[Виктория (утрау, Канада)]]
| [[:ru:Виктория (остров, Канада)|Виктория (остров, Канада)]]
| align=right| 2080


| align=right| [[d:Q158129]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 269
| [[Аксел-Һейберг]]
| [[:ru:Аксель-Хейберг|Аксель-Хейберг]]
| align=right| 369


| align=right| [[d:Q207666]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 270
| [[Мелвилл (утрау)]]
| [[:ru:Мелвилл (остров, Канада)|Мелвилл (остров, Канада)]]
| align=right| 354


| align=right| [[d:Q134116]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 271
| [[Саутһәмптон (утрау)]]
| [[:ru:Саутгемптон (остров)|Саутгемптон (остров)]]
| align=right| 365


| align=right| [[d:Q207751]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 272
| [[Велс шаһзадәсе утравы]]
| [[:ru:Остров Принца Уэльского (Канада)|Остров Принца Уэльского (Канада)]]
| align=right| 387


| align=right| [[d:Q207925]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 273
| [[Ньюфаундленд (утрау)]]
| [[:ru:Ньюфаундленд|Ньюфаундленд]]
| align=right| 1731


| align=right| [[d:Q48335]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Ванкувер (остров)|Ванкувер (остров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170479]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 275
| [[Пасха утравы]]
| [[:ru:Остров Пасхи|Остров Пасхи]]
| align=right| 1846


| align=right| [[d:Q14452]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 276
| [[Галапагос утраулары]]
| [[:ru:Галапагос|Галапагос]]
| align=right| 2660


| align=right| [[d:Q38095]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 277
| [[Утлы Җир (архипелаг)]]
| [[:ru:Огненная Земля (архипелаг)|Огненная Земля (архипелаг)]]
| align=right| 2762


| align=right| [[d:Q82601]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Маражо|Маражо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193264]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 279
| [[Фолкленд утраулары]]
| [[:ru:Фолклендские острова|Фолклендские острова]]
| align=right| 1835


| align=right| [[d:Q9648]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 280
| [[Малай архипелагы]]
| [[:ru:Малайский архипелаг|Малайский архипелаг]]
| align=right| 2152


| align=right| [[d:Q208643]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Молуккские острова|Молуккские острова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3827]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 282
| [[Лусон]]
| [[:ru:Лусон|Лусон]]
| align=right| 665


| align=right| [[d:Q125384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 283
| [[Минданао]]
| [[:ru:Минданао (остров)|Минданао (остров)]]
| align=right| 4786


| align=right| [[d:Q124873]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Зондские острова|Зондские острова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154190]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Калимантан|Калимантан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36117]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 286
| [[Суматра]]
| [[:ru:Суматра|Суматра]]
| align=right| 11847


| align=right| [[d:Q3492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Сулавеси|Сулавеси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3812]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 288
| [[Ява]]
| [[:ru:Ява|Ява]]
| align=right| 5889


| align=right| [[d:Q3757]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Малые Зондские острова|Малые Зондские острова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3803]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Тимор|Тимор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83067]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 291
| [[Хонсю]]
| [[:ru:Хонсю|Хонсю]]
| align=right| 1313


| align=right| [[d:Q13989]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 292
| [[Хоккайдо]]
| [[:ru:Хоккайдо|Хоккайдо]]
| align=right| 2300


| align=right| [[d:Q35581]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 293
| [[Сахалин]]
| [[:ru:Сахалин|Сахалин]]
| align=right| 3543


| align=right| [[d:Q7792]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 294
| [[Кюсю]]
| [[:ru:Кюсю|Кюсю]]
| align=right| 497


| align=right| [[d:Q13987]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Төньяк Җир]]
| [[:ru:Северная Земля|Северная Земля]]
| align=right| 3033


| align=right| [[d:Q192281]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 296
| [[Яңа Себер утраулары]]
| [[:ru:Новосибирские острова|Новосибирские острова]]
| align=right| 2375


| align=right| [[d:Q201012]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 297
| [[Сикоку]]
| [[:ru:Сикоку|Сикоку]]
| align=right| 517


| align=right| [[d:Q13991]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 298
| [[Тайвань]]
| [[:ru:Тайвань (остров)|Тайвань (остров)]]
| align=right| 2845


| align=right| [[d:Q22502]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 299
| [[Британия утраулары]]
| [[:ru:Британские острова|Британские острова]]
| align=right| 493


| align=right| [[d:Q38272]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 300
| [[Бөекбритания (утрау)]]
| [[:ru:Великобритания (остров)|Великобритания (остров)]]
| align=right| 1768


| align=right| [[d:Q23666]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Ирландия (остров)|Ирландия (остров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22890]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 302
| [[Яңа Җир]]
| [[:ru:Новая Земля|Новая Земля]]
| align=right| 2705


| align=right| [[d:Q80413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Западный Шпицберген|Западный Шпицберген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21162]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 304
| [[Сицилия]]
| [[:ru:Сицилия|Сицилия]]
| align=right| 515


| align=right| [[d:Q1460]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 305
| [[Сардиния]]
| [[:ru:Сардиния|Сардиния]]
| align=right| 546


| align=right| [[d:Q1462]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 306
| [[Франц-Иосиф җире]]
| [[:ru:Земля Франца-Иосифа|Земля Франца-Иосифа]]
| align=right| 3529


| align=right| [[d:Q185018]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 307
| [[Корсика]]
| [[:ru:Корсика|Корсика]]
| align=right| 782


| align=right| [[d:Q14112]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 308
| [[Зеландия]]
| [[:ru:Зеландия (остров)|Зеландия (остров)]]
| align=right| 3578


| align=right| [[d:Q25535]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 309
| [[Гавай утраулары]]
| [[:ru:Гавайские острова|Гавайские острова]]
| align=right| 7173


| align=right| [[d:Q192626]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 310
| [[]]
| [[:ru:Новая Британия|Новая Британия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59771]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Новая Гвинея|Новая Гвинея]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40285]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Северный (остров, Новая Зеландия)|Северный (остров, Новая Зеландия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118863]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Южный (остров, Новая Зеландия)|Южный (остров, Новая Зеландия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120755]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 314
| [[Тасмания]]
| [[:ru:Тасмания|Тасмания]]
| align=right| 508


| align=right| [[d:Q34366]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Земля Александра I|Земля Александра I]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200223]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 316
| [[Сомали ярымутравы]]
| [[:ru:Сомали (полуостров)|Сомали (полуостров)]]
| align=right| 1790


| align=right| [[d:Q40556]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 317
| [[Калифорния (ярымутрау)]]
| [[:ru:Калифорния (полуостров)|Калифорния (полуостров)]]
| align=right| 1737


| align=right| [[d:Q178543]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Аляска (полуостров)|Аляска (полуостров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60064]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Лабрадор (полуостров)|Лабрадор (полуостров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q84170]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 320
| [[Юкатан]]
| [[:ru:Юкатан|Юкатан]]
| align=right| 1736


| align=right| [[d:Q130978]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Индийский субконтинент|Индийский субконтинент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60140]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 322
| [[Гарәбстан ярымутравы]]
| [[:ru:Аравийский полуостров|Аравийский полуостров]]
| align=right| 1853


| align=right| [[d:Q31945]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 323
| [[]]
| [[:ru:Индокитай|Индокитай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43467]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 324
| [[Корея ярымутравы]]
| [[:ru:Корея (полуостров)|Корея (полуостров)]]
| align=right| 2415


| align=right| [[d:Q483134]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Малакка (полуостров)|Малакка (полуостров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18758]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 326
| [[Чукотка ярымутравы]]
| [[:ru:Чукотский полуостров|Чукотский полуостров]]
| align=right| 1763


| align=right| [[d:Q1002]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 327
| [[Камчатка]]
| [[:ru:Камчатка|Камчатка]]
| align=right| 1838


| align=right| [[d:Q993]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Синайский полуостров|Синайский полуостров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36755]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 329
| [[Таймыр ярымутравы]]
| [[:ru:Таймыр|Таймыр]]
| align=right| 2905


| align=right| [[d:Q37056]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 330
| [[Балкан ярымутравы]]
| [[:ru:Балканский полуостров|Балканский полуостров]]
| align=right| 2392


| align=right| [[d:Q23522]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 331
| [[Кырым]]
| [[:ru:Крым|Крым]]
| align=right| 3661


| align=right| [[d:Q7835]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 332
| [[Пиреней ярымутравы]]
| [[:ru:Пиренейский полуостров|Пиренейский полуостров]]
| align=right| 3295


| align=right| [[d:Q12837]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 333
| [[Апеннин ярымутравы]]
| [[:ru:Апеннинский полуостров|Апеннинский полуостров]]
| align=right| 846


| align=right| [[d:Q145694]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 334
| [[Ютландия ярымутравы]]
| [[:ru:Ютландия|Ютландия]]
| align=right| 6431


| align=right| [[d:Q25389]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 335
| [[Кола ярымутравы]]
| [[:ru:Кольский полуостров|Кольский полуостров]]
| align=right| 2944


| align=right| [[d:Q165608]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 336
| [[Скандинавия ярымутравы]]
| [[:ru:Скандинавский полуостров|Скандинавский полуостров]]
| align=right| 1559


| align=right| [[d:Q73169]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Кейп-Йорк|Кейп-Йорк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233770]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 338
| [[Антарктика ярымутравы]]
| [[:ru:Антарктический полуостров|Антарктический полуостров]]
| align=right| 2154


| align=right| [[d:Q185605]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 339
| [[]]
| [[:ru:Атлас (горы)|Атлас (горы)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130135]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 340
| [[Аждаһа таулары]]
| [[:ru:Драконовы горы|Драконовы горы]]
| align=right| 4853


| align=right| [[d:Q183295]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Эфиопское нагорье|Эфиопское нагорье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319288]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 342
| [[]]
| [[:ru:Восточно-Африканская рифтовая долина|Восточно-Африканская рифтовая долина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81591]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Кордильеры|Кордильеры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q605761]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 344
| [[]]
| [[:ru:Адирондак|Адирондак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q357546]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Аппалачи|Аппалачи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93332]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Блэк-Хилс|Блэк-Хилс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q250937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Брайс-Каньон (национальный парк)|Брайс-Каньон (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219562]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Канадский щит|Канадский щит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Большой каньон|Большой каньон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118841]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 350
| [[Бөек тигезлекләр]]
| [[:ru:Великие равнины|Великие равнины]]
| align=right| 868


| align=right| [[d:Q12707]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Колумбийское плато|Колумбийское плато]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q401815]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Береговые хребты|Береговые хребты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q660304]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Сьерра-Невада (США)|Сьерра-Невада (США)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26777]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 354
| [[Кыялы таулар]]
| [[:ru:Скалистые горы|Скалистые горы]]
| align=right| 2275


| align=right| [[d:Q5463]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 355
| [[Анд таулары]]
| [[:ru:Анды|Анды]]
| align=right| 931


| align=right| [[d:Q5456]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Альтиплано|Альтиплано]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118574]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 357
| [[]]
| [[:ru:Бразильское плоскогорье|Бразильское плоскогорье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118899]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Гвианское плоскогорье|Гвианское плоскогорье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208807]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 359
| [[Иран таулыгы]]
| [[:ru:Иранское нагорье|Иранское нагорье]]
| align=right| 8616


| align=right| [[d:Q237660]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Загрос|Загрос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167021]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 361
| [[Һиндукуш]]
| [[:ru:Гиндукуш|Гиндукуш]]
| align=right| 2863


| align=right| [[d:Q5472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Кавказские горы|Кавказские горы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5477]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 363
| [[Tän-Şän]]
| [[:ru:Тянь-Шань|Тянь-Шань]]
| align=right| 4406


| align=right| [[d:Q5474]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Эльбурс|Эльбурс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484725]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Туранская низменность|Туранская низменность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q575516]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 366
| [[Бөек Кытай тигезлеге]]
| [[:ru:Великая Китайская равнина|Великая Китайская равнина]]
| align=right| 3634


| align=right| [[d:Q147304]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Тибетское нагорье|Тибетское нагорье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179842]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 368
| [[Куньлунь]]
| [[:ru:Куньлунь|Куньлунь]]
| align=right| 3719


| align=right| [[d:Q187871]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 369
| [[Юннән-Гуйҗоу таулыгы]]
| [[:ru:Юньнань-Гуйчжоуское нагорье|Юньнань-Гуйчжоуское нагорье]]
| align=right| 1722


| align=right| [[d:Q604329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Монгольское плато|Монгольское плато]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q560198]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 371
| [[Көнбатыш Себер тигезлеге]]
| [[:ru:Западно-Сибирская равнина|Западно-Сибирская равнина]]
| align=right| 4980


| align=right| [[d:Q191566]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Среднесибирское плоскогорье|Среднесибирское плоскогорье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155197]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 373
| [[Алтай таулары]]
| [[:ru:Алтайские горы|Алтайские горы]]
| align=right| 2805


| align=right| [[d:Q5955]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Саяны|Саяны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203239]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Верхоянский хребет|Верхоянский хребет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215917]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Сихотэ-Алинь|Сихотэ-Алинь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155322]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Декан (плоскогорье)|Декан (плоскогорье)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169966]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 378
| [[Гималайлар]]
| [[:ru:Гималаи|Гималаи]]
| align=right| 3933


| align=right| [[d:Q5451]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Каракорум (горная система)|Каракорум (горная система)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5469]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 380
| [[]]
| [[:ru:Индо-Гангская равнина|Индо-Гангская равнина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192305]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Западные Гаты|Западные Гаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4527]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Понтийские горы|Понтийские горы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q519263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Тавр (хребет)|Тавр (хребет)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172556]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Неджд|Неджд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208154]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 385
| [[Альп таулары]]
| [[:ru:Альпы|Альпы]]
| align=right| 3507


| align=right| [[d:Q1286]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 386
| [[Апеннин таулары]]
| [[:ru:Апеннины|Апеннины]]
| align=right| 695


| align=right| [[d:Q1285]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 387
| [[Балкан таулары]]
| [[:ru:Стара-Планина|Стара-Планина]]
| align=right| 3256


| align=right| [[d:Q170427]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 388
| [[Карпат таулары]]
| [[:ru:Карпаты|Карпаты]]
| align=right| 832


| align=right| [[d:Q1288]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 389
| [[Көнчыгыш Аурупа тигезлеге]]
| [[:ru:Восточно-Европейская равнина|Восточно-Европейская равнина]]
| align=right| 1874


| align=right| [[d:Q191862]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Среднеевропейская равнина|Среднеевропейская равнина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q560549]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 391
| [[Пиреней таулары]]
| [[:ru:Пиренеи|Пиренеи]]
| align=right| 1096


| align=right| [[d:Q12431]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 392
| [[Скандинавия таулары]]
| [[:ru:Скандинавские горы|Скандинавские горы]]
| align=right| 716


| align=right| [[d:Q186547]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 393
| [[Урал таулары]]
| [[:ru:Уральские горы|Уральские горы]]
| align=right| 11686


| align=right| [[d:Q35600]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Большой Водораздельный хребет|Большой Водораздельный хребет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Южные Альпы (Новая Зеландия)|Южные Альпы (Новая Зеландия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 396
| [[]]
| [[:ru:Трансантарктические горы|Трансантарктические горы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319671]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Аконкагуа|Аконкагуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39739]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Денали (гора)|Денали (гора)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130018]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Чогори|Чогори]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Мауна-Лоа|Мауна-Лоа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159762]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Эльбрус|Эльбрус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43105]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Этна|Этна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16990]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 403
| [[Джомолунгма]]
| [[:ru:Джомолунгма|Джомолунгма]]
| align=right| 1228


| align=right| [[d:Q513]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Кения (гора)|Кения (гора)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172070]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 405
| [[Kilimancaro]]
| [[:ru:Килиманджаро|Килиманджаро]]
| align=right| 5449


| align=right| [[d:Q7296]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Косцюшко (гора)|Косцюшко (гора)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178167]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Логан (гора)|Логан (гора)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120306]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Олимп|Олимп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80344]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 409
| [[]]
| [[:ru:Парнас|Парнас]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105261]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Сент-Хеленс|Сент-Хеленс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Везувий|Везувий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q524]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Уитни (гора)|Уитни (гора)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 413
| [[]]
| [[:ru:Винсон (массив)|Винсон (массив)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163758]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 414
| [[]]
| [[:ru:Западно-Чилийское поднятие|Западно-Чилийское поднятие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q603531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 415
| [[]]
| [[:ru:Восточно-Тихоокеанское поднятие|Восточно-Тихоокеанское поднятие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q604529]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 416
| [[]]
| [[:ru:Срединно-Атлантический хребет|Срединно-Атлантический хребет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207313]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Южно-Тихоокеанское поднятие|Южно-Тихоокеанское поднятие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q558800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Центральноиндийский хребет|Центральноиндийский хребет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 419
| [[]]
| [[:ru:Западно-Индийский хребет|Западно-Индийский хребет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q153840]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 420
| [[Мариан иңкүлеге]]
| [[:ru:Марианский жёлоб|Марианский жёлоб]]
| align=right| 1025


| align=right| [[d:Q510]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 421
| [[]]
| [[:ru:Гоби|Гоби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42070]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 422
| [[Сахра]]
| [[:ru:Сахара|Сахара]]
| align=right| 2534


| align=right| [[d:Q6583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Пустыни Аравийского полуострова|Пустыни Аравийского полуострова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208299]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 424
| [[Калахари]]
| [[:ru:Калахари|Калахари]]
| align=right| 982


| align=right| [[d:Q47700]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 425
| [[Нәкаб]]
| [[:ru:Негев|Негев]]
| align=right| 4159


| align=right| [[d:Q162843]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Такла-Макан|Такла-Макан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132956]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Большая пустыня Виктория|Большая пустыня Виктория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Атакама|Атакама]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47141]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 429
| [[]]
| [[:ru:Патагонская пустыня|Патагонская пустыня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1061324]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Пустыня Большого Бассейна|Пустыня Большого Бассейна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273446]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 431
| [[Бөек барьер рифы]]
| [[:ru:Большой Барьерный риф|Большой Барьерный риф]]
| align=right| 32716


| align=right| [[d:Q7343]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Игуасу (водопады)|Игуасу (водопады)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36332]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 433
| [[Ниагара шарлавыгы]]
| [[:ru:Ниагарский водопад|Ниагарский водопад]]
| align=right| 1449


| align=right| [[d:Q34221]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 434
| [[Бөтендөнья мирасы]]
| [[:ru:Всемирное наследие|Всемирное наследие]]
| align=right| 13936


| align=right| [[d:Q9259]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Аир (плато)|Аир (плато)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 436
| [[]]
| [[:ru:Тассилин-Адджер|Тассилин-Адджер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190048]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 437
| [[]]
| [[:ru:Селус (охотничий резерват)|Селус (охотничий резерват)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2268839]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Салонга (национальный парк)|Салонга (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q328488]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Национальный парк Маново-Гоунда-Сен-Флорис|Национальный парк Маново-Гоунда-Сен-Флорис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q503835]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 440
| [[]]
| [[:ru:Серенгети (национальный парк)|Серенгети (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11812902]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Окапи (заповедник)|Окапи (заповедник)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q457304]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Национальный парк Банк-д’Арген|Национальный парк Банк-д’Арген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q539518]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Национальный парк Комоэ|Национальный парк Комоэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q501344]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Нгоронгоро|Нгоронгоро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1217726]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 445
| [[]]
| [[:ru:Сундарбан (национальный парк)|Сундарбан (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q532440]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Казиранга|Казиранга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192764]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 447
| [[]]
| [[:ru:Лоренц (национальный парк)|Лоренц (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4516]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Девственные влажно-тропические леса Суматры|Девственные влажно-тропические леса Суматры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Беловежская пуща|Беловежская пуща]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192666]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Девственные леса Коми|Девственные леса Коми]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q593870]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 451
| [[]]
| [[:ru:Мостовая гигантов|Мостовая гигантов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106187]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 452
| [[Йеллоустоун милли паркы]]
| [[:ru:Йеллоустонский национальный парк|Йеллоустонский национальный парк]]
| align=right| 861


| align=right| [[d:Q351]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Редвуд (национальный парк)|Редвуд (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191824]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Чако (национальный исторический парк)|Чако (национальный исторический парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q732463]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Меса-Верде (национальный парк)|Меса-Верде (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237128]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 456
| [[]]
| [[:ru:Йосемитский национальный парк|Йосемитский национальный парк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180402]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 457
| [[]]
| [[:ru:Олимпик (национальный парк)|Олимпик (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q372093]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 458
| [[]]
| [[:ru:Эверглейдс (национальный парк)|Эверглейдс (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274131]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Парки и резерваты Клуэйн, Рангел-Сент-Элайас, Глейшер-Бей и Татшеншини-Алсек|Парки и резерваты Клуэйн, Рангел-Сент-Элайас, Глейшер-Бей и Татшеншини-Алсек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q604604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Ла-Амистад (международный парк)|Ла-Амистад (международный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379217]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 461
| [[]]
| [[:ru:Сиан-Каан|Сиан-Каан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q559789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 462
| [[]]
| [[:ru:Грейт-Смоки-Маунтинс (национальный парк)|Грейт-Смоки-Маунтинс (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q464004]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 463
| [[]]
| [[:ru:Папаханаумокуакеа|Папаханаумокуакеа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q787425]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Те-Вахипоунаму|Те-Вахипоунаму]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q575398]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 465
| [[]]
| [[:ru:Серра-ду-Мар|Серра-ду-Мар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q559784]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Жау (национальный парк)|Жау (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332381]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 467
| [[]]
| [[:ru:Гренландский национальный парк|Гренландский национальный парк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309276]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Трансграничный парк Большой Лимпопо|Трансграничный парк Большой Лимпопо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q604422]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Сентрал-Калахари|Сентрал-Калахари]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194732]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:Вуд-Баффало (национальный парк)|Вуд-Баффало (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q391338]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 471
| [[]]
| [[:ru:Гейтс-оф-те-Арктик|Гейтс-оф-те-Арктик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q605657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Монтаньяс-ду-Тумукумаки (национальный парк)|Монтаньяс-ду-Тумукумаки (национальный парк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q575822]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 473
| [[Әбу-Даби]]
| [[:ru:Абу-Даби|Абу-Даби]]
| align=right| 992


| align=right| [[d:Q1519]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 474
| [[Әхмәтабад]]
| [[:ru:Ахмадабад|Ахмадабад]]
| align=right| 553


| align=right| [[d:Q1070]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 475
| [[Алматы]]
| [[:ru:Алма-Ата|Алма-Ата]]
| align=right| 9791


| align=right| [[d:Q35493]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 476
| [[Амман]]
| [[:ru:Амман|Амман]]
| align=right| 5725


| align=right| [[d:Q3805]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 477
| [[Әнкара]]
| [[:ru:Анкара|Анкара]]
| align=right| 3512


| align=right| [[d:Q3640]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 478
| [[Ашкабад]]
| [[:ru:Ашхабад|Ашхабад]]
| align=right| 5758


| align=right| [[d:Q23438]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 479
| [[Багдад]]
| [[:ru:Багдад|Багдад]]
| align=right| 2920


| align=right| [[d:Q1530]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 480
| [[Бакы]]
| [[:ru:Баку|Баку]]
| align=right| 9912


| align=right| [[d:Q9248]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 481
| [[Bäñgäluru]]
| [[:ru:Бангалор|Бангалор]]
| align=right| 8111


| align=right| [[d:Q1355]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 482
| [[Bangkok]]
| [[:ru:Бангкок|Бангкок]]
| align=right| 5587


| align=right| [[d:Q1861]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 483
| [[Ханбалык]]
| [[:ru:Пекин|Пекин]]
| align=right| 6151


| align=right| [[d:Q956]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 484
| [[Бәйрут]]
| [[:ru:Бейрут|Бейрут]]
| align=right| 950


| align=right| [[d:Q3820]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 485
| [[Бишкәк]]
| [[:ru:Бишкек|Бишкек]]
| align=right| 5999


| align=right| [[d:Q9361]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 486
| [[Pusan]]
| [[:ru:Пусан|Пусан]]
| align=right| 6176


| align=right| [[d:Q16520]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 487
| [[Чыңду]]
| [[:ru:Чэнду|Чэнду]]
| align=right| 2839


| align=right| [[d:Q30002]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 488
| [[Ченнай]]
| [[:ru:Ченнаи|Ченнаи]]
| align=right| 628


| align=right| [[d:Q1352]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 489
| [[Чуңчиң]]
| [[:ru:Чунцин|Чунцин]]
| align=right| 3082


| align=right| [[d:Q11725]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 490
| [[]]
| [[:ru:Коломбо|Коломбо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35381]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 491
| [[Dimäşq]]
| [[:ru:Дамаск|Дамаск]]
| align=right| 5250


| align=right| [[d:Q3766]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 492
| [[Dähli]]
| [[:ru:Дели|Дели]]
| align=right| 9005


| align=right| [[d:Q1353]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 493
| [[Dakka]]
| [[:ru:Дакка|Дакка]]
| align=right| 6025


| align=right| [[d:Q1354]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 494
| [[Дили]]
| [[:ru:Дили|Дили]]
| align=right| 598


| align=right| [[d:Q9310]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 495
| [[Doha]]
| [[:ru:Доха|Доха]]
| align=right| 4910


| align=right| [[d:Q3861]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 496
| [[Дөбәй]]
| [[:ru:Дубай|Дубай]]
| align=right| 1650


| align=right| [[d:Q612]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 497
| [[Дүшәнбе]]
| [[:ru:Душанбе|Душанбе]]
| align=right| 3740


| align=right| [[d:Q9365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 498
| [[Исфәһан]]
| [[:ru:Исфахан|Исфахан]]
| align=right| 448


| align=right| [[d:Q42053]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 499
| [[Газзә]]
| [[:ru:Газа|Газа]]
| align=right| 3426


| align=right| [[d:Q47492]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 500
| [[Гуаңҗу]]
| [[:ru:Гуанчжоу|Гуанчжоу]]
| align=right| 8831


| align=right| [[d:Q16572]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 501
| [[Hanoy]]
| [[:ru:Ханой|Ханой]]
| align=right| 4708


| align=right| [[d:Q1858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 502
| [[Һошимин]]
| [[:ru:Хошимин|Хошимин]]
| align=right| 3266


| align=right| [[d:Q1854]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 503
| [[Һоң Коң]]
| [[:ru:Гонконг|Гонконг]]
| align=right| 7480


| align=right| [[d:Q8646]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 504
| [[Хәйдәрабад]]
| [[:ru:Хайдарабад (город, Индия)|Хайдарабад (город, Индия)]]
| align=right| 899


| align=right| [[d:Q1361]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 505
| [[İslamabad]]
| [[:ru:Исламабад|Исламабад]]
| align=right| 4612


| align=right| [[d:Q1362]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 506
| [[Истанбул]]
| [[:ru:Стамбул|Стамбул]]
| align=right| 12753


| align=right| [[d:Q406]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 507
| [[Измир]]
| [[:ru:Измир|Измир]]
| align=right| 9639


| align=right| [[d:Q35997]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 508
| [[Җайпур]]
| [[:ru:Джайпур|Джайпур]]
| align=right| 838


| align=right| [[d:Q66485]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[Cakarta]]
| [[:ru:Джакарта|Джакарта]]
| align=right| 5552


| align=right| [[d:Q3630]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 510
| [[Җиддә]]
| [[:ru:Джидда|Джидда]]
| align=right| 17626


| align=right| [[d:Q374365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 511
| [[Иерусалим]]
| [[:ru:Иерусалим|Иерусалим]]
| align=right| 3175


| align=right| [[d:Q1218]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 512
| [[Кабул]]
| [[:ru:Кабул|Кабул]]
| align=right| 3354


| align=right| [[d:Q5838]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 513
| [[Karaçi]]
| [[:ru:Карачи|Карачи]]
| align=right| 5400


| align=right| [[d:Q8660]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 514
| [[Катманду]]
| [[:ru:Катманду|Катманду]]
| align=right| 11842


| align=right| [[d:Q3037]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 515
| [[Kälküttä]]
| [[:ru:Калькутта|Калькутта]]
| align=right| 5290


| align=right| [[d:Q1348]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 516
| [[Kuala-Lumpur]]
| [[:ru:Куала-Лумпур|Куала-Лумпур]]
| align=right| 6222


| align=right| [[d:Q1865]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Эль-Кувейт|Эль-Кувейт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35178]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 518
| [[Kioto]]
| [[:ru:Киото|Киото]]
| align=right| 5096


| align=right| [[d:Q34600]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 519
| [[Lahor]]
| [[:ru:Лахор|Лахор]]
| align=right| 4125


| align=right| [[d:Q11739]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 520
| [[Lhasa]]
| [[:ru:Лхаса|Лхаса]]
| align=right| 5910


| align=right| [[d:Q5869]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 521
| [[Манама]]
| [[:ru:Манама|Манама]]
| align=right| 10516


| align=right| [[d:Q3882]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 522
| [[Манила]]
| [[:ru:Манила|Манила]]
| align=right| 523


| align=right| [[d:Q1461]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 523
| [[Мәккә]]
| [[:ru:Мекка|Мекка]]
| align=right| 7935


| align=right| [[d:Q5806]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 524
| [[]]
| [[:ru:Морони|Морони]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3901]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 525
| [[Mumbai]]
| [[:ru:Мумбаи|Мумбаи]]
| align=right| 7049


| align=right| [[d:Q1156]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 526
| [[]]
| [[:ru:Маскат|Маскат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3826]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 527
| [[Нагоя]]
| [[:ru:Нагоя|Нагоя]]
| align=right| 2326


| align=right| [[d:Q11751]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 528
| [[Нанҗиң]]
| [[:ru:Нанкин|Нанкин]]
| align=right| 6233


| align=right| [[d:Q16666]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 529
| [[Нейпьидо]]
| [[:ru:Нейпьидо|Нейпьидо]]
| align=right| 9687


| align=right| [[d:Q37400]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 530
| [[Yaña Dähli]]
| [[:ru:Нью-Дели|Нью-Дели]]
| align=right| 5285


| align=right| [[d:Q987]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 531
| [[]]
| [[:ru:Нур-Султан|Нур-Султан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1520]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 532
| [[Osaka]]
| [[:ru:Осака|Осака]]
| align=right| 2841


| align=right| [[d:Q35765]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 533
| [[Pnompen]]
| [[:ru:Пномпень|Пномпень]]
| align=right| 4307


| align=right| [[d:Q1850]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 534
| [[Пхеньян]]
| [[:ru:Пхеньян|Пхеньян]]
| align=right| 4400


| align=right| [[d:Q18808]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Пуна|Пуна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1538]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 536
| [[Ramallah]]
| [[:ru:Рамалла|Рамалла]]
| align=right| 7613


| align=right| [[d:Q158119]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 537
| [[Әр-Рияд]]
| [[:ru:Эр-Рияд|Эр-Рияд]]
| align=right| 14084


| align=right| [[d:Q3692]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 538
| [[Сәмәрканд]]
| [[:ru:Самарканд|Самарканд]]
| align=right| 5378


| align=right| [[d:Q5753]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 539
| [[Сәнга]]
| [[:ru:Сана|Сана]]
| align=right| 763


| align=right| [[d:Q2471]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 540
| [[Саппоро]]
| [[:ru:Саппоро|Саппоро]]
| align=right| 2351


| align=right| [[d:Q37951]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 541
| [[Seul]]
| [[:ru:Сеул|Сеул]]
| align=right| 7199


| align=right| [[d:Q8684]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Şanxay]]
| [[:ru:Шанхай|Шанхай]]
| align=right| 7394


| align=right| [[d:Q8686]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Шэньчжэнь|Шэньчжэнь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15174]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 544
| [[Сингапур]]
| [[:ru:Сингапур|Сингапур]]
| align=right| 9310


| align=right| [[d:Q334]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 545
| [[Сурабая]]
| [[:ru:Сурабая|Сурабая]]
| align=right| 510


| align=right| [[d:Q11462]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 546
| [[Сурат]]
| [[:ru:Сурат|Сурат]]
| align=right| 730


| align=right| [[d:Q4629]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 547
| [[Taybey]]
| [[:ru:Тайбэй|Тайбэй]]
| align=right| 5352


| align=right| [[d:Q1867]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 548
| [[Ташкент]]
| [[:ru:Ташкент|Ташкент]]
| align=right| 8842


| align=right| [[d:Q269]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 549
| [[Tbilisi]]
| [[:ru:Тбилиси|Тбилиси]]
| align=right| 6310


| align=right| [[d:Q994]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 550
| [[Тәһран]]
| [[:ru:Тегеран|Тегеран]]
| align=right| 7472


| align=right| [[d:Q3616]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 551
| [[Tel-Äviv]]
| [[:ru:Тель-Авив|Тель-Авив]]
| align=right| 7097


| align=right| [[d:Q33935]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 552
| [[Тхимпху]]
| [[:ru:Тхимпху|Тхимпху]]
| align=right| 1575


| align=right| [[d:Q9270]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 553
| [[Täncin]]
| [[:ru:Тяньцзинь|Тяньцзинь]]
| align=right| 2868


| align=right| [[d:Q11736]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 554
| [[Токио]]
| [[:ru:Токио|Токио]]
| align=right| 16847


| align=right| [[d:Q1490]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 555
| [[Ulaanbaatar]]
| [[:ru:Улан-Батор|Улан-Батор]]
| align=right| 18914


| align=right| [[d:Q23430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 556
| [[]]
| [[:ru:Вьентьян|Вьентьян]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9326]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 557
| [[Владивосток]]
| [[:ru:Владивосток|Владивосток]]
| align=right| 8468


| align=right| [[d:Q959]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 558
| [[Үһән]]
| [[:ru:Ухань|Ухань]]
| align=right| 656


| align=right| [[d:Q11746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 559
| [[]]
| [[:ru:Сиань|Сиань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5826]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Янгон|Янгон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37995]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 561
| [[Ереван]]
| [[:ru:Ереван|Ереван]]
| align=right| 7410


| align=right| [[d:Q1953]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 562
| [[Yokohama]]
| [[:ru:Иокогама|Иокогама]]
| align=right| 899


| align=right| [[d:Q38283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Абуджа|Абуджа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3787]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 564
| [[Аккра]]
| [[:ru:Аккра|Аккра]]
| align=right| 21609


| align=right| [[d:Q3761]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 565
| [[Аддис-Абеба]]
| [[:ru:Аддис-Абеба|Аддис-Абеба]]
| align=right| 2132


| align=right| [[d:Q3624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Александрия|Александрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q87]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 567
| [[Әлҗәзаир (шәһәр)]]
| [[:ru:Алжир (город)|Алжир (город)]]
| align=right| 5183


| align=right| [[d:Q3561]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 568
| [[]]
| [[:ru:Антананариву|Антананариву]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3915]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Бамако|Бамако]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3703]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Бисау|Бисау]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3739]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Браззавиль|Браззавиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3844]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Бужумбура|Бужумбура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3854]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 573
| [[Каһирә]]
| [[:ru:Каир|Каир]]
| align=right| 8580


| align=right| [[d:Q85]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 574
| [[Keyptawn]]
| [[:ru:Кейптаун|Кейптаун]]
| align=right| 5871


| align=right| [[d:Q5465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Касабланка|Касабланка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7903]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Конакри|Конакри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3733]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Дакар|Дакар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3718]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 578
| [[]]
| [[:ru:Дар-эс-Салам|Дар-эс-Салам]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1960]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Дурбан|Дурбан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5468]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Габороне|Габороне]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3919]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 581
| [[]]
| [[:ru:Хараре|Хараре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3921]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 582
| [[Yohannesburg]]
| [[:ru:Йоханнесбург|Йоханнесбург]]
| align=right| 6254


| align=right| [[d:Q34647]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 583
| [[Кампала]]
| [[:ru:Кампала|Кампала]]
| align=right| 3101


| align=right| [[d:Q3894]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[Хартум]]
| [[:ru:Хартум|Хартум]]
| align=right| 1945


| align=right| [[d:Q1963]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 585
| [[Kinşasa]]
| [[:ru:Киншаса|Киншаса]]
| align=right| 4861


| align=right| [[d:Q3838]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 586
| [[Лагос]]
| [[:ru:Лагос|Лагос]]
| align=right| 3942


| align=right| [[d:Q8673]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Либревиль|Либревиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3825]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Лилонгве|Лилонгве]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3876]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Ломе|Ломе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3792]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Луанда|Луанда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3897]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Лусака|Лусака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3881]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:Малабо|Малабо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3818]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Мале|Мале]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9347]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 594
| [[]]
| [[:ru:Мапуту|Мапуту]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3889]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Масеру|Масеру]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3909]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Мбабане|Мбабане]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3904]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 597
| [[]]
| [[:ru:Могадишо|Могадишо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2449]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Монровия|Монровия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3748]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 599
| [[Найроби]]
| [[:ru:Найроби|Найроби]]
| align=right| 4222


| align=right| [[d:Q3870]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 600
| [[]]
| [[:ru:Нджамена|Нджамена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3659]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Ниамей|Ниамей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3674]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Нуакшот|Нуакшот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3688]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Уагадугу|Уагадугу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3777]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 604
| [[Порт-Луи]]
| [[:ru:Порт-Луи|Порт-Луи]]
| align=right| 8873


| align=right| [[d:Q3929]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Порто-Ново|Порто-Ново]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3799]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 606
| [[]]
| [[:ru:Прая|Прая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3751]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 607
| [[Pretoriä]]
| [[:ru:Претория|Претория]]
| align=right| 3497


| align=right| [[d:Q3926]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Рабат|Рабат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3551]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 609
| [[Сан-Томе (шәһәр)]]
| [[:ru:Сан-Томе (город)|Сан-Томе (город)]]
| align=right| 7298


| align=right| [[d:Q3932]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Триполи|Триполи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3579]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 611
| [[Тунис (шәһәр)]]
| [[:ru:Тунис (город)|Тунис (город)]]
| align=right| 6690


| align=right| [[d:Q3572]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Виктория (Сейшельские Острова)|Виктория (Сейшельские Острова)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3940]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Виндхук|Виндхук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3935]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 614
| [[Яунде]]
| [[:ru:Яунде|Яунде]]
| align=right| 7289


| align=right| [[d:Q3808]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 615
| [[Асунсьон]]
| [[:ru:Асунсьон|Асунсьон]]
| align=right| 1794


| align=right| [[d:Q2933]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 616
| [[Богота]]
| [[:ru:Богота|Богота]]
| align=right| 2373


| align=right| [[d:Q2841]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 617
| [[Бразилиа]]
| [[:ru:Бразилиа|Бразилиа]]
| align=right| 3511


| align=right| [[d:Q2844]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 618
| [[Буэнос-Айрес]]
| [[:ru:Буэнос-Айрес|Буэнос-Айрес]]
| align=right| 4077


| align=right| [[d:Q1486]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 619
| [[Каракас]]
| [[:ru:Каракас|Каракас]]
| align=right| 3151


| align=right| [[d:Q1533]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 620
| [[Куритиба]]
| [[:ru:Куритиба|Куритиба]]
| align=right| 1476


| align=right| [[d:Q4361]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 621
| [[Джорджтаун (Гайана)]]
| [[:ru:Джорджтаун|Джорджтаун]]
| align=right| 531


| align=right| [[d:Q10717]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 622
| [[La-Pas]]
| [[:ru:Ла-Пас (Боливия)|Ла-Пас (Боливия)]]
| align=right| 4248


| align=right| [[d:Q1491]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 623
| [[Лима]]
| [[:ru:Лима|Лима]]
| align=right| 1829


| align=right| [[d:Q2868]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 624
| [[Монтевидео]]
| [[:ru:Монтевидео|Монтевидео]]
| align=right| 4229


| align=right| [[d:Q1335]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 625
| [[Парамарибо]]
| [[:ru:Парамарибо|Парамарибо]]
| align=right| 1397


| align=right| [[d:Q3001]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 626
| [[Кито]]
| [[:ru:Кито|Кито]]
| align=right| 3026


| align=right| [[d:Q2900]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 627
| [[Ресифи]]
| [[:ru:Ресифи|Ресифи]]
| align=right| 1152


| align=right| [[d:Q48344]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 628
| [[Рио-де-Жанейро]]
| [[:ru:Рио-де-Жанейро|Рио-де-Жанейро]]
| align=right| 5091


| align=right| [[d:Q8678]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 629
| [[Сантьяго]]
| [[:ru:Сантьяго|Сантьяго]]
| align=right| 3541


| align=right| [[d:Q2887]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 630
| [[Сан-Паулу]]
| [[:ru:Сан-Паулу|Сан-Паулу]]
| align=right| 4307


| align=right| [[d:Q174]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 631
| [[Sukre]]
| [[:ru:Сукре (город)|Сукре (город)]]
| align=right| 3794


| align=right| [[d:Q2907]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 632
| [[Вальпараисо]]
| [[:ru:Вальпараисо|Вальпараисо]]
| align=right| 3093


| align=right| [[d:Q33986]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 633
| [[Атланта]]
| [[:ru:Атланта|Атланта]]
| align=right| 2468


| align=right| [[d:Q23556]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 634
| [[Бостон]]
| [[:ru:Бостон|Бостон]]
| align=right| 2474


| align=right| [[d:Q100]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 635
| [[Чикаго]]
| [[:ru:Чикаго|Чикаго]]
| align=right| 2505


| align=right| [[d:Q1297]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 636
| [[Даллас]]
| [[:ru:Даллас|Даллас]]
| align=right| 2444


| align=right| [[d:Q16557]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 637
| [[Денвер]]
| [[:ru:Денвер|Денвер]]
| align=right| 2462


| align=right| [[d:Q16554]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 638
| [[Детройт]]
| [[:ru:Детройт|Детройт]]
| align=right| 2484


| align=right| [[d:Q12439]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 639
| [[Хьюстон]]
| [[:ru:Хьюстон|Хьюстон]]
| align=right| 2454


| align=right| [[d:Q16555]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 640
| [[Лос-Анджелес]]
| [[:ru:Лос-Анджелес|Лос-Анджелес]]
| align=right| 2465


| align=right| [[d:Q65]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 641
| [[Лас-Вегас]]
| [[:ru:Лас-Вегас|Лас-Вегас]]
| align=right| 2403


| align=right| [[d:Q23768]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 642
| [[Маями]]
| [[:ru:Майами|Майами]]
| align=right| 2395


| align=right| [[d:Q8652]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 643
| [[Монреаль]]
| [[:ru:Монреаль|Монреаль]]
| align=right| 2521


| align=right| [[d:Q340]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 644
| [[Яңа Орлеан]]
| [[:ru:Новый Орлеан|Новый Орлеан]]
| align=right| 395


| align=right| [[d:Q34404]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 645
| [[Нью-Йорк]]
| [[:ru:Нью-Йорк|Нью-Йорк]]
| align=right| 2431


| align=right| [[d:Q60]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 646
| [[Ottawa]]
| [[:ru:Оттава|Оттава]]
| align=right| 3501


| align=right| [[d:Q1930]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 647
| [[Филадельфия]]
| [[:ru:Филадельфия|Филадельфия]]
| align=right| 2544


| align=right| [[d:Q1345]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 648
| [[Финикс]]
| [[:ru:Финикс|Финикс]]
| align=right| 2480


| align=right| [[d:Q16556]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 649
| [[Сент-Луис]]
| [[:ru:Сент-Луис|Сент-Луис]]
| align=right| 2409


| align=right| [[d:Q38022]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 650
| [[Сан-Франциско]]
| [[:ru:Сан-Франциско|Сан-Франциско]]
| align=right| 2443


| align=right| [[d:Q62]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 651
| [[Сиэтл]]
| [[:ru:Сиэтл|Сиэтл]]
| align=right| 2785


| align=right| [[d:Q5083]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 652
| [[Торонто]]
| [[:ru:Торонто|Торонто]]
| align=right| 3931


| align=right| [[d:Q172]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 653
| [[Ванкувер]]
| [[:ru:Ванкувер|Ванкувер]]
| align=right| 5984


| align=right| [[d:Q24639]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 654
| [[Вашингтон (башкала)]]
| [[:ru:Вашингтон|Вашингтон]]
| align=right| 1614


| align=right| [[d:Q61]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 655
| [[]]
| [[:ru:Бриджтаун|Бриджтаун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36168]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 656
| [[]]
| [[:ru:Кастри|Кастри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41699]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 657
| [[Гвадалахара (Мексика)]]
| [[:ru:Гвадалахара|Гвадалахара]]
| align=right| 483


| align=right| [[d:Q9022]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 658
| [[Гватемала (шәһәр)]]
| [[:ru:Гватемала (город)|Гватемала (город)]]
| align=right| 493


| align=right| [[d:Q1555]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 659
| [[Һавана]]
| [[:ru:Гавана|Гавана]]
| align=right| 408


| align=right| [[d:Q1563]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Кингстон (Ямайка)|Кингстон (Ямайка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34692]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Кингстаун|Кингстаун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41474]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 662
| [[Манагва]]
| [[:ru:Манагуа|Манагуа]]
| align=right| 649


| align=right| [[d:Q3274]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 663
| [[Мехико]]
| [[:ru:Мехико|Мехико]]
| align=right| 3954


| align=right| [[d:Q1489]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 664
| [[Монтеррей]]
| [[:ru:Монтеррей|Монтеррей]]
| align=right| 426


| align=right| [[d:Q81033]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 665
| [[]]
| [[:ru:Нассау (Багамские Острова)|Нассау (Багамские Острова)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2467]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 666
| [[Панама (шәһәр)]]
| [[:ru:Панама (город)|Панама (город)]]
| align=right| 479


| align=right| [[d:Q3306]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Порт-о-Пренс|Порт-о-Пренс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34261]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 668
| [[]]
| [[:ru:Порт-оф-Спейн|Порт-оф-Спейн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39178]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 669
| [[]]
| [[:ru:Розо|Розо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36281]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)|Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41211]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 671
| [[Сан-Хосе (Коста-Рика)]]
| [[:ru:Сан-Хосе (Коста-Рика)|Сан-Хосе (Коста-Рика)]]
| align=right| 439


| align=right| [[d:Q3070]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 672
| [[Сан-Сальвадор]]
| [[:ru:Сан-Сальвадор|Сан-Сальвадор]]
| align=right| 933


| align=right| [[d:Q3110]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 673
| [[]]
| [[:ru:Санто-Доминго|Санто-Доминго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34820]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 674
| [[]]
| [[:ru:Сент-Джорджес|Сент-Джорджес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41547]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 675
| [[Sent-Cons]]
| [[:ru:Сент-Джонс|Сент-Джонс]]
| align=right| 5549


| align=right| [[d:Q36262]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 676
| [[Тегусигальпа]]
| [[:ru:Тегусигальпа|Тегусигальпа]]
| align=right| 512


| align=right| [[d:Q3238]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 677
| [[Братислава]]
| [[:ru:Братислава|Братислава]]
| align=right| 945


| align=right| [[d:Q1780]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 678
| [[Будапешт]]
| [[:ru:Будапешт|Будапешт]]
| align=right| 6206


| align=right| [[d:Q1781]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 679
| [[Лиссабон]]
| [[:ru:Лиссабон|Лиссабон]]
| align=right| 4494


| align=right| [[d:Q597]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 680
| [[Любляна]]
| [[:ru:Любляна|Любляна]]
| align=right| 3691


| align=right| [[d:Q437]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 681
| [[Никосия]]
| [[:ru:Никосия|Никосия]]
| align=right| 3855


| align=right| [[d:Q3856]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 682
| [[Прага]]
| [[:ru:Прага|Прага]]
| align=right| 5147


| align=right| [[d:Q1085]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 683
| [[Валлетта]]
| [[:ru:Валлетта|Валлетта]]
| align=right| 4111


| align=right| [[d:Q23800]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 684
| [[Амстердам]]
| [[:ru:Амстердам|Амстердам]]
| align=right| 5079


| align=right| [[d:Q727]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 685
| [[Брюссель]]
| [[:ru:Брюссель|Брюссель]]
| align=right| 16087


| align=right| [[d:Q239]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 686
| [[Haaga]]
| [[:ru:Гаага|Гаага]]
| align=right| 4546


| align=right| [[d:Q36600]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 687
| [[Копенһаген]]
| [[:ru:Копенгаген|Копенгаген]]
| align=right| 7020


| align=right| [[d:Q1748]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 688
| [[Һельсинки]]
| [[:ru:Хельсинки|Хельсинки]]
| align=right| 3475


| align=right| [[d:Q1757]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 689
| [[Осло]]
| [[:ru:Осло|Осло]]
| align=right| 4899


| align=right| [[d:Q585]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 690
| [[Рейкьявик]]
| [[:ru:Рейкьявик|Рейкьявик]]
| align=right| 5075


| align=right| [[d:Q1764]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 691
| [[Стокгольм]]
| [[:ru:Стокгольм|Стокгольм]]
| align=right| 5519


| align=right| [[d:Q1754]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 692
| [[Афина]]
| [[:ru:Афины|Афины]]
| align=right| 6225


| align=right| [[d:Q1524]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 693
| [[Белград]]
| [[:ru:Белград|Белград]]
| align=right| 8522


| align=right| [[d:Q3711]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 694
| [[Бухарест]]
| [[:ru:Бухарест|Бухарест]]
| align=right| 6167


| align=right| [[d:Q19660]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 695
| [[Подгорица]]
| [[:ru:Подгорица|Подгорица]]
| align=right| 3440


| align=right| [[d:Q23564]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 696
| [[Сараево]]
| [[:ru:Сараево|Сараево]]
| align=right| 1396


| align=right| [[d:Q11194]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 697
| [[Өскеп]]
| [[:ru:Скопье|Скопье]]
| align=right| 3115


| align=right| [[d:Q384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 698
| [[Sofiä]]
| [[:ru:София|София]]
| align=right| 7617


| align=right| [[d:Q472]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 699
| [[Сәләник]]
| [[:ru:Салоники|Салоники]]
| align=right| 478


| align=right| [[d:Q17151]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 700
| [[Тирана]]
| [[:ru:Тирана|Тирана]]
| align=right| 3257


| align=right| [[d:Q19689]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 701
| [[Загреб]]
| [[:ru:Загреб|Загреб]]
| align=right| 3142


| align=right| [[d:Q1435]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 702
| [[Берлин]]
| [[:ru:Берлин|Берлин]]
| align=right| 43058


| align=right| [[d:Q64]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 703
| [[Берн]]
| [[:ru:Берн|Берн]]
| align=right| 904


| align=right| [[d:Q70]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 704
| [[Көлн]]
| [[:ru:Кёльн|Кёльн]]
| align=right| 6031


| align=right| [[d:Q365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 705
| [[Дрезден]]
| [[:ru:Дрезден|Дрезден]]
| align=right| 1649


| align=right| [[d:Q1731]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 706
| [[Дүсселдорф]]
| [[:ru:Дюссельдорф|Дюссельдорф]]
| align=right| 8073


| align=right| [[d:Q1718]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 707
| [[Франкфурт]]
| [[:ru:Франкфурт-на-Майне|Франкфурт-на-Майне]]
| align=right| 5385


| align=right| [[d:Q1794]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 708
| [[Женева]]
| [[:ru:Женева|Женева]]
| align=right| 3391


| align=right| [[d:Q71]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 709
| [[Һамбург]]
| [[:ru:Гамбург|Гамбург]]
| align=right| 6100


| align=right| [[d:Q1055]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 710
| [[Hannover]]
| [[:ru:Ганновер|Ганновер]]
| align=right| 2576


| align=right| [[d:Q1715]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 711
| [[Мүнхен]]
| [[:ru:Мюнхен|Мюнхен]]
| align=right| 10999


| align=right| [[d:Q1726]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 712
| [[Nürnberg]]
| [[:ru:Нюрнберг|Нюрнберг]]
| align=right| 6185


| align=right| [[d:Q2090]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 713
| [[Штутгарт]]
| [[:ru:Штутгарт|Штутгарт]]
| align=right| 1624


| align=right| [[d:Q1022]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 714
| [[Вена шәһәре]]
| [[:ru:Вена|Вена]]
| align=right| 10416


| align=right| [[d:Q1741]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 715
| [[Tsürix]]
| [[:ru:Цюрих|Цюрих]]
| align=right| 2633


| align=right| [[d:Q72]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 716
| [[Birminghem]]
| [[:ru:Бирмингем|Бирмингем]]
| align=right| 4262


| align=right| [[d:Q2256]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 717
| [[Дублин]]
| [[:ru:Дублин|Дублин]]
| align=right| 3492


| align=right| [[d:Q1761]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 718
| [[Эдинбург]]
| [[:ru:Эдинбург|Эдинбург]]
| align=right| 3299


| align=right| [[d:Q23436]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 719
| [[Glazgo]]
| [[:ru:Глазго|Глазго]]
| align=right| 4925


| align=right| [[d:Q4093]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 720
| [[Лидс]]
| [[:ru:Лидс|Лидс]]
| align=right| 516


| align=right| [[d:Q39121]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 721
| [[Liverpul]]
| [[:ru:Ливерпуль|Ливерпуль]]
| align=right| 3692


| align=right| [[d:Q24826]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 722
| [[Лондон]]
| [[:ru:Лондон|Лондон]]
| align=right| 7289


| align=right| [[d:Q84]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 723
| [[Mançester]]
| [[:ru:Манчестер|Манчестер]]
| align=right| 4264


| align=right| [[d:Q18125]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 724
| [[Бордо]]
| [[:ru:Бордо|Бордо]]
| align=right| 3174


| align=right| [[d:Q1479]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 725
| [[Лион]]
| [[:ru:Лион|Лион]]
| align=right| 2184


| align=right| [[d:Q456]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 726
| [[Марсель]]
| [[:ru:Марсель|Марсель]]
| align=right| 7311


| align=right| [[d:Q23482]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 727
| [[Париж]]
| [[:ru:Париж|Париж]]
| align=right| 64356


| align=right| [[d:Q90]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 728
| [[Страсбург]]
| [[:ru:Страсбург|Страсбург]]
| align=right| 2668


| align=right| [[d:Q6602]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 729
| [[Тулуза]]
| [[:ru:Тулуза|Тулуза]]
| align=right| 14689


| align=right| [[d:Q7880]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 730
| [[Барселона]]
| [[:ru:Барселона|Барселона]]
| align=right| 1952


| align=right| [[d:Q1492]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 731
| [[Флоренция]]
| [[:ru:Флоренция|Флоренция]]
| align=right| 1099


| align=right| [[d:Q2044]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 732
| [[Җенова]]
| [[:ru:Генуя|Генуя]]
| align=right| 3462


| align=right| [[d:Q1449]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 733
| [[Madrid]]
| [[:ru:Мадрид|Мадрид]]
| align=right| 9031


| align=right| [[d:Q2807]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 734
| [[Милан]]
| [[:ru:Милан|Милан]]
| align=right| 1063


| align=right| [[d:Q490]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 735
| [[Наполи]]
| [[:ru:Неаполь|Неаполь]]
| align=right| 3624


| align=right| [[d:Q2634]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 736
| [[Палермо]]
| [[:ru:Палермо|Палермо]]
| align=right| 1059


| align=right| [[d:Q2656]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 737
| [[Рим]]
| [[:ru:Рим|Рим]]
| align=right| 1043


| align=right| [[d:Q220]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 738
| [[Севилья]]
| [[:ru:Севилья|Севилья]]
| align=right| 1020


| align=right| [[d:Q8717]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 739
| [[Торино]]
| [[:ru:Турин|Турин]]
| align=right| 8118


| align=right| [[d:Q495]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 740
| [[Валенсия]]
| [[:ru:Валенсия|Валенсия]]
| align=right| 538


| align=right| [[d:Q8818]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 741
| [[Венеция]]
| [[:ru:Венеция|Венеция]]
| align=right| 5562


| align=right| [[d:Q641]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 742
| [[Кишинёв]]
| [[:ru:Кишинёв|Кишинёв]]
| align=right| 9097


| align=right| [[d:Q21197]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 743
| [[Харьков]]
| [[:ru:Харьков|Харьков]]
| align=right| 11126


| align=right| [[d:Q42308]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 744
| [[Киев]]
| [[:ru:Киев|Киев]]
| align=right| 10201


| align=right| [[d:Q1899]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 745
| [[Львов]]
| [[:ru:Львов|Львов]]
| align=right| 13539


| align=right| [[d:Q36036]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 746
| [[Минск]]
| [[:ru:Минск|Минск]]
| align=right| 12231


| align=right| [[d:Q2280]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 747
| [[Мәскәү]]
| [[:ru:Москва|Москва]]
| align=right| 41204


| align=right| [[d:Q649]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 748
| [[Түбән Новгород]]
| [[:ru:Нижний Новгород|Нижний Новгород]]
| align=right| 16938


| align=right| [[d:Q891]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 749
| [[Новосибирск]]
| [[:ru:Новосибирск|Новосибирск]]
| align=right| 17203


| align=right| [[d:Q883]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 750
| [[Одесса]]
| [[:ru:Одесса|Одесса]]
| align=right| 9499


| align=right| [[d:Q1874]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 751
| [[Санкт-Петербург]]
| [[:ru:Санкт-Петербург|Санкт-Петербург]]
| align=right| 29173


| align=right| [[d:Q656]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 752
| [[Волгоград]]
| [[:ru:Волгоград|Волгоград]]
| align=right| 22945


| align=right| [[d:Q914]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 753
| [[Екатеринбург]]
| [[:ru:Екатеринбург|Екатеринбург]]
| align=right| 18055


| align=right| [[d:Q887]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 754
| [[Гданьск]]
| [[:ru:Гданьск|Гданьск]]
| align=right| 8459


| align=right| [[d:Q1792]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 755
| [[Краков]]
| [[:ru:Краков|Краков]]
| align=right| 9583


| align=right| [[d:Q31487]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 756
| [[Рига]]
| [[:ru:Рига|Рига]]
| align=right| 9470


| align=right| [[d:Q1773]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 757
| [[Таллинн]]
| [[:ru:Таллин|Таллин]]
| align=right| 8452


| align=right| [[d:Q1770]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 758
| [[Vilnius]]
| [[:ru:Вильнюс|Вильнюс]]
| align=right| 3372


| align=right| [[d:Q216]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 759
| [[Варшава]]
| [[:ru:Варшава|Варшава]]
| align=right| 7842


| align=right| [[d:Q270]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 760
| [[Канберра]]
| [[:ru:Канберра|Канберра]]
| align=right| 1022


| align=right| [[d:Q3114]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 761
| [[Фунафути]]
| [[:ru:Фунафути|Фунафути]]
| align=right| 9216


| align=right| [[d:Q34126]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 762
| [[Һониара]]
| [[:ru:Хониара|Хониара]]
| align=right| 22197


| align=right| [[d:Q40921]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 763
| [[Гонолулу]]
| [[:ru:Гонолулу|Гонолулу]]
| align=right| 592


| align=right| [[d:Q18094]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 764
| [[Маджуро]]
| [[:ru:Маджуро|Маджуро]]
| align=right| 9148


| align=right| [[d:Q12919]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 765
| [[Мельбурн]]
| [[:ru:Мельбурн|Мельбурн]]
| align=right| 4111


| align=right| [[d:Q3141]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 766
| [[Нукуалофа]]
| [[:ru:Нукуалофа|Нукуалофа]]
| align=right| 6565


| align=right| [[d:Q38834]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 767
| [[Паликир]]
| [[:ru:Паликир|Паликир]]
| align=right| 8755


| align=right| [[d:Q42751]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 768
| [[]]
| [[:ru:Перт (Австралия)|Перт (Австралия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3183]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 769
| [[Порт-Вила]]
| [[:ru:Порт-Вила|Порт-Вила]]
| align=right| 10197


| align=right| [[d:Q37806]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 770
| [[Сува]]
| [[:ru:Сува|Сува]]
| align=right| 9250


| align=right| [[d:Q38807]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 771
| [[Сидней]]
| [[:ru:Сидней|Сидней]]
| align=right| 2753


| align=right| [[d:Q3130]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 772
| [[Wellington]]
| [[:ru:Веллингтон|Веллингтон]]
| align=right| 3203


| align=right| [[d:Q23661]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 773
| [[Дөнья дәүләтләре исемлеге]]
| [[:ru:Список государств|Список государств]]
| align=right| 22188


| align=right| [[d:Q11750]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 774
| [[]]
| [[:ru:Абхазия|Абхазия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23334]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 775
| [[Әфганстан]]
| [[:ru:Афганистан|Афганистан]]
| align=right| 20787


| align=right| [[d:Q889]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 776
| [[Албания]]
| [[:ru:Албания|Албания]]
| align=right| 75587


| align=right| [[d:Q222]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 777
| [[Алжир]]
| [[:ru:Алжир|Алжир]]
| align=right| 13345


| align=right| [[d:Q262]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 778
| [[Америка Самоасы]]
| [[:ru:Американское Самоа|Американское Самоа]]
| align=right| 2861


| align=right| [[d:Q16641]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 779
| [[Андорра]]
| [[:ru:Андорра|Андорра]]
| align=right| 3800


| align=right| [[d:Q228]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 780
| [[Ангола]]
| [[:ru:Ангола|Ангола]]
| align=right| 1454


| align=right| [[d:Q916]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 781
| [[Антигуа һәм Барбуда]]
| [[:ru:Антигуа и Барбуда|Антигуа и Барбуда]]
| align=right| 3652


| align=right| [[d:Q781]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 782
| [[Аргентина]]
| [[:ru:Аргентина|Аргентина]]
| align=right| 18617


| align=right| [[d:Q414]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 783
| [[Әрмәнстан]]
| [[:ru:Армения|Армения]]
| align=right| 108200


| align=right| [[d:Q399]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 784
| [[Аруба]]
| [[:ru:Аруба|Аруба]]
| align=right| 3834


| align=right| [[d:Q21203]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 785
| [[Австралия]]
| [[:ru:Австралия|Австралия]]
| align=right| 33829


| align=right| [[d:Q408]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 786
| [[Австрия]]
| [[:ru:Австрия|Австрия]]
| align=right| 12160


| align=right| [[d:Q40]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 787
| [[Азәрбайҗан]]
| [[:ru:Азербайджан|Азербайджан]]
| align=right| 37572


| align=right| [[d:Q227]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 788
| [[Багамалар]]
| [[:ru:Багамские Острова|Багамские Острова]]
| align=right| 7137


| align=right| [[d:Q778]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 789
| [[Бәхрәйн]]
| [[:ru:Бахрейн|Бахрейн]]
| align=right| 6657


| align=right| [[d:Q398]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 790
| [[Бангладеш]]
| [[:ru:Бангладеш|Бангладеш]]
| align=right| 5156


| align=right| [[d:Q902]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 791
| [[Барбадос]]
| [[:ru:Барбадос|Барбадос]]
| align=right| 2417


| align=right| [[d:Q244]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Белоруссия|Белоруссия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 793
| [[Бельгия]]
| [[:ru:Бельгия|Бельгия]]
| align=right| 3655


| align=right| [[d:Q31]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 794
| [[Белиз]]
| [[:ru:Белиз|Белиз]]
| align=right| 1682


| align=right| [[d:Q242]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 795
| [[Бенин]]
| [[:ru:Бенин|Бенин]]
| align=right| 2123


| align=right| [[d:Q962]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 796
| [[Бермуда утраулары]]
| [[:ru:Бермудские Острова|Бермудские Острова]]
| align=right| 3477


| align=right| [[d:Q23635]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 797
| [[Бутан]]
| [[:ru:Бутан|Бутан]]
| align=right| 1816


| align=right| [[d:Q917]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 798
| [[Боливия]]
| [[:ru:Боливия|Боливия]]
| align=right| 4353


| align=right| [[d:Q750]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 799
| [[Босния һәм Герцеговина]]
| [[:ru:Босния и Герцеговина|Босния и Герцеговина]]
| align=right| 7101


| align=right| [[d:Q225]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 800
| [[Ботсвана]]
| [[:ru:Ботсвана|Ботсвана]]
| align=right| 2715


| align=right| [[d:Q963]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 801
| [[Бразилия]]
| [[:ru:Бразилия|Бразилия]]
| align=right| 9870


| align=right| [[d:Q155]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 802
| [[Бруней]]
| [[:ru:Бруней|Бруней]]
| align=right| 10745


| align=right| [[d:Q921]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 803
| [[Болгария]]
| [[:ru:Болгария|Болгария]]
| align=right| 18949


| align=right| [[d:Q219]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 804
| [[Буркина Фасо]]
| [[:ru:Буркина-Фасо|Буркина-Фасо]]
| align=right| 7142


| align=right| [[d:Q965]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 805
| [[Мьянма]]
| [[:ru:Мьянма|Мьянма]]
| align=right| 4077


| align=right| [[d:Q836]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 806
| [[Бурунди]]
| [[:ru:Бурунди|Бурунди]]
| align=right| 3554


| align=right| [[d:Q967]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 807
| [[Камбоджа]]
| [[:ru:Камбоджа|Камбоджа]]
| align=right| 1753


| align=right| [[d:Q424]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 808
| [[Камерун]]
| [[:ru:Камерун|Камерун]]
| align=right| 2569


| align=right| [[d:Q1009]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 809
| [[Канада]]
| [[:ru:Канада|Канада]]
| align=right| 10333


| align=right| [[d:Q16]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 810
| [[Кабо-Верде]]
| [[:ru:Кабо-Верде|Кабо-Верде]]
| align=right| 3366


| align=right| [[d:Q1011]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 811
| [[Үзәк Африка Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Центральноафриканская Республика|Центральноафриканская Республика]]
| align=right| 5228


| align=right| [[d:Q929]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 812
| [[Чад]]
| [[:ru:Чад|Чад]]
| align=right| 6427


| align=right| [[d:Q657]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 813
| [[Чили]]
| [[:ru:Чили|Чили]]
| align=right| 17940


| align=right| [[d:Q298]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 814
| [[Кытай]]
| [[:ru:Китай|Китай]]
| align=right| 54410


| align=right| [[d:Q148]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 815
| [[Колумбия]]
| [[:ru:Колумбия|Колумбия]]
| align=right| 5395


| align=right| [[d:Q739]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 816
| [[Коморлар]]
| [[:ru:Коморы|Коморы]]
| align=right| 8064


| align=right| [[d:Q970]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 817
| [[Конго Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Республика Конго|Республика Конго]]
| align=right| 2545


| align=right| [[d:Q971]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 818
| [[Конго Демократик Республикасы]]
| [[:ru:Демократическая Республика Конго|Демократическая Республика Конго]]
| align=right| 2505


| align=right| [[d:Q974]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 819
| [[Кук утраулары]]
| [[:ru:Острова Кука|Острова Кука]]
| align=right| 2720


| align=right| [[d:Q26988]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 820
| [[Коста-Рика]]
| [[:ru:Коста-Рика|Коста-Рика]]
| align=right| 3068


| align=right| [[d:Q800]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 821
| [[Кот-д’Ивуар]]
| [[:ru:Кот-д’Ивуар|Кот-д’Ивуар]]
| align=right| 5649


| align=right| [[d:Q1008]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 822
| [[Хорватия]]
| [[:ru:Хорватия|Хорватия]]
| align=right| 10586


| align=right| [[d:Q224]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 823
| [[Куба]]
| [[:ru:Куба|Куба]]
| align=right| 4188


| align=right| [[d:Q241]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 824
| [[Кипр Республикасы]]
| [[:ru:Республика Кипр|Республика Кипр]]
| align=right| 4297


| align=right| [[d:Q229]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 825
| [[Чехия]]
| [[:ru:Чехия|Чехия]]
| align=right| 12759


| align=right| [[d:Q213]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 826
| [[Дания]]
| [[:ru:Дания|Дания]]
| align=right| 11321


| align=right| [[d:Q35]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 827
| [[Җибути]]
| [[:ru:Джибути|Джибути]]
| align=right| 6104


| align=right| [[d:Q977]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 828
| [[Доминика]]
| [[:ru:Доминика|Доминика]]
| align=right| 10120


| align=right| [[d:Q784]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 829
| [[Доминикан Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Доминиканская Республика|Доминиканская Республика]]
| align=right| 2741


| align=right| [[d:Q786]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 830
| [[Көнчыгыш Тимор]]
| [[:ru:Восточный Тимор|Восточный Тимор]]
| align=right| 5447


| align=right| [[d:Q574]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 831
| [[Эквадор]]
| [[:ru:Эквадор|Эквадор]]
| align=right| 7276


| align=right| [[d:Q736]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 832
| [[Мисыр]]
| [[:ru:Египет|Египет]]
| align=right| 6802


| align=right| [[d:Q79]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 833
| [[Сальвадор]]
| [[:ru:Сальвадор|Сальвадор]]
| align=right| 8319


| align=right| [[d:Q792]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 834
| [[Экваториаль Гвинея]]
| [[:ru:Экваториальная Гвинея|Экваториальная Гвинея]]
| align=right| 7541


| align=right| [[d:Q983]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 835
| [[Эритрея]]
| [[:ru:Эритрея|Эритрея]]
| align=right| 9354


| align=right| [[d:Q986]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 836
| [[Эстония]]
| [[:ru:Эстония|Эстония]]
| align=right| 18733


| align=right| [[d:Q191]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 837
| [[Хәбәшстан]]
| [[:ru:Эфиопия|Эфиопия]]
| align=right| 20619


| align=right| [[d:Q115]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 838
| [[Фарер утраулары]]
| [[:ru:Фарерские острова|Фарерские острова]]
| align=right| 1748


| align=right| [[d:Q4628]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 839
| [[Фиджи]]
| [[:ru:Фиджи|Фиджи]]
| align=right| 5815


| align=right| [[d:Q712]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 840
| [[Финляндия]]
| [[:ru:Финляндия|Финляндия]]
| align=right| 35789


| align=right| [[d:Q33]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 841
| [[Франция]]
| [[:ru:Франция|Франция]]
| align=right| 31509


| align=right| [[d:Q142]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 842
| [[Габон]]
| [[:ru:Габон|Габон]]
| align=right| 7794


| align=right| [[d:Q1000]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 843
| [[Гамбия]]
| [[:ru:Гамбия|Гамбия]]
| align=right| 5923


| align=right| [[d:Q1005]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 844
| [[Гөрҗистан]]
| [[:ru:Грузия|Грузия]]
| align=right| 6174


| align=right| [[d:Q230]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 845
| [[Алмания]]
| [[:ru:Германия|Германия]]
| align=right| 150721


| align=right| [[d:Q183]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 846
| [[Гана]]
| [[:ru:Гана|Гана]]
| align=right| 2484


| align=right| [[d:Q117]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 847
| [[Гибралтар]]
| [[:ru:Гибралтар|Гибралтар]]
| align=right| 6136


| align=right| [[d:Q1410]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 848
| [[Греция]]
| [[:ru:Греция|Греция]]
| align=right| 10342


| align=right| [[d:Q41]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 849
| [[Гренада]]
| [[:ru:Гренада|Гренада]]
| align=right| 12252


| align=right| [[d:Q769]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 850
| [[Гуам]]
| [[:ru:Гуам|Гуам]]
| align=right| 2911


| align=right| [[d:Q16635]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 851
| [[Гватемала]]
| [[:ru:Гватемала|Гватемала]]
| align=right| 9069


| align=right| [[d:Q774]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 852
| [[Гвинея]]
| [[:ru:Гвинея|Гвинея]]
| align=right| 2408


| align=right| [[d:Q1006]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 853
| [[Гвинея-Бисау]]
| [[:ru:Гвинея-Бисау|Гвинея-Бисау]]
| align=right| 2158


| align=right| [[d:Q1007]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 854
| [[Гайана]]
| [[:ru:Гайана|Гайана]]
| align=right| 3342


| align=right| [[d:Q734]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 855
| [[]]
| [[:ru:Республика Гаити|Республика Гаити]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q790]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 856
| [[Һондурас]]
| [[:ru:Гондурас|Гондурас]]
| align=right| 5245


| align=right| [[d:Q783]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 857
| [[Маҗарстан]]
| [[:ru:Венгрия|Венгрия]]
| align=right| 13248


| align=right| [[d:Q28]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 858
| [[Исландия]]
| [[:ru:Исландия|Исландия]]
| align=right| 12885


| align=right| [[d:Q189]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 859
| [[Һиндстан]]
| [[:ru:Индия|Индия]]
| align=right| 33547


| align=right| [[d:Q668]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 860
| [[Индонезия]]
| [[:ru:Индонезия|Индонезия]]
| align=right| 33899


| align=right| [[d:Q252]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 861
| [[Иран]]
| [[:ru:Иран|Иран]]
| align=right| 32242


| align=right| [[d:Q794]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 862
| [[Гыйрак]]
| [[:ru:Ирак|Ирак]]
| align=right| 15065


| align=right| [[d:Q796]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 863
| [[Ирландия]]
| [[:ru:Ирландия|Ирландия]]
| align=right| 22603


| align=right| [[d:Q27]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 864
| [[Исраил]]
| [[:ru:Израиль|Израиль]]
| align=right| 6273


| align=right| [[d:Q801]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 865
| [[Италия]]
| [[:ru:Италия|Италия]]
| align=right| 32646


| align=right| [[d:Q38]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 866
| [[Ямайка]]
| [[:ru:Ямайка|Ямайка]]
| align=right| 2096


| align=right| [[d:Q766]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 867
| [[Япония]]
| [[:ru:Япония|Япония]]
| align=right| 41757


| align=right| [[d:Q17]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 868
| [[Үрдүн]]
| [[:ru:Иордания|Иордания]]
| align=right| 4712


| align=right| [[d:Q810]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 869
| [[Казакъстан]]
| [[:ru:Казахстан|Казахстан]]
| align=right| 8534


| align=right| [[d:Q232]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 870
| [[Кения]]
| [[:ru:Кения|Кения]]
| align=right| 6179


| align=right| [[d:Q114]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 871
| [[Кирибати]]
| [[:ru:Кирибати|Кирибати]]
| align=right| 6860


| align=right| [[d:Q710]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 872
| [[Көньяк Корея]]
| [[:ru:Республика Корея|Республика Корея]]
| align=right| 10671


| align=right| [[d:Q884]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 873
| [[Корея Халык Демократик Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Корейская Народно-Демократическая Республика|Корейская Народно-Демократическая Республика]]
| align=right| 8032


| align=right| [[d:Q423]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 874
| [[Косово Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Республика Косово|Республика Косово]]
| align=right| 1504


| align=right| [[d:Q1246]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 875
| [[Күвәйт]]
| [[:ru:Кувейт|Кувейт]]
| align=right| 12158


| align=right| [[d:Q817]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 876
| [[]]
| [[:ru:Киргизия|Киргизия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q813]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 877
| [[Лаос]]
| [[:ru:Лаос|Лаос]]
| align=right| 3330


| align=right| [[d:Q819]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 878
| [[Латвия]]
| [[:ru:Латвия|Латвия]]
| align=right| 12430


| align=right| [[d:Q211]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 879
| [[Ливан]]
| [[:ru:Ливан|Ливан]]
| align=right| 14042


| align=right| [[d:Q822]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 880
| [[Лесото]]
| [[:ru:Лесото|Лесото]]
| align=right| 3290


| align=right| [[d:Q1013]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 881
| [[Либерия]]
| [[:ru:Либерия|Либерия]]
| align=right| 4626


| align=right| [[d:Q1014]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 882
| [[Ливия]]
| [[:ru:Ливия|Ливия]]
| align=right| 5686


| align=right| [[d:Q1016]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 883
| [[Лихтенштейн]]
| [[:ru:Лихтенштейн|Лихтенштейн]]
| align=right| 3761


| align=right| [[d:Q347]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 884
| [[Литва]]
| [[:ru:Литва|Литва]]
| align=right| 24152


| align=right| [[d:Q37]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 885
| [[Люксембург]]
| [[:ru:Люксембург|Люксембург]]
| align=right| 14800


| align=right| [[d:Q32]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 886
| [[Төньяк Македония]]
| [[:ru:Северная Македония|Северная Македония]]
| align=right| 11814


| align=right| [[d:Q221]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 887
| [[Мадагаскар]]
| [[:ru:Мадагаскар|Мадагаскар]]
| align=right| 9727


| align=right| [[d:Q1019]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 888
| [[Малави]]
| [[:ru:Малави|Малави]]
| align=right| 3239


| align=right| [[d:Q1020]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 889
| [[Малайзия]]
| [[:ru:Малайзия|Малайзия]]
| align=right| 16191


| align=right| [[d:Q833]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 890
| [[Мальдивлар]]
| [[:ru:Мальдивы|Мальдивы]]
| align=right| 8261


| align=right| [[d:Q826]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 891
| [[Мали]]
| [[:ru:Мали|Мали]]
| align=right| 24445


| align=right| [[d:Q912]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 892
| [[Мальта]]
| [[:ru:Мальта|Мальта]]
| align=right| 6328


| align=right| [[d:Q233]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 893
| [[Маршалл утраулары]]
| [[:ru:Маршалловы Острова|Маршалловы Острова]]
| align=right| 7142


| align=right| [[d:Q709]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 894
| [[Мавритания]]
| [[:ru:Мавритания|Мавритания]]
| align=right| 10823


| align=right| [[d:Q1025]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 895
| [[Маврикий]]
| [[:ru:Маврикий|Маврикий]]
| align=right| 90834


| align=right| [[d:Q1027]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 896
| [[Мексика]]
| [[:ru:Мексика|Мексика]]
| align=right| 21715


| align=right| [[d:Q96]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 897
| [[Микронезия Федератив Штатлары]]
| [[:ru:Федеративные Штаты Микронезии|Федеративные Штаты Микронезии]]
| align=right| 5932


| align=right| [[d:Q702]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 898
| [[]]
| [[:ru:Молдавия|Молдавия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 899
| [[Монако]]
| [[:ru:Монако|Монако]]
| align=right| 8909


| align=right| [[d:Q235]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 900
| [[Монголия]]
| [[:ru:Монголия|Монголия]]
| align=right| 18444


| align=right| [[d:Q711]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 901
| [[Черногория]]
| [[:ru:Черногория|Черногория]]
| align=right| 3184


| align=right| [[d:Q236]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 902
| [[Марокко]]
| [[:ru:Марокко|Марокко]]
| align=right| 3692


| align=right| [[d:Q1028]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 903
| [[Мозамбик]]
| [[:ru:Мозамбик|Мозамбик]]
| align=right| 7199


| align=right| [[d:Q1029]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 904
| [[Намибия]]
| [[:ru:Намибия|Намибия]]
| align=right| 6333


| align=right| [[d:Q1030]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 905
| [[Науру]]
| [[:ru:Науру|Науру]]
| align=right| 3075


| align=right| [[d:Q697]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 906
| [[Непал]]
| [[:ru:Непал|Непал]]
| align=right| 9959


| align=right| [[d:Q837]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 907
| [[Нидерланд]]
| [[:ru:Нидерланды|Нидерланды]]
| align=right| 19539


| align=right| [[d:Q55]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 908
| [[Яңа Зеландия]]
| [[:ru:Новая Зеландия|Новая Зеландия]]
| align=right| 21783


| align=right| [[d:Q664]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 909
| [[Никарагуа]]
| [[:ru:Никарагуа|Никарагуа]]
| align=right| 7953


| align=right| [[d:Q811]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 910
| [[Нигер]]
| [[:ru:Нигер|Нигер]]
| align=right| 15768


| align=right| [[d:Q1032]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 911
| [[Нигерия]]
| [[:ru:Нигерия|Нигерия]]
| align=right| 9724


| align=right| [[d:Q1033]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 912
| [[Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Турецкая Республика Северного Кипра|Турецкая Республика Северного Кипра]]
| align=right| 16734


| align=right| [[d:Q23681]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 913
| [[Норвегия]]
| [[:ru:Норвегия|Норвегия]]
| align=right| 11386


| align=right| [[d:Q20]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 914
| [[Оман]]
| [[:ru:Оман|Оман]]
| align=right| 9036


| align=right| [[d:Q842]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 915
| [[Пакистан Ислам Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Пакистан|Пакистан]]
| align=right| 10361


| align=right| [[d:Q843]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 916
| [[Палау]]
| [[:ru:Палау|Палау]]
| align=right| 2587


| align=right| [[d:Q695]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 917
| [[Фәлистыйн]]
| [[:ru:Палестина (историческая область)|Палестина (историческая область)]]
| align=right| 8240


| align=right| [[d:Q23792]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 918
| [[Панама]]
| [[:ru:Панама|Панама]]
| align=right| 3747


| align=right| [[d:Q804]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 919
| [[Папуа — Яңа Гвинея]]
| [[:ru:Папуа — Новая Гвинея|Папуа — Новая Гвинея]]
| align=right| 5422


| align=right| [[d:Q691]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 920
| [[Парагвай]]
| [[:ru:Парагвай|Парагвай]]
| align=right| 8135


| align=right| [[d:Q733]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 921
| [[Перу]]
| [[:ru:Перу|Перу]]
| align=right| 12546


| align=right| [[d:Q419]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 922
| [[Филиппин]]
| [[:ru:Филиппины|Филиппины]]
| align=right| 5742


| align=right| [[d:Q928]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 923
| [[Польша]]
| [[:ru:Польша|Польша]]
| align=right| 27845


| align=right| [[d:Q36]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 924
| [[Португалия]]
| [[:ru:Португалия|Португалия]]
| align=right| 8033


| align=right| [[d:Q45]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 925
| [[Пуэрто-Рико]]
| [[:ru:Пуэрто-Рико|Пуэрто-Рико]]
| align=right| 2977


| align=right| [[d:Q1183]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 926
| [[Катар]]
| [[:ru:Катар|Катар]]
| align=right| 5117


| align=right| [[d:Q846]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 927
| [[Румыния]]
| [[:ru:Румыния|Румыния]]
| align=right| 9782


| align=right| [[d:Q218]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 928
| [[Россия]]
| [[:ru:Россия|Россия]]
| align=right| 63119


| align=right| [[d:Q159]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 929
| [[Руанда]]
| [[:ru:Руанда|Руанда]]
| align=right| 2851


| align=right| [[d:Q1037]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 930
| [[Сент-Китс һәм Невис]]
| [[:ru:Сент-Китс и Невис|Сент-Китс и Невис]]
| align=right| 6324


| align=right| [[d:Q763]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 931
| [[Сент-Люсия]]
| [[:ru:Сент-Люсия|Сент-Люсия]]
| align=right| 6869


| align=right| [[d:Q760]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 932
| [[Сент-Винсент һәм Гренадиналар]]
| [[:ru:Сент-Винсент и Гренадины|Сент-Винсент и Гренадины]]
| align=right| 6296


| align=right| [[d:Q757]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 933
| [[Самоа]]
| [[:ru:Самоа|Самоа]]
| align=right| 6319


| align=right| [[d:Q683]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 934
| [[Сан-Марино]]
| [[:ru:Сан-Марино|Сан-Марино]]
| align=right| 2211


| align=right| [[d:Q238]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 935
| [[Сан-Томе һәм Принсипи]]
| [[:ru:Сан-Томе и Принсипи|Сан-Томе и Принсипи]]
| align=right| 4205


| align=right| [[d:Q1039]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 936
| [[Согуд Гарәбстаны]]
| [[:ru:Саудовская Аравия|Саудовская Аравия]]
| align=right| 5345


| align=right| [[d:Q851]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 937
| [[Сенегал]]
| [[:ru:Сенегал|Сенегал]]
| align=right| 8060


| align=right| [[d:Q1041]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 938
| [[Сербия]]
| [[:ru:Сербия|Сербия]]
| align=right| 14425


| align=right| [[d:Q403]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 939
| [[Сейшел утраулары]]
| [[:ru:Сейшельские Острова|Сейшельские Острова]]
| align=right| 6186


| align=right| [[d:Q1042]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 940
| [[Сьерра-Леоне]]
| [[:ru:Сьерра-Леоне|Сьерра-Леоне]]
| align=right| 15734


| align=right| [[d:Q1044]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 941
| [[Словакия]]
| [[:ru:Словакия|Словакия]]
| align=right| 5479


| align=right| [[d:Q214]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 942
| [[Словения]]
| [[:ru:Словения|Словения]]
| align=right| 7046


| align=right| [[d:Q215]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 943
| [[Соломон утраулары]]
| [[:ru:Соломоновы Острова|Соломоновы Острова]]
| align=right| 6706


| align=right| [[d:Q685]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 944
| [[Сомали]]
| [[:ru:Сомали|Сомали]]
| align=right| 12827


| align=right| [[d:Q1045]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 945
| [[Көньяк Африка Республикасы]]
| [[:ru:Южно-Африканская Республика|Южно-Африканская Республика]]
| align=right| 5271


| align=right| [[d:Q258]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 946
| [[Көньяк Осетия]]
| [[:ru:Южная Осетия|Южная Осетия]]
| align=right| 1764


| align=right| [[d:Q23427]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 947
| [[Көньяк Судан]]
| [[:ru:Южный Судан|Южный Судан]]
| align=right| 2920


| align=right| [[d:Q958]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 948
| [[Испания]]
| [[:ru:Испания|Испания]]
| align=right| 17189


| align=right| [[d:Q29]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 949
| [[Шри-Ланка]]
| [[:ru:Шри-Ланка|Шри-Ланка]]
| align=right| 10890


| align=right| [[d:Q854]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 950
| [[Судан]]
| [[:ru:Судан|Судан]]
| align=right| 3139


| align=right| [[d:Q1049]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 951
| [[Суринам]]
| [[:ru:Суринам|Суринам]]
| align=right| 11195


| align=right| [[d:Q730]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 952
| [[Эсватини]]
| [[:ru:Эсватини|Эсватини]]
| align=right| 8390


| align=right| [[d:Q1050]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 953
| [[Швеция]]
| [[:ru:Швеция|Швеция]]
| align=right| 12102


| align=right| [[d:Q34]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 954
| [[Швейцария]]
| [[:ru:Швейцария|Швейцария]]
| align=right| 17016


| align=right| [[d:Q39]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 955
| [[Сүрия]]
| [[:ru:Сирия|Сирия]]
| align=right| 8814


| align=right| [[d:Q858]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 956
| [[Кытай Җөмһүрияте]]
| [[:ru:Китайская Республика (Тайвань)|Китайская Республика (Тайвань)]]
| align=right| 12597


| align=right| [[d:Q865]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 957
| [[Таҗикстан]]
| [[:ru:Таджикистан|Таджикистан]]
| align=right| 8951


| align=right| [[d:Q863]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 958
| [[Танзания]]
| [[:ru:Танзания|Танзания]]
| align=right| 1983


| align=right| [[d:Q924]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 959
| [[Таиланд]]
| [[:ru:Таиланд|Таиланд]]
| align=right| 2650


| align=right| [[d:Q869]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 960
| [[Того]]
| [[:ru:Того|Того]]
| align=right| 9476


| align=right| [[d:Q945]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 961
| [[Тонга]]
| [[:ru:Тонга|Тонга]]
| align=right| 8475


| align=right| [[d:Q678]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 962
| [[Тринидад һәм Тобаго]]
| [[:ru:Тринидад и Тобаго|Тринидад и Тобаго]]
| align=right| 5659


| align=right| [[d:Q754]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 963
| [[Тунис]]
| [[:ru:Тунис|Тунис]]
| align=right| 3360


| align=right| [[d:Q948]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 964
| [[Төркия]]
| [[:ru:Турция|Турция]]
| align=right| 32891


| align=right| [[d:Q43]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 965
| [[]]
| [[:ru:Туркмения|Туркмения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q874]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 966
| [[Тувалу]]
| [[:ru:Тувалу|Тувалу]]
| align=right| 6039


| align=right| [[d:Q672]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 967
| [[Уганда]]
| [[:ru:Уганда|Уганда]]
| align=right| 2264


| align=right| [[d:Q1036]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 968
| [[Украина]]
| [[:ru:Украина|Украина]]
| align=right| 29998


| align=right| [[d:Q212]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 969
| [[Берләшкән Гарәп Әмирлекләре]]
| [[:ru:Объединённые Арабские Эмираты|Объединённые Арабские Эмираты]]
| align=right| 6291


| align=right| [[d:Q878]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 970
| [[Бөекбритания]]
| [[:ru:Великобритания|Великобритания]]
| align=right| 53909


| align=right| [[d:Q145]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 971
| [[Америка Кушма Штатлары]]
| [[:ru:Соединённые Штаты Америки|Соединённые Штаты Америки]]
| align=right| 17464


| align=right| [[d:Q30]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 972
| [[Уругвай]]
| [[:ru:Уругвай|Уругвай]]
| align=right| 11792


| align=right| [[d:Q77]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 973
| [[Үзбәкстан]]
| [[:ru:Узбекистан|Узбекистан]]
| align=right| 14929


| align=right| [[d:Q265]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 974
| [[Вануату]]
| [[:ru:Вануату|Вануату]]
| align=right| 2537


| align=right| [[d:Q686]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 975
| [[Ватикан]]
| [[:ru:Ватикан|Ватикан]]
| align=right| 11629


| align=right| [[d:Q237]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 976
| [[Венесуэла]]
| [[:ru:Венесуэла|Венесуэла]]
| align=right| 4687


| align=right| [[d:Q717]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 977
| [[Вьетнам]]
| [[:ru:Вьетнам|Вьетнам]]
| align=right| 2890


| align=right| [[d:Q881]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 978
| [[]]
| [[:ru:Западная Сахара|Западная Сахара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6250]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 979
| [[Йәмән]]
| [[:ru:Йемен|Йемен]]
| align=right| 19696


| align=right| [[d:Q805]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 980
| [[Замбия]]
| [[:ru:Замбия|Замбия]]
| align=right| 3705


| align=right| [[d:Q953]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 981
| [[Зимбабве]]
| [[:ru:Зимбабве|Зимбабве]]
| align=right| 4320


| align=right| [[d:Q954]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 982
| [[Үзәк Америка]]
| [[:ru:Центральная Америка|Центральная Америка]]
| align=right| 954


| align=right| [[d:Q27611]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 983
| [[Урта Көнчыгыш]]
| [[:ru:Средний Восток|Средний Восток]]
| align=right| 638


| align=right| [[d:Q7204]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 984
| [[Австралия һәм Океанлык]]
| [[:ru:Австралия и Океания|Австралия и Океания]]
| align=right| 1104


| align=right| [[d:Q55643]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 985
| [[Скандинавия]]
| [[:ru:Скандинавия|Скандинавия]]
| align=right| 952


| align=right| [[d:Q21195]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 986
| [[Көньяк-Көнчыгыш Азия]]
| [[:ru:Юго-Восточная Азия|Юго-Восточная Азия]]
| align=right| 1952


| align=right| [[d:Q11708]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 987
| [[Аляска]]
| [[:ru:Аляска|Аляска]]
| align=right| 5381


| align=right| [[d:Q797]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 988
| [[Бавария]]
| [[:ru:Бавария|Бавария]]
| align=right| 8724


| align=right| [[d:Q980]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 989
| [[Калифорния (штат)]]
| [[:ru:Калифорния|Калифорния]]
| align=right| 3019


| align=right| [[d:Q99]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 990
| [[Каталония]]
| [[:ru:Каталония|Каталония]]
| align=right| 4010


| align=right| [[d:Q5705]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 991
| [[Англия]]
| [[:ru:Англия|Англия]]
| align=right| 5067


| align=right| [[d:Q21]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 992
| [[Флорида (штат)]]
| [[:ru:Флорида|Флорида]]
| align=right| 9095


| align=right| [[d:Q812]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 993
| [[Төньяк Ирландия]]
| [[:ru:Северная Ирландия|Северная Ирландия]]
| align=right| 12140


| align=right| [[d:Q26]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 994
| [[Онтарио]]
| [[:ru:Онтарио|Онтарио]]
| align=right| 453


| align=right| [[d:Q1904]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 995
| [[Квебек]]
| [[:ru:Квебек|Квебек]]
| align=right| 5871


| align=right| [[d:Q176]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 996
| [[Шотландия]]
| [[:ru:Шотландия|Шотландия]]
| align=right| 16168


| align=right| [[d:Q22]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 997
| [[Себер]]
| [[:ru:Сибирь|Сибирь]]
| align=right| 4012


| align=right| [[d:Q5428]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 998
| [[Техас (штат)]]
| [[:ru:Техас|Техас]]
| align=right| 2497


| align=right| [[d:Q1439]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 999
| [[Тоскана]]
| [[:ru:Тоскана|Тоскана]]
| align=right| 519


| align=right| [[d:Q1273]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1000
| [[Уэльс]]
| [[:ru:Уэльс|Уэльс]]
| align=right| 4714


| align=right| [[d:Q25]]
| 

|}</text>
      <sha1>roy68wv0i39pmt633kuo3vfifqt40m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Фәлсәфә һәм дин</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390350</id>
    <revision>
      <id>5840291</id>
      <parentid>5839975</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57349" sha1="ic8voaahko9pmic8sk682maha8qahps" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 199 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 99 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 23 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 29 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;Соңгы яңарту: 24 февраль 2026&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1
| [[Фәлсәфә]]
| [[:ru:Философия|Философия]]
| align=right| 4550
| align=right| [[d:Q5891]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 2
| [[]]
| [[:ru:Философия языка|Философия языка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484761]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 3
| [[]]
| [[:ru:Философия математики|Философия математики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180536]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 4
| [[]]
| [[:ru:Философия сознания|Философия сознания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23407]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Политическая философия|Политическая философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179805]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Социальная философия|Социальная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180592]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 7
| [[Сократка кадәрге фәлсәфә мәктәпләре]]
| [[:ru:Досократики|Досократики]]
| align=right| 6858


| align=right| [[d:Q178540]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Античная философия|Античная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204100]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Древнегреческая философия|Древнегреческая философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q999259]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[]]
| [[:ru:Средневековая философия|Средневековая философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192292]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Философия Возрождения|Философия Возрождения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q917440]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Философия Нового времени|Философия Нового времени]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q860746]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Современная философия|Современная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q943303]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 14
| [[]]
| [[:ru:Восточная философия|Восточная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q307043]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Западная философия|Западная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q842333]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Индийская философия|Индийская философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q376022]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Китайская философия|Китайская философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184663]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Немецкая философия|Немецкая философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1203683]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Американская философия|Американская философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2364399]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 20
| [[Эстетика]]
| [[:ru:Эстетика|Эстетика]]
| align=right| 38447


| align=right| [[d:Q35986]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 21
| [[Матурлык]]
| [[:ru:Красота|Красота]]
| align=right| 3004


| align=right| [[d:Q7242]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Мимесис|Мимесис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q468427]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Возвышенное|Возвышенное]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q999803]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Этика]]
| [[:ru:Этика|Этика]]
| align=right| 1097


| align=right| [[d:Q9465]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Прикладная этика|Прикладная этика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q538733]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Метаэтика|Метаэтика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56003]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Нормативная этика|Нормативная этика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1321845]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Деонтология|Деонтология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221373]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Нигилизм|Нигилизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80968]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 30
| [[]]
| [[:ru:Релятивизм|Релятивизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83188]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Утилитаризм|Утилитаризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160590]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Долг (философия)|Долг (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q878070]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 33
| [[]]
| [[:ru:Зло|Зло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15292]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Ихтыяр иреге]]
| [[:ru:Свобода воли|Свобода воли]]
| align=right| 1638


| align=right| [[d:Q9476]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 35
| [[Яхшылык]]
| [[:ru:Добро|Добро]]
| align=right| 3930


| align=right| [[d:Q15290]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 36
| [[]]
| [[:ru:Свобода|Свобода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2979]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 37
| [[Әхлак]]
| [[:ru:Мораль|Мораль]]
| align=right| 2724


| align=right| [[d:Q48324]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Добродетель|Добродетель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157811]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Хикмәт]]
| [[:ru:Мудрость|Мудрость]]
| align=right| 1535


| align=right| [[d:Q799]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 40
| [[Эпистемология]]
| [[:ru:Эпистемология|Эпистемология]]
| align=right| 36


| align=right| [[d:Q9471]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 41
| [[]]
| [[:ru:Бритва Оккама|Бритва Оккама]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131012]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:Здравый смысл|Здравый смысл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332880]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Вөҗдан]]
| [[:ru:Совесть|Совесть]]
| align=right| 3577


| align=right| [[d:Q193526]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Мнение|Мнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3962655]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 45
| [[]]
| [[:ru:Парадигма (философия)|Парадигма (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28643]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 46
| [[Акыл]]
| [[:ru:Разум|Разум]]
| align=right| 5267


| align=right| [[d:Q178354]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 47
| [[]]
| [[:ru:Эмпиризм|Эмпиризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83368]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 48
| [[]]
| [[:ru:Натурализм (философия)|Натурализм (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56000]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 49
| [[Прагматизм]]
| [[:ru:Прагматизм|Прагматизм]]
| align=right| 4204


| align=right| [[d:Q126692]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 50
| [[Рационализм (фәлсәфә)]]
| [[:ru:Рационализм (философия)|Рационализм (философия)]]
| align=right| 21348


| align=right| [[d:Q483024]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 51
| [[]]
| [[:ru:Редукционизм|Редукционизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206829]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Опытное знание|Опытное знание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164359]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 53
| [[Белем]]
| [[:ru:Знание|Знание]]
| align=right| 6271


| align=right| [[d:Q9081]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 54
| [[Хакыйкать]]
| [[:ru:Истина|Истина]]
| align=right| 4014


| align=right| [[d:Q7949]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 55
| [[Мантыйк]]
| [[:ru:Логика|Логика]]
| align=right| 7678


| align=right| [[d:Q8078]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 56
| [[Диалектика]]
| [[:ru:Диалектика|Диалектика]]
| align=right| 3355


| align=right| [[d:Q9453]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Философская логика|Философская логика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q491412]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:Аргумент (логика)|Аргумент (логика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186619]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Вывод (рассуждение)|Вывод (рассуждение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q408386]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:Парадокс|Парадокс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483372]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Метафизика|Метафизика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35277]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 62
| [[]]
| [[:ru:Абстракция|Абстракция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q673661]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:Причинность|Причинность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179289]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Ничто|Ничто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154242]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 65
| [[]]
| [[:ru:Детерминизм|Детерминизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131133]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 66
| [[]]
| [[:ru:Дуализм (философия)|Дуализм (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167312]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:Идеализм|Идеализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33442]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 68
| [[Материализм]]
| [[:ru:Материализм|Материализм]]
| align=right| 2317


| align=right| [[d:Q7081]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 69
| [[]]
| [[:ru:Монизм|Монизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178801]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 70
| [[Яшәү]]
| [[:ru:Существование|Существование]]
| align=right| 1520


| align=right| [[d:Q468777]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Онтология|Онтология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44325]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 72
| [[Чынбарлык]]
| [[:ru:Реальность|Реальность]]
| align=right| 4340


| align=right| [[d:Q9510]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 73
| [[]]
| [[:ru:Философия науки|Философия науки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59115]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Факт|Факт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188572]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 75
| [[Гипотеза]]
| [[:ru:Гипотеза|Гипотеза]]
| align=right| 2400


| align=right| [[d:Q41719]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:Псевдонаука|Псевдонаука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483677]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Парапсихология|Парапсихология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179098]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:Теория|Теория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17737]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Религиозная философия|Религиозная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2054106]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Буддийская философия|Буддийская философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1001079]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 81
| [[]]
| [[:ru:Исламская философия|Исламская философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193104]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Христианская философия|Христианская философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q854807]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Философия религии|Философия религии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209295]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Абсолют (философия)|Абсолют (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q481201]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Континентальная философия|Континентальная философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59104]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Экзистенциализм|Экзистенциализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38066]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 87
| [[]]
| [[:ru:Гуманизм|Гуманизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46158]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Логический позитивизм|Логический позитивизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193627]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 89
| [[Модернизм]]
| [[:ru:Модернизм|Модернизм]]
| align=right| 6906


| align=right| [[d:Q878985]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Позитивизм|Позитивизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131015]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 91
| [[Постмодернизм]]
| [[:ru:Постмодернизм|Постмодернизм]]
| align=right| 2804


| align=right| [[d:Q47783]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:Романтизм|Романтизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37068]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:Скептицизм|Скептицизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1395219]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 94
| [[Стоиклык]]
| [[:ru:Стоицизм|Стоицизм]]
| align=right| 52247


| align=right| [[d:Q48235]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Структурализм|Структурализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179168]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Аналитическая философия|Аналитическая философия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183216]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:Феноменология|Феноменология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179235]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:Томизм|Томизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q328945]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 99
| [[Дин]]
| [[:ru:Религия|Религия]]
| align=right| 5179


| align=right| [[d:Q9174]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:Божество|Божество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178885]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 101
| [[Ходай]]
| [[:ru:Бог|Бог]]
| align=right| 5592


| align=right| [[d:Q190]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Богиня|Богиня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205985]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 103
| [[Рухани]]
| [[:ru:Священник|Священник]]
| align=right| 1122


| align=right| [[d:Q42603]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:Духовность|Духовность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168796]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 105
| [[Җан]]
| [[:ru:Душа|Душа]]
| align=right| 2115


| align=right| [[d:Q9165]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 106
| [[Медитация]]
| [[:ru:Медитация|Медитация]]
| align=right| 2267


| align=right| [[d:Q108458]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 107
| [[Дога]]
| [[:ru:Молитва|Молитва]]
| align=right| 15712


| align=right| [[d:Q40953]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 108
| [[Гыйбадәт]]
| [[:ru:Богопочитание|Богопочитание]]
| align=right| 5652


| align=right| [[d:Q851918]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Обрезание|Обрезание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83345]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 110
| [[]]
| [[:ru:Дьявол|Дьявол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6674]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 111
| [[Дин белеме]]
| [[:ru:Религиоведение|Религиоведение]]
| align=right| 2291


| align=right| [[d:Q34187]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Жертвоприношение|Жертвоприношение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179723]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Сравнительное религиоведение|Сравнительное религиоведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1075827]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 114
| [[Тәгълимат]]
| [[:ru:Доктрина|Доктрина]]
| align=right| 623


| align=right| [[d:Q117850]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Народная религия|Народная религия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1068640]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 116
| [[]]
| [[:ru:Свобода вероисповедания|Свобода вероисповедания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171899]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 117
| [[Дөньявилык]]
| [[:ru:Секуляризм|Секуляризм]]
| align=right| 2206


| align=right| [[d:Q216920]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:Богословие|Богословие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34178]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 119
| [[]]
| [[:ru:Бог-Творец|Бог-Творец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q635155]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 120
| [[]]
| [[:ru:Богиня-мать|Богиня-мать]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q334486]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 121
| [[Анимизм]]
| [[:ru:Анимизм|Анимизм]]
| align=right| 9914


| align=right| [[d:Q43004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Сотворение мира|Сотворение мира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215304]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 123
| [[]]
| [[:ru:Проклятие|Проклятие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q109411]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Эсхатология|Эсхатология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170337]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 125
| [[Иман (дин)]]
| [[:ru:Религиозная вера|Религиозная вера]]
| align=right| 2064


| align=right| [[d:Q5410500]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 126
| [[]]
| [[:ru:Миф о происхождении|Миф о происхождении]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q390248]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Воскресение из мёртвых|Воскресение из мёртвых]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188681]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:Святость|Святость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1151419]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Сверхъестественное|Сверхъестественное]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80837]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 130
| [[Тотемизм]]
| [[:ru:Тотемизм|Тотемизм]]
| align=right| 3810


| align=right| [[d:Q947965]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 131
| [[]]
| [[:ru:Теофания|Теофания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q899918]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Апологетика|Апологетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191776]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Пост (религия)|Пост (религия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44602]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Ересь|Ересь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160598]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Икона|Икона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132137]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Иконоборчество|Иконоборчество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181543]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 137
| [[]]
| [[:ru:Идолопоклонство|Идолопоклонство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q840665]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:Литургия|Литургия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172331]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 139
| [[]]
| [[:ru:Паломничество|Паломничество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1644573]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Пророчество|Пророчество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214267]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Религиозное обращение|Религиозное обращение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q904756]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Ритуал|Ритуал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189819]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Почитание|Почитание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1579384]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:Богослужение|Богослужение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2514663]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 145
| [[Мәет]]
| [[:ru:Труп|Труп]]
| align=right| 1855


| align=right| [[d:Q48422]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Похороны|Похороны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201676]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 147
| [[Зират]]
| [[:ru:Кладбище|Кладбище]]
| align=right| 1301


| align=right| [[d:Q39614]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 148
| [[Кабер]]
| [[:ru:Могила|Могила]]
| align=right| 3075


| align=right| [[d:Q173387]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Кремация|Кремация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207315]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Образ смерти|Образ смерти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161936]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Дух (философия)|Дух (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193291]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Жизнь после смерти|Жизнь после смерти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623282]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 153
| [[Реинкарнация]]
| [[:ru:Реинкарнация|Реинкарнация]]
| align=right| 42748


| align=right| [[d:Q128593]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Бессмертие|Бессмертие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193942]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:Загробный мир|Загробный мир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16354816]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 156
| [[Җәннәт]]
| [[:ru:Рай|Рай]]
| align=right| 1745


| align=right| [[d:Q3363340]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 157
| [[Җәһәннәм]]
| [[:ru:Ад|Ад]]
| align=right| 972


| align=right| [[d:Q564]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Алтарь|Алтарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101687]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:Антиклерикализм|Антиклерикализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q478004]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 160
| [[]]
| [[:ru:Символ веры|Символ веры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183770]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Харизматический культ|Харизматический культ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11038979]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Монастырь|Монастырь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44613]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Конфессия|Конфессия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13414953]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Раскол (религия)|Раскол (религия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41521]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Секта|Секта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19097]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Святилище|Святилище]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q697295]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 167
| [[Гыйбадәтханә]]
| [[:ru:Храм|Храм]]
| align=right| 3487


| align=right| [[d:Q44539]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Теизм|Теизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q620805]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 169
| [[]]
| [[:ru:Агностицизм|Агностицизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q288928]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 170
| [[Атеизм]]
| [[:ru:Атеизм|Атеизм]]
| align=right| 2090


| align=right| [[d:Q7066]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 171
| [[Деизм]]
| [[:ru:Деизм|Деизм]]
| align=right| 1740


| align=right| [[d:Q620629]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 172
| [[Фундаментализм]]
| [[:ru:Фундаментализм|Фундаментализм]]
| align=right| 3283


| align=right| [[d:Q9149]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 173
| [[Монотеизм]]
| [[:ru:Монотеизм|Монотеизм]]
| align=right| 1147


| align=right| [[d:Q9159]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Панентеизм|Панентеизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221390]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 175
| [[]]
| [[:ru:Пантеизм|Пантеизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q728455]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 176
| [[Политеизм]]
| [[:ru:Политеизм|Политеизм]]
| align=right| 1610


| align=right| [[d:Q9163]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Экуменизм|Экуменизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156112]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 178
| [[Неомәҗүсилек]]
| [[:ru:Неоязычество|Неоязычество]]
| align=right| 2772


| align=right| [[d:Q189753]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[]]
| [[:ru:Ортодоксия|Ортодоксия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q383258]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 180
| [[Mäcüsilek]]
| [[:ru:Язычество|Язычество]]
| align=right| 960


| align=right| [[d:Q29536]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Синкретизм|Синкретизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172904]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Унитарианство|Унитарианство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106687]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Нетеизм|Нетеизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q871396]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Антитеизм|Антитеизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5522978]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Свободомыслие|Свободомыслие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210115]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 186
| [[Христианлык]]
| [[:ru:Христианство|Христианство]]
| align=right| 11228


| align=right| [[d:Q5043]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Друзы|Друзы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163943]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 188
| [[Ислам]]
| [[:ru:Ислам|Ислам]]
| align=right| 16010


| align=right| [[d:Q432]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 189
| [[Яһүд дине]]
| [[:ru:Иудаизм|Иудаизм]]
| align=right| 1024


| align=right| [[d:Q9268]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 190
| [[Фәрештә]]
| [[:ru:Ангел|Ангел]]
| align=right| 1514


| align=right| [[d:Q235113]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Святой Дух|Святой Дух]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37302]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Мессия|Мессия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51626]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 193
| [[Gönah]]
| [[:ru:Грех|Грех]]
| align=right| 2407


| align=right| [[d:Q60227]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 194
| [[Ун әмер]]
| [[:ru:Десять заповедей|Десять заповедей]]
| align=right| 656


| align=right| [[d:Q34623]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 195
| [[Xristian Çirkäwe]]
| [[:ru:Христианская церковь|Христианская церковь]]
| align=right| 2003


| align=right| [[d:Q34651]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Иегова|Иегова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3678579]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 197
| [[Шайтан]]
| [[:ru:Сатана|Сатана]]
| align=right| 2193


| align=right| [[d:Q35230]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 198
| [[Библия]]
| [[:ru:Библия|Библия]]
| align=right| 13600


| align=right| [[d:Q1845]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Новый Завет|Новый Завет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18813]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Ветхий Завет|Ветхий Завет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19786]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 201
| [[Раштуа]]
| [[:ru:Рождество Христово|Рождество Христово]]
| align=right| 10563


| align=right| [[d:Q19809]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 202
| [[Олы көн бәйрәме]]
| [[:ru:Пасха|Пасха]]
| align=right| 9569


| align=right| [[d:Q21196]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 203
| [[]]
| [[:ru:День Святой Троицы|День Святой Троицы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39864]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 204
| [[]]
| [[:ru:Троица|Троица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37090]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Антитринитаризм|Антитринитаризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q584205]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 206
| [[Католицизм]]
| [[:ru:Католицизм|Католицизм]]
| align=right| 13066


| align=right| [[d:Q1841]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 207
| [[Katolik çirkäw]]
| [[:ru:Католическая церковь|Католическая церковь]]
| align=right| 3171


| align=right| [[d:Q9592]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 208
| [[Рим папасы]]
| [[:ru:Папство|Папство]]
| align=right| 15154


| align=right| [[d:Q19546]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 209
| [[Pravoslawlıq]]
| [[:ru:Православие|Православие]]
| align=right| 1489


| align=right| [[d:Q3333484]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 210
| [[Протестантлык]]
| [[:ru:Протестантизм|Протестантизм]]
| align=right| 3920


| align=right| [[d:Q23540]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Англиканство|Англиканство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6423963]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Баптизм|Баптизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93191]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Евангельские христиане|Евангельские христиане]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194253]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Лютеранство|Лютеранство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75809]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Методизм|Методизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33203]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Мормонизм|Мормонизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q747802]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Квакеры|Квакеры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170208]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Древневосточные православные церкви|Древневосточные православные церкви]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49377]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Церковь (сооружение)|Церковь (сооружение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16970]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Собор (храм)|Собор (храм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2977]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 221
| [[Рус православ чиркәве]]
| [[:ru:Русская православная церковь|Русская православная церковь]]
| align=right| 1105


| align=right| [[d:Q60995]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 222
| [[]]
| [[:ru:Кальвинизм|Кальвинизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101849]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 223
| [[Исламның биш баганасы]]
| [[:ru:Пять столпов ислама|Пять столпов ислама]]
| align=right| 16974


| align=right| [[d:Q176770]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 224
| [[]]
| [[:ru:Исламские течения|Исламские течения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1192063]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 225
| [[Шигыйчылык]]
| [[:ru:Шииты|Шииты]]
| align=right| 6265


| align=right| [[d:Q9585]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 226
| [[Сөнничелек]]
| [[:ru:Сунниты|Сунниты]]
| align=right| 2277


| align=right| [[d:Q483654]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 227
| [[Суфичылык]]
| [[:ru:Суфизм|Суфизм]]
| align=right| 3273


| align=right| [[d:Q9603]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 228
| [[Аллаһ]]
| [[:ru:Аллах|Аллах]]
| align=right| 3745


| align=right| [[d:Q234801]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 229
| [[Коръән]]
| [[:ru:Коран|Коран]]
| align=right| 14177


| align=right| [[d:Q428]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 230
| [[Имам]]
| [[:ru:Имам|Имам]]
| align=right| 1738


| align=right| [[d:Q125482]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 231
| [[Мәчет]]
| [[:ru:Мечеть|Мечеть]]
| align=right| 15732


| align=right| [[d:Q32815]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 232
| [[Хаҗ]]
| [[:ru:Хадж|Хадж]]
| align=right| 1553


| align=right| [[d:Q234915]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 233
| [[Хәдис]]
| [[:ru:Хадис|Хадис]]
| align=right| 11436


| align=right| [[d:Q234343]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 234
| [[Кагъбә]]
| [[:ru:Кааба|Кааба]]
| align=right| 7684


| align=right| [[d:Q29466]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 235
| [[Мөселман]]
| [[:ru:Мусульманин|Мусульманин]]
| align=right| 9859


| align=right| [[d:Q47740]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 236
| [[Шәригать]]
| [[:ru:Шариат|Шариат]]
| align=right| 1625


| align=right| [[d:Q482752]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Ортодоксальный иудаизм|Ортодоксальный иудаизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80970]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Реформистский иудаизм|Реформистский иудаизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1133485]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Консервативный иудаизм|Консервативный иудаизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205644]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Песах|Песах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q121393]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Раввин|Раввин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133485]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 242
| [[Синагога]]
| [[:ru:Синагога|Синагога]]
| align=right| 8767


| align=right| [[d:Q34627]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Тора|Тора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34990]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Танах|Танах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83367]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 245
| [[]]
| [[:ru:Талмуд|Талмуд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43290]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Йом-кипур|Йом-кипур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132994]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 247
| [[Айяяважи]]
| [[:ru:Айявари|Айявари]]
| align=right| 126822


| align=right| [[d:Q217403]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 248
| [[Бәһаи]]
| [[:ru:Бахаи|Бахаи]]
| align=right| 4894


| align=right| [[d:Q22679]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 249
| [[Буддачылык]]
| [[:ru:Буддизм|Буддизм]]
| align=right| 15550


| align=right| [[d:Q748]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Махаяна|Махаяна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Авалокитешвара|Авалокитешвара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193849]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Алмазная сутра|Алмазная сутра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q494235]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Нирвана|Нирвана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42927]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Тхеравада|Тхеравада]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132265]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 255
| [[]]
| [[:ru:Палийский канон|Палийский канон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215685]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Тибетский буддизм|Тибетский буддизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483889]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Ваджраяна|Ваджраяна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172175]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 258
| [[Дзен]]
| [[:ru:Дзэн|Дзэн]]
| align=right| 2635


| align=right| [[d:Q7953]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 259
| [[Конфуцийчылык]]
| [[:ru:Конфуцианство|Конфуцианство]]
| align=right| 4846


| align=right| [[d:Q9581]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Конфуцианский канон|Конфуцианский канон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1377760]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 261
| [[Һинд дине]]
| [[:ru:Индуизм|Индуизм]]
| align=right| 10185


| align=right| [[d:Q9089]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 262
| [[Шиваизм]]
| [[:ru:Шиваизм|Шиваизм]]
| align=right| 1848


| align=right| [[d:Q234953]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 263
| [[Вишнуизм]]
| [[:ru:Вишнуизм|Вишнуизм]]
| align=right| 134689


| align=right| [[d:Q45584]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 264
| [[Шактизм]]
| [[:ru:Шактизм|Шактизм]]
| align=right| 5489


| align=right| [[d:Q849345]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 265
| [[Ом (мантрасы)]]
| [[:ru:Ом (мантра)|Ом (мантра)]]
| align=right| 6782


| align=right| [[d:Q184128]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 266
| [[Аватара]]
| [[:ru:Аватара|Аватара]]
| align=right| 37038


| align=right| [[d:Q83090]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 267
| [[Аюрведа]]
| [[:ru:Аюрведа|Аюрведа]]
| align=right| 102574


| align=right| [[d:Q132325]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 268
| [[Бхагавад Гита]]
| [[:ru:Бхагавадгита|Бхагавадгита]]
| align=right| 8668


| align=right| [[d:Q46802]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 269
| [[Брахма]]
| [[:ru:Брахма|Брахма]]
| align=right| 49783


| align=right| [[d:Q11389]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 270
| [[Brahman]]
| [[:ru:Брахман|Брахман]]
| align=right| 1882


| align=right| [[d:Q746990]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 271
| [[Дхарма]]
| [[:ru:Дхарма|Дхарма]]
| align=right| 54946


| align=right| [[d:Q134293]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 272
| [[Ишвара]]
| [[:ru:Ишвара|Ишвара]]
| align=right| 9585


| align=right| [[d:Q71684]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 273
| [[Карма]]
| [[:ru:Карма|Карма]]
| align=right| 53654


| align=right| [[d:Q132196]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 274
| [[Кришна]]
| [[:ru:Кришна|Кришна]]
| align=right| 116671


| align=right| [[d:Q42891]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 275
| [[Кумбха Мела]]
| [[:ru:Кумбха Мела|Кумбха Мела]]
| align=right| 12704


| align=right| [[d:Q10283]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 276
| [[Рамаяна]]
| [[:ru:Рамаяна|Рамаяна]]
| align=right| 6248


| align=right| [[d:Q37293]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 277
| [[Ригведа]]
| [[:ru:Ригведа|Ригведа]]
| align=right| 41238


| align=right| [[d:Q727413]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 278
| [[Шива]]
| [[:ru:Шива|Шива]]
| align=right| 139053


| align=right| [[d:Q11378]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 279
| [[Тримурти]]
| [[:ru:Тримурти|Тримурти]]
| align=right| 3752


| align=right| [[d:Q9595]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 280
| [[Упанишадалар]]
| [[:ru:Упанишады|Упанишады]]
| align=right| 48788


| align=right| [[d:Q6113985]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 281
| [[Ведалар]]
| [[:ru:Веды|Веды]]
| align=right| 2357


| align=right| [[d:Q39950]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Веданта|Веданта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2512051]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 283
| [[Вишну]]
| [[:ru:Вишну|Вишну]]
| align=right| 25022


| align=right| [[d:Q11380]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 284
| [[Йога]]
| [[:ru:Йога|Йога]]
| align=right| 5999


| align=right| [[d:Q9350]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 285
| [[Җәйничелек]]
| [[:ru:Джайнизм|Джайнизм]]
| align=right| 5637


| align=right| [[d:Q9232]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 286
| [[Щинто]]
| [[:ru:Синтоизм|Синтоизм]]
| align=right| 9469


| align=right| [[d:Q812767]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 287
| [[Сикхчылык]]
| [[:ru:Сикхизм|Сикхизм]]
| align=right| 3141


| align=right| [[d:Q9316]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Гуру Грантх Сахиб|Гуру Грантх Сахиб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203249]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 289
| [[Алтын Гыйбадәтханә]]
| [[:ru:Хармандир-Сахиб|Хармандир-Сахиб]]
| align=right| 4335


| align=right| [[d:Q180422]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 290
| [[Даочылык]]
| [[:ru:Даосизм|Даосизм]]
| align=right| 2441


| align=right| [[d:Q9598]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Дао дэ цзин|Дао дэ цзин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134425]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Африканские традиционные религии|Африканские традиционные религии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q386498]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Китайская народная религия|Китайская народная религия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1074275]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Юй-ди|Юй-ди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q860434]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 295
| [[Шаманлык]]
| [[:ru:Шаманизм|Шаманизм]]
| align=right| 24837


| align=right| [[d:Q42042]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 296
| [[Зәрдөштлек]]
| [[:ru:Зороастризм|Зороастризм]]
| align=right| 8081


| align=right| [[d:Q9601]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 297
| [[Авеста]]
| [[:ru:Авеста|Авеста]]
| align=right| 32862


| align=right| [[d:Q83426]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 298
| [[Парслар]]
| [[:ru:Парсы|Парсы]]
| align=right| 4655


| align=right| [[d:Q200263]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Мистицизм|Мистицизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45996]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Масонство|Масонство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41726]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Гностицизм|Гностицизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48420]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 302
| [[Магия]]
| [[:ru:Магия|Магия]]
| align=right| 1995


| align=right| [[d:Q81741]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Астрология|Астрология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34362]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Карты таро|Карты таро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q583269]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Колдовство|Колдовство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q259745]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Оккультизм|Оккультизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178934]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Вуду|Вуду]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177764]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 308
| [[Мифология]]
| [[:ru:Мифология|Мифология]]
| align=right| 2801


| align=right| [[d:Q9134]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 309
| [[Фольклор]]
| [[:ru:Фольклор|Фольклор]]
| align=right| 2104


| align=right| [[d:Q36192]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 310
| [[]]
| [[:ru:Австралийская мифология|Австралийская мифология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q376608]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Кельтское язычество|Кельтское язычество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q263031]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Мифология Древнего Египта|Мифология Древнего Египта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205740]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Германское язычество|Германское язычество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1122452]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 314
| [[]]
| [[:ru:Древнегреческая мифология|Древнегреческая мифология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34726]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Лилит|Лилит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180627]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Скандинавская мифология|Скандинавская мифология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128285]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Римская мифология|Римская мифология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122173]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 318
| [[Хава]]
| [[:ru:Ева|Ева]]
| align=right| 9710


| align=right| [[d:Q830183]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 319
| [[Амон]]
| [[:ru:Амон|Амон]]
| align=right| 17329


| align=right| [[d:Q58373]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 320
| [[Анубис]]
| [[:ru:Анубис|Анубис]]
| align=right| 19976


| align=right| [[d:Q47534]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 321
| [[Атон]]
| [[:ru:Атон|Атон]]
| align=right| 20576


| align=right| [[d:Q130227]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 322
| [[Хатхор]]
| [[:ru:Хатхор|Хатхор]]
| align=right| 29758


| align=right| [[d:Q133343]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 323
| [[Гор (алла)]]
| [[:ru:Гор (бог)|Гор (бог)]]
| align=right| 16191


| align=right| [[d:Q84122]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 324
| [[Исида]]
| [[:ru:Исида|Исида]]
| align=right| 38077


| align=right| [[d:Q79876]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 325
| [[Осирис]]
| [[:ru:Осирис|Осирис]]
| align=right| 26947


| align=right| [[d:Q46491]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 326
| [[Ра]]
| [[:ru:Ра|Ра]]
| align=right| 13704


| align=right| [[d:Q1252904]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 327
| [[Zevs]]
| [[:ru:Зевс|Зевс]]
| align=right| 3648


| align=right| [[d:Q34201]]
|

|- bgcolor=#FFDAB9
| 328
| [[Эрот]]
| [[:ru:Эрот|Эрот]]
| align=right| 14168


| align=right| [[d:Q121973]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 329
| [[Poseydon]]
| [[:ru:Посейдон|Посейдон]]
| align=right| 3215


| align=right| [[d:Q41127]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 330
| [[Aid]]
| [[:ru:Аид|Аид]]
| align=right| 3699


| align=right| [[d:Q41410]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 331
| [[Hera]]
| [[:ru:Гера|Гера]]
| align=right| 3781


| align=right| [[d:Q38012]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 332
| [[Afrodita]]
| [[:ru:Афродита|Афродита]]
| align=right| 4600


| align=right| [[d:Q35500]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 333
| [[Artemida]]
| [[:ru:Артемида|Артемида]]
| align=right| 4352


| align=right| [[d:Q39503]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 334
| [[Афина (алиһә)]]
| [[:ru:Афина|Афина]]
| align=right| 1891


| align=right| [[d:Q37122]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 335
| [[Hestiä]]
| [[:ru:Гестия|Гестия]]
| align=right| 3741


| align=right| [[d:Q41419]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 336
| [[Ares]]
| [[:ru:Арес|Арес]]
| align=right| 3917


| align=right| [[d:Q40901]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 337
| [[Hermes]]
| [[:ru:Гермес|Гермес]]
| align=right| 3112


| align=right| [[d:Q41484]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 338
| [[Hefest]]
| [[:ru:Гефест|Гефест]]
| align=right| 4172


| align=right| [[d:Q44384]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 339
| [[Apollon]]
| [[:ru:Аполлон|Аполлон]]
| align=right| 2911


| align=right| [[d:Q37340]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 340
| [[Geya]]
| [[:ru:Гея|Гея]]
| align=right| 3702


| align=right| [[d:Q93172]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 341
| [[Кетцалькоатль]]
| [[:ru:Кетцалькоатль|Кетцалькоатль]]
| align=right| 19463


| align=right| [[d:Q179818]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 342
| [[Фрейя]]
| [[:ru:Фрейя|Фрейя]]
| align=right| 5101


| align=right| [[d:Q1647325]]
|

|- bgcolor=#E0FFE0
| 343
| [[Один]]
| [[:ru:Один|Один]]
| align=right| 38310


| align=right| [[d:Q43610]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 344
| [[]]
| [[:ru:Тор (мифология)|Тор (мифология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42952]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 345
| [[Yunona]]
| [[:ru:Юнона|Юнона]]
| align=right| 3884


| align=right| [[d:Q125046]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 346
| [[Yupiter]]
| [[:ru:Юпитер (бог)|Юпитер (бог)]]
| align=right| 3655


| align=right| [[d:Q4649]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Марс (мифология)|Марс (мифология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q112]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Плутон (мифология)|Плутон (мифология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152262]]
|

|- bgcolor=#FFFBB3
| 349
| [[Venera (mifologiä)]]
| [[:ru:Венера (мифология)|Венера (мифология)]]
| align=right| 3706


| align=right| [[d:Q47652]]
|

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Вулкан (мифология)|Вулкан (мифология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4640]]
|

|}</text>
      <sha1>ic8voaahko9pmic8sk682maha8qahps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Антропология, психология һәм көндәлек тормыш</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390351</id>
    <revision>
      <id>5840306</id>
      <parentid>5835086</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T21:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131135" sha1="nhd4ejraw8lvd5iiod2nywfe9fa82zi" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 483 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 250 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 35 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 32 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1
| [[Антропология]]
| [[:ru:Антропология|Антропология]]
| align=right| 5611
| align=right| [[d:Q23404]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 2
| [[Мәдәният]]
| [[:ru:Культура|Культура]]
| align=right| 16192


| align=right| [[d:Q11042]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 3
| [[]]
| [[:ru:Фестиваль|Фестиваль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132241]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 4
| [[Бәйрәм]]
| [[:ru:Праздник|Праздник]]
| align=right| 3921


| align=right| [[d:Q1445650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Физическая антропология|Физическая антропология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27172]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 6
| [[Раса]]
| [[:ru:Раса|Раса]]
| align=right| 8310


| align=right| [[d:Q3254959]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Культурная антропология|Культурная антропология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28598]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Лингвистическая антропология|Лингвистическая антропология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q772835]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Социальная антропология|Социальная антропология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29051]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 10
| [[Халык]]
| [[:ru:Народ|Народ]]
| align=right| 3832


| align=right| [[d:Q2472587]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Этнология|Этнология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43455]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Этническая группа|Этническая группа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41710]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 13
| [[Этнография]]
| [[:ru:Этнография|Этнография]]
| align=right| 822


| align=right| [[d:Q132151]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 14
| [[]]
| [[:ru:Коренные народы|Коренные народы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103817]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Банту (группа народов)|Банту (группа народов)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Баски|Баски]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q126756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Бушмены|Бушмены]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172365]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Германцы|Германцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22633]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Аборигены Австралии|Аборигены Австралии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170355]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[]]
| [[:ru:Индейцы|Индейцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36747]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 21
| [[]]
| [[:ru:Чероки|Чероки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105405]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Инуиты|Инуиты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189975]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 23
| [[Яһүдләр]]
| [[:ru:Евреи|Евреи]]
| align=right| 9621


| align=right| [[d:Q7325]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Көрдләр]]
| [[:ru:Курды|Курды]]
| align=right| 4243


| align=right| [[d:Q12223]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Масаи|Масаи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163022]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Монголы|Монголы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41975]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 27
| [[Чегәннәр]]
| [[:ru:Цыгане|Цыгане]]
| align=right| 4396


| align=right| [[d:Q8060]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 28
| [[Славяннар]]
| [[:ru:Славяне|Славяне]]
| align=right| 5473


| align=right| [[d:Q40477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Тутси|Тутси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193092]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 30
| [[Гарәпләр]]
| [[:ru:Арабы|Арабы]]
| align=right| 7347


| align=right| [[d:Q35323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Австронезийские народы|Австронезийские народы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q861225]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Берберы|Берберы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45315]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 33
| [[]]
| [[:ru:Креол|Креол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q498640]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Кытайлар]]
| [[:ru:Хань (народ)|Хань (народ)]]
| align=right| 5740


| align=right| [[d:Q42740]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 35
| [[]]
| [[:ru:Малаяли|Малаяли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1267987]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 36
| [[Маорилар]]
| [[:ru:Маори|Маори]]
| align=right| 60213


| align=right| [[d:Q6122670]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:Праиндоевропейцы|Праиндоевропейцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1145774]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Семиты|Семиты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62928]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Төрекләр]]
| [[:ru:Турки|Турки]]
| align=right| 3736


| align=right| [[d:Q84072]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 40
| [[Уйгырлар]]
| [[:ru:Уйгуры|Уйгуры]]
| align=right| 4376


| align=right| [[d:Q46118]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 41
| [[Туганлык]]
| [[:ru:Родство|Родство]]
| align=right| 878


| align=right| [[d:Q171318]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 42
| [[Гаилә]]
| [[:ru:Семья|Семья]]
| align=right| 2160


| align=right| [[d:Q8436]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Йорт хуҗалыгы]]
| [[:ru:Домохозяйство|Домохозяйство]]
| align=right| 3667


| align=right| [[d:Q259059]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Нуклеарная семья|Нуклеарная семья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q720069]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 45
| [[]]
| [[:ru:Расширенная семья|Расширенная семья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q721790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 46
| [[]]
| [[:ru:Сводная семья|Сводная семья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q927143]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 47
| [[Баҗа]]
| [[:ru:Свойство (родство)|Свойство (родство)]]
| align=right| 320


| align=right| [[d:Q954007]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 48
| [[]]
| [[:ru:Род (этнология)|Род (этнология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211503]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:Конкубина|Конкубина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 50
| [[]]
| [[:ru:Кровное родство|Кровное родство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q774347]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 51
| [[Ятим]]
| [[:ru:Сирота|Сирота]]
| align=right| 16139


| align=right| [[d:Q193279]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Животные-компаньоны|Животные-компаньоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39201]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 53
| [[]]
| [[:ru:Супруги|Супруги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1196129]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 54
| [[Ата-ана]]
| [[:ru:Родители|Родители]]
| align=right| 1077


| align=right| [[d:Q7566]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 55
| [[]]
| [[:ru:Крёстный родитель|Крёстный родитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223973]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 56
| [[Кардәш]]
| [[:ru:Сиблинги|Сиблинги]]
| align=right| 550


| align=right| [[d:Q31184]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 57
| [[Игезәкләр]]
| [[:ru:Близнецы|Близнецы]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q159979]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:Внуки|Внуки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3603531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Межличностные отношения|Межличностные отношения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223642]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:Отношения для секса|Отношения для секса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q442358]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Интимные отношения|Интимные отношения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q736922]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 62
| [[Дуслык]]
| [[:ru:Дружба|Дружба]]
| align=right| 800


| align=right| [[d:Q491]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:Незарегистрированный брак|Незарегистрированный брак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Моногамия|Моногамия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184211]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 65
| [[]]
| [[:ru:Двоежёнство|Двоежёнство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q720243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 66
| [[]]
| [[:ru:Полигамия|Полигамия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170585]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:Поиск партнёра|Поиск партнёра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q654810]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:Ухаживание|Ухаживание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q376596]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 69
| [[]]
| [[:ru:Романтическая любовь|Романтическая любовь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1189047]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:Обручение|Обручение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Свадьба|Свадьба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49836]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 72
| [[]]
| [[:ru:Приданое|Приданое]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45803]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 73
| [[Никах]]
| [[:ru:Брачный союз|Брачный союз]]
| align=right| 2782


| align=right| [[d:Q8445]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Гражданский брак|Гражданский брак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205572]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 75
| [[]]
| [[:ru:Гражданское партнёрство|Гражданское партнёрство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41075]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:Брак по расчёту|Брак по расчёту]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q279394]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Планирование семьи|Планирование семьи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1280670]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:Роды у человека|Роды у человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34581]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Суррогатное материнство|Суррогатное материнство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q334645]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Бездетность|Бездетность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1421842]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 81
| [[]]
| [[:ru:Воспитание|Воспитание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1326354]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Однополые семьи|Однополые семьи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46839]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Приёмная семья|Приёмная семья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1430789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Усыновление|Усыновление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Социология семьи|Социология семьи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2290557]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 86
| [[Аерылышу]]
| [[:ru:Развод|Развод]]
| align=right| 3430


| align=right| [[d:Q93190]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 87
| [[]]
| [[:ru:Измена (романтические отношения)|Измена (романтические отношения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2914621]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Вдовство|Вдовство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16675060]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Инцест|Инцест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127683]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Домашнее насилие|Домашнее насилие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156537]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 91
| [[]]
| [[:ru:Кулинария|Кулинария]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38695]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 92
| [[Аш-су (традицияләр)]]
| [[:ru:Кухня (традиции)|Кухня (традиции)]]
| align=right| 20046


| align=right| [[d:Q1778821]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 93
| [[Ризык]]
| [[:ru:Пища|Пища]]
| align=right| 17408


| align=right| [[d:Q2095]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 94
| [[Эчемлек]]
| [[:ru:Напиток|Напиток]]
| align=right| 1283


| align=right| [[d:Q40050]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 95
| [[Витаминнар]]
| [[:ru:Витамины|Витамины]]
| align=right| 15774


| align=right| [[d:Q34956]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Приём пищи|Приём пищи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6460735]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 97
| [[Иртәнге аш]]
| [[:ru:Завтрак|Завтрак]]
| align=right| 1116


| align=right| [[d:Q80973]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 98
| [[Ланч]]
| [[:ru:Ланч|Ланч]]
| align=right| 1427


| align=right| [[d:Q12896105]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 99
| [[Кичке аш]]
| [[:ru:Обед|Обед]]
| align=right| 955


| align=right| [[d:Q657221]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 100
| [[Десерт]]
| [[:ru:Десерт|Десерт]]
| align=right| 6746


| align=right| [[d:Q182940]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Пищевое масло|Пищевое масло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q427457]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 102
| [[Зәйтүн мае]]
| [[:ru:Оливковое масло|Оливковое масло]]
| align=right| 6480


| align=right| [[d:Q93165]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 103
| [[Пальма мае]]
| [[:ru:Пальмовое масло|Пальмовое масло]]
| align=right| 5229


| align=right| [[d:Q231458]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:Быстрое питание|Быстрое питание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81799]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:Ресторан|Ресторан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11707]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:Вегетарианство|Вегетарианство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83364]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 107
| [[Яшелчә культуралары]]
| [[:ru:Овощи|Овощи]]
| align=right| 6715


| align=right| [[d:Q11004]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:Корнеплод|Корнеплод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q20136]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Клубень|Клубень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183319]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 110
| [[Җиләк-җимеш]]
| [[:ru:Фрукт|Фрукт]]
| align=right| 20827


| align=right| [[d:Q3314483]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:Тыква (плод)|Тыква (плод)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165308]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Ежевика (ягода)|Ежевика (ягода)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19842373]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Абрикос (фрукт)|Абрикос (фрукт)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3733836]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Финики|Финики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1652093]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Гранатина|Гранатина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13222088]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 116
| [[Сөт]]
| [[:ru:Молоко|Молоко]]
| align=right| 12998


| align=right| [[d:Q8495]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 117
| [[Atlan may]]
| [[:ru:Сливочное масло|Сливочное масло]]
| align=right| 716


| align=right| [[d:Q34172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:Маргарин|Маргарин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4287]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 119
| [[]]
| [[:ru:Сливки|Сливки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13228]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 120
| [[Сырлар]]
| [[:ru:Сыр|Сыр]]
| align=right| 4484


| align=right| [[d:Q10943]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 121
| [[]]
| [[:ru:Голубые сыры|Голубые сыры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q746471]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Чеддер|Чеддер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217525]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 123
| [[]]
| [[:ru:Моцарелла|Моцарелла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14088]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Пармезан|Пармезан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155922]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 125
| [[]]
| [[:ru:Кокосовое молоко|Кокосовое молоко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q841779]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 126
| [[Туңдырма]]
| [[:ru:Мороженое|Мороженое]]
| align=right| 905


| align=right| [[d:Q13233]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Соевое молоко|Соевое молоко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:Тофу|Тофу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177378]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 129
| [[Йогырт]]
| [[:ru:Йогурт|Йогурт]]
| align=right| 2186


| align=right| [[d:Q13317]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 130
| [[Ипи]]
| [[:ru:Хлеб|Хлеб]]
| align=right| 2010


| align=right| [[d:Q7802]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 131
| [[Бөртекле культуралар]]
| [[:ru:Зерновые культуры|Зерновые культуры]]
| align=right| 6354


| align=right| [[d:Q12117]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Мука|Мука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Конфета|Конфета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Карамель|Карамель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183440]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 135
| [[Шоколад]]
| [[:ru:Шоколад|Шоколад]]
| align=right| 9266


| align=right| [[d:Q195]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 136
| [[Бал]]
| [[:ru:Мёд|Мёд]]
| align=right| 8524


| align=right| [[d:Q10987]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 137
| [[Чикләвек]]
| [[:ru:Орех|Орех]]
| align=right| 26853


| align=right| [[d:Q11009]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:Лесной орех|Лесной орех]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q578307]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 139
| [[Әстерхан чикләвеге (җимеш)]]
| [[:ru:Грецкий орех (плод)|Грецкий орех (плод)]]
| align=right| 5829


| align=right| [[d:Q208021]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Яйцо (пищевой продукт)|Яйцо (пищевой продукт)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93189]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 141
| [[Ит]]
| [[:ru:Мясо|Мясо]]
| align=right| 2085


| align=right| [[d:Q10990]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Бекон|Бекон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11106]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Говядина|Говядина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192628]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:Курятина|Курятина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q864693]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 145
| [[]]
| [[:ru:Ветчина|Ветчина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170486]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 146
| [[Һамбургер]]
| [[:ru:Гамбургер|Гамбургер]]
| align=right| 3097


| align=right| [[d:Q6663]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Хот-дог|Хот-дог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181055]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Баранина|Баранина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14566073]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Свинина|Свинина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Смалец|Смалец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72827]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Субпродукты|Субпродукты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157484]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Колбаса|Колбаса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131419]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:Морепродукты|Морепродукты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192935]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Рыба (пища)|Рыба (пища)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q600396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:Вкусовые добавки|Вкусовые добавки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2596997]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:Зелень|Зелень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207123]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Соус|Соус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178359]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Пряности|Пряности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42527]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 159
| [[Гади әнис]]
| [[:ru:Анис|Анис]]
| align=right| 295


| align=right| [[d:Q28692]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 160
| [[Затлы рәйхан]]
| [[:ru:Базилик душистый|Базилик душистый]]
| align=right| 303


| align=right| [[d:Q38859]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Перец чёрный|Перец чёрный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43084]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Кардамон настоящий|Кардамон настоящий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33466]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Корица (пряность)|Корица (пряность)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Фенхель обыкновенный|Фенхель обыкновенный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43511]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 165
| [[Сарымсак]]
| [[:ru:Чеснок|Чеснок]]
| align=right| 11986


| align=right| [[d:Q23400]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Имбирь аптечный|Имбирь аптечный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35625]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Хрен|Хрен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26545]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 168
| [[Ләвән]]
| [[:ru:Лаванда|Лаванда]]
| align=right| 309


| align=right| [[d:Q171892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 169
| [[]]
| [[:ru:Цимбопогон|Цимбопогон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5727732]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Лакрица|Лакрица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q257106]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 171
| [[Бөтнек]]
| [[:ru:Мята|Мята]]
| align=right| 3511


| align=right| [[d:Q47859]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:Лук репчатый|Лук репчатый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23485]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Петрушка (растение)|Петрушка (растение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25284]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Шафран (пряность)|Шафран (пряность)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25434]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 175
| [[]]
| [[:ru:Чатни|Чатни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q275650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Рыбный соус|Рыбный соус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q545985]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Джем|Джем]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1269]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 178
| [[]]
| [[:ru:Кетчуп|Кетчуп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178143]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 179
| [[Майонез]]
| [[:ru:Майонез|Майонез]]
| align=right| 1802


| align=right| [[d:Q167893]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Горчица (приправа)|Горчица (приправа)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131748]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Паприка (специя)|Паприка (специя)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3127593]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Песто|Песто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9896]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Соевый соус|Соевый соус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q229385]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Тартар (соус)|Тартар (соус)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q348947]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Уксус|Уксус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41354]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Пирожное|Пирожное]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13276]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Карри (блюдо)|Карри (блюдо)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164606]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 188
| [[]]
| [[:ru:Фондю|Фондю]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[]]
| [[:ru:Картофель фри|Картофель фри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152088]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[]]
| [[:ru:Кебаб|Кебаб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179010]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Лапша|Лапша]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192874]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Макаронные изделия|Макаронные изделия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Выпечка|Выпечка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q477248]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 194
| [[Бәлеш]]
| [[:ru:Пирог|Пирог]]
| align=right| 4480


| align=right| [[d:Q13360264]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 195
| [[Пицца]]
| [[:ru:Пицца|Пицца]]
| align=right| 1527


| align=right| [[d:Q177]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 196
| [[Ботка]]
| [[:ru:Каша|Каша]]
| align=right| 1393


| align=right| [[d:Q186817]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Салат (блюдо)|Салат (блюдо)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9266]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 198
| [[]]
| [[:ru:Самоса|Самоса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q491517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Сэндвич|Сэндвич]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28803]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Похлёбка|Похлёбка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41415]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Стью|Стью]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2920963]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 202
| [[Суши]]
| [[:ru:Суши|Суши]]
| align=right| 1140


| align=right| [[d:Q46383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 203
| [[]]
| [[:ru:Питьевая вода|Питьевая вода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 204
| [[]]
| [[:ru:Холодный чай|Холодный чай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q348958]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 205
| [[Сут]]
| [[:ru:Сок|Сок]]
| align=right| 2324


| align=right| [[d:Q8492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Апельсиновый сок|Апельсиновый сок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219059]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Лимонад|Лимонад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q893]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Освежающий напиток|Освежающий напиток]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q147538]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Кола (напиток)|Кола (напиток)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134041]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 210
| [[Кока-Кола]]
| [[:ru:Кока-кола|Кока-кола]]
| align=right| 3435


| align=right| [[d:Q2813]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 211
| [[Энергетик эчемлеге]]
| [[:ru:Энергетический напиток|Энергетический напиток]]
| align=right| 15829


| align=right| [[d:Q215754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Тоник|Тоник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237315]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 213
| [[Чәй]]
| [[:ru:Чай|Чай]]
| align=right| 23834


| align=right| [[d:Q6097]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Зелёный чай|Зелёный чай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484083]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Чёрный чай|Чёрный чай]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203415]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 216
| [[Каһвә]]
| [[:ru:Кофе|Кофе]]
| align=right| 21507


| align=right| [[d:Q8486]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Эспрессо|Эспрессо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180289]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Кофе по-турецки|Кофе по-турецки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43022]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Какао (напиток)|Какао (напиток)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13261]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Мате|Мате]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203540]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Алкогольные напитки|Алкогольные напитки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 222
| [[]]
| [[:ru:Крепкие спиртные напитки|Крепкие спиртные напитки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56139]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 223
| [[Сыра]]
| [[:ru:Пиво|Пиво]]
| align=right| 7762


| align=right| [[d:Q44]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 224
| [[]]
| [[:ru:Бренди|Бренди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146470]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Сидр|Сидр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167296]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Джин|Джин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q959362]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Ликёр|Ликёр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178780]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Ром|Ром]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83376]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Саке|Саке]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170219]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Текила|Текила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122195]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 231
| [[Аракы]]
| [[:ru:Водка|Водка]]
| align=right| 8492


| align=right| [[d:Q374]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Виски|Виски]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q281]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 233
| [[Шәраб]]
| [[:ru:Вино|Вино]]
| align=right| 19089


| align=right| [[d:Q282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Красное вино|Красное вино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1827]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Белое вино|Белое вино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10210]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Игристое вино|Игристое вино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q321263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Алкогольный коктейль|Алкогольный коктейль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Мартини (коктейль)|Мартини (коктейль)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Мохито|Мохито]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q487338]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Сангрия|Сангрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273296]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Ремень|Ремень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134560]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 242
| [[Хиҗаб]]
| [[:ru:Хиджаб|Хиджаб]]
| align=right| 41796


| align=right| [[d:Q172317]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Пуговица|Пуговица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160464]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Плащ|Плащ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q516992]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 245
| [[Кием]]
| [[:ru:Одежда|Одежда]]
| align=right| 20117


| align=right| [[d:Q11460]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Нижняя одежда|Нижняя одежда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q198763]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 247
| [[]]
| [[:ru:Платье|Платье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 248
| [[]]
| [[:ru:Перчатки|Перчатки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169031]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 249
| [[Эшләпә]]
| [[:ru:Шляпа|Шляпа]]
| align=right| 6322


| align=right| [[d:Q80151]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Галстук|Галстук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44416]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Брюки|Брюки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39908]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Туфли|Туфли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22676]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Шарф|Шарф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191022]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Рубашка|Рубашка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 255
| [[]]
| [[:ru:Юбка|Юбка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2160801]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Купальник|Купальник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212989]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 257
| [[Оекбаш]]
| [[:ru:Носки|Носки]]
| align=right| 2035


| align=right| [[d:Q43663]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Текстильная застёжка|Текстильная застёжка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15411420]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Застёжка-молния|Застёжка-молния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101761]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 260
| [[Сакал]]
| [[:ru:Борода|Борода]]
| align=right| 914


| align=right| [[d:Q42804]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 261
| [[Күкрәкчә]]
| [[:ru:Бюстгальтер|Бюстгальтер]]
| align=right| 993


| align=right| [[d:Q13716]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Косметика|Косметика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Духи|Духи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Ювелирное изделие|Ювелирное изделие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 265
| [[]]
| [[:ru:Маска|Маска]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161524]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 266
| [[]]
| [[:ru:Татуировка|Татуировка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43006]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Ванна|Ванна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 268
| [[]]
| [[:ru:Кровать|Кровать]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42177]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Скамья|Скамья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204776]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 270
| [[]]
| [[:ru:Шкаф|Шкаф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2741056]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 271
| [[Урындык]]
| [[:ru:Стул|Стул]]
| align=right| 1772


| align=right| [[d:Q15026]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Комод|Комод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q622360]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 273
| [[Divan (cihaz)]]
| [[:ru:Диван|Диван]]
| align=right| 626


| align=right| [[d:Q131514]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Шкаф для одежды|Шкаф для одежды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106106]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Бюро (мебель)|Бюро (мебель)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1064858]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Камин|Камин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188669]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 277
| [[]]
| [[:ru:Мебель|Мебель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14745]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Бытовая техника|Бытовая техника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212920]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 279
| [[Өстәл]]
| [[:ru:Стол|Стол]]
| align=right| 1324


| align=right| [[d:Q14748]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Текстиль|Текстиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28823]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Постельное бельё|Постельное бельё]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1762457]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 282
| [[Келәм]]
| [[:ru:Ковёр|Ковёр]]
| align=right| 7036


| align=right| [[d:Q163446]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Шторы|Шторы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49005]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Подушка|Подушка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q99895]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Кухонная утварь|Кухонная утварь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1521410]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Столовые приборы|Столовые приборы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81944]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Вилка (столовый прибор)|Вилка (столовый прибор)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81881]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Ложка|Ложка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81895]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Палочки для еды|Палочки для еды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81980]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Тарелка|Тарелка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57216]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 291
| [[Кеше сексуальлеге]]
| [[:ru:Сексуальность человека|Сексуальность человека]]
| align=right| 9936


| align=right| [[d:Q154136]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 292
| [[Ир-ат]]
| [[:ru:Мужчина|Мужчина]]
| align=right| 1378


| align=right| [[d:Q8441]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 293
| [[Хатын-кыз]]
| [[:ru:Женщина|Женщина]]
| align=right| 6558


| align=right| [[d:Q467]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 294
| [[Һетеросексуальлек]]
| [[:ru:Гетеросексуальность|Гетеросексуальность]]
| align=right| 630


| align=right| [[d:Q1035954]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Һомосексуальлек]]
| [[:ru:Гомосексуальность|Гомосексуальность]]
| align=right| 1419


| align=right| [[d:Q6636]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 296
| [[Җенси якынлык]]
| [[:ru:Половой акт|Половой акт]]
| align=right| 16174


| align=right| [[d:Q5873]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Безопасный секс|Безопасный секс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318529]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Фертильность|Фертильность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q964401]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Поцелуй|Поцелуй]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7307]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Сексапильность|Сексапильность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q464859]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Сексуальная ориентация|Сексуальная ориентация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17888]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 302
| [[Бисексуальлек]]
| [[:ru:Бисексуальность|Бисексуальность]]
| align=right| 706


| align=right| [[d:Q43200]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Прелюдия (секс)|Прелюдия (секс)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5139011]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Оральный секс|Оральный секс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2122]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Оргазм|Оргазм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5887]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Комбинированные оральные контрацептивы|Комбинированные оральные контрацептивы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q817281]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Презерватив|Презерватив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14076]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[]]
| [[:ru:Мастурбация|Мастурбация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8396]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 309
| [[Фахишәлек]]
| [[:ru:Проституция|Проституция]]
| align=right| 15464


| align=right| [[d:Q36633]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 310
| [[Порнография]]
| [[:ru:Порнография|Порнография]]
| align=right| 4823


| align=right| [[d:Q291]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Детство|Детство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q276258]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Новорождённый|Новорождённый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q576104]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Младенец|Младенец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q998]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 314
| [[Бала]]
| [[:ru:Ребёнок|Ребёнок]]
| align=right| 1463


| align=right| [[d:Q7569]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 315
| [[Малай]]
| [[:ru:Мальчик|Мальчик]]
| align=right| 1291


| align=right| [[d:Q3010]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Девочка|Девочка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3031]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 317
| [[Яшьләр]]
| [[:ru:Молодёжь|Молодёжь]]
| align=right| 1414


| align=right| [[d:Q190007]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Подростковый возраст|Подростковый возраст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131774]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Взрослый|Взрослый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80994]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Старость|Старость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191089]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 321
| [[Психология]]
| [[:ru:Психология|Психология]]
| align=right| 20226


| align=right| [[d:Q9418]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Клиническая психология|Клиническая психология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199906]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 323
| [[]]
| [[:ru:Когнитивная психология|Когнитивная психология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23373]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Эволюционная психология|Эволюционная психология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219695]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Психология личности|Психология личности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271716]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 326
| [[]]
| [[:ru:Психология религии|Психология религии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q368498]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Психотерапия|Психотерапия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183257]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Гениальность|Гениальность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185030]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 329
| [[]]
| [[:ru:Гипноз|Гипноз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8609]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Либидо|Либидо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178066]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 331
| [[]]
| [[:ru:Фобия|Фобия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175854]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Пессимизм|Пессимизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484954]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 333
| [[]]
| [[:ru:Восприятие|Восприятие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160402]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Социальная психология|Социальная психология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161272]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 335
| [[]]
| [[:ru:Стокгольмский синдром|Стокгольмский синдром]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180242]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 336
| [[Танып-белү]]
| [[:ru:Познание|Познание]]
| align=right| 3646


| align=right| [[d:Q2200417]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Лидерство|Лидерство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484275]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Творчество|Творчество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170658]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 339
| [[]]
| [[:ru:Власть|Власть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25107]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:Оптимизм|Оптимизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q485446]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Природа человека|Природа человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q742609]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 342
| [[Күзаллау]]
| [[:ru:Воображение|Воображение]]
| align=right| 4177


| align=right| [[d:Q34516]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Плач|Плач]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152247]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 344
| [[]]
| [[:ru:Лицемерие|Лицемерие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Эдипов комплекс|Эдипов комплекс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131246]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Ощущение|Ощущение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173253]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 347
| [[Хәтер]]
| [[:ru:Память|Память]]
| align=right| 1877


| align=right| [[d:Q492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Аналитическая психология|Аналитическая психология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q245179]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Бихевиоризм|Бихевиоризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168338]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Психология развития|Психология развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175002]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Гештальтпсихология|Гештальтпсихология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q272021]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Гуманистическая психология|Гуманистическая психология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23364]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Психоанализ|Психоанализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41630]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 354
| [[]]
| [[:ru:Внимание|Внимание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6501338]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 355
| [[]]
| [[:ru:Амнезия|Амнезия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11072]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 356
| [[Аң]]
| [[:ru:Сознание|Сознание]]
| align=right| 5748


| align=right| [[d:Q7087]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 357
| [[Йокы]]
| [[:ru:Сон|Сон]]
| align=right| 25539


| align=right| [[d:Q35831]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Сновидение|Сновидение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36348]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 359
| [[Инстинкт]]
| [[:ru:Инстинкт|Инстинкт]]
| align=right| 1199


| align=right| [[d:Q18237]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 360
| [[Зиһен]]
| [[:ru:Ум|Ум]]
| align=right| 4786


| align=right| [[d:Q450]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Настроение|Настроение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q331769]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 362
| [[Темперамент]]
| [[:ru:Темперамент|Темперамент]]
| align=right| 2597


| align=right| [[d:Q80157]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[]]
| [[:ru:Индивидуальность|Индивидуальность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q641118]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Мотивация|Мотивация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q644302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Стереотип|Стереотип]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167172]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 366
| [[Уй]]
| [[:ru:Мышление (психология)|Мышление (психология)]]
| align=right| 764


| align=right| [[d:Q9420]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 367
| [[Тотыш]]
| [[:ru:Поведение|Поведение]]
| align=right| 1002


| align=right| [[d:Q9332]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 368
| [[Тойгы]]
| [[:ru:Эмоция|Эмоция]]
| align=right| 1499


| align=right| [[d:Q9415]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[]]
| [[:ru:Гнев|Гнев]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79871]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Тревога|Тревога]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 371
| [[]]
| [[:ru:Сочувствие|Сочувствие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1412160]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Мужество|Мужество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208160]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 373
| [[]]
| [[:ru:Любопытство|Любопытство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q366791]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Отвращение|Отвращение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208351]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Сомнение|Сомнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Зависть|Зависть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188739]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Страх|Страх]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44619]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 378
| [[Вина]]
| [[:ru:Вина|Вина]]
| align=right| 2923


| align=right| [[d:Q628939]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 379
| [[Бәхет]]
| [[:ru:Счастье|Счастье]]
| align=right| 1834


| align=right| [[d:Q8]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 380
| [[Näfrät]]
| [[:ru:Ненависть|Ненависть]]
| align=right| 3728


| align=right| [[d:Q160232]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Надежда|Надежда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190507]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Ревность|Ревность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6545811]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 383
| [[Сөю]]
| [[:ru:Любовь|Любовь]]
| align=right| 9136


| align=right| [[d:Q316]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Похоть|Похоть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6498477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Гордость|Гордость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187234]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Грусть|Грусть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 387
| [[]]
| [[:ru:Стыд|Стыд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 388
| [[]]
| [[:ru:Удивление|Удивление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q333173]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 389
| [[Yumor]]
| [[:ru:Юмор|Юмор]]
| align=right| 484


| align=right| [[d:Q35874]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Удовольствие|Удовольствие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208195]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 391
| [[]]
| [[:ru:Страдание|Страдание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5780945]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 392
| [[]]
| [[:ru:Агрессивное поведение|Агрессивное поведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191797]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 393
| [[Альтруистлык]]
| [[:ru:Альтруизм|Альтруизм]]
| align=right| 2027


| align=right| [[d:Q167323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Авторитет|Авторитет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174834]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Предательство|Предательство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2166722]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 396
| [[]]
| [[:ru:Травля|Травля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q240126]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Харизма|Харизма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118157]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Соперничество|Соперничество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q476300]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Конформность|Конформность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221284]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Эгоцентризм|Эгоцентризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q463910]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Эмпатия|Эмпатия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Прощение|Прощение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q537963]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 403
| [[Намус]]
| [[:ru:Честь|Честь]]
| align=right| 2353


| align=right| [[d:Q207333]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 404
| [[Ялган]]
| [[:ru:Ложь|Ложь]]
| align=right| 5802


| align=right| [[d:Q4925193]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Неприкосновенность частной жизни|Неприкосновенность частной жизни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188728]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Предрассудок|Предрассудок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179742]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Наказание|Наказание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186361]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Уважение|Уважение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28510]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 409
| [[]]
| [[:ru:Застенчивость|Застенчивость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q913668]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Доверие|Доверие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q659974]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 411
| [[Тел]]
| [[:ru:Язык|Язык]]
| align=right| 8639


| align=right| [[d:Q315]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Искусственный язык|Искусственный язык]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33215]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 413
| [[Söyläm]]
| [[:ru:Диалект|Диалект]]
| align=right| 2576


| align=right| [[d:Q33384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 414
| [[Сүзлек]]
| [[:ru:Словарь|Словарь]]
| align=right| 1013


| align=right| [[d:Q23622]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 415
| [[Грамматика]]
| [[:ru:Грамматика|Грамматика]]
| align=right| 929


| align=right| [[d:Q8091]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 416
| [[Сыйфат (сүз төркеме)]]
| [[:ru:Имя прилагательное|Имя прилагательное]]
| align=right| 3027


| align=right| [[d:Q34698]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 417
| [[Рәвеш (сүз төркеме)]]
| [[:ru:Наречие|Наречие]]
| align=right| 1440


| align=right| [[d:Q380057]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 418
| [[Теркәгеч]]
| [[:ru:Союз (часть речи)|Союз (часть речи)]]
| align=right| 1410


| align=right| [[d:Q36484]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 419
| [[Килеш]]
| [[:ru:Падеж|Падеж]]
| align=right| 8448


| align=right| [[d:Q128234]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 420
| [[Исем (сүз төркеме)]]
| [[:ru:Имя существительное|Имя существительное]]
| align=right| 10218


| align=right| [[d:Q1084]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 421
| [[Алмашлык]]
| [[:ru:Местоимение-существительное|Местоимение-существительное]]
| align=right| 2481


| align=right| [[d:Q36224]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 422
| [[Җөмлә]]
| [[:ru:Предложение (лингвистика)|Предложение (лингвистика)]]
| align=right| 1199


| align=right| [[d:Q41796]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 423
| [[Нәхү]]
| [[:ru:Синтаксис|Синтаксис]]
| align=right| 835


| align=right| [[d:Q37437]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 424
| [[Фигыль]]
| [[:ru:Глагол|Глагол]]
| align=right| 6279


| align=right| [[d:Q24905]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 425
| [[Tel beleme]]
| [[:ru:Лингвистика|Лингвистика]]
| align=right| 693


| align=right| [[d:Q8162]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Сравнительное языкознание|Сравнительное языкознание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q878226]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Этимология|Этимология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35245]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Историческая лингвистика|Историческая лингвистика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190375]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 429
| [[Фонетика]]
| [[:ru:Фонетика|Фонетика]]
| align=right| 995


| align=right| [[d:Q35395]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Грамотность|Грамотность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8236]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 431
| [[Морфология (тел белеме)]]
| [[:ru:Морфология (лингвистика)|Морфология (лингвистика)]]
| align=right| 5476


| align=right| [[d:Q38311]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 432
| [[Филология]]
| [[:ru:Филология|Филология]]
| align=right| 6702


| align=right| [[d:Q40634]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 433
| [[]]
| [[:ru:Произношение|Произношение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184377]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 434
| [[Риторика]]
| [[:ru:Риторика|Риторика]]
| align=right| 1920


| align=right| [[d:Q81009]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 435
| [[Тәрҗемә]]
| [[:ru:Перевод|Перевод]]
| align=right| 3556


| align=right| [[d:Q7553]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 436
| [[Сүз]]
| [[:ru:Слово|Слово]]
| align=right| 1783


| align=right| [[d:Q8171]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 437
| [[Фонема]]
| [[:ru:Фонема|Фонема]]
| align=right| 1789


| align=right| [[d:Q8183]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Согласные|Согласные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38035]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Гласные|Гласные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36244]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 440
| [[Иҗек]]
| [[:ru:Слог|Слог]]
| align=right| 1081


| align=right| [[d:Q8188]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 441
| [[Язу]]
| [[:ru:Письмо (письменность)|Письмо (письменность)]]
| align=right| 1848


| align=right| [[d:Q37260]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Диакритические знаки|Диакритические знаки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162940]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 443
| [[Орфография]]
| [[:ru:Орфография|Орфография]]
| align=right| 2919


| align=right| [[d:Q43091]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 444
| [[Язу системасы]]
| [[:ru:Письменность|Письменность]]
| align=right| 2409


| align=right| [[d:Q8192]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 445
| [[Исем]]
| [[:ru:Имя|Имя]]
| align=right| 2092


| align=right| [[d:Q82799]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Фонология|Фонология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40998]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 447
| [[Семантика]]
| [[:ru:Семантика|Семантика]]
| align=right| 2570


| align=right| [[d:Q39645]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 448
| [[Семиотика]]
| [[:ru:Семиотика|Семиотика]]
| align=right| 441


| align=right| [[d:Q60195]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 449
| [[Символ]]
| [[:ru:Символ|Символ]]
| align=right| 5400


| align=right| [[d:Q80071]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Языковая семья|Языковая семья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25295]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 451
| [[]]
| [[:ru:Афразийские языки|Афразийские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25268]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 452
| [[]]
| [[:ru:Семитские языки|Семитские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34049]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 453
| [[Алтай телләре]]
| [[:ru:Алтайские языки|Алтайские языки]]
| align=right| 4205


| align=right| [[d:Q37845]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 454
| [[Төрки телләр]]
| [[:ru:Тюркские языки|Тюркские языки]]
| align=right| 33629


| align=right| [[d:Q34090]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Австроазиатские языки|Австроазиатские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 456
| [[]]
| [[:ru:Австронезийские языки|Австронезийские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49228]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 457
| [[Дравид телләре]]
| [[:ru:Дравидийские языки|Дравидийские языки]]
| align=right| 2658


| align=right| [[d:Q33311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 458
| [[]]
| [[:ru:Языки на-дене|Языки на-дене]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26986]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 459
| [[Һинд-аурупа телләре]]
| [[:ru:Индоевропейские языки|Индоевропейские языки]]
| align=right| 5220


| align=right| [[d:Q19860]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Германские языки|Германские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21200]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 461
| [[Иран телләре]]
| [[:ru:Иранские языки|Иранские языки]]
| align=right| 3236


| align=right| [[d:Q33527]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 462
| [[Роман телләре]]
| [[:ru:Романские языки|Романские языки]]
| align=right| 1619


| align=right| [[d:Q19814]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 463
| [[Славян телләре]]
| [[:ru:Славянские языки|Славянские языки]]
| align=right| 2178


| align=right| [[d:Q23526]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Койсанские языки|Койсанские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33614]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 465
| [[]]
| [[:ru:Тай-кадайские языки|Тай-кадайские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Нигеро-конголезские языки|Нигеро-конголезские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33838]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 467
| [[]]
| [[:ru:Нило-сахарские языки|Нило-сахарские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33705]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Пама-ньюнгские языки|Пама-ньюнгские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33942]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 469
| [[Кечуа теле]]
| [[:ru:Кечуанские языки|Кечуанские языки]]
| align=right| 915


| align=right| [[d:Q5218]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:Сино-тибетские языки|Сино-тибетские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45961]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 471
| [[]]
| [[:ru:Трансновогвинейские языки|Трансновогвинейские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34018]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 472
| [[Урал телләре]]
| [[:ru:Уральские языки|Уральские языки]]
| align=right| 3194


| align=right| [[d:Q34113]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 473
| [[]]
| [[:ru:Юто-ацтекские языки|Юто-ацтекские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34073]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 474
| [[Älifba]]
| [[:ru:Алфавит|Алфавит]]
| align=right| 3770


| align=right| [[d:Q9779]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 475
| [[Хәреф]]
| [[:ru:Буква|Буква]]
| align=right| 1316


| align=right| [[d:Q9788]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 476
| [[Брайль шрифты]]
| [[:ru:Шрифт Брайля|Шрифт Брайля]]
| align=right| 2222


| align=right| [[d:Q79894]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 477
| [[Гарәп язуы]]
| [[:ru:Арабский алфавит|Арабский алфавит]]
| align=right| 9118


| align=right| [[d:Q8196]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 478
| [[Кытай язуы]]
| [[:ru:Китайское письмо|Китайское письмо]]
| align=right| 14729


| align=right| [[d:Q8201]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 479
| [[]]
| [[:ru:Клинопись|Клинопись]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q401]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 480
| [[Кириллица]]
| [[:ru:Кириллица|Кириллица]]
| align=right| 12901


| align=right| [[d:Q8209]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 481
| [[Деванагари]]
| [[:ru:Деванагари|Деванагари]]
| align=right| 20117


| align=right| [[d:Q38592]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 482
| [[]]
| [[:ru:Египетское иероглифическое письмо|Египетское иероглифическое письмо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132659]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 483
| [[]]
| [[:ru:Грузинское письмо|Грузинское письмо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161428]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 484
| [[Грек әлифбасы]]
| [[:ru:Греческий алфавит|Греческий алфавит]]
| align=right| 1966


| align=right| [[d:Q8216]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 485
| [[Һангыл]]
| [[:ru:Хангыль|Хангыль]]
| align=right| 15802


| align=right| [[d:Q8222]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 486
| [[]]
| [[:ru:Латиница|Латиница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8229]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 487
| [[]]
| [[:ru:Финикийское письмо|Финикийское письмо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26752]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 488
| [[]]
| [[:ru:Руны|Руны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82996]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:Розеттский камень|Розеттский камень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48584]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 490
| [[Халыкара фонетика әлифбасы]]
| [[:ru:Международный фонетический алфавит|Международный фонетический алфавит]]
| align=right| 1784


| align=right| [[d:Q21204]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 491
| [[Морзе әлифбасы]]
| [[:ru:Азбука Морзе|Азбука Морзе]]
| align=right| 24462


| align=right| [[d:Q79897]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 492
| [[]]
| [[:ru:Слоговое письмо|Слоговое письмо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182133]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 493
| [[Борынгы юнан теле]]
| [[:ru:Древнегреческий язык|Древнегреческий язык]]
| align=right| 1499


| align=right| [[d:Q35497]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 494
| [[]]
| [[:ru:Арамейские языки|Арамейские языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28602]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 495
| [[Гарәп теле]]
| [[:ru:Арабский язык|Арабский язык]]
| align=right| 7406


| align=right| [[d:Q13955]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 496
| [[Бенгаль теле]]
| [[:ru:Бенгальский язык|Бенгальский язык]]
| align=right| 3789


| align=right| [[d:Q9610]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 497
| [[Кытай теле]]
| [[:ru:Китайский язык|Китайский язык]]
| align=right| 22982


| align=right| [[d:Q7850]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 498
| [[Дания теле]]
| [[:ru:Датский язык|Датский язык]]
| align=right| 1387


| align=right| [[d:Q9035]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 499
| [[Мисыр теле]]
| [[:ru:Египетский язык|Египетский язык]]
| align=right| 3107


| align=right| [[d:Q50868]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 500
| [[Инглиз теле]]
| [[:ru:Английский язык|Английский язык]]
| align=right| 10728


| align=right| [[d:Q1860]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 501
| [[Борынгы инглиз теле]]
| [[:ru:Древнеанглийский язык|Древнеанглийский язык]]
| align=right| 4153


| align=right| [[d:Q42365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 502
| [[Эсперанто]]
| [[:ru:Эсперанто|Эсперанто]]
| align=right| 3421


| align=right| [[d:Q143]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 503
| [[Француз теле]]
| [[:ru:Французский язык|Французский язык]]
| align=right| 35590


| align=right| [[d:Q150]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 504
| [[Alman tele]]
| [[:ru:Немецкий язык|Немецкий язык]]
| align=right| 12381


| align=right| [[d:Q188]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 505
| [[Юнан теле]]
| [[:ru:Греческий язык|Греческий язык]]
| align=right| 2461


| align=right| [[d:Q9129]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 506
| [[Гөҗәрат теле]]
| [[:ru:Гуджарати|Гуджарати]]
| align=right| 3228


| align=right| [[d:Q5137]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 507
| [[Яһүд теле]]
| [[:ru:Иврит|Иврит]]
| align=right| 4148


| align=right| [[d:Q9288]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 508
| [[Һиндстани]]
| [[:ru:Хиндустани|Хиндустани]]
| align=right| 2178


| align=right| [[d:Q11051]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[Hind tele]]
| [[:ru:Хинди|Хинди]]
| align=right| 1311


| align=right| [[d:Q1568]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 510
| [[Итальян теле]]
| [[:ru:Итальянский язык|Итальянский язык]]
| align=right| 6286


| align=right| [[d:Q652]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 511
| [[Япон теле]]
| [[:ru:Японский язык|Японский язык]]
| align=right| 21154


| align=right| [[d:Q5287]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 512
| [[Ява теле]]
| [[:ru:Яванский язык|Яванский язык]]
| align=right| 1955


| align=right| [[d:Q33549]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 513
| [[Корей теле]]
| [[:ru:Корейский язык|Корейский язык]]
| align=right| 8535


| align=right| [[d:Q9176]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 514
| [[Латин теле]]
| [[:ru:Латинский язык|Латинский язык]]
| align=right| 1963


| align=right| [[d:Q397]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 515
| [[Мандарин кытай теле]]
| [[:ru:Севернокитайский язык|Севернокитайский язык]]
| align=right| 521


| align=right| [[d:Q9192]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 516
| [[]]
| [[:ru:Маратхи (язык)|Маратхи (язык)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1571]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 517
| [[Минь теле]]
| [[:ru:Миньские языки|Миньские языки]]
| align=right| 799


| align=right| [[d:Q56504]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 518
| [[Поляк теле]]
| [[:ru:Польский язык|Польский язык]]
| align=right| 8820


| align=right| [[d:Q809]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 519
| [[Португал теле]]
| [[:ru:Португальский язык|Португальский язык]]
| align=right| 1906


| align=right| [[d:Q5146]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 520
| [[Фарсы теле]]
| [[:ru:Персидский язык|Персидский язык]]
| align=right| 4331


| align=right| [[d:Q9168]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 521
| [[Рус теле]]
| [[:ru:Русский язык|Русский язык]]
| align=right| 3848


| align=right| [[d:Q7737]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 522
| [[Санскрит]]
| [[:ru:Санскрит|Санскрит]]
| align=right| 41112


| align=right| [[d:Q11059]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 523
| [[Испан теле]]
| [[:ru:Испанский язык|Испанский язык]]
| align=right| 7741


| align=right| [[d:Q1321]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 524
| [[Суахили]]
| [[:ru:Суахили|Суахили]]
| align=right| 3450


| align=right| [[d:Q7838]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 525
| [[]]
| [[:ru:Сирийский язык|Сирийский язык]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33538]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 526
| [[Тамил теле]]
| [[:ru:Тамильский язык|Тамильский язык]]
| align=right| 3383


| align=right| [[d:Q5885]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 527
| [[Тагал теле]]
| [[:ru:Тагальский язык|Тагальский язык]]
| align=right| 697


| align=right| [[d:Q34057]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 528
| [[Телугу теле]]
| [[:ru:Телугу|Телугу]]
| align=right| 2358


| align=right| [[d:Q8097]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 529
| [[Төрек теле]]
| [[:ru:Турецкий язык|Турецкий язык]]
| align=right| 3248


| align=right| [[d:Q256]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 530
| [[Панҗаби]]
| [[:ru:Панджаби|Панджаби]]
| align=right| 2535


| align=right| [[d:Q58635]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 531
| [[Украин теле]]
| [[:ru:Украинский язык|Украинский язык]]
| align=right| 5935


| align=right| [[d:Q8798]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 532
| [[Вьет теле]]
| [[:ru:Вьетнамский язык|Вьетнамский язык]]
| align=right| 40227


| align=right| [[d:Q9199]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 533
| [[Ву теле]]
| [[:ru:У (язык)|У (язык)]]
| align=right| 373


| align=right| [[d:Q34290]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 534
| [[]]
| [[:ru:Юэ (язык)|Юэ (язык)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7033959]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 535
| [[Бирма теле]]
| [[:ru:Бирманский язык|Бирманский язык]]
| align=right| 715


| align=right| [[d:Q9228]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 536
| [[Маҗар теле]]
| [[:ru:Венгерский язык|Венгерский язык]]
| align=right| 6833


| align=right| [[d:Q9067]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 537
| [[Тай теле]]
| [[:ru:Тайский язык|Тайский язык]]
| align=right| 898


| align=right| [[d:Q9217]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 538
| [[Аккад теле]]
| [[:ru:Аккадский язык|Аккадский язык]]
| align=right| 2675


| align=right| [[d:Q35518]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 539
| [[Амһара теле]]
| [[:ru:Амхарский язык|Амхарский язык]]
| align=right| 8779


| align=right| [[d:Q28244]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 540
| [[Бербер телләре]]
| [[:ru:Берберские языки|Берберские языки]]
| align=right| 19502


| align=right| [[d:Q25448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Коптский язык|Коптский язык]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36155]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Сомали теле]]
| [[:ru:Сомалийский язык|Сомалийский язык]]
| align=right| 804


| align=right| [[d:Q13275]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 543
| [[Индонезия теле]]
| [[:ru:Индонезийский язык|Индонезийский язык]]
| align=right| 10182


| align=right| [[d:Q9240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 544
| [[Малагаси теле]]
| [[:ru:Малагасийский язык|Малагасийский язык]]
| align=right| 1430


| align=right| [[d:Q7930]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 545
| [[Малайя теле]]
| [[:ru:Малайский язык|Малайский язык]]
| align=right| 594


| align=right| [[d:Q9237]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 546
| [[Кхмер теле]]
| [[:ru:Кхмерский язык|Кхмерский язык]]
| align=right| 557


| align=right| [[d:Q9205]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 547
| [[Әрмән теле]]
| [[:ru:Армянский язык|Армянский язык]]
| align=right| 2406


| align=right| [[d:Q8785]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 548
| [[Ассам теле]]
| [[:ru:Ассамский язык|Ассамский язык]]
| align=right| 3055


| align=right| [[d:Q29401]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 549
| [[Урду]]
| [[:ru:Урду|Урду]]
| align=right| 2852


| align=right| [[d:Q1617]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 550
| [[Непали теле]]
| [[:ru:Непальский язык|Непальский язык]]
| align=right| 3399


| align=right| [[d:Q33823]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 551
| [[]]
| [[:ru:Ория (язык)|Ория (язык)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33810]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 552
| [[Пали теле]]
| [[:ru:Пали|Пали]]
| align=right| 1240


| align=right| [[d:Q36727]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 553
| [[Синдһи]]
| [[:ru:Синдхи (язык)|Синдхи (язык)]]
| align=right| 1112


| align=right| [[d:Q33997]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 554
| [[Каталан теле]]
| [[:ru:Каталанский язык|Каталанский язык]]
| align=right| 4238


| align=right| [[d:Q7026]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 555
| [[Румын теле]]
| [[:ru:Румынский язык|Румынский язык]]
| align=right| 7137


| align=right| [[d:Q7913]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 556
| [[Нидерланд теле]]
| [[:ru:Нидерландский язык|Нидерландский язык]]
| align=right| 1673


| align=right| [[d:Q7411]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 557
| [[Швед теле]]
| [[:ru:Шведский язык|Шведский язык]]
| align=right| 3107


| align=right| [[d:Q9027]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 558
| [[Идиш теле]]
| [[:ru:Идиш|Идиш]]
| align=right| 4388


| align=right| [[d:Q8641]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 559
| [[Көрд теле]]
| [[:ru:Курдский язык|Курдский язык]]
| align=right| 1651


| align=right| [[d:Q36368]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 560
| [[Пашто теле]]
| [[:ru:Пушту|Пушту]]
| align=right| 1473


| align=right| [[d:Q58680]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 561
| [[Болгар теле (славян)]]
| [[:ru:Болгарский язык|Болгарский язык]]
| align=right| 2097


| align=right| [[d:Q7918]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 562
| [[Чех теле]]
| [[:ru:Чешский язык|Чешский язык]]
| align=right| 1572


| align=right| [[d:Q9056]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 563
| [[Сербохорват теле]]
| [[:ru:Сербохорватский язык|Сербохорватский язык]]
| align=right| 2639


| align=right| [[d:Q9301]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 564
| [[Каннада теле]]
| [[:ru:Каннада|Каннада]]
| align=right| 2041


| align=right| [[d:Q33673]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 565
| [[Малаялам теле]]
| [[:ru:Малаялам|Малаялам]]
| align=right| 4544


| align=right| [[d:Q36236]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 566
| [[Зулу теле]]
| [[:ru:Зулу|Зулу]]
| align=right| 2427


| align=right| [[d:Q10179]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 567
| [[Азәрбайҗан теле]]
| [[:ru:Азербайджанский язык|Азербайджанский язык]]
| align=right| 2252


| align=right| [[d:Q9292]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 568
| [[Казакъ теле]]
| [[:ru:Казахский язык|Казахский язык]]
| align=right| 7994


| align=right| [[d:Q9252]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 569
| [[Үзбәк теле]]
| [[:ru:Узбекский язык|Узбекский язык]]
| align=right| 12751


| align=right| [[d:Q9264]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Жестовые языки|Жестовые языки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34228]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Отдых|Отдых]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Развлечение|Развлечение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173799]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 573
| [[Уен]]
| [[:ru:Игра|Игра]]
| align=right| 7577


| align=right| [[d:Q11410]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 574
| [[]]
| [[:ru:Парк развлечений|Парк развлечений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194195]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Азартная игра|Азартная игра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11416]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 576
| [[Казино]]
| [[:ru:Казино|Казино]]
| align=right| 767


| align=right| [[d:Q133215]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Игральная кость|Игральная кость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45089]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 578
| [[]]
| [[:ru:Лотерея|Лотерея]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189409]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Рулетка|Рулетка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190975]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Покер|Покер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80131]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 581
| [[]]
| [[:ru:Блэкджек|Блэкджек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q228044]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:Слот-машина|Слот-машина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33972]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Свободное время|Свободное время]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180910]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[Кичә (күңел ачу)]]
| [[:ru:Вечеринка|Вечеринка]]
| align=right| 1696


| align=right| [[d:Q200538]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 585
| [[]]
| [[:ru:Игровая активность|Игровая активность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1150958]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 586
| [[]]
| [[:ru:Головоломка|Головоломка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Кроссворд|Кроссворд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Судоку|Судоку]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44914]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Игрушка|Игрушка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11422]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Аквариум|Аквариум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45782]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Зоопарк|Зоопарк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43501]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:Настольная игра с игровым полем|Настольная игра с игровым полем]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Короткие нарды|Короткие нарды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11411]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 594
| [[Шахмат]]
| [[:ru:Шахматы|Шахматы]]
| align=right| 62852


| align=right| [[d:Q718]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 595
| [[Халыкара шашка уены]]
| [[:ru:Шашки|Шашки]]
| align=right| 4407


| align=right| [[d:Q1293]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Cluedo|Cluedo]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17245]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 597
| [[Го (уен)]]
| [[:ru:Го|Го]]
| align=right| 3816


| align=right| [[d:Q11413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Монополия (игра)|Монополия (игра)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Скрэббл|Скрэббл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 600
| [[]]
| [[:ru:Пачиси|Пачиси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q796171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Сянци|Сянци]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Манкала|Манкала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q267989]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Марбл (игрушка)|Марбл (игрушка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 604
| [[]]
| [[:ru:Игральные карты|Игральные карты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47883]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 605
| [[Санак уены]]
| [[:ru:Компьютерная игра|Компьютерная игра]]
| align=right| 1574


| align=right| [[d:Q7889]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 606
| [[]]
| [[:ru:Покемон|Покемон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 607
| [[]]
| [[:ru:Pong (игра)|Pong (игра)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216293]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Аркадный автомат|Аркадный автомат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192851]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Карточная игра|Карточная игра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q142714]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Бридж|Бридж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188966]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 611
| [[Дартс]]
| [[:ru:Дартс|Дартс]]
| align=right| 21708


| align=right| [[d:Q131471]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Домино|Домино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Кукла|Кукла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168658]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Летающий диск|Летающий диск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131689]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:LEGO|LEGO]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170484]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 616
| [[]]
| [[:ru:Кубик Рубика|Кубик Рубика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47043]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Слинки|Слинки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1118802]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 618
| [[]]
| [[:ru:Барби|Барби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Йо-йо|Йо-йо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183621]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 620
| [[Спорт]]
| [[:ru:Спорт|Спорт]]
| align=right| 955


| align=right| [[d:Q349]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 621
| [[]]
| [[:ru:Игры с мячом|Игры с мячом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q877517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Мяч|Мяч]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18545]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Стадион|Стадион]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483110]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 624
| [[]]
| [[:ru:Плавательный бассейн|Плавательный бассейн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1501]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 625
| [[Олимпия уеннары]]
| [[:ru:Олимпийские игры|Олимпийские игры]]
| align=right| 43135


| align=right| [[d:Q5389]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 626
| [[Паралимпия уеннары]]
| [[:ru:Паралимпийские игры|Паралимпийские игры]]
| align=right| 20822


| align=right| [[d:Q73633]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Летние Олимпийские игры|Летние Олимпийские игры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Зимние Олимпийские игры|Зимние Олимпийские игры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 629
| [[]]
| [[:ru:Допинг|Допинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166376]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 630
| [[]]
| [[:ru:Зимние виды спорта|Зимние виды спорта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204686]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 631
| [[]]
| [[:ru:Киберспорт|Киберспорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q300920]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 632
| [[]]
| [[:ru:Американский футбол|Американский футбол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 633
| [[]]
| [[:ru:Национальная футбольная лига|Национальная футбольная лига]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1215884]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 634
| [[]]
| [[:ru:Супербоул|Супербоул]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32096]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Австралийский футбол|Австралийский футбол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50776]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 636
| [[Бейсбол]]
| [[:ru:Бейсбол|Бейсбол]]
| align=right| 2599


| align=right| [[d:Q5369]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 637
| [[]]
| [[:ru:Главная лига бейсбола|Главная лига бейсбола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1163715]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 638
| [[]]
| [[:ru:Мировая серия|Мировая серия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q265538]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 639
| [[Баскетбол]]
| [[:ru:Баскетбол|Баскетбол]]
| align=right| 2974


| align=right| [[d:Q5372]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 640
| [[Милли баскетбол ассоциациясе]]
| [[:ru:Национальная баскетбольная ассоциация|Национальная баскетбольная ассоциация]]
| align=right| 2705


| align=right| [[d:Q155223]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 641
| [[]]
| [[:ru:Крикет|Крикет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5375]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 642
| [[]]
| [[:ru:Чемпионат мира по крикету|Чемпионат мира по крикету]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192202]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Кёрлинг|Кёрлинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q136851]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 644
| [[]]
| [[:ru:Флорбол|Флорбол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206763]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 645
| [[Футбол]]
| [[:ru:Футбол|Футбол]]
| align=right| 6050


| align=right| [[d:Q2736]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 646
| [[ФИФА Дөнья чемпионаты]]
| [[:ru:Чемпионат мира по футболу|Чемпионат мира по футболу]]
| align=right| 12158


| align=right| [[d:Q19317]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 647
| [[Капкачы]]
| [[:ru:Вратарь|Вратарь]]
| align=right| 1607


| align=right| [[d:Q172964]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 648
| [[УЕФА Аурупа чемпионаты]]
| [[:ru:Чемпионат Европы по футболу|Чемпионат Европы по футболу]]
| align=right| 6004


| align=right| [[d:Q260858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 649
| [[Англия футбол премьер-лигасы]]
| [[:ru:Английская Премьер-лига|Английская Премьер-лига]]
| align=right| 4915


| align=right| [[d:Q9448]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 650
| [[УЕФА Чемпионнар лигасы]]
| [[:ru:Лига чемпионов УЕФА|Лига чемпионов УЕФА]]
| align=right| 16571


| align=right| [[d:Q18756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 651
| [[]]
| [[:ru:Гандбол|Гандбол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8418]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 652
| [[Хоккей]]
| [[:ru:Хоккей|Хоккей]]
| align=right| 5907


| align=right| [[d:Q1622659]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 653
| [[Чирәмдәге хоккей]]
| [[:ru:Хоккей на траве|Хоккей на траве]]
| align=right| 2418


| align=right| [[d:Q1455]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 654
| [[Алкалы хоккей]]
| [[:ru:Хоккей с шайбой|Хоккей с шайбой]]
| align=right| 38336


| align=right| [[d:Q41466]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 655
| [[Милли хоккей лигасы]]
| [[:ru:Национальная хоккейная лига|Национальная хоккейная лига]]
| align=right| 476


| align=right| [[d:Q1215892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 656
| [[]]
| [[:ru:Лякросс|Лякросс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185851]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 657
| [[]]
| [[:ru:Поло|Поло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134211]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 658
| [[Регби]]
| [[:ru:Регби-футбол|Регби-футбол]]
| align=right| 828


| align=right| [[d:Q5378]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Регбилиг|Регбилиг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10962]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 660
| [[Регби-7]]
| [[:ru:Регби-7|Регби-7]]
| align=right| 1477


| align=right| [[d:Q270102]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Регби|Регби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5849]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 662
| [[Волейбол]]
| [[:ru:Волейбол|Волейбол]]
| align=right| 3029


| align=right| [[d:Q1734]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 663
| [[Пляж волейболы]]
| [[:ru:Пляжный волейбол|Пляжный волейбол]]
| align=right| 2802


| align=right| [[d:Q4543]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 664
| [[Җиңел атлетика]]
| [[:ru:Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика]]
| align=right| 1559


| align=right| [[d:Q542]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 665
| [[]]
| [[:ru:Десятиборье|Десятиборье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184654]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Метание диска|Метание диска]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182570]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Прыжок в высоту|Прыжок в высоту]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165704]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 668
| [[]]
| [[:ru:Бег с барьерами|Бег с барьерами]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q537769]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 669
| [[]]
| [[:ru:Метание копья|Метание копья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178108]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Прыжок в длину|Прыжок в длину]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 671
| [[]]
| [[:ru:Бег|Бег]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105674]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 672
| [[]]
| [[:ru:Марафон|Марафон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40244]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 673
| [[]]
| [[:ru:Прыжок с шестом|Прыжок с шестом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 674
| [[]]
| [[:ru:Толкание ядра|Толкание ядра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180935]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Катание на коньках|Катание на коньках]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q779272]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 676
| [[]]
| [[:ru:Фигурное катание|Фигурное катание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38108]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Конькобежный спорт|Конькобежный спорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192431]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 678
| [[]]
| [[:ru:Катание на роликовых коньках|Катание на роликовых коньках]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1707432]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 679
| [[]]
| [[:ru:Скейтбординг|Скейтбординг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q842284]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 680
| [[]]
| [[:ru:Гребля на каноэ|Гребля на каноэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q20856109]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 681
| [[Суга сикерү]]
| [[:ru:Прыжки в воду|Прыжки в воду]]
| align=right| 4541


| align=right| [[d:Q7735]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 682
| [[Академик ишкәк ишү]]
| [[:ru:Академическая гребля|Академическая гребля]]
| align=right| 5224


| align=right| [[d:Q159354]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 683
| [[Йөзү]]
| [[:ru:Плавание|Плавание]]
| align=right| 9401


| align=right| [[d:Q31920]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 684
| [[Су тубы]]
| [[:ru:Водное поло|Водное поло]]
| align=right| 4841


| align=right| [[d:Q7707]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Рыбалка|Рыбалка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1194492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Стрельба из лука|Стрельба из лука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108429]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 687
| [[Автоспорт]]
| [[:ru:Автоспорт|Автоспорт]]
| align=right| 8216


| align=right| [[d:Q5386]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 688
| [[Formula-1]]
| [[:ru:Формула-1|Формула-1]]
| align=right| 2575


| align=right| [[d:Q1968]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 689
| [[]]
| [[:ru:NASCAR|NASCAR]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233929]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Мотоциклетный спорт|Мотоциклетный спорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q328716]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 691
| [[Бадминтон]]
| [[:ru:Бадминтон|Бадминтон]]
| align=right| 4006


| align=right| [[d:Q7291]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 692
| [[]]
| [[:ru:Культуризм|Культуризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Бочче|Бочче]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q895060]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 694
| [[]]
| [[:ru:Петанк|Петанк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189317]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:Боулинг|Боулинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172809]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 696
| [[]]
| [[:ru:Бильярд|Бильярд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3341285]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Езда на велосипеде|Езда на велосипеде]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53121]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 698
| [[]]
| [[:ru:Горный велосипед|Горный велосипед]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223705]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Раздельный старт|Раздельный старт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185948]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 700
| [[Tur de Frans]]
| [[:ru:Тур де Франс|Тур де Франс]]
| align=right| 1300


| align=right| [[d:Q33881]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Верховая езда|Верховая езда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179226]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 702
| [[]]
| [[:ru:Выездка|Выездка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216033]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 703
| [[Ат чабышы]]
| [[:ru:Конные скачки|Конные скачки]]
| align=right| 209


| align=right| [[d:Q187916]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Родео|Родео]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207703]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Конкур|Конкур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211773]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 706
| [[Фехтование]]
| [[:ru:Фехтование|Фехтование]]
| align=right| 6576


| align=right| [[d:Q12100]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 707
| [[Рапира (спорт)]]
| [[:ru:Рапира (спорт)|Рапира (спорт)]]
| align=right| 2508


| align=right| [[d:Q471447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Сабля (фехтование)|Сабля (фехтование)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1156606]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Гольф|Гольф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5377]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 710
| [[Гимнастика]]
| [[:ru:Гимнастика|Гимнастика]]
| align=right| 1729


| align=right| [[d:Q43450]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 711
| [[Нәфис гимнастика]]
| [[:ru:Художественная гимнастика|Художественная гимнастика]]
| align=right| 2973


| align=right| [[d:Q61465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 712
| [[]]
| [[:ru:Вольные упражнения|Вольные упражнения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q828144]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 713
| [[]]
| [[:ru:Сальто|Сальто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q767472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Батут|Батут]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q327911]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Опорный прыжок|Опорный прыжок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q598168]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 716
| [[]]
| [[:ru:Современное пятиборье|Современное пятиборье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32485]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Альпинизм|Альпинизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36908]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 718
| [[Спорт ориентлашуы]]
| [[:ru:Спортивное ориентирование|Спортивное ориентирование]]
| align=right| 20677


| align=right| [[d:Q29358]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 719
| [[Ату (спорт)]]
| [[:ru:Стрелковый спорт|Стрелковый спорт]]
| align=right| 6003


| align=right| [[d:Q206989]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 720
| [[Чаңгы спорты]]
| [[:ru:Лыжный спорт|Лыжный спорт]]
| align=right| 5546


| align=right| [[d:Q130949]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 721
| [[]]
| [[:ru:Горнолыжный спорт|Горнолыжный спорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186222]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 722
| [[Биатлон]]
| [[:ru:Биатлон|Биатлон]]
| align=right| 11839


| align=right| [[d:Q166788]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 723
| [[]]
| [[:ru:Северные дисциплины|Северные дисциплины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216613]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 724
| [[Трамплиннан сикерү]]
| [[:ru:Прыжки на лыжах с трамплина|Прыжки на лыжах с трамплина]]
| align=right| 12299


| align=right| [[d:Q7718]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Слалом (горнолыжный спорт)|Слалом (горнолыжный спорт)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4117409]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 726
| [[]]
| [[:ru:Лыжи|Лыжи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172226]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 727
| [[]]
| [[:ru:Сани|Сани]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181388]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 728
| [[Бобслей]]
| [[:ru:Бобслей|Бобслей]]
| align=right| 5089


| align=right| [[d:Q177275]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 729
| [[Чана спорты]]
| [[:ru:Санный спорт|Санный спорт]]
| align=right| 2836


| align=right| [[d:Q273285]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 730
| [[Снукер]]
| [[:ru:Снукер|Снукер]]
| align=right| 65142


| align=right| [[d:Q11015]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 731
| [[Сноуборд]]
| [[:ru:Сноуборд (вид спорта)|Сноуборд (вид спорта)]]
| align=right| 4620


| align=right| [[d:Q178131]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 732
| [[]]
| [[:ru:Сквош|Сквош]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133201]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 733
| [[]]
| [[:ru:Сёрфинг|Сёрфинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159992]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 734
| [[Өстәл теннисы]]
| [[:ru:Настольный теннис|Настольный теннис]]
| align=right| 8288


| align=right| [[d:Q3930]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 735
| [[Теннис]]
| [[:ru:Теннис|Теннис]]
| align=right| 3245


| align=right| [[d:Q847]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Ракетка|Ракетка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q240502]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Триатлон|Триатлон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10980]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 738
| [[Авыр атлетика]]
| [[:ru:Тяжёлая атлетика|Тяжёлая атлетика]]
| align=right| 2027


| align=right| [[d:Q83462]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 739
| [[]]
| [[:ru:Боевые искусства|Боевые искусства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11417]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 740
| [[Бокс]]
| [[:ru:Бокс|Бокс]]
| align=right| 3941


| align=right| [[d:Q32112]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 741
| [[Дзюдо]]
| [[:ru:Дзюдо|Дзюдо]]
| align=right| 1959


| align=right| [[d:Q11420]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 742
| [[Карате]]
| [[:ru:Карате|Карате]]
| align=right| 3599


| align=right| [[d:Q11419]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 743
| [[]]
| [[:ru:Кикбоксинг|Кикбоксинг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178678]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 744
| [[]]
| [[:ru:Смешанные боевые искусства|Смешанные боевые искусства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q114466]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 745
| [[]]
| [[:ru:Тхэквондо|Тхэквондо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36389]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 746
| [[]]
| [[:ru:Борьба|Борьба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42486]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 747
| [[]]
| [[:ru:Вольная борьба|Вольная борьба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q327223]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 748
| [[Грек-рим көрәше]]
| [[:ru:Греко-римская борьба|Греко-римская борьба]]
| align=right| 15446


| align=right| [[d:Q389654]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 749
| [[]]
| [[:ru:Сумо|Сумо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40561]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 750
| [[]]
| [[:ru:Ушу|Ушу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3479346]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 751
| [[Тәкъвим]]
| [[:ru:Календарь|Календарь]]
| align=right| 6485


| align=right| [[d:Q12132]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 752
| [[]]
| [[:ru:Солнечный календарь|Солнечный календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210953]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Лунно-солнечный календарь|Лунно-солнечный календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194235]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Лунный календарь|Лунный календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185688]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Календарь майя|Календарь майя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2012]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 756
| [[]]
| [[:ru:Древнеегипетский календарь|Древнеегипетский календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q254101]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Китайский календарь|Китайский календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134032]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 758
| [[]]
| [[:ru:Японский календарь|Японский календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13788]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 759
| [[]]
| [[:ru:Еврейский календарь|Еврейский календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44722]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 760
| [[Һиҗри тәкъвим]]
| [[:ru:Исламский календарь|Исламский календарь]]
| align=right| 1766


| align=right| [[d:Q28892]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 761
| [[Милади тәкъвим]]
| [[:ru:Григорианский календарь|Григорианский календарь]]
| align=right| 1551


| align=right| [[d:Q12138]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 762
| [[]]
| [[:ru:Юлианский календарь|Юлианский календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11184]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Вечный календарь|Вечный календарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1383171]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 764
| [[Кәбисә ел]]
| [[:ru:Високосный год|Високосный год]]
| align=right| 1285


| align=right| [[d:Q19828]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 765
| [[Bötendönya kileşterelgän waqıtı]]
| [[:ru:Всемирное координированное время|Всемирное координированное время]]
| align=right| 2284


| align=right| [[d:Q1536]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 766
| [[Җәйге вакыт]]
| [[:ru:Летнее время|Летнее время]]
| align=right| 1364


| align=right| [[d:Q36669]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 767
| [[Төн]]
| [[:ru:Ночь|Ночь]]
| align=right| 388


| align=right| [[d:Q575]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 768
| [[]]
| [[:ru:День|День]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52643]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 769
| [[Вакыт зонасы]]
| [[:ru:Часовой пояс|Часовой пояс]]
| align=right| 2307


| align=right| [[d:Q12143]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 770
| [[]]
| [[:ru:Всемирное время|Всемирное время]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q874572]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 771
| [[]]
| [[:ru:Дополнительная секунда|Дополнительная секунда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194230]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 772
| [[]]
| [[:ru:День недели|День недели]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41825]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 773
| [[Җомга]]
| [[:ru:Пятница|Пятница]]
| align=right| 1325


| align=right| [[d:Q130]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 774
| [[Шимбә]]
| [[:ru:Суббота|Суббота]]
| align=right| 1083


| align=right| [[d:Q131]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 775
| [[Якшәмбе]]
| [[:ru:Воскресенье|Воскресенье]]
| align=right| 801


| align=right| [[d:Q132]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 776
| [[Гыйнвар]]
| [[:ru:Январь|Январь]]
| align=right| 4865


| align=right| [[d:Q108]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 777
| [[Март]]
| [[:ru:Март|Март]]
| align=right| 6466


| align=right| [[d:Q110]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 778
| [[Июнь]]
| [[:ru:Июнь|Июнь]]
| align=right| 2439


| align=right| [[d:Q120]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 779
| [[Сентябрь]]
| [[:ru:Сентябрь|Сентябрь]]
| align=right| 2871


| align=right| [[d:Q123]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 780
| [[Декабрь]]
| [[:ru:Декабрь|Декабрь]]
| align=right| 3857


| align=right| [[d:Q126]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 781
| [[Төс]]
| [[:ru:Цвет|Цвет]]
| align=right| 12240


| align=right| [[d:Q1075]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 782
| [[Кара төс]]
| [[:ru:Чёрный цвет|Чёрный цвет]]
| align=right| 688


| align=right| [[d:Q23445]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 783
| [[Зәңгәр төс]]
| [[:ru:Синий цвет|Синий цвет]]
| align=right| 1394


| align=right| [[d:Q1088]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 784
| [[Көрән төс]]
| [[:ru:Коричневый цвет|Коричневый цвет]]
| align=right| 1033


| align=right| [[d:Q47071]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 785
| [[Яшел-зәңгәр төс]]
| [[:ru:Сине-зелёный цвет|Сине-зелёный цвет]]
| align=right| 1162


| align=right| [[d:Q180778]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 786
| [[Яшел төс]]
| [[:ru:Зелёный цвет|Зелёный цвет]]
| align=right| 1768


| align=right| [[d:Q3133]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 787
| [[Соры төс]]
| [[:ru:Серый цвет|Серый цвет]]
| align=right| 613


| align=right| [[d:Q42519]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 788
| [[Маҗента (төс)]]
| [[:ru:Маджента (цвет)|Маджента (цвет)]]
| align=right| 1737


| align=right| [[d:Q3276756]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 789
| [[Әфлисун төсе]]
| [[:ru:Оранжевый цвет|Оранжевый цвет]]
| align=right| 2002


| align=right| [[d:Q39338]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 790
| [[Алсу төс]]
| [[:ru:Розовый цвет|Розовый цвет]]
| align=right| 766


| align=right| [[d:Q429220]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 791
| [[]]
| [[:ru:Пурпурный цвет|Пурпурный цвет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3257809]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 792
| [[Кызыл төс]]
| [[:ru:Красный цвет|Красный цвет]]
| align=right| 3032


| align=right| [[d:Q3142]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 793
| [[Сары төс]]
| [[:ru:Жёлтый цвет|Жёлтый цвет]]
| align=right| 10979


| align=right| [[d:Q943]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 794
| [[Ак төс]]
| [[:ru:Белый цвет|Белый цвет]]
| align=right| 639


| align=right| [[d:Q23444]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Основные цвета|Основные цвета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166902]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 796
| [[]]
| [[:ru:Яркость (цветовосприятие)|Яркость (цветовосприятие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221656]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 797
| [[]]
| [[:ru:Насыщенность (цвет)|Насыщенность (цвет)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27673]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 798
| [[]]
| [[:ru:Цветоощущение|Цветоощущение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q374259]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Блеск|Блеск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q900581]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 800
| [[]]
| [[:ru:Тон (цвет)|Тон (цвет)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q372948]]
| 

|}</text>
      <sha1>nhd4ejraw8lvd5iiod2nywfe9fa82zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Биология һәм сәламәтлек фәннәре</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390352</id>
    <revision>
      <id>5840310</id>
      <parentid>5835152</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T22:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182185" sha1="k1f4twcey2qy7czv86a07ipsndb8ce1" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 641 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 307 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 96 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 56 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1
| [[Биология]]
| [[:ru:Биология|Биология]]
| align=right| 5864
| align=right| [[d:Q420]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 2
| [[Ботаника]]
| [[:ru:Ботаника|Ботаника]]
| align=right| 12499


| align=right| [[d:Q441]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 3
| [[Зоология]]
| [[:ru:Зоология|Зоология]]
| align=right| 5378


| align=right| [[d:Q431]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 4
| [[Биологик классификация]]
| [[:ru:Биологическая классификация|Биологическая классификация]]
| align=right| 11902


| align=right| [[d:Q11398]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Биологическая систематика|Биологическая систематика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3516404]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 6
| [[Төр (биология)]]
| [[:ru:Биологический вид|Биологический вид]]
| align=right| 4002


| align=right| [[d:Q7432]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 7
| [[Ыруг (биология)]]
| [[:ru:Род (биология)|Род (биология)]]
| align=right| 1935


| align=right| [[d:Q34740]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 8
| [[Гаиләлек (биология)]]
| [[:ru:Семейство|Семейство]]
| align=right| 1518


| align=right| [[d:Q35409]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 9
| [[Тәртип (биология)]]
| [[:ru:Отряд (биология)|Отряд (биология)]]
| align=right| 1470


| align=right| [[d:Q36602]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 10
| [[Сыйныф (биология)]]
| [[:ru:Класс (биология)|Класс (биология)]]
| align=right| 1454


| align=right| [[d:Q37517]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 11
| [[Тип (биология)]]
| [[:ru:Тип (биология)|Тип (биология)]]
| align=right| 1169


| align=right| [[d:Q38348]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 12
| [[Патшалык (биология)]]
| [[:ru:Царство (биология)|Царство (биология)]]
| align=right| 1254


| align=right| [[d:Q36732]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 13
| [[Домен (биология)]]
| [[:ru:Домен (биология)|Домен (биология)]]
| align=right| 2401


| align=right| [[d:Q146481]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 14
| [[Эволюция]]
| [[:ru:Эволюция|Эволюция]]
| align=right| 2066


| align=right| [[d:Q1063]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 15
| [[Табигый сайланыш]]
| [[:ru:Естественный отбор|Естественный отбор]]
| align=right| 29885


| align=right| [[d:Q43478]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 16
| [[Генетика]]
| [[:ru:Генетика|Генетика]]
| align=right| 10355


| align=right| [[d:Q7162]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 17
| [[Дезоксирибонуклеин кислотасы]]
| [[:ru:Дезоксирибонуклеиновая кислота|Дезоксирибонуклеиновая кислота]]
| align=right| 11456


| align=right| [[d:Q7430]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 18
| [[Рибонуклеин әчелеге]]
| [[:ru:Рибонуклеиновая кислота|Рибонуклеиновая кислота]]
| align=right| 9186


| align=right| [[d:Q11053]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 19
| [[Ген]]
| [[:ru:Ген|Ген]]
| align=right| 45324


| align=right| [[d:Q7187]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 20
| [[Нәселдәнлек]]
| [[:ru:Наследование (биология)|Наследование (биология)]]
| align=right| 1831


| align=right| [[d:Q178694]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 21
| [[Тереклек]]
| [[:ru:Жизнь|Жизнь]]
| align=right| 4822


| align=right| [[d:Q3]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 22
| [[Үлем]]
| [[:ru:Смерть|Смерть]]
| align=right| 4022


| align=right| [[d:Q4]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 23
| [[Тереклекнең барлыкка килүе]]
| [[:ru:Возникновение жизни|Возникновение жизни]]
| align=right| 1271


| align=right| [[d:Q231218]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 24
| [[Микробиология]]
| [[:ru:Микробиология|Микробиология]]
| align=right| 11296


| align=right| [[d:Q7193]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 25
| [[Микология]]
| [[:ru:Микология|Микология]]
| align=right| 6018


| align=right| [[d:Q7175]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Адаптация (биология)|Адаптация (биология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483921]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Дрейф генов|Дрейф генов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q486420]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Мутация|Мутация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42918]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Палеонтология|Палеонтология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 30
| [[]]
| [[:ru:Филогенетика|Филогенетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171184]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 31
| [[Анатомия]]
| [[:ru:Анатомия|Анатомия]]
| align=right| 5809


| align=right| [[d:Q514]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Камуфляж|Камуфляж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q196113]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 33
| [[Күзәнәк]]
| [[:ru:Клетка|Клетка]]
| align=right| 12188


| align=right| [[d:Q7868]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 34
| [[Эндокрин система]]
| [[:ru:Эндокринная система|Эндокринная система]]
| align=right| 14103


| align=right| [[d:Q11078]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 35
| [[Иммун системасы]]
| [[:ru:Иммунная система|Иммунная система]]
| align=right| 10499


| align=right| [[d:Q1059]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 36
| [[Орган (биология)]]
| [[:ru:Орган (биология)|Орган (биология)]]
| align=right| 1922


| align=right| [[d:Q712378]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 37
| [[Биологик тукыма]]
| [[:ru:Ткань (биология)|Ткань (биология)]]
| align=right| 11987


| align=right| [[d:Q40397]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 38
| [[Артерия]]
| [[:ru:Артерия|Артерия]]
| align=right| 17324


| align=right| [[d:Q9655]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Кан]]
| [[:ru:Кровь|Кровь]]
| align=right| 7932


| align=right| [[d:Q7873]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Циркуляторная система|Циркуляторная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11068]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 41
| [[Йөрәк]]
| [[:ru:Сердце|Сердце]]
| align=right| 15322


| align=right| [[d:Q1072]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:Эритроциты|Эритроциты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37187]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Вена (анатомия)]]
| [[:ru:Вена (анатомия)|Вена (анатомия)]]
| align=right| 6660


| align=right| [[d:Q9609]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Лейкоциты|Лейкоциты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42395]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 45
| [[Ашкайнату системасы]]
| [[:ru:Пищеварительная система человека|Пищеварительная система человека]]
| align=right| 7689


| align=right| [[d:Q9649]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 46
| [[]]
| [[:ru:Ободочная кишка человека|Ободочная кишка человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5982337]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 47
| [[Нечкә эчәк]]
| [[:ru:Тонкая кишка|Тонкая кишка]]
| align=right| 7872


| align=right| [[d:Q11090]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 48
| [[Бавыр]]
| [[:ru:Печень|Печень]]
| align=right| 20525


| align=right| [[d:Q9368]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 49
| [[Юан эчәк]]
| [[:ru:Толстая кишка|Толстая кишка]]
| align=right| 4570


| align=right| [[d:Q11083]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 50
| [[]]
| [[:ru:Рот|Рот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9635]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 51
| [[Кеше тешләре]]
| [[:ru:Зубы человека|Зубы человека]]
| align=right| 5586


| align=right| [[d:Q561]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 52
| [[Ашказаны асты бизе]]
| [[:ru:Поджелудочная железа|Поджелудочная железа]]
| align=right| 7125


| align=right| [[d:Q9618]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 53
| [[Кеше ашказаны]]
| [[:ru:Желудок человека|Желудок человека]]
| align=right| 5853


| align=right| [[d:Q1029907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:Покровная система|Покровная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483213]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 55
| [[Хатын-кыз күкрәге]]
| [[:ru:Женская грудь|Женская грудь]]
| align=right| 6868


| align=right| [[d:Q9103]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 56
| [[Тире]]
| [[:ru:Кожа|Кожа]]
| align=right| 12667


| align=right| [[d:Q1074]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Перо|Перо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81025]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:Шерсть|Шерсть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q197204]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 59
| [[Чәч]]
| [[:ru:Волосы|Волосы]]
| align=right| 3970


| align=right| [[d:Q28472]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 60
| [[Тырнак]]
| [[:ru:Ногти|Ногти]]
| align=right| 1772


| align=right| [[d:Q36864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Чешуя|Чешуя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188488]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 62
| [[Мускул системасы]]
| [[:ru:Мышечная система|Мышечная система]]
| align=right| 8301


| align=right| [[d:Q7060553]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 63
| [[Миоцитлар]]
| [[:ru:Миоциты|Миоциты]]
| align=right| 19410


| align=right| [[d:Q428914]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Скелетная мышечная ткань|Скелетная мышечная ткань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1048687]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 65
| [[Нерв системасы]]
| [[:ru:Нервная система|Нервная система]]
| align=right| 5174


| align=right| [[d:Q9404]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 66
| [[Баш мие]]
| [[:ru:Головной мозг|Головной мозг]]
| align=right| 15219


| align=right| [[d:Q1073]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:Нерв|Нерв]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9620]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 68
| [[Сенсорлы система]]
| [[:ru:Сенсорная система|Сенсорная система]]
| align=right| 2498


| align=right| [[d:Q11101]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 69
| [[]]
| [[:ru:Слуховая сенсорная система|Слуховая сенсорная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q821413]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 70
| [[Колак]]
| [[:ru:Ухо|Ухо]]
| align=right| 4067


| align=right| [[d:Q7362]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Вкусовая сенсорная система|Вкусовая сенсорная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1147588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 72
| [[]]
| [[:ru:Обоняние млекопитающих|Обоняние млекопитающих]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1054094]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 73
| [[Борын]]
| [[:ru:Нос|Нос]]
| align=right| 6800


| align=right| [[d:Q7363]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Соматосенсорная система|Соматосенсорная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q328835]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 75
| [[]]
| [[:ru:Зрительная система|Зрительная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q558363]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 76
| [[Күз]]
| [[:ru:Глаз|Глаз]]
| align=right| 12157


| align=right| [[d:Q7364]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Интеллект|Интеллект]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:Слух|Слух]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160289]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Вкус|Вкус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124794]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Обоняние|Обоняние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1541064]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 81
| [[Авырту]]
| [[:ru:Боль|Боль]]
| align=right| 9738


| align=right| [[d:Q81938]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Зрение человека|Зрение человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162668]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 83
| [[Репродуктив система]]
| [[:ru:Репродуктивная система|Репродуктивная система]]
| align=right| 12851


| align=right| [[d:Q7895]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Пенис у животных|Пенис у животных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Влагалище (половой орган)|Влагалище (половой орган)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5880]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Половые органы|Половые органы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4620674]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 87
| [[]]
| [[:ru:Клитор|Клитор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q873072]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 88
| [[Күкәйлек]]
| [[:ru:Яичники|Яичники]]
| align=right| 5846


| align=right| [[d:Q9631]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Семенники|Семенники]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9384]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 90
| [[Сулыш системасы]]
| [[:ru:Дыхательная система|Дыхательная система]]
| align=right| 19630


| align=right| [[d:Q7891]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 91
| [[Үпкә]]
| [[:ru:Лёгкие|Лёгкие]]
| align=right| 15093


| align=right| [[d:Q7886]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 92
| [[Саңак]]
| [[:ru:Жабры|Жабры]]
| align=right| 2023


| align=right| [[d:Q132390]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 93
| [[Скелет]]
| [[:ru:Скелет|Скелет]]
| align=right| 10676


| align=right| [[d:Q7881]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 94
| [[Сөяк]]
| [[:ru:Кость|Кость]]
| align=right| 9451


| align=right| [[d:Q265868]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Грудная клетка|Грудная клетка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9645]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Таз (анатомия)|Таз (анатомия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q713102]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:Череп|Череп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:Позвоночник|Позвоночник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q482853]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:Сустав|Сустав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9644]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 100
| [[Эпителий]]
| [[:ru:Эпителий|Эпителий]]
| align=right| 3243


| align=right| [[d:Q41301]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Соединительная ткань|Соединительная ткань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25615]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 102
| [[Мускуллар]]
| [[:ru:Мышцы|Мышцы]]
| align=right| 19669


| align=right| [[d:Q7365]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Нервная ткань|Нервная ткань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203850]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:Почка (анатомия)|Почка (анатомия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9377]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 105
| [[Сидек куыгы]]
| [[:ru:Мочевой пузырь|Мочевой пузырь]]
| align=right| 5942


| align=right| [[d:Q9382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:Растительные клетки|Растительные клетки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1056194]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Клеточная стенка|Клеточная стенка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128700]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:Кора|Кора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184453]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Ягода (ботаника)|Ягода (ботаника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13184]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 110
| [[Чәчәкләр]]
| [[:ru:Цветок|Цветок]]
| align=right| 29846


| align=right| [[d:Q506]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 111
| [[Серкә]]
| [[:ru:Пыльца|Пыльца]]
| align=right| 27124


| align=right| [[d:Q79932]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 112
| [[Җимеш]]
| [[:ru:Плод|Плод]]
| align=right| 28215


| align=right| [[d:Q1364]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 113
| [[Яфрак]]
| [[:ru:Лист|Лист]]
| align=right| 22661


| align=right| [[d:Q33971]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Корень|Корень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Семя|Семя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40763]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 116
| [[]]
| [[:ru:Устьице|Устьице]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216635]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 117
| [[]]
| [[:ru:Травянистые растения|Травянистые растения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190903]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:Лианы|Лианы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14079]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 119
| [[Куак]]
| [[:ru:Кустарник|Кустарник]]
| align=right| 5607


| align=right| [[d:Q42295]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 120
| [[Агач]]
| [[:ru:Дерево|Дерево]]
| align=right| 7050


| align=right| [[d:Q10884]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 121
| [[]]
| [[:ru:Стебель|Стебель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134267]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Ствол (ботаника)|Ствол (ботаника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193472]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 123
| [[Үзагач]]
| [[:ru:Древесина|Древесина]]
| align=right| 11928


| align=right| [[d:Q287]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Эпидерма|Эпидерма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q796482]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 125
| [[]]
| [[:ru:Склеренхима|Склеренхима]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q375601]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 126
| [[]]
| [[:ru:Меристемы|Меристемы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Проводящая ткань|Проводящая ткань]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q968604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:Камбий|Камбий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q369429]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Гифа|Гифа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193129]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Мицелий|Мицелий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q326228]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 131
| [[]]
| [[:ru:Альфа-амилаза|Альфа-амилаза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106951023]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Биомолекулы|Биомолекулы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206229]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Биологические пигменты|Биологические пигменты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q910979]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Каротиноиды|Каротиноиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191907]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 135
| [[Хлорофилл]]
| [[:ru:Хлорофилл|Хлорофилл]]
| align=right| 732


| align=right| [[d:Q43177]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Меланины|Меланины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187526]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 137
| [[Күмерсулар]]
| [[:ru:Углеводы|Углеводы]]
| align=right| 2493


| align=right| [[d:Q11358]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 138
| [[Tsellüloza]]
| [[:ru:Целлюлоза|Целлюлоза]]
| align=right| 2660


| align=right| [[d:Q80294]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 139
| [[Kraxmal]]
| [[:ru:Крахмал|Крахмал]]
| align=right| 1090


| align=right| [[d:Q41534]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 140
| [[Шикәр]]
| [[:ru:Сахар|Сахар]]
| align=right| 18232


| align=right| [[d:Q11002]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Жиры (диетология)|Жиры (диетология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127980]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Жирные кислоты|Жирные кислоты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q61476]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Липиды|Липиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11367]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 144
| [[Аксым]]
| [[:ru:Белки|Белки]]
| align=right| 7789


| align=right| [[d:Q8054]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 145
| [[Фермент]]
| [[:ru:Ферменты|Ферменты]]
| align=right| 15845


| align=right| [[d:Q8047]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 146
| [[Гемоглобин]]
| [[:ru:Гемоглобин|Гемоглобин]]
| align=right| 23399


| align=right| [[d:Q43041]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Аминокислоты|Аминокислоты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8066]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Гормоны|Гормоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11364]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Эстрогены|Эстрогены]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q277954]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Тестостерон|Тестостерон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1318776]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 151
| [[Алкалоидлар]]
| [[:ru:Алкалоиды|Алкалоиды]]
| align=right| 2185


| align=right| [[d:Q70702]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Лактоза|Лактоза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127900]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:Хитин|Хитин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161219]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Гликоген|Гликоген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174936]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 155
| [[Холестерин]]
| [[:ru:Холестерин|Холестерин]]
| align=right| 10301


| align=right| [[d:Q43656]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 156
| [[Молекуляр биология]]
| [[:ru:Молекулярная биология|Молекулярная биология]]
| align=right| 3082


| align=right| [[d:Q7202]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Нуклеиновая кислота|Нуклеиновая кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123619]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 158
| [[Адреналин]]
| [[:ru:Адреналин|Адреналин]]
| align=right| 50018


| align=right| [[d:Q132621]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:Фитогормоны|Фитогормоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192949]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 160
| [[Сулыш]]
| [[:ru:Дыхание|Дыхание]]
| align=right| 4987


| align=right| [[d:Q9530]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Гомеостаз|Гомеостаз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103191]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 162
| [[Метаболизм]]
| [[:ru:Обмен веществ|Обмен веществ]]
| align=right| 7315


| align=right| [[d:Q1057]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Выделение (биология)|Выделение (биология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185557]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Физиология дыхания|Физиология дыхания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472287]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 165
| [[Үрчү]]
| [[:ru:Размножение|Размножение]]
| align=right| 12084


| align=right| [[d:Q11990]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Развитие человека|Развитие человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2347178]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Биология развития|Биология развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213713]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Бесполое размножение|Бесполое размножение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173432]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 169
| [[Җенси үрчү]]
| [[:ru:Половое размножение|Половое размножение]]
| align=right| 3177


| align=right| [[d:Q182353]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 170
| [[Йөклелек]]
| [[:ru:Беременность человека|Беременность человека]]
| align=right| 8260


| align=right| [[d:Q11995]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 171
| [[Җенес]]
| [[:ru:Пол организмов|Пол организмов]]
| align=right| 1998


| align=right| [[d:Q290]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 172
| [[Ана зат]]
| [[:ru:Самка|Самка]]
| align=right| 2393


| align=right| [[d:Q43445]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 173
| [[Ата зат]]
| [[:ru:Самец|Самец]]
| align=right| 951


| align=right| [[d:Q44148]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 174
| [[Күрем (менструация)]]
| [[:ru:Менструация|Менструация]]
| align=right| 28889


| align=right| [[d:Q12171]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 175
| [[Менструаль цикл]]
| [[:ru:Менструальный цикл|Менструальный цикл]]
| align=right| 3255


| align=right| [[d:Q83864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Менопауза|Менопауза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177708]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Сперма|Сперма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9715]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 178
| [[Онтогенез]]
| [[:ru:Онтогенез|Онтогенез]]
| align=right| 2421


| align=right| [[d:Q193603]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[]]
| [[:ru:Кутикула растений|Кутикула растений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1146493]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 180
| [[Йомырка]]
| [[:ru:Яйцо|Яйцо]]
| align=right| 477


| align=right| [[d:Q17147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Эмбрион|Эмбрион]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33196]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Плод (анатомия)|Плод (анатомия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26513]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Имаго|Имаго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207254]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 184
| [[Личинка]]
| [[:ru:Личинка|Личинка]]
| align=right| 7262


| align=right| [[d:Q129270]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Долголетие|Долголетие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1066907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Метаморфоз|Метаморфоз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33753]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Циста|Циста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q245998]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 188
| [[]]
| [[:ru:Линька|Линька]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q381084]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[]]
| [[:ru:Нимфа (биология)|Нимфа (биология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q258362]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[]]
| [[:ru:Половое созревание|Половое созревание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101065]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Куколка|Куколка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170595]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Споры|Споры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177332]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Головастик|Головастик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168525]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Размножение растений|Размножение растений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2725616]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Гаметофит|Гаметофит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189951]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Опыление|Опыление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Метагенез (биология)|Метагенез (биология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q725951]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 198
| [[]]
| [[:ru:Спорофит|Спорофит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q647173]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 199
| [[Ашкайнату]]
| [[:ru:Пищеварение|Пищеварение]]
| align=right| 5062


| align=right| [[d:Q11978]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 200
| [[Фотосинтез]]
| [[:ru:Фотосинтез|Фотосинтез]]
| align=right| 4872


| align=right| [[d:Q11982]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Транспирация|Транспирация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167980]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 202
| [[Биотөрлелек]]
| [[:ru:Биоразнообразие|Биоразнообразие]]
| align=right| 19873


| align=right| [[d:Q47041]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 203
| [[Организмнар арасындагы үзара мөнәсәбәтләр]]
| [[:ru:Типы отношений между организмами|Типы отношений между организмами]]
| align=right| 2373


| align=right| [[d:Q1823478]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 204
| [[Конкуренция (биология)]]
| [[:ru:Конкуренция (биология)|Конкуренция (биология)]]
| align=right| 4369


| align=right| [[d:Q45767]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 205
| [[Үсемлек ашаучы хайваннар]]
| [[:ru:Фитофагия|Фитофагия]]
| align=right| 2042


| align=right| [[d:Q59099]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 206
| [[Паразитлык]]
| [[:ru:Паразитизм|Паразитизм]]
| align=right| 23690


| align=right| [[d:Q186517]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 207
| [[Ерткычлык]]
| [[:ru:Хищничество|Хищничество]]
| align=right| 10477


| align=right| [[d:Q170430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Биом|Биом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101998]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Пищевая цепь|Пищевая цепь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159462]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Местообитание|Местообитание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52105]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Инвазионный вид|Инвазионный вид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183368]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 212
| [[Экологик ниша]]
| [[:ru:Экологическая ниша|Экологическая ниша]]
| align=right| 21204


| align=right| [[d:Q172861]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 213
| [[Экология]]
| [[:ru:Экология|Экология]]
| align=right| 15285


| align=right| [[d:Q7150]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 214
| [[Экосистема]]
| [[:ru:Экосистема|Экосистема]]
| align=right| 2257


| align=right| [[d:Q37813]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 215
| [[Юкка чыгып баручы төрләр]]
| [[:ru:Вымирающие виды|Вымирающие виды]]
| align=right| 7335


| align=right| [[d:Q11394]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 216
| [[Юкка чыгу]]
| [[:ru:Вымирание|Вымирание]]
| align=right| 2971


| align=right| [[d:Q123509]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Экстремофилы|Экстремофилы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206912]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Популяция|Популяция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2625603]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Трофический уровень|Трофический уровень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1053008]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 220
| [[Организм]]
| [[:ru:Организм|Организм]]
| align=right| 4079


| align=right| [[d:Q7239]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 221
| [[Хайваннар]]
| [[:ru:Животные|Животные]]
| align=right| 6549


| align=right| [[d:Q729]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 222
| [[Буынтыкаяклылар]]
| [[:ru:Членистоногие|Членистоногие]]
| align=right| 6336


| align=right| [[d:Q1360]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Хелицеровые|Хелицеровые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1359]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 224
| [[Хордалылар]]
| [[:ru:Хордовые|Хордовые]]
| align=right| 2060


| align=right| [[d:Q10915]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Челюстноротые|Челюстноротые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26214]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Шестиногие|Шестиногие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105146]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 227
| [[Умырткасызлар]]
| [[:ru:Беспозвоночные|Беспозвоночные]]
| align=right| 4170


| align=right| [[d:Q43806]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Нематоды|Нематоды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Четвероногие|Четвероногие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19159]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 230
| [[Умырткалылар]]
| [[:ru:Позвоночные|Позвоночные]]
| align=right| 15125


| align=right| [[d:Q25241]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 231
| [[Талпаннар]]
| [[:ru:Клещи (животные)|Клещи (животные)]]
| align=right| 7638


| align=right| [[d:Q19137]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Паукообразные|Паукообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1358]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Сенокосцы|Сенокосцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19116]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Ложноскорпионы|Ложноскорпионы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19119]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 235
| [[Чаяннар]]
| [[:ru:Скорпионы|Скорпионы]]
| align=right| 12213


| align=right| [[d:Q19125]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Сольпуги|Сольпуги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19126]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 237
| [[Үрмәкүчләр]]
| [[:ru:Пауки|Пауки]]
| align=right| 14092


| align=right| [[d:Q1357]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 238
| [[Кош ашаучы үрмәкүчләр]]
| [[:ru:Пауки-птицееды|Пауки-птицееды]]
| align=right| 1232


| align=right| [[d:Q213383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Ракообразные|Ракообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25364]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Бокоплавы|Бокоплавы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193418]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Жаброногие|Жаброногие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188360]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 242
| [[Краблар]]
| [[:ru:Крабы|Крабы]]
| align=right| 1575


| align=right| [[d:Q40802]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 243
| [[Унаяклы кысласыманнар]]
| [[:ru:Десятиногие ракообразные|Десятиногие ракообразные]]
| align=right| 6207


| align=right| [[d:Q4610]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Эвфаузиевые|Эвфаузиевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29498]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 245
| [[]]
| [[:ru:Омары|Омары]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1038113]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Высшие раки|Высшие раки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182978]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 247
| [[Бөҗәкләр]]
| [[:ru:Насекомые|Насекомые]]
| align=right| 10622


| align=right| [[d:Q1390]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 248
| [[Елга күбәләкләре]]
| [[:ru:Ручейники|Ручейники]]
| align=right| 5036


| align=right| [[d:Q184616]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 249
| [[Эскәккойрыклар]]
| [[:ru:Кожистокрылые|Кожистокрылые]]
| align=right| 15334


| align=right| [[d:Q13676]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 250
| [[Борчалар]]
| [[:ru:Блохи|Блохи]]
| align=right| 4083


| align=right| [[d:Q388162]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Пухоеды и вши|Пухоеды и вши]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6481228]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Богомоловые|Богомоловые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Скорпионницы|Скорпионницы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205301]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Сетчатокрылые|Сетчатокрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156438]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 255
| [[Арыслан бөҗәкләр]]
| [[:ru:Муравьиные львы|Муравьиные львы]]
| align=right| 3999


| align=right| [[d:Q231439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Привиденьевые|Привиденьевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188029]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 257
| [[Җилпәзәканатлылар]]
| [[:ru:Веснянки|Веснянки]]
| align=right| 6632


| align=right| [[d:Q203547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Сеноеды|Сеноеды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271623]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 259
| [[Җилпәвеч канатлылар]]
| [[:ru:Веерокрылые|Веерокрылые]]
| align=right| 2557


| align=right| [[d:Q327144]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 260
| [[Трипслар]]
| [[:ru:Трипсы|Трипсы]]
| align=right| 11478


| align=right| [[d:Q185628]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 261
| [[Коңгызлар]]
| [[:ru:Жесткокрылые|Жесткокрылые]]
| align=right| 22085


| align=right| [[d:Q22671]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Долгоносики|Долгоносики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7415384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 263
| [[Камка]]
| [[:ru:Божьи коровки|Божьи коровки]]
| align=right| 2451


| align=right| [[d:Q25327]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Светляки|Светляки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25420]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 265
| [[Безелдәвекләр]]
| [[:ru:Жужелицы|Жужелицы]]
| align=right| 4215


| align=right| [[d:Q27046]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 266
| [[Җир борчалары]]
| [[:ru:Листоеды|Листоеды]]
| align=right| 2911


| align=right| [[d:Q193407]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 267
| [[Колорадо коңгызы]]
| [[:ru:Колорадский жук|Колорадский жук]]
| align=right| 5093


| align=right| [[d:Q156954]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 268
| [[Мыеклач коңгызлар]]
| [[:ru:Усачи (жуки)|Усачи (жуки)]]
| align=right| 9788


| align=right| [[d:Q205295]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Пластинчатоусые|Пластинчатоусые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186946]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 270
| [[]]
| [[:ru:Таракановые|Таракановые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25309]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 271
| [[Термитлар]]
| [[:ru:Термиты|Термиты]]
| align=right| 11540


| align=right| [[d:Q546583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Двукрылые|Двукрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25312]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 273
| [[]]
| [[:ru:Дрозофила фруктовая|Дрозофила фруктовая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130888]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Слепни|Слепни]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q228241]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 275
| [[Бүлмә чебене]]
| [[:ru:Комнатная муха|Комнатная муха]]
| align=right| 3072


| align=right| [[d:Q166111]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 276
| [[Озынборыннар]]
| [[:ru:Кровососущие комары|Кровососущие комары]]
| align=right| 9170


| align=right| [[d:Q7367]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 277
| [[]]
| [[:ru:Цеце|Цеце]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205256]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Полужесткокрылые|Полужесткокрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Певчие цикады|Певчие цикады]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130778]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Клопы|Клопы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27191]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Постельный клоп|Постельный клоп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q940337]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Водомерки|Водомерки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q270322]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 283
| [[Гөбләләр]]
| [[:ru:Тли|Тли]]
| align=right| 4924


| align=right| [[d:Q183350]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Перепончатокрылые|Перепончатокрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22651]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 285
| [[Кырмыскалар]]
| [[:ru:Муравьи|Муравьи]]
| align=right| 21017


| align=right| [[d:Q7386]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Пчёлы|Пчёлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7391]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Шмели|Шмели]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25407]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 288
| [[Бал корты]]
| [[:ru:Медоносная пчела|Медоносная пчела]]
| align=right| 20145


| align=right| [[d:Q30034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Осы|Осы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9458574]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 290
| [[Күбәләкләр]]
| [[:ru:Чешуекрылые|Чешуекрылые]]
| align=right| 2426


| align=right| [[d:Q28319]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Булавоусые чешуекрылые|Булавоусые чешуекрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11946202]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 292
| [[Җилкәнканатлылар]]
| [[:ru:Парусники (бабочки)|Парусники (бабочки)]]
| align=right| 3517


| align=right| [[d:Q59905]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Голубянки|Голубянки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q158717]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Нимфалиды|Нимфалиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156449]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Ак күбәләкләр]]
| [[:ru:Белянки (бабочки)|Белянки (бабочки)]]
| align=right| 4565


| align=right| [[d:Q41559]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Капустница (бабочка)|Капустница (бабочка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26764]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Толстоголовки|Толстоголовки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232936]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Моли|Моли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1725788]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Тутовый шелкопряд|Тутовый шелкопряд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134747]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Пяденицы|Пяденицы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45559]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 301
| [[Балкараклар]]
| [[:ru:Бражники|Бражники]]
| align=right| 3733


| align=right| [[d:Q157683]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 302
| [[Энә караклары]]
| [[:ru:Стрекозы|Стрекозы]]
| align=right| 1659


| align=right| [[d:Q25375]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Равнокрылые стрекозы|Равнокрылые стрекозы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q230502]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Разнокрылые стрекозы|Разнокрылые стрекозы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80066]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 305
| [[Турыканатлылар]]
| [[:ru:Прямокрылые|Прямокрылые]]
| align=right| 22176


| align=right| [[d:Q167810]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Настоящие сверчки|Настоящие сверчки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47328]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Короткоусые прямокрылые|Короткоусые прямокрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83902]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[]]
| [[:ru:Медведки|Медведки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199765]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Настоящие кузнечики|Настоящие кузнечики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q727919]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 310
| [[Эчәккуышлылар]]
| [[:ru:Стрекающие|Стрекающие]]
| align=right| 8385


| align=right| [[d:Q25441]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Коралл|Коралл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171446]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Медуза|Медуза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q30178]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 313
| [[Моллюсклар]]
| [[:ru:Моллюски|Моллюски]]
| align=right| 20765


| align=right| [[d:Q25326]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 314
| [[Ике кабырчыклы моллюсклар]]
| [[:ru:Двустворчатые|Двустворчатые]]
| align=right| 2566


| align=right| [[d:Q25368]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Осьминоги|Осьминоги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40152]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Кальмары|Кальмары]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81900]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 317
| [[Лайлачлар]]
| [[:ru:Слизень|Слизень]]
| align=right| 5504


| align=right| [[d:Q1953597]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Улитка (жизненная форма)|Улитка (жизненная форма)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q308841]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Коллемболы|Коллемболы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190701]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Многоножки|Многоножки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25823]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Губоногие|Губоногие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Двупарноногие|Двупарноногие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167367]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 323
| [[]]
| [[:ru:Морские пауки|Морские пауки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19106]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 324
| [[Җир-су хайваннары]]
| [[:ru:Земноводные|Земноводные]]
| align=right| 2423


| align=right| [[d:Q10908]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Безногие земноводные|Безногие земноводные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4758]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 326
| [[Койрыксызлар]]
| [[:ru:Бесхвостые земноводные|Бесхвостые земноводные]]
| align=right| 68116


| align=right| [[d:Q53636]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Хвостатые земноводные|Хвостатые земноводные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53663]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 328
| [[Бакалар]]
| [[:ru:Настоящие лягушки|Настоящие лягушки]]
| align=right| 8389


| align=right| [[d:Q6408]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 329
| [[Кошлар]]
| [[:ru:Птицы|Птицы]]
| align=right| 11951


| align=right| [[d:Q5113]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Археоптерикс|Археоптерикс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q100196]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 331
| [[Чомга кошлар]]
| [[:ru:Поганковые|Поганковые]]
| align=right| 4639


| align=right| [[d:Q21695]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Фламинго|Фламинго]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41994]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 333
| [[]]
| [[:ru:Колибри|Колибри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Птицы-мыши|Птицы-мыши]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180691]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 335
| [[]]
| [[:ru:Пингвиновые|Пингвиновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 336
| [[]]
| [[:ru:Рябковые|Рябковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179983]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Тинаму|Тинаму]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Фаэтоновые|Фаэтоновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17189371]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 339
| [[Чын карчыгалар]]
| [[:ru:Настоящие ястребы|Настоящие ястребы]]
| align=right| 1531


| align=right| [[d:Q188737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:Орлиные|Орлиные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2092297]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 341
| [[Лачыннар]]
| [[:ru:Соколы|Соколы]]
| align=right| 4735


| align=right| [[d:Q43489]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 342
| [[Америка грифлары]]
| [[:ru:Американские грифы|Американские грифы]]
| align=right| 2189


| align=right| [[d:Q184858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 343
| [[Балыкчы карчыга]]
| [[:ru:Скопа|Скопа]]
| align=right| 3255


| align=right| [[d:Q25332]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 344
| [[Сәркатип кошы]]
| [[:ru:Птица-секретарь|Птица-секретарь]]
| align=right| 2700


| align=right| [[d:Q168748]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 345
| [[Үрдәк кошлар]]
| [[:ru:Утиные|Утиные]]
| align=right| 1453


| align=right| [[d:Q7556]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 346
| [[Үрдәкләр]]
| [[:ru:Утки|Утки]]
| align=right| 827


| align=right| [[d:Q3736439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Anserini|Anserini]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82562]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 348
| [[Аккошлар]]
| [[:ru:Лебеди|Лебеди]]
| align=right| 4146


| align=right| [[d:Q29564928]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Стрижиные|Стрижиные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26617]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Козодоеобразные|Козодоеобразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26125]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 351
| [[Төн күгәрченнәре]]
| [[:ru:Настоящие козодои|Настоящие козодои]]
| align=right| 11818


| align=right| [[d:Q27244]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 352
| [[Шөлдисыманнар]]
| [[:ru:Ржанкообразные|Ржанкообразные]]
| align=right| 3129


| align=right| [[d:Q25978]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Чистиковые|Чистиковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 354
| [[]]
| [[:ru:Трёхпёрстки|Трёхпёрстки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205320]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 355
| [[Акчарлаклар]]
| [[:ru:Чайковые|Чайковые]]
| align=right| 3193


| align=right| [[d:Q27589]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Бекасовые|Бекасовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26626]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 357
| [[]]
| [[:ru:Поморниковые|Поморниковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Крачковые|Крачковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q875769]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 359
| [[Челән кошлар]]
| [[:ru:Цаплевые|Цаплевые]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q18789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Ибисы|Ибисы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193833]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Китоглав|Китоглав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18700]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Колпицы|Колпицы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208488]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 363
| [[Ләкләк кошлар]]
| [[:ru:Аистовые|Аистовые]]
| align=right| 1308


| align=right| [[d:Q28507]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Маврикийский дронт|Маврикийский дронт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43502]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Голубиные|Голубиные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10856]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Странствующий голубь|Странствующий голубь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191968]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 367
| [[Корташар кошлар]]
| [[:ru:Щурковые|Щурковые]]
| align=right| 3119


| align=right| [[d:Q183147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 368
| [[]]
| [[:ru:Птицы-носороги|Птицы-носороги]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26773]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[]]
| [[:ru:Удод|Удод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25247]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Кукушковые|Кукушковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26381]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 371
| [[]]
| [[:ru:Гоацин|Гоацин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188660]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Тураковые|Тураковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213827]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 373
| [[Тавыксыманнар]]
| [[:ru:Курообразные|Курообразные]]
| align=right| 2486


| align=right| [[d:Q21659]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 374
| [[Йорт тавыгы]]
| [[:ru:Курица|Курица]]
| align=right| 11909


| align=right| [[d:Q780]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 375
| [[Урман тавыклары]]
| [[:ru:Тетеревиные|Тетеревиные]]
| align=right| 3152


| align=right| [[d:Q201240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 376
| [[Мисыр тавыклары]]
| [[:ru:Цесарковые|Цесарковые]]
| align=right| 2059


| align=right| [[d:Q171953]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Обыкновенный фазан|Обыкновенный фазан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25432]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 378
| [[Бытбылдык]]
| [[:ru:Обыкновенный перепел|Обыкновенный перепел]]
| align=right| 2562


| align=right| [[d:Q28358]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 379
| [[Күркәләр]]
| [[:ru:Индейки|Индейки]]
| align=right| 1213


| align=right| [[d:Q43794]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 380
| [[Торналылар]]
| [[:ru:Журавлеобразные|Журавлеобразные]]
| align=right| 3223


| align=right| [[d:Q25557]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 381
| [[Чын торналар]]
| [[:ru:Журавлиные|Журавлиные]]
| align=right| 2614


| align=right| [[d:Q25365]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Дрофиные|Дрофиные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21755]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Пастушковые|Пастушковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26623]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 384
| [[Чыпчыксыманнар]]
| [[:ru:Воробьинообразные|Воробьинообразные]]
| align=right| 3107


| align=right| [[d:Q25341]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Певчие воробьиные|Певчие воробьиные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 386
| [[Җәннәт кошлары]]
| [[:ru:Райские птицы|Райские птицы]]
| align=right| 3126


| align=right| [[d:Q179333]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 387
| [[Карга кошлар]]
| [[:ru:Врановые|Врановые]]
| align=right| 3264


| align=right| [[d:Q25565]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 388
| [[Каргалар]]
| [[:ru:Вороны|Вороны]]
| align=right| 3685


| align=right| [[d:Q43365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 389
| [[Саескан]]
| [[:ru:Сорока|Сорока]]
| align=right| 2350


| align=right| [[d:Q25307]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Сорокопутовые|Сорокопутовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171052]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 391
| [[]]
| [[:ru:Бюльбюлевые|Бюльбюлевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188854]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 392
| [[]]
| [[:ru:Овсянковые|Овсянковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28486]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 393
| [[Тау чыпчыклары]]
| [[:ru:Вьюрковые|Вьюрковые]]
| align=right| 7226


| align=right| [[d:Q160835]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 394
| [[Тургай кошлар]]
| [[:ru:Жаворонковые|Жаворонковые]]
| align=right| 7007


| align=right| [[d:Q29858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 395
| [[Сиртмәкойрык кошлар]]
| [[:ru:Трясогузковые|Трясогузковые]]
| align=right| 6714


| align=right| [[d:Q205943]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 396
| [[Чебенче кошлар]]
| [[:ru:Мухоловковые|Мухоловковые]]
| align=right| 3515


| align=right| [[d:Q200989]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Зарянка|Зарянка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25334]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Западный соловей|Западный соловей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25393]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Поползневые|Поползневые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205857]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Воробьиные|Воробьиные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28922]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Скворцовые|Скворцовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185237]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Нектарницевые|Нектарницевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208221]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Ласточковые|Ласточковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39861]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Синицевые|Синицевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168473]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 405
| [[Баркылдык кошлар]]
| [[:ru:Дроздовые|Дроздовые]]
| align=right| 3041


| align=right| [[d:Q26050]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Крапивниковые|Крапивниковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208304]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Баклановые|Баклановые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3901247]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Олушевые|Олушевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 409
| [[]]
| [[:ru:Фрегаты|Фрегаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Пеликаны|Пеликаны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Дятлообразные|Дятлообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25934]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Медоуказчиковые|Медоуказчиковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214137]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 413
| [[]]
| [[:ru:Тукановые|Тукановые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1325045]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 414
| [[]]
| [[:ru:Дятловые|Дятловые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 415
| [[]]
| [[:ru:Альбатросовые|Альбатросовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55805]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 416
| [[]]
| [[:ru:Буревестниковые|Буревестниковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207767]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Качурки|Качурки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193404]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Попугаеобразные|Попугаеобразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31431]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 419
| [[]]
| [[:ru:Волнистый попугайчик|Волнистый попугайчик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q121221]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Какаду|Какаду]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 421
| [[]]
| [[:ru:Казуары|Казуары]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201231]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 422
| [[]]
| [[:ru:Эму|Эму]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93208]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Киви (птицы)|Киви (птицы)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43642]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 424
| [[]]
| [[:ru:Моа|Моа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q452969]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 425
| [[]]
| [[:ru:Африканский страус|Африканский страус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17592]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Нанду|Нанду]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19171]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 427
| [[Ябалаксыманнар]]
| [[:ru:Совообразные|Совообразные]]
| align=right| 1511


| align=right| [[d:Q25222]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 428
| [[Ябалак кошлар]]
| [[:ru:Совиные|Совиные]]
| align=right| 2706


| align=right| [[d:Q26012]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 429
| [[Өке]]
| [[:ru:Филин|Филин]]
| align=right| 1456


| align=right| [[d:Q130933]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Домовый сыч|Домовый сыч]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129958]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 431
| [[]]
| [[:ru:Сипуховые|Сипуховые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27112]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Трогоновые|Трогоновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191469]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 433
| [[Балыклар]]
| [[:ru:Рыбы|Рыбы]]
| align=right| 13359


| align=right| [[d:Q152]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 434
| [[]]
| [[:ru:Хрящевые рыбы|Хрящевые рыбы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Акантоды|Акантоды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130955]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 436
| [[Кылчыклы балыклар]]
| [[:ru:Костные рыбы|Костные рыбы]]
| align=right| 564


| align=right| [[d:Q27207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 437
| [[]]
| [[:ru:Лучепёрые рыбы|Лучепёрые рыбы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Лопастепёрые рыбы|Лопастепёрые рыбы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160830]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Плакодермы|Плакодермы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130932]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 440
| [[]]
| [[:ru:Электрический угорь|Электрический угорь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201235]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Удильщикообразные|Удильщикообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206948]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Кефалевые|Кефалевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42237]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Лобан|Лобан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234014]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Арапаима|Арапаима]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145409]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 445
| [[]]
| [[:ru:Скаты|Скаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6495741]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Пилорылые скаты|Пилорылые скаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190736]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 447
| [[]]
| [[:ru:Электрические скаты|Электрические скаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41317]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Харацинообразные|Харацинообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217458]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Пираньевые|Пираньевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18372588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Осетровые|Осетровые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181871]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 451
| [[]]
| [[:ru:Сельдеобразные|Сельдеобразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193389]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 452
| [[]]
| [[:ru:Анчоусовые|Анчоусовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192662]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Сельдевые|Сельдевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27141]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Карпообразные|Карпообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177879]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Карповые|Карповые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35047]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 456
| [[Корбан балыгы]]
| [[:ru:Лещ|Лещ]]
| align=right| 1883


| align=right| [[d:Q144534]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 457
| [[Табан балыгы]]
| [[:ru:Караси|Караси]]
| align=right| 3585


| align=right| [[d:Q237800]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 458
| [[Сазан]]
| [[:ru:Сазан|Сазан]]
| align=right| 1645


| align=right| [[d:Q81110]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Золотая рыбка|Золотая рыбка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123141]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Белый амур|Белый амур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76098]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 461
| [[Карабалык]]
| [[:ru:Линь|Линь]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q76280]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 462
| [[Гуппи балыклары]]
| [[:ru:Гуппи|Гуппи]]
| align=right| 3050


| align=right| [[d:Q178202]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 463
| [[]]
| [[:ru:Угреобразные|Угреобразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128685]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Трескообразные|Трескообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216241]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 465
| [[Шамбы]]
| [[:ru:Налим|Налим]]
| align=right| 2038


| align=right| [[d:Q144700]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Пикша|Пикша]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 467
| [[]]
| [[:ru:Окунеобразные|Окунеобразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127595]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Цихловые|Цихловые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Бычковые|Бычковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4468]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:Обыкновенный лаврак|Обыкновенный лаврак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217129]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 471
| [[Кылычбалык]]
| [[:ru:Меч-рыба|Меч-рыба]]
| align=right| 520


| align=right| [[d:Q164327]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Прилипаловые|Прилипаловые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q239771]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 473
| [[]]
| [[:ru:Скумбриевые|Скумбриевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 474
| [[]]
| [[:ru:Тунцы (род)|Тунцы (род)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2346039]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 475
| [[]]
| [[:ru:Камбалообразные|Камбалообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59577]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 476
| [[]]
| [[:ru:Тюрбо|Тюрбо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 477
| [[]]
| [[:ru:Лососёвые|Лососёвые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184238]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 478
| [[]]
| [[:ru:Форель|Форель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2258881]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 479
| [[]]
| [[:ru:Скорпенообразные|Скорпенообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208777]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 480
| [[Акулалар]]
| [[:ru:Акулы|Акулы]]
| align=right| 3890


| align=right| [[d:Q7372]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 481
| [[Ак акула]]
| [[:ru:Белая акула|Белая акула]]
| align=right| 3164


| align=right| [[d:Q129026]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 482
| [[Чүкечбаш акулалар]]
| [[:ru:Молотоголовые акулы|Молотоголовые акулы]]
| align=right| 2170


| align=right| [[d:Q208490]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 483
| [[]]
| [[:ru:Тигровая акула|Тигровая акула]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188212]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 484
| [[Китсыман акула]]
| [[:ru:Китовая акула|Китовая акула]]
| align=right| 2554


| align=right| [[d:Q80378]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 485
| [[]]
| [[:ru:Сомообразные|Сомообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59576]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 486
| [[Җәен]]
| [[:ru:Обыкновенный сом|Обыкновенный сом]]
| align=right| 5785


| align=right| [[d:Q159323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 487
| [[]]
| [[:ru:Морские коньки|Морские коньки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q74363]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 488
| [[]]
| [[:ru:Иглобрюхие|Иглобрюхие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201701]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 489
| [[Динозаврлар]]
| [[:ru:Динозавры|Динозавры]]
| align=right| 14562


| align=right| [[d:Q430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 490
| [[]]
| [[:ru:Аллозавры|Аллозавры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14400]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 491
| [[]]
| [[:ru:Анкилозавр|Анкилозавр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40621]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 492
| [[]]
| [[:ru:Апатозавр|Апатозавр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14326]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 493
| [[]]
| [[:ru:Брахиозавр|Брахиозавр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 494
| [[]]
| [[:ru:Диплодок|Диплодок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14330]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 495
| [[Стегозаврлар]]
| [[:ru:Стегозавр|Стегозавр]]
| align=right| 6036


| align=right| [[d:Q14388]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 496
| [[]]
| [[:ru:Трицератопс|Трицератопс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14384]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 497
| [[Тираннозавр]]
| [[:ru:Тираннозавр|Тираннозавр]]
| align=right| 20532


| align=right| [[d:Q14332]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Велоцираптор|Велоцираптор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14403]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 499
| [[Имезүчеләр]]
| [[:ru:Млекопитающие|Млекопитающие]]
| align=right| 4929


| align=right| [[d:Q7377]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 500
| [[]]
| [[:ru:Трубкозуб|Трубкозуб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46212]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 501
| [[]]
| [[:ru:Броненосцевые|Броненосцевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 502
| [[]]
| [[:ru:Шерстокрылы|Шерстокрылы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 503
| [[]]
| [[:ru:Ящеры (род)|Ящеры (род)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 504
| [[]]
| [[:ru:Тупайи|Тупайи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231550]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 505
| [[]]
| [[:ru:Рукокрылые|Рукокрылые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28425]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 506
| [[]]
| [[:ru:Крылановые|Крылановые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185230]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 507
| [[Ярканатлар]]
| [[:ru:Летучие мыши|Летучие мыши]]
| align=right| 4615


| align=right| [[d:Q971343]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 508
| [[]]
| [[:ru:Вампировые|Вампировые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190691]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[Ерткычлар]]
| [[:ru:Хищные|Хищные]]
| align=right| 1577


| align=right| [[d:Q25306]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 510
| [[Аюсыманнар]]
| [[:ru:Медвежьи|Медвежьи]]
| align=right| 2127


| align=right| [[d:Q11788]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 511
| [[Соры аю]]
| [[:ru:Бурый медведь|Бурый медведь]]
| align=right| 3048


| align=right| [[d:Q36341]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 512
| [[Зур панда]]
| [[:ru:Большая панда|Большая панда]]
| align=right| 5376


| align=right| [[d:Q33602]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 513
| [[Ак аю]]
| [[:ru:Белый медведь|Белый медведь]]
| align=right| 2645


| align=right| [[d:Q33609]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 514
| [[Этсыманнар]]
| [[:ru:Псовые|Псовые]]
| align=right| 4463


| align=right| [[d:Q25324]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 515
| [[Эт]]
| [[:ru:Собака|Собака]]
| align=right| 8300


| align=right| [[d:Q144]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 516
| [[]]
| [[:ru:Лисица|Лисица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8331]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Койот|Койот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44299]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 518
| [[Бүре]]
| [[:ru:Волк|Волк]]
| align=right| 4740


| align=right| [[d:Q18498]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 519
| [[]]
| [[:ru:Шакалы|Шакалы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125525]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 520
| [[Мәчелеләр]]
| [[:ru:Кошачьи|Кошачьи]]
| align=right| 3057


| align=right| [[d:Q25265]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 521
| [[Мәче]]
| [[:ru:Кошка|Кошка]]
| align=right| 4628


| align=right| [[d:Q146]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 522
| [[]]
| [[:ru:Гепард|Гепард]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23907]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 523
| [[Пума]]
| [[:ru:Пума|Пума]]
| align=right| 6362


| align=right| [[d:Q35255]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 524
| [[Ягуар]]
| [[:ru:Ягуар|Ягуар]]
| align=right| 1605


| align=right| [[d:Q35694]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 525
| [[Каплан]]
| [[:ru:Леопард|Леопард]]
| align=right| 3131


| align=right| [[d:Q34706]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 526
| [[Арыслан]]
| [[:ru:Лев|Лев]]
| align=right| 5253


| align=right| [[d:Q140]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 527
| [[]]
| [[:ru:Рыси|Рыси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q677014]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 528
| [[Юлбарыс]]
| [[:ru:Тигр|Тигр]]
| align=right| 17893


| align=right| [[d:Q19939]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 529
| [[Сыртлан]]
| [[:ru:Гиены|Гиены]]
| align=right| 2657


| align=right| [[d:Q42046]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 530
| [[]]
| [[:ru:Мангустовые|Мангустовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80479]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 531
| [[]]
| [[:ru:Куньи|Куньи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25437]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 532
| [[]]
| [[:ru:Енотовые|Енотовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q147114]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 533
| [[]]
| [[:ru:Скунсовые|Скунсовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83244]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 534
| [[]]
| [[:ru:Виверровые|Виверровые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Китообразные|Китообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 536
| [[]]
| [[:ru:Морские млекопитающие|Морские млекопитающие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q382441]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 537
| [[Китлар]]
| [[:ru:Киты|Киты]]
| align=right| 2719


| align=right| [[d:Q1865281]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 538
| [[]]
| [[:ru:Синий кит|Синий кит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42196]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 539
| [[Дельфинлылар]]
| [[:ru:Дельфиновые|Дельфиновые]]
| align=right| 1406


| align=right| [[d:Q215760]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 540
| [[Косатка]]
| [[:ru:Косатка (млекопитающее)|Косатка (млекопитающее)]]
| align=right| 7292


| align=right| [[d:Q26843]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Горбатый кит|Горбатый кит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132905]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 542
| [[]]
| [[:ru:Морские свиньи|Морские свиньи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Кашалот|Кашалот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81214]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 544
| [[]]
| [[:ru:Ежовые|Ежовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28257]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 545
| [[Керпеләр]]
| [[:ru:Настоящие ежи|Настоящие ежи]]
| align=right| 4023


| align=right| [[d:Q6120]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 546
| [[]]
| [[:ru:Парнокопытные|Парнокопытные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 547
| [[]]
| [[:ru:Жвачные|Жвачные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 548
| [[]]
| [[:ru:Полорогие|Полорогие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25497]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 549
| [[]]
| [[:ru:Африканский буйвол|Африканский буйвол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160042]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 550
| [[]]
| [[:ru:Бизон|Бизон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82728]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 551
| [[Yor]]
| [[:ru:Антилопы|Антилопы]]
| align=right| 729


| align=right| [[d:Q25894]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 552
| [[]]
| [[:ru:Горные козлы|Горные козлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172923]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 553
| [[Сыер]]
| [[:ru:Домашний бык|Домашний бык]]
| align=right| 5542


| align=right| [[d:Q830]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 554
| [[]]
| [[:ru:Газели|Газели]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190858]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 555
| [[Гаур]]
| [[:ru:Гаур|Гаур]]
| align=right| 9856


| align=right| [[d:Q174296]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 556
| [[]]
| [[:ru:Домашняя коза|Домашняя коза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2934]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 557
| [[]]
| [[:ru:Импала|Импала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132576]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Овцебык|Овцебык]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184004]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 559
| [[Сарык]]
| [[:ru:Овца|Овца]]
| align=right| 1860


| align=right| [[d:Q7368]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Азиатский буйвол|Азиатский буйвол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42710]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 561
| [[Гну]]
| [[:ru:Гну|Гну]]
| align=right| 2417


| align=right| [[d:Q7609]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 562
| [[]]
| [[:ru:Зубр|Зубр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81091]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Як|Як]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26547]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 564
| [[Дөя]]
| [[:ru:Верблюды|Верблюды]]
| align=right| 5599


| align=right| [[d:Q7375]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Двугорбый верблюд|Двугорбый верблюд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132922]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Одногорбый верблюд|Одногорбый верблюд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q71516]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 567
| [[Боланнар]]
| [[:ru:Оленевые|Оленевые]]
| align=right| 9236


| align=right| [[d:Q23390]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 568
| [[]]
| [[:ru:Вапити|Вапити]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180404]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 569
| [[Поши]]
| [[:ru:Европейский лось|Европейский лось]]
| align=right| 1476


| align=right| [[d:Q35517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Благородный олень|Благородный олень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79794]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Северный олень|Северный олень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Лама (животное)|Лама (животное)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42569]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 573
| [[Жираф]]
| [[:ru:Жираф|Жираф]]
| align=right| 2736


| align=right| [[d:Q15083]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 574
| [[]]
| [[:ru:Гуанако|Гуанако]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172886]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Обыкновенный бегемот|Обыкновенный бегемот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34505]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Пекариевые|Пекариевые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232866]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Кабаны|Кабаны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10798]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 578
| [[Кабан дуңгызы]]
| [[:ru:Кабан|Кабан]]
| align=right| 4267


| align=right| [[d:Q58697]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 579
| [[Йорт дуңгызы]]
| [[:ru:Домашняя свинья|Домашняя свинья]]
| align=right| 5785


| align=right| [[d:Q787]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Вилорог|Вилорог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187943]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 581
| [[]]
| [[:ru:Викунья|Викунья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167797]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 582
| [[Куянсыманнар]]
| [[:ru:Зайцеобразные|Зайцеобразные]]
| align=right| 1913


| align=right| [[d:Q25401]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 583
| [[Куяннар]]
| [[:ru:Зайцы|Зайцы]]
| align=right| 2674


| align=right| [[d:Q46076]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[Чыелдыклар]]
| [[:ru:Пищухи (млекопитающие)|Пищухи (млекопитающие)]]
| align=right| 1308


| align=right| [[d:Q184067]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 585
| [[]]
| [[:ru:Кролики|Кролики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9394]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 586
| [[Сумкалылар]]
| [[:ru:Сумчатые|Сумчатые]]
| align=right| 2537


| align=right| [[d:Q25336]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Двурезцовые сумчатые|Двурезцовые сумчатые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26332]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Кенгуру|Кенгуру]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5070208]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Коала|Коала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36101]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Хищные сумчатые|Хищные сумчатые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213333]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Тасманийский дьявол|Тасманийский дьявол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134964]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:Однопроходные|Однопроходные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Ехидновые|Ехидновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21824]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 594
| [[Үрдәкборын]]
| [[:ru:Утконос|Утконос]]
| align=right| 981


| align=right| [[d:Q15343]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Непарнокопытные|Непарнокопытные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25374]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 596
| [[Ишәк]]
| [[:ru:Домашний осёл|Домашний осёл]]
| align=right| 1557


| align=right| [[d:Q19707]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 597
| [[Атсыманнар]]
| [[:ru:Лошадиные|Лошадиные]]
| align=right| 1532


| align=right| [[d:Q165115]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 598
| [[Йорт аты]]
| [[:ru:Домашняя лошадь|Домашняя лошадь]]
| align=right| 5267


| align=right| [[d:Q726]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 599
| [[Мөгезборын]]
| [[:ru:Носороговые|Носороговые]]
| align=right| 3263


| align=right| [[d:Q34718]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 600
| [[Тапирлар]]
| [[:ru:Тапиры|Тапиры]]
| align=right| 9488


| align=right| [[d:Q128001]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 601
| [[Зебра]]
| [[:ru:Зебры|Зебры]]
| align=right| 4254


| align=right| [[d:Q32789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Ленивцы|Ленивцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2274076]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 603
| [[Ишкәкаяклылар]]
| [[:ru:Ластоногие|Ластоногие]]
| align=right| 2660


| align=right| [[d:Q30263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 604
| [[]]
| [[:ru:Ушастые тюлени|Ушастые тюлени]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26700]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Настоящие тюлени|Настоящие тюлени]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25587]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 606
| [[Морж]]
| [[:ru:Морж|Морж]]
| align=right| 791


| align=right| [[d:Q40994]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 607
| [[Приматлар]]
| [[:ru:Приматы|Приматы]]
| align=right| 9568


| align=right| [[d:Q7380]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Обезьяны|Обезьяны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1367]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Человекообразные обезьяны|Человекообразные обезьяны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102470]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Шимпанзе|Шимпанзе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80174]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 611
| [[]]
| [[:ru:Гиббоновые|Гиббоновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185939]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Гориллы|Гориллы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36611]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Орангутаны|Орангутаны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41050]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 614
| [[Акыллы кеше]]
| [[:ru:Человек|Человек]]
| align=right| 54807


| align=right| [[d:Q5]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:Мартышковые|Мартышковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182968]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 616
| [[]]
| [[:ru:Павианы|Павианы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159429]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Макаки|Макаки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177601]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 618
| [[]]
| [[:ru:Мокроносые приматы|Мокроносые приматы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82265]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Галаговые|Галаговые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185239]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 620
| [[]]
| [[:ru:Лемурообразные|Лемурообразные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37212]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 621
| [[]]
| [[:ru:Долгопяты|Долгопяты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Хоботные|Хоботные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26308]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Слоновые|Слоновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2372824]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 624
| [[]]
| [[:ru:Сирены (млекопитающие)|Сирены (млекопитающие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25431]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 625
| [[]]
| [[:ru:Дамановые|Дамановые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2388549]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 626
| [[]]
| [[:ru:Афросорициды|Афросорициды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q328082]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Прыгунчиковые|Прыгунчиковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9324400]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Трубкозубовые|Трубкозубовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2895685]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 629
| [[Кимерүчеләр]]
| [[:ru:Грызуны|Грызуны]]
| align=right| 7285


| align=right| [[d:Q10850]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 630
| [[]]
| [[:ru:Капибара|Капибара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131538]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 631
| [[]]
| [[:ru:Нутрия|Нутрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187704]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 632
| [[]]
| [[:ru:Бобры|Бобры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47542]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 633
| [[]]
| [[:ru:Тушканчиковые|Тушканчиковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273071]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 634
| [[Йоклачлар]]
| [[:ru:Соневые|Соневые]]
| align=right| 4261


| align=right| [[d:Q108235]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Морская свинка|Морская свинка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79803]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 636
| [[Әрләннәр]]
| [[:ru:Хомяки|Хомяки]]
| align=right| 4160


| align=right| [[d:Q6573]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 637
| [[]]
| [[:ru:Сурки|Сурки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131567]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 638
| [[]]
| [[:ru:Домовые мыши|Домовые мыши]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39275]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 639
| [[Тычканлылар]]
| [[:ru:Мышиные|Мышиные]]
| align=right| 2917


| align=right| [[d:Q25916]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 640
| [[Ондатра]]
| [[:ru:Ондатра|Ондатра]]
| align=right| 4889


| align=right| [[d:Q26283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 641
| [[]]
| [[:ru:Крысы|Крысы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 642
| [[]]
| [[:ru:Беличьи|Беличьи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9482]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 643
| [[Йомраннар]]
| [[:ru:Суслики|Суслики]]
| align=right| 3376


| align=right| [[d:Q199251]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 644
| [[Җир тычканнары]]
| [[:ru:Землеройковые|Землеройковые]]
| align=right| 2916


| align=right| [[d:Q41631]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 645
| [[]]
| [[:ru:Кротовые|Кротовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104825]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 646
| [[Сөйрәлүчеләр]]
| [[:ru:Пресмыкающиеся|Пресмыкающиеся]]
| align=right| 4790


| align=right| [[d:Q10811]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 647
| [[Аллигатор]]
| [[:ru:Аллигаторы|Аллигаторы]]
| align=right| 947


| align=right| [[d:Q530397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 648
| [[]]
| [[:ru:Ящерицы|Ящерицы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15879]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 649
| [[]]
| [[:ru:Хамелеоны|Хамелеоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37686]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 650
| [[]]
| [[:ru:Комодский варан|Комодский варан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4504]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 651
| [[]]
| [[:ru:Аризонский ядозуб|Аризонский ядозуб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207058]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 652
| [[Еланнар]]
| [[:ru:Змеи|Змеи]]
| align=right| 18804


| align=right| [[d:Q2102]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 653
| [[Гади кара елан]]
| [[:ru:Обыкновенная гадюка|Обыкновенная гадюка]]
| align=right| 4486


| align=right| [[d:Q192056]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 654
| [[]]
| [[:ru:Ложноногие|Ложноногие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45556]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 655
| [[]]
| [[:ru:Настоящие кобры|Настоящие кобры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220475]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 656
| [[]]
| [[:ru:Морские змеи|Морские змеи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q460286]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 657
| [[]]
| [[:ru:Черепахи|Черепахи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223044]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 658
| [[]]
| [[:ru:Слоновая черепаха|Слоновая черепаха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q486672]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Chelonioidea|Chelonioidea]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Зелёная черепаха|Зелёная черепаха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199458]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Кожистая черепаха|Кожистая черепаха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120043]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 662
| [[]]
| [[:ru:Логгерхед|Логгерхед]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 663
| [[]]
| [[:ru:Сухопутные черепахи|Сухопутные черепахи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46360]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 664
| [[]]
| [[:ru:Гаттерии|Гаттерии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 665
| [[]]
| [[:ru:Диметродоны|Диметродоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130869]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 666
| [[Казналыксызлар]]
| [[:ru:Бесчелюстные|Бесчелюстные]]
| align=right| 3878


| align=right| [[d:Q161095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Миксиновые|Миксиновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q75713]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 668
| [[Үсемлекләр]]
| [[:ru:Растения|Растения]]
| align=right| 8341


| align=right| [[d:Q756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 669
| [[]]
| [[:ru:Папоротниковые|Папоротниковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q373615]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Печёночные мхи|Печёночные мхи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189808]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 671
| [[]]
| [[:ru:Мхи|Мхи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25347]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 672
| [[Наратбаш]]
| [[:ru:Хвощ|Хвощ]]
| align=right| 4911


| align=right| [[d:Q28114]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 673
| [[Чәчәкле үсемлекләр]]
| [[:ru:Цветковые растения|Цветковые растения]]
| align=right| 18595


| align=right| [[d:Q25314]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 674
| [[Яран]]
| [[:ru:Герань|Герань]]
| align=right| 249


| align=right| [[d:Q157211]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Лилия|Лилия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5194627]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 676
| [[]]
| [[:ru:Вьюнковые|Вьюнковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145777]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Спаржецветные|Спаржецветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26229]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 678
| [[Агава]]
| [[:ru:Агава|Агава]]
| align=right| 302


| align=right| [[d:Q155874]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 679
| [[Йөзьяшәр]]
| [[:ru:Алоэ|Алоэ]]
| align=right| 507


| align=right| [[d:Q127134]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 680
| [[]]
| [[:ru:Шпажник|Шпажник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 681
| [[]]
| [[:ru:Ирисовые|Ирисовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155941]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 682
| [[]]
| [[:ru:Ландыш майский|Ландыш майский]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101711]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 683
| [[Нәркис]]
| [[:ru:Нарцисс (растение)|Нарцисс (растение)]]
| align=right| 15800


| align=right| [[d:Q29465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 684
| [[]]
| [[:ru:Орхидные|Орхидные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25308]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Юкка|Юкка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156317]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Частухоцветные|Частухоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27341]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 687
| [[]]
| [[:ru:Ароидные|Ароидные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48227]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 688
| [[]]
| [[:ru:Антуриум|Антуриум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q239835]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 689
| [[]]
| [[:ru:Верескоцветные|Верескоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Вересковые|Вересковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q975872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 691
| [[]]
| [[:ru:Рододендрон|Рододендрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189393]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 692
| [[]]
| [[:ru:Чайные|Чайные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156574]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Камелия|Камелия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212815]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 694
| [[]]
| [[:ru:Первоцветные|Первоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157115]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:Астроцветные|Астроцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21730]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 696
| [[Оешма чәчәклеләр]]
| [[:ru:Астровые|Астровые]]
| align=right| 11249


| align=right| [[d:Q25400]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Хризантема|Хризантема]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59882]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 698
| [[Дәлия]]
| [[:ru:Георгина|Георгина]]
| align=right| 532


| align=right| [[d:Q130918]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Маргаритка многолетняя|Маргаритка многолетняя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26158]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 700
| [[Тузганак]]
| [[:ru:Одуванчик|Одуванчик]]
| align=right| 6905


| align=right| [[d:Q30024]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Подсолнечник однолетний|Подсолнечник однолетний]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171497]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 702
| [[]]
| [[:ru:Бархатцы|Бархатцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q147552]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 703
| [[]]
| [[:ru:Колокольчиковые|Колокольчиковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155802]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Горечавкоцветные|Горечавкоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Кутровые|Кутровые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 706
| [[]]
| [[:ru:Капустоцветные|Капустоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21904]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 707
| [[]]
| [[:ru:Тыквенные|Тыквенные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8314]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Злакоцветные|Злакоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28502]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 709
| [[Кыяклылар]]
| [[:ru:Злаки|Злаки]]
| align=right| 9646


| align=right| [[d:Q43238]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 710
| [[]]
| [[:ru:Бамбуковые (триба)|Бамбуковые (триба)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35922]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 711
| [[Розачәчәклеләр]]
| [[:ru:Розоцветные|Розоцветные]]
| align=right| 1509


| align=right| [[d:Q21895]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 712
| [[Розачалар]]
| [[:ru:Розовые|Розовые]]
| align=right| 5673


| align=right| [[d:Q46299]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 713
| [[Бәдәм]]
| [[:ru:Миндаль обыкновенный|Миндаль обыкновенный]]
| align=right| 1328


| align=right| [[d:Q15545507]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 714
| [[Гөлҗимеш]]
| [[:ru:Шиповник|Шиповник]]
| align=right| 6733


| align=right| [[d:Q34687]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Вязовые|Вязовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156311]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 716
| [[Карама]]
| [[:ru:Вяз|Вяз]]
| align=right| 4268


| align=right| [[d:Q131113]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Ясноткоцветные|Ясноткоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21742]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 718
| [[]]
| [[:ru:Яснотковые|Яснотковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53476]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 719
| [[]]
| [[:ru:Маслиновые|Маслиновые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155966]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Ясень|Ясень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128887]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 721
| [[]]
| [[:ru:Шалфей|Шалфей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157151]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 722
| [[]]
| [[:ru:Мальпигиецветные|Мальпигиецветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21887]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 723
| [[]]
| [[:ru:Молочайные|Молочайные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156584]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 724
| [[]]
| [[:ru:Молочай красивейший|Молочай красивейший]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208253]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 725
| [[Миләүшә]]
| [[:ru:Фиалка|Фиалка]]
| align=right| 3791


| align=right| [[d:Q146095]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 726
| [[Malvaceae]]
| [[:ru:Мальвовые|Мальвовые]]
| align=right| 7131


| align=right| [[d:Q156551]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 727
| [[]]
| [[:ru:Адансония|Адансония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157991]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 728
| [[]]
| [[:ru:Миртоцветные|Миртоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21866]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 729
| [[]]
| [[:ru:Миртовые|Миртовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156563]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 730
| [[]]
| [[:ru:Эвкалипт|Эвкалипт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45669]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 731
| [[]]
| [[:ru:Букоцветные|Букоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21881]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 732
| [[]]
| [[:ru:Берёзовые|Берёзовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156064]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 733
| [[]]
| [[:ru:Ольха|Ольха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25239]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 734
| [[Каен]]
| [[:ru:Берёза|Берёза]]
| align=right| 11012


| align=right| [[d:Q25243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 735
| [[]]
| [[:ru:Лещина|Лещина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145889]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 736
| [[Күг агач]]
| [[:ru:Граб|Граб]]
| align=right| 9326


| align=right| [[d:Q158513]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Буковые|Буковые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145977]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Каштан|Каштан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129324]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 739
| [[]]
| [[:ru:Бук|Бук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25403]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 740
| [[Имән]]
| [[:ru:Дуб|Дуб]]
| align=right| 2465


| align=right| [[d:Q12004]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 741
| [[]]
| [[:ru:Ореховые|Ореховые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216944]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 742
| [[]]
| [[:ru:Сапиндоцветные|Сапиндоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26316]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 743
| [[]]
| [[:ru:Кешью|Кешью]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34007]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 744
| [[]]
| [[:ru:Пальмовые|Пальмовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14080]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 745
| [[]]
| [[:ru:Кокосовая пальма|Кокосовая пальма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13187]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 746
| [[]]
| [[:ru:Лотос|Лотос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207427]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 747
| [[]]
| [[:ru:Платан|Платан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163025]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 748
| [[Кызылчык]]
| [[:ru:Кизил|Кизил]]
| align=right| 5154


| align=right| [[d:Q159545]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 749
| [[]]
| [[:ru:Бобовоцветные|Бобовоцветные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21878]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 750
| [[Кузаклылар]]
| [[:ru:Бобовые|Бобовые]]
| align=right| 17265


| align=right| [[d:Q44448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 751
| [[]]
| [[:ru:Тутовые|Тутовые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156579]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 752
| [[Эрбет агачы (ыруг)]]
| [[:ru:Кедр|Кедр]]
| align=right| 3575


| align=right| [[d:Q128550]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Кипарис|Кипарис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146911]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Пихта|Пихта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25350]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Можжевельник|Можжевельник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25662]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 756
| [[Нарат]]
| [[:ru:Сосна|Сосна]]
| align=right| 4810


| align=right| [[d:Q12024]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 757
| [[Чыршы]]
| [[:ru:Ель|Ель]]
| align=right| 7640


| align=right| [[d:Q26782]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 758
| [[Алма]]
| [[:ru:Яблоко|Яблоко]]
| align=right| 1303


| align=right| [[d:Q89]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 759
| [[]]
| [[:ru:Абрикос обыкновенный|Абрикос обыкновенный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37453]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 760
| [[Авокадо]]
| [[:ru:Авокадо|Авокадо]]
| align=right| 703


| align=right| [[d:Q37153]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 761
| [[Банан]]
| [[:ru:Банан|Банан]]
| align=right| 45294


| align=right| [[d:Q503]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 762
| [[Кара бөрлегән]]
| [[:ru:Ежевика|Ежевика]]
| align=right| 4227


| align=right| [[d:Q13180]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Хлебное дерево|Хлебное дерево]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14677]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 764
| [[]]
| [[:ru:Вишня (фрукт)|Вишня (фрукт)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q196]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 765
| [[]]
| [[:ru:Цитрус|Цитрус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81513]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 766
| [[]]
| [[:ru:Кумкват|Кумкват]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5122903]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 767
| [[Лимон]]
| [[:ru:Лимон|Лимон]]
| align=right| 7206


| align=right| [[d:Q500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 768
| [[]]
| [[:ru:Лайм (плод)|Лайм (плод)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13195]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Апельсин (плод)|Апельсин (плод)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13191]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 770
| [[]]
| [[:ru:Инжир|Инжир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36146]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 771
| [[Гади кыяр]]
| [[:ru:Огурец обыкновенный|Огурец обыкновенный]]
| align=right| 4466


| align=right| [[d:Q23425]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 772
| [[Мүк җиләге]]
| [[:ru:Клюква|Клюква]]
| align=right| 8659


| align=right| [[d:Q13181]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 773
| [[Кызыл карлыган]]
| [[:ru:Смородина красная|Смородина красная]]
| align=right| 7293


| align=right| [[d:Q146661]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 774
| [[]]
| [[:ru:Смородина чёрная|Смородина чёрная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 775
| [[]]
| [[:ru:Финик пальчатый|Финик пальчатый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25292]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 776
| [[Бадымжан]]
| [[:ru:Баклажан|Баклажан]]
| align=right| 1535


| align=right| [[d:Q7540]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 777
| [[]]
| [[:ru:Виноград (ягода)|Виноград (ягода)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10978]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 778
| [[]]
| [[:ru:Псидиум|Псидиум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320179]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 779
| [[]]
| [[:ru:Джекфрут|Джекфрут]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45757]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 780
| [[Киви (җиләк-җимеш)]]
| [[:ru:Киви (фрукт)|Киви (фрукт)]]
| align=right| 520


| align=right| [[d:Q13194]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 781
| [[]]
| [[:ru:Личи|Личи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13182]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 782
| [[Манго (җимеш)]]
| [[:ru:Манго (фрукт)|Манго (фрукт)]]
| align=right| 7561


| align=right| [[d:Q169]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 783
| [[]]
| [[:ru:Шелковица|Шелковица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44789]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 784
| [[Зәйтүн]]
| [[:ru:Олива европейская|Олива европейская]]
| align=right| 8474


| align=right| [[d:Q37083]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 785
| [[Папайя]]
| [[:ru:Папайя|Папайя]]
| align=right| 14083


| align=right| [[d:Q34887]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 786
| [[Шәфталу]]
| [[:ru:Персик обыкновенный|Персик обыкновенный]]
| align=right| 1526


| align=right| [[d:Q13189]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 787
| [[Армут]]
| [[:ru:Груша|Груша]]
| align=right| 11310


| align=right| [[d:Q434]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 788
| [[Ананас]]
| [[:ru:Ананас|Ананас]]
| align=right| 18461


| align=right| [[d:Q1493]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 789
| [[]]
| [[:ru:Гранат обыкновенный|Гранат обыкновенный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13188]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 790
| [[Бакча каен җиләге]]
| [[:ru:Земляника ананасная|Земляника ананасная]]
| align=right| 6557


| align=right| [[d:Q13158]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 791
| [[Карбыз]]
| [[:ru:Арбуз|Арбуз]]
| align=right| 4240


| align=right| [[d:Q17507129]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Свёкла (корнеплод)|Свёкла (корнеплод)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165437]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 793
| [[]]
| [[:ru:Мангольд|Мангольд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157954]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 794
| [[]]
| [[:ru:Лук-порей|Лук-порей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1807269]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Лук-шалот|Лук-шалот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193498]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 796
| [[]]
| [[:ru:Морковь|Морковь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 797
| [[]]
| [[:ru:Сельдерей пахучий|Сельдерей пахучий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28298]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 798
| [[]]
| [[:ru:Зира (растение)|Зира (растение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Артишок настоящий|Артишок настоящий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23041430]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 800
| [[Топинамбур]]
| [[:ru:Топинамбур|Топинамбур]]
| align=right| 8465


| align=right| [[d:Q146190]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 801
| [[]]
| [[:ru:Цикорий обыкновенный|Цикорий обыкновенный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2544599]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 802
| [[]]
| [[:ru:Эндивий|Эндивий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 803
| [[]]
| [[:ru:Латук посевной|Латук посевной]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83193]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 804
| [[Рукола]]
| [[:ru:Рукола|Рукола]]
| align=right| 2076


| align=right| [[d:Q156884]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 805
| [[]]
| [[:ru:Кочанная капуста|Кочанная капуста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35051]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 806
| [[]]
| [[:ru:Цветная капуста|Цветная капуста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7537]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 807
| [[]]
| [[:ru:Брокколи|Брокколи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47722]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 808
| [[]]
| [[:ru:Кольраби|Кольраби]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q147202]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 809
| [[Редис]]
| [[:ru:Редька посевная|Редька посевная]]
| align=right| 2058


| align=right| [[d:Q7224565]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 810
| [[Бүкән шалкан]]
| [[:ru:Брюква|Брюква]]
| align=right| 318


| align=right| [[d:Q158464]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 811
| [[]]
| [[:ru:Турнепс|Турнепс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3916957]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 812
| [[]]
| [[:ru:Красный перец|Красный перец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165199]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 813
| [[Бәрәңге]]
| [[:ru:Картофель|Картофель]]
| align=right| 32852


| align=right| [[d:Q10998]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 814
| [[Томат]]
| [[:ru:Томат|Томат]]
| align=right| 879


| align=right| [[d:Q23501]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 815
| [[]]
| [[:ru:Бобовые культуры|Бобовые культуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145909]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 816
| [[Борчак]]
| [[:ru:Горох посевной|Горох посевной]]
| align=right| 8922


| align=right| [[d:Q25237]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 817
| [[]]
| [[:ru:Бобы|Бобы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379813]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 818
| [[]]
| [[:ru:Боб садовый|Боб садовый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131342]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 819
| [[Соя]]
| [[:ru:Соя|Соя]]
| align=right| 6249


| align=right| [[d:Q11006]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 820
| [[]]
| [[:ru:Фасоль обыкновенная|Фасоль обыкновенная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42339]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 821
| [[Җир чикләвеге]]
| [[:ru:Арахис|Арахис]]
| align=right| 757


| align=right| [[d:Q37383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 822
| [[]]
| [[:ru:Спаржа лекарственная|Спаржа лекарственная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28367]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 823
| [[]]
| [[:ru:Маниок|Маниок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83124]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 824
| [[]]
| [[:ru:Абельмош съедобный|Абельмош съедобный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 825
| [[]]
| [[:ru:Портулак огородный|Портулак огородный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q158015]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 826
| [[]]
| [[:ru:Щавель кислый|Щавель кислый]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26297]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 827
| [[]]
| [[:ru:Батат|Батат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37937]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 828
| [[Арпа]]
| [[:ru:Ячмень обыкновенный|Ячмень обыкновенный]]
| align=right| 6255


| align=right| [[d:Q11577]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 829
| [[Кукуруз]]
| [[:ru:Кукуруза|Кукуруза]]
| align=right| 17761


| align=right| [[d:Q11575]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 830
| [[Игүле солы]]
| [[:ru:Овёс посевной|Овёс посевной]]
| align=right| 2784


| align=right| [[d:Q12104]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 831
| [[Дөге]]
| [[:ru:Рис (зерно)|Рис (зерно)]]
| align=right| 13990


| align=right| [[d:Q5090]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 832
| [[]]
| [[:ru:Сорго двуцветное|Сорго двуцветное]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332062]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 833
| [[Бодай]]
| [[:ru:Пшеница|Пшеница]]
| align=right| 37894


| align=right| [[d:Q15645384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 834
| [[Борай]]
| [[:ru:Спельта|Спельта]]
| align=right| 5297


| align=right| [[d:Q158767]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 835
| [[]]
| [[:ru:Пшено|Пшено]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q259438]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 836
| [[Арыш]]
| [[:ru:Рожь|Рожь]]
| align=right| 9835


| align=right| [[d:Q12099]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 837
| [[]]
| [[:ru:Гречиха посевная|Гречиха посевная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132734]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 838
| [[Амарант]]
| [[:ru:Амарант|Амарант]]
| align=right| 2629


| align=right| [[d:Q156344]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 839
| [[Киноа]]
| [[:ru:Киноа|Киноа]]
| align=right| 21478


| align=right| [[d:Q139925]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 840
| [[Гөмбәләр]]
| [[:ru:Грибы|Грибы]]
| align=right| 22630


| align=right| [[d:Q764]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 841
| [[]]
| [[:ru:Гриб|Гриб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83093]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 842
| [[Сумкалы гөмбәләр]]
| [[:ru:Аскомицеты|Аскомицеты]]
| align=right| 2754


| align=right| [[d:Q174726]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 843
| [[Базидиомицетлар]]
| [[:ru:Базидиомицеты|Базидиомицеты]]
| align=right| 3290


| align=right| [[d:Q174698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 844
| [[]]
| [[:ru:Зигомицеты|Зигомицеты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215384]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 845
| [[Шампиньон]]
| [[:ru:Шампиньон|Шампиньон]]
| align=right| 16160


| align=right| [[d:Q390456]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 846
| [[Ак гөмбә]]
| [[:ru:Белый гриб|Белый гриб]]
| align=right| 2118


| align=right| [[d:Q19740]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 847
| [[]]
| [[:ru:Лисичка обыкновенная|Лисичка обыкновенная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188749]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 848
| [[]]
| [[:ru:Вёшенка обыкновенная|Вёшенка обыкновенная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186451]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 849
| [[]]
| [[:ru:Шиитаке|Шиитаке]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320999]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 850
| [[]]
| [[:ru:Трюфели|Трюфели]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2690965]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 851
| [[]]
| [[:ru:Мухомор красный|Мухомор красный]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131227]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 852
| [[]]
| [[:ru:Бледная поганка|Бледная поганка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188643]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 853
| [[Эукариотлар]]
| [[:ru:Эукариоты|Эукариоты]]
| align=right| 2493


| align=right| [[d:Q19088]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 854
| [[Архейләр]]
| [[:ru:Археи|Археи]]
| align=right| 4283


| align=right| [[d:Q10872]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 855
| [[Бактерияләр]]
| [[:ru:Бактерии|Бактерии]]
| align=right| 12402


| align=right| [[d:Q10876]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 856
| [[]]
| [[:ru:Кишечная палочка|Кишечная палочка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25419]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 857
| [[Протистлар]]
| [[:ru:Протисты|Протисты]]
| align=right| 9851


| align=right| [[d:Q10892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 858
| [[]]
| [[:ru:Прионы|Прионы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47051]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 859
| [[Вируслар]]
| [[:ru:Вирусы|Вирусы]]
| align=right| 12216


| align=right| [[d:Q808]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 860
| [[]]
| [[:ru:Вирус иммунодефицита человека|Вирус иммунодефицита человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15787]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 861
| [[Суүсемнәр]]
| [[:ru:Водоросли|Водоросли]]
| align=right| 15064


| align=right| [[d:Q37868]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 862
| [[]]
| [[:ru:Планктон|Планктон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25367]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 863
| [[Гарәп аты]]
| [[:ru:Арабская чистокровная лошадь|Арабская чистокровная лошадь]]
| align=right| 1666


| align=right| [[d:Q184138]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 864
| [[]]
| [[:ru:Андалузская лошадь|Андалузская лошадь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q489798]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 865
| [[]]
| [[:ru:Аппалуза (порода лошадей)|Аппалуза (порода лошадей)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q620656]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 866
| [[]]
| [[:ru:Клейдесдаль|Клейдесдаль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844058]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 867
| [[]]
| [[:ru:Фризская лошадь|Фризская лошадь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q388952]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 868
| [[]]
| [[:ru:Хакнэ|Хакнэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q635926]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 869
| [[]]
| [[:ru:Липпицианская лошадь|Липпицианская лошадь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217671]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 870
| [[]]
| [[:ru:Морган (порода лошадей)|Морган (порода лошадей)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1179217]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 871
| [[Сары (ат төсе)]]
| [[:ru:Паломино (лошади)|Паломино (лошади)]]
| align=right| 397


| align=right| [[d:Q1996502]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 872
| [[]]
| [[:ru:Американская Quarter Horse|Американская Quarter Horse]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q466602]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 873
| [[Америка стандартбред аты]]
| [[:ru:Американская стандартбредная лошадь|Американская стандартбредная лошадь]]
| align=right| 1567


| align=right| [[d:Q467024]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 874
| [[Асыл менге ат]]
| [[:ru:Чистокровная верховая лошадь|Чистокровная верховая лошадь]]
| align=right| 1922


| align=right| [[d:Q210826]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 875
| [[]]
| [[:ru:Пони|Пони]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188828]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 876
| [[]]
| [[:ru:Сиамская кошка|Сиамская кошка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 877
| [[]]
| [[:ru:Мэнкс|Мэнкс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 878
| [[]]
| [[:ru:Брахман (порода зебу)|Брахман (порода зебу)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q897314]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 879
| [[Герефорд сыеры]]
| [[:ru:Герефордская (порода коров)|Герефордская (порода коров)]]
| align=right| 2224


| align=right| [[d:Q737173]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 880
| [[]]
| [[:ru:Хайленд (порода коров)|Хайленд (порода коров)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58903]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 881
| [[Голштин токымы]]
| [[:ru:Голштино-фризская (порода коров)|Голштино-фризская (порода коров)]]
| align=right| 2571


| align=right| [[d:Q58910]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 882
| [[]]
| [[:ru:Бигль|Бигль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21102]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 883
| [[]]
| [[:ru:Чихуахуа|Чихуахуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q653]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 884
| [[Такса]]
| [[:ru:Такса|Такса]]
| align=right| 1498


| align=right| [[d:Q29099]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 885
| [[]]
| [[:ru:Далматин|Далматин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17504]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 886
| [[]]
| [[:ru:Немецкий дог|Немецкий дог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 887
| [[]]
| [[:ru:Грейхаунд|Грейхаунд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38571]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 888
| [[]]
| [[:ru:Ретривер|Ретривер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39017]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 889
| [[Алман овчаркасы]]
| [[:ru:Немецкая овчарка|Немецкая овчарка]]
| align=right| 9168


| align=right| [[d:Q38280]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 890
| [[]]
| [[:ru:Ши-тцу|Ши-тцу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39357]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 891
| [[]]
| [[:ru:Терьеры|Терьеры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38984]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 892
| [[Сәламәтлек]]
| [[:ru:Здоровье|Здоровье]]
| align=right| 17992


| align=right| [[d:Q12147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 893
| [[]]
| [[:ru:Фитнес|Фитнес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309252]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 894
| [[]]
| [[:ru:Индекс массы тела|Индекс массы тела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131191]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 895
| [[]]
| [[:ru:Физические упражнения|Физические упражнения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219067]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 896
| [[Гигиена]]
| [[:ru:Гигиена|Гигиена]]
| align=right| 1649


| align=right| [[d:Q162297]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 897
| [[Симерү]]
| [[:ru:Ожирение|Ожирение]]
| align=right| 3678


| align=right| [[d:Q12174]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 898
| [[]]
| [[:ru:Похудение|Похудение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q718113]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 899
| [[Стресс]]
| [[:ru:Стресс|Стресс]]
| align=right| 19773


| align=right| [[d:Q123414]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 900
| [[Үз-үзенә кул салу]]
| [[:ru:Самоубийство|Самоубийство]]
| align=right| 1405


| align=right| [[d:Q10737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 901
| [[]]
| [[:ru:Питание|Питание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2138622]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 902
| [[]]
| [[:ru:Диета|Диета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q474191]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 903
| [[]]
| [[:ru:Биологически активные добавки|Биологически активные добавки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q645858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 904
| [[Ачлы-туклы яшәү]]
| [[:ru:Недоедание|Недоедание]]
| align=right| 5454


| align=right| [[d:Q12167]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 905
| [[]]
| [[:ru:Злоупотребление психоактивными веществами|Злоупотребление психоактивными веществами]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3184856]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 906
| [[Аддикция]]
| [[:ru:Аддикция|Аддикция]]
| align=right| 4389


| align=right| [[d:Q12029]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 907
| [[Алкоголизм]]
| [[:ru:Алкоголизм|Алкоголизм]]
| align=right| 22083


| align=right| [[d:Q15326]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 908
| [[]]
| [[:ru:Токсикомания|Токсикомания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 909
| [[]]
| [[:ru:Биологически активные вещества|Биологически активные вещества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8386]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 910
| [[Киндер]]
| [[:ru:Конопля|Конопля]]
| align=right| 6007


| align=right| [[d:Q79817]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 911
| [[Тәмәке (чимал)]]
| [[:ru:Табак (сырьё)|Табак (сырьё)]]
| align=right| 4820


| align=right| [[d:Q1566]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 912
| [[]]
| [[:ru:Опиум|Опиум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46452]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 913
| [[]]
| [[:ru:Психическое здоровье|Психическое здоровье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q317309]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 914
| [[]]
| [[:ru:Старение человека|Старение человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332154]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 915
| [[]]
| [[:ru:Голодание|Голодание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165947]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 916
| [[]]
| [[:ru:Курение|Курение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q662860]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 917
| [[Медицина]]
| [[:ru:Медицина|Медицина]]
| align=right| 40762


| align=right| [[d:Q11190]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 918
| [[Сәламәтлекне саклау]]
| [[:ru:Здравоохранение|Здравоохранение]]
| align=right| 16650


| align=right| [[d:Q31207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 919
| [[]]
| [[:ru:Врач|Врач]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39631]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 920
| [[]]
| [[:ru:Врач общей практики|Врач общей практики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6500773]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 921
| [[]]
| [[:ru:Сестринское дело|Сестринское дело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q121176]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 922
| [[Хирург]]
| [[:ru:Хирург|Хирург]]
| align=right| 2071


| align=right| [[d:Q774306]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 923
| [[Кан күчерү]]
| [[:ru:Гемотрансфузия|Гемотрансфузия]]
| align=right| 9011


| align=right| [[d:Q183605]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 924
| [[Кома]]
| [[:ru:Кома|Кома]]
| align=right| 2612


| align=right| [[d:Q159557]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 925
| [[]]
| [[:ru:Вегетативное состояние|Вегетативное состояние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q139720]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 926
| [[]]
| [[:ru:Инвалидность|Инвалидность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12131]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 927
| [[]]
| [[:ru:Аутизм|Аутизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38404]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 928
| [[Сукырлык]]
| [[:ru:Слепота|Слепота]]
| align=right| 3408


| align=right| [[d:Q10874]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 929
| [[Дальтонизм]]
| [[:ru:Дальтонизм|Дальтонизм]]
| align=right| 7523


| align=right| [[d:Q133696]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 930
| [[Ишетү начарлану]]
| [[:ru:Нарушение слуха|Нарушение слуха]]
| align=right| 6595


| align=right| [[d:Q12133]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 931
| [[Даун синдромы]]
| [[:ru:Синдром Дауна|Синдром Дауна]]
| align=right| 2316


| align=right| [[d:Q47715]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 932
| [[]]
| [[:ru:Умственная отсталость|Умственная отсталость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183560]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 933
| [[]]
| [[:ru:Больница|Больница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16917]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 934
| [[Җәрәхәт]]
| [[:ru:Травма|Травма]]
| align=right| 4396


| align=right| [[d:Q193078]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 935
| [[Сөяк сыну]]
| [[:ru:Перелом кости|Перелом кости]]
| align=right| 5230


| align=right| [[d:Q68833]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 936
| [[Бәрелү]]
| [[:ru:Ушиб|Ушиб]]
| align=right| 2020


| align=right| [[d:Q574491]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 937
| [[Пешү]]
| [[:ru:Ожог|Ожог]]
| align=right| 6870


| align=right| [[d:Q170518]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 938
| [[Өшү]]
| [[:ru:Отморожение|Отморожение]]
| align=right| 12350


| align=right| [[d:Q1350326]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 939
| [[Кабакның ертылган җәрәхәте]]
| [[:ru:Рана|Рана]]
| align=right| 2936


| align=right| [[d:Q184753]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 940
| [[]]
| [[:ru:Змеиный укус|Змеиный укус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q68854]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 941
| [[Анестезия]]
| [[:ru:Анестезия|Анестезия]]
| align=right| 1067


| align=right| [[d:Q131130]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 942
| [[Яман шешләр химиотерапиясе]]
| [[:ru:Химиотерапия злокачественных новообразований|Химиотерапия злокачественных новообразований]]
| align=right| 6283


| align=right| [[d:Q974135]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 943
| [[Медицина диагностикасы]]
| [[:ru:Медицинская диагностика|Медицинская диагностика]]
| align=right| 10772


| align=right| [[d:Q177719]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 944
| [[]]
| [[:ru:Трансплантация|Трансплантация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105196]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 945
| [[]]
| [[:ru:Паллиативная помощь|Паллиативная помощь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29483]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 946
| [[Нурлы терапия]]
| [[:ru:Радиотерапия|Радиотерапия]]
| align=right| 2555


| align=right| [[d:Q180507]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 947
| [[]]
| [[:ru:Хирургия|Хирургия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 948
| [[]]
| [[:ru:Искусственные органы и ткани|Искусственные органы и ткани]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1353169]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 949
| [[Пандемия]]
| [[:ru:Пандемия|Пандемия]]
| align=right| 942


| align=right| [[d:Q12184]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 950
| [[]]
| [[:ru:Физические методы медицинской диагностики|Физические методы медицинской диагностики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q835153]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 951
| [[]]
| [[:ru:Вскрытие|Вскрытие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41482]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 952
| [[Биопсия]]
| [[:ru:Биопсия|Биопсия]]
| align=right| 2793


| align=right| [[d:Q179991]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 953
| [[]]
| [[:ru:Кровяное давление|Кровяное давление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82642]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 954
| [[Канның биохимия анализы]]
| [[:ru:Биохимический анализ крови|Биохимический анализ крови]]
| align=right| 6382


| align=right| [[d:Q886837]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 955
| [[]]
| [[:ru:Генетическая дактилоскопия|Генетическая дактилоскопия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q476697]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 956
| [[]]
| [[:ru:Электрокардиография|Электрокардиография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79785]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 957
| [[]]
| [[:ru:Эндоскопия|Эндоскопия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212809]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 958
| [[]]
| [[:ru:Исследование органа зрения|Исследование органа зрения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q796207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 959
| [[]]
| [[:ru:Люмбальная пункция|Люмбальная пункция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q719444]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 960
| [[Магнитлы-резонанслы томография]]
| [[:ru:Магнитно-резонансная томография|Магнитно-резонансная томография]]
| align=right| 11975


| align=right| [[d:Q161238]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 961
| [[]]
| [[:ru:Мазок Папаниколау|Мазок Папаниколау]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q942976]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 962
| [[Пульс]]
| [[:ru:Пульс|Пульс]]
| align=right| 702


| align=right| [[d:Q191733]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 963
| [[]]
| [[:ru:Радиология|Радиология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77604]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 964
| [[Рефлекс]]
| [[:ru:Рефлекс (биология)|Рефлекс (биология)]]
| align=right| 8174


| align=right| [[d:Q179405]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 965
| [[]]
| [[:ru:Клинический анализ мочи|Клинический анализ мочи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q842424]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 966
| [[]]
| [[:ru:Яд|Яд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 967
| [[]]
| [[:ru:Токсин|Токсин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184651]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 968
| [[]]
| [[:ru:Аневризма|Аневризма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189389]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 969
| [[]]
| [[:ru:Повреждение мозга|Повреждение мозга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q720026]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 970
| [[]]
| [[:ru:Кровотечение|Кровотечение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166019]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 971
| [[]]
| [[:ru:Остановка сердца|Остановка сердца]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202837]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 972
| [[]]
| [[:ru:Гипоксия|Гипоксия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105688]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 973
| [[Ялкынсыну]]
| [[:ru:Воспаление|Воспаление]]
| align=right| 5756


| align=right| [[d:Q101991]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 974
| [[Миокард инфаркты]]
| [[:ru:Инфаркт миокарда|Инфаркт миокарда]]
| align=right| 11634


| align=right| [[d:Q12152]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 975
| [[]]
| [[:ru:Дыхательная недостаточность|Дыхательная недостаточность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q767485]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 976
| [[Шок]]
| [[:ru:Шок|Шок]]
| align=right| 10383


| align=right| [[d:Q178061]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 977
| [[Инсульт]]
| [[:ru:Инсульт|Инсульт]]
| align=right| 29051


| align=right| [[d:Q12202]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 978
| [[Синдром]]
| [[:ru:Синдром|Синдром]]
| align=right| 2506


| align=right| [[d:Q179630]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 979
| [[Симптом]]
| [[:ru:Симптом|Симптом]]
| align=right| 442


| align=right| [[d:Q169872]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 980
| [[Баш авыртулар]]
| [[:ru:Головная боль|Головная боль]]
| align=right| 14574


| align=right| [[d:Q86]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 981
| [[]]
| [[:ru:Вакцинация|Вакцинация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192995]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 982
| [[]]
| [[:ru:Вакцина|Вакцина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134808]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 983
| [[]]
| [[:ru:Альтернативная медицина|Альтернативная медицина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188504]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 984
| [[]]
| [[:ru:Гомеопатия|Гомеопатия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81058]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 985
| [[Ангиология]]
| [[:ru:Ангиология|Ангиология]]
| align=right| 1596


| align=right| [[d:Q539690]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 986
| [[Кардиология]]
| [[:ru:Кардиология|Кардиология]]
| align=right| 1402


| align=right| [[d:Q10379]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 987
| [[Стоматология]]
| [[:ru:Стоматология|Стоматология]]
| align=right| 11514


| align=right| [[d:Q12128]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 988
| [[Теш кариесы]]
| [[:ru:Кариес зубов|Кариес зубов]]
| align=right| 5414


| align=right| [[d:Q133772]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 989
| [[]]
| [[:ru:Пломба (стоматология)|Пломба (стоматология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q907359]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 990
| [[]]
| [[:ru:Корневой канал зуба|Корневой канал зуба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q848390]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 991
| [[]]
| [[:ru:Зубная боль|Зубная боль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q143925]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 992
| [[]]
| [[:ru:Дерматология|Дерматология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 993
| [[]]
| [[:ru:Диетолог|Диетолог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q842811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 994
| [[]]
| [[:ru:Гастроэнтерология|Гастроэнтерология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120569]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 995
| [[]]
| [[:ru:Гериатрия|Гериатрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 996
| [[Гематология]]
| [[:ru:Гематология|Гематология]]
| align=right| 6826


| align=right| [[d:Q103824]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 997
| [[Иммунология]]
| [[:ru:Иммунология|Иммунология]]
| align=right| 993


| align=right| [[d:Q101929]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 998
| [[Неврология]]
| [[:ru:Неврология|Неврология]]
| align=right| 1496


| align=right| [[d:Q83042]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 999
| [[]]
| [[:ru:Акушер-гинеколог|Акушер-гинеколог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80015]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1000
| [[Онкология]]
| [[:ru:Онкология|Онкология]]
| align=right| 7599


| align=right| [[d:Q162555]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1001
| [[Офтальмология]]
| [[:ru:Офтальмология|Офтальмология]]
| align=right| 1457


| align=right| [[d:Q161437]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1002
| [[]]
| [[:ru:Оториноларингология|Оториноларингология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189553]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1003
| [[]]
| [[:ru:Педиатрия|Педиатрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123028]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1004
| [[]]
| [[:ru:Фармация|Фармация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q614304]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1005
| [[Кирәкле дарулар]]
| [[:ru:Основное лекарство|Основное лекарство]]
| align=right| 7642


| align=right| [[d:Q35456]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1006
| [[Дарулар]]
| [[:ru:Лекарственное средство|Лекарственное средство]]
| align=right| 2650


| align=right| [[d:Q12140]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1007
| [[]]
| [[:ru:Аптекарь|Аптекарь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105186]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1008
| [[Фармакология]]
| [[:ru:Фармакология|Фармакология]]
| align=right| 2445


| align=right| [[d:Q128406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1009
| [[]]
| [[:ru:Фармакокинетика|Фармакокинетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q323936]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1010
| [[Антибиотиклар]]
| [[:ru:Антибиотики|Антибиотики]]
| align=right| 1738


| align=right| [[d:Q12187]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1011
| [[Пенициллин]]
| [[:ru:Пенициллины|Пенициллины]]
| align=right| 2167


| align=right| [[d:Q12190]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1012
| [[]]
| [[:ru:Антиретровирусная терапия|Антиретровирусная терапия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q583050]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1013
| [[]]
| [[:ru:Психиатрия|Психиатрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1014
| [[]]
| [[:ru:Пульмонология|Пульмонология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203337]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1015
| [[]]
| [[:ru:Сексуальное здоровье|Сексуальное здоровье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1981388]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1016
| [[Токсикология]]
| [[:ru:Токсикология|Токсикология]]
| align=right| 2449


| align=right| [[d:Q7218]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1017
| [[]]
| [[:ru:Народная медицина|Народная медицина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q771035]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1018
| [[]]
| [[:ru:Травматология|Травматология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q376680]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1019
| [[]]
| [[:ru:Урология|Урология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105650]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1020
| [[Ветеринария]]
| [[:ru:Ветеринария|Ветеринария]]
| align=right| 3610


| align=right| [[d:Q170201]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1021
| [[Авыру]]
| [[:ru:Болезнь|Болезнь]]
| align=right| 21846


| align=right| [[d:Q12136]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1022
| [[Аллергия]]
| [[:ru:Аллергия|Аллергия]]
| align=right| 31503


| align=right| [[d:Q42982]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1023
| [[Альцгеймер авыруы]]
| [[:ru:Болезнь Альцгеймера|Болезнь Альцгеймера]]
| align=right| 14023


| align=right| [[d:Q11081]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1024
| [[Бронхиаль астма]]
| [[:ru:Бронхиальная астма|Бронхиальная астма]]
| align=right| 9273


| align=right| [[d:Q35869]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1025
| [[Бронхит]]
| [[:ru:Бронхит|Бронхит]]
| align=right| 18011


| align=right| [[d:Q173022]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1026
| [[Бавыр кабыклану]]
| [[:ru:Цирроз печени|Цирроз печени]]
| align=right| 12360


| align=right| [[d:Q147778]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1027
| [[Үпкәнең хроник бикләнү чире]]
| [[:ru:Хроническая обструктивная болезнь лёгких|Хроническая обструктивная болезнь лёгких]]
| align=right| 2705


| align=right| [[d:Q199804]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1028
| [[]]
| [[:ru:Деменция|Деменция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83030]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1029
| [[Шикәр авыруы]]
| [[:ru:Сахарный диабет|Сахарный диабет]]
| align=right| 54110


| align=right| [[d:Q12206]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1030
| [[Эпилепсия]]
| [[:ru:Эпилепсия|Эпилепсия]]
| align=right| 9884


| align=right| [[d:Q41571]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1031
| [[Гастроэнтерит]]
| [[:ru:Гастроэнтерит|Гастроэнтерит]]
| align=right| 6689


| align=right| [[d:Q156103]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1032
| [[Паркинсон чире]]
| [[:ru:Болезнь Паркинсона|Болезнь Паркинсона]]
| align=right| 6393


| align=right| [[d:Q11085]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1033
| [[Йөрәк-кан тамырлары чирләре]]
| [[:ru:Сердечно-сосудистые заболевания|Сердечно-сосудистые заболевания]]
| align=right| 19670


| align=right| [[d:Q389735]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1034
| [[Гепатит]]
| [[:ru:Гепатит|Гепатит]]
| align=right| 16370


| align=right| [[d:Q131742]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1035
| [[Гипертония]]
| [[:ru:Артериальная гипертензия|Артериальная гипертензия]]
| align=right| 33250


| align=right| [[d:Q41861]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1036
| [[]]
| [[:ru:Менингит|Менингит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48143]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1037
| [[Таркау склероз]]
| [[:ru:Рассеянный склероз|Рассеянный склероз]]
| align=right| 11924


| align=right| [[d:Q8277]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1038
| [[Яман шеш]]
| [[:ru:Злокачественная опухоль|Злокачественная опухоль]]
| align=right| 39088


| align=right| [[d:Q12078]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1039
| [[Сөт бизе яман шеше]]
| [[:ru:Рак молочной железы|Рак молочной железы]]
| align=right| 8718


| align=right| [[d:Q128581]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1040
| [[]]
| [[:ru:Колоректальный рак|Колоректальный рак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188874]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1041
| [[Лейкоз]]
| [[:ru:Лейкоз|Лейкоз]]
| align=right| 12235


| align=right| [[d:Q29496]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1042
| [[Үпкә яман шеше]]
| [[:ru:Рак лёгкого|Рак лёгкого]]
| align=right| 8278


| align=right| [[d:Q47912]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1043
| [[Лимфома (күздә)]]
| [[:ru:Лимфома|Лимфома]]
| align=right| 3832


| align=right| [[d:Q208414]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1044
| [[Простата бизе яман шеше]]
| [[:ru:Рак предстательной железы|Рак предстательной железы]]
| align=right| 7007


| align=right| [[d:Q181257]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1045
| [[]]
| [[:ru:Рак кожи|Рак кожи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192102]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1046
| [[Меланома]]
| [[:ru:Меланома|Меланома]]
| align=right| 10473


| align=right| [[d:Q180614]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1047
| [[]]
| [[:ru:Опухоль|Опухоль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133212]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1048
| [[]]
| [[:ru:Опухоль головного мозга|Опухоль головного мозга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233309]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1049
| [[]]
| [[:ru:Болезни пищевого происхождения|Болезни пищевого происхождения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q272002]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1050
| [[Ботулизм]]
| [[:ru:Ботулизм|Ботулизм]]
| align=right| 9026


| align=right| [[d:Q154865]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1051
| [[]]
| [[:ru:Отравление грибами|Отравление грибами]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q852186]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1052
| [[]]
| [[:ru:Брюшной тиф|Брюшной тиф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83319]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1053
| [[Сальмонеллёз]]
| [[:ru:Сальмонеллёзы|Сальмонеллёзы]]
| align=right| 13568


| align=right| [[d:Q326648]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1054
| [[Инфекцион авырулар]]
| [[:ru:Инфекционные заболевания|Инфекционные заболевания]]
| align=right| 15581


| align=right| [[d:Q18123741]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1055
| [[]]
| [[:ru:Патоген|Патоген]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170065]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1056
| [[]]
| [[:ru:Заболевания, передающиеся половым путём|Заболевания, передающиеся половым путём]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12198]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1057
| [[БИДС]]
| [[:ru:Синдром приобретённого иммунного дефицита|Синдром приобретённого иммунного дефицита]]
| align=right| 34484


| align=right| [[d:Q12199]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1058
| [[Гонорея]]
| [[:ru:Гонорея|Гонорея]]
| align=right| 10067


| align=right| [[d:Q101896]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1059
| [[]]
| [[:ru:Простой герпес|Простой герпес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6473911]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1060
| [[Сифилис]]
| [[:ru:Сифилис|Сифилис]]
| align=right| 16732


| align=right| [[d:Q41083]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1061
| [[Түләмә]]
| [[:ru:Сибирская язва|Сибирская язва]]
| align=right| 6822


| align=right| [[d:Q129104]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1062
| [[]]
| [[:ru:Бубонная чума|Бубонная чума]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217519]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1063
| [[Җил чәчәге]]
| [[:ru:Ветряная оспа|Ветряная оспа]]
| align=right| 8355


| align=right| [[d:Q44727]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1064
| [[Ваба]]
| [[:ru:Холера|Холера]]
| align=right| 2895


| align=right| [[d:Q12090]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1065
| [[Назофарингит]]
| [[:ru:Простуда|Простуда]]
| align=right| 3506


| align=right| [[d:Q12125]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1066
| [[COVID-19 коронавирус авыруы]]
| [[:ru:COVID-19|COVID-19]]
| align=right| 2422


| align=right| [[d:Q84263196]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1067
| [[]]
| [[:ru:Лихорадка денге|Лихорадка денге]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q30953]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1068
| [[Дифтерия]]
| [[:ru:Дифтерия|Дифтерия]]
| align=right| 1033


| align=right| [[d:Q134649]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1069
| [[Дизентерия]]
| [[:ru:Дизентерия|Дизентерия]]
| align=right| 8590


| align=right| [[d:Q129279]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1070
| [[]]
| [[:ru:Энцефалит|Энцефалит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199615]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1071
| [[]]
| [[:ru:Гангрена|Гангрена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168805]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1072
| [[Эбола бизгәге]]
| [[:ru:Геморрагическая лихорадка Эбола|Геморрагическая лихорадка Эбола]]
| align=right| 1901


| align=right| [[d:Q51993]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1073
| [[]]
| [[:ru:Энтеровирусный везикулярный стоматит|Энтеровирусный везикулярный стоматит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q652744]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1074
| [[Грипп]]
| [[:ru:Грипп|Грипп]]
| align=right| 9931


| align=right| [[d:Q2840]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1075
| [[]]
| [[:ru:H5N1|H5N1]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160122]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1076
| [[Ләперә]]
| [[:ru:Лепра|Лепра]]
| align=right| 5087


| align=right| [[d:Q36956]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1077
| [[Боррелиоз]]
| [[:ru:Болезнь Лайма|Болезнь Лайма]]
| align=right| 5986


| align=right| [[d:Q201989]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1078
| [[Бизгәк авыруы]]
| [[:ru:Малярия|Малярия]]
| align=right| 12354


| align=right| [[d:Q12156]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1079
| [[Кызамык]]
| [[:ru:Корь|Корь]]
| align=right| 15269


| align=right| [[d:Q79793]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1080
| [[]]
| [[:ru:Эпидемический паротит|Эпидемический паротит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176741]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1081
| [[Коклюш]]
| [[:ru:Коклюш|Коклюш]]
| align=right| 17320


| align=right| [[d:Q134859]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1082
| [[Пневмония]]
| [[:ru:Пневмония|Пневмония]]
| align=right| 7277


| align=right| [[d:Q12192]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1083
| [[Полиомиелит]]
| [[:ru:Полиомиелит|Полиомиелит]]
| align=right| 3990


| align=right| [[d:Q12195]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1084
| [[Котыру]]
| [[:ru:Бешенство|Бешенство]]
| align=right| 4924


| align=right| [[d:Q39222]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1085
| [[Корчаңгы]]
| [[:ru:Чесотка|Чесотка]]
| align=right| 7910


| align=right| [[d:Q167178]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1086
| [[Скарлатина]]
| [[:ru:Скарлатина|Скарлатина]]
| align=right| 12138


| align=right| [[d:Q180266]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1087
| [[Чәчәк (авыру)]]
| [[:ru:Натуральная оспа|Натуральная оспа]]
| align=right| 4435


| align=right| [[d:Q12214]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1088
| [[]]
| [[:ru:Столбняк|Столбняк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47790]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1089
| [[Туберкулёз]]
| [[:ru:Туберкулёз|Туберкулёз]]
| align=right| 33429


| align=right| [[d:Q12204]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1090
| [[Чабыртмалы тиф]]
| [[:ru:Сыпной тиф|Сыпной тиф]]
| align=right| 2415


| align=right| [[d:Q160649]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1091
| [[]]
| [[:ru:Жёлтая лихорадка|Жёлтая лихорадка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154874]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1092
| [[Психик авырулар]]
| [[:ru:Психическое расстройство|Психическое расстройство]]
| align=right| 2991


| align=right| [[d:Q12135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1093
| [[]]
| [[:ru:Биполярное расстройство|Биполярное расстройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131755]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1094
| [[]]
| [[:ru:Большое депрессивное расстройство|Большое депрессивное расстройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42844]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1095
| [[Невроз]]
| [[:ru:Невроз|Невроз]]
| align=right| 12675


| align=right| [[d:Q181032]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1096
| [[]]
| [[:ru:Посттравматическое стрессовое расстройство|Посттравматическое стрессовое расстройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202387]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1097
| [[]]
| [[:ru:Психоз|Психоз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170082]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1098
| [[]]
| [[:ru:Бред|Бред]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189643]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1099
| [[Саташулар]]
| [[:ru:Галлюцинация|Галлюцинация]]
| align=right| 2093


| align=right| [[d:Q130741]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1100
| [[]]
| [[:ru:Шизофрения|Шизофрения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41112]]
| 

|}</text>
      <sha1>k1f4twcey2qy7czv86a07ipsndb8ce1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Җәмгыять</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390353</id>
    <revision>
      <id>5840309</id>
      <parentid>5835099</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T21:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168303" sha1="9ia11sjqvxxwen793tnypyt3t9tvc0c" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 625 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 238 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 20 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 17 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''
{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1
| [[Җәмгыять]]
| [[:ru:Общество|Общество]]
| align=right| 1115
| align=right| [[d:Q8425]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 2
| [[]]
| [[:ru:Сообщество|Сообщество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177634]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 3
| [[Гуманитар фәннәр]]
| [[:ru:Гуманитарные науки|Гуманитарные науки]]
| align=right| 1345


| align=right| [[d:Q80083]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 4
| [[]]
| [[:ru:Общение|Общение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11024]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 5
| [[Мәгълүмат]]
| [[:ru:Информация|Информация]]
| align=right| 1832


| align=right| [[d:Q11028]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Солидарность|Солидарность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q815726]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Регионоведение|Регионоведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q928786]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 8
| [[Демография]]
| [[:ru:Демография|Демография]]
| align=right| 1057


| align=right| [[d:Q37732]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Информационная наука|Информационная наука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16387]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[]]
| [[:ru:Небесный мандат|Небесный мандат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q875377]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Медиаведение|Медиаведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Открытое общество|Открытое общество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q505605]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Профессиональная коллегия|Профессиональная коллегия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1110684]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 14
| [[]]
| [[:ru:Научное общество|Научное общество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q955824]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Социальное действие|Социальное действие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q769620]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Социальный капитал|Социальный капитал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214693]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Групповая сплочённость|Групповая сплочённость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q553270]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Общественно-экономическая формация|Общественно-экономическая формация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1641112]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Социальная структура|Социальная структура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211606]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 20
| [[Социобиология]]
| [[:ru:Социобиология|Социобиология]]
| align=right| 10752


| align=right| [[d:Q190553]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 21
| [[Бизнес]]
| [[:ru:Бизнес|Бизнес]]
| align=right| 8961


| align=right| [[d:Q4830453]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 22
| [[Икътисад (фән)]]
| [[:ru:Экономика (наука)|Экономика (наука)]]
| align=right| 38183


| align=right| [[d:Q8134]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Макроэкономика|Макроэкономика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39680]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Микроикътисад]]
| [[:ru:Микроэкономика|Микроэкономика]]
| align=right| 4209


| align=right| [[d:Q39072]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 25
| [[Икътисади байлыклар]]
| [[:ru:Благо (экономика)|Благо (экономика)]]
| align=right| 2184


| align=right| [[d:Q28877]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 26
| [[Хезмәт]]
| [[:ru:Услуга|Услуга]]
| align=right| 5595


| align=right| [[d:Q7406919]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Закон спроса и предложения|Закон спроса и предложения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166656]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 28
| [[Икътисад]]
| [[:ru:Экономика|Экономика]]
| align=right| 12143


| align=right| [[d:Q159810]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Бухгалтерский учёт|Бухгалтерский учёт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4116214]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 30
| [[Капитал]]
| [[:ru:Капитал|Капитал]]
| align=right| 1533


| align=right| [[d:Q8137]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 31
| [[Фирма]]
| [[:ru:Фирма|Фирма]]
| align=right| 7117


| align=right| [[d:Q783794]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Корпорация|Корпорация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167037]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 33
| [[Valüta]]
| [[:ru:Валюта|Валюта]]
| align=right| 2683


| align=right| [[d:Q8142]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Евро]]
| [[:ru:Евро|Евро]]
| align=right| 900


| align=right| [[d:Q4916]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 35
| [[Иена]]
| [[:ru:Иена|Иена]]
| align=right| 19803


| align=right| [[d:Q8146]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 36
| [[Стерлиң фунты]]
| [[:ru:Фунт стерлингов|Фунт стерлингов]]
| align=right| 1158


| align=right| [[d:Q25224]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 37
| [[Юань]]
| [[:ru:Китайский юань|Китайский юань]]
| align=right| 791


| align=right| [[d:Q39099]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Рупия|Рупия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178843]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[АКШ доллары]]
| [[:ru:Доллар США|Доллар США]]
| align=right| 3271


| align=right| [[d:Q4917]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Монета|Монета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41207]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 41
| [[Банкнота]]
| [[:ru:Банкнота|Банкнота]]
| align=right| 1616


| align=right| [[d:Q47433]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 42
| [[Банк]]
| [[:ru:Банк|Банк]]
| align=right| 5713


| align=right| [[d:Q22687]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Чек]]
| [[:ru:Чек|Чек]]
| align=right| 2302


| align=right| [[d:Q80042]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Долг|Долг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3196867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 45
| [[]]
| [[:ru:Кредитная карта|Кредитная карта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161380]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 46
| [[Әҗәт]]
| [[:ru:Заём|Заём]]
| align=right| 3148


| align=right| [[d:Q189539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 47
| [[]]
| [[:ru:Процентный доход|Процентный доход]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170924]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 48
| [[Тулаем эчке продукт]]
| [[:ru:Валовой внутренний продукт|Валовой внутренний продукт]]
| align=right| 7894


| align=right| [[d:Q12638]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:Экономика труда|Экономика труда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28161]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 50
| [[Йорт хезмәтчесе]]
| [[:ru:Прислуга|Прислуга]]
| align=right| 5342


| align=right| [[d:Q54128]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 51
| [[]]
| [[:ru:Фабрика|Фабрика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83405]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Финансы|Финансы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43015]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 53
| [[Sänäğät]]
| [[:ru:Промышленность|Промышленность]]
| align=right| 2665


| align=right| [[d:Q8148]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 54
| [[Авыл хуҗалыгы]]
| [[:ru:Сельское хозяйство|Сельское хозяйство]]
| align=right| 17756


| align=right| [[d:Q11451]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 55
| [[Төзелеш]]
| [[:ru:Строительство|Строительство]]
| align=right| 23894


| align=right| [[d:Q385378]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 56
| [[Балык тоту]]
| [[:ru:Рыбная ловля|Рыбная ловля]]
| align=right| 375


| align=right| [[d:Q14373]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Лесоводство|Лесоводство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38112]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 58
| [[Сунар]]
| [[:ru:Охота|Охота]]
| align=right| 6069


| align=right| [[d:Q36963]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Промышленное производство|Промышленное производство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187939]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:Горное дело|Горное дело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44497]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Нефтеперерабатывающий завод|Нефтеперерабатывающий завод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12353044]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 62
| [[Туризм]]
| [[:ru:Туризм|Туризм]]
| align=right| 4871


| align=right| [[d:Q49389]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:Гостиница|Гостиница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27686]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Китобойный промысел|Китобойный промысел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42767]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 65
| [[Инфляция]]
| [[:ru:Инфляция|Инфляция]]
| align=right| 1592


| align=right| [[d:Q35865]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 66
| [[]]
| [[:ru:Дефляция (экономика)|Дефляция (экономика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161081]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:Страхование|Страхование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43183]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:Инвестиции|Инвестиции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4290]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 69
| [[Менеджмент]]
| [[:ru:Менеджмент|Менеджмент]]
| align=right| 5217


| align=right| [[d:Q2920921]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:Рынок|Рынок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37654]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 71
| [[Маркетинг]]
| [[:ru:Маркетинг|Маркетинг]]
| align=right| 5760


| align=right| [[d:Q39809]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 72
| [[Акча]]
| [[:ru:Деньги|Деньги]]
| align=right| 7258


| align=right| [[d:Q1368]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 73
| [[Монополия]]
| [[:ru:Монополия|Монополия]]
| align=right| 7420


| align=right| [[d:Q43637]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Моральный риск|Моральный риск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44454]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 75
| [[Милек]]
| [[:ru:Имущество|Имущество]]
| align=right| 4903


| align=right| [[d:Q1400881]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 76
| [[Ваклап сату]]
| [[:ru:Розничная торговля|Розничная торговля]]
| align=right| 3824


| align=right| [[d:Q126793]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Торговый центр|Торговый центр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11315]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:Супермаркет|Супермаркет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180846]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 79
| [[Fond birjası]]
| [[:ru:Фондовая биржа|Фондовая биржа]]
| align=right| 2732


| align=right| [[d:Q11691]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 80
| [[Nyu-York fond birjası]]
| [[:ru:Нью-Йоркская фондовая биржа|Нью-Йоркская фондовая биржа]]
| align=right| 1347


| align=right| [[d:Q13677]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 81
| [[NASDAQ]]
| [[:ru:NASDAQ|NASDAQ]]
| align=right| 1760


| align=right| [[d:Q82059]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 82
| [[London fond birjası]]
| [[:ru:Лондонская фондовая биржа|Лондонская фондовая биржа]]
| align=right| 1961


| align=right| [[d:Q171240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 83
| [[Tokio fond birjası]]
| [[:ru:Токийская фондовая биржа|Токийская фондовая биржа]]
| align=right| 2005


| align=right| [[d:Q217475]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 84
| [[Салым]]
| [[:ru:Налог|Налог]]
| align=right| 8118


| align=right| [[d:Q8161]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Налог на прибыль|Налог на прибыль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q645011]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Подоходный налог|Подоходный налог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179222]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 87
| [[Tamojnya salımnarı]]
| [[:ru:Таможенные пошлины|Таможенные пошлины]]
| align=right| 1782


| align=right| [[d:Q52389]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Торговля|Торговля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q601401]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Карьера|Карьера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q282049]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Трудовые отношения|Трудовые отношения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q656365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 91
| [[Эшсезлек]]
| [[:ru:Безработица|Безработица]]
| align=right| 3454


| align=right| [[d:Q41171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:Aldi|Aldi]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125054]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 93
| [[Apple Inc.]]
| [[:ru:Apple|Apple]]
| align=right| 5682


| align=right| [[d:Q312]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 94
| [[]]
| [[:ru:AT&amp;T|AT&amp;T]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35476]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Bank of America|Bank of America]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q487907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:IKEA|IKEA]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54078]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:Chevron|Chevron]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319642]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:ExxonMobil|ExxonMobil]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156238]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:General Electric|General Electric]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54173]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 100
| [[Google]]
| [[:ru:Google (компания)|Google (компания)]]
| align=right| 3662


| align=right| [[d:Q95]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 101
| [[IBM]]
| [[:ru:IBM|IBM]]
| align=right| 2625


| align=right| [[d:Q37156]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Industrial and Commercial Bank of China|Industrial and Commercial Bank of China]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26463]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Maersk|Maersk]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18224]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 104
| [[McDonald’s]]
| [[:ru:McDonald’s|McDonald’s]]
| align=right| 4536


| align=right| [[d:Q38076]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 105
| [[Microsoft]]
| [[:ru:Microsoft|Microsoft]]
| align=right| 7202


| align=right| [[d:Q2283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:Nestlé|Nestlé]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Petrobras|Petrobras]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210047]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:Procter &amp; Gamble|Procter &amp; Gamble]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212405]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Royal Dutch Shell|Royal Dutch Shell]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154950]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 110
| [[Sony]]
| [[:ru:Sony|Sony]]
| align=right| 1742


| align=right| [[d:Q41187]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:Walmart|Walmart]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483551]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 112
| [[Байрак]]
| [[:ru:Флаг|Флаг]]
| align=right| 2002


| align=right| [[d:Q14660]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Каннибализм (зоология)|Каннибализм (зоология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44595]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Традиция|Традиция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:День рождения|День рождения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47223]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 116
| [[Ураза бәйрәме]]
| [[:ru:Ураза-байрам|Ураза-байрам]]
| align=right| 1701


| align=right| [[d:Q464458]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 117
| [[Хэллоуин]]
| [[:ru:Хэллоуин|Хэллоуин]]
| align=right| 7605


| align=right| [[d:Q251868]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:Карнавал|Карнавал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4618]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 119
| [[Ramazan]]
| [[:ru:Рамадан|Рамадан]]
| align=right| 664


| align=right| [[d:Q41662]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 120
| [[Мәгариф]]
| [[:ru:Образование|Образование]]
| align=right| 5135


| align=right| [[d:Q8434]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 121
| [[]]
| [[:ru:Начальное образование|Начальное образование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q975085]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Среднее образование|Среднее образование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14623204]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 123
| [[]]
| [[:ru:Колледж|Колледж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189004]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Куррикулум|Куррикулум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207137]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 125
| [[Белем алу]]
| [[:ru:Научение|Научение]]
| align=right| 7155


| align=right| [[d:Q133500]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 126
| [[Мәктәп]]
| [[:ru:Школа|Школа]]
| align=right| 4309


| align=right| [[d:Q3914]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 127
| [[Укытучы]]
| [[:ru:Учитель|Учитель]]
| align=right| 4175


| align=right| [[d:Q37226]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:Контрольная работа|Контрольная работа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27318]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Университет|Университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3918]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Дистанционное обучение|Дистанционное обучение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159595]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 131
| [[]]
| [[:ru:Высшее образование|Высшее образование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q136822]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Семь свободных искусств|Семь свободных искусств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Электронное обучение|Электронное обучение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Академия|Академия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162633]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Учащийся|Учащийся]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Стипендия|Стипендия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188823]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 137
| [[Мәдрәсә]]
| [[:ru:Медресе|Медресе]]
| align=right| 1928


| align=right| [[d:Q132834]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 138
| [[Балалар бакчасы]]
| [[:ru:Детский сад|Детский сад]]
| align=right| 3831


| align=right| [[d:Q126807]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 139
| [[]]
| [[:ru:Диссертация|Диссертация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187685]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Диплом|Диплом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217577]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Болонский процесс|Болонский процесс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187073]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Педагогика|Педагогика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7922]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 143
| [[Уку]]
| [[:ru:Чтение|Чтение]]
| align=right| 7698


| align=right| [[d:Q199657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:Начальная школа|Начальная школа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9842]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 145
| [[]]
| [[:ru:Консерватория|Консерватория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184644]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 146
| [[Китапханә]]
| [[:ru:Библиотека|Библиотека]]
| align=right| 8337


| align=right| [[d:Q7075]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Национальная библиотека|Национальная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22806]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Электронная библиотека|Электронная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212805]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Библиотековедение|Библиотековедение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199655]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Публичная библиотека|Публичная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28564]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Школьная библиотека|Школьная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1076099]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Передвижная библиотека|Передвижная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q720920]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 153
| [[Александрия китапханәсе]]
| [[:ru:Александрийская библиотека|Александрийская библиотека]]
| align=right| 6605


| align=right| [[d:Q435]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Библиотека Ашшурбанипала|Библиотека Ашшурбанипала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q856544]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 155
| [[Конгресс китапханәсе]]
| [[:ru:Библиотека Конгресса|Библиотека Конгресса]]
| align=right| 3110


| align=right| [[d:Q131454]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:Нью-Йоркская публичная библиотека|Нью-Йоркская публичная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219555]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Национальная библиотека Китая|Национальная библиотека Китая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q732353]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 158
| [[Япониянең милли парламент китапханәсе]]
| [[:ru:Национальная парламентская библиотека (Япония)|Национальная парламентская библиотека (Япония)]]
| align=right| 15934


| align=right| [[d:Q477675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:Британская библиотека|Британская библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23308]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 160
| [[]]
| [[:ru:Национальная библиотека Франции|Национальная библиотека Франции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193563]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Немецкая национальная библиотека|Немецкая национальная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Российская государственная библиотека|Российская государственная библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1048694]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Ватиканская апостольская библиотека|Ватиканская апостольская библиотека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213678]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Национальная библиотека Австралии|Национальная библиотека Австралии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623578]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Аль-Карауин|Аль-Карауин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q378014]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 166
| [[Әл-Әзһәр университеты]]
| [[:ru:Университет аль-Азхар|Университет аль-Азхар]]
| align=right| 7132


| align=right| [[d:Q173959]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Каирский университет|Каирский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194445]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Кейптаунский университет|Кейптаунский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q951305]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 169
| [[]]
| [[:ru:Федеральный университет Рио-де-Жанейро|Федеральный университет Рио-де-Жанейро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q586904]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Национальный автономный университет Мексики|Национальный автономный университет Мексики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q222738]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:Университет Британской Колумбии|Университет Британской Колумбии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q391028]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:Университет Буэнос-Айреса|Университет Буэнос-Айреса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194223]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Торонтский университет|Торонтский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180865]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Чикагский университет|Чикагский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131252]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 175
| [[]]
| [[:ru:Калифорнийский технологический институт|Калифорнийский технологический институт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161562]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Университет Джонса Хопкинса|Университет Джонса Хопкинса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193727]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Массачусетский технологический институт|Массачусетский технологический институт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49108]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 178
| [[Stenford universitetı]]
| [[:ru:Стэнфордский университет|Стэнфордский университет]]
| align=right| 3885


| align=right| [[d:Q41506]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 179
| [[Дьюк университеты]]
| [[:ru:Дьюкский университет|Дьюкский университет]]
| align=right| 805


| align=right| [[d:Q168751]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Университет Северной Каролины в Чапел-Хилле|Университет Северной Каролины в Чапел-Хилле]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192334]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Виргинский университет|Виргинский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213439]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 182
| [[Мичиган университеты]]
| [[:ru:Мичиганский университет|Мичиганский университет]]
| align=right| 2521


| align=right| [[d:Q230492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Калифорнийский университет в Беркли|Калифорнийский университет в Беркли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Калифорнийский университет в Лос-Анджелесе|Калифорнийский университет в Лос-Анджелесе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174710]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 185
| [[Ürmäle göl ligası]]
| [[:ru:Лига плюща|Лига плюща]]
| align=right| 1156


| align=right| [[d:Q49113]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 186
| [[Harvard universitetı]]
| [[:ru:Гарвардский университет|Гарвардский университет]]
| align=right| 1500


| align=right| [[d:Q13371]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 187
| [[Yel universitetı]]
| [[:ru:Йельский университет|Йельский университет]]
| align=right| 5045


| align=right| [[d:Q49112]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 188
| [[Prinston universitetı]]
| [[:ru:Принстонский университет|Принстонский университет]]
| align=right| 3927


| align=right| [[d:Q21578]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 189
| [[Braun universitetı]]
| [[:ru:Брауновский университет|Брауновский университет]]
| align=right| 3720


| align=right| [[d:Q49114]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 190
| [[Kolumbiä universitetı]]
| [[:ru:Колумбийский университет|Колумбийский университет]]
| align=right| 2817


| align=right| [[d:Q49088]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 191
| [[Kornell universitetı]]
| [[:ru:Корнеллский университет|Корнеллский университет]]
| align=right| 5787


| align=right| [[d:Q49115]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 192
| [[Dartmut kollecı]]
| [[:ru:Дартмутский колледж|Дартмутский колледж]]
| align=right| 4120


| align=right| [[d:Q49116]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 193
| [[Pensilvaniä universitetı]]
| [[:ru:Пенсильванский университет|Пенсильванский университет]]
| align=right| 4053


| align=right| [[d:Q49117]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Киотский университет|Киотский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q336264]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Токийский университет|Токийский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7842]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Калькуттский университет|Калькуттский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1145306]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Индийский научный институт|Индийский научный институт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q948720]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 198
| [[]]
| [[:ru:Индийский институт технологии|Индийский институт технологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q622358]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Индийские институты менеджмента|Индийские институты менеджмента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46026]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Фуданьский университет|Фуданьский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q495015]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Гонконгский университет|Гонконгский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15568]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Нанкинский университет|Нанкинский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q683580]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 203
| [[]]
| [[:ru:Пекинский университет|Пекинский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16952]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 204
| [[]]
| [[:ru:Университет Цинхуа|Университет Цинхуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16955]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Чжэцзянский университет|Чжэцзянский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q197543]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Болонский университет|Болонский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131262]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Копенгагенский университет|Копенгагенский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186285]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Мадридский университет Комплутенсе|Мадридский университет Комплутенсе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219694]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Венский университет|Венский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165980]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Лейденский университет|Лейденский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156598]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Сапиенца (университет)|Сапиенца (университет)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209344]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Саламанкский университет|Саламанкский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q308963]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 213
| [[Цюрихның югары техник мәктәбе]]
| [[:ru:Швейцарская высшая техническая школа Цюриха|Швейцарская высшая техническая школа Цюриха]]
| align=right| 1951


| align=right| [[d:Q11942]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Парижский университет|Парижский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209842]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Сорбонна|Сорбонна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214654]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Университет Пьера и Марии Кюри|Университет Пьера и Марии Кюри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1144549]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Мюнхенский университет|Мюнхенский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55044]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 218
| [[Берлин университеты]]
| [[:ru:Берлинский университет имени Гумбольдта|Берлинский университет имени Гумбольдта]]
| align=right| 6221


| align=right| [[d:Q152087]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Франкфуртский университет имени Иоганна Вольфганга Гёте|Франкфуртский университет имени Иоганна Вольфганга Гёте]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50662]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Гейдельбергский университет|Гейдельбергский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151510]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 221
| [[Kembric universitetı]]
| [[:ru:Кембриджский университет|Кембриджский университет]]
| align=right| 2659


| align=right| [[d:Q35794]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 222
| [[Оксфорд университеты]]
| [[:ru:Оксфордский университет|Оксфордский университет]]
| align=right| 1353


| align=right| [[d:Q34433]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Лондонский университет|Лондонский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 224
| [[]]
| [[:ru:Карлов университет|Карлов университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31519]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Ягеллонский университет|Ягеллонский университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189441]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 226
| [[Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[:ru:Московский государственный университет|Московский государственный университет]]
| align=right| 935692


| align=right| [[d:Q13164]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 227
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[:ru:Санкт-Петербургский государственный университет|Санкт-Петербургский государственный университет]]
| align=right| 13922


| align=right| [[d:Q27621]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Киевский национальный университет имени Тараса Шевченко|Киевский национальный университет имени Тараса Шевченко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q84151]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Австралийский национальный университет|Австралийский национальный университет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127990]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Правительство Тибета в изгнании|Правительство Тибета в изгнании]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q326343]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 231
| [[]]
| [[:ru:Федеральное бюро расследований|Федеральное бюро расследований]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8333]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Ангелы ада|Ангелы ада]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q622188]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 233
| [[SSRB däwlät iminlek komitäte]]
| [[:ru:Комитет государственной безопасности СССР|Комитет государственной безопасности СССР]]
| align=right| 3739


| align=right| [[d:Q80919]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Mara Salvatrucha|Mara Salvatrucha]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127784]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Моссад|Моссад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34216]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Коза ностра|Коза ностра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1458155]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Якудза|Якудза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183287]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Африканский банк развития|Африканский банк развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q340195]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 239
| [[Африка Берлеге]]
| [[:ru:Африканский союз|Африканский союз]]
| align=right| 9092


| align=right| [[d:Q7159]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:АНЗЮС|АНЗЮС]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q295875]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 241
| [[Гарәп Лигасы]]
| [[:ru:Лига арабских государств|Лига арабских государств]]
| align=right| 3368


| align=right| [[d:Q7172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Арктический совет|Арктический совет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q674182]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Азиатский банк развития|Азиатский банк развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188822]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 244
| [[Азия-Тын океан икътисади хезмәттәшлеге]]
| [[:ru:Азиатско-Тихоокеанское экономическое сотрудничество|Азиатско-Тихоокеанское экономическое сотрудничество]]
| align=right| 3198


| align=right| [[d:Q170481]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 245
| [[Könyaq-Könçığış Aziä däwlätläre berläşmäse]]
| [[:ru:Ассоциация государств Юго-Восточной Азии|Ассоциация государств Юго-Восточной Азии]]
| align=right| 3793


| align=right| [[d:Q7768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Банк международных расчётов|Банк международных расчётов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309195]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 247
| [[]]
| [[:ru:АЛБА (альянс)|АЛБА (альянс)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8874]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 248
| [[]]
| [[:ru:Карибское сообщество|Карибское сообщество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205995]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Организация центрального договора|Организация центрального договора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379850]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Организация Договора о коллективной безопасности|Организация Договора о коллективной безопасности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318693]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 251
| [[Бәйсез Дәүләтләр Берлеге]]
| [[:ru:Содружество Независимых Государств|Содружество Независимых Государств]]
| align=right| 3447


| align=right| [[d:Q7779]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 252
| [[Милләтләр Дуслыгы]]
| [[:ru:Содружество наций|Содружество наций]]
| align=right| 1972


| align=right| [[d:Q7785]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 253
| [[Португал телле илләр берләшмәсе]]
| [[:ru:Содружество португалоязычных стран|Содружество португалоязычных стран]]
| align=right| 2084


| align=right| [[d:Q182500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Совет сотрудничества арабских государств Персидского залива|Совет сотрудничества арабских государств Персидского залива]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 255
| [[]]
| [[:ru:Совет государств Балтийского моря|Совет государств Балтийского моря]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q789769]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Восточноафриканское сообщество|Восточноафриканское сообщество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q337456]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Экономическое сообщество стран Западной Африки|Экономическое сообщество стран Западной Африки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193272]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Организация экономического сотрудничества|Организация экономического сотрудничества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q225950]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Евразийское экономическое сообщество|Евразийское экономическое сообщество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q473996]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Евразийский союз|Евразийский союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q474548]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Большая двадцатка|Большая двадцатка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19771]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Большая семёрка|Большая семёрка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1764511]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Женевские конвенции|Женевские конвенции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133536]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Международный банк реконструкции и развития|Международный банк реконструкции и развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 265
| [[Халыкара сәүдә палатасы]]
| [[:ru:Международная торговая палата|Международная торговая палата]]
| align=right| 4208


| align=right| [[d:Q848633]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 266
| [[]]
| [[:ru:Международная ассоциация развития|Международная ассоциация развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q827525]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Международная финансовая корпорация|Международная финансовая корпорация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q656801]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 268
| [[]]
| [[:ru:Международная организация по миграции|Международная организация по миграции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Межпарламентский союз|Межпарламентский союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176815]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 270
| [[Интерпол]]
| [[:ru:Интерпол|Интерпол]]
| align=right| 2786


| align=right| [[d:Q8475]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 271
| [[]]
| [[:ru:Исламский банк развития|Исламский банк развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41230]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Латинский союз (международная организация)|Латинский союз (международная организация)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123209]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 273
| [[Милләтләр Лигасы]]
| [[:ru:Лига Наций|Лига Наций]]
| align=right| 1817


| align=right| [[d:Q38130]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 274
| [[Төньяк Атлантик килешү оешмасы]]
| [[:ru:НАТО|НАТО]]
| align=right| 4846


| align=right| [[d:Q7184]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Североамериканская зона свободной торговли|Североамериканская зона свободной торговли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181574]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 276
| [[Neft çitkä çığaruçı illär oyışması]]
| [[:ru:Организация стран — экспортёров нефти|Организация стран — экспортёров нефти]]
| align=right| 5008


| align=right| [[d:Q7795]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 277
| [[Халыкара икътисадый хезмәттәшлек һәм үсеш оешмасы]]
| [[:ru:Организация экономического сотрудничества и развития|Организация экономического сотрудничества и развития]]
| align=right| 2628


| align=right| [[d:Q41550]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Организация африканского единства|Организация африканского единства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191703]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 279
| [[АИХО]]
| [[:ru:Организация по безопасности и сотрудничеству в Европе|Организация по безопасности и сотрудничеству в Европе]]
| align=right| 1563


| align=right| [[d:Q81299]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Организация американских государств|Организация американских государств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123759]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Организация черноморского экономического сотрудничества|Организация черноморского экономического сотрудничества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q380340]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Парижский клуб|Парижский клуб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q461736]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 283
| [[Şanxay xezmättäşlek oyışması]]
| [[:ru:Шанхайская организация сотрудничества|Шанхайская организация сотрудничества]]
| align=right| 8601


| align=right| [[d:Q485207]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Ассоциация регионального сотрудничества Южной Азии|Ассоциация регионального сотрудничества Южной Азии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q145700]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Организация Договора Юго-Восточной Азии|Организация Договора Юго-Восточной Азии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q277252]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Сообщество развития Юга Африки|Сообщество развития Юга Африки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q816706]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Союз для Средиземноморья|Союз для Средиземноморья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192177]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Союз южноамериканских наций|Союз южноамериканских наций]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4230]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 289
| [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы]]
| [[:ru:Организация Объединённых Наций|Организация Объединённых Наций]]
| align=right| 15927


| align=right| [[d:Q1065]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Международное агентство по атомной энергии|Международное агентство по атомной энергии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41984]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 291
| [[BMO Xalıqara Mäxkämäse]]
| [[:ru:Международный суд ООН|Международный суд ООН]]
| align=right| 2579


| align=right| [[d:Q7801]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 292
| [[Xalıqara cinäyät mäxkämäse]]
| [[:ru:Международный уголовный суд|Международный уголовный суд]]
| align=right| 2361


| align=right| [[d:Q47488]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 293
| [[Xalıqara valüta fondı]]
| [[:ru:Международный валютный фонд|Международный валютный фонд]]
| align=right| 4330


| align=right| [[d:Q7804]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 294
| [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль сәркатибе]]
| [[:ru:Генеральный секретарь ООН|Генеральный секретарь ООН]]
| align=right| 12222


| align=right| [[d:Q81066]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы]]
| [[:ru:ЮНЕСКО|ЮНЕСКО]]
| align=right| 2094


| align=right| [[d:Q7809]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:ЮНИСЕФ|ЮНИСЕФ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q740308]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:ЮНИДО|ЮНИДО]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q386120]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Секретариат ООН|Секретариат ООН]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220563]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 299
| [[Берләшкән Милләтләр Оешмасының Иминлек Шурасы]]
| [[:ru:Совет Безопасности ООН|Совет Безопасности ООН]]
| align=right| 3236


| align=right| [[d:Q37470]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 300
| [[Bötendönya bankı]]
| [[:ru:Всемирный банк|Всемирный банк]]
| align=right| 2614


| align=right| [[d:Q7164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Группа Всемирного банка|Группа Всемирного банка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320863]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 302
| [[Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы]]
| [[:ru:Всемирная организация здравоохранения|Всемирная организация здравоохранения]]
| align=right| 818


| align=right| [[d:Q7817]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 303
| [[Бөтендөнья сәүдә оешмасы]]
| [[:ru:Всемирная торговая организация|Всемирная торговая организация]]
| align=right| 3548


| align=right| [[d:Q7825]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 304
| [[Бенилюкс]]
| [[:ru:Бенилюкс|Бенилюкс]]
| align=right| 896


| align=right| [[d:Q13116]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Центрально-европейская ассоциация свободной торговли|Центрально-европейская ассоциация свободной торговли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319014]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 306
| [[Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması]]
| [[:ru:ЦЕРН|ЦЕРН]]
| align=right| 4801


| align=right| [[d:Q42944]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Совет экономической взаимопомощи|Совет экономической взаимопомощи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191582]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 308
| [[Европа Шурасы]]
| [[:ru:Совет Европы|Совет Европы]]
| align=right| 1329


| align=right| [[d:Q8908]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 309
| [[Аурупа Берлеге Шурасы]]
| [[:ru:Совет Европейского союза|Совет Европейского союза]]
| align=right| 801


| align=right| [[d:Q8896]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 310
| [[]]
| [[:ru:Экономический и валютный союз Европейского союза|Экономический и валютный союз Европейского союза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212141]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Европейское сообщество по атомной энергии|Европейское сообщество по атомной энергии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8919]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Европейский банк реконструкции и развития|Европейский банк реконструкции и развития]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q488981]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Европейское объединение угля и стали|Европейское объединение угля и стали]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161549]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 314
| [[]]
| [[:ru:Европейское экономическое сообщество|Европейское экономическое сообщество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52847]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Европейский инвестиционный банк|Европейский инвестиционный банк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192247]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Европейский парламент|Европейский парламент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8889]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 317
| [[Европа Берлеге]]
| [[:ru:Европейский союз|Европейский союз]]
| align=right| 4532


| align=right| [[d:Q458]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Северный совет|Северный совет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Коринфский союз|Коринфский союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332337]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Западноевропейский союз|Западноевропейский союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189946]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 321
| [[Варшава килешүе]]
| [[:ru:Организация Варшавского договора|Организация Варшавского договора]]
| align=right| 5353


| align=right| [[d:Q41644]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Повестка дня на XXI век|Повестка дня на XXI век]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208571]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 323
| [[]]
| [[:ru:AIESEC|AIESEC]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191866]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 324
| [[Äl-Qağidä]]
| [[:ru:Аль-Каида|Аль-Каида]]
| align=right| 4697


| align=right| [[d:Q34490]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Американский национальный институт стандартов|Американский национальный институт стандартов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180003]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 326
| [[]]
| [[:ru:AEGEE|AEGEE]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q431534]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Ассоциация вычислительной техники|Ассоциация вычислительной техники]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127992]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Австрийская служба памяти жертв Холокоста|Австрийская служба памяти жертв Холокоста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159486]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 329
| [[]]
| [[:ru:Австрийская общественная служба за границей|Австрийская общественная служба за границей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q386730]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Бильдербергский клуб|Бильдербергский клуб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 331
| [[]]
| [[:ru:BirdLife International|BirdLife International]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210108]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Коллегия кардиналов|Коллегия кардиналов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q852242]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 333
| [[]]
| [[:ru:Немецкий институт по стандартизации|Немецкий институт по стандартизации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Европейская южная обсерватория|Европейская южная обсерватория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151991]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 335
| [[Xalıqara aviatsiä federatsiäse]]
| [[:ru:Международная авиационная федерация|Международная авиационная федерация]]
| align=right| 1029


| align=right| [[d:Q214130]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 336
| [[]]
| [[:ru:Международная автомобильная федерация|Международная автомобильная федерация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179412]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Международная мотоциклетная федерация|Международная мотоциклетная федерация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q430371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Фонд свободного программного обеспечения|Фонд свободного программного обеспечения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48413]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 339
| [[Гринпис]]
| [[:ru:Гринпис|Гринпис]]
| align=right| 1576


| align=right| [[d:Q81307]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:ГУАМ|ГУАМ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q326816]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 341
| [[Хизбут-тәхрир әл-Ислами]]
| [[:ru:Хизб ут-Тахрир аль-Ислами|Хизб ут-Тахрир аль-Ислами]]
| align=right| 2775


| align=right| [[d:Q493302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 342
| [[]]
| [[:ru:Hospitality Club|Hospitality Club]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q744312]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Институт инженеров электротехники и электроники|Институт инженеров электротехники и электроники]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131566]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 344
| [[]]
| [[:ru:Международное бюро мер и весов|Международное бюро мер и весов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q229478]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Международный совет музеев|Международный совет музеев]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q653054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273138]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Международная гидрографическая организация|Международная гидрографическая организация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233611]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Международная морская организация|Международная морская организация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Международный математический союз|Международный математический союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q828490]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 350
| [[Xalıqara Standartlaw Oyışması]]
| [[:ru:Международная организация по стандартизации|Международная организация по стандартизации]]
| align=right| 1122


| align=right| [[d:Q15028]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 351
| [[Xalıqara Qızıl Xaç häm Yarımay xäräkäte]]
| [[:ru:Международное движение Красного Креста и Красного Полумесяца|Международное движение Красного Креста и Красного Полумесяца]]
| align=right| 5656


| align=right| [[d:Q7178]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 352
| [[Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте]]
| [[:ru:Международное общество сознания Кришны|Международное общество сознания Кришны]]
| align=right| 3235


| align=right| [[d:Q190193]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Международный союз охраны природы|Международный союз охраны природы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48268]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 354
| [[Чиста һәм гамәли химия халыкара берлеге]]
| [[:ru:Международный союз теоретической и прикладной химии|Международный союз теоретической и прикладной химии]]
| align=right| 6269


| align=right| [[d:Q33438]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 355
| [[]]
| [[:ru:Live Earth|Live Earth]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233398]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Исламский освободительный фронт моро|Исламский освободительный фронт моро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q64611]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 357
| [[Nobel büläge]]
| [[:ru:Нобелевская премия|Нобелевская премия]]
| align=right| 5122


| align=right| [[d:Q7191]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 358
| [[ПЕН-клуб]]
| [[:ru:ПЕН-клуб|ПЕН-клуб]]
| align=right| 15302


| align=right| [[d:Q206811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 359
| [[]]
| [[:ru:Пиратский интернационал|Пиратский интернационал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Международная программа по оценке образовательных достижений учащихся|Международная программа по оценке образовательных достижений учащихся]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q323481]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Пагуошское движение учёных|Пагуошское движение учёных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q381282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Скаутское движение|Скаутское движение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q872181]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[]]
| [[:ru:Армия спасения|Армия спасения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188307]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Международный союз велосипедистов|Международный союз велосипедистов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48663]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Организация наций и народов, не имеющих представительства|Организация наций и народов, не имеющих представительства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215613]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 366
| [[WikiLeaks]]
| [[:ru:WikiLeaks|WikiLeaks]]
| align=right| 5634


| align=right| [[d:Q359]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Всемирное антидопинговое агентство|Всемирное антидопинговое агентство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q749394]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 368
| [[]]
| [[:ru:Всемирный совет церквей|Всемирный совет церквей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q283639]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[]]
| [[:ru:Комитет всемирного наследия|Комитет всемирного наследия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1147477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Консорциум Всемирной паутины|Консорциум Всемирной паутины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37033]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 371
| [[Amnesty International]]
| [[:ru:Amnesty International|Amnesty International]]
| align=right| 3316


| align=right| [[d:Q42970]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 372
| [[Keşe Xoquqların Küzätü]]
| [[:ru:Human Rights Watch|Human Rights Watch]]
| align=right| 4346


| align=right| [[d:Q187052]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 373
| [[]]
| [[:ru:Врачи без границ|Врачи без границ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49330]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Репортёры без границ|Репортёры без границ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154330]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Transparency International|Transparency International]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174240]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Всемирная конфедерация подводной деятельности|Всемирная конфедерация подводной деятельности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q845773]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Спортивный арбитражный суд|Спортивный арбитражный суд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q659499]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Ассоциация европейских клубов|Ассоциация европейских клубов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q841054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Европейские олимпийские комитеты|Европейские олимпийские комитеты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q642949]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 380
| [[]]
| [[:ru:Международная федерация волейбола|Международная федерация волейбола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6851]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Международная федерация баскетбола|Международная федерация баскетбола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Международная шахматная федерация|Международная шахматная федерация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102178]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 383
| [[Футбол Ассоциацияләренең Халыкара Федерациясе]]
| [[:ru:ФИФА|ФИФА]]
| align=right| 3143


| align=right| [[d:Q253414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Международная федерация гимнастики|Международная федерация гимнастики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q379079]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Международная федерация хоккея на льду|Международная федерация хоккея на льду]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190173]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Международный олимпийский комитет|Международный олимпийский комитет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40970]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 387
| [[]]
| [[:ru:Список национальных олимпийских комитетов|Список национальных олимпийских комитетов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183288]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 388
| [[]]
| [[:ru:Олимпийский совет Азии|Олимпийский совет Азии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844293]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 389
| [[УЕФА]]
| [[:ru:УЕФА|УЕФА]]
| align=right| 881


| align=right| [[d:Q35572]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 390
| [[Хокук]]
| [[:ru:Право|Право]]
| align=right| 2744


| align=right| [[d:Q7748]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 391
| [[Ватандашлар хокукы]]
| [[:ru:Романо-германская правовая семья|Романо-германская правовая семья]]
| align=right| 3955


| align=right| [[d:Q5950118]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 392
| [[Гомуми хокук]]
| [[:ru:Общее право|Общее право]]
| align=right| 2803


| align=right| [[d:Q30216]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 393
| [[]]
| [[:ru:Уголовное право|Уголовное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146491]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Апелляция|Апелляция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q329777]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Третейский суд|Третейский суд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207946]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 396
| [[Үлем җәзасы]]
| [[:ru:Смертная казнь|Смертная казнь]]
| align=right| 1417


| align=right| [[d:Q8454]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Гражданские и политические права|Гражданские и политические права]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191600]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 398
| [[Конституция]]
| [[:ru:Конституция|Конституция]]
| align=right| 2877


| align=right| [[d:Q7755]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 399
| [[Шартнамә]]
| [[:ru:Договор|Договор]]
| align=right| 5524


| align=right| [[d:Q93288]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Авторское право|Авторское право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1297822]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 401
| [[Мәхкәмә]]
| [[:ru:Суд|Суд]]
| align=right| 2018


| align=right| [[d:Q41487]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Санкции в хозяйственных отношениях|Санкции в хозяйственных отношениях]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q308922]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Право справедливости|Право справедливости]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2578557]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Доказательство (юриспруденция)|Доказательство (юриспруденция)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176763]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Свобода слова|Свобода слова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22692]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Вина (уголовное право)|Вина (уголовное право)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q705178]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Судебный запрет|Судебный запрет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6495575]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Судебная власть|Судебная власть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105985]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 409
| [[]]
| [[:ru:Судья|Судья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16533]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Юриспруденция|Юриспруденция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4932206]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 411
| [[Хокук белгече]]
| [[:ru:Юрист|Юрист]]
| align=right| 855


| align=right| [[d:Q185351]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Правосудие|Правосудие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5167661]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 413
| [[Адвокат]]
| [[:ru:Адвокат|Адвокат]]
| align=right| 2055


| align=right| [[d:Q40348]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 414
| [[]]
| [[:ru:Юридическая ответственность|Юридическая ответственность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1404417]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 415
| [[Патент]]
| [[:ru:Патент|Патент]]
| align=right| 454


| align=right| [[d:Q253623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 416
| [[]]
| [[:ru:Полиция|Полиция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35535]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 417
| [[Хаклар]]
| [[:ru:Права|Права]]
| align=right| 3009


| align=right| [[d:Q780687]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Основные права и свободы|Основные права и свободы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3237872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 419
| [[]]
| [[:ru:Защищённость (правовая категория)|Защищённость (правовая категория)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2526135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Свидетель|Свидетель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q196939]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 421
| [[]]
| [[:ru:Административное право|Административное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 422
| [[]]
| [[:ru:Судебный прецедент|Судебный прецедент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q665141]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Интеллектуальная собственность|Интеллектуальная собственность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131257]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 424
| [[Халыкара хокук]]
| [[:ru:Международное право|Международное право]]
| align=right| 6609


| align=right| [[d:Q4394526]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 425
| [[]]
| [[:ru:Имущественное право|Имущественное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1149275]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Религиозное право|Религиозное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q670732]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Статутное право|Статутное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7766927]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Траст|Траст]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q854022]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 429
| [[Җинаять]]
| [[:ru:Преступление|Преступление]]
| align=right| 26796


| align=right| [[d:Q83267]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Нападение (право)|Нападение (право)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q365680]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 431
| [[]]
| [[:ru:Нарушение авторского права|Нарушение авторского права]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q647578]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Присвоение|Присвоение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157833]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 433
| [[]]
| [[:ru:Вымогательство|Вымогательство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6452087]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 434
| [[]]
| [[:ru:Мошенничество|Мошенничество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28813]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Геноцид|Геноцид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 436
| [[]]
| [[:ru:Гомицид|Гомицид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q149086]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 437
| [[]]
| [[:ru:Убийство|Убийство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Наркоторговля|Наркоторговля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844924]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Похищение человека|Похищение человека]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q318296]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 440
| [[]]
| [[:ru:Организованная преступность|Организованная преступность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46952]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Пиратство|Пиратство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45393]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Браконьерство|Браконьерство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34577]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Изнасилование|Изнасилование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47092]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Грабёж|Грабёж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53706]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 445
| [[]]
| [[:ru:Саботаж|Саботаж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193518]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Половые преступления|Половые преступления]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q673281]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 447
| [[Контрабанда]]
| [[:ru:Контрабанда|Контрабанда]]
| align=right| 464


| align=right| [[d:Q184840]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Кража|Кража]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2727213]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Пытка|Пытка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132781]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 450
| [[]]
| [[:ru:Насилие|Насилие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124490]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 451
| [[]]
| [[:ru:Великая хартия вольностей|Великая хартия вольностей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12519]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 452
| [[]]
| [[:ru:Декларация независимости США|Декларация независимости США]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127912]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Конституция США|Конституция США]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Декларация прав человека и гражданина|Декларация прав человека и гражданина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169759]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Манифест Коммунистической партии|Манифест Коммунистической партии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40591]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 456
| [[Кеше хокукларының гомуми декларациясе]]
| [[:ru:Всеобщая декларация прав человека|Всеобщая декларация прав человека]]
| align=right| 4435


| align=right| [[d:Q7813]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 457
| [[]]
| [[:ru:Международный пакт об экономических, социальных и культурных правах|Международный пакт об экономических, социальных и культурных правах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q457862]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 458
| [[]]
| [[:ru:Международный пакт о гражданских и политических правах|Международный пакт о гражданских и политических правах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q392119]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Нюрнбергские принципы|Нюрнбергские принципы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2146981]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 460
| [[Реклама]]
| [[:ru:Реклама|Реклама]]
| align=right| 93571


| align=right| [[d:Q37038]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 461
| [[]]
| [[:ru:Истории в картинках|Истории в картинках]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q627603]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 462
| [[Журналистика]]
| [[:ru:Журналистика|Журналистика]]
| align=right| 3574


| align=right| [[d:Q11030]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 463
| [[]]
| [[:ru:Средства массовой информации|Средства массовой информации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11033]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Новости|Новости]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38926]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 465
| [[]]
| [[:ru:Журнал|Журнал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41298]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Связи с общественностью|Связи с общественностью]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133080]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 467
| [[]]
| [[:ru:Франс-Пресс|Франс-Пресс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40464]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Ассошиэйтед Пресс|Ассошиэйтед Пресс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40469]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Рейтер|Рейтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130879]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:Billboard|Billboard]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q485240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 471
| [[The Economist]]
| [[:ru:The Economist|The Economist]]
| align=right| 2944


| align=right| [[d:Q180089]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Life (журнал)|Life (журнал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q463198]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 473
| [[]]
| [[:ru:Mad (журнал)|Mad (журнал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q312086]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 474
| [[]]
| [[:ru:National Geographic (журнал)|National Geographic (журнал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5973845]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 475
| [[]]
| [[:ru:The New Yorker|The New Yorker]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217305]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 476
| [[]]
| [[:ru:People|People]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33659]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 477
| [[]]
| [[:ru:Playboy|Playboy]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150820]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 478
| [[]]
| [[:ru:Панч (журнал)|Панч (журнал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q849759]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 479
| [[]]
| [[:ru:Ридерз дайджест|Ридерз дайджест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q371820]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 480
| [[]]
| [[:ru:Rolling Stone|Rolling Stone]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33511]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 481
| [[]]
| [[:ru:Scientific American|Scientific American]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39379]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 482
| [[]]
| [[:ru:Der Spiegel|Der Spiegel]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131478]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 483
| [[]]
| [[:ru:Time|Time]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43297]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 484
| [[]]
| [[:ru:Vogue|Vogue]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154008]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 485
| [[Газета]]
| [[:ru:Газета|Газета]]
| align=right| 2422


| align=right| [[d:Q11032]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 486
| [[]]
| [[:ru:Financial Times|Financial Times]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183399]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 487
| [[]]
| [[:ru:Le Monde|Le Monde]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12461]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 488
| [[Правда (газета)]]
| [[:ru:Правда (газета)|Правда (газета)]]
| align=right| 3899


| align=right| [[d:Q183644]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:The Times|The Times]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50008]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 490
| [[]]
| [[:ru:The Times of India|The Times of India]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46807]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 491
| [[]]
| [[:ru:The New York Times|The New York Times]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9684]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 492
| [[The Wall Street Journal]]
| [[:ru:The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]
| align=right| 1041


| align=right| [[d:Q164746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 493
| [[]]
| [[:ru:The Washington Post|The Washington Post]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166032]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 494
| [[]]
| [[:ru:The Goon Show|The Goon Show]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168718]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 495
| [[]]
| [[:ru:Grand Ole Opry|Grand Ole Opry]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7098695]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 496
| [[]]
| [[:ru:The Shadow|The Shadow]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q967116]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 497
| [[]]
| [[:ru:Война миров (радиопостановка)|Война миров (радиопостановка)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24958]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Документальное кино|Документальное кино]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93204]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 499
| [[]]
| [[:ru:Европейский вещательный союз|Европейский вещательный союз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166400]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 500
| [[«Эмми» кинопремиясе]]
| [[:ru:Эмми|Эмми]]
| align=right| 375


| align=right| [[d:Q123737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 501
| [[]]
| [[:ru:Телеигра|Телеигра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q846662]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 502
| [[]]
| [[:ru:Ситуационная комедия|Ситуационная комедия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170238]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 503
| [[]]
| [[:ru:Мыльная опера|Мыльная опера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23739]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 504
| [[]]
| [[:ru:Телевизионная программа|Телевизионная программа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15416]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 505
| [[]]
| [[:ru:60 минут (телешоу, США)|60 минут (телешоу, США)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q247869]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 506
| [[]]
| [[:ru:Все в семье|Все в семье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1048856]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 507
| [[]]
| [[:ru:American Idol|American Idol]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201052]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 508
| [[]]
| [[:ru:BBC World News|BBC World News]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208491]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 509
| [[]]
| [[:ru:Disney Channel|Disney Channel]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178837]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 510
| [[]]
| [[:ru:Доктор Кто|Доктор Кто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34316]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 511
| [[«Дуслар» сериалы]]
| [[:ru:Друзья (телесериал)|Друзья (телесериал)]]
| align=right| 18649


| align=right| [[d:Q79784]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 512
| [[]]
| [[:ru:Направляющий свет|Направляющий свет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1145764]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 513
| [[]]
| [[:ru:Дымок из ствола|Дымок из ствола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29641]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 514
| [[]]
| [[:ru:Я люблю Люси|Я люблю Люси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181943]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 515
| [[]]
| [[:ru:Meet the Press|Meet the Press]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1543066]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 516
| [[]]
| [[:ru:Летающий цирк Монти Пайтона|Летающий цирк Монти Пайтона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16401]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Корни (мини-сериал, 1977)|Корни (мини-сериал, 1977)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1247168]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 518
| [[]]
| [[:ru:Улица Сезам|Улица Сезам]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155629]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 519
| [[Симпсоннар]]
| [[:ru:Симпсоны|Симпсоны]]
| align=right| 2205


| align=right| [[d:Q886]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 520
| [[]]
| [[:ru:Звёздный путь|Звёздный путь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1092]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 521
| [[]]
| [[:ru:Том и Джерри|Том и Джерри]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131144]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 522
| [[]]
| [[:ru:The Tonight Show|The Tonight Show]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1338655]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 523
| [[]]
| [[:ru:Сумеречная зона (телесериал, 1959)|Сумеречная зона (телесериал, 1959)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q742103]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 524
| [[]]
| [[:ru:Телевизионная сеть|Телевизионная сеть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1254874]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 525
| [[Әл-Җәзирә]]
| [[:ru:Аль-Джазира|Аль-Джазира]]
| align=right| 3866


| align=right| [[d:Q13477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 526
| [[]]
| [[:ru:American Broadcasting Company|American Broadcasting Company]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169889]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 527
| [[]]
| [[:ru:ARD|ARD]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49653]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 528
| [[BBC]]
| [[:ru:Би-би-си|Би-би-си]]
| align=right| 2125


| align=right| [[d:Q9531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 529
| [[]]
| [[:ru:Си-би-эс|Си-би-эс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43380]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 530
| [[]]
| [[:ru:Центральное телевидение Китая|Центральное телевидение Китая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207936]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 531
| [[]]
| [[:ru:CNN|CNN]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48340]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 532
| [[]]
| [[:ru:RAI|RAI]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19616]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 533
| [[]]
| [[:ru:ITV|ITV]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220072]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 534
| [[]]
| [[:ru:NBC|NBC]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13974]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Public Broadcasting Service|Public Broadcasting Service]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215616]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 536
| [[]]
| [[:ru:Amazon|Amazon]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3884]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 537
| [[]]
| [[:ru:EBay|EBay]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58024]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 538
| [[Facebook]]
| [[:ru:Facebook|Facebook]]
| align=right| 3971


| align=right| [[d:Q355]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 539
| [[Myspace]]
| [[:ru:Myspace|Myspace]]
| align=right| 745


| align=right| [[d:Q40629]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 540
| [[]]
| [[:ru:Твиттер|Твиттер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q918]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Google (поисковая система)|Google (поисковая система)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9366]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 542
| [[Internet Movie Database]]
| [[:ru:Internet Movie Database|Internet Movie Database]]
| align=right| 26640


| align=right| [[d:Q37312]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 543
| [[YouTube]]
| [[:ru:YouTube|YouTube]]
| align=right| 553


| align=right| [[d:Q866]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 544
| [[Википедия]]
| [[:ru:Википедия|Википедия]]
| align=right| 56293


| align=right| [[d:Q52]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 545
| [[Музей]]
| [[:ru:Музей|Музей]]
| align=right| 635


| align=right| [[d:Q33506]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 546
| [[]]
| [[:ru:Американский музей естественной истории|Американский музей естественной истории]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217717]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 547
| [[]]
| [[:ru:Метрополитен-музей|Метрополитен-музей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160236]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 548
| [[]]
| [[:ru:Музей современного искусства (Нью-Йорк)|Музей современного искусства (Нью-Йорк)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188740]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 549
| [[]]
| [[:ru:Национальный музей антропологии (Мексика)|Национальный музей антропологии (Мексика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q524249]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 550
| [[]]
| [[:ru:Смитсоновский институт|Смитсоновский институт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131626]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 551
| [[]]
| [[:ru:Британский музей|Британский музей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6373]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 552
| [[]]
| [[:ru:Немецкий музей (Мюнхен)|Немецкий музей (Мюнхен)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131617]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 553
| [[]]
| [[:ru:Эрмитаж|Эрмитаж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132783]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 554
| [[Лувр музее]]
| [[:ru:Лувр|Лувр]]
| align=right| 2111


| align=right| [[d:Q19675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 555
| [[]]
| [[:ru:Музей Орсе|Музей Орсе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23402]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 556
| [[]]
| [[:ru:Музей естествознания (Лондон)|Музей естествознания (Лондон)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309388]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 557
| [[]]
| [[:ru:Прадо|Прадо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160112]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Лондонская национальная галерея|Лондонская национальная галерея]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180788]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 559
| [[]]
| [[:ru:Рейксмюсеум|Рейксмюсеум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190804]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Уффици|Уффици]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51252]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 561
| [[]]
| [[:ru:Музеи Ватикана|Музеи Ватикана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182955]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 562
| [[Виктория һәм Альберт Музее]]
| [[:ru:Музей Виктории и Альберта|Музей Виктории и Альберта]]
| align=right| 5508


| align=right| [[d:Q213322]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Музей императорского дворца|Музей императорского дворца]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q540668]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 564
| [[Токио дәүләт музее]]
| [[:ru:Токийский национальный музей|Токийский национальный музей]]
| align=right| 6463


| align=right| [[d:Q653433]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Граждановедение|Граждановедение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q837313]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 566
| [[Сәясәт]]
| [[:ru:Политика|Политика]]
| align=right| 1994


| align=right| [[d:Q7163]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 567
| [[]]
| [[:ru:Свобода личности|Свобода личности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29556]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 568
| [[Дипломатия]]
| [[:ru:Дипломатия|Дипломатия]]
| align=right| 2345


| align=right| [[d:Q1889]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Посол|Посол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q121998]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Дипломатическое представительство|Дипломатическое представительство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Выборы|Выборы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40231]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 572
| [[Сәяси фиркаләр]]
| [[:ru:Политическая партия|Политическая партия]]
| align=right| 1425


| align=right| [[d:Q7278]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 573
| [[Пропаганда]]
| [[:ru:Пропаганда|Пропаганда]]
| align=right| 4151


| align=right| [[d:Q7281]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 574
| [[Инкыйлаб]]
| [[:ru:Революция|Революция]]
| align=right| 3447


| align=right| [[d:Q10931]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Разделение властей|Разделение властей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79896]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Законодательная власть|Законодательная власть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11204]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Верховенство права|Верховенство права]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44918]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 578
| [[Ватандашлык]]
| [[:ru:Гражданство|Гражданство]]
| align=right| 12749


| align=right| [[d:Q42138]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Конституционное право|Конституционное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11206]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 580
| [[Җанисәп]]
| [[:ru:Перепись населения|Перепись населения]]
| align=right| 3277


| align=right| [[d:Q39825]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 581
| [[]]
| [[:ru:Компьютерная безопасность|Компьютерная безопасность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3510521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:Золотое правило нравственности|Золотое правило нравственности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189573]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Хабеас корпус|Хабеас корпус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220596]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 584
| [[]]
| [[:ru:Информационная безопасность|Информационная безопасность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189900]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 585
| [[Индивидуальлек]]
| [[:ru:Индивидуализм|Индивидуализм]]
| align=right| 3597


| align=right| [[d:Q171995]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 586
| [[Импичмент]]
| [[:ru:Импичмент|Импичмент]]
| align=right| 2501


| align=right| [[d:Q480498]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Международные отношения|Международные отношения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166542]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Трудовое право|Трудовое право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q628967]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Минимальный размер оплаты труда|Минимальный размер оплаты труда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186228]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Манифест|Манифест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46337]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Национальность|Национальность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231002]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 592
| [[Паспорт]]
| [[:ru:Паспорт|Паспорт]]
| align=right| 2233


| align=right| [[d:Q43812]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Политбюро|Политбюро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309118]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 594
| [[]]
| [[:ru:Социальная защита|Социальная защита]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2483208]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 595
| [[Үзбилгеләнү]]
| [[:ru:Право на самоопределение|Право на самоопределение]]
| align=right| 7679


| align=right| [[d:Q156595]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Государственная измена|Государственная измена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160128]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 597
| [[]]
| [[:ru:Гражданское неповиновение|Гражданское неповиновение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47217]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Общественный договор|Общественный договор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1326430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Децентрализация|Децентрализация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188961]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 600
| [[Катнаш икътисад]]
| [[:ru:Смешанная экономика|Смешанная экономика]]
| align=right| 3691


| align=right| [[d:Q191675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Вето|Вето]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178074]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Корона|Корона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170984]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Цензура|Цензура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q543]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 604
| [[Автономия]]
| [[:ru:Автономия|Автономия]]
| align=right| 558


| align=right| [[d:Q484105]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Электронное правительство|Электронное правительство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211017]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 606
| [[]]
| [[:ru:Национальный конвент|Национальный конвент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219825]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 607
| [[Юридик зат]]
| [[:ru:Юридическое лицо|Юридическое лицо]]
| align=right| 1205


| align=right| [[d:Q155076]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 608
| [[Тышкы сәясәт]]
| [[:ru:Внешняя политика|Внешняя политика]]
| align=right| 824


| align=right| [[d:Q181648]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 609
| [[Интернационал (гимн)]]
| [[:ru:Интернационал (гимн)|Интернационал (гимн)]]
| align=right| 10578


| align=right| [[d:Q49617]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Публичное право|Публичное право]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207892]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 611
| [[Флешмоб]]
| [[:ru:Флешмоб|Флешмоб]]
| align=right| 1210


| align=right| [[d:Q152263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Государственная религия|Государственная религия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188213]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Комендантский час|Комендантский час]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223625]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Удостоверение личности|Удостоверение личности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47988]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:Ратуша|Ратуша]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q543654]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 616
| [[Халык сәламәтлелеге]]
| [[:ru:Социальная гигиена и организация здравоохранения|Социальная гигиена и организация здравоохранения]]
| align=right| 1232


| align=right| [[d:Q189603]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Перенаселение|Перенаселение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q331439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 618
| [[]]
| [[:ru:Демонстрация (публичное мероприятие)|Демонстрация (публичное мероприятие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175331]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Терапия (лечение)|Терапия (лечение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179661]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 620
| [[]]
| [[:ru:Социалистический интернационал|Социалистический интернационал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159454]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 621
| [[]]
| [[:ru:Бюрократия|Бюрократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72468]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 622
| [[Ихтыярый эшчәнлек]]
| [[:ru:Волонтёрство|Волонтёрство]]
| align=right| 4031


| align=right| [[d:Q188844]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Диктатура пролетариата|Диктатура пролетариата]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q118365]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 624
| [[Беренче май (бәйрәм)]]
| [[:ru:Первое мая (праздник)|Первое мая (праздник)]]
| align=right| 6667


| align=right| [[d:Q47499]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 625
| [[]]
| [[:ru:Классовая борьба|Классовая борьба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1744607]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 626
| [[Эшче сыйныф]]
| [[:ru:Рабочий класс|Рабочий класс]]
| align=right| 5075


| align=right| [[d:Q191159]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 627
| [[Фетнә]]
| [[:ru:Бунт|Бунт]]
| align=right| 4707


| align=right| [[d:Q124757]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Социальное обеспечение|Социальное обеспечение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12002092]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 629
| [[]]
| [[:ru:Кабинет министров|Кабинет министров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q640506]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 630
| [[Дәүләт түнтәрелеше]]
| [[:ru:Государственный переворот|Государственный переворот]]
| align=right| 6168


| align=right| [[d:Q45382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 631
| [[]]
| [[:ru:Культ личности|Культ личности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192914]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 632
| [[]]
| [[:ru:Исполнительная власть|Исполнительная власть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35798]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 633
| [[Xökümät]]
| [[:ru:Правительство|Правительство]]
| align=right| 3343


| align=right| [[d:Q7188]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 634
| [[]]
| [[:ru:Парламент|Парламент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35749]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Парламентаризм|Парламентаризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166747]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 636
| [[Президент җөмһүрияте]]
| [[:ru:Президентская республика|Президентская республика]]
| align=right| 937


| align=right| [[d:Q49892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 637
| [[]]
| [[:ru:Смешанная республика|Смешанная республика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49890]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 638
| [[]]
| [[:ru:Государственное управление|Государственное управление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31728]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 639
| [[]]
| [[:ru:Государственная политика|Государственная политика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q546113]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 640
| [[]]
| [[:ru:Сенат (Древний Рим)|Сенат (Древний Рим)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130614]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 641
| [[]]
| [[:ru:Чрезвычайное положение|Чрезвычайное положение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216227]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 642
| [[]]
| [[:ru:Голосование|Голосование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189760]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Избирательная система|Избирательная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182985]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 644
| [[Иҗтимагый дәүләт]]
| [[:ru:Государство всеобщего благосостояния|Государство всеобщего благосостояния]]
| align=right| 3168


| align=right| [[d:Q192451]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 645
| [[Административ-территориаль берәмлек]]
| [[:ru:Административно-территориальная единица|Административно-территориальная единица]]
| align=right| 3150


| align=right| [[d:Q56061]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 646
| [[]]
| [[:ru:Арондисман|Арондисман]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q30059]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 647
| [[]]
| [[:ru:Халифат|Халифат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131401]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 648
| [[Шәһәр-дәүләт]]
| [[:ru:Город-государство|Город-государство]]
| align=right| 475


| align=right| [[d:Q133442]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 649
| [[Колония]]
| [[:ru:Колония|Колония]]
| align=right| 415


| align=right| [[d:Q133156]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 650
| [[]]
| [[:ru:Конфедерация|Конфедерация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170156]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 651
| [[Графлык]]
| [[:ru:Графство|Графство]]
| align=right| 657


| align=right| [[d:Q28575]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 652
| [[Герцоглык]]
| [[:ru:Герцогство|Герцогство]]
| align=right| 655


| align=right| [[d:Q154547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 653
| [[]]
| [[:ru:Избирательный округ|Избирательный округ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192611]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 654
| [[Әмирлек]]
| [[:ru:Эмират|Эмират]]
| align=right| 509


| align=right| [[d:Q189898]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 655
| [[]]
| [[:ru:Империя|Империя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48349]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 656
| [[Штат]]
| [[:ru:Штат|Штат]]
| align=right| 494


| align=right| [[d:Q107390]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 657
| [[Federativ däwlät]]
| [[:ru:Федеративное государство|Федеративное государство]]
| align=right| 1816


| align=right| [[d:Q43702]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 658
| [[Муниципалитет]]
| [[:ru:Муниципалитет|Муниципалитет]]
| align=right| 1497


| align=right| [[d:Q15284]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Национальное государство|Национальное государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179671]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Нейборхуд|Нейборхуд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123705]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Личная уния|Личная уния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 662
| [[]]
| [[:ru:Полицейское государство|Полицейское государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217405]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 663
| [[Кенәзлек]]
| [[:ru:Княжество|Княжество]]
| align=right| 971


| align=right| [[d:Q208500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 664
| [[]]
| [[:ru:Протекторат|Протекторат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164142]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 665
| [[Провинция]]
| [[:ru:Провинция|Провинция]]
| align=right| 1665


| align=right| [[d:Q34876]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Марионеточное государство|Марионеточное государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Однопартийная система|Однопартийная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50686]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 668
| [[Суверен дәүләт]]
| [[:ru:Суверенное государство|Суверенное государство]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q3624078]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 669
| [[Дәүләт]]
| [[:ru:Государство|Государство]]
| align=right| 2397


| align=right| [[d:Q7275]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Унитарное государство|Унитарное государство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 671
| [[]]
| [[:ru:Виртуальное сообщество|Виртуальное сообщество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210980]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 672
| [[]]
| [[:ru:Гражданский активизм|Гражданский активизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203764]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 673
| [[Анархизм]]
| [[:ru:Анархизм|Анархизм]]
| align=right| 1404


| align=right| [[d:Q6199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 674
| [[]]
| [[:ru:Авторитаризм|Авторитаризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6229]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Двухпалатный парламент|Двухпалатный парламент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189445]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 676
| [[Капитализм]]
| [[:ru:Капитализм|Капитализм]]
| align=right| 1734


| align=right| [[d:Q6206]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Христианская демократия|Христианская демократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209158]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 678
| [[Коммунизм]]
| [[:ru:Коммунизм|Коммунизм]]
| align=right| 1013


| align=right| [[d:Q6186]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 679
| [[Консерватизм]]
| [[:ru:Консерватизм|Консерватизм]]
| align=right| 2107


| align=right| [[d:Q7169]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 680
| [[]]
| [[:ru:Конституционализм|Конституционализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1194747]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 681
| [[Космополитизм]]
| [[:ru:Космополитизм|Космополитизм]]
| align=right| 31835


| align=right| [[d:Q188843]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 682
| [[]]
| [[:ru:Деспотизм|Деспотизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179352]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 683
| [[]]
| [[:ru:Эгалитаризм|Эгалитаризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188958]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 684
| [[Faşizm]]
| [[:ru:Фашизм|Фашизм]]
| align=right| 5601


| align=right| [[d:Q6223]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Федерализм|Федерализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204886]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Зелёная политика|Зелёная политика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1661415]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 687
| [[Идеология]]
| [[:ru:Идеология|Идеология]]
| align=right| 3190


| align=right| [[d:Q7257]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 688
| [[Империализм]]
| [[:ru:Империализм|Империализм]]
| align=right| 3500


| align=right| [[d:Q7260]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 689
| [[]]
| [[:ru:Исламизм|Исламизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Чучхе|Чучхе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 691
| [[]]
| [[:ru:Ленинизм|Ленинизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155059]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 692
| [[Либерализм]]
| [[:ru:Либерализм|Либерализм]]
| align=right| 2729


| align=right| [[d:Q6216]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 693
| [[Либертарианлык]]
| [[:ru:Либертарианство|Либертарианство]]
| align=right| 5942


| align=right| [[d:Q178598]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 694
| [[Марксизм]]
| [[:ru:Марксизм|Марксизм]]
| align=right| 20231


| align=right| [[d:Q7264]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:Мультикультурализм|Мультикультурализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190656]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 696
| [[Милләтчелек]]
| [[:ru:Национализм|Национализм]]
| align=right| 5629


| align=right| [[d:Q6235]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Национал-социализм|Национал-социализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7310]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 698
| [[]]
| [[:ru:Остракизм|Остракизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186240]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 699
| [[Ватанпәрвәрлек]]
| [[:ru:Патриотизм|Патриотизм]]
| align=right| 2281


| align=right| [[d:Q6241]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 700
| [[]]
| [[:ru:Сепаратизм|Сепаратизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194236]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 701
| [[Социал-демократия]]
| [[:ru:Социал-демократия|Социал-демократия]]
| align=right| 42352


| align=right| [[d:Q121254]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 702
| [[Социализм]]
| [[:ru:Социализм|Социализм]]
| align=right| 2747


| align=right| [[d:Q7272]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 703
| [[]]
| [[:ru:Демократический социализм|Демократический социализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189280]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Социалистический реализм|Социалистический реализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180902]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Утопический социализм|Утопический социализм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 706
| [[]]
| [[:ru:Этатизм|Этатизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q322294]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 707
| [[Тоталитаризм]]
| [[:ru:Тоталитаризм|Тоталитаризм]]
| align=right| 1267


| align=right| [[d:Q128135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Сионизм|Сионизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42388]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Абсолютная монархия|Абсолютная монархия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184558]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 710
| [[Колониализм]]
| [[:ru:Колониализм|Колониализм]]
| align=right| 2254


| align=right| [[d:Q7167]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 711
| [[Конституцияле монархия]]
| [[:ru:Конституционная монархия|Конституционная монархия]]
| align=right| 1146


| align=right| [[d:Q41614]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 712
| [[Демократия]]
| [[:ru:Демократия|Демократия]]
| align=right| 1344


| align=right| [[d:Q7174]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 713
| [[]]
| [[:ru:Прямая демократия|Прямая демократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171174]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Либеральная демократия|Либеральная демократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192125]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Представительная демократия|Представительная демократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188759]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 716
| [[Диктаторлык]]
| [[:ru:Диктатура|Диктатура]]
| align=right| 3597


| align=right| [[d:Q317]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Просвещённый абсолютизм|Просвещённый абсолютизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219934]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 718
| [[]]
| [[:ru:Гегемония|Гегемония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 719
| [[]]
| [[:ru:Клептократия|Клептократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191244]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Матриархат|Матриархат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185681]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 721
| [[Меритократия]]
| [[:ru:Меритократия|Меритократия]]
| align=right| 7056


| align=right| [[d:Q178079]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 722
| [[]]
| [[:ru:Монарх|Монарх]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q116]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 723
| [[Монархия]]
| [[:ru:Монархия|Монархия]]
| align=right| 2574


| align=right| [[d:Q7269]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 724
| [[]]
| [[:ru:Охлократия|Охлократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191031]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Олигархия|Олигархия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79751]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 726
| [[]]
| [[:ru:Патриархат|Патриархат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181339]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 727
| [[Планлаштырылган икътисад]]
| [[:ru:Плановая экономика|Плановая экономика]]
| align=right| 9822


| align=right| [[d:Q189724]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 728
| [[]]
| [[:ru:Плутократия|Плутократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131708]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 729
| [[Җөмһүрият]]
| [[:ru:Республика|Республика]]
| align=right| 909


| align=right| [[d:Q7270]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 730
| [[]]
| [[:ru:Парламентская республика|Парламентская республика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4198907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 731
| [[]]
| [[:ru:Технократия|Технократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190044]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 732
| [[]]
| [[:ru:Теократия|Теократия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44405]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 733
| [[]]
| [[:ru:Триумвират|Триумвират]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83204]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 734
| [[Bäk]]
| [[:ru:Бей|Бей]]
| align=right| 657


| align=right| [[d:Q181217]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 735
| [[Хәлифә]]
| [[:ru:Халиф|Халиф]]
| align=right| 2960


| align=right| [[d:Q65997]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Диктатор|Диктатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183318]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Эмир|Эмир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Фюрер|Фюрер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484079]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 739
| [[Губернатор]]
| [[:ru:Губернатор|Губернатор]]
| align=right| 523


| align=right| [[d:Q132050]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 740
| [[]]
| [[:ru:Великий герцог|Великий герцог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205706]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 741
| [[]]
| [[:ru:Глава государства|Глава государства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48352]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 742
| [[Xan (titul)]]
| [[:ru:Хан (титул)|Хан (титул)]]
| align=right| 1973


| align=right| [[d:Q181888]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 743
| [[Мэр]]
| [[:ru:Мэр|Мэр]]
| align=right| 350


| align=right| [[d:Q30185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 744
| [[]]
| [[:ru:Омбудсмен|Омбудсмен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169180]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 745
| [[Президент]]
| [[:ru:Президент|Президент]]
| align=right| 1218


| align=right| [[d:Q30461]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 746
| [[Премьер-министр]]
| [[:ru:Премьер-министр|Премьер-министр]]
| align=right| 1365


| align=right| [[d:Q14212]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 747
| [[Шаһзадә]]
| [[:ru:Принц|Принц]]
| align=right| 138


| align=right| [[d:Q2747456]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 748
| [[]]
| [[:ru:Прокурор|Прокурор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q600751]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 749
| [[Satrap]]
| [[:ru:Сатрап|Сатрап]]
| align=right| 1588


| align=right| [[d:Q170305]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 750
| [[]]
| [[:ru:Шах|Шах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184299]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 751
| [[]]
| [[:ru:Султан|Султан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43292]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 752
| [[Патша]]
| [[:ru:Царь|Царь]]
| align=right| 916


| align=right| [[d:Q44356]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Тиран|Тиран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Визирь|Визирь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175240]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Европейский долговой кризис|Европейский долговой кризис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 756
| [[]]
| [[:ru:Исполнительная директория|Исполнительная директория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219817]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Гласность|Гласность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 758
| [[]]
| [[:ru:Левиафан (Гоббс)|Левиафан (Гоббс)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 759
| [[]]
| [[:ru:Майские события 1968 года во Франции|Майские события 1968 года во Франции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6743]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 760
| [[]]
| [[:ru:Оранжевая революция|Оранжевая революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q836386]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 761
| [[]]
| [[:ru:Эпоха террора|Эпоха террора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 762
| [[]]
| [[:ru:Симония|Симония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Бархатная революция|Бархатная революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182817]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 764
| [[]]
| [[:ru:Гражданское общество|Гражданское общество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181865]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 765
| [[]]
| [[:ru:Социальный институт|Социальный институт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178706]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 766
| [[]]
| [[:ru:Консорциум|Консорциум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194166]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 767
| [[]]
| [[:ru:Организация|Организация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43229]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 768
| [[Табышсыз оешма]]
| [[:ru:Некоммерческая организация|Некоммерческая организация]]
| align=right| 10152


| align=right| [[d:Q163740]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Товарищество|Товарищество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q728646]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 770
| [[]]
| [[:ru:Тайное общество|Тайное общество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q276548]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 771
| [[]]
| [[:ru:|ru:]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2715623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 772
| [[]]
| [[:ru:Племя|Племя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 773
| [[]]
| [[:ru:Школа-интернат|Школа-интернат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q269770]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 774
| [[Ятимнәр йорты]]
| [[:ru:Сиротский приют|Сиротский приют]]
| align=right| 5098


| align=right| [[d:Q160645]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 775
| [[]]
| [[:ru:Тюрьма|Тюрьма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40357]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 776
| [[]]
| [[:ru:Социальная работа|Социальная работа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205398]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 777
| [[]]
| [[:ru:Контрацепция|Контрацепция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122224]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 778
| [[Аборт]]
| [[:ru:Аборт|Аборт]]
| align=right| 1953


| align=right| [[d:Q8452]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 779
| [[Коррупция]]
| [[:ru:Коррупция|Коррупция]]
| align=right| 889


| align=right| [[d:Q366]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 780
| [[]]
| [[:ru:Обезлесение|Обезлесение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169940]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 781
| [[]]
| [[:ru:Дискриминация|Дискриминация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169207]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 782
| [[Расизм]]
| [[:ru:Расизм|Расизм]]
| align=right| 11582


| align=right| [[d:Q8461]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 783
| [[]]
| [[:ru:Сексизм|Сексизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93200]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 784
| [[]]
| [[:ru:Эвтаназия|Эвтаназия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q100159]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 785
| [[Ачлык]]
| [[:ru:Массовый голод|Массовый голод]]
| align=right| 10520


| align=right| [[d:Q168247]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 786
| [[Глобальләшү]]
| [[:ru:Глобализация|Глобализация]]
| align=right| 17939


| align=right| [[d:Q7181]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 787
| [[Кеше хокуклары]]
| [[:ru:Права человека|Права человека]]
| align=right| 10158


| align=right| [[d:Q8458]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 788
| [[]]
| [[:ru:Одна семья — один ребёнок|Одна семья — один ребёнок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221719]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 789
| [[]]
| [[:ru:Загрязнение|Загрязнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58734]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 790
| [[]]
| [[:ru:Загрязнение атмосферы Земли|Загрязнение атмосферы Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131123]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 791
| [[Ярлылык]]
| [[:ru:Бедность|Бедность]]
| align=right| 984


| align=right| [[d:Q10294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Устойчивое развитие|Устойчивое развитие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131201]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 793
| [[Коллык]]
| [[:ru:Рабство|Рабство]]
| align=right| 1596


| align=right| [[d:Q8463]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 794
| [[]]
| [[:ru:Общественное движение|Общественное движение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49773]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Движение в защиту окружающей среды|Движение в защиту окружающей среды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2855609]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 796
| [[Феминизм]]
| [[:ru:Феминизм|Феминизм]]
| align=right| 2393


| align=right| [[d:Q7252]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 797
| [[]]
| [[:ru:Группы меньшинств|Группы меньшинств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q30103]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 798
| [[]]
| [[:ru:Социальная стратификация|Социальная стратификация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q841628]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Каста|Каста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484416]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 800
| [[]]
| [[:ru:Неприкасаемые|Неприкасаемые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 801
| [[]]
| [[:ru:Социальный класс|Социальный класс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 802
| [[]]
| [[:ru:Духовенство|Духовенство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177826]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 803
| [[]]
| [[:ru:Средний класс|Средний класс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q241588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 804
| [[]]
| [[:ru:Пролетариат|Пролетариат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132603]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 805
| [[Социология]]
| [[:ru:Социология|Социология]]
| align=right| 41646


| align=right| [[d:Q21201]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 806
| [[]]
| [[:ru:Криминология|Криминология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161733]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 807
| [[Этикет]]
| [[:ru:Этикет|Этикет]]
| align=right| 17904


| align=right| [[d:Q188907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 808
| [[]]
| [[:ru:Политология|Политология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36442]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 809
| [[]]
| [[:ru:Социальные изменения|Социальные изменения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1510761]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 810
| [[]]
| [[:ru:Социальный контроль|Социальный контроль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623971]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 811
| [[Иҗтимагый төркем]]
| [[:ru:Социальная группа|Социальная группа]]
| align=right| 4555


| align=right| [[d:Q874405]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 812
| [[Иҗтимагый фәннәр]]
| [[:ru:Общественные науки|Общественные науки]]
| align=right| 7078


| align=right| [[d:Q34749]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 813
| [[]]
| [[:ru:Социализация|Социализация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185467]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 814
| [[]]
| [[:ru:Субкультура|Субкультура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q264965]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 815
| [[Тынычлык]]
| [[:ru:Мирное время|Мирное время]]
| align=right| 1872


| align=right| [[d:Q454]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 816
| [[Сугыш]]
| [[:ru:Война|Война]]
| align=right| 2116


| align=right| [[d:Q198]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 817
| [[]]
| [[:ru:Военные потери|Военные потери]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1056901]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 818
| [[]]
| [[:ru:Объявление войны|Объявление войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q334516]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 819
| [[]]
| [[:ru:Городские стены|Городские стены]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57346]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 820
| [[]]
| [[:ru:Дезертирство|Дезертирство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q633339]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 821
| [[]]
| [[:ru:Дуэль|Дуэль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191503]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 822
| [[]]
| [[:ru:Фортификационное сооружение|Фортификационное сооружение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q57821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 823
| [[]]
| [[:ru:Законы войны|Законы войны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14783702]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 824
| [[]]
| [[:ru:Медаль|Медаль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131647]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 825
| [[]]
| [[:ru:Милитаризм|Милитаризм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177266]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 826
| [[]]
| [[:ru:Военно-промышленный комплекс|Военно-промышленный комплекс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q744593]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 827
| [[]]
| [[:ru:Военная форма|Военная форма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1196123]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 828
| [[]]
| [[:ru:Наёмник|Наёмник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 829
| [[]]
| [[:ru:Оперативное искусство|Оперативное искусство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2287072]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 830
| [[Пацифизм]]
| [[:ru:Пацифизм|Пацифизм]]
| align=right| 29222


| align=right| [[d:Q58848]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 831
| [[Әсир]]
| [[:ru:Военнопленный|Военнопленный]]
| align=right| 726


| align=right| [[d:Q179637]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 832
| [[]]
| [[:ru:Беженцы|Беженцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131572]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 833
| [[]]
| [[:ru:Капитуляция|Капитуляция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217901]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 834
| [[]]
| [[:ru:Военное преступление|Военное преступление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q135010]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 835
| [[]]
| [[:ru:Тотальная война|Тотальная война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154605]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 836
| [[]]
| [[:ru:Военное положение|Военное положение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q715625]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 837
| [[]]
| [[:ru:Психологическая война|Психологическая война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 838
| [[]]
| [[:ru:Военизированная организация|Военизированная организация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207320]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 839
| [[]]
| [[:ru:Тактика выжженной земли|Тактика выжженной земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208485]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 840
| [[]]
| [[:ru:Casus belli|Casus belli]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45635]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 841
| [[]]
| [[:ru:Демилитаризованная зона|Демилитаризованная зона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41691]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 842
| [[]]
| [[:ru:Главнокомандующий|Главнокомандующий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q380782]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 843
| [[]]
| [[:ru:Погиб в бою|Погиб в бою]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210392]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 844
| [[]]
| [[:ru:Репарации|Репарации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194181]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 845
| [[]]
| [[:ru:Прекращение огня|Прекращение огня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 846
| [[]]
| [[:ru:Операция (военное дело)|Операция (военное дело)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q645883]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 847
| [[]]
| [[:ru:Формирования специального назначения|Формирования специального назначения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234497]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 848
| [[]]
| [[:ru:Гонка вооружений|Гонка вооружений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q322348]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 849
| [[]]
| [[:ru:Армия|Армия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8473]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 850
| [[]]
| [[:ru:Воинская обязанность|Воинская обязанность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q580750]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 851
| [[]]
| [[:ru:Боевая подготовка|Боевая подготовка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2351849]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 852
| [[]]
| [[:ru:Тыловое обеспечение|Тыловое обеспечение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163059]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 853
| [[]]
| [[:ru:Военная наука|Военная наука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192386]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 854
| [[]]
| [[:ru:Военная стратегия|Военная стратегия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219087]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 855
| [[]]
| [[:ru:Тактика военных действий|Тактика военных действий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207645]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 856
| [[Хәрби көчләр]]
| [[:ru:Вооружённые силы|Вооружённые силы]]
| align=right| 4222


| align=right| [[d:Q772547]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 857
| [[Хәрби-һава көчләре]]
| [[:ru:Военно-воздушные силы|Военно-воздушные силы]]
| align=right| 2083


| align=right| [[d:Q61883]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 858
| [[]]
| [[:ru:Военно-морской флот|Военно-морской флот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4508]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 859
| [[Армия]]
| [[:ru:Сухопутные войска|Сухопутные войска]]
| align=right| 5384


| align=right| [[d:Q37726]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 860
| [[]]
| [[:ru:Пехота|Пехота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 861
| [[]]
| [[:ru:Кавалерия|Кавалерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47315]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 862
| [[]]
| [[:ru:Битва|Битва]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178561]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 863
| [[]]
| [[:ru:Военная блокада|Военная блокада]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273976]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 864
| [[]]
| [[:ru:Бой|Бой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q650711]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 865
| [[]]
| [[:ru:Военная кампания|Военная кампания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q831663]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 866
| [[]]
| [[:ru:Наступление|Наступление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2001676]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 867
| [[]]
| [[:ru:Осада|Осада]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188055]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 868
| [[]]
| [[:ru:Организация войск|Организация войск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15627509]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 869
| [[]]
| [[:ru:Управление войсками (силами)|Управление войсками (силами)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21662260]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 870
| [[Төмән (гаскәр)]]
| [[:ru:Дивизия|Дивизия]]
| align=right| 4946


| align=right| [[d:Q169534]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 871
| [[Батальон]]
| [[:ru:Батальон|Батальон]]
| align=right| 1217


| align=right| [[d:Q6382533]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 872
| [[]]
| [[:ru:Штаб|Штаб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6813432]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 873
| [[]]
| [[:ru:Воинское звание|Воинское звание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q56019]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 874
| [[Маршал]]
| [[:ru:Маршал|Маршал]]
| align=right| 4163


| align=right| [[d:Q111837]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 875
| [[]]
| [[:ru:Генерал|Генерал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83460]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 876
| [[Адмирал]]
| [[:ru:Адмирал|Адмирал]]
| align=right| 1467


| align=right| [[d:Q132851]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 877
| [[Офицер]]
| [[:ru:Офицер|Офицер]]
| align=right| 2850


| align=right| [[d:Q189290]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 878
| [[Полковник]]
| [[:ru:Полковник|Полковник]]
| align=right| 663


| align=right| [[d:Q104680]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 879
| [[Майор]]
| [[:ru:Майор|Майор]]
| align=right| 1264


| align=right| [[d:Q983927]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 880
| [[Капитан]]
| [[:ru:Капитан (воинское звание)|Капитан (воинское звание)]]
| align=right| 1606


| align=right| [[d:Q19100]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 881
| [[Лейтенант]]
| [[:ru:Лейтенант|Лейтенант]]
| align=right| 1810


| align=right| [[d:Q186024]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 882
| [[]]
| [[:ru:Сержант|Сержант]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q157696]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 883
| [[]]
| [[:ru:Рядовой|Рядовой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q158668]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 884
| [[]]
| [[:ru:Солдат|Солдат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4991371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 885
| [[]]
| [[:ru:Матрос|Матрос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q707995]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 886
| [[Ватандашлар сугышы]]
| [[:ru:Гражданская война|Гражданская война]]
| align=right| 10121


| align=right| [[d:Q8465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 887
| [[]]
| [[:ru:Межэтнический конфликт|Межэтнический конфликт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q766875]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 888
| [[]]
| [[:ru:Вторжение|Вторжение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q467011]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 889
| [[Гыйсъян]]
| [[:ru:Восстание|Восстание]]
| align=right| 2590


| align=right| [[d:Q124734]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 890
| [[Террорчылык]]
| [[:ru:Терроризм|Терроризм]]
| align=right| 1640


| align=right| [[d:Q7283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 891
| [[]]
| [[:ru:Воздушная война|Воздушная война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q471145]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 892
| [[]]
| [[:ru:Противовоздушная оборона|Противовоздушная оборона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q843941]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 893
| [[]]
| [[:ru:Противотанковая оборона|Противотанковая оборона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q316936]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 894
| [[]]
| [[:ru:Танковые войска|Танковые войска]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q568312]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 895
| [[]]
| [[:ru:Конвенциональная война|Конвенциональная война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q429245]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 896
| [[]]
| [[:ru:Шпионаж|Шпионаж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165950]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 897
| [[]]
| [[:ru:Партизанская война|Партизанская война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80895]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 898
| [[]]
| [[:ru:Война на море|Война на море]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q876274]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 899
| [[Мәргән]]
| [[:ru:Снайпер|Снайпер]]
| align=right| 1405


| align=right| [[d:Q201948]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 900
| [[]]
| [[:ru:Позиционная война|Позиционная война]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q241059]]
| 

|}</text>
      <sha1>9ia11sjqvxxwen793tnypyt3t9tvc0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Технология</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390354</id>
    <revision>
      <id>5840315</id>
      <parentid>5835164</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T23:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134147" sha1="ejhvrpxxdvnw7dqzaz976bd3xr9fqsh" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 607 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 145 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 20 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 27 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1
| [[Технология]]
| [[:ru:Технология|Технология]]
| align=right| 5853
| align=right| [[d:Q11016]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 2
| [[Инженерлык]]
| [[:ru:Инженерное дело|Инженерное дело]]
| align=right| 1627


| align=right| [[d:Q11023]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 3
| [[Ясалма интеллект]]
| [[:ru:Искусственный интеллект|Искусственный интеллект]]
| align=right| 87995


| align=right| [[d:Q11660]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 4
| [[Биотехнология]]
| [[:ru:Биотехнология|Биотехнология]]
| align=right| 1827


| align=right| [[d:Q7108]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Клонирование (биология)|Клонирование (биология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120877]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Генетически модифицированный организм|Генетически модифицированный организм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182726]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Генетическая инженерия|Генетическая инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159236]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Нанотехнология|Нанотехнология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11468]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Ядерные технологии|Ядерные технологии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q348091]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[]]
| [[:ru:Трансгуманизм|Трансгуманизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Теория автоматического управления|Теория автоматического управления]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4917288]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Стандартизация|Стандартизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q369577]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Подрывные инновации|Подрывные инновации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1192297]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 14
| [[]]
| [[:ru:Транспортная инженерия|Транспортная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q775325]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Строительная инженерия|Строительная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2674423]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[]]
| [[:ru:Нефтепромысловое дело|Нефтепромысловое дело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1273174]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Морская архитектура|Морская архитектура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1136352]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 18
| [[Инновация]]
| [[:ru:Инновация|Инновация]]
| align=right| 744


| align=right| [[d:Q174165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[]]
| [[:ru:Технофобия|Технофобия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1042900]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[]]
| [[:ru:Микротехнология|Микротехнология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1484779]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 21
| [[]]
| [[:ru:Чертёж|Чертёж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Автоматизация|Автоматизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Технологическая конвергенция|Технологическая конвергенция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2207328]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 24
| [[]]
| [[:ru:Науковедение|Науковедение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1332231]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Антропология технологий|Антропология технологий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2445082]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 26
| [[Югары технологияләр]]
| [[:ru:Высокие технологии|Высокие технологии]]
| align=right| 3088


| align=right| [[d:Q466410]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Управление проектированием|Управление проектированием]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6314146]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Пищевая инженерия|Пищевая инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6631525]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 29
| [[]]
| [[:ru:Технологические изменения|Технологические изменения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q762702]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 30
| [[]]
| [[:ru:Человеческий фактор|Человеческий фактор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186289]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Технологический детерминизм|Технологический детерминизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q605434]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Жилищно-коммунальное хозяйство|Жилищно-коммунальное хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1380395]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 33
| [[]]
| [[:ru:Сейсмостойкое строительство|Сейсмостойкое строительство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q909789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 34
| [[]]
| [[:ru:Береговая защита|Береговая защита]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1316027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 35
| [[]]
| [[:ru:Техническая керамика|Техническая керамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1936199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 36
| [[]]
| [[:ru:Инженерная этика|Инженерная этика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1133029]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:Агротехника|Агротехника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194118]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Аэрокосмическая техника|Аэрокосмическая техника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3798668]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 39
| [[]]
| [[:ru:Биомедицинская инженерия|Биомедицинская инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q327092]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Гражданское строительство|Гражданское строительство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q77590]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 41
| [[]]
| [[:ru:Электротехника|Электротехника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43035]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:Промышленная инженерия|Промышленная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4489420]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 43
| [[]]
| [[:ru:Инженерные войска|Инженерные войска]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q158797]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Ядерная инженерия|Ядерная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83504]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 45
| [[]]
| [[:ru:Программная инженерия|Программная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80993]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 46
| [[]]
| [[:ru:Сельскохозяйственные науки|Сельскохозяйственные науки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3606845]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 47
| [[Агрономия]]
| [[:ru:Агрономия|Агрономия]]
| align=right| 2488


| align=right| [[d:Q173113]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 48
| [[Йортлаштыру]]
| [[:ru:Одомашнивание|Одомашнивание]]
| align=right| 18538


| align=right| [[d:Q11395]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 49
| [[Ферма]]
| [[:ru:Ферма|Ферма]]
| align=right| 1187


| align=right| [[d:Q131596]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 50
| [[]]
| [[:ru:Фермер|Фермер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 51
| [[]]
| [[:ru:Зелёная революция|Зелёная революция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186050]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Селекция|Селекция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q995745]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 53
| [[Колхоз]]
| [[:ru:Колхоз|Колхоз]]
| align=right| 8850


| align=right| [[d:Q485016]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:Овин|Овин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1303167]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 55
| [[Келәт]]
| [[:ru:Амбар|Амбар]]
| align=right| 1872


| align=right| [[d:Q114768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 56
| [[]]
| [[:ru:Зерновой элеватор|Зерновой элеватор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1520009]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Конюшня|Конюшня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214252]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:Теплица|Теплица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165044]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Зерноуборочный комбайн|Зерноуборочный комбайн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26886]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:Сорт|Сорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4886]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 61
| [[Ашламалар]]
| [[:ru:Удобрения|Удобрения]]
| align=right| 36339


| align=right| [[d:Q83323]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 62
| [[Бакчачылык]]
| [[:ru:Садоводство|Садоводство]]
| align=right| 1826


| align=right| [[d:Q124946]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:Уборка урожая|Уборка урожая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213753]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Инсектициды|Инсектициды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181322]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 65
| [[Сугару]]
| [[:ru:Орошение|Орошение]]
| align=right| 17400


| align=right| [[d:Q11453]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 66
| [[Бөҗәк үтергечләр]]
| [[:ru:Пестициды|Пестициды]]
| align=right| 615


| align=right| [[d:Q131656]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 67
| [[Үсемлек үтергечләр]]
| [[:ru:Гербициды|Гербициды]]
| align=right| 314


| align=right| [[d:Q178266]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:Селекция растений|Селекция растений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q788558]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 69
| [[]]
| [[:ru:Вспашка|Вспашка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q878333]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:Веяние|Веяние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q961751]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 71
| [[Терлекчелек]]
| [[:ru:Животноводство|Животноводство]]
| align=right| 2268


| align=right| [[d:Q80962]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 72
| [[Умартачылык]]
| [[:ru:Пчеловодство|Пчеловодство]]
| align=right| 6960


| align=right| [[d:Q176353]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 73
| [[]]
| [[:ru:Сельскохозяйственные животные|Сельскохозяйственные животные]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103459]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Порода (животноводство)|Порода (животноводство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38829]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 75
| [[Кошчылык]]
| [[:ru:Домашние птицы|Домашние птицы]]
| align=right| 1619


| align=right| [[d:Q178559]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 76
| [[Бакча]]
| [[:ru:Сад|Сад]]
| align=right| 1366


| align=right| [[d:Q1107656]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Сельскохозяйственные культуры|Сельскохозяйственные культуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235352]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 78
| [[Киҗе-мамык]]
| [[:ru:Хлопок|Хлопок]]
| align=right| 4444


| align=right| [[d:Q11457]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Пенька|Пенька]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7150699]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Сено|Сено]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q336989]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 81
| [[]]
| [[:ru:Сорные растения|Сорные растения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101879]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Молочное хозяйство|Молочное хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q637776]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Экстенсивное сельское хозяйство|Экстенсивное сельское хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1643366]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 84
| [[Балыкчылык]]
| [[:ru:Рыбоводство|Рыбоводство]]
| align=right| 2675


| align=right| [[d:Q209894]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Агропромышленный комплекс|Агропромышленный комплекс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1347753]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Интенсивное сельское хозяйство|Интенсивное сельское хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1148482]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 87
| [[]]
| [[:ru:Плодовый сад|Плодовый сад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q236371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Органическое сельское хозяйство|Органическое сельское хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165647]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Пермакультура|Пермакультура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4572]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 90
| [[Ефәкчелек]]
| [[:ru:Шелководство|Шелководство]]
| align=right| 3945


| align=right| [[d:Q864650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 91
| [[]]
| [[:ru:Потребительское сельское хозяйство|Потребительское сельское хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2787508]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:Устойчивое сельское хозяйство|Устойчивое сельское хозяйство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2751054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:Городское фермерство|Городское фермерство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1194826]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 94
| [[]]
| [[:ru:Аграрная политика|Аграрная политика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q396198]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 95
| [[Битумнар]]
| [[:ru:Битум|Битум]]
| align=right| 1598


| align=right| [[d:Q167510]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Адоба|Адоба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183496]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:Висячий мост|Висячий мост]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12570]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 98
| [[Timer-beton]]
| [[:ru:Железобетон|Железобетон]]
| align=right| 2084


| align=right| [[d:Q184190]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:Ров|Ров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q88480]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:Грязь|Грязь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170449]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Бульдозер|Бульдозер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131677]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Строительный раствор|Строительный раствор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189566]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Штукатурка|Штукатурка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274988]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:Керамическая плитка|Керамическая плитка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q468402]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:Строительные материалы|Строительные материалы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206615]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 106
| [[Фундамент]]
| [[:ru:Фундамент|Фундамент]]
| align=right| 2771


| align=right| [[d:Q191360]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Числовое программное управление|Числовое программное управление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190247]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:Стукко|Стукко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33526]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Волнолом|Волнолом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215635]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 110
| [[]]
| [[:ru:Здание|Здание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41176]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:Архитектурная инженерия|Архитектурная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q150737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Строительные нормы и правила|Строительные нормы и правила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2333573]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Инфраструктура|Инфраструктура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q121359]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Структурная инженерия|Структурная инженерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q633538]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 115
| [[Кадаклар]]
| [[:ru:Гвоздь|Гвоздь]]
| align=right| 2731


| align=right| [[d:Q37077]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 116
| [[Кирпеч]]
| [[:ru:Кирпич|Кирпич]]
| align=right| 1065


| align=right| [[d:Q40089]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 117
| [[]]
| [[:ru:Цемент|Цемент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45190]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 118
| [[Beton]]
| [[:ru:Бетон|Бетон]]
| align=right| 711


| align=right| [[d:Q22657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 119
| [[]]
| [[:ru:Каменная кладка|Каменная кладка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q272999]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 120
| [[]]
| [[:ru:Строительные леса|Строительные леса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q233320]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 121
| [[Arka]]
| [[:ru:Арка|Арка]]
| align=right| 3474


| align=right| [[d:Q12277]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Потолок|Потолок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221706]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 123
| [[]]
| [[:ru:Колонна|Колонна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4817]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 124
| [[Gömbäz]]
| [[:ru:Купол|Купол]]
| align=right| 3493


| align=right| [[d:Q12493]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 125
| [[]]
| [[:ru:Дверь|Дверь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36794]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 126
| [[Фасад]]
| [[:ru:Фасад|Фасад]]
| align=right| 539


| align=right| [[d:Q183061]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Пол (настил)|Пол (настил)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217164]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 128
| [[Түбә (архитектура)]]
| [[:ru:Крыша|Крыша]]
| align=right| 1584


| align=right| [[d:Q83180]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Комната|Комната]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180516]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Лестница|Лестница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12511]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 131
| [[Дивар]]
| [[:ru:Стена|Стена]]
| align=right| 2035


| align=right| [[d:Q42948]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 132
| [[Тәрәзә]]
| [[:ru:Окно|Окно]]
| align=right| 1152


| align=right| [[d:Q35473]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 133
| [[Гавань]]
| [[:ru:Гавань|Гавань]]
| align=right| 5513


| align=right| [[d:Q283202]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Маяк|Маяк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39715]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Пирс (причал)|Пирс (причал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q863454]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Офис|Офис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182060]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 137
| [[Амбар]]
| [[:ru:Склад|Склад]]
| align=right| 2543


| align=right| [[d:Q181623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:Квартира|Квартира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188507]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 139
| [[]]
| [[:ru:Казарма|Казарма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131263]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 140
| [[Йорт]]
| [[:ru:Жилище|Жилище]]
| align=right| 3708


| align=right| [[d:Q3947]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 141
| [[Пагода]]
| [[:ru:Пагода|Пагода]]
| align=right| 7238


| align=right| [[d:Q199451]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Дворец|Дворец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16560]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Пентхаус|Пентхаус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2069469]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:Пирамида (архитектура)|Пирамида (архитектура)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12516]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 145
| [[Күктерәү]]
| [[:ru:Небоскрёб|Небоскрёб]]
| align=right| 13709


| align=right| [[d:Q11303]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Башня|Башня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12518]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Высотное здание|Высотное здание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18142]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Вилла|Вилла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3950]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 149
| [[]]
| [[:ru:Хижина|Хижина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5784097]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Иглу|Иглу]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101805]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Подвал|Подвал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234852]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:Ванная|Ванная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190771]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:Спальня|Спальня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193837]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Столовая (помещение)|Столовая (помещение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q661199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:Гараж|Гараж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22733]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:Кухня (помещение)|Кухня (помещение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Гостиная|Гостиная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q475018]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Чулан|Чулан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q258313]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 159
| [[Чатыр]]
| [[:ru:Палатка|Палатка]]
| align=right| 4064


| align=right| [[d:Q170544]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 160
| [[Тирмә]]
| [[:ru:Юрта|Юрта]]
| align=right| 1803


| align=right| [[d:Q15680]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Градостроительство|Градостроительство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q69883]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Градостроительное проектирование|Градостроительное проектирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q63100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Кампус|Кампус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Городской квартал|Городской квартал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1348006]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Даунтаун|Даунтаун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1050303]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Гетто|Гетто]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152018]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Промышленный парк|Промышленный парк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1662100]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 168
| [[Парк]]
| [[:ru:Парк|Парк]]
| align=right| 2770


| align=right| [[d:Q22698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 169
| [[]]
| [[:ru:Улица|Улица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79007]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Городская площадь|Городская площадь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174782]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:Градостроительное зонирование|Градостроительное зонирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q702232]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 172
| [[Буа (корылма)]]
| [[:ru:Плотина|Плотина]]
| align=right| 5616


| align=right| [[d:Q12323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Плотина Гувера|Плотина Гувера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172822]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 174
| [[Öç tarlawıq (GES)]]
| [[:ru:Три ущелья (электростанция)|Три ущелья (электростанция)]]
| align=right| 4972


| align=right| [[d:Q12514]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 175
| [[Күпер]]
| [[:ru:Мост|Мост]]
| align=right| 123556


| align=right| [[d:Q12280]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 176
| [[Akaşi-Kaikyö küpere]]
| [[:ru:Акаси-Кайкё|Акаси-Кайкё]]
| align=right| 2621


| align=right| [[d:Q184213]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Магистраль Банг На|Магистраль Банг На]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q806452]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 178
| [[]]
| [[:ru:Бруклинский мост|Бруклинский мост]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125006]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[]]
| [[:ru:Даньян-Куньшаньский виадук|Даньян-Куньшаньский виадук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q595768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Фемарнбельтский тоннель|Фемарнбельтский тоннель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18541]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Мост Джорджа Вашингтона|Мост Джорджа Вашингтона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Золотые Ворота (мост)|Золотые Ворота (мост)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44440]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Мост Большой Бельт|Мост Большой Бельт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213962]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[]]
| [[:ru:Мост Гонконг — Чжухай — Макао|Мост Гонконг — Чжухай — Макао]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1191515]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Мост-дамба через озеро Пончартрейн|Мост-дамба через озеро Пончартрейн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1132510]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 186
| [[London küpere]]
| [[:ru:Лондонский мост|Лондонский мост]]
| align=right| 3351


| align=right| [[d:Q130206]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Эресуннский мост|Эресуннский мост]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q297871]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 188
| [[]]
| [[:ru:Русский мост|Русский мост]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209710]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[]]
| [[:ru:Тауэрский мост|Тауэрский мост]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83125]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[]]
| [[:ru:Тоннель|Тоннель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44377]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 191
| [[Ла-Манш тоннеле]]
| [[:ru:Евротоннель|Евротоннель]]
| align=right| 1678


| align=right| [[d:Q10257]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Сэйкан|Сэйкан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q99250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Промышленный робот|Промышленный робот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1128980]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Поточное производство|Поточное производство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215768]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Механизация|Механизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1160362]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Отходы|Отходы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45701]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Свалка|Свалка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152810]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 198
| [[]]
| [[:ru:Переработка отходов|Переработка отходов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132580]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Система управления отходами|Система управления отходами]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180388]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Деревообработка|Деревообработка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q816871]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Геотермальная энергетика|Геотермальная энергетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127993]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Гидроэнергетика|Гидроэнергетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80638]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 203
| [[Атом-төш энергиясе]]
| [[:ru:Ядерная энергетика|Ядерная энергетика]]
| align=right| 10718


| align=right| [[d:Q12739]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 204
| [[]]
| [[:ru:Солнечная энергия|Солнечная энергия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40015]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Солнечная энергетика|Солнечная энергетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1483757]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Возобновляемая энергия|Возобновляемая энергия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12705]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Ветроэнергетика|Ветроэнергетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Свеча|Свеча]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12888135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Ветряная мельница|Ветряная мельница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38720]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Гидроэнергия|Гидроэнергия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170196]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Генерация электроэнергии|Генерация электроэнергии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q383973]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 212
| [[Электр станциясе]]
| [[:ru:Электростанция|Электростанция]]
| align=right| 8247


| align=right| [[d:Q159719]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Градирня|Градирня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193886]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Фотоэлемент|Фотоэлемент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58803]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Турбина|Турбина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130760]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Ветрогенератор|Ветрогенератор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49833]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Электрическая сеть|Электрическая сеть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1096907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Передача электроэнергии|Передача электроэнергии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200928]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Распределение электроэнергии|Распределение электроэнергии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844861]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 220
| [[Казылма ягулык]]
| [[:ru:Ископаемое топливо|Ископаемое топливо]]
| align=right| 18245


| align=right| [[d:Q12748]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Ископаемый уголь|Ископаемый уголь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q24489]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 222
| [[Бензин]]
| [[:ru:Бензин|Бензин]]
| align=right| 1964


| align=right| [[d:Q39558]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Керосин|Керосин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76904]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 224
| [[Tabiği gaz]]
| [[:ru:Природный газ|Природный газ]]
| align=right| 1941


| align=right| [[d:Q40858]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 225
| [[Нефть]]
| [[:ru:Нефть|Нефть]]
| align=right| 9281


| align=right| [[d:Q22656]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 226
| [[Микродулкынлы мич]]
| [[:ru:Микроволновая печь|Микроволновая печь]]
| align=right| 1775


| align=right| [[d:Q127956]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Пастеризация|Пастеризация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58148]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 228
| [[Суыткыч]]
| [[:ru:Холодильник|Холодильник]]
| align=right| 2145


| align=right| [[d:Q37828]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 229
| [[Сабын]]
| [[:ru:Мыло|Мыло]]
| align=right| 6044


| align=right| [[d:Q34396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Домашняя печь|Домашняя печь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 231
| [[]]
| [[:ru:Акваланг|Акваланг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2079255]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Термос|Термос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23664]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Стирка|Стирка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q852100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Санитария|Санитария]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q949149]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Канализация|Канализация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156849]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Очистка сточных вод|Очистка сточных вод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221275]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Водоочистка|Водоочистка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1463025]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Акведук|Акведук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q474]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Водопроводная система|Водопроводная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3241671]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Насосная станция|Насосная станция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q446013]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Водонапорная башня|Водонапорная башня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274153]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Колодец|Колодец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43483]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Взрывчатые вещества|Взрывчатые вещества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12870]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 244
| [[Динамит]]
| [[:ru:Динамит|Динамит]]
| align=right| 910


| align=right| [[d:Q80728]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 245
| [[Металлургия]]
| [[:ru:Металлургия|Металлургия]]
| align=right| 9415


| align=right| [[d:Q11467]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Пластмассы|Пластмассы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11474]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 247
| [[Kauçuk]]
| [[:ru:Каучуки|Каучуки]]
| align=right| 1029


| align=right| [[d:Q18113858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 248
| [[Җилем]]
| [[:ru:Клей|Клей]]
| align=right| 1017


| align=right| [[d:Q131790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Руда|Руда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102798]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 250
| [[Кәгазь]]
| [[:ru:Бумага|Бумага]]
| align=right| 23238


| align=right| [[d:Q11472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Папирус|Папирус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125576]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Лесоматериалы|Лесоматериалы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1370714]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Дистилляты нефти|Дистилляты нефти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1364904]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Металлообработка|Металлообработка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q953045]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 255
| [[]]
| [[:ru:Кузнец|Кузнец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1639825]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Литьё металлов под давлением|Литьё металлов под давлением]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3325511]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Сверление|Сверление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q890886]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Экструзия (технологический процесс)|Экструзия (технологический процесс)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q139143]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Лазерная резка|Лазерная резка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q593053]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Пресс (механизм)|Пресс (механизм)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q674484]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Закалка|Закалка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q871335]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Прокатка|Прокатка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q452648]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Пайка|Пайка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211387]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Сварка|Сварка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 265
| [[]]
| [[:ru:Машиностроение|Машиностроение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101333]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 266
| [[]]
| [[:ru:Машина|Машина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11019]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Центрифуга|Центрифуга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191134]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 268
| [[Yörtkeç]]
| [[:ru:Двигатель|Двигатель]]
| align=right| 3315


| align=right| [[d:Q44167]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Электрический двигатель|Электрический двигатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72313]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 270
| [[]]
| [[:ru:Двигатель внутреннего сгорания|Двигатель внутреннего сгорания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12757]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 271
| [[]]
| [[:ru:Реактивный двигатель|Реактивный двигатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178777]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 272
| [[Bu yörtkeçe (maşina)]]
| [[:ru:Паровая машина|Паровая машина]]
| align=right| 4390


| align=right| [[d:Q12760]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 273
| [[Робот]]
| [[:ru:Робот|Робот]]
| align=right| 131767


| align=right| [[d:Q11012]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Простейший механизм|Простейший механизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186713]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Наклонная плоскость|Наклонная плоскость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161462]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Рычаг|Рычаг]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 277
| [[]]
| [[:ru:Блок (механика)|Блок (механика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48378]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 278
| [[Шөреп]]
| [[:ru:Винт (деталь)|Винт (деталь)]]
| align=right| 1705


| align=right| [[d:Q11022]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Клин (механика)|Клин (механика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131408]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 280
| [[Тәгәрмәч]]
| [[:ru:Колесо|Колесо]]
| align=right| 698


| align=right| [[d:Q446]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Ворот|Ворот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q592289]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Робототехника|Робототехника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170978]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Система|Система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58778]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Грузоподъёмный кран|Грузоподъёмный кран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178692]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Ось (техника)|Ось (техника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188209]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Подшипник|Подшипник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Сцепление (автомобиль)|Сцепление (автомобиль)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Зубчатое колесо|Зубчатое колесо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q143873]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Червячная передача|Червячная передача]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12529]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 290
| [[Кабель]]
| [[:ru:Кабель|Кабель]]
| align=right| 1764


| align=right| [[d:Q188447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Цепь|Цепь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2397485]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Трос|Трос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31029]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Сеть (приспособление)|Сеть (приспособление)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q986291]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Шпагат (нить)|Шпагат (нить)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q762984]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 295
| [[Ныгытма материаллар]]
| [[:ru:Крепёжные изделия|Крепёжные изделия]]
| align=right| 2180


| align=right| [[d:Q2002016]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Гайка|Гайка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190977]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Узел|Узел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q527395]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Заклёпка|Заклёпка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Шайба (деталь)|Шайба (деталь)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q637321]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Кинематическая пара|Кинематическая пара]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q526016]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Замок (устройство)|Замок (устройство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q228039]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 302
| [[Йозак ачкычы]]
| [[:ru:Замковый ключ|Замковый ключ]]
| align=right| 1599


| align=right| [[d:Q132041]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Труба (изделие)|Труба (изделие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41551]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Уплотняющая прокладка|Уплотняющая прокладка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1132541]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Пружина|Пружина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102836]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Цепная пила|Цепная пила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208040]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Коттон-джин|Коттон-джин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1136790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[]]
| [[:ru:Культиватор|Культиватор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1273840]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Опрыскиватель|Опрыскиватель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q998539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 310
| [[]]
| [[:ru:Газонокосилка|Газонокосилка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q260521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Швейная машина|Швейная машина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49013]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Трактор|Трактор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39495]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Кондиционирование воздуха|Кондиционирование воздуха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173725]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 314
| [[]]
| [[:ru:Сушильная машина|Сушильная машина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q496334]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Кофеварка|Кофеварка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211841]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Посудомоечная машина|Посудомоечная машина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Печь|Печь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Раковина (сантехника)|Раковина (сантехника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q140565]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Электрическая плита|Электрическая плита]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1211746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Туалетное оборудование|Туалетное оборудование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7857]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Пылесос|Пылесос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101674]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 322
| [[Кер юу машинасы]]
| [[:ru:Стиральная машина|Стиральная машина]]
| align=right| 1688


| align=right| [[d:Q124441]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 323
| [[Корал]]
| [[:ru:Инструмент|Инструмент]]
| align=right| 466


| align=right| [[d:Q39546]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Архимедов винт|Архимедов винт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189155]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Топор|Топор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 326
| [[]]
| [[:ru:Молоток|Молоток]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Пила|Пила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125356]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 328
| [[Кискеч]]
| [[:ru:Зубило|Зубило]]
| align=right| 4192


| align=right| [[d:Q474188]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 329
| [[]]
| [[:ru:Струбцина|Струбцина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q846600]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Токарный станок|Токарный станок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187833]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 331
| [[]]
| [[:ru:Рубанок|Рубанок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204260]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Шлифовальная шкурка|Шлифовальная шкурка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q142274]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 333
| [[]]
| [[:ru:Ножницы|Ножницы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40847]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Отвёртка|Отвёртка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161071]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 335
| [[]]
| [[:ru:Метла|Метла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172833]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 336
| [[]]
| [[:ru:Линейка|Линейка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104555]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Стремянка|Стремянка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168639]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Зубная щётка|Зубная щётка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 339
| [[]]
| [[:ru:Дрель|Дрель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q58964]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:Наковальня|Наковальня]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104363]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 341
| [[Үтүк]]
| [[:ru:Утюг|Утюг]]
| align=right| 4032


| align=right| [[d:Q483634]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 342
| [[]]
| [[:ru:Стирательная резинка|Стирательная резинка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171888]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Борона|Борона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209042]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 344
| [[]]
| [[:ru:Мотыга|Мотыга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131154]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Мачете|Мачете]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q230711]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Вилы|Вилы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107293]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 347
| [[Сабан]]
| [[:ru:Плуг|Плуг]]
| align=right| 753


| align=right| [[d:Q11464]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Грабли|Грабли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200822]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Полевой каток|Полевой каток]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1334343]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Коса (инструмент)|Коса (инструмент)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130912]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Серп|Серп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42233]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 352
| [[Көрәк]]
| [[:ru:Лопата|Лопата]]
| align=right| 2450


| align=right| [[d:Q7220961]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Лейка|Лейка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50643]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 354
| [[]]
| [[:ru:Съёмочная камера|Съёмочная камера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15328]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 355
| [[Күзлек]]
| [[:ru:Очки|Очки]]
| align=right| 1332


| align=right| [[d:Q37501]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 356
| [[Лазер]]
| [[:ru:Лазер|Лазер]]
| align=right| 10857


| align=right| [[d:Q38867]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 357
| [[Линза]]
| [[:ru:Линза|Линза]]
| align=right| 321


| align=right| [[d:Q768575]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Микроскоп|Микроскоп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q196538]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 359
| [[Призма (оптика)]]
| [[:ru:Призма (оптика)|Призма (оптика)]]
| align=right| 4745


| align=right| [[d:Q165896]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 360
| [[Телескоп]]
| [[:ru:Телескоп|Телескоп]]
| align=right| 2332


| align=right| [[d:Q4213]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Голография|Голография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q527628]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Оптическое волокно|Оптическое волокно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[]]
| [[:ru:Фотодетектор|Фотодетектор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210765]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Оптическая иллюзия|Оптическая иллюзия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174923]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 365
| [[Альбедо]]
| [[:ru:Альбедо|Альбедо]]
| align=right| 4427


| align=right| [[d:Q101038]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Глубина резко изображаемого пространства|Глубина резко изображаемого пространства]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215932]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Фотодиод|Фотодиод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175943]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 368
| [[]]
| [[:ru:Камера-обскура|Камера-обскура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183998]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[]]
| [[:ru:Перископ|Перископ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183122]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Просветление оптики|Просветление оптики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q583040]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 371
| [[]]
| [[:ru:Дифракционная решётка|Дифракционная решётка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q653294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Фокусное расстояние|Фокусное расстояние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193540]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 373
| [[]]
| [[:ru:Фокус (физика)|Фокус (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190909]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Линза Френеля|Линза Френеля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14672]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Зеркало|Зеркало]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Поляризатор|Поляризатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11942175]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 377
| [[Рэлей чәчелүе]]
| [[:ru:Рэлеевское рассеяние|Рэлеевское рассеяние]]
| align=right| 5478


| align=right| [[d:Q193709]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Дисперсия света|Дисперсия света]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182893]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 379
| [[Бинокль]]
| [[:ru:Бинокль|Бинокль]]
| align=right| 1716


| align=right| [[d:Q102626]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 380
| [[]]
| [[:ru:Интерферометрия|Интерферометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q850283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Зеркально-линзовые оптические системы|Зеркально-линзовые оптические системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1142960]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Рефлектор (телескоп)|Рефлектор (телескоп)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35221]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Рефрактор|Рефрактор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216778]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 384
| [[Электроника]]
| [[:ru:Электроника|Электроника]]
| align=right| 30479


| align=right| [[d:Q11650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Переменный ток|Переменный ток]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Усилитель низкой частоты|Усилитель низкой частоты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27094]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 387
| [[]]
| [[:ru:Операционный усилитель|Операционный усилитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178947]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 388
| [[]]
| [[:ru:Схемотехника|Схемотехника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3245116]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 389
| [[]]
| [[:ru:Постоянный ток|Постоянный ток]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159241]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Электронный усилитель|Электронный усилитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211554]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 391
| [[]]
| [[:ru:Осциллограф|Осциллограф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174320]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 392
| [[]]
| [[:ru:Реле|Реле]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174053]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 393
| [[]]
| [[:ru:Обработка сигналов|Обработка сигналов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208163]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Мехатроника|Мехатроника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Электронные компоненты|Электронные компоненты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11653]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 396
| [[]]
| [[:ru:Антенна|Антенна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131214]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Батарея (электротехника)|Батарея (электротехника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q267298]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 398
| [[Конденсатор]]
| [[:ru:Электрический конденсатор|Электрический конденсатор]]
| align=right| 55333


| align=right| [[d:Q5322]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 399
| [[Диод]]
| [[:ru:Диод|Диод]]
| align=right| 69823


| align=right| [[d:Q11656]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Светодиод|Светодиод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25504]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Плоскопанельные дисплеи|Плоскопанельные дисплеи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Лампа накаливания|Лампа накаливания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47616]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 403
| [[Индуктивлык кәтүге]]
| [[:ru:Катушка индуктивности|Катушка индуктивности]]
| align=right| 55733


| align=right| [[d:Q5325]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Интегральная схема|Интегральная схема]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80831]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Магнетрон|Магнетрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194154]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 406
| [[Резистор]]
| [[:ru:Резистор|Резистор]]
| align=right| 22114


| align=right| [[d:Q5321]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Полупроводник|Полупроводник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11456]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 408
| [[Трансформатор]]
| [[:ru:Трансформатор|Трансформатор]]
| align=right| 98608


| align=right| [[d:Q11658]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 409
| [[Tranzistor]]
| [[:ru:Транзистор|Транзистор]]
| align=right| 4479


| align=right| [[d:Q5339]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Электронная лампа|Электронная лампа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3574371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Волновод|Волновод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11233438]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Электронно-лучевые приборы|Электронно-лучевые приборы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83913]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 413
| [[]]
| [[:ru:Печатная плата|Печатная плата]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173350]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 414
| [[]]
| [[:ru:Электрический соединитель|Электрический соединитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2119531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 415
| [[]]
| [[:ru:Громкоговоритель|Громкоговоритель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q570]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 416
| [[]]
| [[:ru:Вторичный источник электропитания|Вторичный источник электропитания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204157]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Ключ (электротехника)|Ключ (электротехника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5320]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Автоматический выключатель|Автоматический выключатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211058]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 419
| [[]]
| [[:ru:Электрический предохранитель|Электрический предохранитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182221]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Проволока|Проволока]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q551997]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 421
| [[]]
| [[:ru:Триггер|Триггер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 422
| [[]]
| [[:ru:Тиристор|Тиристор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180805]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Атомные часы|Атомные часы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q227467]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 424
| [[]]
| [[:ru:Астрономическая навигация|Астрономическая навигация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1063512]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 425
| [[Сәгать (корал)]]
| [[:ru:Часы|Часы]]
| align=right| 6895


| align=right| [[d:Q376]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 426
| [[Компас]]
| [[:ru:Компас|Компас]]
| align=right| 20893


| align=right| [[d:Q34735]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Счисление координат|Счисление координат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152255]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 428
| [[GPS]]
| [[:ru:GPS|GPS]]
| align=right| 2538


| align=right| [[d:Q18822]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 429
| [[]]
| [[:ru:Гироскоп|Гироскоп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483400]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 430
| [[Маятник]]
| [[:ru:Маятник|Маятник]]
| align=right| 680


| align=right| [[d:Q20702]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 431
| [[]]
| [[:ru:Радиолокационная станция|Радиолокационная станция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47528]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Гидролокатор|Гидролокатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133220]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 433
| [[Кояш сәгате]]
| [[:ru:Солнечные часы|Солнечные часы]]
| align=right| 1466


| align=right| [[d:Q80793]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 434
| [[]]
| [[:ru:Навигация|Навигация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102066]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Секстант|Секстант]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179430]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 436
| [[]]
| [[:ru:|ru:]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178794]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 437
| [[Азимут (геодезия)]]
| [[:ru:Азимут|Азимут]]
| align=right| 628


| align=right| [[d:Q124274]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Звёздное время|Звёздное время]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191747]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Астролябия|Астролябия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q164992]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 440
| [[]]
| [[:ru:Водяные часы|Водяные часы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194173]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Спутниковая система навигации|Спутниковая система навигации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179435]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Песочные часы|Песочные часы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179904]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 443
| [[Мәгълүмат технологияләре]]
| [[:ru:Информационные технологии|Информационные технологии]]
| align=right| 8654


| align=right| [[d:Q11661]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Абак|Абак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12806]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 445
| [[]]
| [[:ru:Калькулятор|Калькулятор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q31087]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 446
| [[]]
| [[:ru:Вычислительная техника|Вычислительная техника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179310]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 447
| [[]]
| [[:ru:Данные (вычислительная техника)|Данные (вычислительная техника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q494756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Экспертная система|Экспертная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184609]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Интернационализация и локализация|Интернационализация и локализация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41271]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 450
| [[Информатика]]
| [[:ru:Информатика|Информатика]]
| align=right| 924


| align=right| [[d:Q21198]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 451
| [[Алгоритм]]
| [[:ru:Алгоритм|Алгоритм]]
| align=right| 72342


| align=right| [[d:Q8366]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 452
| [[]]
| [[:ru:Компилятор|Компилятор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47506]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 453
| [[]]
| [[:ru:Сжатие данных|Сжатие данных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2493]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 454
| [[]]
| [[:ru:Структура данных|Структура данных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175263]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Контроль ошибок|Контроль ошибок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1062839]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 456
| [[]]
| [[:ru:Численное интегрирование|Численное интегрирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q753445]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 457
| [[]]
| [[:ru:Поисковая машина|Поисковая машина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19541]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 458
| [[]]
| [[:ru:Криптография|Криптография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 459
| [[]]
| [[:ru:Аутентификация|Аутентификация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212108]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 460
| [[]]
| [[:ru:Шифрование|Шифрование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q141090]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 461
| [[Серсүз]]
| [[:ru:Пароль|Пароль]]
| align=right| 958


| align=right| [[d:Q161157]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 462
| [[]]
| [[:ru:Программирование|Программирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80006]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 463
| [[]]
| [[:ru:Парадигма программирования|Парадигма программирования]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188267]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 464
| [[]]
| [[:ru:Функциональное программирование|Функциональное программирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193076]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 465
| [[]]
| [[:ru:Объектно-ориентированное программирование|Объектно-ориентированное программирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 466
| [[]]
| [[:ru:Структурное программирование|Структурное программирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223335]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 467
| [[Санак]]
| [[:ru:Компьютер|Компьютер]]
| align=right| 23437


| align=right| [[d:Q68]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Загрузчик операционной системы|Загрузчик операционной системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180256]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 469
| [[]]
| [[:ru:Компакт-диск|Компакт-диск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34467]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 470
| [[]]
| [[:ru:ЭНИАК|ЭНИАК]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169399]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 471
| [[Каты диск]]
| [[:ru:Жёсткий диск|Жёсткий диск]]
| align=right| 153584


| align=right| [[d:Q4439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Материнская плата|Материнская плата]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4321]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 473
| [[Үзәк эшкәрткеч җайланма]]
| [[:ru:Центральный процессор|Центральный процессор]]
| align=right| 100120


| align=right| [[d:Q5300]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 474
| [[]]
| [[:ru:Запоминающее устройство с произвольным доступом|Запоминающее устройство с произвольным доступом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5295]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 475
| [[]]
| [[:ru:DRAM|DRAM]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 476
| [[]]
| [[:ru:Постоянное запоминающее устройство|Постоянное запоминающее устройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160710]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 477
| [[]]
| [[:ru:Периферийное устройство|Периферийное устройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178648]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 478
| [[]]
| [[:ru:Интерфейс пользователя|Интерфейс пользователя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47146]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 479
| [[Sanaq töymäsarı]]
| [[:ru:Компьютерная клавиатура|Компьютерная клавиатура]]
| align=right| 3312


| align=right| [[d:Q250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 480
| [[]]
| [[:ru:Монитор (устройство)|Монитор (устройство)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5290]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 481
| [[]]
| [[:ru:Жидкокристаллический дисплей|Жидкокристаллический дисплей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83341]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 482
| [[]]
| [[:ru:Компьютерная мышь|Компьютерная мышь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7987]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 483
| [[]]
| [[:ru:Сенсорный экран|Сенсорный экран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165970]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 484
| [[Программа белән тәэмин ителеш]]
| [[:ru:Программное обеспечение|Программное обеспечение]]
| align=right| 2257


| align=right| [[d:Q7397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 485
| [[]]
| [[:ru:Компьютерная программа|Компьютерная программа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40056]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 486
| [[Бирелмәләр нигезе]]
| [[:ru:База данных|База данных]]
| align=right| 13165


| align=right| [[d:Q8513]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 487
| [[]]
| [[:ru:Хранилище данных|Хранилище данных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193351]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 488
| [[]]
| [[:ru:Графический интерфейс пользователя|Графический интерфейс пользователя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q782543]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:Вредоносная программа|Вредоносная программа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14001]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 490
| [[]]
| [[:ru:Открытое программное обеспечение|Открытое программное обеспечение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1130645]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 491
| [[]]
| [[:ru:Электронная таблица|Электронная таблица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 492
| [[]]
| [[:ru:Текстовый процессор|Текстовый процессор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54277]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 493
| [[Гизгеч]]
| [[:ru:Браузер|Браузер]]
| align=right| 8578


| align=right| [[d:Q6368]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 494
| [[]]
| [[:ru:Виртуальная реальность|Виртуальная реальность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170519]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 495
| [[Операцион система]]
| [[:ru:Операционная система|Операционная система]]
| align=right| 15300


| align=right| [[d:Q9135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 496
| [[]]
| [[:ru:BSD|BSD]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34264]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 497
| [[Linux]]
| [[:ru:Linux|Linux]]
| align=right| 6016


| align=right| [[d:Q388]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Mac OS|Mac OS]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43627]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 499
| [[Microsoft Windows]]
| [[:ru:Windows|Windows]]
| align=right| 773


| align=right| [[d:Q1406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 500
| [[]]
| [[:ru:MS-DOS|MS-DOS]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 501
| [[]]
| [[:ru:Multics|Multics]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q739186]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 502
| [[]]
| [[:ru:OpenVMS|OpenVMS]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q479882]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 503
| [[Unix]]
| [[:ru:Unix|Unix]]
| align=right| 1132


| align=right| [[d:Q11368]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 504
| [[Программалау теле]]
| [[:ru:Язык программирования|Язык программирования]]
| align=right| 18094


| align=right| [[d:Q9143]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 505
| [[]]
| [[:ru:Ада (язык программирования)|Ада (язык программирования)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154755]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 506
| [[]]
| [[:ru:Язык ассемблера|Язык ассемблера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 507
| [[]]
| [[:ru:Бейсик|Бейсик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42979]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 508
| [[Си (программалау теле)]]
| [[:ru:Си (язык программирования)|Си (язык программирования)]]
| align=right| 2008


| align=right| [[d:Q15777]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[C++]]
| [[:ru:C++|C++]]
| align=right| 1344


| align=right| [[d:Q2407]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 510
| [[]]
| [[:ru:Кобол|Кобол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131140]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 511
| [[]]
| [[:ru:Фортран|Фортран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83303]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 512
| [[Java]]
| [[:ru:Java|Java]]
| align=right| 6802


| align=right| [[d:Q251]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 513
| [[JavaScript]]
| [[:ru:JavaScript|JavaScript]]
| align=right| 1530


| align=right| [[d:Q2005]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 514
| [[]]
| [[:ru:Лисп|Лисп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132874]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 515
| [[]]
| [[:ru:PHP|PHP]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 516
| [[Python]]
| [[:ru:Python|Python]]
| align=right| 993


| align=right| [[d:Q28865]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 517
| [[SQL]]
| [[:ru:SQL|SQL]]
| align=right| 2765


| align=right| [[d:Q47607]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 518
| [[Компьютер челтәре]]
| [[:ru:Вычислительная сеть|Вычислительная сеть]]
| align=right| 4421


| align=right| [[d:Q1301371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 519
| [[]]
| [[:ru:Ethernet|Ethernet]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79984]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 520
| [[]]
| [[:ru:Маршрутизатор|Маршрутизатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5318]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 521
| [[]]
| [[:ru:Wi-Fi|Wi-Fi]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29643]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 522
| [[Интернет]]
| [[:ru:Интернет|Интернет]]
| align=right| 19690


| align=right| [[d:Q75]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 523
| [[]]
| [[:ru:Электронная почта|Электронная почта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9158]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 524
| [[]]
| [[:ru:Transmission Control Protocol|Transmission Control Protocol]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8803]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 525
| [[Бөтендөнья пәрәвезе]]
| [[:ru:Всемирная паутина|Всемирная паутина]]
| align=right| 11296


| align=right| [[d:Q466]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 526
| [[]]
| [[:ru:HTTP|HTTP]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8777]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 527
| [[]]
| [[:ru:HTML|HTML]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 528
| [[]]
| [[:ru:TCP/IP|TCP/IP]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 529
| [[]]
| [[:ru:Поисковая система|Поисковая система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4182287]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 530
| [[Сайт]]
| [[:ru:Сайт|Сайт]]
| align=right| 3212


| align=right| [[d:Q35127]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 531
| [[Wiki]]
| [[:ru:Вики|Вики]]
| align=right| 19012


| align=right| [[d:Q171]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 532
| [[]]
| [[:ru:Радиовещание|Радиовещание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 533
| [[]]
| [[:ru:Спутник связи|Спутник связи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q149918]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 534
| [[Фотография]]
| [[:ru:Фотография|Фотография]]
| align=right| 24663


| align=right| [[d:Q11633]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Книгопечатание|Книгопечатание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 536
| [[]]
| [[:ru:Принтер|Принтер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 537
| [[]]
| [[:ru:Ручной типографский станок|Ручной типографский станок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q144334]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 538
| [[]]
| [[:ru:Издательское дело|Издательское дело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3972943]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 539
| [[Радио]]
| [[:ru:Радио|Радио]]
| align=right| 4114


| align=right| [[d:Q872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 540
| [[]]
| [[:ru:Любительская радиосвязь|Любительская радиосвязь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185727]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Радиодом|Радиодом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14350]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Телекоммуникация]]
| [[:ru:Электросвязь|Электросвязь]]
| align=right| 5917


| align=right| [[d:Q418]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Телеграфия|Телеграфия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q721587]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 544
| [[Телефон]]
| [[:ru:Телефон|Телефон]]
| align=right| 19047


| align=right| [[d:Q11035]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 545
| [[Телевидение]]
| [[:ru:Телевидение|Телевидение]]
| align=right| 9028


| align=right| [[d:Q289]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 546
| [[]]
| [[:ru:Кабельное телевидение|Кабельное телевидение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184452]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 547
| [[]]
| [[:ru:Спутниковое телевидение|Спутниковое телевидение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 548
| [[]]
| [[:ru:Пишущая машинка|Пишущая машинка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46335]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 549
| [[]]
| [[:ru:Видео|Видео]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34508]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 550
| [[]]
| [[:ru:Видеокамера|Видеокамера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q313614]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 551
| [[]]
| [[:ru:Видеокассета|Видеокассета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q747779]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 552
| [[]]
| [[:ru:Запоминающее устройство|Запоминающее устройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193395]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 553
| [[]]
| [[:ru:Дискета|Дискета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5293]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 554
| [[]]
| [[:ru:Магнитная лента|Магнитная лента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193663]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 555
| [[]]
| [[:ru:Карта памяти|Карта памяти]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q183731]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 556
| [[]]
| [[:ru:Оптический диск|Оптический диск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234870]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 557
| [[Почта]]
| [[:ru:Почта|Почта]]
| align=right| 539


| align=right| [[d:Q49845]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Почтовая марка|Почтовая марка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37930]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 559
| [[]]
| [[:ru:Курьер|Курьер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q848466]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Мобильное устройство|Мобильное устройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5082128]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 561
| [[Кесә телефоны]]
| [[:ru:Сотовый телефон|Сотовый телефон]]
| align=right| 12983


| align=right| [[d:Q17517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 562
| [[]]
| [[:ru:Копировальный аппарат|Копировальный аппарат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185369]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 563
| [[]]
| [[:ru:Социальные медиа|Социальные медиа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202833]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 564
| [[Blog]]
| [[:ru:Блог|Блог]]
| align=right| 3654


| align=right| [[d:Q30849]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Звукозапись|Звукозапись]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5057302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Микрофон|Микрофон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46384]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 567
| [[]]
| [[:ru:Синтез речи|Синтез речи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16346]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 568
| [[]]
| [[:ru:Теория кодирования|Теория кодирования]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q602136]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Передача данных|Передача данных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q389772]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Прямая коррекция ошибок|Прямая коррекция ошибок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q989220]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Модуляция|Модуляция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170474]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Игровая приставка|Игровая приставка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8076]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 573
| [[]]
| [[:ru:Atacama Large Millimeter Array|Atacama Large Millimeter Array]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q725364]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 574
| [[Awrupa ğälämi agentlığı]]
| [[:ru:Европейское космическое агентство|Европейское космическое агентство]]
| align=right| 3790


| align=right| [[d:Q42262]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Великие обсерватории|Великие обсерватории]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q901553]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Гершель (космическая обсерватория)|Гершель (космическая обсерватория)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209630]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Хаббл (телескоп)|Хаббл (телескоп)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2513]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 578
| [[Xalıqara ğälämi stansiä]]
| [[:ru:Международная космическая станция|Международная космическая станция]]
| align=right| 10075


| align=right| [[d:Q25271]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Джеймс Уэбб (телескоп)|Джеймс Уэбб (телескоп)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Список прилунений|Список прилунений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q495307]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 581
| [[NASA]]
| [[:ru:НАСА|НАСА]]
| align=right| 2300


| align=right| [[d:Q23548]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:Аполлон (космическая программа)|Аполлон (космическая программа)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46611]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Аполлон-11|Аполлон-11]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43653]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[Ракета]]
| [[:ru:Ракета|Ракета]]
| align=right| 3056


| align=right| [[d:Q41291]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 585
| [[Cirneñ yasalma iärçene]]
| [[:ru:Искусственный спутник Земли|Искусственный спутник Земли]]
| align=right| 2536


| align=right| [[d:Q26540]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 586
| [[Soyuz (ğälämi qorab)]]
| [[:ru:Союз (космический корабль)|Союз (космический корабль)]]
| align=right| 5074


| align=right| [[d:Q579421]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 587
| [[Космик очышлар]]
| [[:ru:Космический полёт|Космический полёт]]
| align=right| 22868


| align=right| [[d:Q5916]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Спейс шаттл|Спейс шаттл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48806]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 589
| [[Orbital' stantsiä]]
| [[:ru:Орбитальная станция|Орбитальная станция]]
| align=right| 2220


| align=right| [[d:Q25956]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 590
| [[]]
| [[:ru:Спитцер (космический телескоп)|Спитцер (космический телескоп)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201953]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Very Large Telescope|Very Large Telescope]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q265628]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:WMAP|WMAP]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274106]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 593
| [[Галәмче]]
| [[:ru:Космонавт|Космонавт]]
| align=right| 5698


| align=right| [[d:Q11631]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 594
| [[]]
| [[:ru:Ракета-носитель|Ракета-носитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q697175]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Ракетный двигатель|Ракетный двигатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q335225]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 596
| [[Төшү аппараты]]
| [[:ru:Спускаемый аппарат|Спускаемый аппарат]]
| align=right| 23672


| align=right| [[d:Q957055]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 597
| [[Галәм аланы]]
| [[:ru:Космодром|Космодром]]
| align=right| 3251


| align=right| [[d:Q194188]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 598
| [[Планетаара автоматик станция]]
| [[:ru:Автоматическая межпланетная станция|Автоматическая межпланетная станция]]
| align=right| 15819


| align=right| [[d:Q26529]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Скафандр|Скафандр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223571]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 600
| [[Bayqoñğır ğäläm alanı]]
| [[:ru:Байконур|Байконур]]
| align=right| 6217


| align=right| [[d:Q177477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Китайское национальное космическое управление|Китайское национальное космическое управление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q320644]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Японское агентство аэрокосмических исследований|Японское агентство аэрокосмических исследований]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179103]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Космический центр Кеннеди|Космический центр Кеннеди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 604
| [[]]
| [[:ru:Геосинхронная орбита|Геосинхронная орбита]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Спутник-1|Спутник-1]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 606
| [[]]
| [[:ru:Вояджер|Вояджер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 607
| [[]]
| [[:ru:Протон (ракета-носитель)|Протон (ракета-носитель)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q249231]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Сатурн-5|Сатурн-5]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54363]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Межамериканская обсерватория Серро-Тололо|Межамериканская обсерватория Серро-Тололо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1056113]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Обсерватория Мауна-Кеа|Обсерватория Мауна-Кеа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q831790]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 611
| [[]]
| [[:ru:Маунт-Вилсон|Маунт-Вилсон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q466863]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Паломарская обсерватория|Паломарская обсерватория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191684]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Лаборатория реактивного движения|Лаборатория реактивного движения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189325]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Ионный двигатель|Ионный двигатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205702]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:Космонавтика|Космонавтика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22719]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 616
| [[]]
| [[:ru:Восток (космическая программа)|Восток (космическая программа)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623873]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Восток-1|Восток-1]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182524]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 618
| [[Күн]]
| [[:ru:Кожа (материал)|Кожа (материал)]]
| align=right| 642


| align=right| [[d:Q286]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Шёлк|Шёлк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37681]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 620
| [[]]
| [[:ru:Шерсть (материал)|Шерсть (материал)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 621
| [[]]
| [[:ru:Груз|Груз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319224]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Ленточный конвейер|Ленточный конвейер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q770135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Лифт|Лифт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132911]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 624
| [[]]
| [[:ru:Эскалатор|Эскалатор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15003]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 625
| [[]]
| [[:ru:ISO-контейнер|ISO-контейнер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187956]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 626
| [[]]
| [[:ru:Логистика|Логистика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177777]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Пассажир|Пассажир]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Трубопроводный транспорт|Трубопроводный транспорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q725864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 629
| [[]]
| [[:ru:Общественный транспорт|Общественный транспорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 630
| [[]]
| [[:ru:Час пик|Час пик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q868252]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 631
| [[Транспорт]]
| [[:ru:Транспорт|Транспорт]]
| align=right| 3867


| align=right| [[d:Q7590]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 632
| [[]]
| [[:ru:Путешествие|Путешествие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q61509]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 633
| [[]]
| [[:ru:Транспортное средство|Транспортное средство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42889]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 634
| [[Hawa transportı]]
| [[:ru:Воздушное судно|Воздушное судно]]
| align=right| 2143


| align=right| [[d:Q11436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Авиакомпания|Авиакомпания]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46970]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 636
| [[Очкыч]]
| [[:ru:Самолёт|Самолёт]]
| align=right| 7212


| align=right| [[d:Q197]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 637
| [[Аэропорт]]
| [[:ru:Аэропорт|Аэропорт]]
| align=right| 2343


| align=right| [[d:Q1248784]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 638
| [[Dirijabl]]
| [[:ru:Дирижабль|Дирижабль]]
| align=right| 3767


| align=right| [[d:Q133585]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 639
| [[]]
| [[:ru:Авиация|Авиация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q765633]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 640
| [[Һава шары]]
| [[:ru:Воздушный шар|Воздушный шар]]
| align=right| 792


| align=right| [[d:Q183951]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 641
| [[Боралак]]
| [[:ru:Вертолёт|Вертолёт]]
| align=right| 11477


| align=right| [[d:Q34486]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 642
| [[]]
| [[:ru:Воздушный змей|Воздушный змей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42861]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Парашют|Парашют]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q482816]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 644
| [[Dron]]
| [[:ru:Беспилотный летательный аппарат|Беспилотный летательный аппарат]]
| align=right| 1280


| align=right| [[d:Q484000]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 645
| [[]]
| [[:ru:Airbus|Airbus]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q67]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 646
| [[]]
| [[:ru:Bombardier Aerospace|Bombardier Aerospace]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q891779]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 647
| [[Boeing]]
| [[:ru:Boeing|Boeing]]
| align=right| 2969


| align=right| [[d:Q66]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 648
| [[]]
| [[:ru:Embraer|Embraer]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105557]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 649
| [[]]
| [[:ru:Туполев (конструкторское бюро)|Туполев (конструкторское бюро)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194009]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 650
| [[Пекин Башкала халыкара һава аланы]]
| [[:ru:Шоуду (аэропорт)|Шоуду (аэропорт)]]
| align=right| 4065


| align=right| [[d:Q32190]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 651
| [[Һартсфилд-Җексон Атланта Халыкара һава аланы]]
| [[:ru:Атланта (аэропорт)|Атланта (аэропорт)]]
| align=right| 3223


| align=right| [[d:Q214861]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 652
| [[Los-Anceles Xalıqara hawa alanı]]
| [[:ru:Лос-Анджелес (аэропорт)|Лос-Анджелес (аэропорт)]]
| align=right| 4503


| align=right| [[d:Q8731]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 653
| [[]]
| [[:ru:Самоходная баржа|Самоходная баржа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q16518]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 654
| [[]]
| [[:ru:Лодка|Лодка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 655
| [[]]
| [[:ru:Каноэ|Каноэ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171529]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 656
| [[]]
| [[:ru:Каравелла|Каравелла]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169560]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 657
| [[]]
| [[:ru:Контейнеровоз|Контейнеровоз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q17210]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 658
| [[]]
| [[:ru:Круизное судно|Круизное судно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39804]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Паром|Паром]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25653]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Судно на воздушной подушке|Судно на воздушной подушке]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185757]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Джонка|Джонка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205011]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 662
| [[Port]]
| [[:ru:Порт|Порт]]
| align=right| 2094


| align=right| [[d:Q44782]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 663
| [[]]
| [[:ru:Плот|Плот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200433]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 664
| [[]]
| [[:ru:Гребное судно|Гребное судно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1195684]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 665
| [[]]
| [[:ru:Парус|Парус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25999]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Плавание под парусом|Плавание под парусом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192520]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 667
| [[]]
| [[:ru:Судно|Судно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11446]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 668
| [[]]
| [[:ru:Танкер|Танкер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14970]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 669
| [[]]
| [[:ru:Плавсредство|Плавсредство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1229765]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 670
| [[]]
| [[:ru:Высокоскоростной наземный транспорт|Высокоскоростной наземный транспорт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 671
| [[]]
| [[:ru:Локомотив|Локомотив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93301]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 672
| [[]]
| [[:ru:Паровоз|Паровоз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171043]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 673
| [[]]
| [[:ru:Маглев|Маглев]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160047]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 674
| [[Тимер юл транспорты]]
| [[:ru:Железнодорожный транспорт|Железнодорожный транспорт]]
| align=right| 7211


| align=right| [[d:Q3565868]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Железнодорожный сигнал|Железнодорожный сигнал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q862562]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 676
| [[Тимер юллар]]
| [[:ru:Железная дорога|Железная дорога]]
| align=right| 2854


| align=right| [[d:Q22667]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 677
| [[Поезд]]
| [[:ru:Поезд|Поезд]]
| align=right| 3592


| align=right| [[d:Q870]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 678
| [[]]
| [[:ru:Железнодорожная станция|Железнодорожная станция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55488]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 679
| [[Трамвай]]
| [[:ru:Трамвай|Трамвай]]
| align=right| 11650


| align=right| [[d:Q3407658]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 680
| [[Метрополитен]]
| [[:ru:Метрополитен|Метрополитен]]
| align=right| 2792


| align=right| [[d:Q5503]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 681
| [[Лондон метрополитены]]
| [[:ru:Лондонский метрополитен|Лондонский метрополитен]]
| align=right| 697


| align=right| [[d:Q20075]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 682
| [[Мәскәү метрополитены]]
| [[:ru:Московский метрополитен|Московский метрополитен]]
| align=right| 9001


| align=right| [[d:Q5499]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 683
| [[Нью-Йорк метрополитены]]
| [[:ru:Нью-Йоркский метрополитен|Нью-Йоркский метрополитен]]
| align=right| 672


| align=right| [[d:Q7733]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 684
| [[Париж метрополитены]]
| [[:ru:Парижский метрополитен|Парижский метрополитен]]
| align=right| 709


| align=right| [[d:Q50716]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 685
| [[Транссебер магистрале]]
| [[:ru:Транссибирская магистраль|Транссибирская магистраль]]
| align=right| 5558


| align=right| [[d:Q58767]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Моторикша|Моторикша]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q59720]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 687
| [[Велосипед]]
| [[:ru:Велосипед|Велосипед]]
| align=right| 6537


| align=right| [[d:Q11442]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 688
| [[Автобус]]
| [[:ru:Автобус|Автобус]]
| align=right| 3300


| align=right| [[d:Q5638]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 689
| [[Trolleybus]]
| [[:ru:Троллейбус|Троллейбус]]
| align=right| 1077


| align=right| [[d:Q5639]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Автостанция|Автостанция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q494829]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 691
| [[]]
| [[:ru:Карета|Карета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q235356]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 692
| [[]]
| [[:ru:Мотоцикл|Мотоцикл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34493]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Дорога|Дорога]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34442]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 694
| [[]]
| [[:ru:Автомагистраль|Автомагистраль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46622]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:Седло|Седло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192249]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 696
| [[]]
| [[:ru:Стремя|Стремя]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Дорожное движение|Дорожное движение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4323994]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 698
| [[Юл-транспорт казасы]]
| [[:ru:Дорожно-транспортное происшествие|Дорожно-транспортное происшествие]]
| align=right| 4740


| align=right| [[d:Q9687]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Дорожный знак|Дорожный знак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170285]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 700
| [[]]
| [[:ru:Тропа|Тропа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q628179]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Грузовой автомобиль|Грузовой автомобиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43193]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 702
| [[]]
| [[:ru:Фургон (автомобиль)|Фургон (автомобиль)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193468]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 703
| [[Автомобиль]]
| [[:ru:Автомобиль|Автомобиль]]
| align=right| 27804


| align=right| [[d:Q1420]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Автомобильная промышленность|Автомобильная промышленность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190117]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Электромобиль|Электромобиль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193692]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 706
| [[Такси]]
| [[:ru:Такси|Такси]]
| align=right| 792


| align=right| [[d:Q82650]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 707
| [[]]
| [[:ru:Ford|Ford]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:General Motors|General Motors]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81965]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Honda|Honda]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9584]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 710
| [[]]
| [[:ru:Hyundai Motor|Hyundai Motor]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55931]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 711
| [[]]
| [[:ru:Nissan|Nissan]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q20165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 712
| [[]]
| [[:ru:Renault|Renault]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6686]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 713
| [[]]
| [[:ru:Stellantis|Stellantis]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q97439162]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Toyota|Toyota]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53268]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Volkswagen|Volkswagen]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q246]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 716
| [[]]
| [[:ru:Ford Model T|Ford Model T]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182323]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Volkswagen Käfer|Volkswagen Käfer]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q152946]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 718
| [[]]
| [[:ru:Toyota Corolla|Toyota Corolla]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243543]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 719
| [[]]
| [[:ru:ВАЗ-2101|ВАЗ-2101]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q837297]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Оружие|Оружие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q728]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 721
| [[]]
| [[:ru:Колесница|Колесница]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203788]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 722
| [[]]
| [[:ru:Стелс-технология|Стелс-технология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q339042]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 723
| [[Танк]]
| [[:ru:Танк|Танк]]
| align=right| 7206


| align=right| [[d:Q12876]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 724
| [[]]
| [[:ru:Торпеда|Торпеда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165363]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Боевые слоны|Боевые слоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223694]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 726
| [[]]
| [[:ru:Боевые припасы|Боевые припасы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185785]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 727
| [[]]
| [[:ru:Оружейный патрон|Оружейный патрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37144]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 728
| [[Дары]]
| [[:ru:Дымный порох|Дымный порох]]
| align=right| 7907


| align=right| [[d:Q12861]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 729
| [[Ук]]
| [[:ru:Стрела|Стрела]]
| align=right| 5259


| align=right| [[d:Q45922]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 730
| [[]]
| [[:ru:Пуля|Пуля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 731
| [[]]
| [[:ru:Калибр|Калибр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170417]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 732
| [[]]
| [[:ru:Доспехи|Доспехи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q485027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 733
| [[]]
| [[:ru:Бронежилет|Бронежилет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q391752]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 734
| [[]]
| [[:ru:Шлем (доспех)|Шлем (доспех)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3579211]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 735
| [[]]
| [[:ru:Каска|Каска]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173603]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Кольчуга|Кольчуга]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q659631]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Латные доспехи|Латные доспехи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3391846]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Щит|Щит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131559]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 739
| [[]]
| [[:ru:Бомба|Бомба]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 740
| [[]]
| [[:ru:Бомбовая кассета|Бомбовая кассета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184158]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 741
| [[]]
| [[:ru:Самодельное взрывное устройство|Самодельное взрывное устройство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1249453]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 742
| [[Граната]]
| [[:ru:Граната|Граната]]
| align=right| 2037


| align=right| [[d:Q173517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 743
| [[]]
| [[:ru:Наземная мина|Наземная мина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178795]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 744
| [[]]
| [[:ru:Ракетное оружие|Ракетное оружие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q974850]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 745
| [[]]
| [[:ru:Греческий огонь|Греческий огонь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179537]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 746
| [[]]
| [[:ru:Коктейль Молотова|Коктейль Молотова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167096]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 747
| [[Напалм]]
| [[:ru:Напалм|Напалм]]
| align=right| 948


| align=right| [[d:Q181822]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 748
| [[]]
| [[:ru:Нунчаки|Нунчаки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204206]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 749
| [[]]
| [[:ru:Штык|Штык]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173366]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 750
| [[]]
| [[:ru:Боевой топор|Боевой топор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q852049]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 751
| [[]]
| [[:ru:Кинжал|Кинжал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182780]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 752
| [[]]
| [[:ru:Спортивная шпага|Спортивная шпага]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q840419]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Катана|Катана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172736]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Нож|Нож]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32489]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Рапира|Рапира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q816745]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 756
| [[]]
| [[:ru:Сабля|Сабля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q231204]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Копьё|Копьё]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44475]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 758
| [[]]
| [[:ru:Меч|Меч]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12791]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 759
| [[]]
| [[:ru:Томагавк|Томагавк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q86436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 760
| [[]]
| [[:ru:Палица|Палица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q392326]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 761
| [[]]
| [[:ru:Огнестрельное оружие|Огнестрельное оружие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12796]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 762
| [[Автомат (корал)]]
| [[:ru:Автомат (оружие)|Автомат (оружие)]]
| align=right| 1819


| align=right| [[d:Q177456]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:АК-47|АК-47]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37116]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 764
| [[]]
| [[:ru:Пистолет|Пистолет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1907525]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 765
| [[Уксибәр]]
| [[:ru:Пулемёт|Пулемёт]]
| align=right| 3365


| align=right| [[d:Q12800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 766
| [[]]
| [[:ru:Uzi|Uzi]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155644]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 767
| [[]]
| [[:ru:Винтовка|Винтовка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124072]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 768
| [[]]
| [[:ru:Артиллерия|Артиллерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q64418]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Таран|Таран]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208129]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 770
| [[]]
| [[:ru:Пушка|Пушка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81103]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 771
| [[]]
| [[:ru:Гаубица|Гаубица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180126]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 772
| [[]]
| [[:ru:Мортира|Мортира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7905205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 773
| [[]]
| [[:ru:Военно-воздушное судно|Военно-воздушное судно]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216916]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 774
| [[Bombağa totuçı]]
| [[:ru:Бомбардировщик|Бомбардировщик]]
| align=right| 1833


| align=right| [[d:Q170877]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 775
| [[İstrebitel]]
| [[:ru:Истребитель|Истребитель]]
| align=right| 1121


| align=right| [[d:Q127771]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 776
| [[Һөҗүм итүче очкыч]]
| [[:ru:Штурмовик|Штурмовик]]
| align=right| 3252


| align=right| [[d:Q208187]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 777
| [[]]
| [[:ru:Линейный корабль|Линейный корабль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182531]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 778
| [[Авиаташучы]]
| [[:ru:Авианосец|Авианосец]]
| align=right| 1655


| align=right| [[d:Q17205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 779
| [[]]
| [[:ru:Дредноут (класс кораблей)|Дредноут (класс кораблей)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q847109]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 780
| [[]]
| [[:ru:Дромон|Дромон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q731662]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 781
| [[Галера]]
| [[:ru:Галера|Галера]]
| align=right| 281


| align=right| [[d:Q188924]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 782
| [[Су асты кәмәсе]]
| [[:ru:Подводная лодка|Подводная лодка]]
| align=right| 46


| align=right| [[d:Q2811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 783
| [[]]
| [[:ru:Крупный корабль|Крупный корабль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1194368]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 784
| [[]]
| [[:ru:Линейный корабль (парусный)|Линейный корабль (парусный)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207452]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 785
| [[]]
| [[:ru:Трирема|Трирема]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208420]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 786
| [[]]
| [[:ru:Боевой корабль|Боевой корабль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3114762]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 787
| [[]]
| [[:ru:Баллиста|Баллиста]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219433]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 788
| [[Бумеранг]]
| [[:ru:Бумеранг|Бумеранг]]
| align=right| 5331


| align=right| [[d:Q131536]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 789
| [[Җәя]]
| [[:ru:Лук (оружие)|Лук (оружие)]]
| align=right| 3596


| align=right| [[d:Q46311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 790
| [[]]
| [[:ru:Катапульта|Катапульта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184393]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 791
| [[]]
| [[:ru:Арбалет|Арбалет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181947]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Мушкет|Мушкет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 793
| [[]]
| [[:ru:Ружьё|Ружьё]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q486396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 794
| [[]]
| [[:ru:Праща|Праща]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199771]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Оружие массового поражения|Оружие массового поражения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49394]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 796
| [[]]
| [[:ru:Биологическое оружие|Биологическое оружие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170907]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 797
| [[]]
| [[:ru:Химическое оружие|Химическое оружие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3639228]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 798
| [[Атом-төш коралы]]
| [[:ru:Ядерное оружие|Ядерное оружие]]
| align=right| 14864


| align=right| [[d:Q12802]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 799
| [[Термотөш коралы]]
| [[:ru:Термоядерное оружие|Термоядерное оружие]]
| align=right| 5324


| align=right| [[d:Q625107]]
| 

|}</text>
      <sha1>ejhvrpxxdvnw7dqzaz976bd3xr9fqsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Математика</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390355</id>
    <revision>
      <id>5840316</id>
      <parentid>5835167</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T23:06:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57454" sha1="nwwjzlusnrv2kpd9zns0jthq0kifk8h" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 233 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 52 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 11 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 4 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1
| [[Математика]]
| [[:ru:Математика|Математика]]
| align=right| 188992
| align=right| [[d:Q395]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 2
| [[Математик]]
| [[:ru:Математик|Математик]]
| align=right| 2421


| align=right| [[d:Q170790]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 3
| [[Арифметика]]
| [[:ru:Арифметика|Арифметика]]
| align=right| 522


| align=right| [[d:Q11205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 4
| [[]]
| [[:ru:Сложение|Сложение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q32043]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 5
| [[]]
| [[:ru:Деление (математика)|Деление (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1226939]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Алгоритм Евклида|Алгоритм Евклида]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q230848]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Дробь (математика)|Дробь (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q66055]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Модульная арифметика|Модульная арифметика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q319400]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 9
| [[Тапкырлау]]
| [[:ru:Умножение|Умножение]]
| align=right| 1150


| align=right| [[d:Q40276]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[]]
| [[:ru:Процент|Процент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11229]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 11
| [[]]
| [[:ru:Вычитание|Вычитание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40754]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 12
| [[Гөман]]
| [[:ru:Гипотеза (математика)|Гипотеза (математика)]]
| align=right| 1688


| align=right| [[d:Q319141]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 13
| [[Математик константа]]
| [[:ru:Математическая константа|Математическая константа]]
| align=right| 12898


| align=right| [[d:Q186509]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 14
| [[0 (сан)]]
| [[:ru:Ноль|Ноль]]
| align=right| 905


| align=right| [[d:Q204]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 15
| [[1 (сан)]]
| [[:ru:1 (число)|1 (число)]]
| align=right| 2370


| align=right| [[d:Q199]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 16
| [[-1 (сан)]]
| [[:ru:−1 (число)|−1 (число)]]
| align=right| 4367


| align=right| [[d:Q310395]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 17
| [[Пи саны]]
| [[:ru:Пи (число)|Пи (число)]]
| align=right| 3422


| align=right| [[d:Q167]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 18
| [[E (сан)]]
| [[:ru:e (число)|e (число)]]
| align=right| 25537


| align=right| [[d:Q82435]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 19
| [[Цифралар]]
| [[:ru:Цифры|Цифры]]
| align=right| 5884


| align=right| [[d:Q82990]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 20
| [[Тигезләмә]]
| [[:ru:Уравнение|Уравнение]]
| align=right| 2275


| align=right| [[d:Q11345]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 21
| [[Тигезләмәне чыгару]]
| [[:ru:Решение уравнения|Решение уравнения]]
| align=right| 4343


| align=right| [[d:Q1879820]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Многочлен|Многочлен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43260]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Квадратное уравнение|Квадратное уравнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41299]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Сызыкча алгебраик тигезләмәләр системасы]]
| [[:ru:Система линейных алгебраических уравнений|Система линейных алгебраических уравнений]]
| align=right| 2110


| align=right| [[d:Q11203]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Ряд (математика)|Ряд (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170198]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 26
| [[]]
| [[:ru:Факториал|Факториал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120976]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[]]
| [[:ru:Гамма-функция|Гамма-функция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190573]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Математическая формула|Математическая формула]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q976981]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 29
| [[Функция (математика)]]
| [[:ru:Функция (математика)|Функция (математика)]]
| align=right| 2548


| align=right| [[d:Q11348]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 30
| [[]]
| [[:ru:Возведение в степень|Возведение в степень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33456]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Показательная функция|Показательная функция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q168698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 32
| [[]]
| [[:ru:Композиция функций|Композиция функций]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q244761]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 33
| [[Логарифм]]
| [[:ru:Логарифм|Логарифм]]
| align=right| 1261


| align=right| [[d:Q11197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 34
| [[]]
| [[:ru:Квадратный корень|Квадратный корень]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134237]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 35
| [[]]
| [[:ru:Проблемы Гильберта|Проблемы Гильберта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q273167]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 36
| [[Сан]]
| [[:ru:Число|Число]]
| align=right| 1037


| align=right| [[d:Q11563]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 37
| [[Комплекс сан]]
| [[:ru:Комплексное число|Комплексное число]]
| align=right| 2452


| align=right| [[d:Q11567]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Чисто мнимое число|Чисто мнимое число]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9165172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 39
| [[]]
| [[:ru:Целое число|Целое число]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12503]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Иррациональное число|Иррациональное число]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q607728]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 41
| [[Табигый сан]]
| [[:ru:Натуральное число|Натуральное число]]
| align=right| 2534


| align=right| [[d:Q21199]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 42
| [[Рациональ саннар]]
| [[:ru:Рациональное число|Рациональное число]]
| align=right| 436


| align=right| [[d:Q1244890]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 43
| [[]]
| [[:ru:Вещественное число|Вещественное число]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12916]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Позиционная нотация|Позиционная нотация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1747853]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 45
| [[]]
| [[:ru:Арабские цифры|Арабские цифры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29961325]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 46
| [[Икеле исәпләү системасы]]
| [[:ru:Двоичная система счисления|Двоичная система счисления]]
| align=right| 31270


| align=right| [[d:Q3913]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 47
| [[Унарлы исәпләү системасы]]
| [[:ru:Десятичная система счисления|Десятичная система счисления]]
| align=right| 16531


| align=right| [[d:Q81365]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 48
| [[]]
| [[:ru:Римские цифры|Римские цифры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q38918]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:Теорема|Теорема]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q65943]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 50
| [[Pifagor teoreması]]
| [[:ru:Теорема Пифагора|Теорема Пифагора]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q11518]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 51
| [[Тригонометрия]]
| [[:ru:Тригонометрия|Тригонометрия]]
| align=right| 2916


| align=right| [[d:Q8084]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Обратные тригонометрические функции|Обратные тригонометрические функции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q674533]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 53
| [[]]
| [[:ru:Тригонометрические функции|Тригонометрические функции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93344]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:Гиперболические функции|Гиперболические функции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 55
| [[]]
| [[:ru:Переменная величина|Переменная величина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50701]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 56
| [[]]
| [[:ru:Постоянная|Постоянная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188248]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 57
| [[Алтын киселеш]]
| [[:ru:Золотое сечение|Золотое сечение]]
| align=right| 3629


| align=right| [[d:Q41690]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:Таблица умножения|Таблица умножения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206049]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 59
| [[Алгебра]]
| [[:ru:Алгебра|Алгебра]]
| align=right| 4942


| align=right| [[d:Q3968]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 60
| [[]]
| [[:ru:Общая алгебра|Общая алгебра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159943]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Алгебраическая топология|Алгебраическая топология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q212803]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 62
| [[]]
| [[:ru:Пучок (математика)|Пучок (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q595298]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 63
| [[Ассоциативлык]]
| [[:ru:Ассоциативность (математика)|Ассоциативность (математика)]]
| align=right| 2789


| align=right| [[d:Q177251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 64
| [[]]
| [[:ru:Коммутативная алгебра|Коммутативная алгебра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q727659]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 65
| [[Коммутативлык]]
| [[:ru:Коммутативность|Коммутативность]]
| align=right| 3626


| align=right| [[d:Q165474]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 66
| [[Дистрибутивлык]]
| [[:ru:Дистрибутивность|Дистрибутивность]]
| align=right| 3752


| align=right| [[d:Q187959]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:Поле (алгебра)|Поле (алгебра)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190109]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:Основная теорема алгебры|Основная теорема алгебры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192760]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 69
| [[]]
| [[:ru:Группа (математика)|Группа (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83478]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:Абелева группа|Абелева группа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181296]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Классификация простых конечных групп|Классификация простых конечных групп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1340623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 72
| [[]]
| [[:ru:Фундаментальная группа|Фундаментальная группа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q662830]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 73
| [[]]
| [[:ru:Представление группы|Представление группы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1055807]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Теория групп|Теория групп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q874429]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 75
| [[]]
| [[:ru:Гомологическая алгебра|Гомологическая алгебра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q579978]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:Изоморфизм|Изоморфизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189112]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 77
| [[]]
| [[:ru:Модуль над кольцом|Модуль над кольцом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18848]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 78
| [[]]
| [[:ru:Теория представлений|Теория представлений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13220368]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 79
| [[]]
| [[:ru:Теория колец|Теория колец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1208658]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 80
| [[]]
| [[:ru:Коммутативное кольцо|Коммутативное кольцо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q858656]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 81
| [[]]
| [[:ru:Теория полей|Теория полей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q903820]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 82
| [[]]
| [[:ru:Теория Галуа|Теория Галуа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q92552]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Кольцо (математика)|Кольцо (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Алгебраическая геометрия|Алгебраическая геометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180969]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Алгебраическое многообразие|Алгебраическое многообразие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q648995]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 86
| [[]]
| [[:ru:Алгебра логики|Алгебра логики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q173183]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 87
| [[]]
| [[:ru:Элементарная алгебра|Элементарная алгебра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211294]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 88
| [[Сызыкча тигезләмә]]
| [[:ru:Линейное уравнение|Линейное уравнение]]
| align=right| 3135


| align=right| [[d:Q484637]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Неравенство|Неравенство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28113351]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Линейная алгебра|Линейная алгебра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82571]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 91
| [[]]
| [[:ru:Метод Гаусса|Метод Гаусса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2658]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:Матрица (математика)|Матрица (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44337]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:Определитель|Определитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178546]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 94
| [[]]
| [[:ru:Собственный вектор|Собственный вектор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190524]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 95
| [[]]
| [[:ru:Векторное пространство|Векторное пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125977]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Вектор (геометрия)|Вектор (геометрия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44528]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 97
| [[]]
| [[:ru:Векторное произведение|Векторное произведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178192]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 98
| [[Скаляр тапкырчыгыш]]
| [[:ru:Скалярное произведение|Скалярное произведение]]
| align=right| 8821


| align=right| [[d:Q181365]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:Полилинейная алгебра|Полилинейная алгебра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1197190]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 100
| [[Математик анализ]]
| [[:ru:Анализ (раздел математики)|Анализ (раздел математики)]]
| align=right| 2116


| align=right| [[d:Q7754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Комплексный анализ|Комплексный анализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Интегральная формула Коши|Интегральная формула Коши]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q913764]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Формула Эйлера|Формула Эйлера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184871]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 104
| [[Эйлер бердәйлеге]]
| [[:ru:Тождество Эйлера (комплексный анализ)|Тождество Эйлера (комплексный анализ)]]
| align=right| 4428


| align=right| [[d:Q204819]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:Голоморфная функция|Голоморфная функция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207476]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:Риманова поверхность|Риманова поверхность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q753035]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Функциональный анализ|Функциональный анализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190549]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 108
| [[]]
| [[:ru:Гармонический анализ|Гармонический анализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q876215]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Анализ Фурье|Анализ Фурье]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1365258]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 110
| [[Фурье рәте]]
| [[:ru:Ряд Фурье|Ряд Фурье]]
| align=right| 4890


| align=right| [[d:Q179467]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 111
| [[Фурье рәвешүзгәртүе]]
| [[:ru:Преобразование Фурье|Преобразование Фурье]]
| align=right| 9025


| align=right| [[d:Q6520159]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Численные методы|Численные методы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11216]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Оптимизация (математика)|Оптимизация (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q141495]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Сфера Римана|Сфера Римана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q825857]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Математический анализ|Математический анализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q149972]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 116
| [[Ньютон-Лейбниц формуласы]]
| [[:ru:Теорема Ньютона — Лейбница|Теорема Ньютона — Лейбница]]
| align=right| 13765


| align=right| [[d:Q1217677]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 117
| [[Дифференциаль исәпләү]]
| [[:ru:Дифференциальное исчисление|Дифференциальное исчисление]]
| align=right| 15251


| align=right| [[d:Q149999]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 118
| [[Функция чыгарылмасы]]
| [[:ru:Производная функции|Производная функции]]
| align=right| 7667


| align=right| [[d:Q29175]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 119
| [[]]
| [[:ru:Дифференциальное уравнение|Дифференциальное уравнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11214]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 120
| [[]]
| [[:ru:Обыкновенное дифференциальное уравнение|Обыкновенное дифференциальное уравнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q465274]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 121
| [[Интеграл]]
| [[:ru:Интеграл|Интеграл]]
| align=right| 8368


| align=right| [[d:Q80091]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 122
| [[]]
| [[:ru:Преобразование Лапласа|Преобразование Лапласа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199691]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 123
| [[]]
| [[:ru:Анализ функций многих переменных|Анализ функций многих переменных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2035437]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 124
| [[]]
| [[:ru:Кратный интеграл|Кратный интеграл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 125
| [[]]
| [[:ru:Частная производная|Частная производная]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186475]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 126
| [[]]
| [[:ru:Уравнение Лапласа|Уравнение Лапласа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q339444]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 127
| [[]]
| [[:ru:Дифференциальное уравнение в частных производных|Дифференциальное уравнение в частных производных]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271977]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 128
| [[]]
| [[:ru:Векторный анализ|Векторный анализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200802]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 129
| [[Тейлор рәте]]
| [[:ru:Ряд Тейлора|Ряд Тейлора]]
| align=right| 9293


| align=right| [[d:Q131187]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Вариационное исчисление|Вариационное исчисление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216861]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 131
| [[Чиксезлек]]
| [[:ru:Бесконечность|Бесконечность]]
| align=right| 46589


| align=right| [[d:Q205]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 132
| [[]]
| [[:ru:Предел (математика)|Предел (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177239]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 133
| [[]]
| [[:ru:Предел последовательности|Предел последовательности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q847204]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[]]
| [[:ru:Последовательность|Последовательность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Числа Фибоначчи|Числа Фибоначчи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47577]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 136
| [[]]
| [[:ru:Теория функций вещественной переменной|Теория функций вещественной переменной]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q854531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 137
| [[]]
| [[:ru:Теория приближений|Теория приближений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q774123]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 138
| [[]]
| [[:ru:Дискретная математика|Дискретная математика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q121416]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 139
| [[Комбинаторика]]
| [[:ru:Комбинаторика|Комбинаторика]]
| align=right| 1393


| align=right| [[d:Q76592]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 140
| [[]]
| [[:ru:Перестановка|Перестановка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161519]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 141
| [[]]
| [[:ru:Теория графов|Теория графов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131476]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 142
| [[]]
| [[:ru:Теорема о четырёх красках|Теорема о четырёх красках]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184410]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Граф (математика)|Граф (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q141488]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 144
| [[]]
| [[:ru:Математическая логика|Математическая логика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1166618]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 145
| [[Аксиома]]
| [[:ru:Аксиома|Аксиома]]
| align=right| 11333


| align=right| [[d:Q17736]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Теория вычислимости|Теория вычислимости]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q818930]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Вычислимая функция|Вычислимая функция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1148456]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Теорема Гёделя о неполноте|Теорема Гёделя о неполноте]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200787]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 149
| [[Математик индукция]]
| [[:ru:Математическая индукция|Математическая индукция]]
| align=right| 892


| align=right| [[d:Q178377]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 150
| [[Математик исбатлау]]
| [[:ru:Математическое доказательство|Математическое доказательство]]
| align=right| 1439


| align=right| [[d:Q11538]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:Логика высказываний|Логика высказываний]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200694]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 152
| [[Күплек теориясе]]
| [[:ru:Теория множеств|Теория множеств]]
| align=right| 1163


| align=right| [[d:Q12482]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[]]
| [[:ru:Аксиома выбора|Аксиома выбора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179692]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Теорема Кантора|Теорема Кантора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q474881]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 155
| [[Буш күплек]]
| [[:ru:Пустое множество|Пустое множество]]
| align=right| 1195


| align=right| [[d:Q226183]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:Отношение эквивалентности|Отношение эквивалентности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130998]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Наивная теория множеств|Наивная теория множеств]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q903783]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 158
| [[]]
| [[:ru:Парадокс Рассела|Парадокс Рассела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33401]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:Множество|Множество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36161]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 160
| [[Геометрия]]
| [[:ru:Геометрия|Геометрия]]
| align=right| 13390


| align=right| [[d:Q8087]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Аналитическая геометрия|Аналитическая геометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134787]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 162
| [[Почмак]]
| [[:ru:Угол|Угол]]
| align=right| 3549


| align=right| [[d:Q11352]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Конгруэнтность (геометрия)|Конгруэнтность (геометрия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154210]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Система координат|Система координат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11210]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Прямоугольная система координат|Прямоугольная система координат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62912]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Полярная система координат|Полярная система координат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62494]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Дифференциальная геометрия|Дифференциальная геометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188444]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Теорема Атьи — Зингера об индексе|Теорема Атьи — Зингера об индексе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q755991]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 169
| [[Пространство үлчәнеше]]
| [[:ru:Размерность пространства|Размерность пространства]]
| align=right| 5399


| align=right| [[d:Q4440864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:Расстояние|Расстояние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q126017]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 171
| [[Mäydan]]
| [[:ru:Площадь|Площадь]]
| align=right| 3396


| align=right| [[d:Q11500]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:Длина|Длина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36253]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 173
| [[]]
| [[:ru:Объём|Объём]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39297]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 174
| [[Яссылык (математика)]]
| [[:ru:Плоскость|Плоскость]]
| align=right| 10809


| align=right| [[d:Q17285]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 175
| [[]]
| [[:ru:Трёхмерное пространство|Трёхмерное пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34929]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:Двумерное пространство|Двумерное пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q222032]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 177
| [[Евклидча геометрия]]
| [[:ru:Евклидова геометрия|Евклидова геометрия]]
| align=right| 2792


| align=right| [[d:Q162886]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 178
| [[Евклид фәзасы]]
| [[:ru:Евклидово пространство|Евклидово пространство]]
| align=right| 3659


| align=right| [[d:Q17295]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 179
| [[Фрактал]]
| [[:ru:Фрактал|Фрактал]]
| align=right| 1942


| align=right| [[d:Q81392]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 180
| [[]]
| [[:ru:Множество Мандельброта|Множество Мандельброта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q257]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[]]
| [[:ru:Гильбертово пространство|Гильбертово пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190056]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Прямая|Прямая]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37105]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Метрическое пространство|Метрическое пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180953]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 184
| [[Евклидныкы булмаган геометрия]]
| [[:ru:Неевклидова геометрия|Неевклидова геометрия]]
| align=right| 5469


| align=right| [[d:Q233858]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Параллельные прямые|Параллельные прямые]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53875]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Точка (геометрия)|Точка (геометрия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44946]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[]]
| [[:ru:Риманова геометрия|Риманова геометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q761383]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 188
| [[Охшашлык]]
| [[:ru:Подобие|Подобие]]
| align=right| 8899


| align=right| [[d:Q254465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[]]
| [[:ru:Симметрия|Симметрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12485]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 190
| [[Тензор]]
| [[:ru:Тензор|Тензор]]
| align=right| 7316


| align=right| [[d:Q188524]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Топология|Топология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42989]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Компактное пространство|Компактное пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q381892]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Эйлерова характеристика|Эйлерова характеристика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q852973]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Общая топология|Общая топология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q621550]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Теория гомологий|Теория гомологий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1144780]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Гомотопия|Гомотопия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q746083]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Теория узлов|Теория узлов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q849798]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 198
| [[]]
| [[:ru:Многообразие|Многообразие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203920]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Открытое множество|Открытое множество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213363]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Гипотеза Пуанкаре|Гипотеза Пуанкаре]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q203586]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Топологическое пространство|Топологическое пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179899]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Коническое сечение|Коническое сечение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124255]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 203
| [[Әйләнә]]
| [[:ru:Окружность|Окружность]]
| align=right| 3240


| align=right| [[d:Q17278]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 204
| [[]]
| [[:ru:Эллипс|Эллипс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40112]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Парабола|Парабола]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48297]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Гипербола (математика)|Гипербола (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165301]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Многоугольник|Многоугольник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37555]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Шестиугольник|Шестиугольник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83043]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Пятиугольник|Пятиугольник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127840]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Четырёхугольник|Четырёхугольник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36810]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Параллелограмм|Параллелограмм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Прямоугольник|Прямоугольник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Ромб|Ромб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41159]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 214
| [[Квадрат]]
| [[:ru:Квадрат|Квадрат]]
| align=right| 2243


| align=right| [[d:Q164]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Трапеция|Трапеция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46303]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 216
| [[Өчпочмак]]
| [[:ru:Треугольник|Треугольник]]
| align=right| 3979


| align=right| [[d:Q19821]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Треугольник Рёло|Треугольник Рёло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q959203]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 218
| [[Күпкырлык]]
| [[:ru:Многогранник|Многогранник]]
| align=right| 4963


| align=right| [[d:Q172937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Куб|Куб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q812880]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Призма (геометрия)|Призма (геометрия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180544]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Пирамида (геометрия)|Пирамида (геометрия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3358290]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 222
| [[Сфера]]
| [[:ru:Сфера|Сфера]]
| align=right| 693


| align=right| [[d:Q12507]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Выпуклое множество|Выпуклое множество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 224
| [[]]
| [[:ru:Прикладная математика|Прикладная математика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Теория информации|Теория информации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131222]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Информационная энтропия|Информационная энтропия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204570]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Теория категорий|Теория категорий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Категория (математика)|Категория (математика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q719395]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Коммутативная диаграмма|Коммутативная диаграмма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q621542]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Динамическая система|Динамическая система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q638328]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 231
| [[]]
| [[:ru:Нелинейная динамика|Нелинейная динамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q660848]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 232
| [[]]
| [[:ru:Теория хаоса|Теория хаоса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166314]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Теория управления|Теория управления]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6501221]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Теория игр|Теория игр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44455]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 235
| [[]]
| [[:ru:Теория чисел|Теория чисел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12479]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Алгебраическая теория чисел|Алгебраическая теория чисел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q613048]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Алгебраическое числовое поле|Алгебраическое числовое поле]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q616608]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Теория полей классов|Теория полей классов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1744580]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Аналитическая теория чисел|Аналитическая теория чисел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10843274]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Гипотеза Римана|Гипотеза Римана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205966]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Диофантово уравнение|Диофантово уравнение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q905896]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Великая теорема Ферма|Великая теорема Ферма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132469]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Основная теорема арифметики|Основная теорема арифметики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q670235]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Простое число|Простое число]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49008]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 245
| [[]]
| [[:ru:Теорема о распределении простых чисел|Теорема о распределении простых чисел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q386292]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Исследование операций|Исследование операций]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194292]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 247
| [[]]
| [[:ru:Фундаментальная математика|Фундаментальная математика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q837863]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 248
| [[]]
| [[:ru:Теоретическая информатика|Теоретическая информатика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2878974]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Теория сложности вычислений|Теория сложности вычислений]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205084]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Теория алгоритмов|Теория алгоритмов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q844718]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 251
| [[]]
| [[:ru:Линейное программирование|Линейное программирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202843]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Нелинейное программирование|Нелинейное программирование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q769909]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Равенство классов P и NP|Равенство классов P и NP]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q746242]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Метод главных компонент|Метод главных компонент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2873]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 255
| [[]]
| [[:ru:Эконометрика|Эконометрика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160039]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 256
| [[Ихтималлык]]
| [[:ru:Вероятность|Вероятность]]
| align=right| 2742


| align=right| [[d:Q9492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Теория вероятностей|Теория вероятностей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5862903]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Теорема Байеса|Теорема Байеса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182505]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Центральная предельная теорема|Центральная предельная теорема]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190391]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Математическое ожидание|Математическое ожидание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200125]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[]]
| [[:ru:Закон больших чисел|Закон больших чисел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207952]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Цепь Маркова|Цепь Маркова]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176645]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Плотность вероятности|Плотность вероятности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207522]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Распределение вероятностей|Распределение вероятностей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q200726]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 265
| [[]]
| [[:ru:Биномиальное распределение|Биномиальное распределение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 266
| [[]]
| [[:ru:Распределение хи-квадрат|Распределение хи-квадрат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243462]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Экспоненциальное распределение|Экспоненциальное распределение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237193]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 268
| [[Гаусс бүленеше]]
| [[:ru:Нормальное распределение|Нормальное распределение]]
| align=right| 2288


| align=right| [[d:Q133871]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Многомерное нормальное распределение|Многомерное нормальное распределение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1149000]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 270
| [[]]
| [[:ru:Распределение Парето|Распределение Парето]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q837683]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 271
| [[Пуассон бүленеше]]
| [[:ru:Распределение Пуассона|Распределение Пуассона]]
| align=right| 2168


| align=right| [[d:Q205692]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Распределение Стьюдента|Распределение Стьюдента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q576072]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 273
| [[]]
| [[:ru:Непрерывное равномерное распределение|Непрерывное равномерное распределение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274506]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Дискретное равномерное распределение|Дискретное равномерное распределение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3574718]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Вероятностное пространство|Вероятностное пространство]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Случайный процесс|Случайный процесс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176737]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 277
| [[Статистика]]
| [[:ru:Статистика|Статистика]]
| align=right| 800


| align=right| [[d:Q12483]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Байесовский вывод|Байесовский вывод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q812535]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Критерий хи-квадрат|Критерий хи-квадрат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1071004]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Корреляция|Корреляция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186290]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Линейная регрессия|Линейная регрессия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10861030]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Предельная ошибка выборки|Предельная ошибка выборки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1352827]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Среднее значение|Среднее значение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2796622]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Среднее арифметическое|Среднее арифметическое]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19033]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Медиана (статистика)|Медиана (статистика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q226995]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Метод максимального правдоподобия|Метод максимального правдоподобия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1045555]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Мода (статистика)|Мода (статистика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188224]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:P-значение|P-значение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q253255]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Случайная величина|Случайная величина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Регрессионный анализ|Регрессионный анализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208042]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Среднеквадратическое отклонение|Среднеквадратическое отклонение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159375]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Стандартная ошибка|Стандартная ошибка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q620994]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Проверка статистических гипотез|Проверка статистических гипотез]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210832]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:T-критерий Стьюдента|T-критерий Стьюдента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q309479]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 295
| [[]]
| [[:ru:Дисперсия случайной величины|Дисперсия случайной величины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175199]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Планирование эксперимента|Планирование эксперимента]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2334061]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Рандомизированное контролируемое испытание|Рандомизированное контролируемое испытание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1436668]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Методология социологического исследования|Методология социологического исследования]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q814232]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Генеральная совокупность|Генеральная совокупность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49918]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Семплирование (математическая статистика)|Семплирование (математическая статистика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49908]]
| 

|}</text>
      <sha1>nwwjzlusnrv2kpd9zns0jthq0kifk8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Проект:Төмән/Таблица/Физик фәннәр</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1390356</id>
    <revision>
      <id>5840313</id>
      <parentid>5835156</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T22:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlackisnewBot</username>
        <id>45862</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Таблицаны яңарту: мәкаләләрне тикшерү, зурлык һәм төсләр</comment>
      <origin>5840313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="232358" sha1="pre5edsrjjf8drmxjprn9rh5lroiuio" xml:space="preserve">[[Рәсем:Empty Star.svg|18px]] — 732 мәкалә һич юк.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star empty.svg|16px]] — 502 кыска мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star half.svg|16px]] — 93 уртача мәкалә.&lt;br /&gt;
[[Рәсем:Star full.svg|16px]] — 23 зур мәкалә.&lt;br /&gt;
''&lt;small&gt;{{Үзгәртү вакыты|Соңгы яңарту: }}&lt;/small&gt;''

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=#FFE0E0 align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәкалә !! Урыс телендә !! Зурлыгы !! Викимәгълүмат !! Статус

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1
| [[Фән]]
| [[:ru:Наука|Наука]]
| align=right| 89404
| align=right| [[d:Q336]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 2
| [[]]
| [[:ru:Эксперимент|Эксперимент]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101965]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 3
| [[]]
| [[:ru:Лаборатория|Лаборатория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483242]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 4
| [[]]
| [[:ru:Лабораторное оборудование|Лабораторное оборудование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q834028]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 5
| [[Табигать]]
| [[:ru:Природа|Природа]]
| align=right| 2754


| align=right| [[d:Q7860]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Наблюдение (психология)|Наблюдение (психология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193181]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 7
| [[Фәнни тикшеренү]]
| [[:ru:Исследование|Исследование]]
| align=right| 1782


| align=right| [[d:Q42240]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Научный метод|Научный метод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46857]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[]]
| [[:ru:Научная теория|Научная теория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3239681]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 10
| [[Галим]]
| [[:ru:Учёный|Учёный]]
| align=right| 1539


| align=right| [[d:Q901]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 11
| [[Астрономия]]
| [[:ru:Астрономия|Астрономия]]
| align=right| 365735


| align=right| [[d:Q333]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[]]
| [[:ru:Астробиология|Астробиология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q411]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Межзвёздное поглощение|Межзвёздное поглощение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q943247]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 14
| [[Җирдән читтәге тереклек]]
| [[:ru:Внеземная жизнь|Внеземная жизнь]]
| align=right| 13223


| align=right| [[d:Q181508]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Звёздная величина|Звёздная величина]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2028919]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 16
| [[Астрометрия]]
| [[:ru:Астрометрия|Астрометрия]]
| align=right| 23522


| align=right| [[d:Q181505]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Разрешение (оптика)|Разрешение (оптика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q740898]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 18
| [[Астрономиядә ераклык шкаласы]]
| [[:ru:Шкала расстояний в астрономии|Шкала расстояний в астрономии]]
| align=right| 23263


| align=right| [[d:Q618164]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 19
| [[Параллакс]]
| [[:ru:Параллакс|Параллакс]]
| align=right| 2858


| align=right| [[d:Q165074]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 20
| [[Фотометрия (астрономия)]]
| [[:ru:Фотометрия (астрономия)|Фотометрия (астрономия)]]
| align=right| 6962


| align=right| [[d:Q1073340]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 21
| [[Күк координаталары системасы]]
| [[:ru:Система небесных координат|Система небесных координат]]
| align=right| 25429


| align=right| [[d:Q86394]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 22
| [[Авышлык (астрономия)]]
| [[:ru:Склонение (астрономия)|Склонение (астрономия)]]
| align=right| 2714


| align=right| [[d:Q76287]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 23
| [[Туры калкулык]]
| [[:ru:Прямое восхождение|Прямое восхождение]]
| align=right| 2204


| align=right| [[d:Q13442]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 24
| [[Күк экваторы]]
| [[:ru:Небесный экватор|Небесный экватор]]
| align=right| 5675


| align=right| [[d:Q187646]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 25
| [[Күк йөзе]]
| [[:ru:Небесная сфера|Небесная сфера]]
| align=right| 2853


| align=right| [[d:Q12134]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 26
| [[Көн-төн тигезлеге]]
| [[:ru:Равноденствие|Равноденствие]]
| align=right| 2449


| align=right| [[d:Q1315]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 27
| [[Эклиптика]]
| [[:ru:Эклиптика|Эклиптика]]
| align=right| 4420


| align=right| [[d:Q79852]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 28
| [[]]
| [[:ru:Горизонт|Горизонт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43261]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 29
| [[Nadir]]
| [[:ru:Надир|Надир]]
| align=right| 1367


| align=right| [[d:Q145825]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 30
| [[]]
| [[:ru:Солнцестояние|Солнцестояние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q123524]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 31
| [[]]
| [[:ru:Звёздная карта|Звёздная карта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q842617]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 32
| [[Zenit]]
| [[:ru:Зенит|Зенит]]
| align=right| 1418


| align=right| [[d:Q82806]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 33
| [[Зодиак йолдызлыклары]]
| [[:ru:Зодиак|Зодиак]]
| align=right| 5866


| align=right| [[d:Q40540]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Йолдызлык]]
| [[:ru:Созвездие|Созвездие]]
| align=right| 1237


| align=right| [[d:Q8928]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 35
| [[Андромеда йолдызлыгы]]
| [[:ru:Андромеда (созвездие)|Андромеда (созвездие)]]
| align=right| 5711


| align=right| [[d:Q9256]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 36
| [[Сукояр йолдызлыгы]]
| [[:ru:Водолей (созвездие)|Водолей (созвездие)]]
| align=right| 10530


| align=right| [[d:Q10576]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 37
| [[]]
| [[:ru:Орёл (созвездие)|Орёл (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10586]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 38
| [[]]
| [[:ru:Жертвенник (созвездие)|Жертвенник (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9253]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Кучкар йолдызлыгы]]
| [[:ru:Овен (созвездие)|Овен (созвездие)]]
| align=right| 6758


| align=right| [[d:Q10584]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 40
| [[]]
| [[:ru:Возничий|Возничий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10476]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 41
| [[Үгезкөтүче йолдызлыгы]]
| [[:ru:Волопас|Волопас]]
| align=right| 3531


| align=right| [[d:Q8667]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 42
| [[]]
| [[:ru:Жираф (созвездие)|Жираф (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8832]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Саратан йолдызлыгы]]
| [[:ru:Рак (созвездие)|Рак (созвездие)]]
| align=right| 3510


| align=right| [[d:Q8849]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 44
| [[]]
| [[:ru:Гончие Псы|Гончие Псы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10452]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 45
| [[Зур Эт йолдызлыгы]]
| [[:ru:Большой Пёс|Большой Пёс]]
| align=right| 9279


| align=right| [[d:Q10538]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 46
| [[Кече Эт йолдызлыгы]]
| [[:ru:Малый Пёс|Малый Пёс]]
| align=right| 2384


| align=right| [[d:Q9305]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 47
| [[Кәҗәмөгез йолдызлыгы]]
| [[:ru:Козерог (созвездие)|Козерог (созвездие)]]
| align=right| 4011


| align=right| [[d:Q10535]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 48
| [[]]
| [[:ru:Киль (созвездие)|Киль (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10470]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 49
| [[]]
| [[:ru:Кассиопея (созвездие)|Кассиопея (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10464]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 50
| [[Кентавр йолдызлыгы]]
| [[:ru:Центавр (созвездие)|Центавр (созвездие)]]
| align=right| 2766


| align=right| [[d:Q8844]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 51
| [[Кефей йолдызлыгы]]
| [[:ru:Цефей (созвездие)|Цефей (созвездие)]]
| align=right| 6483


| align=right| [[d:Q10468]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 52
| [[]]
| [[:ru:Кит (созвездие)|Кит (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8839]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 53
| [[]]
| [[:ru:Голубь (созвездие)|Голубь (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10425]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 54
| [[]]
| [[:ru:Волосы Вероники|Волосы Вероники]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9285]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 55
| [[]]
| [[:ru:Южная Корона|Южная Корона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 56
| [[]]
| [[:ru:Северная Корона|Северная Корона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 57
| [[]]
| [[:ru:Ворон (созвездие)|Ворон (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 58
| [[]]
| [[:ru:Чаша (созвездие)|Чаша (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 59
| [[]]
| [[:ru:Южный Крест|Южный Крест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10542]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 60
| [[Аккош йолдызлыгы]]
| [[:ru:Лебедь (созвездие)|Лебедь (созвездие)]]
| align=right| 1974


| align=right| [[d:Q8921]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 61
| [[]]
| [[:ru:Дельфин (созвездие)|Дельфин (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9302]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 62
| [[Аждаһа йолдызлыгы]]
| [[:ru:Дракон (созвездие)|Дракон (созвездие)]]
| align=right| 4022


| align=right| [[d:Q8675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 63
| [[]]
| [[:ru:Малый Конь|Малый Конь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10438]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 64
| [[Эридан йолдызлыгы]]
| [[:ru:Эридан (созвездие)|Эридан (созвездие)]]
| align=right| 2301


| align=right| [[d:Q10433]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 65
| [[Игезәкләр йолдызлыгы]]
| [[:ru:Близнецы (созвездие)|Близнецы (созвездие)]]
| align=right| 4016


| align=right| [[d:Q8923]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 66
| [[Геркулес йолдызлыгы]]
| [[:ru:Геркулес (созвездие)|Геркулес (созвездие)]]
| align=right| 2373


| align=right| [[d:Q10448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 67
| [[]]
| [[:ru:Гидра (созвездие)|Гидра (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10578]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 68
| [[]]
| [[:ru:Ящерица (созвездие)|Ящерица (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10430]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 69
| [[Арыслан йолдызлыгы]]
| [[:ru:Лев (созвездие)|Лев (созвездие)]]
| align=right| 7747


| align=right| [[d:Q8853]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 70
| [[]]
| [[:ru:Малый Лев|Малый Лев]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10403]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 71
| [[]]
| [[:ru:Заяц (созвездие)|Заяц (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10446]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 72
| [[Үлчәү йолдызлыгы]]
| [[:ru:Весы (созвездие)|Весы (созвездие)]]
| align=right| 4437


| align=right| [[d:Q10580]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 73
| [[]]
| [[:ru:Волк (созвездие)|Волк (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10571]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 74
| [[]]
| [[:ru:Рысь (созвездие)|Рысь (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10443]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 75
| [[]]
| [[:ru:Лира (созвездие)|Лира (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10484]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 76
| [[]]
| [[:ru:Единорог (созвездие)|Единорог (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10428]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 77
| [[Еланлы йолдызлыгы]]
| [[:ru:Змееносец|Змееносец]]
| align=right| 3952


| align=right| [[d:Q8906]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 78
| [[Орион йолдызлыгы]]
| [[:ru:Орион (созвездие)|Орион (созвездие)]]
| align=right| 8324


| align=right| [[d:Q8860]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 79
| [[Пегас йолдызлыгы]]
| [[:ru:Пегас (созвездие)|Пегас (созвездие)]]
| align=right| 5497


| align=right| [[d:Q8864]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 80
| [[Персей йолдызлыгы]]
| [[:ru:Персей (созвездие)|Персей (созвездие)]]
| align=right| 5227


| align=right| [[d:Q10511]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 81
| [[Балыклар йолдызлыгы]]
| [[:ru:Рыбы (созвездие)|Рыбы (созвездие)]]
| align=right| 4068


| align=right| [[d:Q8679]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 82
| [[Көньяк Балык йолдызлыгы]]
| [[:ru:Южная Рыба|Южная Рыба]]
| align=right| 2138


| align=right| [[d:Q10409]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 83
| [[]]
| [[:ru:Корма (созвездие)|Корма (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9251]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 84
| [[]]
| [[:ru:Компас (созвездие)|Компас (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10473]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 85
| [[]]
| [[:ru:Стрела (созвездие)|Стрела (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10513]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 86
| [[Укчы йолдызлыгы]]
| [[:ru:Стрелец (созвездие)|Стрелец (созвездие)]]
| align=right| 5346


| align=right| [[d:Q8866]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 87
| [[Чаян йолдызлыгы]]
| [[:ru:Скорпион (созвездие)|Скорпион (созвездие)]]
| align=right| 4222


| align=right| [[d:Q8865]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 88
| [[]]
| [[:ru:Щит (созвездие)|Щит (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10529]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 89
| [[]]
| [[:ru:Змея (созвездие)|Змея (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8910]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 90
| [[]]
| [[:ru:Секстант (созвездие)|Секстант (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10525]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 91
| [[Үгезбозау йолдызлыгы]]
| [[:ru:Телец (созвездие)|Телец (созвездие)]]
| align=right| 7852


| align=right| [[d:Q10570]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 92
| [[]]
| [[:ru:Треугольник (созвездие)|Треугольник (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10565]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 93
| [[]]
| [[:ru:Южный Треугольник|Южный Треугольник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10422]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 94
| [[Зур Җидегән йолдызлыгы]]
| [[:ru:Большая Медведица|Большая Медведица]]
| align=right| 6845


| align=right| [[d:Q8918]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 95
| [[Кече Җидегән йолдызлыгы]]
| [[:ru:Малая Медведица|Малая Медведица]]
| align=right| 7437


| align=right| [[d:Q10478]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 96
| [[]]
| [[:ru:Паруса (созвездие)|Паруса (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10521]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 97
| [[Кыз йолдызлыгы]]
| [[:ru:Дева (созвездие)|Дева (созвездие)]]
| align=right| 8651


| align=right| [[d:Q8842]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 98
| [[]]
| [[:ru:Лисичка (созвездие)|Лисичка (созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q10519]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 99
| [[]]
| [[:ru:Китайские созвездия|Китайские созвездия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1074076]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:Красная птица|Красная птица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1059392]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Белый тигр (китайское созвездие)|Белый тигр (китайское созвездие)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1072455]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Чёрная черепаха|Чёрная черепаха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125696]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Лазурный дракон|Лазурный дракон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q515882]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 104
| [[Күк җисеме]]
| [[:ru:Астрономический объект|Астрономический объект]]
| align=right| 13330


| align=right| [[d:Q6999]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 105
| [[NGC 5128]]
| [[:ru:Центавр A|Центавр A]]
| align=right| 1363


| align=right| [[d:Q487255]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:Лебедь X-1|Лебедь X-1]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332674]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Эта Киля|Эта Киля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12185]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 108
| [[Галлей кометасы]]
| [[:ru:Комета Галлея|Комета Галлея]]
| align=right| 1503


| align=right| [[d:Q23054]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 109
| [[Гиадалар тупланышы]]
| [[:ru:Гиады (звёздное скопление)|Гиады (звёздное скопление)]]
| align=right| 2023


| align=right| [[d:Q13511]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 110
| [[]]
| [[:ru:Большое Магелланово Облако|Большое Магелланово Облако]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49957]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 111
| [[NGC 4486]]
| [[:ru:M 87 (галактика)|M 87 (галактика)]]
| align=right| 1387


| align=right| [[d:Q14041]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Мира (звезда)|Мира (звезда)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12965]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 113
| [[NGC 5139]]
| [[:ru:Омега Центавра|Омега Центавра]]
| align=right| 1363


| align=right| [[d:Q14275]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 114
| [[NGC 1976]]
| [[:ru:Туманность Ориона|Туманность Ориона]]
| align=right| 1387


| align=right| [[d:Q13903]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 115
| [[Өлкәр]]
| [[:ru:Плеяды (звёздное скопление)|Плеяды (звёздное скопление)]]
| align=right| 3975


| align=right| [[d:Q13423]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 116
| [[]]
| [[:ru:Стрелец A*|Стрелец A*]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237284]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 117
| [[]]
| [[:ru:Местная группа|Местная группа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3944]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:Магеллановы Облака|Магеллановы Облака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50028]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 119
| [[Киек Каз Юлы]]
| [[:ru:Млечный Путь|Млечный Путь]]
| align=right| 3588


| align=right| [[d:Q321]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 120
| [[Андромеда Томанлыгы]]
| [[:ru:Галактика Андромеды|Галактика Андромеды]]
| align=right| 3078


| align=right| [[d:Q2469]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 121
| [[NGC 598]]
| [[:ru:Галактика Треугольника|Галактика Треугольника]]
| align=right| 1351


| align=right| [[d:Q13724]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 122
| [[Кояш системасы]]
| [[:ru:Солнечная система|Солнечная система]]
| align=right| 3388


| align=right| [[d:Q544]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 123
| [[Кояш]]
| [[:ru:Солнце|Солнце]]
| align=right| 11598


| align=right| [[d:Q525]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 124
| [[Меркурий (планета)]]
| [[:ru:Меркурий|Меркурий]]
| align=right| 10075


| align=right| [[d:Q308]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 125
| [[Чулпан (планета)]]
| [[:ru:Венера|Венера]]
| align=right| 9131


| align=right| [[d:Q313]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 126
| [[Җир]]
| [[:ru:Земля|Земля]]
| align=right| 13667


| align=right| [[d:Q2]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 127
| [[Ай (иярчен)]]
| [[:ru:Луна|Луна]]
| align=right| 19172


| align=right| [[d:Q405]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 128
| [[Марс (планета)]]
| [[:ru:Марс|Марс]]
| align=right| 227257


| align=right| [[d:Q111]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 129
| [[]]
| [[:ru:Деймос|Деймос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7548]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 130
| [[]]
| [[:ru:Фобос|Фобос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7547]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 131
| [[Астероидлар билбавы]]
| [[:ru:Пояс астероидов|Пояс астероидов]]
| align=right| 6401


| align=right| [[d:Q2179]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 132
| [[Церера (кәрлә планета)]]
| [[:ru:Церера|Церера]]
| align=right| 4548


| align=right| [[d:Q596]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 133
| [[Юпитер (планета)]]
| [[:ru:Юпитер|Юпитер]]
| align=right| 2927


| align=right| [[d:Q319]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 134
| [[Ио (иярчен)]]
| [[:ru:Ио (спутник)|Ио (спутник)]]
| align=right| 429


| align=right| [[d:Q3123]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 135
| [[Европа (иярчен)]]
| [[:ru:Европа (спутник)|Европа (спутник)]]
| align=right| 4032


| align=right| [[d:Q3143]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 136
| [[Ганимед (иярчен)]]
| [[:ru:Ганимед (спутник)|Ганимед (спутник)]]
| align=right| 433


| align=right| [[d:Q3169]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 137
| [[Каллисто (иярчен)]]
| [[:ru:Каллисто (спутник)|Каллисто (спутник)]]
| align=right| 3726


| align=right| [[d:Q3134]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 138
| [[Сатурн (планета)]]
| [[:ru:Сатурн|Сатурн]]
| align=right| 4351


| align=right| [[d:Q193]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 139
| [[Энцелад (иярчен)]]
| [[:ru:Энцелад (спутник)|Энцелад (спутник)]]
| align=right| 5610


| align=right| [[d:Q3303]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 140
| [[Титан (иярчен)]]
| [[:ru:Титан (спутник)|Титан (спутник)]]
| align=right| 9534


| align=right| [[d:Q2565]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 141
| [[Уран (планета)]]
| [[:ru:Уран (планета)|Уран (планета)]]
| align=right| 1014


| align=right| [[d:Q324]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 142
| [[Нептун (планета)]]
| [[:ru:Нептун|Нептун]]
| align=right| 3261


| align=right| [[d:Q332]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 143
| [[]]
| [[:ru:Тритон (спутник)|Тритон (спутник)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3359]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 144
| [[Плутон (кәрлә планета)]]
| [[:ru:Плутон|Плутон]]
| align=right| 7582


| align=right| [[d:Q339]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 145
| [[]]
| [[:ru:Харон (спутник)|Харон (спутник)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6604]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Эрида|Эрида]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q611]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 147
| [[Макемаке (кәрлә планета)]]
| [[:ru:Макемаке|Макемаке]]
| align=right| 1532


| align=right| [[d:Q604]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 148
| [[Хаумеа (кәрлә планета)]]
| [[:ru:Хаумеа|Хаумеа]]
| align=right| 2390


| align=right| [[d:Q601]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 149
| [[Койпер билбавы]]
| [[:ru:Пояс Койпера|Пояс Койпера]]
| align=right| 4459


| align=right| [[d:Q427]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 150
| [[Оорт болыты]]
| [[:ru:Облако Оорта|Облако Оорта]]
| align=right| 6926


| align=right| [[d:Q40864]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:PSR B1257+12 c|PSR B1257+12 c]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q73561]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:51 Пегаса b|51 Пегаса b]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q242309]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 153
| [[Сириус]]
| [[:ru:Сириус|Сириус]]
| align=right| 3618


| align=right| [[d:Q3409]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 154
| [[Канопус]]
| [[:ru:Канопус|Канопус]]
| align=right| 2018


| align=right| [[d:Q12189]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 155
| [[Арктур]]
| [[:ru:Арктур|Арктур]]
| align=right| 2427


| align=right| [[d:Q12985]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 156
| [[Риҗел Кентавр]]
| [[:ru:Альфа Центавра|Альфа Центавра]]
| align=right| 1698


| align=right| [[d:Q12176]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 157
| [[Вега]]
| [[:ru:Вега|Вега]]
| align=right| 2177


| align=right| [[d:Q3427]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 158
| [[Риҗел]]
| [[:ru:Ригель (звезда)|Ригель (звезда)]]
| align=right| 2822


| align=right| [[d:Q12126]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 159
| [[Прокион]]
| [[:ru:Процион|Процион]]
| align=right| 3671


| align=right| [[d:Q13034]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 160
| [[Ахирнәр]]
| [[:ru:Ахернар|Ахернар]]
| align=right| 2470


| align=right| [[d:Q12183]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 161
| [[Бителҗәүза]]
| [[:ru:Бетельгейзе|Бетельгейзе]]
| align=right| 3658


| align=right| [[d:Q12124]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 162
| [[Капелла (йолдыз)]]
| [[:ru:Капелла (звезда)|Капелла (звезда)]]
| align=right| 3639


| align=right| [[d:Q12970]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 163
| [[Әлтаир]]
| [[:ru:Альтаир|Альтаир]]
| align=right| 2241


| align=right| [[d:Q12975]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 164
| [[Әлдәбәран]]
| [[:ru:Альдебаран|Альдебаран]]
| align=right| 2091


| align=right| [[d:Q88540091]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Спика|Спика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13008]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 166
| [[Антарес]]
| [[:ru:Антарес|Антарес]]
| align=right| 3800


| align=right| [[d:Q12166]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Поллукс (звезда)|Поллукс (звезда)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13028]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 168
| [[Фәмелхут]]
| [[:ru:Фомальгаут|Фомальгаут]]
| align=right| 1257


| align=right| [[d:Q13169]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 169
| [[Зәнәб]]
| [[:ru:Денеб|Денеб]]
| align=right| 5087


| align=right| [[d:Q12179]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:RR Лиры|RR Лиры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q370994]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:Акрукс|Акрукс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13102]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 172
| [[Хәдар]]
| [[:ru:Хадар|Хадар]]
| align=right| 927


| align=right| [[d:Q13175]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 173
| [[Әлгул]]
| [[:ru:Алголь|Алголь]]
| align=right| 2131


| align=right| [[d:Q13080]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Дельта Цефея|Дельта Цефея]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13024]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 175
| [[Тимерказык]]
| [[:ru:Полярная звезда|Полярная звезда]]
| align=right| 3303


| align=right| [[d:Q12980]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:3C 273|3C 273]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q229318]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 177
| [[NGC 1952]]
| [[:ru:Крабовидная туманность|Крабовидная туманность]]
| align=right| 1387


| align=right| [[d:Q10934]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 178
| [[Күк механикасы]]
| [[:ru:Небесная механика|Небесная механика]]
| align=right| 5693


| align=right| [[d:Q184274]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 179
| [[Тотылу (астрономия)]]
| [[:ru:Затмение|Затмение]]
| align=right| 19323


| align=right| [[d:Q141022]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 180
| [[Ай тотылу]]
| [[:ru:Лунное затмение|Лунное затмение]]
| align=right| 1199


| align=right| [[d:Q44235]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 181
| [[Кояш тотылу]]
| [[:ru:Солнечное затмение|Солнечное затмение]]
| align=right| 696


| align=right| [[d:Q3887]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[]]
| [[:ru:Эфемерида|Эфемерида]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120200]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 183
| [[Дәвер (астрономия)]]
| [[:ru:Эпоха (астрономия)|Эпоха (астрономия)]]
| align=right| 9515


| align=right| [[d:Q2703]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 184
| [[İkençe ğälämi tizlek]]
| [[:ru:Вторая космическая скорость|Вторая космическая скорость]]
| align=right| 2795


| align=right| [[d:Q166530]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Экваториальная система координат|Экваториальная система координат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208617]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 186
| [[Gravitatsiä manövrı]]
| [[:ru:Гравитационный манёвр|Гравитационный манёвр]]
| align=right| 2240


| align=right| [[d:Q223776]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 187
| [[Кеплер кануннары]]
| [[:ru:Законы Кеплера|Законы Кеплера]]
| align=right| 5090


| align=right| [[d:Q83219]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 188
| [[Лагранж нокталары]]
| [[:ru:Точки Лагранжа|Точки Лагранжа]]
| align=right| 7357


| align=right| [[d:Q190463]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 189
| [[Иярчен]]
| [[:ru:Естественный спутник|Естественный спутник]]
| align=right| 910


| align=right| [[d:Q2537]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 190
| [[Орбита (астрономия)]]
| [[:ru:Орбита|Орбита]]
| align=right| 13640


| align=right| [[d:Q4130]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Геостационарная орбита|Геостационарная орбита]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192316]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Низкая околоземная орбита|Низкая околоземная орбита]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q663611]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Элементы орбиты|Элементы орбиты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q272626]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Эксцентриситет орбиты|Эксцентриситет орбиты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208474]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Астродинамика|Астродинамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q842433]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Покрытие (астрономия)|Покрытие (астрономия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Задача двух тел|Задача двух тел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232976]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 198
| [[Кара тишек]]
| [[:ru:Чёрная дыра|Чёрная дыра]]
| align=right| 4952


| align=right| [[d:Q589]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 199
| [[Gravitatsion radius]]
| [[:ru:Гравитационный радиус|Гравитационный радиус]]
| align=right| 2875


| align=right| [[d:Q72755]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Сверхмассивная чёрная дыра|Сверхмассивная чёрная дыра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40392]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Космические лучи|Космические лучи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Тёмная туманность|Тёмная туманность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q204194]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 203
| [[Галактика]]
| [[:ru:Галактика|Галактика]]
| align=right| 1984


| align=right| [[d:Q318]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 204
| [[Галактикалар тупланышы]]
| [[:ru:Скопление галактик|Скопление галактик]]
| align=right| 2812


| align=right| [[d:Q204107]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[]]
| [[:ru:Группа галактик|Группа галактик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1491746]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Сверхскопление галактик|Сверхскопление галактик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Великий аттрактор|Великий аттрактор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q656857]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Область H II|Область H II]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11282]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 209
| [[Yoldızara moxit]]
| [[:ru:Межзвёздная среда|Межзвёздная среда]]
| align=right| 1192


| align=right| [[d:Q41872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Молекулярное облако|Молекулярное облако]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q272447]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Туманность|Туманность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42372]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 212
| [[Ğälämi fäza]]
| [[:ru:Космическое пространство|Космическое пространство]]
| align=right| 7254


| align=right| [[d:Q4169]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 213
| [[Кояш җиле]]
| [[:ru:Солнечный ветер|Солнечный ветер]]
| align=right| 29270


| align=right| [[d:Q79833]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 214
| [[Йолдызлар тупланышы]]
| [[:ru:Звёздное скопление|Звёздное скопление]]
| align=right| 1868


| align=right| [[d:Q168845]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 215
| [[Йолдызлар йомры тупланышы]]
| [[:ru:Шаровое звёздное скопление|Шаровое звёздное скопление]]
| align=right| 2057


| align=right| [[d:Q11276]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 216
| [[Йолдызлар сибелгән тупланышы]]
| [[:ru:Рассеянное звёздное скопление|Рассеянное звёздное скопление]]
| align=right| 2757


| align=right| [[d:Q11387]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 217
| [[Йолдызлар берләшмәсе]]
| [[:ru:Звёздные ассоциации|Звёздные ассоциации]]
| align=right| 2629


| align=right| [[d:Q736194]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Морфологическая классификация галактик|Морфологическая классификация галактик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1648748]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Карликовая галактика|Карликовая галактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190438]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Эллиптическая галактика|Эллиптическая галактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184348]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Неправильная галактика|Неправильная галактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 222
| [[]]
| [[:ru:Линзовидная галактика|Линзовидная галактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192078]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Спиральная галактика|Спиральная галактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2488]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 224
| [[Галактика актив төше]]
| [[:ru:Активные ядра галактик|Активные ядра галактик]]
| align=right| 6522


| align=right| [[d:Q46587]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 225
| [[Блазар]]
| [[:ru:Блазар|Блазар]]
| align=right| 4308


| align=right| [[d:Q221221]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 226
| [[Квазар]]
| [[:ru:Квазар|Квазар]]
| align=right| 3643


| align=right| [[d:Q83373]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 227
| [[Радиогалактика]]
| [[:ru:Радиогалактика|Радиогалактика]]
| align=right| 4644


| align=right| [[d:Q217012]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Сейфертовская галактика|Сейфертовская галактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213930]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Галактика со вспышкой звездообразования|Галактика со вспышкой звездообразования]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q726611]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 230
| [[Абсолют йолдызча зурлык]]
| [[:ru:Абсолютная звёздная величина|Абсолютная звёздная величина]]
| align=right| 4176


| align=right| [[d:Q159653]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 231
| [[Йолдызча зурлык]]
| [[:ru:Видимая звёздная величина|Видимая звёздная величина]]
| align=right| 5811


| align=right| [[d:Q124313]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 232
| [[Обсерватория]]
| [[:ru:Обсерватория|Обсерватория]]
| align=right| 1271


| align=right| [[d:Q62832]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Космология|Космология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q338]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Возраст Вселенной|Возраст Вселенной]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q500699]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 235
| [[Зур Шартлау]]
| [[:ru:Большой взрыв|Большой взрыв]]
| align=right| 14398


| align=right| [[d:Q323]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 236
| [[Relikt nurlanış]]
| [[:ru:Реликтовое излучение|Реликтовое излучение]]
| align=right| 3521


| align=right| [[d:Q15605]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 237
| [[Кара энергия]]
| [[:ru:Тёмная энергия|Тёмная энергия]]
| align=right| 7741


| align=right| [[d:Q18343]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 238
| [[Кара матдә]]
| [[:ru:Тёмная материя|Тёмная материя]]
| align=right| 3611


| align=right| [[d:Q79925]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Формирование и эволюция Солнечной системы|Формирование и эволюция Солнечной системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3535]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Эволюция галактик|Эволюция галактик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1995140]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 241
| [[Habbl qanunı]]
| [[:ru:Закон Хаббла|Закон Хаббла]]
| align=right| 2902


| align=right| [[d:Q179916]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Солнечная туманность|Солнечная туманность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3400]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Небулярная гипотеза|Небулярная гипотеза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13599969]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 244
| [[Qızıl taypılma]]
| [[:ru:Красное смещение|Красное смещение]]
| align=right| 2743


| align=right| [[d:Q76250]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 245
| [[Галәм]]
| [[:ru:Вселенная|Вселенная]]
| align=right| 15491


| align=right| [[d:Q1]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Метагалактика|Метагалактика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221392]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 247
| [[Астероидлар]]
| [[:ru:Астероид|Астероид]]
| align=right| 3452


| align=right| [[d:Q3863]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 248
| [[Комета]]
| [[:ru:Комета|Комета]]
| align=right| 1798


| align=right| [[d:Q3559]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 249
| [[Экзопланета]]
| [[:ru:Экзопланета|Экзопланета]]
| align=right| 7315


| align=right| [[d:Q44559]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Малая планета|Малая планета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1022867]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 251
| [[Планета]]
| [[:ru:Планета|Планета]]
| align=right| 3491


| align=right| [[d:Q634]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 252
| [[Кәрлә планета]]
| [[:ru:Карликовая планета|Карликовая планета]]
| align=right| 2678


| align=right| [[d:Q2199]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 253
| [[Газлы планета]]
| [[:ru:Газовые гиганты|Газовые гиганты]]
| align=right| 1068


| align=right| [[d:Q121750]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 254
| [[Җирсыман планеталар]]
| [[:ru:Землеподобная планета|Землеподобная планета]]
| align=right| 2748


| align=right| [[d:Q128207]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 255
| [[Йолдыз]]
| [[:ru:Звезда|Звезда]]
| align=right| 14382


| align=right| [[d:Q523]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 256
| [[Коңгырт кәрлә]]
| [[:ru:Коричневый карлик|Коричневый карлик]]
| align=right| 3982


| align=right| [[d:Q101600]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 257
| [[Яшәү өлкәсе]]
| [[:ru:Зона обитаемости|Зона обитаемости]]
| align=right| 8181


| align=right| [[d:Q215913]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Гамма-всплеск|Гамма-всплеск]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q22247]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Диаграмма Герцшпрунга — Рассела|Диаграмма Герцшпрунга — Рассела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3270143]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Металличность|Металличность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q217030]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 261
| [[Планеталар системасы]]
| [[:ru:Планетная система|Планетная система]]
| align=right| 9873


| align=right| [[d:Q206717]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Спектральные классы звёзд|Спектральные классы звёзд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179600]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Эволюция звёзд|Эволюция звёзд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Планетарная туманность|Планетарная туманность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13632]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 265
| [[Йолдызның формалашуы]]
| [[:ru:Формирование звезды|Формирование звезды]]
| align=right| 42586


| align=right| [[d:Q16744]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 266
| [[Баш эзлеклелек]]
| [[:ru:Главная последовательность|Главная последовательность]]
| align=right| 5953


| align=right| [[d:Q3450]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 267
| [[Протойолдыз]]
| [[:ru:Протозвезда|Протозвезда]]
| align=right| 1856


| align=right| [[d:Q204903]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 268
| [[Кызыл зур йолдыз]]
| [[:ru:Красный гигант|Красный гигант]]
| align=right| 5410


| align=right| [[d:Q50081]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 269
| [[Зур йолдыз]]
| [[:ru:Звезда-гигант|Звезда-гигант]]
| align=right| 949


| align=right| [[d:Q5875]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 270
| [[Үтә зур йолдыз]]
| [[:ru:Сверхгигант|Сверхгигант]]
| align=right| 1611


| align=right| [[d:Q193599]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 271
| [[]]
| [[:ru:Звезда Вольфа — Райе|Звезда Вольфа — Райе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6251]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 272
| [[Тыгыз йолдыз]]
| [[:ru:Компактная звезда|Компактная звезда]]
| align=right| 3245


| align=right| [[d:Q368442]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 273
| [[Ак кәрлә]]
| [[:ru:Белый карлик|Белый карлик]]
| align=right| 6836


| align=right| [[d:Q5871]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 274
| [[Нейтрон йолдыз]]
| [[:ru:Нейтронная звезда|Нейтронная звезда]]
| align=right| 5678


| align=right| [[d:Q4202]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Чёрная дыра звёздной массы|Чёрная дыра звёздной массы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1047034]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Звёздная кинематика|Звёздная кинематика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6440]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 277
| [[]]
| [[:ru:Магнитное поле звёзд|Магнитное поле звёзд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6449]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Ядерные реакции в звёздах|Ядерные реакции в звёздах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1057093]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Вращение звезды|Вращение звезды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6464]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Звёздная система|Звёздная система]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q595871]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 281
| [[Куш йолдыз]]
| [[:ru:Двойная звезда|Двойная звезда]]
| align=right| 2286


| align=right| [[d:Q50053]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 282
| [[Йолдыз янындагы диск]]
| [[:ru:Околозвёздный диск|Околозвёздный диск]]
| align=right| 1860


| align=right| [[d:Q3235978]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Переменная звезда|Переменная звезда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Цефеиды|Цефеиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188593]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Новая звезда|Новая звезда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6458]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 286
| [[Пульсар]]
| [[:ru:Пульсар|Пульсар]]
| align=right| 4952


| align=right| [[d:Q4360]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 287
| [[Үтә яңа йолдыз]]
| [[:ru:Сверхновая звезда|Сверхновая звезда]]
| align=right| 6643


| align=right| [[d:Q3937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Антиоксиданты|Антиоксиданты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133948]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Цикл трикарбоновых кислот|Цикл трикарбоновых кислот]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133895]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Концентрация смеси|Концентрация смеси]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3686031]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 291
| [[Куу]]
| [[:ru:Дистилляция|Дистилляция]]
| align=right| 1060


| align=right| [[d:Q101017]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[]]
| [[:ru:Электроотрицательность|Электроотрицательность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q78974]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Функциональная группа|Функциональная группа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170409]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Флуоресценция|Флуоресценция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191807]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 295
| [[]]
| [[:ru:Гликолиз|Гликолиз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162643]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Гидроксиды|Гидроксиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q425597]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Гидрофобность|Гидрофобность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q219567]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Моносахариды|Моносахариды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133516]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Полимеризация|Полимеризация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181898]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Полимеразная цепная реакция|Полимеразная цепная реакция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176996]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 301
| [[]]
| [[:ru:Флогистон|Флогистон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193353]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 302
| [[]]
| [[:ru:Полисахариды|Полисахариды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134219]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[]]
| [[:ru:Стехиометрия|Стехиометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Тритий|Тритий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54389]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Радиоактивные изотопы|Радиоактивные изотопы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192900]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Растворитель|Растворитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146505]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Ковалентный радиус|Ковалентный радиус]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q485360]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[]]
| [[:ru:Степень окисления|Степень окисления]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484152]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Вулканизация|Вулканизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188631]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 310
| [[Геохимия]]
| [[:ru:Геохимия|Геохимия]]
| align=right| 15054


| align=right| [[d:Q161764]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Геохимический цикл углерода|Геохимический цикл углерода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167751]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Эвтрофикация|Эвтрофикация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156698]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Фазовая диаграмма|Фазовая диаграмма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q186693]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 314
| [[]]
| [[:ru:Радиус Ван-дер-Ваальса|Радиус Ван-дер-Ваальса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166879]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Макромолекула|Макромолекула]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178593]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Поверхностно-активное вещество|Поверхностно-активное вещество]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191154]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Миллионная доля|Миллионная доля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q21006887]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Гликопротеины|Гликопротеины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187126]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Окислитель|Окислитель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187689]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Коэффициент Пуассона|Коэффициент Пуассона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190453]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Пиролиз|Пиролиз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176848]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Электрофорез|Электрофорез]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185098]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 323
| [[Валент электроннар]]
| [[:ru:Валентный электрон|Валентный электрон]]
| align=right| 4209


| align=right| [[d:Q107414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Адгезия|Адгезия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188666]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Слезоточивый газ|Слезоточивый газ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 326
| [[]]
| [[:ru:Валентность|Валентность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171407]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 327
| [[]]
| [[:ru:Космическая пыль|Космическая пыль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193384]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Номенклатура ИЮПАК|Номенклатура ИЮПАК]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q20826683]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 329
| [[İrekle radikallar]]
| [[:ru:Свободные радикалы|Свободные радикалы]]
| align=right| 650


| align=right| [[d:Q185056]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 330
| [[İzomerlar]]
| [[:ru:Изомер|Изомер]]
| align=right| 597


| align=right| [[d:Q127950]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 331
| [[Химия]]
| [[:ru:Химия|Химия]]
| align=right| 25970


| align=right| [[d:Q2329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Агрохимия|Агрохимия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q397334]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 333
| [[Биохимия]]
| [[:ru:Биохимия|Биохимия]]
| align=right| 7727


| align=right| [[d:Q7094]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Вычислительная химия|Вычислительная химия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q369472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 335
| [[]]
| [[:ru:Электрохимия|Электрохимия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7877]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 336
| [[]]
| [[:ru:Электролиз|Электролиз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q64403]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Химия окружающей среды|Химия окружающей среды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q321355]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Криминалистическая экспертиза|Криминалистическая экспертиза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q495304]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 339
| [[Органик булмаган химия]]
| [[:ru:Неорганическая химия|Неорганическая химия]]
| align=right| 1446


| align=right| [[d:Q11165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 340
| [[]]
| [[:ru:Материаловедение|Материаловедение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q228736]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Медицинская химия|Медицинская химия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243455]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 342
| [[Төш химиясе]]
| [[:ru:Ядерная химия|Ядерная химия]]
| align=right| 1556


| align=right| [[d:Q243545]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Таблица изотопов|Таблица изотопов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130399]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 344
| [[Органик химия]]
| [[:ru:Органическая химия|Органическая химия]]
| align=right| 6036


| align=right| [[d:Q11351]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Металлоорганическая химия|Металлоорганическая химия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237200]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 346
| [[]]
| [[:ru:Фотохимия|Фотохимия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188651]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 347
| [[]]
| [[:ru:Физическая химия|Физическая химия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11372]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Химия полимеров|Химия полимеров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q750446]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Квантовая химия|Квантовая химия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188403]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 350
| [[]]
| [[:ru:Алхимия|Алхимия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39689]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Химическая связь|Химическая связь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44424]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Ионная связь|Ионная связь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62500]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 353
| [[Ковалент бәйләнеш]]
| [[:ru:Ковалентная связь|Ковалентная связь]]
| align=right| 12218


| align=right| [[d:Q127920]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 354
| [[]]
| [[:ru:Металлическая связь|Металлическая связь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191390]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 355
| [[]]
| [[:ru:Водородная связь|Водородная связь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169324]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Межмолекулярное взаимодействие|Межмолекулярное взаимодействие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q245031]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 357
| [[Молекула]]
| [[:ru:Молекула|Молекула]]
| align=right| 981


| align=right| [[d:Q11369]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Химическая технология|Химическая технология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 359
| [[]]
| [[:ru:Химическая промышленность|Химическая промышленность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207652]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Химическая реакция|Химическая реакция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36534]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Кислотно-основные реакции|Кислотно-основные реакции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q378751]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Катализ|Катализ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82264]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 363
| [[Химик тигезләмә]]
| [[:ru:Химическое уравнение|Химическое уравнение]]
| align=right| 896


| align=right| [[d:Q182527]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Химическое равновесие|Химическое равновесие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189520]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Химическая формула|Химическая формула]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Химическая кинетика|Химическая кинетика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209082]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Горение|Горение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133235]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 368
| [[Ут]]
| [[:ru:Огонь|Огонь]]
| align=right| 5107


| align=right| [[d:Q3196]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 369
| [[Алмашу реакциясе]]
| [[:ru:Реакция обмена|Реакция обмена]]
| align=right| 3984


| align=right| [[d:Q13533728]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Механизм реакции|Механизм реакции]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q373406]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 371
| [[Оксидлашу-кайтару реакцияләре]]
| [[:ru:Окислительно-восстановительные реакции|Окислительно-восстановительные реакции]]
| align=right| 6603


| align=right| [[d:Q82682]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Коррозия|Коррозия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q137056]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 373
| [[Алмаштыру реакцияләре]]
| [[:ru:Реакции замещения|Реакции замещения]]
| align=right| 7971


| align=right| [[d:Q503396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Вещество (химия)|Вещество (химия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79529]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 375
| [[Химик синтез]]
| [[:ru:Химический синтез|Химический синтез]]
| align=right| 1035


| align=right| [[d:Q273499]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Химик|Химик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q593644]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Закон сохранения массы|Закон сохранения массы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483948]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Пиротехника|Пиротехника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q474100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Фейерверк|Фейерверк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q127933]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 380
| [[Аналитик химия]]
| [[:ru:Аналитическая химия|Аналитическая химия]]
| align=right| 2777


| align=right| [[d:Q2346]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Хроматография|Хроматография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170050]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Масс-спектрометрия|Масс-спектрометрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180809]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Спектроскопия|Спектроскопия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483666]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Спектр поглощения|Спектр поглощения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q865545]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Абсорбционная спектроскопия|Абсорбционная спектроскопия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13553575]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Материал|Материал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214609]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 387
| [[Балчык]]
| [[:ru:Глина|Глина]]
| align=right| 4192


| align=right| [[d:Q42302]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 388
| [[Пыяла]]
| [[:ru:Стекло|Стекло]]
| align=right| 17186


| align=right| [[d:Q11469]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 389
| [[]]
| [[:ru:Масло|Масло]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42962]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 390
| [[Полимерлар]]
| [[:ru:Полимеры|Полимеры]]
| align=right| 6788


| align=right| [[d:Q81163]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 391
| [[]]
| [[:ru:Минерал|Минерал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7946]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 392
| [[Гипсум]]
| [[:ru:Гипс|Гипс]]
| align=right| 1549


| align=right| [[d:Q82658]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 393
| [[Аш тозы]]
| [[:ru:Поваренная соль|Поваренная соль]]
| align=right| 4066


| align=right| [[d:Q11254]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Силикаты (соли)|Силикаты (соли)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7130787]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 395
| [[]]
| [[:ru:Алмаз|Алмаз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5283]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 396
| [[]]
| [[:ru:Графит|Графит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5309]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Кварц|Кварц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43010]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[]]
| [[:ru:Оксиды|Оксиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q50690]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Пероксиды|Пероксиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107429]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[]]
| [[:ru:Озон|Озон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36933]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Карбонаты|Карбонаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181699]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Хлориды|Хлориды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44791900]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Нитраты|Нитраты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182168]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Сульфаты|Сульфаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172290]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Фосфорорганические соединения|Фосфорорганические соединения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2182492]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Кремнийорганические соединения|Кремнийорганические соединения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q422789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Силиконы|Силиконы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146439]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Сераорганические соединения|Сераорганические соединения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q422785]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 409
| [[]]
| [[:ru:Тиолы|Тиолы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220410]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Сложные эфиры|Сложные эфиры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101487]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Простые эфиры|Простые эфиры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103230]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 412
| [[Углеводородлар]]
| [[:ru:Углеводороды|Углеводороды]]
| align=right| 1809


| align=right| [[d:Q43648]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 413
| [[]]
| [[:ru:Ароматические соединения|Ароматические соединения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19834818]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 414
| [[Alkinnar]]
| [[:ru:Алкины|Алкины]]
| align=right| 17148


| align=right| [[d:Q159226]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 415
| [[Химик элемент]]
| [[:ru:Химический элемент|Химический элемент]]
| align=right| 1893


| align=right| [[d:Q11344]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 416
| [[Ximiä elementläre tezmäse, bilge buyınça]]
| [[:ru:Список химических элементов|Список химических элементов]]
| align=right| 13872


| align=right| [[d:Q6102450]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Зарядовое число|Зарядовое число]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23809]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[]]
| [[:ru:Атомная масса|Атомная масса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3840065]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 419
| [[Менделеевның периодик таблицасы]]
| [[:ru:Периодическая система химических элементов|Периодическая система химических элементов]]
| align=right| 1273


| align=right| [[d:Q10693]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Период (химия)|Период (химия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101843]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 421
| [[]]
| [[:ru:Металлы|Металлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11426]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 422
| [[Селтеле металлар]]
| [[:ru:Щелочные металлы|Щелочные металлы]]
| align=right| 1252


| align=right| [[d:Q19557]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Щёлочноземельные металлы|Щёлочноземельные металлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19563]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 424
| [[Лантаноидлар]]
| [[:ru:Лантаноиды|Лантаноиды]]
| align=right| 9138


| align=right| [[d:Q19569]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 425
| [[]]
| [[:ru:Актиноиды|Актиноиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19577]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Переходные металлы|Переходные металлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа скандия|Подгруппа скандия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108307]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа титана|Подгруппа титана]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 429
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа ванадия|Подгруппа ванадия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193276]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа хрома|Подгруппа хрома]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193280]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 431
| [[]]
| [[:ru:Благородные металлы|Благородные металлы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q585302]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа меди|Подгруппа меди]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185870]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 433
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа цинка|Подгруппа цинка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191875]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 434
| [[]]
| [[:ru:Полуметаллы|Полуметаллы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19596]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Неметаллы|Неметаллы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19600]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 436
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа бора|Подгруппа бора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 437
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа углерода|Подгруппа углерода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106693]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа азота|Подгруппа азота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Халькогены|Халькогены]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104567]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 440
| [[Галогеннар]]
| [[:ru:Галогены|Галогены]]
| align=right| 1431


| align=right| [[d:Q19605]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[]]
| [[:ru:Благородные газы|Благородные газы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19609]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[]]
| [[:ru:Первый период периодической системы|Первый период периодической системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191936]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Второй период периодической системы|Второй период периодической системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207712]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Третий период периодической системы|Третий период периодической системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211331]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 445
| [[Водород]]
| [[:ru:Водород|Водород]]
| align=right| 4181


| align=right| [[d:Q556]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 446
| [[Гелий]]
| [[:ru:Гелий|Гелий]]
| align=right| 2134


| align=right| [[d:Q560]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 447
| [[Литий]]
| [[:ru:Литий|Литий]]
| align=right| 3723


| align=right| [[d:Q568]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 448
| [[Бериллий]]
| [[:ru:Бериллий|Бериллий]]
| align=right| 1978


| align=right| [[d:Q569]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 449
| [[Бор (элемент)]]
| [[:ru:Бор (элемент)|Бор (элемент)]]
| align=right| 2096


| align=right| [[d:Q618]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 450
| [[Углерод]]
| [[:ru:Углерод|Углерод]]
| align=right| 19548


| align=right| [[d:Q623]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 451
| [[Азот]]
| [[:ru:Азот|Азот]]
| align=right| 5917


| align=right| [[d:Q627]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 452
| [[Кислород]]
| [[:ru:Кислород|Кислород]]
| align=right| 18325


| align=right| [[d:Q629]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 453
| [[Фтор]]
| [[:ru:Фтор|Фтор]]
| align=right| 4604


| align=right| [[d:Q650]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 454
| [[Неон]]
| [[:ru:Неон|Неон]]
| align=right| 8589


| align=right| [[d:Q654]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 455
| [[Натрий]]
| [[:ru:Натрий|Натрий]]
| align=right| 4001


| align=right| [[d:Q658]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 456
| [[Магний]]
| [[:ru:Магний|Магний]]
| align=right| 13170


| align=right| [[d:Q660]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 457
| [[Алюминий]]
| [[:ru:Алюминий|Алюминий]]
| align=right| 11516


| align=right| [[d:Q663]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 458
| [[Кремний]]
| [[:ru:Кремний|Кремний]]
| align=right| 1995


| align=right| [[d:Q670]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 459
| [[Фосфор]]
| [[:ru:Фосфор|Фосфор]]
| align=right| 4861


| align=right| [[d:Q674]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 460
| [[Күкерт]]
| [[:ru:Сера|Сера]]
| align=right| 5448


| align=right| [[d:Q682]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 461
| [[Хлор]]
| [[:ru:Хлор|Хлор]]
| align=right| 4515


| align=right| [[d:Q688]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 462
| [[Аргон]]
| [[:ru:Аргон|Аргон]]
| align=right| 2004


| align=right| [[d:Q696]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 463
| [[Калий]]
| [[:ru:Калий|Калий]]
| align=right| 8478


| align=right| [[d:Q703]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 464
| [[Кальций]]
| [[:ru:Кальций|Кальций]]
| align=right| 6965


| align=right| [[d:Q706]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 465
| [[Скандий]]
| [[:ru:Скандий|Скандий]]
| align=right| 1979


| align=right| [[d:Q713]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 466
| [[Титан]]
| [[:ru:Титан (элемент)|Титан (элемент)]]
| align=right| 6835


| align=right| [[d:Q716]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 467
| [[Ванадий]]
| [[:ru:Ванадий|Ванадий]]
| align=right| 1969


| align=right| [[d:Q722]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 468
| [[Хром]]
| [[:ru:Хром|Хром]]
| align=right| 1951


| align=right| [[d:Q725]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 469
| [[Марганец]]
| [[:ru:Марганец|Марганец]]
| align=right| 2142


| align=right| [[d:Q731]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 470
| [[Тимер]]
| [[:ru:Железо|Железо]]
| align=right| 9912


| align=right| [[d:Q677]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 471
| [[Кобальт]]
| [[:ru:Кобальт|Кобальт]]
| align=right| 4635


| align=right| [[d:Q740]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 472
| [[Никель]]
| [[:ru:Никель|Никель]]
| align=right| 1970


| align=right| [[d:Q744]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 473
| [[Бакыр]]
| [[:ru:Медь|Медь]]
| align=right| 11551


| align=right| [[d:Q753]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 474
| [[Тутыя]]
| [[:ru:Цинк|Цинк]]
| align=right| 1952


| align=right| [[d:Q758]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 475
| [[Галлий]]
| [[:ru:Галлий|Галлий]]
| align=right| 10146


| align=right| [[d:Q861]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 476
| [[Германий]]
| [[:ru:Германий|Германий]]
| align=right| 10286


| align=right| [[d:Q867]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 477
| [[Мышьяк]]
| [[:ru:Мышьяк|Мышьяк]]
| align=right| 3377


| align=right| [[d:Q871]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 478
| [[Селен]]
| [[:ru:Селен|Селен]]
| align=right| 8234


| align=right| [[d:Q876]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 479
| [[Бром]]
| [[:ru:Бром|Бром]]
| align=right| 5307


| align=right| [[d:Q879]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 480
| [[Криптон]]
| [[:ru:Криптон|Криптон]]
| align=right| 7243


| align=right| [[d:Q888]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 481
| [[Рубидий]]
| [[:ru:Рубидий|Рубидий]]
| align=right| 5890


| align=right| [[d:Q895]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 482
| [[Стронций]]
| [[:ru:Стронций|Стронций]]
| align=right| 10181


| align=right| [[d:Q938]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 483
| [[Иттрий]]
| [[:ru:Иттрий|Иттрий]]
| align=right| 1971


| align=right| [[d:Q941]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 484
| [[Цирконий]]
| [[:ru:Цирконий|Цирконий]]
| align=right| 1988


| align=right| [[d:Q1038]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 485
| [[Ниобий]]
| [[:ru:Ниобий|Ниобий]]
| align=right| 1974


| align=right| [[d:Q1046]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 486
| [[Молибден]]
| [[:ru:Молибден|Молибден]]
| align=right| 1992


| align=right| [[d:Q1053]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 487
| [[Технеций]]
| [[:ru:Технеций|Технеций]]
| align=right| 7315


| align=right| [[d:Q1054]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 488
| [[Рутений]]
| [[:ru:Рутений|Рутений]]
| align=right| 11340


| align=right| [[d:Q1086]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 489
| [[Родий]]
| [[:ru:Родий|Родий]]
| align=right| 1968


| align=right| [[d:Q1087]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 490
| [[Палладий]]
| [[:ru:Палладий|Палладий]]
| align=right| 1990


| align=right| [[d:Q1089]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 491
| [[Көмеш]]
| [[:ru:Серебро|Серебро]]
| align=right| 8300


| align=right| [[d:Q1090]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 492
| [[Кадмий]]
| [[:ru:Кадмий|Кадмий]]
| align=right| 3224


| align=right| [[d:Q1091]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 493
| [[Индий]]
| [[:ru:Индий|Индий]]
| align=right| 8088


| align=right| [[d:Q1094]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 494
| [[Аккургаш]]
| [[:ru:Олово|Олово]]
| align=right| 4809


| align=right| [[d:Q1096]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 495
| [[Сөрмә]]
| [[:ru:Сурьма|Сурьма]]
| align=right| 5336


| align=right| [[d:Q1099]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 496
| [[Теллур]]
| [[:ru:Теллур|Теллур]]
| align=right| 8561


| align=right| [[d:Q1100]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 497
| [[Иод]]
| [[:ru:Иод|Иод]]
| align=right| 4308


| align=right| [[d:Q1103]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 498
| [[Ксенон]]
| [[:ru:Ксенон|Ксенон]]
| align=right| 1986


| align=right| [[d:Q1106]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 499
| [[Цезий]]
| [[:ru:Цезий|Цезий]]
| align=right| 9891


| align=right| [[d:Q1108]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 500
| [[Барий]]
| [[:ru:Барий|Барий]]
| align=right| 5067


| align=right| [[d:Q1112]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 501
| [[Лантан]]
| [[:ru:Лантан|Лантан]]
| align=right| 1949


| align=right| [[d:Q1801]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 502
| [[Церий]]
| [[:ru:Церий|Церий]]
| align=right| 3861


| align=right| [[d:Q1385]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 503
| [[Празеодим]]
| [[:ru:Празеодим|Празеодим]]
| align=right| 5165


| align=right| [[d:Q1386]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 504
| [[Неодим]]
| [[:ru:Неодим|Неодим]]
| align=right| 5416


| align=right| [[d:Q1388]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 505
| [[Прометий]]
| [[:ru:Прометий|Прометий]]
| align=right| 5555


| align=right| [[d:Q1809]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 506
| [[Самарий]]
| [[:ru:Самарий|Самарий]]
| align=right| 5824


| align=right| [[d:Q1819]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 507
| [[Европий]]
| [[:ru:Европий|Европий]]
| align=right| 5388


| align=right| [[d:Q1396]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 508
| [[Гадолиний]]
| [[:ru:Гадолиний|Гадолиний]]
| align=right| 1992


| align=right| [[d:Q1832]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[Тербий]]
| [[:ru:Тербий|Тербий]]
| align=right| 5149


| align=right| [[d:Q1838]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 510
| [[Диспрозий]]
| [[:ru:Диспрозий|Диспрозий]]
| align=right| 5034


| align=right| [[d:Q1843]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 511
| [[Гольмий]]
| [[:ru:Гольмий|Гольмий]]
| align=right| 1958


| align=right| [[d:Q1846]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 512
| [[Эрбий]]
| [[:ru:Эрбий|Эрбий]]
| align=right| 4898


| align=right| [[d:Q1849]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 513
| [[Тулий]]
| [[:ru:Тулий|Тулий]]
| align=right| 1938


| align=right| [[d:Q1853]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 514
| [[Иттербий]]
| [[:ru:Иттербий|Иттербий]]
| align=right| 1977


| align=right| [[d:Q1855]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 515
| [[Лютеций]]
| [[:ru:Лютеций|Лютеций]]
| align=right| 1977


| align=right| [[d:Q1857]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 516
| [[Гафний]]
| [[:ru:Гафний|Гафний]]
| align=right| 1994


| align=right| [[d:Q1119]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 517
| [[Тантал]]
| [[:ru:Тантал (элемент)|Тантал (элемент)]]
| align=right| 1973


| align=right| [[d:Q1123]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 518
| [[Вольфрам]]
| [[:ru:Вольфрам|Вольфрам]]
| align=right| 8477


| align=right| [[d:Q743]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 519
| [[Рений]]
| [[:ru:Рений|Рений]]
| align=right| 6656


| align=right| [[d:Q737]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 520
| [[Осмий]]
| [[:ru:Осмий|Осмий]]
| align=right| 7725


| align=right| [[d:Q751]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 521
| [[Иридий]]
| [[:ru:Иридий|Иридий]]
| align=right| 9240


| align=right| [[d:Q877]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 522
| [[Агалтын]]
| [[:ru:Платина|Платина]]
| align=right| 5887


| align=right| [[d:Q880]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 523
| [[Алтын]]
| [[:ru:Золото|Золото]]
| align=right| 7681


| align=right| [[d:Q897]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 524
| [[Терекөмеш]]
| [[:ru:Ртуть|Ртуть]]
| align=right| 10104


| align=right| [[d:Q925]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 525
| [[Таллий]]
| [[:ru:Таллий|Таллий]]
| align=right| 5383


| align=right| [[d:Q932]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 526
| [[Кургаш]]
| [[:ru:Свинец|Свинец]]
| align=right| 1949


| align=right| [[d:Q708]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 527
| [[Висмут]]
| [[:ru:Висмут|Висмут]]
| align=right| 5108


| align=right| [[d:Q942]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 528
| [[Полоний]]
| [[:ru:Полоний|Полоний]]
| align=right| 6662


| align=right| [[d:Q979]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 529
| [[Астат]]
| [[:ru:Астат|Астат]]
| align=right| 2440


| align=right| [[d:Q999]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 530
| [[Радон]]
| [[:ru:Радон|Радон]]
| align=right| 9446


| align=right| [[d:Q1133]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 531
| [[Франций]]
| [[:ru:Франций|Франций]]
| align=right| 1965


| align=right| [[d:Q671]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 532
| [[Радий]]
| [[:ru:Радий|Радий]]
| align=right| 2646


| align=right| [[d:Q1128]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 533
| [[Актиний]]
| [[:ru:Актиний|Актиний]]
| align=right| 2000


| align=right| [[d:Q1121]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 534
| [[Торий]]
| [[:ru:Торий|Торий]]
| align=right| 1957


| align=right| [[d:Q1115]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 535
| [[Протактиний]]
| [[:ru:Протактиний|Протактиний]]
| align=right| 2042


| align=right| [[d:Q1109]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 536
| [[Уран (химик элемент)]]
| [[:ru:Уран (элемент)|Уран (элемент)]]
| align=right| 10835


| align=right| [[d:Q1098]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 537
| [[Нептуний]]
| [[:ru:Нептуний|Нептуний]]
| align=right| 7370


| align=right| [[d:Q1105]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 538
| [[Плутоний]]
| [[:ru:Плутоний|Плутоний]]
| align=right| 12342


| align=right| [[d:Q1102]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 539
| [[Америций]]
| [[:ru:Америций|Америций]]
| align=right| 1966


| align=right| [[d:Q1872]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 540
| [[Кюрий]]
| [[:ru:Кюрий|Кюрий]]
| align=right| 4945


| align=right| [[d:Q1876]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 541
| [[Берклий]]
| [[:ru:Берклий|Берклий]]
| align=right| 1959


| align=right| [[d:Q1882]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Калифорний]]
| [[:ru:Калифорний|Калифорний]]
| align=right| 6487


| align=right| [[d:Q1888]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 543
| [[Эйнштейний]]
| [[:ru:Эйнштейний|Эйнштейний]]
| align=right| 1992


| align=right| [[d:Q1892]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 544
| [[Фермий]]
| [[:ru:Фермий|Фермий]]
| align=right| 5685


| align=right| [[d:Q1896]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 545
| [[Менделевий]]
| [[:ru:Менделевий|Менделевий]]
| align=right| 1987


| align=right| [[d:Q1898]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 546
| [[Нобелий]]
| [[:ru:Нобелий|Нобелий]]
| align=right| 5993


| align=right| [[d:Q1901]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 547
| [[Лоуренсий]]
| [[:ru:Лоуренсий|Лоуренсий]]
| align=right| 2002


| align=right| [[d:Q1905]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 548
| [[Резерфордий]]
| [[:ru:Резерфордий|Резерфордий]]
| align=right| 5262


| align=right| [[d:Q1226]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 549
| [[Дубний]]
| [[:ru:Дубний|Дубний]]
| align=right| 8551


| align=right| [[d:Q1232]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 550
| [[Сиборгий]]
| [[:ru:Сиборгий|Сиборгий]]
| align=right| 8558


| align=right| [[d:Q1234]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 551
| [[Борий]]
| [[:ru:Борий|Борий]]
| align=right| 8753


| align=right| [[d:Q1249]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 552
| [[Хассий]]
| [[:ru:Хассий|Хассий]]
| align=right| 1281


| align=right| [[d:Q1252]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 553
| [[Мейтнерий]]
| [[:ru:Мейтнерий|Мейтнерий]]
| align=right| 5110


| align=right| [[d:Q1258]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 554
| [[Дармштадтий]]
| [[:ru:Дармштадтий|Дармштадтий]]
| align=right| 5203


| align=right| [[d:Q1266]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 555
| [[Рентгений]]
| [[:ru:Рентгений|Рентгений]]
| align=right| 4512


| align=right| [[d:Q1272]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 556
| [[Коперниций]]
| [[:ru:Коперниций|Коперниций]]
| align=right| 7107


| align=right| [[d:Q1278]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 557
| [[Ниһоний]]
| [[:ru:Нихоний|Нихоний]]
| align=right| 2293


| align=right| [[d:Q1301]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 558
| [[Флөровий]]
| [[:ru:Флеровий|Флеровий]]
| align=right| 2126


| align=right| [[d:Q1302]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 559
| [[Московий]]
| [[:ru:Московий|Московий]]
| align=right| 2467


| align=right| [[d:Q1303]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 560
| [[Ливерморий]]
| [[:ru:Ливерморий|Ливерморий]]
| align=right| 3126


| align=right| [[d:Q1304]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 561
| [[Тенессин]]
| [[:ru:Теннессин|Теннессин]]
| align=right| 2130


| align=right| [[d:Q1306]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 562
| [[Оганессон]]
| [[:ru:Оганесон|Оганесон]]
| align=right| 2278


| align=right| [[d:Q1307]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 563
| [[Химик кушылмалар]]
| [[:ru:Химическое соединение|Химическое соединение]]
| align=right| 1817


| align=right| [[d:Q11173]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 564
| [[Кислоталар]]
| [[:ru:Кислоты|Кислоты]]
| align=right| 8789


| align=right| [[d:Q11158]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Уксусная кислота|Уксусная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Борная кислота|Борная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187045]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 567
| [[]]
| [[:ru:Лимонная кислота|Лимонная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159683]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 568
| [[]]
| [[:ru:Соляная кислота|Соляная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2409]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Плавиковая кислота|Плавиковая кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q209569]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Молочная кислота|Молочная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161249]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Азотная кислота|Азотная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83320]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Ортофосфорная кислота|Ортофосфорная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184782]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 573
| [[Күкерт әчелеге]]
| [[:ru:Серная кислота|Серная кислота]]
| align=right| 13110


| align=right| [[d:Q4118]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 574
| [[]]
| [[:ru:Дубильная кислота|Дубильная кислота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q427956]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[]]
| [[:ru:Щёлочи|Щёлочи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q485742]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 576
| [[]]
| [[:ru:Основание (химия)|Основание (химия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11193]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Неорганические вещества|Неорганические вещества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190065]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 578
| [[]]
| [[:ru:Аммиак|Аммиак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4087]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Диоксид углерода|Диоксид углерода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1997]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Монооксид углерода|Монооксид углерода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2025]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 581
| [[Су]]
| [[:ru:Вода|Вода]]
| align=right| 3794


| align=right| [[d:Q283]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 582
| [[Органик кушылмалар]]
| [[:ru:Органические вещества|Органические вещества]]
| align=right| 949


| align=right| [[d:Q174211]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Ацетон|Ацетон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49546]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 584
| [[Спиртлар]]
| [[:ru:Спирты|Спирты]]
| align=right| 5747


| align=right| [[d:Q156]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 585
| [[Альдегидлар]]
| [[:ru:Альдегиды|Альдегиды]]
| align=right| 6857


| align=right| [[d:Q101497]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 586
| [[]]
| [[:ru:Алканы|Алканы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41581]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Алкены|Алкены]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Амиды|Амиды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188777]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Амины|Амины]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167198]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 590
| [[Benzol]]
| [[:ru:Бензол|Бензол]]
| align=right| 2969


| align=right| [[d:Q2270]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Бутан (вещество)|Бутан (вещество)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134192]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:Этан|Этан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52858]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Кофеин|Кофеин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q60235]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 594
| [[]]
| [[:ru:Карбоновые кислоты|Карбоновые кислоты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134856]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Хлорфторуглероды|Хлорфторуглероды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q960800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Кокаин|Кокаин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41576]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 597
| [[Этанол]]
| [[:ru:Этанол|Этанол]]
| align=right| 26537


| align=right| [[d:Q153]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 598
| [[Etilen]]
| [[:ru:Этилен|Этилен]]
| align=right| 2026


| align=right| [[d:Q151313]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Формальдегид|Формальдегид]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161210]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 600
| [[Fruktoza]]
| [[:ru:Фруктоза|Фруктоза]]
| align=right| 475


| align=right| [[d:Q122043]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 601
| [[Глюкоза]]
| [[:ru:Глюкоза|Глюкоза]]
| align=right| 1484


| align=right| [[d:Q37525]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Галогеналканы|Галогеналканы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271026]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Кетоны|Кетоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170744]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 604
| [[Metan]]
| [[:ru:Метан|Метан]]
| align=right| 2944


| align=right| [[d:Q37129]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Метанол|Метанол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14982]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 606
| [[Никотин]]
| [[:ru:Никотин|Никотин]]
| align=right| 8653


| align=right| [[d:Q28086552]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 607
| [[]]
| [[:ru:Фенол|Фенол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130336]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Пропан|Пропан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131189]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Пропилен|Пропилен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q151324]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Синтез-газ|Синтез-газ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3273339]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 611
| [[]]
| [[:ru:Соли|Соли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12370]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Квасцы|Квасцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190527]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Нитрат аммония|Нитрат аммония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Сульфат аммония|Сульфат аммония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191831]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[]]
| [[:ru:Карбонат кальция|Карбонат кальция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23767]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 616
| [[]]
| [[:ru:Хлорид кальция|Хлорид кальция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208451]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Сульфат магния|Сульфат магния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q288266]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 618
| [[]]
| [[:ru:Гидроксид калия|Гидроксид калия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132298]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Нитрат калия|Нитрат калия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177836]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 620
| [[]]
| [[:ru:Гидрокарбонат натрия|Гидрокарбонат натрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179731]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 621
| [[Натрий карбонаты]]
| [[:ru:Карбонат натрия|Карбонат натрия]]
| align=right| 2700


| align=right| [[d:Q190227]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Хлорид натрия|Хлорид натрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2314]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Гидроксид натрия|Гидроксид натрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102769]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 624
| [[]]
| [[:ru:Нитрат натрия|Нитрат натрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184373]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 625
| [[]]
| [[:ru:Метасиликат натрия|Метасиликат натрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q425397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 626
| [[]]
| [[:ru:Сульфат натрия|Сульфат натрия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q211737]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Оксид титана(IV)|Оксид титана(IV)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q193521]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Смесь (химия)|Смесь (химия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169336]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 629
| [[]]
| [[:ru:Аэрозоль|Аэрозоль]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104541]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 630
| [[]]
| [[:ru:Коллоидные системы|Коллоидные системы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181780]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 631
| [[Дисперс системасы]]
| [[:ru:Дисперсная система|Дисперсная система]]
| align=right| 381


| align=right| [[d:Q178697]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 632
| [[]]
| [[:ru:Эмульсия|Эмульсия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187634]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 633
| [[]]
| [[:ru:Пена|Пена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 634
| [[]]
| [[:ru:Гели|Гели]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185744]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Раствор|Раствор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5447188]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 636
| [[]]
| [[:ru:Суспензия|Суспензия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26100]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 637
| [[Bu (agregat xalät)]]
| [[:ru:Пар|Пар]]
| align=right| 3037


| align=right| [[d:Q255722]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 638
| [[]]
| [[:ru:Сплав|Сплав]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37756]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 639
| [[]]
| [[:ru:Амальгама|Амальгама]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182574]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 640
| [[]]
| [[:ru:Латунь|Латунь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q39782]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 641
| [[]]
| [[:ru:Бронза|Бронза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 642
| [[]]
| [[:ru:Керамика|Керамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45621]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Чугун|Чугун]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483269]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 644
| [[]]
| [[:ru:Дюралюминий|Дюралюминий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q243558]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 645
| [[Корыч]]
| [[:ru:Сталь|Сталь]]
| align=right| 3999


| align=right| [[d:Q11427]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 646
| [[]]
| [[:ru:Нержавеющая сталь|Нержавеющая сталь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172587]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 647
| [[]]
| [[:ru:Таблетки|Таблетки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206077]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 648
| [[]]
| [[:ru:Плацебо|Плацебо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q269829]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 649
| [[Җирне өйрәнүче фәннәр]]
| [[:ru:Науки о Земле|Науки о Земле]]
| align=right| 1495


| align=right| [[d:Q8008]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 650
| [[]]
| [[:ru:Картография|Картография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42515]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 651
| [[Харита]]
| [[:ru:Географическая карта|Географическая карта]]
| align=right| 3207


| align=right| [[d:Q4006]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 652
| [[]]
| [[:ru:Стихийное бедствие|Стихийное бедствие]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8065]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 653
| [[Qar işelmäse]]
| [[:ru:Лавина|Лавина]]
| align=right| 4158


| align=right| [[d:Q7935]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 654
| [[]]
| [[:ru:Засуха|Засуха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43059]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 655
| [[Су басу]]
| [[:ru:Наводнение|Наводнение]]
| align=right| 7599


| align=right| [[d:Q8068]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 656
| [[Җир тетрәү]]
| [[:ru:Землетрясение|Землетрясение]]
| align=right| 18628


| align=right| [[d:Q7944]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 657
| [[Цунами]]
| [[:ru:Цунами|Цунами]]
| align=right| 3990


| align=right| [[d:Q8070]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 658
| [[]]
| [[:ru:Строение Земли|Строение Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1664027]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 659
| [[Җыерчык (геология)]]
| [[:ru:Складчатая дислокация|Складчатая дислокация]]
| align=right| 3593


| align=right| [[d:Q81659]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Формация (стратиграфическое подразделение)|Формация (стратиграфическое подразделение)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q736917]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Фоссилии|Фоссилии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40614]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 662
| [[Геология]]
| [[:ru:Геология|Геология]]
| align=right| 11184


| align=right| [[d:Q1069]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 663
| [[]]
| [[:ru:Ударный кратер|Ударный кратер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55818]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 664
| [[Литосфера]]
| [[:ru:Литосфера|Литосфера]]
| align=right| 444


| align=right| [[d:Q83296]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 665
| [[Җир кабыгы]]
| [[:ru:Земная кора|Земная кора]]
| align=right| 1590


| align=right| [[d:Q15316]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Разлом|Разлом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47089]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 667
| [[Тау токымы]]
| [[:ru:Горная порода|Горная порода]]
| align=right| 4048


| align=right| [[d:Q8063]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 668
| [[Базальт]]
| [[:ru:Базальт|Базальт]]
| align=right| 2022


| align=right| [[d:Q43338]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 669
| [[Чакматаш]]
| [[:ru:Кремень|Кремень]]
| align=right| 4008


| align=right| [[d:Q83087]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 670
| [[Магмалы тау токымнары]]
| [[:ru:Магматические горные породы|Магматические горные породы]]
| align=right| 3853


| align=right| [[d:Q42045]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 671
| [[Известьташ]]
| [[:ru:Известняк|Известняк]]
| align=right| 2381


| align=right| [[d:Q23757]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 672
| [[Магма]]
| [[:ru:Магма|Магма]]
| align=right| 870


| align=right| [[d:Q42278]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 673
| [[]]
| [[:ru:Метаморфические горные породы|Метаморфические горные породы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47069]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 674
| [[]]
| [[:ru:Осадочные горные породы|Осадочные горные породы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82480]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Минералогия|Минералогия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83353]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 676
| [[]]
| [[:ru:Тектоника плит|Тектоника плит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7950]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Стратиграфия|Стратиграфия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134783]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 678
| [[Катлам (геология)]]
| [[:ru:Пласт (геология)|Пласт (геология)]]
| align=right| 2204


| align=right| [[d:Q12758989]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 679
| [[Күчеш (геология)]]
| [[:ru:Надвиг|Надвиг]]
| align=right| 3380


| align=right| [[d:Q496325]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 680
| [[]]
| [[:ru:Пироксены|Пироксены]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192880]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 681
| [[]]
| [[:ru:Силикаты (минералы)|Силикаты (минералы)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178977]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 682
| [[]]
| [[:ru:Полевые шпаты|Полевые шпаты]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170258]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 683
| [[]]
| [[:ru:Каолинит|Каолинит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q223197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 684
| [[]]
| [[:ru:Тальк|Тальк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Слюды|Слюды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q114675]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Асбест|Асбест]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104085]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 687
| [[]]
| [[:ru:Берилл|Берилл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103480]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 688
| [[]]
| [[:ru:Изумруд|Изумруд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43513]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 689
| [[Зәңгәр якут]]
| [[:ru:Сапфир|Сапфир]]
| align=right| 126


| align=right| [[d:Q127583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Рубин|Рубин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43088]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 691
| [[]]
| [[:ru:Топаз|Топаз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134985]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 692
| [[Гәрәбә]]
| [[:ru:Янтарь|Янтарь]]
| align=right| 2591


| align=right| [[d:Q25381]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Слоновая кость|Слоновая кость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82001]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 694
| [[Энҗе]]
| [[:ru:Жемчуг|Жемчуг]]
| align=right| 4461


| align=right| [[d:Q43436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 695
| [[]]
| [[:ru:Петрология|Петрология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163082]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 696
| [[]]
| [[:ru:Конгломерат (порода)|Конгломерат (порода)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191704]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Гравий|Гравий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133833]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 698
| [[Гранит]]
| [[:ru:Гранит|Гранит]]
| align=right| 1346


| align=right| [[d:Q41177]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Вулканический туф|Вулканический туф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484924]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 700
| [[]]
| [[:ru:Кристаллические сланцы|Кристаллические сланцы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15315]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Мрамор|Мрамор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40861]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 702
| [[]]
| [[:ru:Гнейс|Гнейс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166409]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 703
| [[Туфрак]]
| [[:ru:Почва|Почва]]
| align=right| 13654


| align=right| [[d:Q36133]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 704
| [[]]
| [[:ru:Песок|Песок]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q34679]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Песчаник|Песчаник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13085]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 706
| [[]]
| [[:ru:Боксит|Боксит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102078]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 707
| [[]]
| [[:ru:Торф|Торф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Кварцит|Кварцит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q237883]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Аспидный сланец|Аспидный сланец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q207079]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 710
| [[]]
| [[:ru:Горючий сланец|Горючий сланец]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q221378]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 711
| [[Геодезия]]
| [[:ru:Геодезия|Геодезия]]
| align=right| 5372


| align=right| [[d:Q131089]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 712
| [[Геофизика]]
| [[:ru:Геофизика|Геофизика]]
| align=right| 1328


| align=right| [[d:Q46255]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 713
| [[]]
| [[:ru:Магнитное поле Земли|Магнитное поле Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6500960]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Внутреннее ядро Земли|Внутреннее ядро Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q394352]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Внешнее ядро|Внешнее ядро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q857867]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 716
| [[]]
| [[:ru:Мантия Земли|Мантия Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101949]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Сейсмология|Сейсмология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83371]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 718
| [[]]
| [[:ru:Геохронологическая шкала|Геохронологическая шкала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43521]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 719
| [[Пангея]]
| [[:ru:Пангея|Пангея]]
| align=right| 358


| align=right| [[d:Q4398]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Массовое вымирание|Массовое вымирание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q55814]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 721
| [[]]
| [[:ru:Массовое пермское вымирание|Массовое пермское вымирание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q141118]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 722
| [[Динозаврларның юкка чыгуы]]
| [[:ru:Мел-палеогеновое вымирание|Мел-палеогеновое вымирание]]
| align=right| 8262


| align=right| [[d:Q55811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 723
| [[]]
| [[:ru:Ледниковый период|Ледниковый период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q49367]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 724
| [[]]
| [[:ru:Докембрий|Докембрий]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103910]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Фанерозой|Фанерозой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q101313]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 726
| [[Палеозой]]
| [[:ru:Палеозой|Палеозой]]
| align=right| 49740


| align=right| [[d:Q75507]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 727
| [[Кембрий]]
| [[:ru:Кембрийский период|Кембрийский период]]
| align=right| 23257


| align=right| [[d:Q79064]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 728
| [[]]
| [[:ru:Пермский период|Пермский период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q76402]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 729
| [[]]
| [[:ru:Мезозой|Мезозой]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83222]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 730
| [[Триас]]
| [[:ru:Триасовый период|Триасовый период]]
| align=right| 14269


| align=right| [[d:Q47158]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 731
| [[Юра периоды]]
| [[:ru:Юрский период|Юрский период]]
| align=right| 14890


| align=right| [[d:Q45805]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 732
| [[Акбур чоры]]
| [[:ru:Меловой период|Меловой период]]
| align=right| 1328


| align=right| [[d:Q44626]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 733
| [[Кайнозой]]
| [[:ru:Кайнозой|Кайнозой]]
| align=right| 8078


| align=right| [[d:Q102416]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 734
| [[]]
| [[:ru:Четвертичный период|Четвертичный период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q26185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 735
| [[]]
| [[:ru:Голоцен|Голоцен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25445]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Геоморфология|Геоморфология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52109]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Эрозия|Эрозия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q80026]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Столовая гора|Столовая гора]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q623319]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 739
| [[]]
| [[:ru:Кекур|Кекур]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q747957]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 740
| [[]]
| [[:ru:Выветривание|Выветривание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179177]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 741
| [[Рельеф формалары]]
| [[:ru:Форма рельефа|Форма рельефа]]
| align=right| 7655


| align=right| [[d:Q271669]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 742
| [[Тау]]
| [[:ru:Гора|Гора]]
| align=right| 638


| align=right| [[d:Q8502]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 743
| [[Тау сырты]]
| [[:ru:Горный хребет|Горный хребет]]
| align=right| 4443


| align=right| [[d:Q46831]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 744
| [[Плато]]
| [[:ru:Плато|Плато]]
| align=right| 4856


| align=right| [[d:Q75520]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 745
| [[Калкулык]]
| [[:ru:Холм|Холм]]
| align=right| 4330


| align=right| [[d:Q54050]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 746
| [[Үзән]]
| [[:ru:Долина|Долина]]
| align=right| 1063


| align=right| [[d:Q39816]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 747
| [[Тигезлек (геология)]]
| [[:ru:Равнина|Равнина]]
| align=right| 4321


| align=right| [[d:Q160091]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 748
| [[]]
| [[:ru:Конус выноса|Конус выноса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q465088]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 749
| [[]]
| [[:ru:Пляж|Пляж]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40080]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 750
| [[Каньон]]
| [[:ru:Каньон|Каньон]]
| align=right| 3880


| align=right| [[d:Q150784]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 751
| [[]]
| [[:ru:Клиф|Клиф]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107679]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 752
| [[Тугай]]
| [[:ru:Пойма|Пойма]]
| align=right| 2410


| align=right| [[d:Q193110]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Меандр|Меандр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180537]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Оазис|Оазис]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43742]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 755
| [[]]
| [[:ru:Речной порог|Речной порог]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q695793]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 756
| [[Шарлавык]]
| [[:ru:Водопад|Водопад]]
| align=right| 1121


| align=right| [[d:Q34038]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Кар (форма рельефа)|Кар (форма рельефа)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184368]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 758
| [[]]
| [[:ru:Озы|Озы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q332784]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 759
| [[Фьорд]]
| [[:ru:Фьорд|Фьорд]]
| align=right| 5530


| align=right| [[d:Q45776]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 760
| [[]]
| [[:ru:Спелеология|Спелеология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179132]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 761
| [[Мәгарә]]
| [[:ru:Пещера|Пещера]]
| align=right| 6977


| align=right| [[d:Q35509]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 762
| [[Карст]]
| [[:ru:Карст|Карст]]
| align=right| 5730


| align=right| [[d:Q16817]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Атолл|Атолл]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42523]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 764
| [[Култык]]
| [[:ru:Залив|Залив]]
| align=right| 998


| align=right| [[d:Q39594]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 765
| [[Яр буе]]
| [[:ru:Побережье|Побережье]]
| align=right| 1080


| align=right| [[d:Q93352]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 766
| [[Шельф]]
| [[:ru:Шельф|Шельф]]
| align=right| 12621


| align=right| [[d:Q134851]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 767
| [[]]
| [[:ru:Коралловые рифы|Коралловые рифы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11292]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 768
| [[Лагуна]]
| [[:ru:Лагуна|Лагуна]]
| align=right| 5101


| align=right| [[d:Q187223]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Глубоководный жёлоб|Глубоководный жёлоб]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q119253]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 770
| [[Ярымутрау]]
| [[:ru:Полуостров|Полуостров]]
| align=right| 1534


| align=right| [[d:Q34763]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 771
| [[]]
| [[:ru:Перешеек|Перешеек]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93267]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 772
| [[Утрау]]
| [[:ru:Остров|Остров]]
| align=right| 4363


| align=right| [[d:Q23442]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 773
| [[Су асты тавы]]
| [[:ru:Подводная гора|Подводная гора]]
| align=right| 7882


| align=right| [[d:Q503269]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 774
| [[Вулкан]]
| [[:ru:Вулкан|Вулкан]]
| align=right| 4148


| align=right| [[d:Q8072]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 775
| [[]]
| [[:ru:Кальдера|Кальдера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159954]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 776
| [[Гейзер]]
| [[:ru:Гейзер|Гейзер]]
| align=right| 1997


| align=right| [[d:Q83471]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 777
| [[]]
| [[:ru:Горячая точка (геология)|Горячая точка (геология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q105131]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 778
| [[]]
| [[:ru:Срединно-океанический хребет|Срединно-океанический хребет]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104698]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 779
| [[Кратер]]
| [[:ru:Вулканический кратер|Вулканический кратер]]
| align=right| 4086


| align=right| [[d:Q109391]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 780
| [[]]
| [[:ru:Некк|Некк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q653139]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 781
| [[]]
| [[:ru:Вулканический купол|Вулканический купол]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q534282]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 782
| [[Су асты вулканы]]
| [[:ru:Подводный вулкан|Подводный вулкан]]
| align=right| 2954


| align=right| [[d:Q674775]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 783
| [[Гайот]]
| [[:ru:Гайот|Гайот]]
| align=right| 4492


| align=right| [[d:Q151957]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 784
| [[]]
| [[:ru:Эоловые процессы|Эоловые процессы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215839]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 785
| [[]]
| [[:ru:Дюна|Дюна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25391]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 786
| [[Kanal]]
| [[:ru:Канал (гидрография)|Канал (гидрография)]]
| align=right| 3957


| align=right| [[d:Q12284]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 787
| [[Сусаклагыч]]
| [[:ru:Водохранилище|Водохранилище]]
| align=right| 961


| align=right| [[d:Q131681]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 788
| [[]]
| [[:ru:Польдер|Польдер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106259]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 789
| [[]]
| [[:ru:Искусственный остров|Искусственный остров]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q13691]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 790
| [[Дамба]]
| [[:ru:Дамба|Дамба]]
| align=right| 6270


| align=right| [[d:Q105190]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 791
| [[]]
| [[:ru:Карьер|Карьер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188040]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Канава|Канава]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2048319]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 793
| [[]]
| [[:ru:Намывные территории|Намывные территории]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1130322]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 794
| [[Чүл]]
| [[:ru:Пустыня|Пустыня]]
| align=right| 947


| align=right| [[d:Q8514]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[]]
| [[:ru:Тундра|Тундра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43262]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 796
| [[]]
| [[:ru:Пустошь (рельеф)|Пустошь (рельеф)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q27590]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 797
| [[Урман]]
| [[:ru:Лес|Лес]]
| align=right| 21630


| align=right| [[d:Q4421]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 798
| [[]]
| [[:ru:Джунгли|Джунгли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191086]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Мангры|Мангры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q19756]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 800
| [[Тайга]]
| [[:ru:Тайга|Тайга]]
| align=right| 2548


| align=right| [[d:Q69564]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 801
| [[]]
| [[:ru:Тропический лес|Тропический лес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1048194]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 802
| [[]]
| [[:ru:Дождевой лес|Дождевой лес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9444]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 803
| [[]]
| [[:ru:Дождевые леса Амазонии|Дождевые леса Амазонии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177567]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 804
| [[]]
| [[:ru:Лес умеренной зоны|Лес умеренной зоны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q622896]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 805
| [[]]
| [[:ru:Травянистые сообщества|Травянистые сообщества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1006733]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 806
| [[]]
| [[:ru:Серраду|Серраду]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q278512]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 807
| [[Кыр (авыл хуҗалыгы)]]
| [[:ru:Поле (сельское хозяйство)|Поле (сельское хозяйство)]]
| align=right| 1669


| align=right| [[d:Q188869]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 808
| [[]]
| [[:ru:Льянос|Льянос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q141501]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 809
| [[Болын]]
| [[:ru:Луг|Луг]]
| align=right| 1241


| align=right| [[d:Q7777019]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 810
| [[]]
| [[:ru:Пампа|Пампа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 811
| [[]]
| [[:ru:Пастбище|Пастбище]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q30121]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 812
| [[]]
| [[:ru:Прерия|Прерия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q194281]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 813
| [[Сәхил]]
| [[:ru:Сахель|Сахель]]
| align=right| 1135


| align=right| [[d:Q66065]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 814
| [[]]
| [[:ru:Саванна|Саванна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42320]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 815
| [[Дала]]
| [[:ru:Степь|Степь]]
| align=right| 1620


| align=right| [[d:Q123991]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 816
| [[]]
| [[:ru:Водно-болотные угодья|Водно-болотные угодья]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170321]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 817
| [[]]
| [[:ru:Болото|Болото]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166735]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 818
| [[]]
| [[:ru:Торфяное болото|Торфяное болото]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1681353]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 819
| [[]]
| [[:ru:Верховое болото|Верховое болото]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3240227]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 820
| [[]]
| [[:ru:Педосфера|Педосфера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q941094]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 821
| [[]]
| [[:ru:Почвообразование|Почвообразование]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q282070]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 822
| [[]]
| [[:ru:Почвоведение|Почвоведение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q9161265]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 823
| [[Атмосфера]]
| [[:ru:Атмосфера Земли|Атмосфера Земли]]
| align=right| 1707


| align=right| [[d:Q3230]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 824
| [[Атмосфера химиясе]]
| [[:ru:Химия атмосферы|Химия атмосферы]]
| align=right| 14514


| align=right| [[d:Q287919]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 825
| [[]]
| [[:ru:Воздушная масса|Воздушная масса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216823]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 826
| [[]]
| [[:ru:Атмосферное давление|Атмосферное давление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81809]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 827
| [[Котып балкышы]]
| [[:ru:Полярное сияние|Полярное сияние]]
| align=right| 877


| align=right| [[d:Q40609]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 828
| [[Гало]]
| [[:ru:Гало|Гало]]
| align=right| 7658


| align=right| [[d:Q186310]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 829
| [[Рәшә]]
| [[:ru:Мираж|Мираж]]
| align=right| 1213


| align=right| [[d:Q308762]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 830
| [[Салават күпере]]
| [[:ru:Радуга|Радуга]]
| align=right| 13585


| align=right| [[d:Q1052]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 831
| [[Күк]]
| [[:ru:Небо|Небо]]
| align=right| 1921


| align=right| [[d:Q527]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 832
| [[Климатология]]
| [[:ru:Климатология|Климатология]]
| align=right| 9112


| align=right| [[d:Q52139]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 833
| [[Климат]]
| [[:ru:Климат|Климат]]
| align=right| 3391


| align=right| [[d:Q7937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 834
| [[]]
| [[:ru:Эль-Ниньо|Эль-Ниньо]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7939]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 835
| [[Глобаль җылыну]]
| [[:ru:Глобальное потепление|Глобальное потепление]]
| align=right| 27138


| align=right| [[d:Q7942]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 836
| [[]]
| [[:ru:Классификация климатов Кёппена|Классификация климатов Кёппена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 837
| [[]]
| [[:ru:Умеренный климат|Умеренный климат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167466]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 838
| [[]]
| [[:ru:Тропический климат|Тропический климат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q135712]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 839
| [[Метеорология]]
| [[:ru:Метеорология|Метеорология]]
| align=right| 412


| align=right| [[d:Q25261]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 840
| [[]]
| [[:ru:Барометр|Барометр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79757]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 841
| [[]]
| [[:ru:Влажность|Влажность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180600]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 842
| [[]]
| [[:ru:Атмосферный фронт|Атмосферный фронт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q189796]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 843
| [[Һава торышы]]
| [[:ru:Погода|Погода]]
| align=right| 3807


| align=right| [[d:Q11663]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 844
| [[Болытлар]]
| [[:ru:Облака|Облака]]
| align=right| 6184


| align=right| [[d:Q8074]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 845
| [[]]
| [[:ru:Перистые облака|Перистые облака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185638]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 846
| [[]]
| [[:ru:Кучево-дождевые облака|Кучево-дождевые облака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 847
| [[]]
| [[:ru:Кучевые облака|Кучевые облака]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q14189]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 848
| [[Томан]]
| [[:ru:Туман|Туман]]
| align=right| 1145


| align=right| [[d:Q37477]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 849
| [[]]
| [[:ru:Атмосферные осадки|Атмосферные осадки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25257]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 850
| [[]]
| [[:ru:Кислотный дождь|Кислотный дождь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q40178]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 851
| [[]]
| [[:ru:Гололедица|Гололедица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q220604]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 852
| [[Чык]]
| [[:ru:Роса|Роса]]
| align=right| 892


| align=right| [[d:Q41097]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 853
| [[]]
| [[:ru:Иней|Иней]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4590598]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 854
| [[]]
| [[:ru:Подземные воды|Подземные воды]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161598]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 855
| [[Боз яву]]
| [[:ru:Град|Град]]
| align=right| 3371


| align=right| [[d:Q37602]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 856
| [[Яңгыр]]
| [[:ru:Дождь|Дождь]]
| align=right| 659


| align=right| [[d:Q7925]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 857
| [[Кар]]
| [[:ru:Снег|Снег]]
| align=right| 7894


| align=right| [[d:Q7561]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 858
| [[Ел фасыллары]]
| [[:ru:Времена года|Времена года]]
| align=right| 577


| align=right| [[d:Q24384]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 859
| [[Яз]]
| [[:ru:Весна|Весна]]
| align=right| 2701


| align=right| [[d:Q1312]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 860
| [[Җәй]]
| [[:ru:Лето|Лето]]
| align=right| 3052


| align=right| [[d:Q1313]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 861
| [[Көз]]
| [[:ru:Осень|Осень]]
| align=right| 614


| align=right| [[d:Q1314]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 862
| [[Кыш]]
| [[:ru:Зима|Зима]]
| align=right| 1464


| align=right| [[d:Q1311]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 863
| [[]]
| [[:ru:Сезон дождей|Сезон дождей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3117517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 864
| [[]]
| [[:ru:Сухой сезон|Сухой сезон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q146575]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 865
| [[]]
| [[:ru:Циркуляция атмосферы|Циркуляция атмосферы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2615451]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 866
| [[]]
| [[:ru:Антициклон|Антициклон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177414]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 867
| [[]]
| [[:ru:Циклон|Циклон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79602]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 868
| [[]]
| [[:ru:Ячейка Хэдли|Ячейка Хэдли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q338589]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 869
| [[]]
| [[:ru:Полярная ячейка|Полярная ячейка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1197111]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 870
| [[Давыл]]
| [[:ru:Буря|Буря]]
| align=right| 4981


| align=right| [[d:Q81054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 871
| [[]]
| [[:ru:Метель|Метель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205418]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 872
| [[]]
| [[:ru:Пыльная буря|Пыльная буря]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182878]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 873
| [[Яшен]]
| [[:ru:Молния|Молния]]
| align=right| 1734


| align=right| [[d:Q33741]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 874
| [[]]
| [[:ru:Шкала ураганов Саффира — Симпсона|Шкала ураганов Саффира — Симпсона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q205801]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 875
| [[]]
| [[:ru:Гроза|Гроза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2857578]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 876
| [[Өермә]]
| [[:ru:Смерч|Смерч]]
| align=right| 5207


| align=right| [[d:Q8081]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 877
| [[Гарасат]]
| [[:ru:Тропический циклон|Тропический циклон]]
| align=right| 1433


| align=right| [[d:Q8092]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 878
| [[Җил]]
| [[:ru:Ветер|Ветер]]
| align=right| 2818


| align=right| [[d:Q8094]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 879
| [[]]
| [[:ru:Шкала Бофорта|Шкала Бофорта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170464]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 880
| [[]]
| [[:ru:Высотное струйное течение|Высотное струйное течение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q202325]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 881
| [[]]
| [[:ru:Муссон|Муссон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42967]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 882
| [[]]
| [[:ru:Бриз|Бриз]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81242]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 883
| [[]]
| [[:ru:Пассат|Пассат]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160603]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 884
| [[Гидросфера]]
| [[:ru:Гидросфера|Гидросфера]]
| align=right| 516


| align=right| [[d:Q83169]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 885
| [[]]
| [[:ru:Криосфера|Криосфера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q493109]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 886
| [[]]
| [[:ru:Гляциология|Гляциология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q52120]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 887
| [[]]
| [[:ru:Фирн|Фирн]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q828861]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 888
| [[Бозлык]]
| [[:ru:Ледник|Ледник]]
| align=right| 6286


| align=right| [[d:Q35666]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 889
| [[]]
| [[:ru:Лёд|Лёд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23392]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 890
| [[]]
| [[:ru:Ледяной щит|Ледяной щит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12599]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 891
| [[]]
| [[:ru:Шельфовый ледник|Шельфовый ледник]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q46966]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 892
| [[Айсберг]]
| [[:ru:Айсберг|Айсберг]]
| align=right| 7003


| align=right| [[d:Q47568]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 893
| [[]]
| [[:ru:Морской лёд|Морской лёд]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q213926]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 894
| [[]]
| [[:ru:Многолетняя мерзлота|Многолетняя мерзлота]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179918]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 895
| [[Гидрология]]
| [[:ru:Гидрология|Гидрология]]
| align=right| 1626


| align=right| [[d:Q42250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 896
| [[]]
| [[:ru:Круговорот воды в природе|Круговорот воды в природе]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81041]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 897
| [[]]
| [[:ru:Гидрография|Гидрография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182468]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 898
| [[Елга]]
| [[:ru:Река|Река]]
| align=right| 3500


| align=right| [[d:Q4022]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 899
| [[Эстуарий]]
| [[:ru:Эстуарий|Эстуарий]]
| align=right| 4213


| align=right| [[d:Q47053]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 900
| [[]]
| [[:ru:Дельта реки|Дельта реки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 901
| [[]]
| [[:ru:Лимнология|Лимнология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165838]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 902
| [[Күл]]
| [[:ru:Озеро|Озеро]]
| align=right| 1412


| align=right| [[d:Q23397]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 903
| [[Буа (сусаклагыч)]]
| [[:ru:Пруд|Пруд]]
| align=right| 915


| align=right| [[d:Q3253281]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 904
| [[]]
| [[:ru:Прилив и отлив|Прилив и отлив]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q23384]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 905
| [[]]
| [[:ru:Океанография|Океанография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43518]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 906
| [[Океан]]
| [[:ru:Океан|Океан]]
| align=right| 4889


| align=right| [[d:Q9430]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 907
| [[Диңгез]]
| [[:ru:Море|Море]]
| align=right| 924


| align=right| [[d:Q165]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 908
| [[]]
| [[:ru:Морские течения|Морские течения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q129558]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 909
| [[]]
| [[:ru:Уровень моря|Уровень моря]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 910
| [[]]
| [[:ru:Термохалинная циркуляция|Термохалинная циркуляция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q463223]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 911
| [[Физика]]
| [[:ru:Физика|Физика]]
| align=right| 9660


| align=right| [[d:Q413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 912
| [[]]
| [[:ru:Аллотропия|Аллотропия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81915]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 913
| [[]]
| [[:ru:Эксперимент Гейгера — Марсдена|Эксперимент Гейгера — Марсдена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1648751]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 914
| [[]]
| [[:ru:Осмос|Осмос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q54237]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 915
| [[Кырның квант теориясе]]
| [[:ru:Квантовая теория поля|Квантовая теория поля]]
| align=right| 8219


| align=right| [[d:Q54505]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 916
| [[]]
| [[:ru:Дистанционное зондирование Земли|Дистанционное зондирование Земли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q199687]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 917
| [[Альфа-таркалыш]]
| [[:ru:Альфа-распад|Альфа-распад]]
| align=right| 8427


| align=right| [[d:Q179856]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 918
| [[]]
| [[:ru:Абсолютный нуль температуры|Абсолютный нуль температуры]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81182]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 919
| [[]]
| [[:ru:Адиабатический процесс|Адиабатический процесс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182453]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 920
| [[]]
| [[:ru:Эффект бабочки|Эффект бабочки]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q187536]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 921
| [[]]
| [[:ru:Броуновское движение|Броуновское движение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178036]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 922
| [[Бета-таркалыш]]
| [[:ru:Бета-распад|Бета-распад]]
| align=right| 7966


| align=right| [[d:Q306786]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 923
| [[]]
| [[:ru:Стихии (философия)|Стихии (философия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188520]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 924
| [[]]
| [[:ru:Солнечная корона|Солнечная корона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 925
| [[]]
| [[:ru:Плотность|Плотность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q29539]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 926
| [[]]
| [[:ru:Электронвольт|Электронвольт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83327]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 927
| [[]]
| [[:ru:Электронный микроскоп|Электронный микроскоп]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132560]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 928
| [[Фундаменталь тәэсир итешүләр]]
| [[:ru:Фундаментальные взаимодействия|Фундаментальные взаимодействия]]
| align=right| 8548


| align=right| [[d:Q104934]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 929
| [[Элементар кисәкчек]]
| [[:ru:Фундаментальная частица|Фундаментальная частица]]
| align=right| 5756


| align=right| [[d:Q43116]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 930
| [[]]
| [[:ru:Ферромагнетизм|Ферромагнетизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184207]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 931
| [[Гравитон]]
| [[:ru:Гравитон|Гравитон]]
| align=right| 7547


| align=right| [[d:Q103585]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 932
| [[]]
| [[:ru:Тепловой двигатель|Тепловой двигатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178185]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 933
| [[]]
| [[:ru:Тяжёлая вода|Тяжёлая вода]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q155890]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 934
| [[Гидролиз]]
| [[:ru:Гидролиз|Гидролиз]]
| align=right| 8864


| align=right| [[d:Q103135]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 935
| [[]]
| [[:ru:Изоляция (электротехника)|Изоляция (электротехника)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178150]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 936
| [[]]
| [[:ru:Ионосфера|Ионосфера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162219]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 937
| [[]]
| [[:ru:Число Маха|Число Маха]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160669]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 938
| [[]]
| [[:ru:Шкала Мооса|Шкала Мооса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q41472]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 939
| [[]]
| [[:ru:Магнитосфера|Магнитосфера]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6915]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 940
| [[]]
| [[:ru:Обсидиан|Обсидиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 941
| [[]]
| [[:ru:Физическая величина (метрология)|Физическая величина (метрология)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107715]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 942
| [[]]
| [[:ru:Насос|Насос]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134574]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 943
| [[PH]]
| [[:ru:Водородный показатель|Водородный показатель]]
| align=right| 5342


| align=right| [[d:Q40936]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 944
| [[Прецессия]]
| [[:ru:Прецессия|Прецессия]]
| align=right| 4773


| align=right| [[d:Q104225]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 945
| [[]]
| [[:ru:Квантовый компьютер|Квантовый компьютер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q176555]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 946
| [[]]
| [[:ru:Преломление|Преломление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q72277]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 947
| [[]]
| [[:ru:Стандартные условия|Стандартные условия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102145]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 948
| [[Шрөдингер мәчесе]]
| [[:ru:Кот Шрёдингера|Кот Шрёдингера]]
| align=right| 5051


| align=right| [[d:Q8588]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 949
| [[]]
| [[:ru:Тунгусский метеорит|Тунгусский метеорит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q125953]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 950
| [[]]
| [[:ru:Путешествие во времени|Путешествие во времени]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182154]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 951
| [[Электр көчәнеше]]
| [[:ru:Электрическое напряжение|Электрическое напряжение]]
| align=right| 3643


| align=right| [[d:Q25428]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 952
| [[Дулкын озынлыгы]]
| [[:ru:Длина волны|Длина волны]]
| align=right| 4877


| align=right| [[d:Q41364]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 953
| [[Фәза тишеге]]
| [[:ru:Кротовая нора|Кротовая нора]]
| align=right| 8214


| align=right| [[d:Q7544]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 954
| [[]]
| [[:ru:Удельная теплота парообразования и конденсации|Удельная теплота парообразования и конденсации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483538]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 955
| [[]]
| [[:ru:Баллистическая ракета|Баллистическая ракета]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179348]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 956
| [[Gravitatsion daimi]]
| [[:ru:Гравитационная постоянная|Гравитационная постоянная]]
| align=right| 1728


| align=right| [[d:Q18373]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 957
| [[]]
| [[:ru:Насыщенный пар|Насыщенный пар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2661322]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 958
| [[]]
| [[:ru:Абсолютно чёрное тело|Абсолютно чёрное тело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161424]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 959
| [[]]
| [[:ru:Электролит|Электролит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162908]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 960
| [[Гравитацион линза]]
| [[:ru:Гравитационная линза|Гравитационная линза]]
| align=right| 6742


| align=right| [[d:Q185243]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 961
| [[]]
| [[:ru:Радиус атома|Радиус атома]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483788]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 962
| [[Boltsman daimie]]
| [[:ru:Постоянная Больцмана|Постоянная Больцмана]]
| align=right| 1884


| align=right| [[d:Q5962]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 963
| [[Биофизика]]
| [[:ru:Биофизика|Биофизика]]
| align=right| 4020


| align=right| [[d:Q7100]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 964
| [[]]
| [[:ru:Вечный двигатель|Вечный двигатель]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12623]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 965
| [[]]
| [[:ru:Точка росы|Точка росы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178828]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 966
| [[Комптон эффекты]]
| [[:ru:Эффект Комптона|Эффект Комптона]]
| align=right| 5765


| align=right| [[d:Q171516]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 967
| [[]]
| [[:ru:Теплопроводность|Теплопроводность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q487005]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 968
| [[]]
| [[:ru:Растворимость|Растворимость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170731]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 969
| [[]]
| [[:ru:Энергия ионизации|Энергия ионизации]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483769]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 970
| [[Радиацион билбау]]
| [[:ru:Радиационный пояс|Радиационный пояс]]
| align=right| 6566


| align=right| [[d:Q188533]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 971
| [[]]
| [[:ru:Гидравлика|Гидравлика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177784]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 972
| [[Магнит агымы]]
| [[:ru:Магнитный поток|Магнитный поток]]
| align=right| 4058


| align=right| [[d:Q177831]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 973
| [[]]
| [[:ru:Закон Бойля — Мариотта|Закон Бойля — Мариотта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q175974]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 974
| [[]]
| [[:ru:Идеальный газ|Идеальный газ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172280]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 975
| [[Почмакча тизлек]]
| [[:ru:Угловая скорость|Угловая скорость]]
| align=right| 2459


| align=right| [[d:Q161635]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 976
| [[]]
| [[:ru:Маятник Фуко|Маятник Фуко]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178841]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 977
| [[]]
| [[:ru:Геоцентрическая система мира|Геоцентрическая система мира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 978
| [[]]
| [[:ru:Апоцентр и перицентр|Апоцентр и перицентр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83481]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 979
| [[]]
| [[:ru:Метроном|Метроном]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156424]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 980
| [[]]
| [[:ru:Водяной пар|Водяной пар]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190120]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 981
| [[]]
| [[:ru:Электромагнит|Электромагнит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178032]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 982
| [[]]
| [[:ru:Второе начало термодинамики|Второе начало термодинамики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177045]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 983
| [[]]
| [[:ru:Орбитальный период|Орбитальный период]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37640]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 984
| [[]]
| [[:ru:Люминесцентная лампа|Люминесцентная лампа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q182925]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 985
| [[]]
| [[:ru:Первое начало термодинамики|Первое начало термодинамики]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179380]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 986
| [[]]
| [[:ru:Теплопередача|Теплопередача]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179635]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 987
| [[Җылысыешлык]]
| [[:ru:Теплоёмкость|Теплоёмкость]]
| align=right| 8408


| align=right| [[d:Q179388]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 988
| [[]]
| [[:ru:Проводник (физика)|Проводник (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124291]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 989
| [[]]
| [[:ru:Адсорбция|Адсорбция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180254]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 990
| [[]]
| [[:ru:Гелиоцентрическая система мира|Гелиоцентрическая система мира]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103983]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 991
| [[]]
| [[:ru:Огни святого Эльма|Огни святого Эльма]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q120688]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 992
| [[Архимед кануны]]
| [[:ru:Закон Архимеда|Закон Архимеда]]
| align=right| 4430


| align=right| [[d:Q181404]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 993
| [[]]
| [[:ru:Внутренняя энергия|Внутренняя энергия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q180241]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 994
| [[]]
| [[:ru:Астрофизика|Астрофизика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37547]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 995
| [[]]
| [[:ru:Отражение (физика)|Отражение (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q165939]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 996
| [[Дулкын (су)]]
| [[:ru:Ветровые волны|Ветровые волны]]
| align=right| 5224


| align=right| [[d:Q165848]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 997
| [[]]
| [[:ru:Магнитная проницаемость|Магнитная проницаемость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28352]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 998
| [[]]
| [[:ru:Твёрдость|Твёрдость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3236003]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 999
| [[]]
| [[:ru:Атомизм|Атомизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178668]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1000
| [[Spin]]
| [[:ru:Спин|Спин]]
| align=right| 2906


| align=right| [[d:Q133673]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1001
| [[Теоретик физика]]
| [[:ru:Теоретическая физика|Теоретическая физика]]
| align=right| 853


| align=right| [[d:Q18362]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1002
| [[]]
| [[:ru:Большая полуось|Большая полуось]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q171594]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1003
| [[Waqiğalar ofığı]]
| [[:ru:Горизонт событий|Горизонт событий]]
| align=right| 2057


| align=right| [[d:Q181741]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1004
| [[]]
| [[:ru:Амплитуда|Амплитуда]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q159190]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1005
| [[Атом]]
| [[:ru:Атом|Атом]]
| align=right| 982


| align=right| [[d:Q9121]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1006
| [[Энергия]]
| [[:ru:Энергия|Энергия]]
| align=right| 1476


| align=right| [[d:Q11379]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1007
| [[]]
| [[:ru:Эквивалентность массы и энергии|Эквивалентность массы и энергии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35875]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1008
| [[Энергия саклану кануны]]
| [[:ru:Закон сохранения энергии|Закон сохранения энергии]]
| align=right| 5720


| align=right| [[d:Q11382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1009
| [[]]
| [[:ru:Поле (физика)|Поле (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185674]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1010
| [[Köç]]
| [[:ru:Сила|Сила]]
| align=right| 4711


| align=right| [[d:Q11402]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1011
| [[Гравитация]]
| [[:ru:Гравитация|Гравитация]]
| align=right| 6270


| align=right| [[d:Q11412]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1012
| [[Көчле тәэсир итешү]]
| [[:ru:Сильное взаимодействие|Сильное взаимодействие]]
| align=right| 7193


| align=right| [[d:Q11415]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1013
| [[Зәгыйфь тәэсир итешү]]
| [[:ru:Слабое взаимодействие|Слабое взаимодействие]]
| align=right| 9654


| align=right| [[d:Q11418]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1014
| [[]]
| [[:ru:Материя (физика)|Материя (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q35758]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1015
| [[]]
| [[:ru:Мощность|Мощность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25342]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1016
| [[]]
| [[:ru:Излучение|Излучение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18335]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1017
| [[Ионлаштыручы нурланыш]]
| [[:ru:Ионизирующее излучение|Ионизирующее излучение]]
| align=right| 13152


| align=right| [[d:Q186161]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1018
| [[Фәза]]
| [[:ru:Пространство в физике|Пространство в физике]]
| align=right| 3947


| align=right| [[d:Q107]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1019
| [[Fäza-waqıt]]
| [[:ru:Пространство-время|Пространство-время]]
| align=right| 4173


| align=right| [[d:Q133327]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1020
| [[Вакыт]]
| [[:ru:Время|Время]]
| align=right| 9573


| align=right| [[d:Q11471]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1021
| [[Plank waqıtı]]
| [[:ru:Планковское время|Планковское время]]
| align=right| 2914


| align=right| [[d:Q202642]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1022
| [[Plank berämlekläre]]
| [[:ru:Планковские единицы|Планковские единицы]]
| align=right| 2994


| align=right| [[d:Q468999]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1023
| [[Vakuum]]
| [[:ru:Вакуум|Вакуум]]
| align=right| 2878


| align=right| [[d:Q11475]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1024
| [[Атом физикасы]]
| [[:ru:Атомная физика|Атомная физика]]
| align=right| 1004


| align=right| [[d:Q26383]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1025
| [[]]
| [[:ru:Атомное ядро|Атомное ядро]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37147]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1026
| [[]]
| [[:ru:Атомная орбиталь|Атомная орбиталь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53860]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1027
| [[]]
| [[:ru:Атомная теория|Атомная теория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q210553]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1028
| [[]]
| [[:ru:Эффект Оже|Эффект Оже]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q719512]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1029
| [[]]
| [[:ru:Энергия связи|Энергия связи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q420754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1030
| [[]]
| [[:ru:Боровская модель атома|Боровская модель атома]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172948]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1031
| [[]]
| [[:ru:Тормозное излучение|Тормозное излучение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q655904]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1032
| [[]]
| [[:ru:Электронная конфигурация|Электронная конфигурация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q53859]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1033
| [[Электрон сүрү]]
| [[:ru:Электронная оболочка|Электронная оболочка]]
| align=right| 8717


| align=right| [[d:Q193793]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1034
| [[]]
| [[:ru:Возбуждение (физика)|Возбуждение (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q215328]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1035
| [[]]
| [[:ru:Водородоподобный атом|Водородоподобный атом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2333783]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1036
| [[]]
| [[:ru:Сверхтонкая структура|Сверхтонкая структура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1413102]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1037
| [[]]
| [[:ru:Ион|Ион]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q36496]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1038
| [[]]
| [[:ru:Модель атома Томсона|Модель атома Томсона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q274116]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1039
| [[Төп квант саны]]
| [[:ru:Главное квантовое число|Главное квантовое число]]
| align=right| 2898


| align=right| [[d:Q867448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1040
| [[]]
| [[:ru:Вынужденное излучение|Вынужденное излучение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q853656]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1041
| [[]]
| [[:ru:Молекулярная орбиталь|Молекулярная орбиталь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q725417]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1042
| [[]]
| [[:ru:Теория молекулярных орбиталей|Теория молекулярных орбиталей]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q898432]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1043
| [[Оптика]]
| [[:ru:Оптика|Оптика]]
| align=right| 12975


| align=right| [[d:Q14620]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1044
| [[]]
| [[:ru:Лазер на свободных электронах|Лазер на свободных электронах]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q586386]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1045
| [[]]
| [[:ru:Эффект Керра|Эффект Керра]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q883038]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1046
| [[Яктыртучанлык]]
| [[:ru:Светимость|Светимость]]
| align=right| 5068


| align=right| [[d:Q105902]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1047
| [[]]
| [[:ru:Нелинейная оптика|Нелинейная оптика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q756033]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1048
| [[]]
| [[:ru:Фотоника|Фотоника]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q467054]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1049
| [[]]
| [[:ru:Волновая оптика|Волновая оптика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q942347]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1050
| [[Дулкыннар полярлашу]]
| [[:ru:Поляризация волн|Поляризация волн]]
| align=right| 7016


| align=right| [[d:Q193760]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1051
| [[]]
| [[:ru:Показатель преломления|Показатель преломления]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q174102]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1052
| [[]]
| [[:ru:Физика конденсированного состояния|Физика конденсированного состояния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214781]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1053
| [[]]
| [[:ru:Аморфные тела|Аморфные тела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103382]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1054
| [[Каты җисем физикасы]]
| [[:ru:Физика твёрдого тела|Физика твёрдого тела]]
| align=right| 3333


| align=right| [[d:Q715396]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1055
| [[]]
| [[:ru:Кристаллография|Кристаллография]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160398]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1056
| [[Кристалл]]
| [[:ru:Кристаллы|Кристаллы]]
| align=right| 756


| align=right| [[d:Q43533]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1057
| [[]]
| [[:ru:Кристаллическая структура|Кристаллическая структура]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q895901]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1058
| [[]]
| [[:ru:Сингония|Сингония]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q898786]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1059
| [[]]
| [[:ru:Кристаллизация|Кристаллизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q284256]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1060
| [[]]
| [[:ru:Фазовый переход|Фазовый переход]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q185357]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1061
| [[]]
| [[:ru:Термодинамическая фаза|Термодинамическая фаза]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104837]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1062
| [[Кайнау]]
| [[:ru:Кипение|Кипение]]
| align=right| 7931


| align=right| [[d:Q41716]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1063
| [[]]
| [[:ru:Температура кипения|Температура кипения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1003183]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1064
| [[]]
| [[:ru:Критическая точка (термодинамика)|Критическая точка (термодинамика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q111059]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1065
| [[]]
| [[:ru:Конденсация|Конденсация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q166583]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1066
| [[]]
| [[:ru:Испарение|Испарение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132814]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1067
| [[]]
| [[:ru:Отвердевание|Отвердевание]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q108000]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1068
| [[]]
| [[:ru:Ионизация|Ионизация]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190382]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1069
| [[]]
| [[:ru:Плавление|Плавление]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106080]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1070
| [[]]
| [[:ru:Температура плавления|Температура плавления]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q15318]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1071
| [[]]
| [[:ru:Сублимация (физика)|Сублимация (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q131800]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1072
| [[]]
| [[:ru:Тройная точка|Тройная точка]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106410]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1073
| [[]]
| [[:ru:Агрегатное состояние|Агрегатное состояние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11430]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1074
| [[Бозе — Эйнштейн тупланышы]]
| [[:ru:Конденсат Бозе — Эйнштейна|Конденсат Бозе — Эйнштейна]]
| align=right| 4902


| align=right| [[d:Q46202]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1075
| [[]]
| [[:ru:Вырожденный газ|Вырожденный газ]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51368]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1076
| [[Gaz]]
| [[:ru:Газ|Газ]]
| align=right| 5303


| align=right| [[d:Q11432]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1077
| [[Sıyıqlıq]]
| [[:ru:Жидкость|Жидкость]]
| align=right| 4984


| align=right| [[d:Q11435]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1078
| [[Plazma]]
| [[:ru:Плазма|Плазма]]
| align=right| 4726


| align=right| [[d:Q10251]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1079
| [[Кварк-глюон плазмасы]]
| [[:ru:Кварк-глюонная плазма|Кварк-глюонная плазма]]
| align=right| 6186


| align=right| [[d:Q733096]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1080
| [[]]
| [[:ru:Твёрдое тело|Твёрдое тело]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11438]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1081
| [[]]
| [[:ru:Сверхтекучесть|Сверхтекучесть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q106667]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1082
| [[Электромагнит тәэсир итешүе]]
| [[:ru:Электромагнитное взаимодействие|Электромагнитное взаимодействие]]
| align=right| 10317


| align=right| [[d:Q849919]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1083
| [[]]
| [[:ru:Диэлектрик|Диэлектрик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184996]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1084
| [[]]
| [[:ru:Опыт Милликена|Опыт Милликена]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q649803]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1085
| [[Электр]]
| [[:ru:Электричество|Электричество]]
| align=right| 5750


| align=right| [[d:Q12725]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1086
| [[]]
| [[:ru:Магнит|Магнит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11421]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1087
| [[]]
| [[:ru:Магнетизм|Магнетизм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3294789]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1088
| [[]]
| [[:ru:Метаматериал|Метаматериал]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q497166]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1089
| [[]]
| [[:ru:Фотоэффект|Фотоэффект]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83213]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1090
| [[Үтә үткәрүчәнлек]]
| [[:ru:Сверхпроводимость|Сверхпроводимость]]
| align=right| 7362


| align=right| [[d:Q124131]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1091
| [[Электростатика]]
| [[:ru:Электростатика|Электростатика]]
| align=right| 6447


| align=right| [[d:Q26336]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1092
| [[Электр корылмасы]]
| [[:ru:Электрический заряд|Электрический заряд]]
| align=right| 4114


| align=right| [[d:Q1111]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1093
| [[Кулон законы]]
| [[:ru:Закон Кулона|Закон Кулона]]
| align=right| 4566


| align=right| [[d:Q83152]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1094
| [[Электр кыры]]
| [[:ru:Электрическое поле|Электрическое поле]]
| align=right| 2808


| align=right| [[d:Q46221]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1095
| [[Гаусс теоремасы]]
| [[:ru:Теорема Гаусса|Теорема Гаусса]]
| align=right| 3991


| align=right| [[d:Q173356]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1096
| [[Электростатик потенциал]]
| [[:ru:Электростатический потенциал|Электростатический потенциал]]
| align=right| 5129


| align=right| [[d:Q55451]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1097
| [[Лоренц көче]]
| [[:ru:Сила Лоренца|Сила Лоренца]]
| align=right| 5987


| align=right| [[d:Q172137]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1098
| [[Электр йөртү көче]]
| [[:ru:Электродвижущая сила|Электродвижущая сила]]
| align=right| 2939


| align=right| [[d:Q185329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1099
| [[]]
| [[:ru:Магнитодвижущая сила|Магнитодвижущая сила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1266982]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1100
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитная индукция|Электромагнитная индукция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q988780]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1101
| [[Фарадей кануны]]
| [[:ru:Закон электромагнитной индукции Фарадея|Закон электромагнитной индукции Фарадея]]
| align=right| 5412


| align=right| [[d:Q181465]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1102
| [[Makswell tigezlämäläre]]
| [[:ru:Уравнения Максвелла|Уравнения Максвелла]]
| align=right| 6194


| align=right| [[d:Q51501]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1103
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитное поле|Электромагнитное поле]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177625]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1104
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитное излучение|Электромагнитное излучение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12969754]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1105
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитный спектр|Электромагнитный спектр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133139]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1106
| [[]]
| [[:ru:Радиоволны|Радиоволны]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q4262]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1107
| [[Микродулкын нурланышы]]
| [[:ru:Микроволновое излучение|Микроволновое излучение]]
| align=right| 2352


| align=right| [[d:Q127995]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1108
| [[Инфракызыл нурланыш]]
| [[:ru:Инфракрасное излучение|Инфракрасное излучение]]
| align=right| 3841


| align=right| [[d:Q11388]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1109
| [[Күренмә нурланыш]]
| [[:ru:Видимое излучение|Видимое излучение]]
| align=right| 12475


| align=right| [[d:Q76299]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1110
| [[Ультрашәмәхә нурланыш]]
| [[:ru:Ультрафиолетовое излучение|Ультрафиолетовое излучение]]
| align=right| 2095


| align=right| [[d:Q11391]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1111
| [[Рөнтген нурланышы]]
| [[:ru:Рентгеновское излучение|Рентгеновское излучение]]
| align=right| 2902


| align=right| [[d:Q34777]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1112
| [[Гамма-нурланыш]]
| [[:ru:Гамма-излучение|Гамма-излучение]]
| align=right| 1119


| align=right| [[d:Q11523]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1113
| [[]]
| [[:ru:Вихревые токи|Вихревые токи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q208598]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1114
| [[]]
| [[:ru:Магнитостатика|Магнитостатика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q665093]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1115
| [[Электр агымы]]
| [[:ru:Электрический ток|Электрический ток]]
| align=right| 14271


| align=right| [[d:Q11651]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1116
| [[]]
| [[:ru:Теорема о циркуляции магнитного поля|Теорема о циркуляции магнитного поля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q51500]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1117
| [[Магнит кыры]]
| [[:ru:Магнитное поле|Магнитное поле]]
| align=right| 5906


| align=right| [[d:Q11408]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1118
| [[Магнит моменты]]
| [[:ru:Магнитный момент|Магнитный момент]]
| align=right| 3225


| align=right| [[d:Q242657]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1119
| [[]]
| [[:ru:Электрическая цепь|Электрическая цепь]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q132629]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1120
| [[Чагыштырма электр каршылыгы]]
| [[:ru:Удельное электрическое сопротивление|Удельное электрическое сопротивление]]
| align=right| 4561


| align=right| [[d:Q108193]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1121
| [[Электр каршылыгы]]
| [[:ru:Электрическое сопротивление|Электрическое сопротивление]]
| align=right| 2576


| align=right| [[d:Q25358]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1122
| [[Ом кануны]]
| [[:ru:Закон Ома|Закон Ома]]
| align=right| 5785


| align=right| [[d:Q41591]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1123
| [[]]
| [[:ru:Коэффициент передачи|Коэффициент передачи]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q854659]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1124
| [[Электрик сыешлык]]
| [[:ru:Электрическая ёмкость|Электрическая ёмкость]]
| align=right| 2363


| align=right| [[d:Q164399]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1125
| [[Индуктивлык]]
| [[:ru:Индуктивность|Индуктивность]]
| align=right| 4668


| align=right| [[d:Q177897]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1126
| [[]]
| [[:ru:Электрический импеданс|Электрический импеданс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179043]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1127
| [[Реактив каршылык]]
| [[:ru:Реактивное сопротивление|Реактивное сопротивление]]
| align=right| 3731


| align=right| [[d:Q193972]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1128
| [[Кирхгоф кагыйдәләре]]
| [[:ru:Правила Кирхгофа|Правила Кирхгофа]]
| align=right| 3915


| align=right| [[d:Q187672]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1129
| [[Механика]]
| [[:ru:Механика|Механика]]
| align=right| 2862


| align=right| [[d:Q41217]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1130
| [[]]
| [[:ru:Аэродинамика|Аэродинамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8424]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1131
| [[Тоташ тирәлекләр механикасы]]
| [[:ru:Механика сплошных сред|Механика сплошных сред]]
| align=right| 4412


| align=right| [[d:Q193463]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1132
| [[]]
| [[:ru:Динамика (физика)|Динамика (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128030]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1133
| [[]]
| [[:ru:Кинематика|Кинематика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11476]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1134
| [[]]
| [[:ru:Механика грунтов|Механика грунтов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q471872]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1135
| [[]]
| [[:ru:Статика|Статика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q169019]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1136
| [[]]
| [[:ru:Реология|Реология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q271707]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1137
| [[Тирбәнү]]
| [[:ru:Колебания|Колебания]]
| align=right| 1052


| align=right| [[d:Q170475]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1138
| [[Гармоник тирбәнүләр]]
| [[:ru:Гармонический осциллятор|Гармонический осциллятор]]
| align=right| 2804


| align=right| [[d:Q190070]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1139
| [[Классик механика]]
| [[:ru:Классическая механика|Классическая механика]]
| align=right| 9868


| align=right| [[d:Q11397]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1140
| [[]]
| [[:ru:Система отсчёта|Система отсчёта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q184876]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1141
| [[]]
| [[:ru:Трение|Трение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82580]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1142
| [[]]
| [[:ru:Импульс силы|Импульс силы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q837940]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1143
| [[]]
| [[:ru:Инерция|Инерция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q122508]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1144
| [[Kinetik energiä]]
| [[:ru:Кинетическая энергия|Кинетическая энергия]]
| align=right| 2762


| align=right| [[d:Q46276]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1145
| [[Massa]]
| [[:ru:Масса|Масса]]
| align=right| 4535


| align=right| [[d:Q11423]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1146
| [[İnertsiä momentı]]
| [[:ru:Момент инерции|Момент инерции]]
| align=right| 5655


| align=right| [[d:Q165618]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1147
| [[İmpuls]]
| [[:ru:Импульс|Импульс]]
| align=right| 3956


| align=right| [[d:Q41273]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1148
| [[]]
| [[:ru:Механическое движение|Механическое движение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q79782]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1149
| [[Тизләнеш]]
| [[:ru:Ускорение|Ускорение]]
| align=right| 1251


| align=right| [[d:Q11376]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1150
| [[Ньютон законнары]]
| [[:ru:Законы Ньютона|Законы Ньютона]]
| align=right| 10287


| align=right| [[d:Q38433]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1151
| [[]]
| [[:ru:Скорость движения|Скорость движения]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3711325]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1152
| [[Тизлек]]
| [[:ru:Скорость|Скорость]]
| align=right| 2888


| align=right| [[d:Q11465]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1153
| [[Potensial' energiä]]
| [[:ru:Потенциальная энергия|Потенциальная энергия]]
| align=right| 4459


| align=right| [[d:Q155640]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1154
| [[]]
| [[:ru:Вращение|Вращение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107617]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1155
| [[İmpuls momentı]]
| [[:ru:Момент импульса|Момент импульса]]
| align=right| 8144


| align=right| [[d:Q161254]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1156
| [[Үзәктән куу көче]]
| [[:ru:Центробежная сила|Центробежная сила]]
| align=right| 4559


| align=right| [[d:Q178733]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1157
| [[]]
| [[:ru:Центростремительная сила|Центростремительная сила]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172881]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1158
| [[Кориолис көче]]
| [[:ru:Сила Кориолиса|Сила Кориолиса]]
| align=right| 6735


| align=right| [[d:Q169973]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1159
| [[Бөтендөнья тартылу кануны]]
| [[:ru:Классическая теория тяготения Ньютона|Классическая теория тяготения Ньютона]]
| align=right| 6191


| align=right| [[d:Q134465]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1160
| [[]]
| [[:ru:Момент силы|Момент силы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q48103]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1161
| [[]]
| [[:ru:Вес|Вес]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25288]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1162
| [[]]
| [[:ru:Механическая работа|Механическая работа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42213]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1163
| [[]]
| [[:ru:Механика твёрдого деформируемого тела|Механика твёрдого деформируемого тела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1080293]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1164
| [[]]
| [[:ru:Модуль упругости|Модуль упругости]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192005]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1165
| [[]]
| [[:ru:Усталость материала|Усталость материала]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q507234]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1166
| [[]]
| [[:ru:Упругость|Упругость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q62932]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1167
| [[]]
| [[:ru:Закон Гука|Закон Гука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170282]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1168
| [[]]
| [[:ru:Пластичность (физика)|Пластичность (физика)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q472074]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1169
| [[]]
| [[:ru:Жёсткость|Жёсткость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q569057]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1170
| [[]]
| [[:ru:Сопротивление материалов|Сопротивление материалов]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q240553]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1171
| [[]]
| [[:ru:Механическое напряжение|Механическое напряжение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q206175]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1172
| [[]]
| [[:ru:Гидроаэромеханика|Гидроаэромеханика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172145]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1173
| [[]]
| [[:ru:Закон Бернулли|Закон Бернулли]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181328]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1174
| [[]]
| [[:ru:Плавучесть|Плавучесть]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6497624]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1175
| [[]]
| [[:ru:Конвекция|Конвекция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q160329]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1176
| [[]]
| [[:ru:Диффузия|Диффузия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163214]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1177
| [[]]
| [[:ru:Гидроаэродинамика|Гидроаэродинамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216320]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1178
| [[]]
| [[:ru:Гидростатика|Гидростатика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177807]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1179
| [[]]
| [[:ru:Уравнения Навье — Стокса|Уравнения Навье — Стокса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q201321]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1180
| [[]]
| [[:ru:Число Рейнольдса|Число Рейнольдса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178932]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1181
| [[]]
| [[:ru:Поверхностное натяжение|Поверхностное натяжение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170749]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1182
| [[]]
| [[:ru:Турбулентность|Турбулентность]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190132]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1183
| [[]]
| [[:ru:Вязкость|Вязкость]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128709]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1184
| [[Квант механикасы]]
| [[:ru:Квантовая механика|Квантовая механика]]
| align=right| 1746


| align=right| [[d:Q944]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1185
| [[]]
| [[:ru:Квантовая хромодинамика|Квантовая хромодинамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q238170]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1186
| [[]]
| [[:ru:Квантовая электродинамика|Квантовая электродинамика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q234881]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1187
| [[Квант буталчылыгы]]
| [[:ru:Квантовая запутанность|Квантовая запутанность]]
| align=right| 4782


| align=right| [[d:Q215675]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1188
| [[Туннель эффекты]]
| [[:ru:Туннельный эффект|Туннельный эффект]]
| align=right| 7112


| align=right| [[d:Q175751]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1189
| [[Билгесезлек принцибы]]
| [[:ru:Принцип неопределённости|Принцип неопределённости]]
| align=right| 3695


| align=right| [[d:Q44746]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1190
| [[Паули мәсләге]]
| [[:ru:Принцип Паули|Принцип Паули]]
| align=right| 3160


| align=right| [[d:Q131594]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1191
| [[Шрөдингер тигезләмәсе]]
| [[:ru:Уравнение Шрёдингера|Уравнение Шрёдингера]]
| align=right| 2364


| align=right| [[d:Q165498]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1192
| [[Дулкынча функция]]
| [[:ru:Волновая функция|Волновая функция]]
| align=right| 1147


| align=right| [[d:Q2362761]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1193
| [[Корпускуляр-дулкынча дуализм]]
| [[:ru:Корпускулярно-волновой дуализм|Корпускулярно-волновой дуализм]]
| align=right| 5515


| align=right| [[d:Q193068]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1194
| [[]]
| [[:ru:Статистическая механика|Статистическая механика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188715]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1195
| [[Төш физикасы]]
| [[:ru:Ядерная физика|Ядерная физика]]
| align=right| 1035


| align=right| [[d:Q81197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1196
| [[]]
| [[:ru:Изотопы|Изотопы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25276]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1197
| [[Төшнең бүленүе]]
| [[:ru:Деление ядра|Деление ядра]]
| align=right| 10373


| align=right| [[d:Q11429]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1198
| [[Термотөш реакциясе]]
| [[:ru:Термоядерная реакция|Термоядерная реакция]]
| align=right| 10038


| align=right| [[d:Q13082]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1199
| [[]]
| [[:ru:Токамак|Токамак]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188589]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1200
| [[]]
| [[:ru:Управляемый термоядерный синтез|Управляемый термоядерный синтез]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q641442]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1201
| [[]]
| [[:ru:Радиоактивный распад|Радиоактивный распад]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1202
| [[]]
| [[:ru:Альфа-частица|Альфа-частица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1203
| [[]]
| [[:ru:Бета-частица|Бета-частица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103531]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1204
| [[]]
| [[:ru:Физика элементарных частиц|Физика элементарных частиц]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q18334]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1205
| [[]]
| [[:ru:Частица|Частица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q1621273]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1206
| [[]]
| [[:ru:Камера Вильсона|Камера Вильсона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q214634]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1207
| [[Стандарт модель]]
| [[:ru:Стандартная модель|Стандартная модель]]
| align=right| 9267


| align=right| [[d:Q18338]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1208
| [[Qıllar teoriäse]]
| [[:ru:Теория струн|Теория струн]]
| align=right| 11512


| align=right| [[d:Q33198]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1209
| [[]]
| [[:ru:Спонтанное нарушение симметрии|Спонтанное нарушение симметрии]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q736716]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1210
| [[Суперсимметрия]]
| [[:ru:Суперсимметрия|Суперсимметрия]]
| align=right| 7986


| align=right| [[d:Q193442]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1211
| [[Коргылы кисәкчекләр тизләткече]]
| [[:ru:Ускоритель заряженных частиц|Ускоритель заряженных частиц]]
| align=right| 3756


| align=right| [[d:Q130825]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1212
| [[Зур адрон коллайдеры]]
| [[:ru:Большой адронный коллайдер|Большой адронный коллайдер]]
| align=right| 12451


| align=right| [[d:Q40605]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1213
| [[]]
| [[:ru:Синхротрон|Синхротрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q689863]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1214
| [[Синхротрон нурланыш]]
| [[:ru:Синхротронное излучение|Синхротронное излучение]]
| align=right| 2905


| align=right| [[d:Q212871]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1215
| [[]]
| [[:ru:Тэватрон|Тэватрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q944533]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1216
| [[]]
| [[:ru:Субатомная частица|Субатомная частица]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177013]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1217
| [[Фермион]]
| [[:ru:Фермион|Фермион]]
| align=right| 4070


| align=right| [[d:Q44363]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1218
| [[Лептон]]
| [[:ru:Лептоны|Лептоны]]
| align=right| 4635


| align=right| [[d:Q82586]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1219
| [[Электрон]]
| [[:ru:Электрон|Электрон]]
| align=right| 3117


| align=right| [[d:Q2225]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1220
| [[]]
| [[:ru:Мюон|Мюон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3151]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1221
| [[]]
| [[:ru:Тау-лептон|Тау-лептон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188392]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1222
| [[Neytrino]]
| [[:ru:Нейтрино|Нейтрино]]
| align=right| 6204


| align=right| [[d:Q2126]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1223
| [[Kvark]]
| [[:ru:Кварк|Кварк]]
| align=right| 7270


| align=right| [[d:Q6718]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1224
| [[U-kvark]]
| [[:ru:U-кварк|U-кварк]]
| align=right| 4926


| align=right| [[d:Q6732]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1225
| [[D-kvark]]
| [[:ru:D-кварк|D-кварк]]
| align=right| 4971


| align=right| [[d:Q6745]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1226
| [[C-kvark]]
| [[:ru:C-кварк|C-кварк]]
| align=right| 5006


| align=right| [[d:Q6754]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1227
| [[S-kvark]]
| [[:ru:S-кварк|S-кварк]]
| align=right| 5069


| align=right| [[d:Q6763]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1228
| [[]]
| [[:ru:T-кварк|T-кварк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6778]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1229
| [[]]
| [[:ru:B-кварк|B-кварк]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q6786]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1230
| [[Adron]]
| [[:ru:Адрон|Адрон]]
| align=right| 3277


| align=right| [[d:Q101667]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1231
| [[Barion]]
| [[:ru:Барион|Барион]]
| align=right| 3535


| align=right| [[d:Q159731]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1232
| [[Neytron]]
| [[:ru:Нейтрон|Нейтрон]]
| align=right| 4259


| align=right| [[d:Q2348]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1233
| [[Proton]]
| [[:ru:Протон|Протон]]
| align=right| 4393


| align=right| [[d:Q2294]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1234
| [[]]
| [[:ru:Мезон|Мезон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102742]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1235
| [[Бозон]]
| [[:ru:Бозон|Бозон]]
| align=right| 4546


| align=right| [[d:Q43101]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1236
| [[Калибрлау бозоннары]]
| [[:ru:Калибровочные бозоны|Калибровочные бозоны]]
| align=right| 7436


| align=right| [[d:Q105580]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1237
| [[Глюон]]
| [[:ru:Глюон|Глюон]]
| align=right| 8782


| align=right| [[d:Q3299]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1238
| [[Фотон]]
| [[:ru:Фотон|Фотон]]
| align=right| 22260


| align=right| [[d:Q3198]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1239
| [[Һиггс бозоны]]
| [[:ru:Бозон Хиггса|Бозон Хиггса]]
| align=right| 6619


| align=right| [[d:Q402]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1240
| [[W һәм Z бозоннары]]
| [[:ru:W- и Z-бозоны|W- и Z-бозоны]]
| align=right| 9077


| align=right| [[d:Q211922]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1241
| [[Антиматдә]]
| [[:ru:Антивещество|Антивещество]]
| align=right| 3571


| align=right| [[d:Q83197]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1242
| [[Антикисәкчек]]
| [[:ru:Античастицы|Античастицы]]
| align=right| 5756


| align=right| [[d:Q182717]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1243
| [[]]
| [[:ru:Позитрон|Позитрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q3229]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1244
| [[]]
| [[:ru:Антиводород|Антиводород]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216121]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1245
| [[]]
| [[:ru:Антипротон|Антипротон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q107575]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1246
| [[]]
| [[:ru:Антинейтрон|Антинейтрон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q156530]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1247
| [[]]
| [[:ru:Теория относительности|Теория относительности]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q43514]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1248
| [[Гомуми чагыштырмалылык теориясе]]
| [[:ru:Общая теория относительности|Общая теория относительности]]
| align=right| 8362


| align=right| [[d:Q11452]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1249
| [[Maxsus çağıştırmalılıq teoriäse]]
| [[:ru:Специальная теория относительности|Специальная теория относительности]]
| align=right| 17370


| align=right| [[d:Q11455]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1250
| [[]]
| [[:ru:Лоренцево сокращение|Лоренцево сокращение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q836595]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1251
| [[]]
| [[:ru:Опыт Майкельсона|Опыт Майкельсона]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q154844]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1252
| [[Җылылык]]
| [[:ru:Теплота|Теплота]]
| align=right| 9230


| align=right| [[d:Q44432]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1253
| [[Температура]]
| [[:ru:Температура|Температура]]
| align=right| 9965


| align=right| [[d:Q11466]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1254
| [[Термодинамика]]
| [[:ru:Термодинамика|Термодинамика]]
| align=right| 7318


| align=right| [[d:Q11473]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1255
| [[]]
| [[:ru:Энтальпия|Энтальпия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q161064]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1256
| [[]]
| [[:ru:Энтропия|Энтропия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q45003]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1257
| [[]]
| [[:ru:Уравнение состояния идеального газа|Уравнение состояния идеального газа]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191785]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1258
| [[Басым]]
| [[:ru:Давление|Давление]]
| align=right| 6074


| align=right| [[d:Q39552]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1259
| [[]]
| [[:ru:Термодинамическая функция состояния|Термодинамическая функция состояния]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q230937]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1260
| [[]]
| [[:ru:Энергия Гиббса|Энергия Гиббса]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q334631]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1261
| [[]]
| [[:ru:Термодинамическое состояние|Термодинамическое состояние]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q230875]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1262
| [[]]
| [[:ru:Волна|Волна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q37172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1263
| [[]]
| [[:ru:Акустика|Акустика]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q82811]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1264
| [[]]
| [[:ru:Звук|Звук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11461]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1265
| [[]]
| [[:ru:Скорость звука|Скорость звука]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q124003]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1266
| [[]]
| [[:ru:Ультразвук|Ультразвук]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q162564]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1267
| [[]]
| [[:ru:Дифракция|Дифракция]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q133900]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1268
| [[Ешлык]]
| [[:ru:Частота|Частота]]
| align=right| 8494


| align=right| [[d:Q11652]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1269
| [[Интерференция (физика)]]
| [[:ru:Интерференция волн|Интерференция волн]]
| align=right| 9025


| align=right| [[d:Q136980]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1270
| [[Яктылык]]
| [[:ru:Свет|Свет]]
| align=right| 10166


| align=right| [[d:Q9128]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1271
| [[Яктылык тизлеге]]
| [[:ru:Скорость света|Скорость света]]
| align=right| 6960


| align=right| [[d:Q2111]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1272
| [[]]
| [[:ru:Шум|Шум]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179448]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1273
| [[]]
| [[:ru:Резонанс|Резонанс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q172858]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1274
| [[Допплер эффекты]]
| [[:ru:Эффект Доплера|Эффект Доплера]]
| align=right| 6681


| align=right| [[d:Q76436]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1275
| [[]]
| [[:ru:Измерение|Измерение]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12453]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1276
| [[]]
| [[:ru:Измерительный прибор|Измерительный прибор]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q2041172]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1277
| [[]]
| [[:ru:Высотомер|Высотомер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q216197]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1278
| [[]]
| [[:ru:Микрометр (измерительный прибор)|Микрометр (измерительный прибор)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q12458]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1279
| [[]]
| [[:ru:Датчик|Датчик]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q167676]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1280
| [[]]
| [[:ru:Спектрометр|Спектрометр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q188463]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1281
| [[]]
| [[:ru:Теодолит|Теодолит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q181517]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1282
| [[]]
| [[:ru:Термометр|Термометр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q646]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1283
| [[]]
| [[:ru:Весы|Весы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q134566]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1284
| [[Үлчәү берәмлекләре]]
| [[:ru:Единицы физических величин|Единицы физических величин]]
| align=right| 718


| align=right| [[d:Q47574]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1285
| [[]]
| [[:ru:Метрическая система мер|Метрическая система мер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q232405]]
| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1286
| [[Халыкара берәмлекләр системасы]]
| [[:ru:Международная система единиц|Международная система единиц]]
| align=right| 30141


| align=right| [[d:Q12457]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1287
| [[]]
| [[:ru:Метрология|Метрология]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q394]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1288
| [[]]
| [[:ru:Градус (геометрия)|Градус (геометрия)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q28390]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1289
| [[]]
| [[:ru:Радиан|Радиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q33680]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1290
| [[]]
| [[:ru:Стерадиан|Стерадиан]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177612]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1291
| [[Квадрат метр]]
| [[:ru:Квадратный метр|Квадратный метр]]
| align=right| 839


| align=right| [[d:Q25343]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1292
| [[Акр]]
| [[:ru:Акр|Акр]]
| align=right| 711


| align=right| [[d:Q81292]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1293
| [[Гектар]]
| [[:ru:Гектар|Гектар]]
| align=right| 796


| align=right| [[d:Q35852]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1294
| [[]]
| [[:ru:Ангстрем|Ангстрем]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q81454]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1295
| [[Астрономик берәмлек]]
| [[:ru:Астрономическая единица|Астрономическая единица]]
| align=right| 2120


| align=right| [[d:Q1811]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1296
| [[Фут]]
| [[:ru:Фут|Фут]]
| align=right| 1013


| align=right| [[d:Q3710]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1297
| [[Дюйм]]
| [[:ru:Дюйм|Дюйм]]
| align=right| 956


| align=right| [[d:Q218593]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1298
| [[Яктылык елы]]
| [[:ru:Световой год|Световой год]]
| align=right| 874


| align=right| [[d:Q531]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1299
| [[Метр]]
| [[:ru:Метр|Метр]]
| align=right| 12308


| align=right| [[d:Q11573]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1300
| [[]]
| [[:ru:Миля|Миля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q253276]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1301
| [[]]
| [[:ru:Морская миля|Морская миля]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q93318]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1302
| [[Парсек]]
| [[:ru:Парсек|Парсек]]
| align=right| 4346


| align=right| [[d:Q12129]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1303
| [[Ярд]]
| [[:ru:Ярд|Ярд]]
| align=right| 455


| align=right| [[d:Q482798]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1304
| [[Секунд]]
| [[:ru:Секунда|Секунда]]
| align=right| 1814


| align=right| [[d:Q11574]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1305
| [[]]
| [[:ru:Минута|Минута]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q7727]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1306
| [[]]
| [[:ru:Час|Час]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25235]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1307
| [[Тәүлек]]
| [[:ru:Сутки|Сутки]]
| align=right| 874


| align=right| [[d:Q573]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1308
| [[Атна]]
| [[:ru:Неделя|Неделя]]
| align=right| 403


| align=right| [[d:Q23387]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1309
| [[Ай]]
| [[:ru:Месяц|Месяц]]
| align=right| 714


| align=right| [[d:Q5151]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1310
| [[Ел]]
| [[:ru:Год|Год]]
| align=right| 588


| align=right| [[d:Q577]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1311
| [[Унъеллык]]
| [[:ru:Десятилетие|Десятилетие]]
| align=right| 475


| align=right| [[d:Q39911]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1312
| [[Меңьеллык]]
| [[:ru:Тысячелетие|Тысячелетие]]
| align=right| 437


| align=right| [[d:Q36507]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1313
| [[]]
| [[:ru:Галлон|Галлон]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q178413]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1314
| [[]]
| [[:ru:Литр|Литр]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11582]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1315
| [[Вольт]]
| [[:ru:Вольт|Вольт]]
| align=right| 8897


| align=right| [[d:Q25250]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1316
| [[]]
| [[:ru:Ом|Ом]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q47083]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1317
| [[Герц (үлчәү берәмлеге)]]
| [[:ru:Герц (единица измерения)|Герц (единица измерения)]]
| align=right| 592


| align=right| [[d:Q39369]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1318
| [[Фарад]]
| [[:ru:Фарад|Фарад]]
| align=right| 5889


| align=right| [[d:Q131255]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1319
| [[Кулон]]
| [[:ru:Кулон|Кулон]]
| align=right| 1885


| align=right| [[d:Q25406]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1320
| [[]]
| [[:ru:Генри (единица измерения)|Генри (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q163354]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1321
| [[Tesla (ülçäw berämlege)]]
| [[:ru:Тесла (единица измерения)|Тесла (единица измерения)]]
| align=right| 2307


| align=right| [[d:Q163343]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1322
| [[]]
| [[:ru:Вебер (единица измерения)|Вебер (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q170804]]
| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1323
| [[Ватт]]
| [[:ru:Ватт|Ватт]]
| align=right| 11829


| align=right| [[d:Q25236]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1324
| [[]]
| [[:ru:Ампер|Ампер]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25272]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1325
| [[]]
| [[:ru:Кандела|Кандела]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q83216]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1326
| [[]]
| [[:ru:Люмен|Люмен]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q484092]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1327
| [[]]
| [[:ru:Люкс|Люкс]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q179836]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1328
| [[]]
| [[:ru:Атмосфера (единица измерения)|Атмосфера (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q177974]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1329
| [[Джоуль]]
| [[:ru:Джоуль|Джоуль]]
| align=right| 4553


| align=right| [[d:Q25269]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1330
| [[Ньютон (берәмлек)]]
| [[:ru:Ньютон (единица измерения)|Ньютон (единица измерения)]]
| align=right| 806


| align=right| [[d:Q12438]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1331
| [[]]
| [[:ru:Калория|Калория]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q130964]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1332
| [[]]
| [[:ru:Паскаль (единица измерения)|Паскаль (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q44395]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1333
| [[]]
| [[:ru:Килограмм|Килограмм]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11570]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1334
| [[]]
| [[:ru:Тонна|Тонна]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q191118]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1335
| [[Фунт]]
| [[:ru:Фунт (единица измерения)|Фунт (единица измерения)]]
| align=right| 1407


| align=right| [[d:Q100995]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1336
| [[Унция]]
| [[:ru:Унция|Унция]]
| align=right| 492


| align=right| [[d:Q48013]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1337
| [[]]
| [[:ru:Атомная единица массы|Атомная единица массы]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q483261]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1338
| [[]]
| [[:ru:Узел (единица измерения)|Узел (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q128822]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1339
| [[]]
| [[:ru:Количество вещества|Количество вещества]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q104946]]
| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1340
| [[Моль]]
| [[:ru:Моль (единица измерения)|Моль (единица измерения)]]
| align=right| 859


| align=right| [[d:Q41509]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1341
| [[]]
| [[:ru:Байт|Байт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8799]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1342
| [[]]
| [[:ru:Бит|Бит]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q8805]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1343
| [[]]
| [[:ru:Бод|Бод]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q192027]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1344
| [[]]
| [[:ru:Беккерель (единица измерения)|Беккерель (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q102573]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1345
| [[]]
| [[:ru:Грей (единица измерения)|Грей (единица измерения)]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q190095]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1346
| [[]]
| [[:ru:Зиверт|Зиверт]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q103246]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1347
| [[]]
| [[:ru:Градус Цельсия|Градус Цельсия]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q25267]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1348
| [[]]
| [[:ru:Градус Фаренгейта|Градус Фаренгейта]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q42289]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1349
| [[]]
| [[:ru:Кельвин|Кельвин]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q11579]]
| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1350
| [[]]
| [[:ru:Децибел|Децибел]]
| align=right| 0


| align=right| [[d:Q5329]]
| 

|}</text>
      <sha1>pre5edsrjjf8drmxjprn9rh5lroiuio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наталья Слаутина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488106</id>
    <revision>
      <id>5840332</id>
      <parentid>5794662</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T01:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4630" sha1="rolicf8xjm66p6ey2zwcqkvuqi5ur1a" xml:space="preserve">{{Шәхес}}

'''Наталья Алексеевна Слаутина''' ([[2002 ел|2002 елның]] [[5 август]]ында [[Чиләбе|Челябинск шәһәрендә]] туган) — Россия [[Волейбол|волейболчысы]] . Урта блоклаучы.

== Биография ==
2021—2022 елларда ул ВК «Липецк» уенчысы. 2022 елдан башлап ул «Тулица» һәм «Протон» командалары өчен уйнады, ә 2025 елда Краснодарның &quot;Динамо&quot;сына күчите.

2018 елдан 2019 елга кадәр Наталья Слаутина Россия яшүсмерләр җыелма командасы өчен чыгыш ясый, 2018 елда аның составында Европа чемпионы булып, ә 2019 елда-Европа Яшүсмерләр Олимпия фестивале җиңүчесе була. 2021 елда ул Россия яшүсмерләр командасы составында Дөнья яшүсмерләр чемпионатында бронза медаль яулый.

=== Клуб карьерасы ===

* 2018—2019 —{{Байрак1|Россия}} «Динамо-Академия-UOR» ([[Казан]]) — ''яшьләр лигасы'' ;
* 2018—2019 —{{Байрак1|Россия}} «[[Динамо-Казан (хатын-кызлар волейбол клубы)|Динамо-Казан]]» ([[Казан]]) — ''суперлига'' ;
* 2018—2019 —{{Байрак1|Россия}} «Динамо-Казан-УОР» ([[Казан]]) — ''«А» майор лигасы'' ;
* 2020—2021 —{{Байрак1|Россия}} Динамо-Метар-2 ([[Чиләбе|Челябинск]]) — ''яшьләр лигасы'' ;
* 2020—2021 —{{Байрак1|Россия}} «Динамо-Метар» ([[Чиләбе|Челябинск]]) — ''Суперлига'' ;
* 2021—2022 —{{Байрак1|Россия}} «Липецк» ([[Липецк]]) — ''Суперлига'' ;
* 2022—2024 —{{Байрак1|Россия}} «Тулитса» ([[Тула]]) — ''суперлига'' ;
* 2024—2025 —{{Байрак1|Россия}} «Протон» ([[Сарытау|Саратов]]) — ''суперлига'' ;
* 2025 елдан —{{Байрак1|Россия}} «Динамо» ([[Краснодар]]) — ''суперлига'' .

== Казанышлар ==

=== Клуб ===

* Россия чемпионатының Яшьләр лигасының көмеш (2019) һәм ике тапкыр бронза (2021, 2023) призеры.

=== Милли командалар белән ===

* 2021 елгы яшьләр арасындагы дөнья чемпионатының бронза призеры.
* 2018 елгы кызлар арасында Европа чемпионы.
* 2019 елгы Европа яшьләр Олимпия фестивале чемпионы.
* 2019 елгы кызлар арасындагы дөнья чемпионаты катнашучысы.
* «Сириус» федераль территориясе составында узган Бөтенроссия Спартакиада 2022 бронза призеры.

=== Шәхси ===

* 2019 елгы Россия чемпионатының Яшьләр лигасының иң яхшы блоклаучысы.
* 2021 елгы Россия яшьләр лигасы чемпионатының иң яхшы блоклаучысы.

== Сылтамалар һәм чыганаклар ==

* [https://www-old.cev.eu/Competition-Area/PlayerDetails.aspx?TeamID=11410&amp;PlayerID=70742&amp;ID=1188 CEV сайтындагы профиль] (ингл.)
* [https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/worldchampionships/u18/women/2019/teams/rus-russia/players/natalia_slautina?id=76610 FIVB сайтындагы профиль]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ингл.)
* [http://www.volleyservice.ru/index.php?option=com_volleyplayers&amp;task=showplayer&amp;pid=1951&amp;Itemid=61 Наталья Слаутина. Статистика]
* [https://women.volleybox.net/natalia-slautina-p16223/clubs Наталья Слаутина. women.volleybox.net] (ингл.)
{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Чиләбедә туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:2002 елда туганнар]]
[[Төркем:5 август көнне туганнар]]</text>
      <sha1>rolicf8xjm66p6ey2zwcqkvuqi5ur1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Перепёлкина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488316</id>
    <revision>
      <id>5840290</id>
      <parentid>5794930</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T18:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6960" sha1="ru3i3n7uoasa87nvc26as4t8y4vapxi" xml:space="preserve">{{Шәхес}}{{Фш|Перепёлкин}} 
'''Мария Николаевна Перепёлкина''' (2008 елга кадәр – '''Дускрядченко'''; [[1984 ел|1984 елның]] [[9 март|9 мартында]] туган, [[Алматы|Алма-Ата]], [[Казакъ Совет Социалистик Республикасы|Казакъстан ССР]]) — [[Россия]] [[Волейбол|волейболчысы]], урта блоклаучы, Россия җыелма командасы әгъзасы, атказанган спорт мастеры. 2010 елгы Дөнья чемпионы.

== Биография ==
[[2009 ел|2009 елдан]] бирле ул Мәскәүнең &quot;Динамо&quot; командасы уенчысы, анда ул ике тапкыр Россия Кубогын яулады һәм Россия чемпионатларында биш тапкыр көмеш медаль алды.

2015-2016 елларда ул Ленинградка ([[Санкт-Петербург]]) өчен уйнады, 2016-2019 елларда Краснодарның &quot;Динамо&quot; командасы уенчысы һәм капитаны булды, ә 2019 елда &quot;Ленинградка&quot;га кире кайтты.

[[2009 ел|2009 елның]] ахырында Марияның &quot;волейбол гражданлыгын&quot; Казакъстаннан Россиягә үзгәртүе расланды. Шуннан соң, Россия җыелма командасының баш тренеры Владимир Кузюткин спортчыны җыелма командага кертте. Ул җыелма команда өчен дебютын [[2010 ел|2010 елның]] [[9 июнь|9 июнендә]] [[Швейцария|Швейцариянең]] [[Моңтрө|Монтрё]] шәһәрендә узган &quot;[[:ru:Монтрё_Волей_Мастерс|Волей Мастерс]]&quot; халыкара турнирында Япониягә каршы матчта ясады.

[[2010 ел|2010 елның]] июлендә Мария Перепёлкина, Россия җыелма командасы составында Ельцин Кубогы җиңүчесе булды, сентябрьдә 2011 Гран-при өчен Европа сайлап алу турнирында көмеш призёр булды, ә ноябрьдә дөнья чемпионы булды.

=== Клуб карьерасы ===

* …—2004 -&quot;Җетысу&quot; ([[Таллыкурган|Талдыкорган]]);
* 2004-2006 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Университет&quot;/&quot;Университет-Белогорье&quot; [[Белгород|(Белгород]]);
* 2006-2009 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Уралочка-НТМК&quot; [[Свердловск өлкәсе|(Свердловск өлкәсе]]);
* 2009—2015 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Динамо&quot; ([[Мәскәү]]);
* 2015—2016 —{{Байрак1|Россия}} &quot; Ленинградка &quot; ([[Санкт-Петербург]]);
* 2016—2019 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Динамо&quot; ([[Краснодар]]);
* 2019—2020 —{{Байрак1|Россия}} &quot; Ленинградка &quot; ([[Санкт-Петербург]]);
* 2020—2022 —{{Байрак1|Россия}} &quot;Динамо&quot; ([[Краснодар]]).

== Казанышлар ==
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;text-align:center; float:right; margin-left:2em&quot; width=&quot;30%&quot;
| colspan=&quot;3&quot; |'''Мария Перепёлкина&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Россия җыелма командасының рәсми матчларында'''
|- bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot;
!
! Уеннар
! Күзлекләр
|-
| align=&quot;left&quot; | 2012 елгы Олимпия уеннары
| 6
| 51
|-
| align=&quot;left&quot; | 2012 елгы Олимпия сайлап алуы
| 11
| 106
|-
| align=&quot;left&quot; | 2010 елгы Дөнья кубогы
| 9
| 67
|-
| align=&quot;left&quot; | 2011 елгы Гран-при
| 4
| 16
|-
| align=&quot;left&quot; | 2011 елгы Гран-при квалификациясе
| 4
| 36
|-
| align=&quot;left&quot; | 2011 елгы Европа чемпионаты
| 3
| 12
|- bgcolor=&quot;#F0F8FF&quot;
| align=&quot;left&quot; | '''Барлыгы'''
| '''37'''
| '''288'''
|}

=== Россия җыелма командасы белән ===

* 2010 елгы дөнья чемпионы.
* 2012 елгы Олимпия уеннары катнашучысы.
* 2011 елгы Гран-при катнашучысы.
* 2011 елгы Европа чемпионаты катнашучысы.

=== Клублар белән ===

* Россия чемпионатының 5 тапкыр көмеш призеры - 2010, 2011, 2012, 2013, 2015 &lt;small&gt;''(Мәскәүнең Динамо командасы)''&lt;/small&gt; ;
** Россия чемпионатларының ике тапкыр бронза призеры - 2008, 2009 &lt;small&gt;''(Уралочка-НТМК)''&lt;/small&gt;.
* Россия Кубогының ике тапкыр җиңүчесе - 2009, 2011 &lt;small&gt;''(Мәскәү Динамосы)''&lt;/small&gt;;
** 2012 елгы Россия Кубогының көмеш призеры &lt;small&gt;''(Мәскәү Динамосы)''&lt;/small&gt;;
** 2020 елгы Россия Кубогының бронза призеры &lt;small&gt;''(Краснодарның Динамо командасы)''&lt;/small&gt;.
* 2004 елгы Казакъстан чемпионатының көмеш призеры.
* 2009 елгы Европа волейбол конфедерациясе (CEV) Кубогының көмеш призеры.

== Гаилә ==

* Ире ([[2008 ел|2008 елның]] [[6 июнь|6 июненнән]]) - волейбол тренеры Александр Перепелкин.
* Кызы - Анастасия (2014 елда туган).

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20190113062635/http://www.dinamokrasnodar.ru/index.php/team/women-team/5335-2016-08-01-02-30-02 ВК Динамо Краснодар сайтындагы профиль]
* [http://leningradka.spb.ru/player/perepelkina-mariya/ ВК &quot;Ленинградка&quot; сайтындагы профиль]
* [http://www.fivb.ch/EN/Volleyball/Competitions/WorldChampionships/2010/Women/Players.asp?Tourn=WWCH2010&amp;Team=RUS&amp;No=132070 FIVB сайтындагы профиль]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.allsportinfo.ru/index.php?id=28495&amp;b=14&amp;l=40 &quot;All Sport&quot; спорт мәгълүмат агентлыгы белән әңгәмә]
[[Төркем:Россиянең атказанган спорт осталары]]
[[Төркем:Алматыда туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1984 елда туганнар]]
[[Төркем:9 июнь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>ru3i3n7uoasa87nvc26as4t8y4vapxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Никос Казандзакис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488490</id>
    <revision>
      <id>5840338</id>
      <parentid>5838224</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T03:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14402" sha1="t8ps7hv7lmxn5bpzd9azy5qk420c7pn" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Никос Казандзакисс''' - ( {{Lang-el|Νίκος Καζαντζάκης}} ; [[1883 ел|1883 елның]] [[18 февраль|феврале]], Ираклион, Крит провинциясе, [[Госман империясе|Госман империясе]] – [[1957 ел|1957 елның]] [[26 октябрь|26 октябре]] (Фрайбург, [[Баден-Вюртемберг]], [[Алмания|Көнбатыш Германия]] ) – грек язучысы, шагыйр һәм драматург, тәрҗемәче, [[XX гасыр]]ның иң бөек авторларының берсе&lt;ref&gt;{{Из|Кругосвет|http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/KAZANDZAKIS_NIKOS.html}}&lt;/ref&gt;.

== Биография ==
Никос Казандзакис [[:ba:1883_йыл|1883 елның]] [[:ru:18_февраля|18 февралендә]]&lt;ref&gt;{{книга|заглавие=Nikos Kazantzakis : a biography based on his letters|автор=Kazantzakis, Helen.|издательство=D.S. Ellis, Creative Arts Book Co.|год=1983|isbn=0916870626|pages=532|allpages=589|ссылка=https://books.google.ru/books?id=ikp0AAAAIAAJ|язык=en}}&lt;/ref&gt; [[:ru:Крит|Крит утравының]] Ираклион шәһәрендә туган, ул вакытта [[Госман империясе]] хакимлеге астында булган. Ул [[1902 ел|1902]] елда [[Афина|Афинага]] килә һәм Афина университетында юридик белем ала, 1906 елда аны кызыл диплом белән тәмамлый. [[1907 ел|1907]] елда ул [[Париж|Парижга]] күченә, анда фәлсәфә өйрәнә һәм Анри Бергсонның лекцияләрен тыңлай.

Грециягә кайткач, ул фәлсәфи әсәрләр тәрҗемә итә. [[1914 ел|1914]] елда ул Анджелос Сикелианос белән очраша һәм дуслаша, аның белән Грециядәге христиан мәдәниятенең тарихи урыннарына сәяхәт итә. 1918 елның көзендә [[Греция]] Премьер-министры [[:ru:Венизелос,_Элефтериос|Э. Ш. Венизелос]] полковник Полемархакис һәм язучы Казандзакисны «җирле грек халкын большевиклар йогынтысыннан азат итү» өчен Грузиягә җибәрә&lt;ref name=&quot;Gerozisis&quot;&gt;Τριαντάφυλος Α. Γεροζήσης, Το Σώμα των αξιωματικών και η θέση του στη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία (1821—1975), εκδ. Δωδώνη, ISBN 960-248-794-1&lt;/ref&gt;{{rp|362}}. 1919 елда Социаль яклау министрлыгының генераль директоры буларак, ул Понт грекларының [[Кавказ|Кавказдан]] үз ватаннарына кайтуына ярдәм итә.

Ул дөньяның төрле илләрендә ( [[Франция]], [[Алмания|Германия]] (1922-1924), [[Италия]], [[Россия]] (1925-1927), Испания (1932), Кипр, [[Мисыр]], [[Чехословакия]], [[Кытай]], [[Япония]] һ.б.) журналист булып эшли. Берлинда яшәгәндә барлыкка килгән коммунизмга кызыксынуы һәм Ленинга хөрмәте аны СССРга алып килә, анда ул Виктор Серж һәм Панаит Истрати белән аралаша һәм сталинизмнан күңеле кайта.

Ул грек язучысы Галатея Казандзакиска (Алексиу) (беренче хатыны) һәм грек журналисты Элени Казандзакиска (Самиу) өйләнә, ул аның гомерлек юлдашы һәм секретаре була.

[[1945 ел|1945]] елда ул сул Коммунистлар булмаган Социалистик Союз партиясен җитәкләй ( {{Lang-el2|«Σοσιαλιστικής Εργατικής Ένωσης»}}), Темистоклис Софулис хөкүмәтенә {{Тәрҗемә ителмәгән|Правительство Темистоклиса Софулиса (1945)|правительство Темистоклиса Софулиса|el|Κυβέρνηση Θεμιστοκλή Σοφούλη 1945}} портфеле булмаган министр булып керә һәм киләсе елда анан китә. Ул Нобель премиясенә тәкъдим ителә.
[[Файл:Kazantzakis_Grab2.JPG|уңда|мини|200x200пкс|Никос Казандзакисның кабер ташы, Ираклион]]
Ул 1957 елның 26 октябрендә лейкемиядән вафат була. Православие чиркәве аны зиратта күмүдән баш тартканга күрә, ул Ираклион шәһәр дивары янында күмелә. Кабер ташындагы язуда болай дип язылган: &quot;Мин бернәрсәгә дә өметләнмим. Мин бернәрсәдән дә курыкмыйм. Мин ирекле&quot;. ( {{Lang-el2|Δεν ελπίζω τίποτα. Δε φοβούμαι τίποτα. Είμαι λέφτερος}} ).

== Иҗат ==
Ул үзенең «Капитан Михалис» (ингл. «Азатлык яки үлем» 1949), «Страсти по-гречески» (яки «Христосны яңадан кадаклыйлар», 1948, Б. Мартин операсы), «[[:ru:Грек_Зорба_(роман)|Житие и деяние Алексиса Зорбаса]]» (1946), «Последнее искушение» (1955, католик чиркәве тарафыннан тыелган китаплар индексына кертелгән), «Беднячок из Ассизи» («Ассизидән ярлы кеше») (1956, изге Франциск турында), «Братоубийцы» романнары белән аеруча танылган. [[Fridrix Nitsşe|Ницше]] йогынтысында язылган берничә драма, фәлсәфи хезмәтләр, «[[:ru:Одиссея (Казандзакис)|Одиссея»]] эпик поэмасы авторы. Ул Дантеның &quot;Илаһи комедия&quot; ([[1932 ел|(1932]]) һәм [[Иоһанн Вольфганг Гөте|Гетеның]] «Фауст» трагедиясен ( [[1936 ел|1936]]) тәрҗемә итте.

== Танылуы ==
[[:ru:Международная премия Мира|Халыкара тынычлык премиясе]] лауреаты ([[1956 ел|1956]]).

Казандзакис үзенең романнарының экранлаштырылуы белән дөньякүләм танылу алды: Жюль Дассенның «Тот, которому предстоит умереть» ( «Страсти по-гречески» романы нигезендә, [[1957 ел|1957]], Мелина Меркьюри белән), Михалис Какояннисның  «Грек Зорба» ([[1964_ел|1964]], [[:ru:Теодоракис,_Микис|Микис Теодоракис]] музыкасы, ролләрдә Энтони Куинн, Ирен Папас һ.б.), [[:ru:Теодоракис,_Микис|Теодоракис музыкасы]], рольләрдә Энтони Куинн, Ирен Папас һ.б.) һәм Мартин Скорсезеның [[:ru:Последнее_искушение_Христа_(фильм)|«Последнее искушение Христа»]] ([[1988 ел|1988]], сценарий авторы - Пол Шредер, төп рольләрдә Виллем Дефо, Харви Кейтель, Барбара Херши һ.б.) фильмнары.

«Грек Зорба» романы һинд мистикы Ошо тәгълиматына зур йогынты ясай, анда Будданың рухилыгын Зорба сыйфатлары белән берләштергән Зорба-Будда идеал булып санала&lt;ref&gt;{{книга
|автор=Goldman, Marion S.
|часть=Rajneesh
|заглавие=Encyclopedia of religion
|ответственный=Lindsay Jones, editor in chief
|издание=Second edition
|издательство=Macmillan Reference USA
|год=2005
|страницы=7608—7609
|страниц=11000
|isbn=9780028659800
|ref=Goldman2
}}&lt;/ref&gt;. Ошо үз тәгълиматында Зорбаны «тәмугтан курыкмый, җәннәткә омтылмый, тормыш вак-төякләре белән ләззәтләнеп тулы канлы яши: ашау, эчү, хатын-кызлар белән ләззәтләнә. Хезмәт көненнән соң ул музыка коралын кулына ала һәм сәгатьләр буе пляжда бии» торган кешене күздә тота&lt;ref&gt;{{книга
|автор=[[Грицанов, Александр Алексеевич|Грицанов А. А.]]
|заглавие=Раджниш Ошо
|место=Мн.
|издательство=Книжный Дом
|год=2011
|страниц=384
|страницы=11
|серия=Тайны Посвящённых
|isbn=978-985-17-0253-0
|ref=Грицанов
}}&lt;/ref&gt;.

Казандзакисның әтисенең йорты Криттагы Миртия (элеккеге Варвари) авылында сакланган, анда язучыга багышланган музей бар.

Казандзакис тормышыннан берничә чынбарлыктагы вакыйга, шул исәптән аның СССР буйлап сәяхәтләре, Елена Колмовскаяның «Сәяхәтче һәм сиреналар» (2014) романының нигезе булып тора.

== Рус телендәге басмалары ==

* {{Китап|серия=Зарубежный роман XX века}}
* Последнее искушение Христа. — М.: АСТ-Пресс, 1993.
* Последнее искушение. — СПб: Литера, 1998.
* Грек Зорба. — М.: София; Гелеос, 2003.
** Невероятные похождения Алексиса Зорбаса. — Азбука, 2014.
* Последнее искушение. — СПб.: Азбука-Классика, 2004.
* Отчёт перед Эль Греко. — М.: Раритет, 2005.
* Греческий пейзаж. Лотос / Классика плюс. — Афины, 2005.
* Капитан Михалис. — М.: Выргород, 2021.

== Шулай ук карагыз ==

* [[:ru:Музей Никоса Казандзакиса|Никос Казанзакис музее]]

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* Превелакис П. Никос Казантзакис һәм аның Одиссеясе. Шагыйрь һәм шигырьне өйрәнү. Нью-Йорк: Саймон һәм Шустер, 1961
* Казантзакис Х. Никос Казантзакис. Аның хатларына нигезләнгән биография. Нью-Йорк: Саймон һәм Шустер, 1968 (1983 елда кабат басылган)
* П. Никос Казантзакис. Нью-Йорк: Колумбия UP, 1972
* Левитт М.П. Крит карашы, Никос Казантзакис дөньясы һәм сәнгате. Колумбус: Огайо штаты университеты, 1980
* Μαράς Σ. Κίκος Καζαντζάκης. Мәкаләне укыгыз. ,Θήνα, 1988
* П. Казантзакис. Рух сәясәте. Принстон: Принстон югары уку йорты, 1989
* Вилсон К., Доссор ХФ Никос Казантзакис. Ноттингем: Пауперс, 1999
* Миддлтон DJN роман теологиясе: Никос Казантзакисның Уайтхедиан процессы теизмы белән очрашуы. Мейкон: Мерсер UP, 2000
* Оуэн Л. Иҗади җимерү: Никос Казантзакис һәм җаваплылык әдәбияты. Мейкон: Мерсер UP, 2003
* Миддлтон DJN Гайсәне җәнҗаллыймы?: Казантзакисның &quot;Мәсихнең соңгы азгыруы&quot; Илле елдан соң, Нью-Йорк: Континуум, 2005

== Сылтамалар ==

* [https://web.archive.org/web/20110618100029/http://www.kazantzakis-museum.gr/ Казантзакис музее сайты] (грек)
* [http://www.interkriti.org/culture/kazantzakis Никос Казантзакис] (инглизчә)
* [http://www.alpha-omegaonline.com/Kazanzakis.html Никос Казантзакис] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110822135926/http://www.alpha-omegaonline.com/Kazanzakis.html |date=2011-08-22 }} (французча)
* {{Imdb name|0443611|Никос Казандзакис}} 
* Кругосвет энциклопедиясендә [http://www.krugosvet.ru/articles/49/1004992/1004992a1.htm Никос Казантзакис]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр]]
[[Төркем:Әлифба буенча драматурглар]]
[[Төркем:XX гасыр драматурглары]]
[[Төркем:Греция язучылары]]
[[Төркем:XX гасыр язучылары]]
[[Төркем:Википедия:Татар телендә имзаланмаган Викимәгълүмат элементларына сылтамалары булган мәкаләләр]]
[[Төркем:Госман империясендә туганнар]]
[[Төркем:1883 елда туганнар]]
[[Төркем:2 март көнне туганнар]]</text>
      <sha1>t8ps7hv7lmxn5bpzd9azy5qk420c7pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орбита (астрономия)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488621</id>
    <revision>
      <id>5840344</id>
      <parentid>5839857</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T06:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5840344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13726" sha1="4vfkytr00d5q0m8k55v6qyg8lzc5634" xml:space="preserve">{{Универсаль калып}}
[[Файл:Orbita_(1).png|мини|300x300пкс]]
'''Орбита''' ({{Lang-la|[[wikt:orbita#Латинский|orbita]]}} «эз, юл, сукмак»; [[Архаизм|арх]]. «түгәрәк» {{Sfn|Даль|1882}}) — ноктага тәэсир итүче көчләр кырының билгеле бер конфигурациясе өчен бирелгән киңлек координатлар системасындагы материаль ноктаның хәрәкәт траекториясе. Бу терминны [[Иоһанн Кеплер|Иоганн Кеплер]] үзенең «Яңа астрономия» китабында керткән. Башкача әйткәндә, [[Massa|авырлыгы]] буенча охшаш булган башка җисемнең гравитация кырында тотылган җисемнең түгәрәк юлы.

[[Күк механикасы]]нда бу — күк җисеменең күпкә зуррак [[Massa|массага]] ия булган башка күк җисеменең (мәсәлән, йолдыз кырындагы [[Планета|планеталар]], [[Комета|кометалар]] һәм [[астероидлар]]) гравитация кырындагы траекториясе. Башы масса үзәге белән туры килгән турыпочмаклы координата системасында траектория конус кисемтәсе ([[Әйләнә|түгәрәк]], эллипс, парабола яки гипербола) рәвешендә була ала&lt;ref name=&quot;Справочник по математике&quot;&gt;{{Китап|автор=[[Бронштейн, Илья Николаевич|Бронштейн И. Н.]], [[Семендяев, Константин Адольфович|Семендяев К. А.]]}}&lt;/ref&gt;. Бу очракта аның фокусы системаның масса үзәге белән туры килә.

== Кеплер орбиталары ==
Озак вакытлар дәвамында планеталарның орбиталары түгәрәк булырга тиеш дип саналган. [[Марс (планета)|Марс]] өчен түгәрәк орбита сайлау өчен озак һәм уңышсыз омтылыштан соң, [[Иоһанн Кеплер|Кеплер]] бу раслауны кире каккан һәм, ахыр чиктә, Тихо Браге тарафыннан ясалган үлчәүләрне кулланып, объектларның орбиталь хәрәкәтен тасвирлаучы өч законны формалаштырган (Кеплер законнарын карагыз).

Эллиптик орбитаның Кеплер элементлары:

* фокус параметры &lt;math&gt;p&lt;/math&gt;, зур ярымкүчәр &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;, [[:ru:Эллипс|периүзәк]] радиусы, апоүзәк радиусы — орбитаның зурлыгын билгелиләр,
* эксцентриситет (&lt;math&gt;e&lt;/math&gt;) орбита формасын билгели,
* орбита авышлыгы (&lt;math&gt;i&lt;/math&gt;),
* калку төененең озынлыгы (&lt;math&gt;\Omega&lt;/math&gt;) — пространствода күк җисеме орбитасы яссылыгының торышын билгели,
* периүзәк аргумент (&lt;math&gt;\omega&lt;/math&gt;) — аппаратның орбиталь яссылыкта юнәлешен билгели (еш кына периүзәккә юнәлтелгән),
* күк җисеменең периүзәк аша үткән моменты (&lt;math&gt;T_0&lt;/math&gt;) — вакыт белән бәйләй.

Бу элементлар орбитаны аның формасына карамастан (эллиптик, параболик яки гиперболик) ачык билгели. Төп координата яссылыклары — [[эклиптика]] яссылыгы, [[Галактика|галактик]] яссылык, [[Ekvator|Җир экваторы]] һәм башкалар булырга мөмкин.

== Классификация ==

=== Орбитаның үзәк җисеме буенча ===

* Галактоүзәк — [[галактика]] үзәге тирәсендәге орбита ([[Кояш]] [[Киек Каз Юлы|Киек каз юлы]] галактикасы үзәге тирәсендә әйләнә).
* гелиоүзәк — Кояш тирәсендәге орбита ([[Кояш системасы]]ндагы барлык [[Планета|планеталар]], [[Комета|кометалар]], [[астероидлар]] һәм кайбер космик аппаратлар шундый орбитада); аерым очрак — дага сыман орбита.
* геоүзәк (шулай ук Җир янында) — [[Җир]] тирәли әйләнү орбитасы ([[Ай (иярчен)|Ай]], [[Cirneñ yasalma iärçene|ясалма юлдашлар]] һәм күпчелек космик чүп-чар шунда урнашкан)
* Ай тирәли (шулай ук селеноүзәк дип тә атала) — Җирнең табигый иярчене Ай тирәли орбита .
* [[Ареоцентрическая орбита|ареоүзәк]] — [[Марс (планета)|Марс]] тирәсендәге орбита

=== Геоүзәк орбита биеклеге буенча ===

* түбән Җир орбитасы — 2000 км-га кадәр биеклектәге геоүзәк орбита
* [[Средневысокая околоземная орбита|уртача-биек]] — биеклеге 2000 км дан югарырак, ләкин геосинхрон орбитадан (35786 км) түбәнрәк булган геоүзәк орбита (бу орбитада иярчен навигация системалары — [[GPS]], [[:ru:Бэйдоу|ГЛОНАСС]], [[:ru:Бэйдоу|«Бэйдоу»]], [[:ru:Галилео (спутниковая система навигации)|«Галилео»]] урнашкан.
* геосинхрон — 35,786 км биеклектәге геоүзәк орбита, анда орбиталь период Җирнең [[:ru:Звёздные сутки|йолдыз тәүлегенә]] ([[:ru:Период вращения|Җирнең үз күчәре тирәсендә әйләнү периоды]]на) тигез; Җир [[Ekvator|экваторына]] карата нуль авышлыгы булган геостационар орбита аерым очрак булып тора.
* югары эллиптик — апогей биеклегендә, биеклеге перигей биеклегеннән күпкә зуррак булган геоүзәк орбита; аерым очракларга геокүчмә орбита, Гоман орбитасы, биэллиптик күчеш орбитасы, «Молния» орбитасы һәм «Тундра» орбитасы керә.

=== Орбитаның эксцентриситеты буенча ===

* түгәрәк — эксцентриситеты ''e'' = 0 булган [[Әйләнә|түгәрәк]] орбита
* эллиптик — эксцентриситеты 0 &lt; ''e'' &lt; 1 булган эллиптик орбита
* параболик — эксцентриситетлы ''e'' =1 булган параболик орбита
* гиперболик — эксцентриситетлы ''e'' &gt; 1 булган гиперболик орбита
* радиаль — эксцентриситеты ''e'' =1 һәм почмак импульсы нуль булган орбита

=== Орбита авышлыгы буенча ===

* авыш — исәпләү яссылыгына (мәсәлән, Җир экваторына, [[Эклиптика|эклиптикага]], галактика яссылыгына) карата авышлыгы i &gt; 0° булган орбита, Җир экваторына i=90° авышлыктагы поляр орбита аерым очрак булып тора.
* [[Экваториальная орбита|экваториаль]] — орбитаның үзәк җисеменең экваторына карата авышлыгы ''i'' = 0° булган орбита; кайбер очракларда геостационар орбита һәм ареостационар орбита

=== Орбитаның үзәк җисеме белән орбитаның синхронлыгы буенча ===

* синхрон — орбиталь периоды үзәк җисемнең йолдызлы тәүлегенә тигез булган орбита; махсус очракларга геосинхрон орбита, Кояш-синхрон орбита, «Тундра» орбита һәм ареосинхрон орбита керә.
* [[Субсинхронная орбита|субсинхрон]] — орбиталь периоды үзәк җисемнең йолдызлы тәүлегенән кимрәк булган орбита; махсус очракларга ярымсинхрон орбита һәм «Молния» орбитасы керә.

=== Орбиталь хәрәкәт юнәлеше буенча ===

* туры — җисем үзәк җисемнең күчәр әйләнеше юнәлешендә хәрәкәт итә торган орбита
* ретроград — җисем үзәк җисемнең күчәр әйләнешенә капма-каршы юнәлештә хәрәкәт итә торган орбита

=== Орбиталь функция буенча ===

* Зират орбитасы — ясалма Җир иярченнәренең орбитасы, алар актив хезмәт итү вакыты тәмамланганнан соң шунда күчерелә.
* Арзан күчерү траекториясе — билгеләнгән максатка ягулыкны аз сарыф итеп ирешү өчен космик аппарат орбитасы
* Түбән терәкле орбита (LEO) — орбитаның биеклеген арттыру яки авышлыгын үзгәртү юлы белән сизелерлек үзгәртү каралган башлангыч түбән Жир тирәли орбита.

Шулай ук, бигрәк тә космик аппаратлар өчен, ябык һәм ачык орбиталарга бүленеш бар.

== Шулай ук карагыз ==

* [[Низкая опорная орбита]]
* [[Низкая околоземная орбита]]
* [[Синхронная орбита]]
* [[Геостационарная орбита]]
* [[Геопереходная орбита]]
* [[Солнечно-синхронная орбита]]
* [[Полярная орбита]]
* [[Орбита захоронения]]

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

== Әдәбият ==

* {{Даль|Орбита}}
* {{Китап|автор=Abell; Morrison; Wolff}}
* Linton, Christopher (2004). ''[https://books.google.com/books?id=B4br4XJFj0MC&amp;pg=PA285&amp;lpg=PA285&amp;dq=Leibnitz+on+centrifugal+force&amp;source=bl&amp;ots=ul5sM-8hez&amp;sig=3eV8RZGxy6Czk3uZZ4_6nxhr3gQ&amp;hl=en&amp;ei=VYT_SaDtOsmrjAfv44iIBw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5 From Eudoxus to Einstein]''. Cambridge: University Press. {{ISBN|0-521-82750-7}}
* Swetz, Frank; et al. (1997). ''[https://books.google.com/books?id=gqGLoh-WYrEC&amp;pg=PA269&amp;dq=reaction+fictitious+rotating+frame+%22centrifugal+force%22&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;as_pt=ALLTYPES&amp;ei=JUH7SYr3GIzckQSSx4XVBA#PPA269,M1 Learn from the Masters!]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716220411/https://books.google.com/books?id=gqGLoh-WYrEC&amp;pg=PA269&amp;dq=reaction+fictitious+rotating+frame+%22centrifugal+force%22&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;as_pt=ALLTYPES&amp;ei=JUH7SYr3GIzckQSSx4XVBA#PPA269,M1 |date=2017-07-16 }}''. Mathematical Association of America. {{ISBN|0-88385-703-0}}
* Andrea Milani and Giovanni F. Gronchi. ''Theory of Orbit Determination'' ([[Издательство Кембриджского университета|Cambridge University Press]]; 378 pages; 2010). Discusses new algorithms for determining the orbits of both natural and artificial celestial bodies.

== Сылтамалар ==

* [http://www.phy.hk/wiki/englishhtm/Motion.htm Wayback]Machine’да{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190131163944/http://www.phy.hk/wiki/englishhtm/Motion.htm |date=2019-01-31 }} . Java кирәк.
* [https://web.archive.org/web/20100201160808/http://www.bridgewater.edu/~rbowman/ISAW/PlanetOrbit.html Онлайн Орбита Плоттеры] JavaScript таләп ителә.
* [https://web.archive.org/web/20120204054322/http://www.braeunig.us/space/orbmech.htm Орбиталь механика] (Ракета һәм космик технологияләр)
* {{Мәкалә|ссылка=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2003-07-20_592_1/page/620|издание=[[The Astrophysical Journal]]|том=592|страницы=620—630|DOI=10.1086/375560|bibcode=2003ApJ...592..620V|lang=en|тип=journal|автор=F. Varadi; B. Runnegar; M. Ghil|год=2003|издательство=[[IOP Publishing]]}}
[[Төркем:Күк механикасы]]
[[Төркем:Википедия:Татар телендә имзаланмаган Викимәгълүмат элементларына сылтамалары булган мәкаләләр]]</text>
      <sha1>4vfkytr00d5q0m8k55v6qyg8lzc5634</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лилия Хисмәтова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488634</id>
    <revision>
      <id>5840337</id>
      <parentid>5840199</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T03:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Khamidullin</username>
        <id>6685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Фәнни һәм педагогик эшчәнлеге */</comment>
      <origin>5840337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14309" sha1="h30gqb46mmnjwv1kiu8t5cip78omk3a" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Лилия Хисмәтова
| рәсем = [[File:Хисматова Лилия Котдусовна.png|thumb|Хисмәтова Лилия Котдус кызы]]
| рәсем_зурлыгы = 250px
| alt = Лилия Хисмәтова
| рәсем язуы =
| тулы исем = Лилия Котдус кызы Хисмәтова
| һөнәр = әдәбият белгече, педагог, филология фәннәре кандидаты
| туу датасы = 02.01.1980
| туу җире = [[ТАССР]] {{туу җире|Кукмара районы|Кукмара районында}} [[Туембаш]] авылы
| гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}→&lt;br /&gt; {{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = татар
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти = Котдус
| әни = Нурфия
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = [[&quot;Мактаулы остаз&quot; Татарстан Республикасының күкрәк тамгасы]] (2022)&lt;br /&gt;[[Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы]] (2025)
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
'''Лилия Котдус кызы Хисмәтова (Галимуллина)''' ({{lang-ru|Хисматова (Галимуллина) Лилия Котдусовна}}; 1980 елның 2 гыйнвары, [[Кукмара]] районы [[Туембаш]] авылы) — филология фәннәре кандидаты (2009), татар әдәбиятыннан мәктәп дәреслекләре, монографияләр һәм фәнни мәкаләләр авторы. «[[Мәгариф_(журнал)|Мәгариф]]» журналының баш мөхәррир урынбасары, «Школа компетенций» («Компетенцияләр мәктәбе») автоном коммерцияле булмаган оешмасына нигез салучы һәм җитәкчесе.

== Тормыш юлы ==
Лилия Хисмәтова (Галимуллина) 1980 елның 2 гыйнварында [[Татарстан_Автономияле_Совет_Социалистик_Республикасы|Татарстан АССРны]]ң [[Кукмара]] районы [[Туембаш]] авылында туган. 1982 елда гаиләләре [[Әлмәт]] районының [[Чупай_(Әлмәт_районы)|Чупай]] авылына күчеп урнаша, анда ул урта мәктәпне тәмамлый.

* 1997—2002 елларда [[Татар_дәүләт_гуманитар-педагогика_университеты|Казан дәүләт педагогика университеты]]ның филология факультетында белем ала, «татар теле һәм әдәбияты» белгечлеге буенча университетны кызыл диплом белән тәмамлый, шулай ук, КДПУның мәктәпләр өчен җитәкче педагогик кадрлар резеервын әзерләү факультетын уңышлы тәмамлый.
* 2002—2006 елларда Казан дәүләт педагогика университетының аспирантурасында белем ала, 2009 елда филология фәннәре докторы [[Фоат Галимуллин|Фоат Галимулла улы Галимуллин]] җитәкчелегендә филология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсен алу өчен диссертация яклый. 2024 елдан Казан федераль университетының Идарә, икътисад һәм финанслар институтының магистратурасында белем ала.
Педагогик эшчәнлекне 2001 елда ук башлый — университетның 5 курсында Казан шәһәренең 50 нче номерлы һөнәри лицеенда татар теле һәм әдәбиятын укыта башлый.
* 2001-2007 елларда лицейның укыту-тәрбия эшләре буенча директор урынбасары вазифаларын башкара.
* 2007—2015 еллар — Казан шәһәренең 19 нчы номерлы гимназиясендә татар теле һәм әдәбияты укытучысы.
* 2015—2018 елларда — Казан шәһәренең 179 нчы номерлы гимназиясендә татар теле һәм әдәбияты укытучысы һәм уку эшләре буенча директор урынбасары. Әлеге вазифада эшләгәндә мәктәп укучылары һәм студентлар өчен ел саен үткәрелә торган шәһәркүләм «[[Габдрахман Әпсәләмов]] укулары» фәнни-гамәли конференциясен оештыру тәкъдиме белән чыга һәм оештыруда катнаша.
* 2018—2025 елларда — «Татарстан Республикасы Мәгарифне үстерү институты» өстәмә һөнәри белем бирү дәүләт автоном белем бирү учреждениесендә эшли: 2018—2020 елларда — Методик эшләрне үстерү бүлегенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре, 2020—2021 елларда — Социаль-гуманитар дисциплиналар кафедрасы доценты, 2021—2025 елларда — Фәнни-педагогик кадрлар әзерләү бүлеге мөдире.
* 2025 елдан — «[[Мәгариф_(журнал)|Мәгариф]]» журналының баш мөхәррир урынбасары.

2023 елда «Школа компетенций» («Компетенцияләр мәктәбе») автоном коммерцияле булмаган оешмасына нигез сала һәм җитәкли башлый. Шулай ук, «Балама» иҗади студиясен җитәкли һәм «[[Татнетны үстерү фонды]]» коммерцияле булмаган оешмасының Попечительләр Советы әгъзасы булып тора.

== Фәнни һәм педагогик эшчәнлеге ==
Л. К. Хисмәтованың фәнни кызыксынулар өлкәсенә мәктәпләрдә татар телен һәм әдәбиятын укыту теорияләре һәм методикалары, татар әдәбияты теориясе һәм тарихы керә.
Лилия Хисмәтова (Галимуллина) — «[[Мәдинә Маликова]] иҗаты» (2010) монографиясе, Федераль дәреслекләр исемлегенә кергән укыту-иметодик комплектларның (дәреслекләр, укытучылар өчен методик әсбаплар, эш дәфтәрләре һәм электрон уку әсбапларының) автордашы.

Аның 100 дән артык фәнни һәм фәнни-методик мәкаләләре бар, ул — белем бирү программаларының, шул исәптән «Гомуми педагогика, педагогика һәм мәгариф тарихы» белгечлеге буенча аспирантурада фәнни һәм фәнни-педагогик кадрлау әзерләү программасының, кабаттан һөнәри әзерлек һәм квалификация күтәрү буенча өстәмә һөнәри белем бирү программаларының автор төзүчесе.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* Казан шәһәре мэры стипендиаты (2001)
* «Үсеп килгән буынны укыту һәм тәрбияләү» номинациясендә «Татарстан Республикасының иң яхшы яшь галиме — 2011»
* «Укытучы-эзләнүче» гранты (2011)
* «Безнең иң яхшы укытучы» гранты (2012, 2013)
* «Мәгариф» илкүләм өстенлекле проекты кысаларында Татарстан Республикасының иң яхшы укытучылары бәйгесе җиңүчесе (2013, 2014)
* «Укытучы-оста» гранты (2016)
* «Мактаулы остаз» Татарстан Республикасының күкрәк тамгасы (2022)
* Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы (2022)
* Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы (2025)

== Библиография ==
'''Монография'''
* «Мәдинә Маликова иҗаты» (2010)

'''Дәреслекләр һәм укыту-методик комплектлар'''
* «Татар теле», 3 сыйныф (Ф. Ф. Харисов, Г. Р. Шакирова, Р. К. Сәгъдиева белән бергә авторлыкта), 2013
* «Татар әдәбияты», 5 сыйныф (А. Р. Мотыгуллина, Р. Г. Ханнанов белән бергә авторлыкта), 2014
* «Татар әдәбияты», 6 сыйныф (Ф. Г. Галимуллин, Л. М. Гыйззәтуллина белән бергә авторлыкта), 2015
* «Татар әдәбияты», 7 сыйныф (Д. М. Абдуллина, Ф. Х. Җәүһәрова белән бергә авторлыкта), 2014
* «Татар әдәбияты», 8 сыйныф (З. Н. Хәбибуллина, Х. Г. Фәрдиева белән бергә авторлыкта), 2016
* «Татар әдәбияты», 9 сыйныф (З. Н. Хәбибуллина, Х. Г. Фәрдиева белән бергә авторлыкта), 2016
* «Татар әдәбияты», 10 сыйныф (Ф. Г. Галимуллин, Л. И. Минһаҗева белән бергә авторлыкта), 2016
* «Татар әдәбияты», 11 сыйныф (Ф. Г. Галимуллин, Л. И. Минһаҗева, Л. М. Гыйззәтуллина белән бергә авторлыкта), 2016

'''Методик әсбаплар'''
* «Аспирантура: вступительные испытания и подготовка к ним» (А. И. Сәгъдиева белән бергә авторлыкта), 2025
* Методическое пособие по организации работы аспирантов: руководство для научных руководителей и аспирантов / төзүче: Л. К. Хисмәтова, Р. Р. Хәсбиуллина. — Казан: ИРО РТ, 2024. — 52 бит.
* Правильно оформляю проект, методическое пособие для студентов и школьников / авт.-төзүче: Л. К. Хисмәтова — Казан, «Школа компетенций» АКБО, 2024. — 36 бит.
* «Практика организации инновационной и проектной деятельности педагогов общеобразовательных организаций с учетом обновленного ФГОС» (Р. Р. Науметова белән бергә авторлыкта), 2023
* Учебно-методическое пособие по вопросам формирования и функционирования цифровой образовательной среды / авт.-төзүче: Л. К. Хисмәтова, Г. А. Зияева, Н. Н. Исланова, Р. Р. Науметова, М. А. Зәйнуллин. — Казан: ИРО РТ, 2022.
* «Исследовательская деятельность и креативный потенциал учительских сообществ», межрегиональная методическая конференция (29 октября 2022 года) Материалы межрегиональной методической конференции. — Казан: ИРО РТ; Апас, 2022.
* «Методическое пособие по проблемам формирования функциональной грамотности» (Р. Р. Науметова белән бергә авторлыкта), 2022
* «Пособие по подготовке к государственной (итоговой) аттестации для русскоязычных учащихся 9-х классов» (К. С. Фәтхуллова, Э. Н. Денмухамметова белән бергә авторлыкта), 2014, 2016
* Методическое пособие для учителей УМК «Татарча да яхшы бел» 8 класс (В. А. Яковлева, Ф. С. Фаизова белән бергә авторлыкта), 2010

== Сылтамалар ==
* [https://almet-history.tatneft.ru/personalii/u-ya/h/hat-hlo/hismatova-liliya-kotdusovna?lang=ru Әлмәт энциклопедиясе (рус телендә)]
* [https://magarif-uku.ru/page/team «Мәгариф», «Гаилә һәм мәктәп» журналлары редакциясе]
* [http://irort.ru/tt/node/7156 Татарстан Республикасы Мәгарифне үстерү институты]
* [https://tat-i.net/tt/trustee «Татнетны үстерү фонды» коммерцияле булмаган оешмасы]
* [https://ano-sc.ru/node/7 «Компетенцияләр мәктәбе» автоном коммерцияле булмаган оешмасы]
* [https://nsportal.ru/liliya-hismatova «nsportal.ru» мәгариф социаль челтәре]</text>
      <sha1>h30gqb46mmnjwv1kiu8t5cip78omk3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кулланучы:Ясамойла</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1488649</id>
    <revision>
      <id>5840216</id>
      <timestamp>2026-05-09T15:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf" xml:space="preserve">Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840217</id>
      <parentid>5840216</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="632" sha1="cv5tvxxx1ehfv1nylv78t9l62vqpa9t" xml:space="preserve">{{#babel:tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
[[Файл:BoNM - Tatarstan Hires Gold.png|60px|left|I дәрәҗә Татарстан ордены|link=Википедия:Проект:Татарстан/Бүләкләр#I дәрәҗә Татарстан ордены]]
{{Кулланучы стажы|13|5|2011}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Вики-Кайбыч кулланучысы}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|3806}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>cv5tvxxx1ehfv1nylv78t9l62vqpa9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840218</id>
      <parentid>5840217</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="410" sha1="s68gyy5shrskvey8vpw0h7vkpyo3ihn" xml:space="preserve">{{#babel:tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|13|5|2011}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Вики-Кайбыч кулланучысы}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|3806}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>s68gyy5shrskvey8vpw0h7vkpyo3ihn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840219</id>
      <parentid>5840218</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="ctp5dup0hrj3m6p0234151lypylt1dc" xml:space="preserve">{{#babel:tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|15|11|2015}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Вики-Кайбыч кулланучысы}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|3806}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>ctp5dup0hrj3m6p0234151lypylt1dc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840220</id>
      <parentid>5840219</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="s00iq0yw9t5gtf4o57y6i247odanmrp" xml:space="preserve">{{#babel:tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Вики-Кайбыч кулланучысы}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|3806}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>s00iq0yw9t5gtf4o57y6i247odanmrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840221</id>
      <parentid>5840220</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="l0pw7f9m2bdnddtvbwbnvyb6dt62rrm" xml:space="preserve">{{#babel:tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>l0pw7f9m2bdnddtvbwbnvyb6dt62rrm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840223</id>
      <parentid>5840221</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="qaotbaoagpnscm0cc959g997ip7ppeh" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>qaotbaoagpnscm0cc959g997ip7ppeh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840231</id>
      <parentid>5840223</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1022" sha1="b42y4tlgpg3gxlp81dnbbnje88zocef" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.


&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- RIGHT --&gt;
&lt;div style=&quot;
     float:right;
     width:67%;
     height:100%;
     background-color:transparent; 
     margin-top:10px;
overflow-x:hidden;
&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;
     padding: 0px 5px 5px 0px;
     background-color:white; 
     -moz-border-radius:7px;
     -webkit-border-radius:7px;
     border-radius:7px;
&quot;&gt;
{{DIV-өлеше
|исем = Вавилон
|image = HS Skand.svg
|эчтәлек = {{MalTsilna/Вавилон}} 
|сылтама = 
|id    = mp-itn
}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!--  WIKIPEDIA  --&gt;


[[ba:User:MalTsilna]]
[[crh:User:MalTsilna]]
[[cv:User:MalTsilna]]
[[en:User:MalTsilna]]
[[ru:User:MalTsilna]]</text>
      <sha1>b42y4tlgpg3gxlp81dnbbnje88zocef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840232</id>
      <parentid>5840231</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="qaotbaoagpnscm0cc959g997ip7ppeh" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>qaotbaoagpnscm0cc959g997ip7ppeh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840234</id>
      <parentid>5840232</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="r0s68und59snzainccnt7qc69w0map9" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|14}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{Ябык блок башы|Бәйгеләр}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{тәмәке тартмый}}
{{вики-ялкау}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>r0s68und59snzainccnt7qc69w0map9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840235</id>
      <parentid>5840234</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="431" sha1="l7j3phpqryd61dl8g11dygkaf8kvhyh" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|14}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>l7j3phpqryd61dl8g11dygkaf8kvhyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840236</id>
      <parentid>5840235</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="463" sha1="9vq55qjem0onys943r38ot9bolkih3k" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|14}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>9vq55qjem0onys943r38ot9bolkih3k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840237</id>
      <parentid>5840236</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="463" sha1="bu7fmysrpmwm2rtfr0x8a1cbw0rkulp" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>bu7fmysrpmwm2rtfr0x8a1cbw0rkulp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840238</id>
      <parentid>5840237</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="frbmjcuwx6uc5kc80r9dhu8gpcduv3s" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>frbmjcuwx6uc5kc80r9dhu8gpcduv3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840239</id>
      <parentid>5840238</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="oqx4jrigp66gj1wmitb3200zb469pk7" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|fr-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>oqx4jrigp66gj1wmitb3200zb469pk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840240</id>
      <parentid>5840239</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="494" sha1="bgh7ggud3dnki2wd3vhpg0dht0sx89x" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|fr-1|es-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>bgh7ggud3dnki2wd3vhpg0dht0sx89x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840241</id>
      <parentid>5840240</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="499" sha1="27wscb9893r7zn4m6xpz3dlxsj26x4o" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|fr-1|es-1|it-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>27wscb9893r7zn4m6xpz3dlxsj26x4o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840242</id>
      <parentid>5840241</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="504" sha1="ds8qzpif28w30xiid67wtjgd953z0kn" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|fr-1|es-1|it-1|lt-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>ds8qzpif28w30xiid67wtjgd953z0kn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840243</id>
      <parentid>5840242</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="509" sha1="iwiweomgcoz5rs0q3xoph39hloasohk" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>iwiweomgcoz5rs0q3xoph39hloasohk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840244</id>
      <parentid>5840243</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="bpww566zu558evt79aamfu1ykkhsdbn" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|uk-2|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>bpww566zu558evt79aamfu1ykkhsdbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840245</id>
      <parentid>5840244</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="519" sha1="aan6b0mo4asr9tbtf6l25slg7eaqjsn" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|uk-2|sr-1|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>aan6b0mo4asr9tbtf6l25slg7eaqjsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840247</id>
      <parentid>5840245</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="524" sha1="iukk53yef7zzzvcbx1g9gtwbpmhaal1" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|uk-2|sr-1|bg-1|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>iukk53yef7zzzvcbx1g9gtwbpmhaal1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840248</id>
      <parentid>5840247</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="jnq1huh5o5ch3m2vmehx7npljca055x" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|uk-2|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>jnq1huh5o5ch3m2vmehx7npljca055x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840249</id>
      <parentid>5840248</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="kfwxl0tjyvvi6g2i8pq2g4chn4ggkkf" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|en-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>kfwxl0tjyvvi6g2i8pq2g4chn4ggkkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840250</id>
      <parentid>5840249</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="ows4imallnymmn7lyjenf99njgxnteg" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>ows4imallnymmn7lyjenf99njgxnteg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840251</id>
      <parentid>5840250</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="551" sha1="pbeqvumvh5scp88pbnl7mm5gmzhw1pf" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|pl-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>pbeqvumvh5scp88pbnl7mm5gmzhw1pf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840252</id>
      <parentid>5840251</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="l62u67g8yq10oi5r1xosx6o6rydkk0i" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|pl-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|la-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|30}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>l62u67g8yq10oi5r1xosx6o6rydkk0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840253</id>
      <parentid>5840252</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="nlzlslhrbq2a2oxavdgg6vec0bb1nwp" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|pl-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|la-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|34}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>nlzlslhrbq2a2oxavdgg6vec0bb1nwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840261</id>
      <parentid>5840253</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="s2jx5kuf1ehq3bn86vcoiex1cq88q6y" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|pl-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|fr-1|es-1|la-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|41}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>s2jx5kuf1ehq3bn86vcoiex1cq88q6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840280</id>
      <parentid>5840261</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="562" sha1="i23x6c3bs7uqahehk1al61svdsdogk9" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|pl-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|hsb-1|fr-1|es-1|la-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|41}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>i23x6c3bs7uqahehk1al61svdsdogk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840285</id>
      <parentid>5840280</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>5840285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="562" sha1="ppob2738s5r655kkflygjqt5lifjej8" xml:space="preserve">{{babel|tt-0|be-4|ru-4|cu-4|en-2|pl-2|uk-2|rue-1|sr-1|bg-1|mk-1|rsk-1|hsb-1|fr-1|es-1|la-1|it-1|lt-1|lv-1}}
{{Кулланучы стажы|12|11|2015}}
{{Төзәтүләр саны|63}}
{{User articles}}
{{Кулланучы-кайчан да булсачы}}
{{Кулланучы-инклюзионист}}
{{Вики-ялкау}}
{{Userbox/Мәкаләләр исәбе|0}}
{{Төмән катнашучысы}}
{{User_Google_Chrome}}
{{User Biology}}
{{Ярдәмгә_әзер}}
{{User Викиөзекләр}}
Жыву ў Эўропе й ня толькі.</text>
      <sha1>ppob2738s5r655kkflygjqt5lifjej8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:User be-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488650</id>
    <revision>
      <id>5840225</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="r67cftb3amhp2s7qh99bkwefhruczwy" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #FF0000 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFCCCC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFFFFF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[Беларус теле|&lt;span style='color: red'&gt;be&lt;/span&gt;]]&lt;span style='color: red'&gt;-4&lt;/span&gt;'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Гэты ўдзельнік валодае '''[[Төркем:User be|беларускай]]''' мовай '''[[Төркем:User be-4|амаль]]''' як роднай.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Төркем:User be|{{PAGENAME}}]] [[Төркем:User be-4|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r67cftb3amhp2s7qh99bkwefhruczwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840226</id>
      <parentid>5840225</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="596" sha1="b6ptaklk9kw2dzb7wbhj0jvx1dswlos" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #FF0000 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFCCCC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFFFFF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[Беларус теле|&lt;span style='color: red'&gt;be&lt;/span&gt;]]&lt;span style='color: red'&gt;-4&lt;/span&gt;'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Гэты ўдзельнік валодае '''[[Төркем:User be|беларускай]]''' мовай '''[[Төркем:User be-4|амаль]]''' як роднай.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Төркем:User be-4]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6ptaklk9kw2dzb7wbhj0jvx1dswlos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840227</id>
      <parentid>5840226</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348" sha1="infs6x42bqdx02qbh5zsv4dud2gl1cf" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = be
| name = Беларус теле
| level = 4
| size = 
| info = Гэты ўдзельнік валодае '''[[:Төркем:User be|беларускай]]''' мовай '''[[:Төркем:User be-4|амаль]]''' як роднай.
}}&lt;noinclude&gt;[[Төркем:Татар телле кулланучылар]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>infs6x42bqdx02qbh5zsv4dud2gl1cf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840228</id>
      <parentid>5840227</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="hdy4tjm8o1hv5ts67gzckjx4q7zjrx8" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = be
| name = Беларус теле
| level = 4
| size = 
| info = Гэты ўдзельнік валодае '''[[:Төркем:User be|беларускай]]''' мовай '''[[:Төркем:User be-4|амаль]]''' як роднай.
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdy4tjm8o1hv5ts67gzckjx4q7zjrx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User be-4</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488651</id>
    <revision>
      <id>5840229</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="b3i89iwzac5mmgkca9h5zs7nma5h888" xml:space="preserve">{{Commonscat|User be-4}}

[[Төркем:User be|4]]</text>
      <sha1>b3i89iwzac5mmgkca9h5zs7nma5h888</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>02 апрель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488652</id>
    <redirect title="2 апрель" />
    <revision>
      <id>5840230</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>[[2 апрель]] битенә юнәлтү</comment>
      <origin>5840230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="6ij4w25qq4l3kzbhv7hyh0nvuypbtxa" xml:space="preserve">#юнәлтү [[2 апрель]]</text>
      <sha1>6ij4w25qq4l3kzbhv7hyh0nvuypbtxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:User cu-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488653</id>
    <revision>
      <id>5840254</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="ordehva1ed8qwusyeq8ld95vdbi4pyd" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = cu
| name = Чиркеү славян теле
| level = 4
| size = 
| info = Сь польꙁєвател̑ь глаголѥтъ '''[[:Төркем:User cu|словѣньскы]]''' '''[[:Төркем:User cu-4|вєльми добрѣ]]'''
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ordehva1ed8qwusyeq8ld95vdbi4pyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User cu-4</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488654</id>
    <revision>
      <id>5840255</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="hy7vu96udmsl0lx63ajwy5438l3iiod" xml:space="preserve">{{Commonscat|User cu-4}}

[[Төркем:User cu]]</text>
      <sha1>hy7vu96udmsl0lx63ajwy5438l3iiod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:User uk-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488655</id>
    <revision>
      <id>5840258</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:57:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="319" sha1="kpq7vpauhqxk8p8kd4ie10vj8nh3e82" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = uk
| name = Чиркеү славян теле
| level = 2
| size = 
| info = Користувач може робити внесок '''[[:Төркем:User uk|українською мовою]]''' на '''[[:Төркем:User uk-2|середньому рівні]]'''.
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kpq7vpauhqxk8p8kd4ie10vj8nh3e82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840259</id>
      <parentid>5840258</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="d8xtpweqwzrfranzleuhtpooz2q7vvz" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = uk
| name = Украин теле
| level = 2
| size = 
| info = Користувач може робити внесок '''[[:Төркем:User uk|українською мовою]]''' на '''[[:Төркем:User uk-2|середньому рівні]]'''.
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d8xtpweqwzrfranzleuhtpooz2q7vvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User uk-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488656</id>
    <revision>
      <id>5840260</id>
      <timestamp>2026-05-09T16:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="acb1lipprusia5zfu2uvsjbpdbu9096" xml:space="preserve">{{Commonscat|User uk-2}}

[[Төркем:User uk]]</text>
      <sha1>acb1lipprusia5zfu2uvsjbpdbu9096</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:User it-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488657</id>
    <revision>
      <id>5840262</id>
      <timestamp>2026-05-09T17:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="beel2scok8bhy7h4ek2myzhh84iawml" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = it
| name = Итальян теле
| level = 1
| size = 
| info = Questo utente può contribuire con un '''[[:Төркем:User it|Italiano]]''' di livello '''[[:Төркем:User it-1|semplice]]'''.
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>beel2scok8bhy7h4ek2myzhh84iawml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User it-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488658</id>
    <revision>
      <id>5840263</id>
      <timestamp>2026-05-09T17:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="6yfpn94ok95fiy12b0if3m4td26zfu3" xml:space="preserve">{{Commonscat|User it-1}}

[[Төркем:User it]]</text>
      <sha1>6yfpn94ok95fiy12b0if3m4td26zfu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:User hsb-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1488659</id>
    <revision>
      <id>5840281</id>
      <timestamp>2026-05-09T17:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="jn2j4kzrpjjpinuv9s681ygunn1jyha" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = hsb
| name = Югары Лужица теле
| level = 1
| size = 
| info = Tutón wužiwar ma}} '''[[:Төркем:User hsb-1|zakładne znajomosće]]''' '''[[:Төркем:User hsb|hornjoserbšćiny]]'''.
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jn2j4kzrpjjpinuv9s681ygunn1jyha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5840282</id>
      <parentid>5840281</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T17:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>орфография</comment>
      <origin>5840282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="1ztt0xjifsni0n4srtr8g4rmma2idqr" xml:space="preserve">{{User lang
| lang = hsb
| name = Югары Лужица теле
| level = 1
| size = 
| info = Tutón wužiwar ma [[:Төркем:User hsb-1|zakładne znajomosće]]''' '''[[:Төркем:User hsb|hornjoserbšćiny]]'''.
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ztt0xjifsni0n4srtr8g4rmma2idqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User hsb</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488660</id>
    <revision>
      <id>5840283</id>
      <timestamp>2026-05-09T17:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="fz79r156yba4ru4olq71q5evvd0cy12" xml:space="preserve">{{Commonscat|User hsb}}

[[Төркем:Телләр белү өлгеләре|hsb]]</text>
      <sha1>fz79r156yba4ru4olq71q5evvd0cy12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:User hsb-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1488661</id>
    <revision>
      <id>5840284</id>
      <timestamp>2026-05-09T17:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>18775</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>5840284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="8arkuq9fpn0f8gug51nbr1099dtyiv7" xml:space="preserve">{{Commonscat|User hsb-1}}

[[Төркем:User hsb]]</text>
      <sha1>8arkuq9fpn0f8gug51nbr1099dtyiv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(14566) Hokuleʻa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488662</id>
    <redirect title="(14566) Hōkūleʻa" />
    <revision>
      <id>5840319</id>
      <timestamp>2026-05-10T00:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami [[(14566) Hokuleʻa]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[(14566) Hōkūleʻa]]</comment>
      <origin>5840319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="axk0tb6e5yg28amdhazusucnftllsbe" xml:space="preserve">#ЮНӘЛТҮ [[(14566) Hōkūleʻa]]</text>
      <sha1>axk0tb6e5yg28amdhazusucnftllsbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:(14566) Hokuleʻa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1488663</id>
    <redirect title="Бәхәс:(14566) Hōkūleʻa" />
    <revision>
      <id>5840321</id>
      <timestamp>2026-05-10T00:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami [[Бәхәс:(14566) Hokuleʻa]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Бәхәс:(14566) Hōkūleʻa]]</comment>
      <origin>5840321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="22c1k1qgl3fd11klo77xghlryrin1ht" xml:space="preserve">#ЮНӘЛТҮ [[Бәхәс:(14566) Hōkūleʻa]]</text>
      <sha1>22c1k1qgl3fd11klo77xghlryrin1ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(7060) Al-ʻIjliya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488664</id>
    <redirect title="(7060) Al-ʿIjliya" />
    <revision>
      <id>5840326</id>
      <timestamp>2026-05-10T00:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami [[(7060) Al-ʻIjliya]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[(7060) Al-ʿIjliya]]</comment>
      <origin>5840326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="813ofcpcaa8edbp1s02y9damwry91h1" xml:space="preserve">#ЮНӘЛТҮ [[(7060) Al-ʿIjliya]]</text>
      <sha1>813ofcpcaa8edbp1s02y9damwry91h1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:(7060) Al-ʻIjliya</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1488665</id>
    <redirect title="Бәхәс:(7060) Al-ʿIjliya" />
    <revision>
      <id>5840328</id>
      <timestamp>2026-05-10T00:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>23406</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami [[Бәхәс:(7060) Al-ʻIjliya]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Бәхәс:(7060) Al-ʿIjliya]]</comment>
      <origin>5840328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="1vzz522gizhshpkktozjmi9kh8byo7z" xml:space="preserve">#ЮНӘЛТҮ [[Бәхәс:(7060) Al-ʿIjliya]]</text>
      <sha1>1vzz522gizhshpkktozjmi9kh8byo7z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>