Wikipedia
twwiki
https://tw.wikipedia.org/wiki/Kratafa_Titiriw
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Media
Soronko
Nkitahode
Dwumadini
Dwumadini nkitahode
Wikipedia
Wikipedia nkitahode
File
File nkitahode
MediaWiki
MediaWiki nkitahode
Nhwɛsoɔ
Nhwɛsoɔ nkitahode
Mmoa
Mmoa nkitahode
Nkyekyεmu
Nkyekyεmu nkitahode
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Abankɛseso
0
6644
201021
185937
2026-11-03T11:54:34Z
Hansongh
19068
201021
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
'''Abankeseso''' a wɔsan frɛ no Ntibanso, yɛ kane kuropɔn ma Denkyira bɛyɛ afe aha nson no mu hɔ.
Wɔ afe apem ahansia ne aduokron mmienu (1692) no mu hɔ no, Dutch Brandenburg adwadifoɔ tuu bata baa Denkyira. Na wɔbɛduruu hɔ no, wɔne Denkyirahene a ne din ne Boamponsem nyaa ayɔnkofa kɛseɛ na wɔhyɛɛ aseɛ dii dwa. Wɔ afe apem ahanson ne baako(1701) mu no, berɛ a Denkyira dii nkuguo wɔ ɔko kɛseɛ a ɛkɔɔ so wɔ Denkyira no, wɔpamoo Abankeseso. Kuro no akyi yeraeɛ koraa berɛ a Denkyiraman tuu Asantefoɔ so sa no wɔ afe apem ahanwɔtwe ne aduonu mmiɛnsa no. Na wɔn a wɔnyaa wɔn tiri didii mu no dwane kɔɔ Dunkwa ne Jukwa.
M
== Nkekaho ==
* McCaskie, T. C. "Denkyira in the Making of Asante c. 1660-1720" ''The Journal of African History'' vol. 48 (2007) no. 1, p. 1
8w3zeyhlqubgwmt1jkapc5byilvpm7v
201022
201021
2026-11-03T11:57:36Z
Hansongh
19068
201022
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
'''Abankeseso''' a wɔsan frɛ no Ntibanso, yɛ kane kuropɔn ma Denkyira bɛyɛ afe aha nson no mu hɔ.
Wɔ afe apem ahansia ne aduokron mmienu (1692) no mu hɔ no, Dutch Brandenburg adwadifoɔ tuu bata baa Denkyira. Na wɔbɛduruu hɔ no, wɔne Denkyirahene a ne din ne Boamponsem<ref>{{Citation |last=T. C. McCaskie |title=Denkyira in the Making of Asante c. 1660-1720 |date=2007 |url=https://www.jstor.org/stable/4501014 |work=The Journal of African History |volume=48 |issue=1 |pages=1–25 |publisher=Cambridge University Press |issn=0021-8537 |access-date=2026-11-03}}</ref> nyaa ayɔnkofa kɛseɛ na wɔhyɛɛ aseɛ dii dwa. Wɔ afe apem ahanson ne baako(1701) mu no, berɛ a Denkyira dii nkuguo wɔ ɔko kɛseɛ a ɛkɔɔ so wɔ Denkyira no, wɔpamoo Abankeseso<ref>{{Citation |last=T. C. McCaskie |title=Denkyira in the Making of Asante c. 1660-1720 |date=2007 |url=https://www.jstor.org/stable/4501014 |work=The Journal of African History |volume=48 |issue=1 |pages=1–25 |publisher=Cambridge University Press |issn=0021-8537 |access-date=2026-11-03}}</ref>. Kuro no akyi yeraeɛ koraa berɛ a Denkyiraman tuu Asantefoɔ so sa no wɔ afe apem ahanwɔtwe ne aduonu mmiɛnsa no. Na wɔn a wɔnyaa wɔn tiri didii mu no dwane kɔɔ Dunkwa ne Jukwa<ref>{{Citation |last=J. Gordon |title=Some Oral Traditions of Denkyira |date=1953 |url=https://www.jstor.org/stable/41406562 |work=Transactions of the Gold Coast & Togoland Historical Society |volume=1 |issue=3 |pages=27–33 |publisher=Historical Society of Ghana |issn=2026-6707 |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
jyufdj00lp6ffh44bq8bzqbcdyvt2xo
201023
201022
2026-11-03T11:58:57Z
Hansongh
19068
201023
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
'''Abankeseso''' a wɔsan frɛ no ''Ntibanso'', yɛ kane kuropɔn ma Denkyira bɛyɛ afe ɔha nson no mu hɔ.
Wɔ afe apem ahansia ne aduokron mmienu (1692) no mu hɔ no, Dutch Brandenburg adwadifoɔ tuu bata baa Denkyira. Na wɔbɛduruu hɔ no, wɔne Denkyirahene a ne din ne Boamponsem<ref>{{Citation |last=T. C. McCaskie |title=Denkyira in the Making of Asante c. 1660-1720 |date=2007 |url=https://www.jstor.org/stable/4501014 |work=The Journal of African History |volume=48 |issue=1 |pages=1–25 |publisher=Cambridge University Press |issn=0021-8537 |access-date=2026-11-03}}</ref> nyaa ayɔnkofa kɛseɛ na wɔhyɛɛ aseɛ dii dwa. Wɔ afe apem ahanson ne baako(1701) mu no, berɛ a Denkyira dii nkuguo wɔ ɔko kɛseɛ a ɛkɔɔ so wɔ Denkyira no, wɔpamoo Abankeseso<ref>{{Citation |last=T. C. McCaskie |title=Denkyira in the Making of Asante c. 1660-1720 |date=2007 |url=https://www.jstor.org/stable/4501014 |work=The Journal of African History |volume=48 |issue=1 |pages=1–25 |publisher=Cambridge University Press |issn=0021-8537 |access-date=2026-11-03}}</ref>. Kuro no akyi yeraeɛ koraa berɛ a Denkyiraman tuu Asantefoɔ so sa no wɔ afe apem ahanwɔtwe ne aduonu mmiɛnsa no. Na wɔn a wɔnyaa wɔn tiri didii mu no dwane kɔɔ Dunkwa ne Jukwa<ref>{{Citation |last=J. Gordon |title=Some Oral Traditions of Denkyira |date=1953 |url=https://www.jstor.org/stable/41406562 |work=Transactions of the Gold Coast & Togoland Historical Society |volume=1 |issue=3 |pages=27–33 |publisher=Historical Society of Ghana |issn=2026-6707 |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
0l6uab0k4xkhg0ake2sk3zjkjh121ek
Akosombo Ntama tintimbea
0
6692
201010
184474
2026-11-03T09:49:54Z
Hansongh
19068
201010
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
{{Dialect|Akuapem}}
[[File:Crystallizing_African_Textiles_2.png|thumb|African Ntama a efiri Akosombo Textile Limited]]
'''Akosombom Ntama tintimbea''' (ATL) Yɛ ntama tintimbea a ewɔ Ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika. ɛne Akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ Apuei mantam mu. ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama, asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie<ref>{{Citation |title=Akosombo Dam |date=2026-11-03 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akosombo_Dam&oldid=1383535475 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w’ato wɔn din sɛ; ABC, ATL, Treasure ne Inspiration<ref>{{Citation |title=BusinessGhana Homepage |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2026-11-03}}</ref>. Adwumakuo no so hwɛfo no din ne Ing.Kenneth Asare<ref>{{Citation |title=Free SHS saved Akosombo Textile Limited from collapse – Manager - ABC News Ghana |date=2020-08-01 |url=https://www.abcnewsgh.com/free-shs-saved-akosombo-textile-limited-from-collapse-manager/ |work=ABC News Ghana |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Abakɔsɛm ==
Wɔ afeha a ɛtɔ so19 no mfinfin no mu, adwumakuo a wotintim ntama wɔ Javanese nyaa ntee faa Afrika Atɔe fam ho. Na ntama a wotintin no fa Javanesefo ho. Afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ [[Indonisia|Indonesia]] no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw. Eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi, na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma.
Akosombo Ntama Tintimbea hyee ase wɔ afe 1967. Asoe a wotintim ntama a ne din de ABC ( ''A. Brunschweiler & Company)'' no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman Ghana adwadifoɔ ho. Mfie 100 a atwam no, ABC abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ Abibrem ne Europe abrokyi man mu.
Wɔ December afe 2005 mu no, wɔ daa ABC ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ Akosombo Ntama tintimbea adwumakuo no mu . ABC ntama gyinapen no yɛ nea ATL atintim firi afe 2006 mu a ɛyɛ nkabom a ABC, UK ne ATL ayɛ. Nea nti a wɔde ABC ntama gyinapen no baa [[Ghana]] ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som Afrika adetɔfo no.
Esiane Ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ Ghana wo afe 2006 ne 2007 mu no nti, wɔsesaa ABC ho nneɛma a ebine Superwax, Handblock ne premium baa Ghana na eyi maa Adwumakuon no nkorabata a ewɔ [[Manchester]] no gui wɔ afe 2007.
== Dwinni ahorɔw ==
Ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere, gyedie ne abakɔsɛm ho. Adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w’ayɛ na wo de bata [[afahyɛ]] ahorɔw ho. Wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
o99is9z50wujxh6w28iusmlj303yni3
201011
201010
2026-11-03T09:58:41Z
Hansongh
19068
201011
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
{{Dialect|Akuapem}}
[[File:Crystallizing_African_Textiles_2.png|thumb|African Ntama a efiri Akosombo Textile Limited]]
'''Akosombom Ntama tintimbea''' (ATL) Yɛ ntama tintimbea a ewɔ Ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika. ɛne Akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ Apuei mantam mu. ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama, asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie<ref>{{Citation |title=Akosombo Dam |date=2026-11-03 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akosombo_Dam&oldid=1383535475 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w’ato wɔn din sɛ; ABC, ATL, Treasure ne Inspiration<ref>{{Citation |title=BusinessGhana Homepage |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2026-11-03}}</ref>. Adwumakuo no so hwɛfo no din ne Ing.Kenneth Asare<ref>{{Citation |title=Free SHS saved Akosombo Textile Limited from collapse – Manager - ABC News Ghana |date=2020-08-01 |url=https://www.abcnewsgh.com/free-shs-saved-akosombo-textile-limited-from-collapse-manager/ |work=ABC News Ghana |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Abakɔsɛm ==
Wɔ afeha a ɛtɔ so19 no mfinfin no mu, adwumakuo a wotintim ntama wɔ Javanese nyaa ntee faa Afrika Atɔe fam ho. Na ntama a wotintin no fa Javanesefo ho. Afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ [[Indonisia|Indonesia]] no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw. Eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi, na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma.
Akosombo Ntama Tintimbea hyee ase wɔ afe 1967<ref>{{Citation |last=Behnam Ghasemi |title=The Ghanian government investment to revive Akosombo Textiles |date=2020-07-07 |url=https://kohantextilejournal.com/the-ghanian-government-investment-to-revive-akosombo-textiles/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>. Asoe a wotintim ntama a ne din de ABC ( ''A. Brunschweiler & Company)''<ref>{{Citation |last=H. Laurens van der Laan |title=A Swiss Family Firm in West Africa: A. Brunnschweiler & Co., 1929-1959 |date=1983 |url=https://www.jstor.org/stable/3601329 |work=African Economic History |issue=12 |pages=287–297 |publisher=African Studies Program, University of Wisconsin-Madison |doi=10.2307/3601329 |issn=0145-2258 |access-date=2026-11-03}}</ref>no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman Ghana adwadifoɔ ho. Mfie 100 a atwam no, ABC abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ Abibrem ne Europe abrokyi man mu.
Wɔ December afe 2005 mu no, wɔ daa ABC ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ Akosombo Ntama tintimbea adwumakuo no mu . ABC ntama gyinapen no yɛ nea ATL atintim firi afe 2006 mu a ɛyɛ nkabom a ABC, UK ne ATL ayɛ. Nea nti a wɔde ABC ntama gyinapen no baa [[Ghana]] ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som Afrika adetɔfo no.
Esiane Ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ Ghana wo afe 2006 ne 2007 mu no nti, wɔsesaa ABC ho nneɛma a ebine Superwax, Handblock ne premium baa Ghana na eyi maa Adwumakuon no nkorabata a ewɔ [[Manchester]] no gui wɔ afe 2007.
== Dwinni ahorɔw ==
Ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere, gyedie ne abakɔsɛm ho. Adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w’ayɛ na wo de bata [[afahyɛ]] ahorɔw ho. Wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
d9ts542krs1apuz5hqlok9ap90v20bu
201012
201011
2026-11-03T10:16:13Z
Hansongh
19068
201012
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
{{Dialect|Akuapem}}
[[File:Crystallizing_African_Textiles_2.png|thumb|African Ntama a efiri Akosombo Textile Limited]]
'''Akosombom Ntama tintimbea''' (ATL) Yɛ ntama tintimbea a ewɔ Ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika. ɛne Akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ Apuei mantam mu. ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama, asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie<ref>{{Citation |title=Akosombo Dam |date=2026-11-03 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akosombo_Dam&oldid=1383535475 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w’ato wɔn din sɛ; ABC, ATL, Treasure ne Inspiration<ref>{{Citation |title=BusinessGhana Homepage |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2026-11-03}}</ref>. Adwumakuo no so hwɛfo no din ne Ing.Kenneth Asare<ref>{{Citation |title=Free SHS saved Akosombo Textile Limited from collapse – Manager - ABC News Ghana |date=2020-08-01 |url=https://www.abcnewsgh.com/free-shs-saved-akosombo-textile-limited-from-collapse-manager/ |work=ABC News Ghana |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Abakɔsɛm ==
Wɔ afeha a ɛtɔ so19 no mfinfin no mu, adwumakuo a wotintim ntama wɔ Javanese nyaa ntee faa Afrika Atɔe fam ho. Na ntama a wotintin no fa Javanesefo ho. Afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ [[Indonisia|Indonesia]] no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw. Eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi, na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma.
Akosombo Ntama Tintimbea hyee ase wɔ afe 1967<ref>{{Citation |last=Behnam Ghasemi |title=The Ghanian government investment to revive Akosombo Textiles |date=2020-07-07 |url=https://kohantextilejournal.com/the-ghanian-government-investment-to-revive-akosombo-textiles/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>. Asoe a wotintim ntama a ne din de ABC ( ''A. Brunschweiler & Company)''<ref>{{Citation |last=H. Laurens van der Laan |title=A Swiss Family Firm in West Africa: A. Brunnschweiler & Co., 1929-1959 |date=1983 |url=https://www.jstor.org/stable/3601329 |work=African Economic History |issue=12 |pages=287–297 |publisher=African Studies Program, University of Wisconsin-Madison |doi=10.2307/3601329 |issn=0145-2258 |access-date=2026-11-03}}</ref>no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman Ghana adwadifoɔ ho. Mfie 100 a atwam no, ABC abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ Abibrem ne Europe abrokyi man mu.
Wɔ December afe 2005 mu no, wɔ daa ABC ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ Akosombo Ntama tintimbea adwumakuo no mu . ABC ntama gyinapen no yɛ nea ATL<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>atintim firi afe 2006 mu a ɛyɛ nkabom a ABC, UK ne ATL ayɛ. Nea nti a wɔde ABC ntama gyinapen no baa [[Ghana]] ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som Afrika adetɔfo no<ref>{{Citation |title=Collections Online {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG169939 |access-date=2026-11-03}}</ref>.
Esiane Ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ Ghana wo afe 2006 ne 2007 mu no nti, wɔsesaa ABC ho nneɛma a ebine Superwax, Handblock ne premium baa Ghana na eyi maa Adwumakuon no nkorabata a ewɔ [[Manchester]] no gui wɔ afe 2007.
== Dwinni ahorɔw ==
Ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere, gyedie ne abakɔsɛm ho. Adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w’ayɛ na wo de bata [[afahyɛ]] ahorɔw ho. Wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
azohsyasp5yp6ym90nnwlouhcdb1e4c
201013
201012
2026-11-03T10:19:27Z
Hansongh
19068
201013
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
{{Dialect|Akuapem}}
[[File:Crystallizing_African_Textiles_2.png|thumb|African Ntama a efiri Akosombo Textile Limited]]
'''Akosombom Ntama tintimbea''' (ATL) Yɛ ntama tintimbea a ewɔ Ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika. ɛne Akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ Apuei mantam mu. ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama, asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie<ref>{{Citation |title=Akosombo Dam |date=2026-11-03 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akosombo_Dam&oldid=1383535475 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w’ato wɔn din sɛ; ABC, ATL, Treasure ne Inspiration<ref>{{Citation |title=BusinessGhana Homepage |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2026-11-03}}</ref>. Adwumakuo no so hwɛfo no din ne Ing.Kenneth Asare<ref>{{Citation |title=Free SHS saved Akosombo Textile Limited from collapse – Manager - ABC News Ghana |date=2020-08-01 |url=https://www.abcnewsgh.com/free-shs-saved-akosombo-textile-limited-from-collapse-manager/ |work=ABC News Ghana |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Abakɔsɛm ==
Wɔ afeha a ɛtɔ so19 no mfinfin no mu, adwumakuo a wotintim ntama wɔ Javanese nyaa ntee faa Afrika Atɔe fam ho. Na ntama a wotintin no fa Javanesefo ho. Afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ [[Indonisia|Indonesia]] no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw. Eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi, na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma.
Akosombo Ntama Tintimbea hyee ase wɔ afe 1967<ref>{{Citation |last=Behnam Ghasemi |title=The Ghanian government investment to revive Akosombo Textiles |date=2020-07-07 |url=https://kohantextilejournal.com/the-ghanian-government-investment-to-revive-akosombo-textiles/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>. Asoe a wotintim ntama a ne din de ABC ( ''A. Brunschweiler & Company)''<ref>{{Citation |last=H. Laurens van der Laan |title=A Swiss Family Firm in West Africa: A. Brunnschweiler & Co., 1929-1959 |date=1983 |url=https://www.jstor.org/stable/3601329 |work=African Economic History |issue=12 |pages=287–297 |publisher=African Studies Program, University of Wisconsin-Madison |doi=10.2307/3601329 |issn=0145-2258 |access-date=2026-11-03}}</ref>no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman Ghana adwadifoɔ ho. Mfie 100 a atwam no, ABC abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ Abibrem ne Europe abrokyi man mu.
Wɔ December afe 2005 mu no, wɔ daa ABC ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ Akosombo Ntama tintimbea adwumakuo no mu . ABC ntama gyinapen no yɛ nea ATL<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>atintim firi afe 2006 mu a ɛyɛ nkabom a ABC, UK ne ATL ayɛ. Nea nti a wɔde ABC ntama gyinapen no baa [[Ghana]] ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som Afrika adetɔfo no<ref>{{Citation |title=Collections Online {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG169939 |access-date=2026-11-03}}</ref>.
Esiane Ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ Ghana wo afe 2006 ne 2007 mu no nti, wɔsesaa ABC ho nneɛma a ebine Superwax, Handblock ne premium baa Ghana na eyi maa Adwumakuon no nkorabata a ewɔ [[Manchester]] no gui wɔ afe 2007<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Dwinni ahorɔw ==
Ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere, gyedie ne abakɔsɛm ho. Adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w’ayɛ na wo de bata [[afahyɛ]] ahorɔw ho. Wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
5yhp387z1wkiwi37m1iyzhlm6c6awr4
201014
201013
2026-11-03T10:21:13Z
Hansongh
19068
201014
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
{{Databox}}
[[File:Crystallizing_African_Textiles_2.png|thumb|African Ntama a efiri Akosombo Textile Limited]]
'''Akosombom Ntama tintimbea''' (ATL) Yɛ ntama tintimbea a ewɔ Ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika. ɛne Akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ Apuei mantam mu. ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama, asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie<ref>{{Citation |title=Akosombo Dam |date=2026-11-03 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akosombo_Dam&oldid=1383535475 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w’ato wɔn din sɛ; ABC, ATL, Treasure ne Inspiration<ref>{{Citation |title=BusinessGhana Homepage |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2026-11-03}}</ref>. Adwumakuo no so hwɛfo no din ne Ing.Kenneth Asare<ref>{{Citation |title=Free SHS saved Akosombo Textile Limited from collapse – Manager - ABC News Ghana |date=2020-08-01 |url=https://www.abcnewsgh.com/free-shs-saved-akosombo-textile-limited-from-collapse-manager/ |work=ABC News Ghana |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Abakɔsɛm ==
Wɔ afeha a ɛtɔ so19 no mfinfin no mu, adwumakuo a wotintim ntama wɔ Javanese nyaa ntee faa Afrika Atɔe fam ho. Na ntama a wotintin no fa Javanesefo ho. Afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ [[Indonisia|Indonesia]] no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw. Eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi, na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma.
Akosombo Ntama Tintimbea hyee ase wɔ afe 1967<ref>{{Citation |last=Behnam Ghasemi |title=The Ghanian government investment to revive Akosombo Textiles |date=2020-07-07 |url=https://kohantextilejournal.com/the-ghanian-government-investment-to-revive-akosombo-textiles/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>. Asoe a wotintim ntama a ne din de ABC ( ''A. Brunschweiler & Company)''<ref>{{Citation |last=H. Laurens van der Laan |title=A Swiss Family Firm in West Africa: A. Brunnschweiler & Co., 1929-1959 |date=1983 |url=https://www.jstor.org/stable/3601329 |work=African Economic History |issue=12 |pages=287–297 |publisher=African Studies Program, University of Wisconsin-Madison |doi=10.2307/3601329 |issn=0145-2258 |access-date=2026-11-03}}</ref>no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman Ghana adwadifoɔ ho. Mfie 100 a atwam no, ABC abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ Abibrem ne Europe abrokyi man mu.
Wɔ December afe 2005 mu no, wɔ daa ABC ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ Akosombo Ntama tintimbea adwumakuo no mu . ABC ntama gyinapen no yɛ nea ATL<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>atintim firi afe 2006 mu a ɛyɛ nkabom a ABC, UK ne ATL ayɛ. Nea nti a wɔde ABC ntama gyinapen no baa [[Ghana]] ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som Afrika adetɔfo no<ref>{{Citation |title=Collections Online {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG169939 |access-date=2026-11-03}}</ref>.
Esiane Ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ Ghana wo afe 2006 ne 2007 mu no nti, wɔsesaa ABC ho nneɛma a ebine Superwax, Handblock ne premium baa Ghana na eyi maa Adwumakuon no nkorabata a ewɔ [[Manchester]] no gui wɔ afe 2007<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Dwinni ahorɔw ==
Ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere, gyedie ne abakɔsɛm ho. Adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w’ayɛ na wo de bata [[afahyɛ]] ahorɔw ho. Wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
57hrf0724gzftsgqtmip3up207h3bx9
201015
201014
2026-11-03T10:28:48Z
Hansongh
19068
201015
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Akuapem}}
{{Databox}}
[[File:Crystallizing_African_Textiles_2.png|thumb|African Ntama a efiri Akosombo Textile Limited]]
'''Akosombom Ntama tintimbea''' (ATL) Yɛ ntama tintimbea a ewɔ Ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika. ɛne Akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ Apuei mantam mu. ɛwɔ asoe a wɔnwene ntama, asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie<ref>{{Citation |title=Akosombo Dam |date=2026-11-03 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akosombo_Dam&oldid=1383535475 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. Ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w’ato wɔn din sɛ; ''ABC, ATL, Treasure'' ne ''Inspiration''<ref>{{Citation |title=BusinessGhana Homepage |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2026-11-03}}</ref>. Adwumakuo no so hwɛfo no din ne Ing.Kenneth Asare<ref>{{Citation |title=Free SHS saved Akosombo Textile Limited from collapse – Manager - ABC News Ghana |date=2020-08-01 |url=https://www.abcnewsgh.com/free-shs-saved-akosombo-textile-limited-from-collapse-manager/ |work=ABC News Ghana |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Abakɔsɛm ==
Wɔ afeha a ɛtɔ so 19 no mfinfin no mu, adwumakuo a wotintim ntama wɔ Javanese nyaa ntee faa [[Abibrem|Abibirem]] Atɔe fam ho. Na ntama a wotintin no fa Javanesefo ho. [[Abibrem|Abibirem]] asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ [[Indonisia|Indonesia]] no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw. Eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi, na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma.
Akosombo Ntama Tintimbea hyɛɛ ase wɔ afe 1967<ref>{{Citation |last=Behnam Ghasemi |title=The Ghanian government investment to revive Akosombo Textiles |date=2020-07-07 |url=https://kohantextilejournal.com/the-ghanian-government-investment-to-revive-akosombo-textiles/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>. Asoe a wotintim ntama a ne din de ABC ( ''A. Brunschweiler & Company)''<ref>{{Citation |last=H. Laurens van der Laan |title=A Swiss Family Firm in West Africa: A. Brunnschweiler & Co., 1929-1959 |date=1983 |url=https://www.jstor.org/stable/3601329 |work=African Economic History |issue=12 |pages=287–297 |publisher=African Studies Program, University of Wisconsin-Madison |doi=10.2307/3601329 |issn=0145-2258 |access-date=2026-11-03}}</ref>no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman Ghana adwadifoɔ ho. Mfeɛ ɔha a atwam no, ABC abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ Abibrem ne Europe abrokyi man mu.
Wɔ Ɔpɛnnima bosome no afe mpem mmienu ne num no (2005) mu no, wɔdaa ABC ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ Akosombo Ntama tintimbea adwumakuo no mu . ABC ntama gyinapen no yɛ nea ATL<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>atintim firi afe 2006 mu a ɛyɛ nkabom a ABC, UK ne ATL ayɛ. Nea nti a wɔde ABC ntama gyinapen no baa [[Ghana]] ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som Afrika adetɔfo no<ref>{{Citation |title=Collections Online {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG169939 |access-date=2026-11-03}}</ref>.
Esiane Ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ Ghana wo afe 2006 ne 2007 mu no nti, wɔsesaa ABC ho nneɛma a ebine Superwax, Handblock ne premium baa Ghana na eyi maa Adwumakuo no nkorabata a ewɔ [[Manchester]] no gui wɔ afe 2007<ref>{{Citation |title=Akosombo Industrial Company Limited |url=https://www.akosombotextiles.com/Brands.html |access-date=2026-11-03}}</ref>.
== Dwinni ahorɔw ==
Ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere, gyedie ne abakɔsɛm ho. Adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w’ayɛ na wo de bata [[afahyɛ]] ahorɔw ho. Wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
77k0qoi3gbp50o5mu20sfzd54jcvl7g
Kodu Mfiridwuma ho Mfiridwuma
0
17659
201016
196283
2026-11-03T11:13:12Z
Hansongh
19068
201016
wikitext
text/x-wiki
'''Kodu Tɛknɔlɔgyi''' yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ nneɛma a ɛboa ma mmaa ahonidie si pi. Na ade titire a wɔde yɛ saa nneɛma yi ne kwadu ne borɔdeɛ nhini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama ahokyere ne ohia so ate,na bere korɔ no ara no nso wɔaboa akuafoɔ a wɔn ahoɔden wɔ fam wɔ sikasɛm mu. Beaeɛ a wɔdi wɔn dwuma pa ara wɔ Tamale, Ghana atifi fam. Wɔn botae ne sɛ wɔbɛboa mmaa ahosiesie akɔ nkan na wɔaboa nso ama mpuntuo aba ɔman yi mu.
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
Plantain nhaban (a efi [[Plantago species|'''Plantago''' ahorow mu]], ɛnyɛ banana plantain mu) yɛ '''nhabannuru''' a wɔde adi dwuma mfehaha pii wɔ amanne kwan so nnuruyɛ mu de '''sa akuru, honam ani hwɛbea, ne nipadua no mu akwahosan''' . Ɛsono wɔn wɔ banana anaa plantain ''dua'' nhaban ho.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
Plantain nhaban (a efi [[Plantago species|'''Plantago''' ahorow mu]], ɛnyɛ banana plantain mu) yɛ '''nhabannuru''' a wɔde adi dwuma mfehaha pii wɔ amanne kwan so nnuruyɛ mu de '''sa akuru, honam ani hwɛbea, ne nipadua no mu akwahosan''' . Ɛsono wɔn wɔ banana anaa plantain ''dua'' nhaban ho.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
* '''Allantoin''', '''aucubin''', ne '''mucilage''' wɔ plantain nhaban mu, na ɛboa ma:
** Ma nea wɔatwitwa, nea wɔatwitwa, nea wɔahyew, ne nea wɔapirapira no '''sa ntɛmntɛm'''
** Tew '''ɔfe so''' na siw ɔyare mmoawa ano
==== 2. Nnuru a ɛko tia mmoawa & Nnuru a ɛko tia mmoawa ====
* Abɔde mu nneɛma a ɛwɔ plantain nhaban mu boa '''ma wokunkum mmoawa''' na '''esiw ɔyare''' mmoawa a ɛba akuru, nkoekoemmoa a wɔaka, ne honam ani akuru ano.
==== 3. Nnuru a ɛko tia ɔyare mmoawa ====
* Plantain ahaban brɛ <nowiki><b id="mwgg">ɔfe</b></nowiki> ase , na ɛma mfaso wɔ so ma:
** '''Eczema a ɛma obi ho yɛ hyew'''
** '''Psoriasis a ɛyɛ mmerɛw'''
** '''Owia a ɛhyew'''
** '''Nsu a ɛyɛ mmerɛw'''
==== 4. Moisturizing na ɛma obi dwo ====
* '''Mucilage''' a ɛwɔ mu no ma ɛyɛ '''te sɛ gel''' a ɛma honam ani a ɛyɛ nwunu, ɛyɛ abufuw, anaa ɛyɛ mmerɛw no dwo.
==== 5. Nwansena a Wɔka ne Wɔn a Wɔbɛka ====
* Wɔtaa de plantain ahaban a wɔayam anaa wɔayam no gu '''ntɛtea a wɔabɔ, nwansena a wɔaka''', ne '''akɔre a wɔaka no''' so tẽẽ na ama ɛyaw, ɛyaw, ne ahonhon so atew.
==== 6. Detoxifying ne Drawing Agent ====
* Ɛyɛ adwuma sɛ '''nhabannuru a “ɛtwetwe”''', na ɛboa ma wɔtwe '''awuduru, nsensanee, anaa akisikuru''' fi akuru anaa akisikuru mu.
==== 7. Ɛma Ntini a Ɛma Ntini Mu no Dwo (Wɔ Mu) . ====
* Sɛ wɔyɛ no '''tii''' anaasɛ '''infusion''', plantain nhaban betumi aboa wɔ:
** '''Ɔfefe'''
** '''Menemkuro'''
** '''Nnuan a wɔyam''' (te sɛ akuru) .
=== Nneɛma Titiriw a Ɛwɔ Plantain Nhaban Mu: ===
* '''Allantoin''' – ɛma honam ani hwɛbea san yɛ foforo
* '''Aucubin''' – ɛko tia ɔyare mmoawa, ɛko tia mmoawa
* '''Mucilage''' – ɛma abufuw ano brɛ ase
* '''Tannins''' – astringent ne kuru ayaresa
----
=== Sɛnea Wɔde Plantain Nhaban Di Dwuma ===
* '''Poultice''' : Bobɔ nhaban a wɔayɛ no foforo na fa gu honam ani tẽẽ
* '''Salve''' : Yɛ ngo a wɔde ahyɛ mu anaasɛ salve a nhaban a ayow wom
* '''Hohoro''' : Fa nhaban a ɛyɛ toro gu nsu a ɛyɛ hyew mu, ma ɛnnwo, afei fa yɛ hohoro honam ani.
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
Plantain nhaban (a efi [[Plantago species|'''Plantago''' ahorow mu]], ɛnyɛ banana plantain mu) yɛ '''nhabannuru''' a wɔde adi dwuma mfehaha pii wɔ amanne kwan so nnuruyɛ mu de '''sa akuru, honam ani hwɛbea, ne nipadua no mu akwahosan''' . Ɛsono wɔn wɔ banana anaa plantain ''dua'' nhaban ho.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
* '''Allantoin''', '''aucubin''', ne '''mucilage''' wɔ plantain nhaban mu, na ɛboa ma:
** Ma nea wɔatwitwa, nea wɔatwitwa, nea wɔahyew, ne nea wɔapirapira no '''sa ntɛmntɛm'''
** Tew '''ɔfe so''' na siw ɔyare mmoawa ano
==== 2. Nnuru a ɛko tia mmoawa & Nnuru a ɛko tia mmoawa ====
* Abɔde mu nneɛma a ɛwɔ plantain nhaban mu boa '''ma wokunkum mmoawa''' na '''esiw ɔyare''' mmoawa a ɛba akuru, nkoekoemmoa a wɔaka, ne honam ani akuru ano.
==== 3. Nnuru a ɛko tia ɔyare mmoawa ====
* Plantain ahaban brɛ <nowiki><b id="mwgg">ɔfe</b></nowiki> ase , na ɛma mfaso wɔ so ma:
** '''Eczema a ɛma obi ho yɛ hyew'''
** '''Psoriasis a ɛyɛ mmerɛw'''
** '''Owia a ɛhyew'''
** '''Nsu a ɛyɛ mmerɛw'''
==== 4. Moisturizing na ɛma obi dwo ====
* '''Mucilage''' a ɛwɔ mu no ma ɛyɛ '''te sɛ gel''' a ɛma honam ani a ɛyɛ nwunu, ɛyɛ abufuw, anaa ɛyɛ mmerɛw no dwo.
==== 5. Nwansena a Wɔka ne Wɔn a Wɔbɛka ====
* Wɔtaa de plantain ahaban a wɔayam anaa wɔayam no gu '''ntɛtea a wɔabɔ, nwansena a wɔaka''', ne '''akɔre a wɔaka no''' so tẽẽ na ama ɛyaw, ɛyaw, ne ahonhon so atew.
==== 6. Detoxifying ne Drawing Agent ====
* Ɛyɛ adwuma sɛ '''nhabannuru a “ɛtwetwe”''', na ɛboa ma wɔtwe '''awuduru, nsensanee, anaa akisikuru''' fi akuru anaa akisikuru mu.
==== 7. Ɛma Ntini a Ɛma Ntini Mu no Dwo (Wɔ Mu) . ====
* Sɛ wɔyɛ no '''tii''' anaasɛ '''infusion''', plantain nhaban betumi aboa wɔ:
** '''Ɔfefe'''
** '''Menemkuro'''
** '''Nnuan a wɔyam''' (te sɛ akuru) .
=== Nneɛma Titiriw a Ɛwɔ Plantain Nhaban Mu: ===
* '''Allantoin''' – ɛma honam ani hwɛbea san yɛ foforo
* '''Aucubin''' – ɛko tia ɔyare mmoawa, ɛko tia mmoawa
* '''Mucilage''' – ɛma abufuw ano brɛ ase
* '''Tannins''' – astringent ne kuru ayaresa
----
=== Sɛnea Wɔde Plantain Nhaban Di Dwuma ===
* '''Poultice''' : Bobɔ nhaban a wɔayɛ no foforo na fa gu honam ani tẽẽ
* '''Salve''' : Yɛ ngo a wɔde ahyɛ mu anaasɛ salve a nhaban a ayow wom
* '''Hohoro''' : Fa nhaban a ɛyɛ toro gu nsu a ɛyɛ hyew mu, ma ɛnnwo, afei fa yɛ hohoro honam ani.
* '''Tea''' : Fa nhaban a ayow teaspoon 1–2 gu nsu a ɛyɛ hyew mu
* '''Tincture''' : Nsa a wɔde yɛ aduru a wɔde sa yare wɔ nipadua no mu
=== Ahwɛyiye a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ===
* Mpɛn pii no wobu no sɛ '''ahobammɔ kɛse''', ma mmofra mpo
* Kwati sɛ wowɔ Plantago ahorow '''a wonim sɛ wo ho yɛ wo hyew a'''
* Sɛ wode bedi dwuma wɔ wo mu a, sɛ wonyinsɛn anaasɛ worenom nnuru a, kɔ akwahosan ho ɔyaresafo nkyɛn
Sɛ '''wɔde banana anaa plantain nhaban bɛyɛ brayɛ ho aduru''' a, ɛyɛ ano aduru a tumi wom, a ɛnyɛ nea ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia —titiriw wɔ mmeae a wontumi nnya ahotew ho nneɛma a wɔtɔn no pii. Here’s a step-by-step guide on how to '''process banana or plantain leaves into reusable or disposable menstrual pads''', a ɛka '''atetesɛm nimdeɛ''' ne ahotew titiriw ne nnɛyi akwan bom, a Kodu mfiridwuma adwumayɛfo kuw a ɛwɔ Ghana de di dwuma.
=== Nneɛma a Ɛho Hia: ===
* '''Banana anaa plantain nhaban a wɔayɛ no foforo'''
* '''Nneɛma a ɛyɛ mmerɛw a ɛtwetwe nsu''' (sɛ nhwɛso no, ntama a wɔde kotoku ayɛ, ntama dedaw a ɛho tew, anaa abɔde mu nhama) .
* '''Ntwamu a wɔde aduru a wɔde kum mmoawa ayɛ'''
* '''Asaawa ne ade a wɔde pam ade anaa afiri a wɔde pam ade'''
* '''Optional''' : Fango anaa nnua nsõ (ma absorbency & odor control wɔ atetesɛm akwan bi mu), biodegradable glue
* '''Fa nsuonwini fa nsuonwini so''' brɛoo anaasɛ fa gu nsu a ɛrefɔw mu bere tiaa bi na ama wɔakum mmoawa.
* Dry bio ansa na wode adi dwuma. Wubetumi '''de gya a ano''' nyɛ den ayɛ nhaban no ma ayɛ mmerɛw na ayɛ petee kɛse.
=== 3. Twitwa na Yɛ Nhaban no ===
* Twitwa ahaban a ayow no mu '''asinasin a ɛyɛ ahinanan anaasɛ ɛte sɛ pad''' (~15–22 cm tenten).
* Fa anoano no yɛ mmerɛw na amma atetew anaasɛ ɛnyɛ dɛ.
----
=== 4. Fa Absorbent Layers ka ho ===
* Wɔ ahaban no nnyinaso no atifi no, fa '''kotoku anaa abɔde mu nhama ntama a wɔayɛ no ntoatoaso''' gu mu .
* Wubetumi nso de '''banana dua nhama a ayow a wɔatwitwa no yiye''' adi dwuma de atwe nsu sɛ ntama nni hɔ a.
* Sɛnea wopɛ: Fa '''nnua nsõ anaa fango a wɔayam''' petepete ntoatoaso ntam (amammerɛ kwan, ɛboa ma ɛtwetwe nsu na ɛhyɛ hua so).
----
* Stack: '''Ahaban ase (ase)''' → '''Absorbent layer (mfinimfini)''' → '''Ntama a ɛyɛ tratraa a wɔde kata so (atifi)''' .
* Sew twa anoano no ho hyia na '''ama layers no ayɛ den''' .
* Sɛnea wopɛ: Fa '''ntama''' anaa nhaban fa ntaban ka ho na ama woatumi akura mu kɛse na amma nsu ankɔ mu.
* Fa '''bɔton, nhama, anaa snaps''' kyekyere ntade ase.
* Sɛ wotumi de di dwuma bio a: Fa owia ma ɛyow koraa ansa na wode asie ade a ɛho tew na ɛyɛ nwunu anaa ntama kotoku mu.
* Sɛ wotumi tow a: Fa krataa kyekyere mmiako mmiako na wode adi dwuma pɛnkoro.
----
== San Fa Di Dwuma vs. Nea Wɔtow gu ==
{| class="wikitable"
!Korɔ
! Sɛnea Wɔde Di Dwuma
! Hwɛ yiye
|-
| '''Wotumi de di dwuma bio'''
| Fa nsu pa ne samina a ɛnyɛ den hohoro bere biara a wode bedi dwuma awie no
| Sun-dry koraa na ama sterilize
|-
| '''Wɔde tow gu'''
| Fa di dwuma pɛnkoro, sie anaa yɛ compost sɛ biodegradable a
| Ahobammɔ ma nkuraase/mmeae a nwura sua
|}
* '''Hohoro ho yiye''' ansa na wode adi dwuma ne bere a wode bedi dwuma awie.
* '''Sesa nnɔnhwerew 4–6 biara''' na woakwati ɔyare mmoawa.
* Mfa nhaban a nsunsu wom anaa asɛe nni dwuma da.
* Kwati nneɛma a wɔayɛ a ɛkyere ɔhyew/nsu.
== Bonus: Dɛn Nti na Wɔde Banana/Plantain Nhaban Di Dwuma? ==
* '''Nneɛma a nkwa wom a ɛsɛe'''
* '''Wobetumi anya bi wɔ mpɔtam hɔ'''
* Abɔde mu no, '''ɛma onwini na ɛma obi dwo;''' Wobetumi ayɛ '''wɔ fie a ɛho ka sua'''
{{Reflist}}
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
=== Ahwɛyiye a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ===
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
Plantain nhaban (a efi [[Plantago species|'''Plantago''' ahorow mu]], ɛnyɛ banana plantain mu) yɛ '''nhabannuru''' a wɔde adi dwuma mfehaha pii wɔ amanne kwan so nnuruyɛ mu de '''sa akuru, honam ani hwɛbea, ne nipadua no mu akwahosan''' . Ɛsono wɔn wɔ banana anaa plantain ''dua'' nhaban ho.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
* '''Allantoin''', '''aucubin''', ne '''mucilage''' wɔ plantain nhaban mu, na ɛboa ma:
** Ma nea wɔatwitwa, nea wɔatwitwa, nea wɔahyew, ne nea wɔapirapira no '''sa ntɛmntɛm'''
** Tew '''ɔfe so''' na siw ɔyare mmoawa ano
==== 2. Nnuru a ɛko tia mmoawa & Nnuru a ɛko tia mmoawa ====
* Abɔde mu nneɛma a ɛwɔ plantain nhaban mu boa '''ma wokunkum mmoawa''' na '''esiw ɔyare''' mmoawa a ɛba akuru, nkoekoemmoa a wɔaka, ne honam ani akuru ano.
==== 3. Nnuru a ɛko tia ɔyare mmoawa ====
* Plantain ahaban brɛ <nowiki><b id="mwgg">ɔfe</b></nowiki> ase , na ɛma mfaso wɔ so ma:
** '''Eczema a ɛma obi ho yɛ hyew'''
** '''Psoriasis a ɛyɛ mmerɛw'''
** '''Owia a ɛhyew'''
** '''Nsu a ɛyɛ mmerɛw'''
==== 4. Moisturizing na ɛma obi dwo ====
* '''Mucilage''' a ɛwɔ mu no ma ɛyɛ '''te sɛ gel''' a ɛma honam ani a ɛyɛ nwunu, ɛyɛ abufuw, anaa ɛyɛ mmerɛw no dwo.
==== 5. Nwansena a Wɔka ne Wɔn a Wɔbɛka ====
* Wɔtaa de plantain ahaban a wɔayam anaa wɔayam no gu '''ntɛtea a wɔabɔ, nwansena a wɔaka''', ne '''akɔre a wɔaka no''' so tẽẽ na ama ɛyaw, ɛyaw, ne ahonhon so atew.
==== 6. Detoxifying ne Drawing Agent ====
* Ɛyɛ adwuma sɛ '''nhabannuru a “ɛtwetwe”''', na ɛboa ma wɔtwe '''awuduru, nsensanee, anaa akisikuru''' fi akuru anaa akisikuru mu.
==== 7. Ɛma Ntini a Ɛma Ntini Mu no Dwo (Wɔ Mu) . ====
* Sɛ wɔyɛ no '''tii''' anaasɛ '''infusion''', plantain nhaban betumi aboa wɔ:
** '''Ɔfefe'''
** '''Menemkuro'''
** '''Nnuan a wɔyam''' (te sɛ akuru) .
=== Nneɛma Titiriw a Ɛwɔ Plantain Nhaban Mu: ===
* '''Allantoin''' – ɛma honam ani hwɛbea san yɛ foforo
* '''Aucubin''' – ɛko tia ɔyare mmoawa, ɛko tia mmoawa
* '''Mucilage''' – ɛma abufuw ano brɛ ase
* '''Tannins''' – astringent ne kuru ayaresa
----
=== Sɛnea Wɔde Plantain Nhaban Di Dwuma ===
* '''Poultice''' : Bobɔ nhaban a wɔayɛ no foforo na fa gu honam ani tẽẽ
* '''Salve''' : Yɛ ngo a wɔde ahyɛ mu anaasɛ salve a nhaban a ayow wom
* '''Hohoro''' : Fa nhaban a ɛyɛ toro gu nsu a ɛyɛ hyew mu, ma ɛnnwo, afei fa yɛ hohoro honam ani.
* '''Tea''' : Fa nhaban a ayow teaspoon 1–2 gu nsu a ɛyɛ hyew mu
* '''Tincture''' : Nsa a wɔde yɛ aduru a wɔde sa yare wɔ nipadua no mu
=== Ahwɛyiye a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ===
* Mpɛn pii no wobu no sɛ '''ahobammɔ kɛse''', ma mmofra mpo
* Kwati sɛ wowɔ Plantago ahorow '''a wonim sɛ wo ho yɛ wo hyew a'''
* Sɛ wode bedi dwuma wɔ wo mu a, sɛ wonyinsɛn anaasɛ worenom nnuru a, kɔ akwahosan ho ɔyaresafo nkyɛn
=== '''Sɛnea Wɔde Banana anaa Plantain Nhaban Yɛ Menstrual Pads.''' ===
Sɛ '''wɔde banana anaa plantain nhaban bɛyɛ brayɛ ho aduru''' a, ɛyɛ ano aduru a tumi wom, a ɛnyɛ nea ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia —titiriw wɔ mmeae a wontumi nnya ahotew ho nneɛma a wɔtɔn no pii. Here’s a step-by-step guide on how to '''process banana or plantain leaves into reusable or disposable menstrual pads''', a ɛka '''atetesɛm nimdeɛ''' ne ahotew titiriw ne nnɛyi akwan bom, a Kodu mfiridwuma adwumayɛfo kuw a ɛwɔ Ghana de di dwuma.
=== Nneɛma a Ɛho Hia: ===
* '''Banana anaa plantain nhaban a wɔayɛ no foforo'''
* '''Nneɛma a ɛyɛ mmerɛw a ɛtwetwe nsu''' (sɛ nhwɛso no, ntama a wɔde kotoku ayɛ, ntama dedaw a ɛho tew, anaa abɔde mu nhama) .
* '''Ntwamu a wɔde aduru a wɔde kum mmoawa ayɛ'''
* '''Asaawa ne ade a wɔde pam ade anaa afiri a wɔde pam ade'''
* '''Optional''' : Fango anaa nnua nsõ (ma absorbency & odor control wɔ atetesɛm akwan bi mu), biodegradable glue
* '''Fa nsuonwini fa nsuonwini so''' brɛoo anaasɛ fa gu nsu a ɛrefɔw mu bere tiaa bi na ama wɔakum mmoawa.
* Dry bio ansa na wode adi dwuma. Wubetumi '''de gya a ano''' nyɛ den ayɛ nhaban no ma ayɛ mmerɛw na ayɛ petee kɛse.
=== 3. Twitwa na Yɛ Nhaban no ===
* Twitwa ahaban a ayow no mu '''asinasin a ɛyɛ ahinanan anaasɛ ɛte sɛ pad''' (~15–22 cm tenten).
* Fa anoano no yɛ mmerɛw na amma atetew anaasɛ ɛnyɛ dɛ.
----
=== 4. Fa Absorbent Layers ka ho ===
* Wɔ ahaban no nnyinaso no atifi no, fa '''kotoku anaa abɔde mu nhama ntama a wɔayɛ no ntoatoaso''' gu mu .
* Wubetumi nso de '''banana dua nhama a ayow a wɔatwitwa no yiye''' adi dwuma de atwe nsu sɛ ntama nni hɔ a.
* Sɛnea wopɛ: Fa '''nnua nsõ anaa fango a wɔayam''' petepete ntoatoaso ntam (amammerɛ kwan, ɛboa ma ɛtwetwe nsu na ɛhyɛ hua so).
----
* Stack: '''Ahaban ase (ase)''' → '''Absorbent layer (mfinimfini)''' → '''Ntama a ɛyɛ tratraa a wɔde kata so (atifi)''' .
* Sew twa anoano no ho hyia na '''ama layers no ayɛ den''' .
* Sɛnea wopɛ: Fa '''ntama''' anaa nhaban fa ntaban ka ho na ama woatumi akura mu kɛse na amma nsu ankɔ mu.
* Fa '''bɔton, nhama, anaa snaps''' kyekyere ntade ase.
* Sɛ wotumi de di dwuma bio a: Fa owia ma ɛyow koraa ansa na wode asie ade a ɛho tew na ɛyɛ nwunu anaa ntama kotoku mu.
* Sɛ wotumi tow a: Fa krataa kyekyere mmiako mmiako na wode adi dwuma pɛnkoro.
----
== San Fa Di Dwuma vs. Nea Wɔtow gu ==
{| class="wikitable"
!Korɔ
! Sɛnea Wɔde Di Dwuma
! Hwɛ yiye
|-
| '''Wotumi de di dwuma bio'''
| Fa nsu pa ne samina a ɛnyɛ den hohoro bere biara a wode bedi dwuma awie no
| Sun-dry koraa na ama sterilize
|-
| '''Wɔde tow gu'''
| Fa di dwuma pɛnkoro, sie anaa yɛ compost sɛ biodegradable a
| Ahobammɔ ma nkuraase/mmeae a nwura sua
|}
* '''Hohoro ho yiye''' ansa na wode adi dwuma ne bere a wode bedi dwuma awie.
* '''Sesa nnɔnhwerew 4–6 biara''' na woakwati ɔyare mmoawa.
* Mfa nhaban a nsunsu wom anaa asɛe nni dwuma da.
* Kwati nneɛma a wɔayɛ a ɛkyere ɔhyew/nsu.
== Bonus: Dɛn Nti na Wɔde Banana/Plantain Nhaban Di Dwuma? ==
* '''Nneɛma a nkwa wom a ɛsɛe'''
* '''Wobetumi anya bi wɔ mpɔtam hɔ'''
* Abɔde mu no, '''ɛma onwini na ɛma obi dwo;''' Wobetumi ayɛ '''wɔ fie a ɛho ka sua'''
{{Reflist}}
qc7g71fyfi7097jbl3pfelopnatqqq2
201017
201016
2026-11-03T11:17:29Z
Hansongh
19068
201017
wikitext
text/x-wiki
'''Kodu Tɛknɔlɔgyi''' yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ nneɛma a ɛboa ma mmaa ahonidie si pi. Na ade titire a wɔde yɛ saa nneɛma yi ne kwadu ne borɔdeɛ nhini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama ahokyere ne ohia so ate,na bere korɔ no ara no nso wɔaboa akuafoɔ a wɔn ahoɔden wɔ fam wɔ sikasɛm mu. Beaeɛ a wɔdi wɔn dwuma pa ara wɔ Tamale, Ghana atifi fam. Wɔn botae ne sɛ wɔbɛboa mmaa ahosiesie akɔ nkan na wɔaboa nso ama mpuntuo aba ɔman yi mu.
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
*
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
* kincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
Plantain nhaban (a efi [[Plantago species|'''Plantago''' ahorow mu]], ɛnyɛ banana plantain mu) yɛ '''nhabannuru''' a wɔde adi dwuma mfehaha pii wɔ amanne kwan so nnuruyɛ mu de '''sa akuru, honam ani hwɛbea, ne nipadua no mu akwahosan''' . Ɛsono wɔn wɔ banana anaa plantain ''dua'' nhaban ho.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
* '''Allantoin''', '''aucubin''', ne '''mucilage''' wɔ plantain nhaban mu, na ɛboa ma:
** Ma nea wɔatwitwa, nea wɔatwitwa, nea wɔahyew, ne nea wɔapirapira no '''sa ntɛmntɛm'''
** Tew '''ɔfe so''' na siw ɔyare mmoawa ano
==== 2. Nnuru a ɛko tia mmoawa & Nnuru a ɛko tia mmoawa ====
* Abɔde mu nneɛma a ɛwɔ plantain nhaban mu boa '''ma wokunkum mmoawa''' na '''esiw ɔyare''' mmoawa a ɛba akuru, nkoekoemmoa a wɔaka, ne honam ani akuru ano.
==== 3. Nnuru a ɛko tia ɔyare mmoawa ====
* Plantain ahaban brɛ <nowiki><b id="mwgg">ɔfe</b></nowiki> ase , na ɛma mfaso wɔ so ma:
** '''Eczema a ɛma obi ho yɛ hyew'''
** '''Psoriasis a ɛyɛ mmerɛw'''
** '''Owia a ɛhyew'''
** '''Nsu a ɛyɛ mmerɛw'''
==== 4. Moisturizing na ɛma obi dwo ====
* '''Mucilage''' a ɛwɔ mu no ma ɛyɛ '''te sɛ gel''' a ɛma honam ani a ɛyɛ nwunu, ɛyɛ abufuw, anaa ɛyɛ mmerɛw no dwo.
==== 5. Nwansena a Wɔka ne Wɔn a Wɔbɛka ====
* Wɔtaa de plantain ahaban a wɔayam anaa wɔayam no gu '''ntɛtea a wɔabɔ, nwansena a wɔaka''', ne '''akɔre a wɔaka no''' so tẽẽ na ama ɛyaw, ɛyaw, ne ahonhon so atew.
==== 6. Detoxifying ne Drawing Agent ====
* Ɛyɛ adwuma sɛ '''nhabannuru a “ɛtwetwe”''', na ɛboa ma wɔtwe '''awuduru, nsensanee, anaa akisikuru''' fi akuru anaa akisikuru mu.
==== 7. Ɛma Ntini a Ɛma Ntini Mu no Dwo (Wɔ Mu) . ====
* Sɛ wɔyɛ no '''tii''' anaasɛ '''infusion''', plantain nhaban betumi aboa wɔ:
** '''Ɔfefe'''
** '''Menemkuro'''
** '''Nnuan a wɔyam''' (te sɛ akuru) .
=== Nneɛma Titiriw a Ɛwɔ Plantain Nhaban Mu: ===
* '''Allantoin''' – ɛma honam ani hwɛbea san yɛ foforo
* '''Aucubin''' – ɛko tia ɔyare mmoawa, ɛko tia mmoawa
* '''Mucilage''' – ɛma abufuw ano brɛ ase
* '''Tannins''' – astringent ne kuru ayaresa
----
=== Sɛnea Wɔde Plantain Nhaban Di Dwuma ===
* '''Poultice''' : Bobɔ nhaban a wɔayɛ no foforo na fa gu honam ani tẽẽ
* '''Salve''' : Yɛ ngo a wɔde ahyɛ mu anaasɛ salve a nhaban a ayow wom
* '''Hohoro''' : Fa nhaban a ɛyɛ toro gu nsu a ɛyɛ hyew mu, ma ɛnnwo, afei fa yɛ hohoro honam ani.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
* '''Allantoin''', '''aucubin''', ne '''mucilage''' wɔ plantain nhaban mu, na ɛboa ma:
** Ma nea wɔatwitwa, nea wɔatwitwa, nea wɔahyew, ne nea wɔapirapira no '''sa ntɛmntɛm'''
** Tew '''ɔfe so''' na siw ɔyare mmoawa ano
==== 2. Nnuru a ɛko tia mmoawa & Nnuru a ɛko tia mmoawa ====
* Abɔde mu nneɛma a ɛwɔ plantain nhaban mu boa '''ma wokunkum mmoawa''' na '''esiw ɔyare''' mmoawa a ɛba akuru, nkoekoemmoa a wɔaka, ne honam ani akuru ano.
==== 3. Nnuru a ɛko tia ɔyare mmoawa ====
* Plantain ahaban brɛ <nowiki><b id="mwgg">ɔfe</b></nowiki> ase , na ɛma mfaso wɔ so ma:
** '''Eczema a ɛma obi ho yɛ hyew'''
** '''Psoriasis a ɛyɛ mmerɛw'''
** '''Owia a ɛhyew'''
** '''Nsu a ɛyɛ mmerɛw'''
==== 4. Moisturizing na ɛma obi dwo ====
* '''Mucilage''' a ɛwɔ mu no ma ɛyɛ '''te sɛ gel''' a ɛma honam ani a ɛyɛ nwunu, ɛyɛ abufuw, anaa ɛyɛ mmerɛw no dwo.
==== 5. Nwansena a Wɔka ne Wɔn a Wɔbɛka ====
* Wɔtaa de plantain ahaban a wɔayam anaa wɔayam no gu '''ntɛtea a wɔabɔ, nwansena a wɔaka''', ne '''akɔre a wɔaka no''' so tẽẽ na ama ɛyaw, ɛyaw, ne ahonhon so atew.
==== 6. Detoxifying ne Drawing Agent ====
* Ɛyɛ adwuma sɛ '''nhabannuru a “ɛtwetwe”''', na ɛboa ma wɔtwe '''awuduru, nsensanee, anaa akisikuru''' fi akuru anaa akisikuru mu.
==== 7. Ɛma Ntini a Ɛma Ntini Mu no Dwo (Wɔ Mu) . ====
* Sɛ wɔyɛ no '''tii''' anaasɛ '''infusion''', plantain nhaban betumi aboa wɔ:
** '''Ɔfefe'''
** '''Menemkuro'''
** '''Nnuan a wɔyam''' (te sɛ akuru) .
=== Nneɛma Titiriw a Ɛwɔ Plantain Nhaban Mu: ===
* '''Allantoin''' – ɛma honam ani hwɛbea san yɛ foforo
* '''Aucubin''' – ɛko tia ɔyare mmoawa, ɛko tia mmoawa
* '''Mucilage''' – ɛma abufuw ano brɛ ase
* '''Tannins''' – astringent ne kuru ayaresa
----
=== Sɛnea Wɔde Plantain Nhaban Di Dwuma ===
* '''Poultice''' : Bobɔ nhaban a wɔayɛ no foforo na fa gu honam ani tẽẽ
* '''Salve''' : Yɛ ngo a wɔde ahyɛ mu anaasɛ salve a nhaban a ayow wom
* '''Hohoro''' : Fa nhaban a ɛyɛ toro gu nsu a ɛyɛ hyew mu, ma ɛnnwo, afei fa yɛ hohoro honam ani.
* '''Tea''' : Fa nhaban a ayow teaspoon 1–2 gu nsu a ɛyɛ hyew mu
* '''Tincture''' : Nsa a wɔde yɛ aduru a wɔde sa yare wɔ nipadua no mu
=== Ahwɛyiye a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ===
* Mpɛn pii no wobu no sɛ '''ahobammɔ kɛse''', ma mmofra mpo
* Kwati sɛ wowɔ Plantago ahorow '''a wonim sɛ wo ho yɛ wo hyew a'''
* Sɛ wode bedi dwuma wɔ wo mu a, sɛ wonyinsɛn anaasɛ worenom nnuru a, kɔ akwahosan ho ɔyaresafo nkyɛn
Sɛ '''wɔde banana anaa plantain nhaban bɛyɛ brayɛ ho aduru''' a, ɛyɛ ano aduru a tumi wom, a ɛnyɛ nea ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia —titiriw wɔ mmeae a wontumi nnya ahotew ho nneɛma a wɔtɔn no pii. Here’s a step-by-step guide on how to '''process banana or plantain leaves into reusable or disposable menstrual pads''', a ɛka '''atetesɛm nimdeɛ''' ne ahotew titiriw ne nnɛyi akwan bom, a Kodu mfiridwuma adwumayɛfo kuw a ɛwɔ Ghana de di dwuma.
=== Nneɛma a Ɛho Hia: ===
* '''Banana anaa plantain nhaban a wɔayɛ no foforo'''
* '''Nneɛma a ɛyɛ mmerɛw a ɛtwetwe nsu''' (sɛ nhwɛso no, ntama a wɔde kotoku ayɛ, ntama dedaw a ɛho tew, anaa abɔde mu nhama) .
* '''Ntwamu a wɔde aduru a wɔde kum mmoawa ayɛ'''
* '''Asaawa ne ade a wɔde pam ade anaa afiri a wɔde pam ade'''
* '''Optional''' : Fango anaa nnua nsõ (ma absorbency & odor control wɔ atetesɛm akwan bi mu), biodegradable glue
* '''Fa nsuonwini fa nsuonwini so''' brɛoo anaasɛ fa gu nsu a ɛrefɔw mu bere tiaa bi na ama wɔakum mmoawa.
* Dry bio ansa na wode adi dwuma. Wubetumi '''de gya a ano''' nyɛ den ayɛ nhaban no ma ayɛ mmerɛw na ayɛ petee kɛse.
=== 3. Twitwa na Yɛ Nhaban no ===
* Twitwa ahaban a ayow no mu '''asinasin a ɛyɛ ahinanan anaasɛ ɛte sɛ pad''' (~15–22 cm tenten).
* Fa anoano no yɛ mmerɛw na amma atetew anaasɛ ɛnyɛ dɛ.
----
=== 4. Fa Absorbent Layers ka ho ===
* Wɔ ahaban no nnyinaso no atifi no, fa '''kotoku anaa abɔde mu nhama ntama a wɔayɛ no ntoatoaso''' gu mu .
* Wubetumi nso de '''banana dua nhama a ayow a wɔatwitwa no yiye''' adi dwuma de atwe nsu sɛ ntama nni hɔ a.
* Sɛnea wopɛ: Fa '''nnua nsõ anaa fango a wɔayam''' petepete ntoatoaso ntam (amammerɛ kwan, ɛboa ma ɛtwetwe nsu na ɛhyɛ hua so).
----
* Stack: '''Ahaban ase (ase)''' → '''Absorbent layer (mfinimfini)''' → '''Ntama a ɛyɛ tratraa a wɔde kata so (atifi)''' .
* Sew twa anoano no ho hyia na '''ama layers no ayɛ den''' .
* Sɛnea wopɛ: Fa '''ntama''' anaa nhaban fa ntaban ka ho na ama woatumi akura mu kɛse na amma nsu ankɔ mu.
* Fa '''bɔton, nhama, anaa snaps''' kyekyere ntade ase.
* Sɛ wotumi de di dwuma bio a: Fa owia ma ɛyow koraa ansa na wode asie ade a ɛho tew na ɛyɛ nwunu anaa ntama kotoku mu.
* Sɛ wotumi tow a: Fa krataa kyekyere mmiako mmiako na wode adi dwuma pɛnkoro.
----
== San Fa Di Dwuma vs. Nea Wɔtow gu ==
{| class="wikitable"
!Korɔ
! Sɛnea Wɔde Di Dwuma
! Hwɛ yiye
|-
| '''Wotumi de di dwuma bio'''
| Fa nsu pa ne samina a ɛnyɛ den hohoro bere biara a wode bedi dwuma awie no
| Sun-dry koraa na ama sterilize
|-
| '''Wɔde tow gu'''
| Fa di dwuma pɛnkoro, sie anaa yɛ compost sɛ biodegradable a
| Ahobammɔ ma nkuraase/mmeae a nwura sua
|}
* '''Hohoro ho yiye''' ansa na wode adi dwuma ne bere a wode bedi dwuma awie.
* '''Sesa nnɔnhwerew 4–6 biara''' na woakwati ɔyare mmoawa.
* Mfa nhaban a nsunsu wom anaa asɛe nni dwuma da.
* Kwati nneɛma a wɔayɛ a ɛkyere ɔhyew/nsu.
== Bonus: Dɛn Nti na Wɔde Banana/Plantain Nhaban Di Dwuma? ==
* '''Nneɛma a nkwa wom a ɛsɛe'''
* '''Wobetumi anya bi wɔ mpɔtam hɔ'''
* Abɔde mu no, '''ɛma onwini na ɛma obi dwo;''' Wobetumi ayɛ '''wɔ fie a ɛho ka sua'''
{{Reflist}}
== Health Benefits of Banana Leaves for Skin ==
'''Kodu Technology. Kodu Technology yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu ahotew pads a ɛporɔw a wɔde banana ne plantain ntini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama mmere a ɛyɛ den mu ahotew nsɛm so, na wɔahu akuafo a wɔyɛ nkumaa nso ho.'''
=== <small>'''AKWAHOSAN MFASOƆ A ƐWƆ BANANA NE PLANTAIN HASK SO'''</small> ===
Wɔde banana nhaban adi dwuma fi tete wɔ amammerɛ pii mu de ahwɛ honam ani esiane sɛ '''ɛsa yare''' na '''ɛma obi dwo''' nti. Bere a wɔansua ho ade kɛse te sɛ banana aba anaa ne ho no, '''mfaso horow bi a ebetumi aba wɔ honam ani''' a ɛwɔ banana nhaban so ni:
=== Akwahosan Mfaso a Ɛwɔ Banana Nhaban So Ma Wora ===
----
=== 1. Ɛtumi bu ho yare na ɛma ho dwo ===
Banana leaves wɔ '''allantoin''' mu – ade a ɛtumi dwoodwoo ho, bu ho yare, na ɛma ho san no ntɛm. Ɛtumi boa ho yare wɔ:
* Mpɔtɔ
* Nkuto ketewa
* Eczema
----
=== 🌿 2. Ɛboa ho yare ho ntɛm ===
Wɔde nnua no bɔ ho nkuto ne mpɔtɔ so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛ:
* Tua yare
* Ma ho nsan ntɛm
* Gyae yare bi a ɛtumi hyɛ ho
----
=== 3. Ɛma ho nsu ne dwoodwoo ===
Sɛ wode banana leaf bɔ ho a, ɛboa ma:
* Ho nnya nsu (hydration)
* Ho dwo, pra sunburn ho
* Ɛsɔre ho bɔne na ɛma ɛyɛ kama
----
=== 4. Antioxidant ho mfaso ===
Banana leaves wɔ '''polyphenols''' – ade a ɛboa ma:
* Ho nsakrae (anti-aging)
* Bɔne a ɛwɔ ho mu no te
* Ma ho ani gye na ho te yie
----
=== 5. Ɛtumi popa ho ne nipadua mu bɔne ===
Wɔde banana leaf yɛ ho wrap anaa herbal treatment mu sɛnea ɛbɛ:
* Popa nipadua mu bɔne
* Ma ho ntɔtwɛn
* Bɔ ho ban fi ahometew ho
----
=== 6. Ɛyɛ ade a ɛyɛ ho yie na ɛbɔ asase ho ban ===
Banana leaves yɛ ade a ɛtotɔ mmienu:
* Ɛho nni hare
* Wɔtumi sa bio (biodegradable)
* Ɛyɛ mfaso kɛse wɔ natural skincare mu
----Sɛ wopɛ a, mɛtumi asesa no ayɛ de ama krataa ho anaa skincare product ho nsɛm. Pɛ sɛ meyɛ saa?
=== Sɛnea Wɔde Banana Nhaban Di Dwuma Wɔ Wo Wora Ho ===
* '''Poultice''' : Bobɔ banana nhaban anaa fa fra mu yɛ no aduru na fa gu honam ani a ayɛ no so.
* '''Wraps''' : Fa banana nhaban hyew na fa kyekyere nipadua no ho bere a woreyɛ spa anaasɛ ayaresa a wɔde sa yare no.
* '''Nsu''' : Yi nsu fi nhaban no mu na fa cotton petepete honam ani ma ɛyɛ akisikuru anaa ɔhyew.
=== Ahwɛyiye a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ===
* '''Hohoro nhaban no yiye''' bere nyinaa ansa na wode adi dwuma.
* Yɛ '''patch test''' ansa na wode ahaban mu nsu anaa paste apete honam ani fa kɛse bi so na amma wo ho anyɛ wo hyew.
* Fa '''nhaban a ɛyɛ foforo''' di dwuma na ama woanya nea eye sen biara.
Plantain nhaban (a efi [[Plantago species|'''Plantago''' ahorow mu]], ɛnyɛ banana plantain mu) yɛ '''nhabannuru''' a wɔde adi dwuma mfehaha pii wɔ amanne kwan so nnuruyɛ mu de '''sa akuru, honam ani hwɛbea, ne nipadua no mu akwahosan''' . Ɛsono wɔn wɔ banana anaa plantain ''dua'' nhaban ho.
'''Akwahosan mu mfaso atitiriw a ɛwɔ plantain nhaban (Plantago major anaa Plantago lanceolata)''' so, titiriw ma honam ani:
----
=== Plantain Nhaban Ho Mfaso a Ɛwɔ Wora ne Akwahosan So ===
==== 1. Akuru a Wɔsa ====
* '''Allantoin''', '''aucubin''', ne '''mucilage''' wɔ plantain nhaban mu, na ɛboa ma:
** Ma nea wɔatwitwa, nea wɔatwitwa, nea wɔahyew, ne nea wɔapirapira no '''sa ntɛmntɛm'''
** Tew '''ɔfe so''' na siw ɔyare mmoawa ano
==== 2. Nnuru a ɛko tia mmoawa & Nnuru a ɛko tia mmoawa ====
* Abɔde mu nneɛma a ɛwɔ plantain nhaban mu boa '''ma wokunkum mmoawa''' na '''esiw ɔyare''' mmoawa a ɛba akuru, nkoekoemmoa a wɔaka, ne honam ani akuru ano.
==== 3. Nnuru a ɛko tia ɔyare mmoawa ====
* Plantain ahaban brɛ <nowiki><b id="mwgg">ɔfe</b></nowiki> ase , na ɛma mfaso wɔ so ma:
** '''Eczema a ɛma obi ho yɛ hyew'''
** '''Psoriasis a ɛyɛ mmerɛw'''
** '''Owia a ɛhyew'''
** '''Nsu a ɛyɛ mmerɛw'''
==== 4. Moisturizing na ɛma obi dwo ====
* '''Mucilage''' a ɛwɔ mu no ma ɛyɛ '''te sɛ gel''' a ɛma honam ani a ɛyɛ nwunu, ɛyɛ abufuw, anaa ɛyɛ mmerɛw no dwo.
==== 5. Nwansena a Wɔka ne Wɔn a Wɔbɛka ====
* Wɔtaa de plantain ahaban a wɔayam anaa wɔayam no gu '''ntɛtea a wɔabɔ, nwansena a wɔaka''', ne '''akɔre a wɔaka no''' so tẽẽ na ama ɛyaw, ɛyaw, ne ahonhon so atew.
==== 6. Detoxifying ne Drawing Agent ====
* Ɛyɛ adwuma sɛ '''nhabannuru a “ɛtwetwe”''', na ɛboa ma wɔtwe '''awuduru, nsensanee, anaa akisikuru''' fi akuru anaa akisikuru mu.
==== 7. Ɛma Ntini a Ɛma Ntini Mu no Dwo (Wɔ Mu) . ====
* Sɛ wɔyɛ no '''tii''' anaasɛ '''infusion''', plantain nhaban betumi aboa wɔ:
** '''Ɔfefe'''
** '''Menemkuro'''
** '''Nnuan a wɔyam''' (te sɛ akuru) .
=== Nneɛma Titiriw a Ɛwɔ Plantain Nhaban Mu: ===
* '''Allantoin''' – ɛma honam ani hwɛbea san yɛ foforo
* '''Aucubin''' – ɛko tia ɔyare mmoawa, ɛko tia mmoawa
* '''Mucilage''' – ɛma abufuw ano brɛ ase
* '''Tannins''' – astringent ne kuru ayaresa
----
=== Sɛnea Wɔde Plantain Nhaban Di Dwuma ===
* '''Poultice''' : Bobɔ nhaban a wɔayɛ no foforo na fa gu honam ani tẽẽ
* '''Salve''' : Yɛ ngo a wɔde ahyɛ mu anaasɛ salve a nhaban a ayow wom
* '''Hohoro''' : Fa nhaban a ɛyɛ toro gu nsu a ɛyɛ hyew mu, ma ɛnnwo, afei fa yɛ hohoro honam ani.
* '''Tea''' : Fa nhaban a ayow teaspoon 1–2 gu nsu a ɛyɛ hyew mu
* '''Tincture''' : Nsa a wɔde yɛ aduru a wɔde sa yare wɔ nipadua no mu
=== Ahwɛyiye a ɛsɛ sɛ wɔyɛ ===
* Mpɛn pii no wobu no sɛ '''ahobammɔ kɛse''', ma mmofra mpo
* Kwati sɛ wowɔ Plantago ahorow '''a wonim sɛ wo ho yɛ wo hyew a'''
* Sɛ wode bedi dwuma wɔ wo mu a, sɛ wonyinsɛn anaasɛ worenom nnuru a, kɔ akwahosan ho ɔyaresafo nkyɛn
=== '''Sɛnea Wɔde Banana anaa Plantain Nhaban Yɛ Menstrual Pads.''' ===
Sɛ '''wɔde banana anaa plantain nhaban bɛyɛ brayɛ ho aduru''' a, ɛyɛ ano aduru a tumi wom, a ɛnyɛ nea ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia —titiriw wɔ mmeae a wontumi nnya ahotew ho nneɛma a wɔtɔn no pii. Here’s a step-by-step guide on how to '''process banana or plantain leaves into reusable or disposable menstrual pads''', a ɛka '''atetesɛm nimdeɛ''' ne ahotew titiriw ne nnɛyi akwan bom, a Kodu mfiridwuma adwumayɛfo kuw a ɛwɔ Ghana de di dwuma.
=== Nneɛma a Ɛho Hia: ===
* '''Banana anaa plantain nhaban a wɔayɛ no foforo'''
* '''Nneɛma a ɛyɛ mmerɛw a ɛtwetwe nsu''' (sɛ nhwɛso no, ntama a wɔde kotoku ayɛ, ntama dedaw a ɛho tew, anaa abɔde mu nhama) .
* '''Ntwamu a wɔde aduru a wɔde kum mmoawa ayɛ'''
* '''Asaawa ne ade a wɔde pam ade anaa afiri a wɔde pam ade'''
* '''Optional''' : Fango anaa nnua nsõ (ma absorbency & odor control wɔ atetesɛm akwan bi mu), biodegradable glue
* '''Fa nsuonwini fa nsuonwini so''' brɛoo anaasɛ fa gu nsu a ɛrefɔw mu bere tiaa bi na ama wɔakum mmoawa.
* Dry bio ansa na wode adi dwuma. Wubetumi '''de gya a ano''' nyɛ den ayɛ nhaban no ma ayɛ mmerɛw na ayɛ petee kɛse.
=== 3. Twitwa na Yɛ Nhaban no ===
* Twitwa ahaban a ayow no mu '''asinasin a ɛyɛ ahinanan anaasɛ ɛte sɛ pad''' (~15–22 cm tenten).
* Fa anoano no yɛ mmerɛw na amma atetew anaasɛ ɛnyɛ dɛ.
----
=== 4. Fa Absorbent Layers ka ho ===
* Wɔ ahaban no nnyinaso no atifi no, fa '''kotoku anaa abɔde mu nhama ntama a wɔayɛ no ntoatoaso''' gu mu .
* Wubetumi nso de '''banana dua nhama a ayow a wɔatwitwa no yiye''' adi dwuma de atwe nsu sɛ ntama nni hɔ a.
* Sɛnea wopɛ: Fa '''nnua nsõ anaa fango a wɔayam''' petepete ntoatoaso ntam (amammerɛ kwan, ɛboa ma ɛtwetwe nsu na ɛhyɛ hua so).
----
* Stack: '''Ahaban ase (ase)''' → '''Absorbent layer (mfinimfini)''' → '''Ntama a ɛyɛ tratraa a wɔde kata so (atifi)''' .
* Sew twa anoano no ho hyia na '''ama layers no ayɛ den''' .
* Sɛnea wopɛ: Fa '''ntama''' anaa nhaban fa ntaban ka ho na ama woatumi akura mu kɛse na amma nsu ankɔ mu.
* Fa '''bɔton, nhama, anaa snaps''' kyekyere ntade ase.
* Sɛ wotumi de di dwuma bio a: Fa owia ma ɛyow koraa ansa na wode asie ade a ɛho tew na ɛyɛ nwunu anaa ntama kotoku mu.
* Sɛ wotumi tow a: Fa krataa kyekyere mmiako mmiako na wode adi dwuma pɛnkoro.
----
== San Fa Di Dwuma vs. Nea Wɔtow gu ==
{| class="wikitable"
!Korɔ
! Sɛnea Wɔde Di Dwuma
! Hwɛ yiye
|-
| '''Wotumi de di dwuma bio'''
| Fa nsu pa ne samina a ɛnyɛ den hohoro bere biara a wode bedi dwuma awie no
| Sun-dry koraa na ama sterilize
|-
| '''Wɔde tow gu'''
| Fa di dwuma pɛnkoro, sie anaa yɛ compost sɛ biodegradable a
| Ahobammɔ ma nkuraase/mmeae a nwura sua
|}
* '''Hohoro ho yiye''' ansa na wode adi dwuma ne bere a wode bedi dwuma awie.
* '''Sesa nnɔnhwerew 4–6 biara''' na woakwati ɔyare mmoawa.
* Mfa nhaban a nsunsu wom anaa asɛe nni dwuma da.
* Kwati nneɛma a wɔayɛ a ɛkyere ɔhyew/nsu.
== Bonus: Dɛn Nti na Wɔde Banana/Plantain Nhaban Di Dwuma? ==
* '''Nneɛma a nkwa wom a ɛsɛe'''
* '''Wobetumi anya bi wɔ mpɔtam hɔ'''
* Abɔde mu no, '''ɛma onwini na ɛma obi dwo;''' Wobetumi ayɛ '''wɔ fie a ɛho ka sua'''
{{Reflist}}
6pb89t2rb124qchs52b9915uob5eii3
201018
201017
2026-11-03T11:23:10Z
Hansongh
19068
Replaced content with "'''Kodu Tɛknɔlɔgyi''' yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ nneɛma a ɛboa ma mmaa ahonidie si pi. Na ade titire a wɔde yɛ saa nneɛma yi ne kwadu ne borɔdeɛ nhini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama ahokyere ne ohia so ate,na bere korɔ no ara no nso wɔaboa akuafoɔ a wɔn ahoɔden wɔ fam wɔ sikasɛm mu<ref>{{Citation |last=Andrew Wight |title=Banana Fiber Pads Key To Fighting Period Poverty In Ghana |url=https://www.forbes.com/sites/andr..."
201018
wikitext
text/x-wiki
'''Kodu Tɛknɔlɔgyi''' yɛ Ghana kuayɛ adwuma a wɔde wɔn ho ahyɛ nneɛma a ɛboa ma mmaa ahonidie si pi. Na ade titire a wɔde yɛ saa nneɛma yi ne kwadu ne borɔdeɛ nhini yɛ. Adwumakuw no botae ne sɛ wobɛboa ama ahokyere ne ohia so ate,na bere korɔ no ara no nso wɔaboa akuafoɔ a wɔn ahoɔden wɔ fam wɔ sikasɛm mu<ref>{{Citation |last=Andrew Wight |title=Banana Fiber Pads Key To Fighting Period Poverty In Ghana |url=https://www.forbes.com/sites/andrewwight/2024/01/22/banana-fiber-pads-key-to-fighting-period-poverty-in-ghana/ |work=Forbes |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. Beaeɛ a wɔdi wɔn dwuma pa ara wɔ Tamale<ref>{{Citation |title=Kodu Technology wins 2023 Circular Economy Competition - MyJoyOnline |date=2023-05-09 |url=https://www.myjoyonline.com/kodu-technology-wins-2023-circular-economy-competition/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>, Ghana atifi fam. Wɔn botae ne sɛ wɔbɛboa mmaa ahosiesie akɔ nkan na wɔaboa nso ama mpuntuo aba ɔman yi mu.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
q0ih8pq2d6lbi4edt3u10i88aty5krq
201019
201018
2026-11-03T11:25:41Z
Hansongh
19068
201019
wikitext
text/x-wiki
'''Kodu Tɛknɔlɔgyi''' yɛ [[Ghana]] kuayɛ adwumakuo a wɔde wɔn ho ahyɛ nneɛma a ɛboa ma mmaa ahonidie si pi. Na ade titire a wɔde yɛ saa nneɛma yi ne kwadu ne borɔdeɛ nhini. Adwumakuo no botae ne sɛ wobɛboa ama ahokyere ne ohia so ate,na bere korɔ no ara no nso wɔaboa akuafoɔ a wɔn ahoɔden wɔ fam wɔ sikasɛm mu<ref>{{Citation |last=Andrew Wight |title=Banana Fiber Pads Key To Fighting Period Poverty In Ghana |url=https://www.forbes.com/sites/andrewwight/2024/01/22/banana-fiber-pads-key-to-fighting-period-poverty-in-ghana/ |work=Forbes |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. Beaeɛ a wɔdi wɔn dwuma pa ara wɔ [[Tamale North (Ghana mmrahyɛbadwam mpɛsoa)|Tamale]]<ref>{{Citation |title=Kodu Technology wins 2023 Circular Economy Competition - MyJoyOnline |date=2023-05-09 |url=https://www.myjoyonline.com/kodu-technology-wins-2023-circular-economy-competition/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>, [[Ghana]] atifi fam. Wɔn botae ne sɛ wɔbɛboa ama mmaa ahosiesie akɔ nkan na wɔaboa nso ama mpuntuo aba ɔman yi mu.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
64lekj1jc1vzw4ywu9zm2rdi6dci6pu
201020
201019
2026-11-03T11:27:37Z
Hansongh
19068
201020
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
{{Databox}}
'''Kodu Tɛknɔlɔgyi''' yɛ [[Ghana]] kuayɛ adwumakuo a wɔde wɔn ho ahyɛ nneɛma a ɛboa ma mmaa ahonidie si pi. Na ade titire a wɔde yɛ saa nneɛma yi ne kwadu ne borɔdeɛ nhini. Adwumakuo no botae ne sɛ wobɛboa ama ahokyere ne ohia so ate,na bere korɔ no ara no nso wɔaboa akuafoɔ a wɔn ahoɔden wɔ fam wɔ sikasɛm mu<ref>{{Citation |last=Andrew Wight |title=Banana Fiber Pads Key To Fighting Period Poverty In Ghana |url=https://www.forbes.com/sites/andrewwight/2024/01/22/banana-fiber-pads-key-to-fighting-period-poverty-in-ghana/ |work=Forbes |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref>. Beaeɛ a wɔdi wɔn dwuma pa ara wɔ [[Tamale North (Ghana mmrahyɛbadwam mpɛsoa)|Tamale]]<ref>{{Citation |title=Kodu Technology wins 2023 Circular Economy Competition - MyJoyOnline |date=2023-05-09 |url=https://www.myjoyonline.com/kodu-technology-wins-2023-circular-economy-competition/ |language=en-US |access-date=2026-11-03}}</ref>, [[Ghana]] atifi fam. Wɔn botae ne sɛ wɔbɛboa ama mmaa ahosiesie akɔ nkan na wɔaboa nso ama mpuntuo aba ɔman yi mu.
== Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ ==
tbpnwkqtfdml5xhnu0d0o2o6la5t25k
Multimedia Group Limited
0
18061
201001
199576
2026-11-02T21:45:38Z
Hansongh
19068
201001
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasanoma dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Afe 1995, Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na bue a Multimedia Group ano. Radio dwumadibea a ɛdi nkan no hyɛ ase yɛɛ adwuman wɔ afe 1995, adwumayɛfoɔ 12 na ɛfirii aseɛ. Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ Accra, Ghana. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuw no wɔ radio dwumadibea ahorow asia wɔ [[Asante Mantam|Ashanti Mantam]] ɛna [[Nkran Mantam|Greater Accra Mantam mu]] ahorow no yɛ:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Television adwumayɛbea ahoroɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Abasobɔde ahoroɔ ==
Kuo nu wɔ abasobɔde ahorow pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛde a Ɛsen Biara wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Anɔpa Dwumadie a Ɛyɛ Paara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuw Dwumadi a Ɛsen Biara wɔ Afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a Ɛyɛ Paara wɔ Afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho amanneɛbɔ foforo aguadi abasobɔde a eye sen biara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadi a Ɛsen Biara wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛde a Ɛsen Biara wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
lfn0cc6syeq02c5ya4yog9cqb69jf97
201002
201001
2026-11-02T22:00:41Z
Hansongh
19068
201002
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem aduokron ne aduokron num(1995)
Multimedia Group was established in 1995 by Ghanaian entrepreneur Kwasi Twum. The first radio station went on air in 1995 starting with 12 employees.<ref name="MMGG" /><ref name=":0" /> The media group was started in Accra, Ghana. Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Television adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Abasobɔde ahoroɔ ==
Kuo nu wɔ abasobɔde ahorow pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛde a Ɛsen Biara wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Anɔpa Dwumadie a Ɛyɛ Paara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuw Dwumadi a Ɛsen Biara wɔ Afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a Ɛyɛ Paara wɔ Afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho amanneɛbɔ foforo aguadi abasobɔde a eye sen biara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadi a Ɛsen Biara wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛde a Ɛsen Biara wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
d8najtp8zhllmc34zs8x8sgd2t3sgw9
201003
201002
2026-11-02T22:17:40Z
Hansongh
19068
201003
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem du nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ.
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛde a Ɛsen Biara wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Anɔpa Dwumadie a Ɛyɛ Paara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuw Dwumadi a Ɛsen Biara wɔ Afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a Ɛyɛ Paara wɔ Afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho amanneɛbɔ foforo aguadi abasobɔde a eye sen biara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadi a Ɛsen Biara wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛde a Ɛsen Biara wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
0zym83s9b548g1ykacgynjo4x3ku9kw
201004
201003
2026-11-02T22:27:47Z
Hansongh
19068
201004
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem du nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Limited |date=2026-06-19 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Multimedia_Group_Limited&oldid=1360152267 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-02}}</ref>.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ.
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ Ahyehyɛde a wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa anɔpa dwumadie a ɛyɛ kama pa ara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuo dwumadie a wɔyɛ no wɔ afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a ɛyɛ kama pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ foforo adwuadie abasobɔde a eye pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadie a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛdeɛ a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
77zngcq9oejm86b1uydxwydug0dxiq5
201005
201004
2026-11-02T22:32:18Z
Hansongh
19068
201005
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem du nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Limited |date=2026-06-19 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Multimedia_Group_Limited&oldid=1360152267 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-02}}</ref>.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Loses Manager |date=2021-12-29 |url=https://dailyguidenetwork.com/multimedia-group-loses-manager/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref><ref>{{Citation |last=Abigail Teye |title=Obituary: Elvis Kwashie (1972-2021) |date=2021-12-31 |url=https://asaaseradio.com/obituary-elvis-kwashie-1972-2021/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ Ahyehyɛde a wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa anɔpa dwumadie a ɛyɛ kama pa ara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuo dwumadie a wɔyɛ no wɔ afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a ɛyɛ kama pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ foforo adwuadie abasobɔde a eye pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadie a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛdeɛ a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
o04u7ypf9exnmsg5cy7hf9m1makaxek
201006
201005
2026-11-02T22:33:31Z
Hansongh
19068
201006
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem du nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Limited |date=2026-06-19 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Multimedia_Group_Limited&oldid=1360152267 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-02}}</ref>.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Loses Manager |date=2021-12-29 |url=https://dailyguidenetwork.com/multimedia-group-loses-manager/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref><ref>{{Citation |last=Abigail Teye |title=Obituary: Elvis Kwashie (1972-2021) |date=2021-12-31 |url=https://asaaseradio.com/obituary-elvis-kwashie-1972-2021/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ Ahyehyɛde a wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa anɔpa dwumadie a ɛyɛ kama pa ara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuo dwumadie a wɔyɛ no wɔ afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a ɛyɛ kama pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ foforo adwuadie abasobɔde a eye pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadie a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛdeɛ a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo<ref>{{Citation |title=List of winners at CIMG Awards 2019 - MyJoyOnline |date=2020-11-14 |url=https://www.myjoyonline.com/list-of-winners-at-cimg-awards-2019/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
mtvakx07wxfnr7g90o4sqdpimnj12ua
201007
201006
2026-11-02T22:35:24Z
Hansongh
19068
201007
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa?ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem du nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahoroɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Limited |date=2026-06-19 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Multimedia_Group_Limited&oldid=1360152267 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-02}}</ref>.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Loses Manager |date=2021-12-29 |url=https://dailyguidenetwork.com/multimedia-group-loses-manager/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref><ref>{{Citation |last=Abigail Teye |title=Obituary: Elvis Kwashie (1972-2021) |date=2021-12-31 |url=https://asaaseradio.com/obituary-elvis-kwashie-1972-2021/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ Ahyehyɛde a wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa anɔpa dwumadie a ɛyɛ kama pa ara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuo dwumadie a wɔyɛ no wɔ afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a ɛyɛ kama pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ foforo adwuadie abasobɔde a eye pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadie a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛdeɛ a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo<ref>{{Citation |title=List of winners at CIMG Awards 2019 - MyJoyOnline |date=2020-11-14 |url=https://www.myjoyonline.com/list-of-winners-at-cimg-awards-2019/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
2va6k3tgnieovxnwofv4z6mr3qrquno
201008
201007
2026-11-02T22:39:39Z
Hansongh
19068
201008
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem aha nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahodoɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Limited |date=2026-06-19 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Multimedia_Group_Limited&oldid=1360152267 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-02}}</ref>.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Loses Manager |date=2021-12-29 |url=https://dailyguidenetwork.com/multimedia-group-loses-manager/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref><ref>{{Citation |last=Abigail Teye |title=Obituary: Elvis Kwashie (1972-2021) |date=2021-12-31 |url=https://asaaseradio.com/obituary-elvis-kwashie-1972-2021/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ Ahyehyɛde a wɔ Afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa anɔpa dwumadie a ɛyɛ kama pa ara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuo dwumadie a wɔyɛ no wɔ afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a ɛyɛ kama pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ foforo adwuadie abasobɔde a eye pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadie a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛdeɛ a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo<ref>{{Citation |title=List of winners at CIMG Awards 2019 - MyJoyOnline |date=2020-11-14 |url=https://www.myjoyonline.com/list-of-winners-at-cimg-awards-2019/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
ph6bnpr1qr8w5428x7v3c6xjk4lvnt5
201009
201008
2026-11-02T22:43:10Z
Hansongh
19068
201009
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Dialect|Asante}}
'''Multimedia Group Limited''' yɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo wɔ [[Gaana|Ghana]] . Wɔtee saa dwumakuo yi wɔ afe apem ahankron ne aduokron num(1995 )mu. Na ɛwɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia, sini afidie dwumadibea mmiɛnsa, nsɛm ho amanneɛbɔ ''wɛbsaet'' mmienu ne sini afidie ''sɛtlite'' dwumadibea.<ref>{{Citation |title=Multimedia Broadcasting Limited |url=http://ghana.mom-gmr.org/en/owners/companies/detail/company/company/show/multimedia-broadcasting-limited/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref><ref>{{Citation |title=Ghana media guide |date=2011-05-17 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13433793 |work=BBC News |language=en-GB |access-date=2026-05-14}}</ref>
Dwumakuo yi anya abasobɔdeɛ beberee a ɛbi mpo firi amanɔne ɛsiane nsɛm ahodoɔ a wɔtumi de ba abɔnten ma Ghanafoɔ ne amanɔnefoɔ nyinaa nya bi tie.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/JOY-FM-Citi-FM-win-big-at-BBC-Africa-awards-124866</ref> Afe mpem mmienu ne nsia no mu no (2006) Multimedia dwumakuo nkorabata baako a wɔfrɛ no Joy FM ne dwumakuo a wɔgyee abasobɔ sɛ kasafidie papa pa ara a ɛtɔ so mmienu wɔ [[Abibrem|Abibire]] man mu.<ref>{{Citation |title=BBC - Radio 4 - A World In Your Ear |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/factual/aworldinyourear.shtml |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Wɔn dwumadie ==
Onipa a ɔde saa dwumakuo yi baeɛ ne Owura Kwasi Twum a ɔyɛ Ghanani na n’adwuma titire ne dwadie. Na kasafidie a ɛdi kan no de nnipa dummienu na ɛfirii aseɛ yɛɛ adwuma wɔ afe apem aha nkron ne aduokron num(1995). Wɔhyɛɛ nsɛm ho amanneɛbɔ kuo no ase wɔ [[Nkran]], [[Ghana]]. <ref>{{Citation |title=About Us - The Multimedia Group |url=https://www.multimediaghana.com/about.php |access-date=2026-05-14}}</ref>
=== Radio dwumadibea ahodoɔ ===
Multimedia Kuo no wɔ kasafidie dwumadibea ahodoɔ nsia wɔ [[Asante Mantam]] ne [[Nkran Mantam|Nkran Mantam mu]]. Ne nkorabata ahodoɔ a wɔwɔ na ɛdidi soɔ yi:
* Joy FM
* Luv FM
* Nhyira FM
* Asempa FM
* Hitz FM
* Adom FM
=== Sini afidie so adwumayɛbea ahodoɔ ===
Joy News, Joy Prime, Joy Learning ne Adom TV adwuma.<ref>{{Citation |title=Adom TV |url=https://ghana.mom-gmr.org/en/media/detail/outlet/adom-tv/ |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref>
== Nkitahodie Ahodoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ kasafidie ahodoɔ beberee a wɔne wɔn di nkitaho a dummiɛnsa wɔ aburokyire.
== Adwumayɛfoɔ ==
Dwumakuo yi wɔ adwumayɛfoɔ bɛyɛ ahannan (400) a ɛmu bɛyɛ sɛ nkyekyɛmu mmienu yɛ wɔn a wɔafa wɔn afebɔɔ. Sika a wɔnya firi dwumakuo yi mu afe biara no, wɔde ɛmu ɔha mu nkyekyɛmu nnan hyɛ adwumayɛfoɔ no mpuntuo mu<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Limited |date=2026-06-19 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Multimedia_Group_Limited&oldid=1360152267 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-11-02}}</ref>.
Wɔ ɔpɛnimma bosome no, afe mpem mmienu ne aduonu baako no, ɔpanin Elvis Kwashie a na ɔda dwumakuo yi nkorabata a wɔfrɛ no ''joy brands'' (Joy FM, My Joy Online, JoyNews, Hitz FM and Joy Prime)ano no wuiiɛ<ref>{{Citation |title=Multimedia Group Loses Manager |date=2021-12-29 |url=https://dailyguidenetwork.com/multimedia-group-loses-manager/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref><ref>{{Citation |last=Abigail Teye |title=Obituary: Elvis Kwashie (1972-2021) |date=2021-12-31 |url=https://asaaseradio.com/obituary-elvis-kwashie-1972-2021/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Abasobɔdeɛ ahodoɔ ==
Kuo no wɔ abasobɔdeɛ ahodoɔ pii a nea ɛka ho ne:
* Charted Institute of Marketing Ghana (CIMG) Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ ahyehyɛdeɛ a wɔ afe 2008 mu – Multimedia Kuo
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa anɔpa dwumadie a ɛyɛ kama pa ara wɔ Afe 2008 mu – Joy FM
* Ghana Nsɛm ho amanneɛbɔfo Fekuo dwumadie a wɔyɛ no wɔ afe no mu - Joy FM's Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa Digital Media a ɛyɛ kama pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigyeɛ wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho amanneɛbɔ foforo adwuadie abasobɔde a eye pa ara wɔ afe 2019 mu – M’anigye wɔ Intanɛt so
* CIMG Abasobɔde a ɛfa Radio Dwumadie a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Joy FM Super Morning Show
* CIMG Abasobɔdeɛ a ɛfa nsɛm ho Amanneɛbɔ Ahyehyɛdeɛ a wɔyɛeɛ wɔ Afe 2019 mu – Multimedia Kuo<ref>{{Citation |title=List of winners at CIMG Awards 2019 - MyJoyOnline |date=2020-11-14 |url=https://www.myjoyonline.com/list-of-winners-at-cimg-awards-2019/ |language=en-US |access-date=2026-11-02}}</ref>
== Beaɛ a menyaa mmoa firiiɛ ==
{{reflist}}
[[Nkyekyεmu:Nsɛntwerɔ ne Amanneɛbɔ adwumakuo wɔ Ghana]]
ddubbsh4j2tsk2g98nj5xvakqfhce4a
Wikipedia nkitahode:Did You Know
5
18205
201000
2026-11-02T18:04:15Z
~2026-58496-65
22287
/* help */ new section
201000
wikitext
text/x-wiki
== help ==
help im lost [[Soronko:Contributions/~2026-58496-65|~2026-58496-65]] ([[Dwumadini nkitahode:~2026-58496-65|talk]]) 18:04, 2 Obubuo 2026 (UTC)
1vypc979e571v1z56yyedczb2smyift