Википедия
udmwiki
https://udm.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BC
MediaWiki 1.47.0-wmf.10
first-letter
Медиа
Панель
Вераськон
Викиавтор
Викиавтор сярысь вераськон
Википедия
Википедия сярысь вераськон
Файл
Файл сярысь вераськон
MediaWiki
MediaWiki сярысь вераськон
Шаблон
Шаблон сярысь вераськон
Валэктон
Валэктон сярысь вераськон
Категория
Категория сярысь вераськон
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Интернационал (гимн)
0
7628
130365
129971
2026-07-12T09:03:54Z
~2026-39417-99
17717
/* Гимнлэн текстэз удмурт кылын */
130365
wikitext
text/x-wiki
'''Интернационал''' — калыккуспо пролетарской [[гимн]], [[коммунизм|коммунистической]] партиослэн гимнзы, кудӥз Эжен Потье француз композиторэн гожъямын вал.
== Гимнлэн текстэз удмурт кылын ==
{| class="wikitable"
!Официальной версия<ref>https://elibrary.unatlib.ru/web/viewer.html?dsfile=352be800-6322-4a8d-b6a5-817492204474&dstitle=%D0%9A%D1%8B%D1%80%D3%9F%D0%B0%D0%BD%D1%8A%D1%91%D1%81</ref>
!Неофициальной версия
|- style="vertical-align:top; white-space:nowrap; text-align:center;"
|<poem>Сантэм, сютэм улӥсь калыкъёс,
Быдэс дуннеысь султэлэ.
Вожомем визьлык тыл кадь пӧзе,
Вормон ожлы со дась улэ.
Эриктэмась дуннеез асьмеос
Выжыеныз ик бугыртом,
Асьмелы выль дунне кылдытом —
Зӥбем калык кужмо луоз.
{{small|'''Припев:'''}}
Со асьмелэн берпумыз
Луэ вормись ожмы
Интернационалэн
Ӝутскоз калык выжы.
Инмар, эксэй, кужмо батыр но
Эрик уз сётэ асьмелы.
Со ӟеч, эрик улон дуннеез
Асьме киын ик басьтомы.
Зӥбет дуннеез пазьгон вылысь,
Ас ваньбурмес басьтон понна
Гӧрез зол пельтэ, кужмо дуре,
Дуроно корт ӟырдыт дыръя.
{{small|'''''Припев'''''}}
Быдэс дуннеысь ужась армилы,
Ми — ужась калыклы гинэ
Музъем возьыны асьмелы право,
Дась сиисьёслы — ноку но.
Вир юись тушмон калык вылэ
Бугыръяськон зол гудыртоз,
Асьмелы нош озьы ик шунды,
Чилясь тылсиеныз пиштоз.
{{small|'''''Припев'''''}}</poem>
|<poem>Кулонлэсь кышкатэк люкаськелэ
Ситэк, ютэк улӥсь муртъёс.
Люкаськиды ке, – озьы тӥни
Кур карисез вормын луоз!
Мурт кужымез сиись муртэ
Вочак быттыны тыршоме,
Курадӟыса улон дуньемес
Виль вордчкем кадик кароме!
{{small|'''Припев:'''}}
Озьы гынэ луиз-ке
Интернационалэд
Быдэс дуннеез ик
Тазармытса лэзёз!
Ачмиёс мозмоно эм ке карэ
Таӵе курадӟыса улонлэсь
Ачмиёс понна бӧрдӥсь уз луы –
Луиз ке но, эжыт гынэ!
Куӟо муртлэсь ваньзэ-бурзэ
Ачмелы каром шуим-ке,
Ог кенешен улон кулэез
Нэнокуно ум вунэгэ!
{{small|'''''Припев'''''}}
Тэк кыльлисьёс тэй кадь ик уло,
Киязы музъём кутыса;
Ачмелэн нош музъеммы-но,
Тырмымон ӧвӧл ужаны!
Ини сыӵе тэк кыльлисез
Кулэ ужлы куткытыны –
Соослэсь ини ваньзэс-бурзэс
Кулэ ведь мерлы сётыны!
{{small|'''''Припев'''''}}</poem>
|}
[[Категория:Гимнъёс]]
lk5msay67qpmhamj9yuiziudhn05kco
Воршуд
0
10892
130364
117567
2026-07-11T15:58:59Z
Илья А. Латушкин
15133
/* Мукет валатонъёсыз */
130364
wikitext
text/x-wiki
'''Воршу́д''' («вордыны» но «шуд» кылъёслэсь пӧрмемын) — [[удмурт мифология|удмурт мифологиын]] лул диньатай утись аслэсьтыз [[выжы (калыктодос)|чыжы-выжыоссэ]]. Воршудлэсь куро вал енатэм, юрттэт ужъёсын. Озьы ик малпало вал воршуд быгатэ адями вылэ висён лэзьыны интэмамез сое понна.
== Вӧсяськон ==
Воршудлы виркисьто вал нянен, мильымен, тылобурдоосын но пӧйшуръёсын. Виркисьтонэз сутыса сёто вал [[куала|куалалэн]] тыласьконаз. Отын малпало воршуд улэ шуыса. Озьы ик одӥг коркаысь мукетаз коркае улыны кошко ке вал, куалаысь пеньзэ сьӧразы басьто вал.
== Мукет валатонъёсыз ==
* Воршуд — интернет-энциклопедия удмурт лулчеберлык сярысь [[Ӟуч кыл|ӟуч]] но [[Удмурт кыл|удмурт]] кылъёсын.<ref name="aifudm.">[https://web.archive.org/web/20120111083811/http://aifudm.net/news/news18289.html В Ижевске открывается вики-сайт «Воршуд» на русском и удмуртском языках]</ref>
* «Воршуд» («Святыня рода») — [[финн-угор калыкъёс]]лэн улоскуспо фестивалез.<ref name="usfolk">[http://www.rusfolk.ru/main/967/ IV Межрегиональный фестиваль финно-угорских народов «Воршуд» («Святыня рода»)]</ref>
== Валэктонъёс ==
{{примечания}}
== Литература ==
* ''[[Владыкин, Владимир Емельянович|Владыкин В. Е.]], [[Христолюбова, Людмила Степановна|Христолюбова Л. С.]]'' Этнография удмуртов: учебное пособие по краеведению. Ижевск, 1997. С. 107—115.
== Чӧлсконъёс ==
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_myphology/2054/ВОРШУД Воршуд] // Энциклопедия «Мифы народов мира»
{{stub}}
[[Категория:Осконъёс Удмуртиын]]
[[Категория:Удмуртиысь культура но устолык]]
417vn38ocy02u0hl06rxwievckdqnri
Туктамышева, Елизавета Сергеевна
0
16243
130362
117540
2026-07-11T12:49:17Z
Илья А. Латушкин
15133
130362
wikitext
text/x-wiki
{{Персона}}
'''Елизавета Сергеевна Туктамышева''' (вордскемын [[17-тӥ толсур]]е [[1996 ар|1996-тӥ аре]], [[Глаз]]кар, [[Удмуртия]]) — Удмуртиысь фигурной нискыланъёсъя спортсмен, оген нылкышно нискыланъёсъя ӵошатскылэ, дуннелэн чемпионэз [[2015-тӥ ар]]ын, со арын ик дуннелэн командной чемпионатэзлэн азвесь призёрез но [[Европа]]лэн чемпионэз, [[2013-тӥ ар]]ын [[Россия|Россилэн]] чемпионэз но Европалэн чемпионатэзлэн бронза призёрез, 2014/2015 сезонын Гран-при финаллэн вормисез, I тол юношеской Олимпи шудонъёслэн чемпионзы (2012), [[2010-тӥ ар]]ын юниоръёс пӧлын Гран-при финаллэн азвесь призёрез, [[2011-тӥ ар]]ын дуннелэн юниоръёс пӧлын чемпионатэзлэн азвесь призёрез. Россиысь спортъя дано мастер.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304235006/http://gorodfm.net/news/sport/sport_4843.html?template=129%3F Уроженка Удмуртии Елизавета Туктамышева получила звание «Заслуженный мастер спорта России»] {{ref-ru}}</ref>
[[2018-тӥ ар]]е 2-тӥ куартолэзе [[Конькиен бызьылӥсьёслэн калыккуспо союззы]]лэн рейтингаз Туктамышева 23-тӥ интыын вал.<ref>{{cite web |url=http://www.isuresults.com/ws/ws/wsladies.htm | title=ISU World Standings for Figure Skating and Ice Dance |lang=en |publisher=ИСУ |accessdate=2017-05-15 }}</ref>
== Улон сюресэз ==
Елизаветалэн анаез дышетӥсь луыса школаын ужа.<ref name="sport-weekend.com">[http://www.sport-weekend.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1532:2011-10-23-00-04-32&catid=81:an-on-ce-new-num-ber Фигурное катание. От первого лица. Елизавета Туктамышева: В Японии у меня буквально крылья выросли!]</ref> Солэн атаез — азьвылыз куасчи, собере футболъя командалэн тренерез — 2011-тӥ арын [[оштолэзь]]лэн кутсконаз кулӥз. Елизавета вить аресаз конькиен нискыланы кутскиз, эшъяськыса ныл-фигуристъёсын гужем спортивной лагерьын, кытын атаез ужаз.<ref>[http://www.allsportinfo.ru/index.php?id=11085 Елизавета Туктамышева: в фигурном катании я оказалась «по дружбе»]</ref>
[[2006-тӥ ар]]ын [[Белгород]]ын ӵошатсконъёс дыръя дас аресъем Лизаез синйылтӥз Россиысь тодмоез тренер Алексей Мишин но ӵектӥз стажировка понна со доры [[Санкт-Петербург]]е лыктыны. Тазьы вить ар ӵоже Елизавета, [[Глаз]]карын Светлана Веретенникова кивалтэм улсын тренироваться кариськыса, кык арнялы быдэ ас тренереныз вуылӥз Мишин доры Санкт-Петербурге.<ref>{{cite web |url=http://www.allsportinfo.ru/index.php?id=23391 |title=Светлана Веретенникова: Лиза Туктамышева не имеет нормальных условий для тренировок |accessdate=2026-07-09 |lang=ru}}</ref> Сӥзьыл 2011-тӥ арын Елизавета анаеныз но сузэреныз Глазысь кабенак кошкиз.<ref>{{cite web |author= Борис Тстов |url=http://www.sportsdaily.ru/articles/trehkratnyiy-prizer-chempionata-rossii-elizaveta-tuktamyisheva-s-trudom-zastegnula-chemodan-46934 |title=Трёхкратный призёр чемпионата России Елизавета Туктамышева: «С трудом застегнула чемодан» |accessdate=26-07-09 |lang=ru }}</ref> Со дырысен Туктамышева Санкт-Петербургын ялан улэ но отын ик тренироваться кариське.
2025-тӥ арын со аслэсьтыз карьеразэ дугдытэмез сярысь ивортӥз.<ref>{{cite web |author=Алина Савинова |url=https://www.sport-express.ru/figure-skating/news/tuktamysheva-obyavila-o-zavershenii-karery-2378386/ |title=Туктамышева объявила о завершении карьеры |website=«[[Спорт-экспресс]]» |accessdate=2026-07-09 |lang=ru}}</ref>
== Программаосыз ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! Сезон
! Вакчи программа
! Эркын программа
! Адӟытонъёс
|-
!2016—2017
|Оркестрен фортепиано понна 23-тӥ номеро концерт <br><small>Вольфганг Амадей Моцарт<br>пуктӥсь хореограф Татьяна Прокофьева</small>
|«Пер Гюнт»
<small>Эдвард Григ</small><br><small>пуктӥсь хореограф Стефан Ламбьель</small>
----
«Клеопатра» <br><small>Алекс Норт<br>пуктӥсь хореограф Эмануэль Сандю</small>
|Mambo Italiano <br> <small>Жерар Дармон</small>
|-
!2015—2016
|«Болеро» <br><small>Морис Равель<br>пуктӥсь хореограф Татьяна Прокофьева</small>
----
«Кармина Бурана»
<small>Карл Орф</small><br><small>пуктӥсь хореограф Ришо Бенуа]/small>
|«Пер Гюнт»
<small>Эдвард Григ</small><br><small>пуктӥсь хореограф Стефан Ламбьель</small>
|I Put a Spell on You <br> <small>Jeff Beck ft. Joss Stone</small>
|-
!2014—2015
|«Болеро» <br><small>Морис Равель<br>пуктӥсь хореограф Татьяна Прокофьева</small>
|
* Batwannis Beek
The REG Project
* Sandstorm
La Bionda
|
Koop Island Blues <br><small>вокал Ane Brun</small>
{|
|
|
|}
|-
! 2013—2014
| Gopher Mambo
| «Malagueña» <br><small>Эрнесто Лекуона</small>
|
|-
! 2012—2013
|«Love Story»<br>фильмлэн саундтрекез<br> <small>Фрэнсис Лэй</small><hr>Танго «Adios Nonino»<br><small>Астор Пьяццолла</small>
| Очи чёрные
| Танго «Adios Nonino»<br><small>Астор Пьяццолла</small><hr>«Bésame Mucho»
|-
! 2011—2012
| Танго «Adios Nonino» <br><small> Астор Пьяццолла
|
* «Bésame Mucho» <br><small> (пианино но скрипка понна версиез) </small>
* «Караван» <br><small> («Mr.Bongo» альбом, 1998) <br> Джек Констанцо </small>
* «Bésame Mucho» <br><small> Мишель Петруччиани <br> («Marvellous» альбом, 1994)</small>
|«Harem» <br><small> R.E.G. Project
|-
! 2010—2011
| «The Casbah» альбомысь «Harem» <br><small> R.E.G. Project <br>(хореограф Георгий Ковтун) </small>
| «Астурия» <br><small> Исаак Альбенис <br>(хореограф Георгий Ковтун) </small>
| «In The Closet» <br><small> [[Джексон, Майкл|Майкл Джексон]] <br>(хореограф Георгий Ковтун) </small>
|-
! 2009—2010
|
| «Астурия» <br><small> Исаак Альбенис <br>(хореограф Георгий Ковтун) </small>
|
|-
! 2008—2009
| Чиган эктон <br> <small> («Дон Кихот» балетысь) <br> Людвиг Минкус
| «Memoirs of a Geisha» <br> фильмлэн саундтрекез <br> <small> Джон Уильямс
|
|-
! 2007—2008
|
| «Лебединое озеро» <br> <small> [[Чайковский, Пётр Ильич|Пётр Чайковский]]
|
|-
|}
== Валэктонъёс ==
{{валэктонъёс}}
[[Категория:Удмуртиысь спортсменъёс]]
[[Категория:Глазын вордӥськемъёс]]
qirjwp1vtomtj14gftzdca0usubed82
Шаблон:Potd/2026-07-12
10
23860
130363
2026-07-11T14:52:36Z
Frhdkazan
4916
«Spøttrup Castle Eastern Facade 2015-07-12.jpg»-эн выль бам кылдытэмын
130363
wikitext
text/x-wiki
Spøttrup Castle Eastern Facade 2015-07-12.jpg
phbnk22uur9wrvkw6s8ft1ie1l7foz0
Шаблон:Potd/2026-07-13
10
23861
130366
2026-07-12T11:45:36Z
Frhdkazan
4916
«Arhbalou High Atlas Al Haouz Morocco Oct25 A7CR 08381.jpg»-эн выль бам кылдытэмын
130366
wikitext
text/x-wiki
Arhbalou High Atlas Al Haouz Morocco Oct25 A7CR 08381.jpg
1m6yg5tnqtt9nwuwxxc6j7xfk6b3ty3