Vikipediya uzwiki https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikipediya Vikipediya munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi Portal Portal munozarasi Loyiha Loyiha munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 1 580 6315612 6221297 2026-10-23T04:10:38Z Gulhayo Umarova 319369 /* Tarixiy yodgorliklar */ yangi mavzu 6315612 wikitext text/x-wiki {{/Eslatma}} {{Yillik koʻrishlar soni}} {{Arxiv| * [[Munozara:Bosh Sahifa/Arxiv 1|2011-yilgacha arxiv]] * [[Munozara:Bosh Sahifa/Arxiv 2|2021-yilgacha arxiv]]}} == 23-avenyu matnida xato == Lexington oʻrniga Lexngton yozilib ketibdi. [[Maxsus:Contributions/84.54.122.156|84.54.122.156]] 17:54, 22-Avgust 2022 (UTC) : {{Bajarildi|Tuzatildi}}. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] '''^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}''' 19:30, 22-Avgust 2022 (UTC) :: Shunday [[Foydalanuvchi:Fre1ndz 1998|Fre1ndz 1998]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Fre1ndz 1998|munozara]]) 14:34, 2-Dekabr 2022 (UTC) ::salom [[Maxsus:Contributions/84.54.76.200|84.54.76.200]] 09:03, 31-Oktyabr 2023 (UTC) :::salom [[Foydalanuvchi:OdilUmar|OdilUmar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:OdilUmar|munozara]]) 07:45, 28-Noyabr 2023 (UTC) :abcd [[Foydalanuvchi:Saloh31|Saloh31]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Saloh31|munozara]]) 12:40, 14-Mart 2024 (UTC) == Nomzodlar soni == TM, YM va XM nomzodlari soni 0 boʻlib turipti. Bu koʻrsatkichlarni yo yangilab turish, yo olib tashlash kerak. [[Maxsus:Contributions/84.54.122.156|84.54.122.156]] 13:28, 24-Avgust 2022 (UTC) : Fikringizga qoʻshilaman. {{tl|TM soni}}, {{tl|YM soni}} va {{tl|XM soni}} andozalari qoʻlda yangilashni talab etadi. Menimcha, ularni bosh sahifadan olib tashlash kerak. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] '''^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}''' 14:08, 24-Avgust 2022 (UTC) :: Ishlamasa keragi yo‘q, menimcha ham. [[Foydalanuvchi:Optima D|MaxiMillian]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Optima D|munozara]]) 14:11, 24-Avgust 2022 (UTC) ::: [https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Andoza:XMN_soni&curid=736575&diff=2804811&oldid=2669447 Tuzatildi]. [[Maxsus:Contributions/84.54.122.156|84.54.122.156]] 19:12, 24-Avgust 2022 (UTC) :::: + [[Foydalanuvchi:Fre1ndz 1998|Fre1ndz 1998]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Fre1ndz 1998|munozara]]) 14:36, 2-Dekabr 2022 (UTC) == Qoʻshimcha == Portugaliya haqidagi maqola adashmasam men wikipediaga kirgan (3oy avval) vaqtdan dan buyon oʻzgarmay turgandek. Tm Ym Xm ga nomzodlar soni ortganligini inobatga olgan holda har oylik uchun oʻzining alohida maqolasini berishni targʻib qilsangiz menimcha nur ustiga aʼlo nur bo;lar edi. Bosh sahifada Tm, Xm, Ym larning chiqishi esa juda chiroyli chiqqan. [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik|munozara]]) 14:27, 24-Avgust 2022 (UTC) : TMga nomzodlar soni ortgani bilan ulardan birortasi ushbu statusni olmagan: [[Vikipediya:Tanlangan maqola nomzodlari]]. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] '''^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}''' 14:30, 24-Avgust 2022 (UTC) == bugun sahifasi == 1386-yil 21-noyabr kuni Amir Temur Gruziya qirolligining poytaxti Tbilisini qamal qildi va egalladi. Shu yangilikni ham qoʻshib qoʻyaylik, hali kun tugashiga 1 soat bor:) {{imzosiz|History uzbeks}} == Tanlangan maqolada xatolik == ''Viruslar keltirib chiqaradigan epidemiyalar neolit davrida, taxminan 12 000 yil oldin, odamlar zichroq holatda kun kechiradigan qishloq xoʻjaligi jamoalari'''da''' paydo boʻla boshlangan'' boʻlishi kerak emasmikana, nima dedingiz, [[User:Nataev|ogʻa]]? [[User:Optima D|<font face="Georgia"><span style="color:red;">Maxi</span><span style="color:black;">Millian</span></font>]][[User talk:Optima D|^(talk)]] 17:13, 29-Noyabr 2022 (UTC) : Epidemics caused by viruses began when human behaviour changed during the Neolithic period, around 12,000 years ago, when humans developed more densely populated agricultural communities. > Viruslar keltirib chiqaradigan [[Epidemiya|epidemiyalar]] [[Neolit|neolit davrida]], taxminan 12&nbsp;000 yil oldin — odamlar zichroq holatda kun kechiradigan qishloq xoʻjaligi jamoalari shakllana boshlagan davrda — paydo boʻla boshlagan. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]} 04:37, 30-Noyabr 2022 (UTC) == Regarding additions of unrelated content == I think that, because really lot of off topic stuff about Turkey is added, someone must direct them to the right page in order to add those stuff in a wikified form, or temporarily protect this page. [[Foydalanuvchi:NikosLikomitros|NikosLikomitros]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:NikosLikomitros|munozara]]) 11:46, 30-Noyabr 2022 (UTC) : Hi! I donʼt think we need to protect the page. Weʼre fine simply reverting such edits. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]} 07:15, 12-Dekabr 2022 (UTC) == Yangiliklar sahifasi == Yangiliklar sahifasidagi [https://uz.wikipedia.org/wiki/Fayl:Baxtiyor_Sayfullayev.jpg mana bu] fayl insofli foydalanish meʼzonlari asosida yuklangan. Uni birdan ortiq sahifada foydalanish mumkin emas. [[User:Salazarov|<font face="Georgia"><span style="color:#931FD5;">'''Salazarov'''</span></font>]][[User talk:Salazarov|^(suhbat)]] 05:33, 16-Fevral 2023 (UTC) == Yangiliklar boʻlimidagi xato == Yangiliklar boʻlimida Oʻzbekiston yoshlar milliy futbol terma jamoasi (tasvirda) jahon chempionatiga yoʻl oldi deyilmoqda va maqola ustiga bosib kirganda U-23 jamoasi maqolasiga yoʻnaltirilgan aslida U-20 jamoasiga yoʻnaltirilishi kerak. [[Foydalanuvchi:Cybersta|Cybersta]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Cybersta|munozara]]) 08:55, 14-Mart 2023 (UTC) :[[Foydalanuvchi:Cybersta| ]] Laziz Baxtiyorov nomli foydalanuvchi tomonidan tuzatildi. Xatolik haqida xabar berganingiz uchun tashakkur. :[[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b>^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}</b> 16:57, 14-Mart 2023 (UTC) == Ikonkani oʻzgartirish == [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], Yaxshi maqoladagi [[file:HS VdQ.svg|25px]] ni [[file:Symbol_support_vote.svg|15px]] ga almashtirishga nima deysiz? <span style="color:red;">[[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]]</span><span style="color:red;">^{[[User_talk:Muzaffar Murodovich|munozara]]}</span> 19:49, 8-May 2023 (UTC) :[[User:Muzaffar Murodovich| ]] Men qarshi emasman. Hamjamiyat rozi boʻlsa, keyin oʻzgartirsak boʻladi. :[[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b>^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}</b> 17:27, 10-May 2023 (UTC) == Qamday qilib imzo qo'yaman? == Menga o'rgating [[Foydalanuvchi:Ubaydulloh ibn Muhammad|Ubaydulloh ibn Muhammad]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ubaydulloh ibn Muhammad|munozara]]) 13:14, 21-Noyabr 2023 (UTC) :<nowiki>~~~~</nowiki> shu belgini qo'yish orqali. '''[[User:Mrshaxas|<span style="color:orange;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:green">Mr</span><span style="color:blue">Shaxa</span><span style="color:red">s</span>]]''' [[User talk:Mrshaxas|^#Munozaracha]] 18:17, 21-Noyabr 2023 (UTC) ::@[[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] [[Maxsus:Contributions/213.230.88.112|213.230.88.112]] 07:48, 24-Fevral 2024 (UTC) == [[Piter Nguyen Van Hung]] == See [[:en:Peter Nguyen Van Hung]], OK? --[[Maxsus:Contributions/2001:B400:E4F0:1B80:CC0A:B544:C4B:55CF|2001:B400:E4F0:1B80:CC0A:B544:C4B:55CF]] 14:47, 26-Yanvar 2024 (UTC) == Wikipediaga xush kelibsiz == Assalomu aleykum Wikipediachilar [[Foydalanuvchi:Bekturdiyeva Laylo 05 09|Bekturdiyeva Laylo 05 09]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bekturdiyeva Laylo 05 09|munozara]]) 07:35, 4-May 2024 (UTC) == == Tarixiy yodgorliklar == [[Foydalanuvchi:Gulhayo Umarova|Gulhayo Umarova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Gulhayo Umarova|munozara]]) 04:10, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) mc5yqilq0x6a6xqf1g8ifz92w2uj5vc 0 1031 6315758 6191315 2026-10-23T08:36:21Z JavohirSaydinov 312790 6315758 wikitext text/x-wiki {{Tarixiy davlat |nomi = Xorazm |oʻz nomi = |holati = |madhiya = |bayroq = Flag of the Khanate of Khiva.svg |bayroq_izohi = bayrogʻi |gerb = |gerb_izohi = |xarita = Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |oʻlchami = 250px |izohi = 1190—1220-yillarda Xorazm imperiyasi. |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |tashkil_topdi = miloddan avval VIII asr |barham_topdi = 1924 |s1 = Xorazm XSR |flag_s1 = Flag of Khiva 1920-1923.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |shiori = |poytaxti = [[Kat]], [[Koʻhna Urganch]], [[Xiva]] |shaharlari = |tili = [[Xorazmiy tili|Xorazmiy]] |valyutasi = |qoʻshimcha_koʻrsatkich = |koʻrsatkich_tarkibi = |maydoni = |aholisi = |boshqaruv_shakli = [[Mutlaq monarxiya]] |sulola = |hukmdorlar_unvoni = |hukmdor1 = |hukmdor1_yili = |hukmdorlar_unvoni2 = <!--keyingi hukmdor unvoni oʻzgarganda ishlatiladi--> |hukmdor2 = |hukmdor2_yili = |hukmdorlar_unvoni3 = |hukmdor3 = |hukmdor3_yili = |hukmdorlar_unvoni4 = |hukmdor4 = |hukmdor4_yili = |hukmdorlar_unvoni5 = |hukmdor5 = |hukmdor5_yili = |hukmdorlar_unvoni6 = |hukmdor6 = |hukmdor6_yili = |dini = [[Islom]] |qoʻshimcha_koʻrsatkich1 = |koʻrsatkich_tarkibi1 = |Bosqich1 = |Sana1 = |Yil1 = |Bosqich2 = |Sana2 = |Yil2 = |Bosqich3 = |Sana3 = |Yil3 = |Bosqich4 = |Sana4 = |Yil4 = |Bosqich5 = |Sana5 = |Yil5 = |Bosqich6 = |Sana6 = |Yil6 = |Bosqich7 = |Sana7 = |Yil7 = |Bosqich8 = |Sana8 = |Yil8 = |Bosqich9 = |Sana9 = |Yil9 = |Bosqich10 = |Sana10 = |Yil10 = |Bosqich11 = |Sana11 = |Yil11 = |qoʻshimcha_koʻrsatkich2 = |koʻrsatkich_tarkibi2 = |gacha = |g1 = |g2 = |g3 = |g4 = |g5 = |g6 = |g7 = |keyin = Xorazm XSR |k1 = |k2 = |k3 = |k4 = |k5 = |k6 = |k7 = |eslat = }} '''Xorazm''' ({{lang-ar|خوارزم}}, õzbekcha: Xorazm, [[turkmancha]]: Horezm, turkcha: Harzem) — [[Amudaryo]] sohillarida markazga ega [[Oʻrta Osiyo]] qadimiy mintaqasi — qadimiy davlat<ref>Kultura i iskusstvo drevnego Xorezma. M., 1981, s3.</ref><ref>Rapoport Yu. A. Kratkiy ocherk istorii Xorezma v drevnosti // Priarale v drevnosti i srednevekove. M., 1998,s.28</ref><ref>Tolstov, S. P. Drevniy Xorezm (opit istoriko-arxeologicheskogo issledovaniya). 1948, s.13</ref> va rivojlangan irrigatsiyali dehqonchilik, hunarmandlik va savdo mintaqasi. Xorazm orqali [[Buyuk Ipak yoʻli]] oʻtgan. III asr oxirlarida Xorazm poytaxti [[Kat]] shahri boʻlgan; [[X asr]] oxirlarida poytaxt [[Koʻhna Urganch]] shahriga koʻchiriladi. Xorazm hududi qadimda [[Amudaryo]] adoqlaridan janubga tomon [[Murgʻob]] va [[Tajan]] daryolarining yuqori oqimlarigacha choʻzilgan. Shu boisdan bu qadimiy tarixiy hudud fanda 2 xil: Qadimiy Xorazm va Katta Xorazm nomlari bilan maʼlum. Xorazm haqidagi ilk maʼlumotlar Avesto, Doro I ning Behistun kitoblari, qadimiy yunon mualliflari (Gekatey, Gerodot, Strabon va hokazo) hamda ilk oʻrta asrlarning arab geograflari asarlarida mavjud. == Xorazm nomi == [[Fayl:4F4D 1~1.JPG|left|thumb|190px|Miloddan avvalgi II asrga oid devoriy rasm, Akchaxan qalʼa]] „Xorazm“ nomi (toponimi) [[Avesto]]da Xvarizem, qadim [[Fors tili|forsch]]ada Xvarazmish, [[Lotin tili|lotin]]chada Chorasmia va [[Yunon tili|yunoncha]]da Xorazmiya deb yuritilgan. Arabcha yozma manbalarda bu hudud Xvorazm talaffuzida tiliga olinadi. „Xorazm“ nomining semantikasi haqida bir qancha fikrlar mavjud. Xorazm tarixining bilimdoni S. P. Tolstov „Xorazm“ nomi talqinlari orasida „Quyoshli oʻlka“, „Quyoshli yer“ deb atalishi haqiqatga eng yaqin etnonimdir deb taʼkidlasada, Xorazmni „Xvarri yoki Xarri (Xurriy) xalqi vatani“, „quyosh (xalqi) zamini“ deb izohlaydi. Sugʻdshunos olim M. N. Bogolyubovning fikricha, Xorazm alohida 3 ta soʻzdan tarkib topgan. Xu (Xush, Xash), var (vara) va zm (zim, zem). Eroniy tillarda Xu —"yaxshi" „maʼqul“, var (vara) — „devor“, „marza“, „fob“, „qalʼa“, „qoʻra“ degan maʼnolarni bildirgan. Zm (zim, zem) esa — „zamin“, „hudud“, „diyor“, „mamlakat“ kabi maʼnolarni anglatgan. Xorazm nomi „xur zamin“, boshqasiga koʻra „koʻhna zamin“ degan maʼnoni anglatgan.<ref>Rapoprot Yu. A., Kratkiy ocherk istorii Xorezma v drevnosti // Priarale v drevnosti i srednevekove. Moskva: Vostochnaya literatura, 1998,s.28</ref> Avestoning „Yasht“ qismida Xorazm „Ming irmoqli daryo“, „Koʻllar va oʻtloqlarga boy oʻlka“ sifatida madh etiladi. Qadimiy Xorazm hududi tabiiy jihatdan 2 mintaqaga ajralgan. Uning shimoliy qismida Amudaryo etaklarida behisob sersuv oʻzanlar, shimoliy va shimoliy sharqqa tomon yastangan keng yaylovlardan iborat bepoyon pastekisliklar, uning janubiy qismida esa, Murgob va Tajan daryolari vodiylarining kattagina qismi togʻ va adirliklar va ulardan boʻsh qolgan katta-kichik daryo jilgʻalar etaklarida yuzaga kelgan hosildor yerlar joylashgan. == Xorazmning poytaxtlari == Akademik [[Vasiliy Bartold|V.Bartoldning]] yozishicha, [[Beruniy (shahari)|Beruniy]] Xorazmning qadimiy poytaxti boʻlgan<ref>Bartold V. V. Sochineniya t.1. M., 1963, s.199</ref>. Xorazm arxeologik ekspeditsiyasi ishtirokchisi, tarix fanlari doktori [[Yelena Nerazik|E.]] [[Yelena Nerazik|Nerazik]], „Kat“, „Kas“ „shahar“ maʼnosini bildirgan, Xorazm aholisi oʻzlarining qadimiy poytaxtlarini shunday atashgan<ref>Nerazik, Ye. Ye. K probleme razvitiya gorodov Xorezma // Kultura i iskusstva drevnego Xorezma. M.,"Nauka 1981, S.224</ref>. [[SSSR Fanlar akademiyasi]]ning akademigi [[Sergey Tolstov|S. P. Tolstovning]] taʼkidlashicha, Beruniy, al-Maqdisiy va Yoqutlarning maʼlumotlari [[Beruniy (shahari)|Beruniy]] mamlakatning eng qadimgi poytaxti ekanligi haqida doimo gapiradi. Ilk oʻrta asr mualliflarining fikricha, [[Beruniy (shahari)|Beruniy]] „Xorazm shahri“ boʻlgan<ref>Tolstov, S. P. Drevniy Xorezm. M., 1948, S.22</ref>. OʻzSSR Fanlar akademiyasi akademigi [[Yahyo Gʻulomov|Y.]] [[Yahyo Gʻulomov|Gʻulomovning]] fikricha, bu shaharning tarixi murakkab. U Xorazmning qadimiy poytaxtini „Xorasmiy“ deb atagan [[Gekatey Miletlik|Miletlik Gekateyni]] (miloddan avvalgi VI-V asrlar) nazarda tutgan. Ilk arab mualliflari [[Ibn Rusta|Ibn-Rusta]] va [[Ibn Fazlon|Ibn-Fazionlar]] mamlakat poytaxtini „Xorazm“, Y. Gʻulomov G. Miletskiyning „Xorasmiy“ shahri arab mualliflarining fikricha „Xorazm“ shahri boʻlishi mumkinligini taʼkidlagan<ref>Gulyamov, Ya. G. Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshix vremen do nashix dney. Tashkent, 1956, s.146.</ref>. Xorazm arxeologik ekspeditsiyasi aʼzosi, tarix fanlari doktori M. Itina, Y. Gʻulomov Xorazm shahri Xorazmning qadimiy poytaxti [[Beruniy (shahari)|Beruniy]] oʻrnida joylashganligini taʼkidladi<ref>Drevnosti Yujnogo Xorezma. Trudi Xorezmskoy arxeologo-etnograficheskoy ekspeditsii. T. 16. M., 1991, s.13</ref>. Xorazm tarixi boʻyicha yirik mutaxassislar, tarix fanlari nomzodlari S. Bolelov va X. Yusupov Xorazmning arxaik davrda (miloddan avvalgi VI-V asrlar) eng qadimgi poytaxti (markazi) shahar<ref>Rapoport Yu. A. Kratkiy ocherk istorii Xorezma v drevnosti // Priarale v drevnosti i srednevekove. — M. Vostochnaya literatura, 1998. — „V predelax oazisa zafiksirovano okolo 400 poseleniy arxaicheskogo vremeni, no lish gorodiщe Kyuzeli-gir v levoberejnom Xorezme mojno schitat razvalinami ukreplennogo goroda“.</ref> [[Kuzeligyr|Koʻzaliqir]] (hozirgi nomi)<ref>{{Veb manbasi |url=https://old.bigenc.ru/world_history/text/4697022 |sarlavha=ХОРЕЗМ • Большая российская энциклопедия - электронная версия |ish=old.bigenc.ru |qaralgan sana=2023-06-16 |arxivsana=2023-06-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230616185716/https://old.bigenc.ru/world_history/text/4697022 }}</ref><ref name=":0242">{{Veb manbasi |url=https://www.studmed.ru/yusupov-h-putevoditel-po-arheologo-arhitekturnym-pamyatnikam-tashauzskoy-oblasti_462f94af968.html |sarlavha=Путеводитель по археолого-архитектурным памятникам Ташаузской области |muallif=Юсупов Х. |ish= |sana=1989 |nashriyot=Туркменистан |qaralgan sana=2023-05-23 |arxivsana=2023-05-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230523052238/https://www.studmed.ru/yusupov-h-putevoditel-po-arheologo-arhitekturnym-pamyatnikam-tashauzskoy-oblasti_462f94af968.html }}</ref><ref name="ReferenceA">A. A. Xakimov. Osobennosti razvitiya kulturi i iskusstva Xorezma s drevnosti do VIII veka // Xorezm v istorii gosudarstvennosti Uzbekistana — Tashkent, 2013 g.</ref> deb hisoblaydi. Sovet va rus tarixchisi va arxeologi [[Yuriy Rapoport|Y.]] [[Yuriy Rapoport|Rapoport]], [[Kuzeligyr|Koʻzaliqir]] (zamonaviy nomi) [[Gekatey Miletlik|Miletlik Gekateyning]] „Yerning tavsifi“ asarida tilga olingan qadimgi Xorazm shahridir<ref>{{Veb manbasi |url=https://horezm.info/content/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%85%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D0%B0-%D0%B2-%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 |sarlavha=Краткий очерк истории Хорезма в древности // Приаралье в древности и средневековье. |muallif=Рапопорт Ю. А. |sana=1998 г. |sahifalar=с. 32 |nashriyot=Восточная литература |qaralgan sana=2023-10-22 |arxivsana=2023-07-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230708095533/https://horezm.info/content/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%85%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D0%B0-%D0%B2-%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 }}</ref>. [[Saroy (qasr)|Saroy]] joylashgan [[Kuzeligyr|Koʻzaliqir]] qadimiy manzilgohi Xorazm tarixining arxaik davrining eng yirik yodgorligidir<ref name="Кюзели-гыр">S. B. Bolelov — statya "[https://old.bigenc.ru/archeology/text/2127158 Kyuzeli-gir] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210830064052/https://old.bigenc.ru/archeology/text/2127158 |date=2021-08-30 }} " na sayte proekta BRE.</ref>. Bu yerda Xorazmning eng qadimgi [[kulolchilik]] mahallasi ham mavjud boʻlgan<ref>Drevneyshie gosudarstva Kavkaza i Sredney Azii. (pod obщ. redaksiey akad. B. A. Ribakova) — Moskva, izd. Nauka, 1985 g.</ref>. M.Itinaning yozishicha, Y. Rapoport, X. Yusupov va A.Hakimovlar Xorazmning antik davrda (miloddan avvalgi V-IV asrlar) poytaxti [[Qalʼaliqir|Qal’aliqir]] (zamonaviy nomi)<ref name=":0242"/><ref name="ReferenceA"/><ref>Xorezm. — Bolshaya sovetskaya ensiklopediya (v 30 tomax). 3-e izdanie, 1969-1978. Moskva, izd. „Sovetskaya ensiklopediiya“</ref> boʻlib, uning 1 [[Qal'a|qal’asi]] 63 gektardan ortiq maydonga ega boʻlgan. Unda Xorazmdagi eng yirik qadimiy aholi punkti boʻlgan [[Saroy (qasr)|saroy]] ham boʻlgan<ref>[[Рапопорт, Юрий Александрович|Yu. A.Rapoport]], M. S. Lapirov-Skoblo. Raskopki dvorsovogo zdaniya na gorodiщe Kalali-Gir 1 v 1958 g. — Polevie issledovaniya [[Хорезмская археолого-этнографическая экспедиция|Xorezmskoy ekspeditsii]] v 1958-1961 gg. — Izdatelstvo AN SSSR, 1963 g., s. 141: „''Gorodiщe Kalali-gir 1 raspolojeno v predelax Tashauzskoy oblasti Turkmenskoy SSR na suxom rusle Daudan — odnom nz drevnix protokov'' ''Amu-Dari, peresekayuщem severo-vostochnie Kara-Kumi. Steni kreposti idut po krayu kamenistoy vozvishennosti, obrazuya pryamougolnik, ploщad kotorogo neskolko previshaet 630 tis. kv. m. Eto krupneyshee'' ''po svoim razmeram gorodiщe Xorezma.''“</ref> (1963-yil maʼlumotlariga koʻra). == Xorazm qadim davrda == [[Fayl:Chorasmian oasis main fortresses.jpg|thumb|450px|Xorazm qalʼalari, miloddan avvalgi V asrdan milodiy VI asrgacha]] [[Fayl: 2nd cent-6th cent CE Wall Painting Woman 2nd-3rd cent CE (3).jpg|thumb|right|250px|Devoriy rasmlar, Xorazm, Tuproq qalʼa, milodiy II-III asrlar]] Qadimiy Xorazm mintaqalari hududlarining oʻziga xos tabiati, shubhasiz, qadimiy aholining turmush tarzini belgilabgina qolmay, balki bu diyorda yuzaga kelgan qadimiy madaniyatlarning shakllanishi, rivoji va bir-biriga qorishuviga ham kuchli taʼsir etgan. Shu boisdan Xorazmning shimoliy qismi (Oqchadaryo deltasi)da miloddan avval IV—III ming yilliklarda ovchilik va baliq ovlash bilan kun kechirgan aholi (qarang [[Kaltaminor madaniyati]]) yashagan boʻlsa, miloddan avval 2-ming yillikda esa chorvachilik va dehqonchilikning soddagina usullaridan xabardor boʻlgan qabilalar (qarang [[Tozabogʻyop madaniyati va Suvyorgan madaniyati]]) istiqomat qilgan. Miloddan avval 2-ming yillikning 2-yarmiga borganda, xususan, uning oxiri va miloddan avval 1-ming yillik boshlari (IX—VIII asrlar) da sugʻorma dehqonchilik mukammallashib, yaylov chorvachilik rivoj topgan (qarang [[Amirobod madaniyati]]). Bu davrda Tozabogʻyop, Suvyorgan va Amirobod madaniyatlarini yaratgan qabilalarning qorishmasi asosida tarkib topgan Kavundi (Kavondi) qabilalari yashagan. Ular Xorazmning qadimiy aholisi massagetlarning bevosita ajdodlari boʻlgan. Koʻchmanchi chorvachilik, xususan, yilqichilikning rivoji Xorazm aholisining ijtimoiy hayotiga ham kuchli taʼsir etib, suvoriylar tabaqasini shakllantirgan. [[Fayl: Kazakly Yaktan mural.jpg |thumb|right|250px|Akchaxon qalʼa, devoriy rasmlar, I asr.]] Xorazmning janubiy qismida joylashgan vodiy va vohalar (Tajan, Herirud, Murgʻob va Gyoksur) da esa miloddan avval VI—III 1-ming yilliklardayoq oʻtroq sugʻorma dehqonchilik madaniyati qaror topib, taraqqiy qilgan. Bu davrlarda ushbu mintaqa aholisi qabilalar uyushmasiga birlashib, dehqonchilik xoʻjaligida motiga (ketmon)dan tashqari omochdan hamda har xil katta-kichik sugʻorish inshootlaridan ham foydalangan. Avval ular somonli guvalalardan bir xonali, soʻngra esa koʻchalar boʻylab guvala va xom gʻishtlardan bir necha xonali uylar bino qilib, atrofi devor bilan oʻralgan turar joy va istehkomli qishloqlar barpo etgan (qarang [[Joytun madaniyati va Namozgohtepa]]). Miloddan avval 2 ming yillik oxiri — 1-ming yillik boshlarida qadimiy sugʻorma dehqonchilik madaniyatining hududlari sharq va janubiy-sharq tomon kengayib, Herirud vodiysining yuqori oqimigacha yoyilgan. Shu boisdan Avestoda Xvairizem oʻlkasi Areyadan sharqda Hilmand vodiysida joylashgani haqida ishora qilinadi. Arxeologik maʼlumotlarning guvohlik berishicha, aynan shu davrda Amudaryo etaklarida yashagan koʻchmanchi chorvador qabilalarning 1 qismi janub tomon siljib to shimoliy Hindiston hududlariga qadar borib oʻrnashgani kuzatiladi. == Miloddan avvalgi VII asrdan antik davrigacha == Miletlik Gekatey (miloddan avval VI asr) maʼlumotlari asosida [[Gerodot]] (miloddan avval V asr) ahamoniylar davridan avval girkanlar ([[Kaspiy dengizi]]ning janubiy-sharqi, [[Gurgon daryosi]] havzasi), parfiyaliklar (Shimoliy Xuroson), dranglar va tamanaylar (Gʻarbiy [[Afgʻoniston]])ning hududlari bilan tutashgan keng oʻlkada [[xorazmiylar]] yashagani haqida maʼlumotlar keltiradi. [[Gerodot]]ning yozishicha, keyinchalik, oʻlka ahamoniylarga qaram boʻlib qolgach, togʻ daralaridan oqib tushadigan Akes (Herirud) oʻzani darvozali toʻgʻon bilan bogʻlanib, [[xorazmiylar]]ning ekin yerlari suvsiz qolgan. Ular shoh saroyiga borib arzidod qilib, suv uchun alohida soliq toʻlagach, shoh toʻgʻon darvozalarini ochishga buyurgan. Xorazmda zardushtiylikning otashparastlar ibodatxonasi topilgan. Ibodatxona qoldiqlari [[Xorazm viloyati]] [[Hazorasp tumani]]dagi [[Xumbuz-tepa]] yodgorligida topilgan. Bu yerda miloddan avval VII asrdan milodiy IV asrigacha sopollar ishlab chiqarilgan. Ushbu hududda topilgan ibodatxona miloddan avval V asr oxiridan IV asr boshigacha mavjud boʻlgan.<ref>https://uzreport.news/society/v-horezme-vedutsya-raskopki-samogo-drevnego-iz-otkryityih-hramov-zoroastrizma</ref> Qadimgi Hazaraspni nomi „Azar-sipand“ (Muqaddas olov) dan kelib chiqqan. Hazarasp [[Zardusht]]ning va muqaddas „[[Avesto]]“ kitobini vatani deb taxmin qilinadi. Akademik S. P. Tolstov oʻzining „Qadimgi Xorazm“ asarlari va ilmiy maqolalarida Zardushtiylikning muqaddas olovi Hazaraspda yoqilganligini taʼkidlaydi. Buning tasdigʻi Humbuz-tepa ibodatxonasidir.<ref>https://podrobno.uz/cat/podrobno/uzbekskie-arkheologi-vozrodyat-odin-iz-drevneyshikh-gorodov-tsentralnoy-azii/</ref> Miloddan avval VI—V asrlarda Xorazm [[Ahamoniylar]] tomonidan bosib olingan va davlatning 16 satraplik tarkibiga kirgan. Miloddan avval V asr oxiri esa, u alohida satraplik hisoblangan va miloddan avval IV asr boshlarida mustaqillikka erishgan. = Xorazm antik davrida = [[Fayl: Qoy Qyrylghan Qala ruins.jpg |thumb|right|300px|Quy qirilgan qalʼa]] [[Fayl: Voin iz Giaur kala.jpg|thumb|right|200px|Xorazmlik jangchi, Giaur-qalʼa, 1 asr, Oʻzbekiston]] Tarixiy manbalarning taqqosiy tahlilidan maʼlum boʻlishicha, xorazmiylarning dastlabki vatani Baktriyadan janubda Areyadan sharqda, Herirud va Hilmand daryolarining yuqori havzasida joylashgan (yana q. [[Xorazmiylar]]). Shubhasiz, xorazmiylar massagetlardan farqli oʻlaroq, parfyanlar, margʻiyonaliklar, boxtariylardek sugʻorma dehqonchilik va uning asosi hisoblangan sutorish inshootlar barpo etishda boy asriy tajribaga ega edilar. Ularning koʻp asrlik binokorlik va xunarmandchilikdagi tajribalari va amaliy koʻnikmalari tufayli asrlar osha Amudaryo etaklari obod etilib, yirik sugʻorish tarmoqlari va suv inshootlari— dambalar barpo etilgan, hunarmandchilikning barcha sohalari keng rivoj topgan. Miloddan avval IV asr 2-yarmida Xorazmda mustaqil davlat qaror topadi. [[Abu Rayhon Beruniy]]ning yozishicha, Xorazm davlatiga afsonaviy qahramon [[Siyovush]] asos solgan. Miloddan avval 328-y. bahorida Oʻrta Osiyoga yurish qilgan [[Aleksandr|Iskandar Maqduniy]] qarorgohiga muzokara qilish uchun Xorazm hukmdori Farasman 1500 suvoriy bilan tashrif buyurgan. Fanda [[massagetlar]] konfederatsiyasi (turkumi) nomi bilan tilga olingan Xorazm davlatini afsonaviy siyovushiylar, aslida esa [[Afrigʻiylar|afrigʻiylar sulolasi]] boshqargan. Davlat poytaxti dastlab [[Tuproqqalʼa]]da boʻlgan. Keyinchalik (305-y.) esa [[Kot]] shahriga koʻchirilgan. [[Abu Rayhon Beruniy|Beruniy]] xorazmshohlardan 22 tasining nomini qayd etadi. Aversi (beti)da tojdor hukmdor, reversi (sirti)da suvoriy tasviri tushirilgan dastlabki kumush tanga Tuproqqalʼadan topilgan. Tanga miloddan avval I asrga mansub. Numizmatik maʼlumotlardan ayon boʻlishicha, bunday shakldagi tangalar milodiy VIII asrgacha zarb etilgan. [[Beruniy (tuman)|Beruniy rayoni]]da Akchaxon-Qalʻa yodgorligi oʻrganilib, u yerda III asr oxiridan boshlab saroy ochilgan. Rasmlarning aksariyati miloddan avvalgi I — II asr boshlariga oid. Uning zallaridan birida balandligi 6 metrga teng boʻlgan odamlar tasvirlangan noyob devor rasmlari topildi. Ulardan biri — boshida katta toj kiygan odamning tasviri. Kostyumning yoqasi odamlar va hayvonlar manzaralari bilan bezatilgan. U koʻylak kiygan, uni xoʻroz boshlari maskali odamlarning rasmlari bilan bezatilgan. Shimlarda uzun oyoqli va uzun boʻyinli qushlar bilan takrorlanadigan naqsh mavjud.<ref>Betts, Alison, Vadim N. Yagodin, Frantz Grenet, Fiona Kidd, Michele Minardi, Melodie Bonnat, and Stanislav Khashimov. „The Akchakhan-kala wall paintings: new perspectives on kingship and religion in Ancient Chorasmia.“ Journal of Inner Asian Art and Archaeology 7 (2016): 125-165.</ref> Xorazm davlati Oʻrta Osiyoda tashkil topgan oʻziga xos eng qadimiy davlat boʻlib, unda oʻtroq ziroatkor va koʻchmanchi chorvador aholining udumlari, dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik kabi xoʻjaliklar boshqaruvini asriy tizimlari mujassamlangan edi. Demak, Xorazm aholisining iqtisodiy va ijtimoiy hayotida yuz bergan tadrijiy rivojlanish uning shimoliy va janubiy qismlarida, avval biri ikkinchisidan tubdan farqlanuvchi 2 turdagi madaniyatlar shakllangan. Soʻngra esa ularning qorishuvi oqibatida Xorazmning oʻziga xos yuksak darajadagi madaniyati yuzaga kelib, ravnaq topgan. == Quy-Qurilgan-qal’a yodgorligi — Markaziy Osiyoda eng qadimgi rasadxona xarobalari == [[Fayl: Koi Krylgan Kala (reconstruction).jpg|thumb|right|300px|Quy-Qrilgan-qal’a yodgorligi]] Qadimgi Xorazm hududida arxeologlar Quy-Qrilgan-qal’a yodgorligini tadqiq qilishdi — ibodatxona va rasadxona sifatida foydalanilgan inshoot miloddan avvalgi IV—III asrlarda barpo etilgan. Miloddan avval II asr boshlarida sak qabilalari tomonidan yodgorlik vayron qilingan. Tuzilma diametri 44 metr boʻlgan silindrsimon ikki qavatli bino boʻlib, uning atrofida 14 metr masofada mustahkam devorlar qurilgan; markaziy bino va devorlar orasidagi boʻsh joy turar-joy binolari bilan qurilgan. Taxminlarga koʻra, markaziy bino Xorazm shohlari maqbarasi va zardushtiylar ibodatxonasi sifatida ishlatilgan. Quy-Qrilgan-qal’ada osmonning baʼzi qismlarida baʼzi yulduzlarni kuzatish mumkin edi.<ref>Tolstov, S. P. Koy-Krylgan-kala--pamyatnik kul’tury drevnego Khorezma IV v. do n. e.-IV v. n. e. Vol. 5. M., 1967, s.253</ref> == Qadimgi Xorazm madaniyati == [[Fayl:Ayaz Kala fortress Khorezm.JPG|thumb|Xorazm qalʼasi Ayaz qalʼa]] Qadimdan Gʻarbiy Osiyo, xususan, shimoliy-sharqiy Eron hududlari bilan bevosita aloqador boʻlgan Xorazmning qadimiy mushtarak madaniyatining koʻpgina jihatlari, xususan, badiiy madaniyati — aholisining tili, urfodatlari, uy-joylarining tuzilish tartiblari, roʻzgʻor anjomlari, zebi-ziynatlarida oʻz ifodasini topgan. Masalan, Xorazmning janubiy qismi qadimiy obidalarida (miloddan avval VI—III ming yillik) somonli guvaladan bino qilingan sahni, ganch aralash loy suvoqli bir xonali uylar ichida oʻchoq, supa, gʻalla uchun oʻra (toʻla) boʻlgan. Chaqmoqtosh qurollari qirgʻich, oʻroq, randa, pichoq; suyakdan yasalgan igna, bigiz; yarmatosh; somonli loydan yasalgan sopol idishlar, baʼzilarining sirtiga qizil rang (angob) berilgan; tosh va sopoldan yasalgan ayol va turli xil hayvon haykalchalar; tosh suyak va chigʻanoqlardan yasalgan tumor, munchoq kabi taqinchoklar uchraydi. [[Fayl:Khorezmian.JPG|thumb|Xorazm jangchisi, Ermitaj, Sankt Peterburg]] Miloddan avval IV—II ming yilliklarda esa turar joylar maydoni nihoyatda kengayib xom gʻishtli koʻp xonali uylardan iborat qishloqqa aylangan. Ularning girdi mudofaa devori bilan oʻralib, otashgoh, hovlilar, tor koʻchalar va markazida maydon paydo boʻlgan. Qurollarining aksariyati tosh va suyakdan, qisman misdan yasalgan, qoʻlda yasalgan sopol idishlar sirtiga qora rangli geometrik va jimjimador (gilam nusxa) naqshlar, hayvon va parranda tasvirlari tushirilgan. Soʻngra kulolchilik charxi kashf etilib, bikonik nusxa idishlar, qadah va vazalar paydo boʻlgan. Binokorlikda monumental imoratlar [ibodatxona, miyonsaroy (zal) va boshqa] qad koʻtarib, qishloqlar esa ilk shahar shaklini ola boshlagan. Xorazm shimoliy qismining moddiy madaniyat obidalari (miloddan avval IV—III ming yillik), asosan, ovchi va baliqchi qabilalarning ulkan chaylalari chaqmoqtoshdan qadama (mikrolit) qurollar, tagi tuxumsimon sopol idishlar, chigʻanoq va jilvir toshlardan yasalgan taqinchoqyaardan iborat. Miloddan avval 2-ming yillikda garchi sugʻorma dehqonchilik xonaki chorvachilik va podachilik paydo boʻlib, turli zot (mayda va yirik shoxli hayvonlar) bilan bir qatorda ot, tuya xonakilashtirilib, yilqichilik ancha rivoj topgan boʻlsada, turar joylar yarim yer toʻlabostirma shaklida boʻlgan. Zeb ziynatlari (uzuk, bilaguzuk, ziraklar) jez yoki mis kabi maʼdan boʻlsada, qurollarining aksariyati chaqmoqtoshlardan yasalgan. Bu davrda Xorazmning shimoliy qismida shubhasiz, na misdan yasalgan qurol va na guvala yoki xom gʻishtlardan bino qilingan turar joy mavjud edi. [[Fayl: Artav (Artabanus).jpg|250px|thumb|left|Xorazm podshosi Artav tangasi, I asr]] [[Fayl:SawashfanCoin.jpg|thumb|Xorazm podshosi Savashfan tangasi]] [[Xorazmiylar]]ning janubdan shimolga Amudaryo quyi oqimi tomon siljishi, ularning mahalliy [[Saklar|sak]] va [[Massagetlar|massaget]] qabilalar bilan qorishuvi oqibatida, tubdan yangi madaniyat shakllanadi. Amudaryo adogʻi (deltasi) oʻzlashtirilib, hududda 1 nechta monumental binolar (Koʻzaliqir va Qalʼaliqir kabi) qad koʻtaradi. Miloddan avval IV—III asrlarda Xorazm iqtisodiy va madaniy jihatdan ravnaq topib, katta sugʻorish kanallari (60–70&nbsp;km. eni 30– 40 m li sayoz) barpo etilib, yangi shaharlar, qoʻrgʻon-qalʼalar (Jonbos qalʼa, Bozorqalʼa, Qoʻyqirilgan qalʼa) quriladi. Hunarmandchilik, ichki va tashqi savdo hamda sanʼat rivoj topib, poytaxt (Tuproqqalʼa) barpo etiladi. Xorazm qalʼa va shaharlari toʻgʻri toʻrtburchakli va doirasimon shakllarda aniq reja asosida qurilgan. Ular qalin va baland mudofaa devor bilan oʻralib, tashqarisidan keng (10–15 m) va chuqur xandaq qazilgan. Qalʼa va shaharlarning mudofaa qudratini strategik jihatdan kuchaytirish maqsadida ularning tashqi devorlari 1 yoki 2 qator shinak (nishon, tuynuk)lari, darvoza ogʻzi esa, gʻulomgardish (labirint) — ihota istehkomi bilan mustahkamlangan. Bunday mudofaa inshootlari majmui, shubhasiz, aniq rejalar asosida strategik jihatdan nihoyatda mustahkam qilib barpo etilgan. Masalan, toʻrtburchakli qalʼalar (Jonbos qalʼa, Bozorqalʼa) devorlari boʻylab 2 qatorli shinaklardan nishonga 4 tomondan oʻq uzish uchun moʻljallangan boʻlsa, doira shakldagi qalʼa (Qoʻyqirilgan qalʼa)dan qamal vaqgida shinaklardan bir yoʻla 360 daraja yoʻnalishda oʻq uzilgan. Bunday uslub, harbiy taktikada doira boʻylab markazdan oʻqqa tutish deb yuritiladi. Hunlar Xorazmda milodiy III asrda paydo boʻlgan.<ref>Trudi Xorezmskoy arxeologo-etnograficheskoy ekspeditsii, t. XIV. M., „Nauka“, 1984</ref> Tadqiqotchilar hunn tilini turkiy deb tasniflaydilar.<ref>''Tenishev E. R.'' [http://www.philology.ru/linguistics4/tenishev-97.htm Gunnov yazik] // Yaziki mira: Tyurkskie yaziki. — M., 1997. — S. 52-53.</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Syunnu-Gunni. Kto je oni? ''Stenogramma leksii, prochitannoy Annoy Vladimirovnoy Dibo'' |url=http://polit.ru/article/2013/12/01/dibo/ |qaralgan sana=2020-11-22 |arxivsana=2014-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140327132821/http://polit.ru/article/2013/12/01/dibo/ }}</ref> Milodiy VI—V asrlarda Xorazmga Oltoydan va Sharqiy Turkistondan [[xioniylar]], [[kidariylar]] va [[eftaliylar]] kirib keladi. Kidariylar tarkibida turkiy qatlam boʻlgan.<ref>Etienne de la Vaissiere, Is there a „Nationality of the Hephtalites?“ in Bulletin of the Asia institute. New series. Volume 17. 2003. [2007], p. 129—130</ref> Xorazmda shaharsozlik sanʼati, ayniqsa, monumental meʼmorlik miloddan avval 1-ming yillik oʻrtalaridan to milodiy VIII asr boshlarigacha oʻtgan davr ichida keng rivojlangan. Katta qalʼalar, xususan, poytaxt shahar (Tuproqqalʼa, Kat) hudud ibodatxonasi (Hazorasp), maqbaralar (Chirikrabot) va boshqa turdagi jamoat binolari qad koʻtargan. Tuproqqalʼada 3 minorali qarorgoh, muhtasham shohona saroy (sahni 280 kv.m), markaziy koʻchalar boʻylab joylashtirilgan hunarmandchilik turar joylari va bozor oʻrin olgan. Shaharda hunarmandchilikning turli sohalari: kulolchilik, temirchilik, misgarlik, qurolsozlik, zargarlik, binokorlik va toʻqimachilik yuksak darajada rivoj topgan. Tuproqqalʼa xarobalaridan topilgan turli xildagi ashyolar, xususan, tasviriy sanʼat asarlarining ayrim boʻlaklari, loydan ishlangan haykallar, devoriy rangli tasvir (chiltor chalayotgan ayol, qoʻlida anor tutgan maʼbuda Nohid), tabiat manzaralari va sopol haykalchalar, badiiy yuksak darajada yasalgan. Yogʻoch va charmga qadimiy xorazmiy yozuvida bitilgan hujjatlar oʻlka aholisi maʼnaviyatini asosi boʻlgan savodxonlik darajasidan dalolat berardi. Qadimgi Xorazm tarixi bilan mashhur tarixchi va arxeolog olimlar shugʻullangan ([[Sergey Tolstov]], [[Yahyo Gʻulomov]], [[Yuriy Rapoport]], [[Bella Vaynberg]], [[Vadim Yagodin]], [[Iso Jabborov]], M.Mambetulaev, M.Kdrniyazov, Sergey Baratov) == Xorazm ilk oʻrta asrlarda == Ilk oʻrta (IV—VIII asrlarda) meʼmorlik yanada rivoj topib, qalʼa, qasr va koʻshklar (Burgutqalʼa, Uyqalʼa, Qumbosgan qalʼa va boshqalar) kvadrat yoki toʻrtburchak shaklda bino qilinib, burchaklari doirasimon burjlar bilan mustahkamlanadi. Bu davrda bunyod etilgan qalʼa va koʻshklar orasida meʼmoriy jihatdan, ayniqsa, Teshikqalʼa va Yakka Porson diqqatga sazovordir. Xorazmda badiiy sanʼat ham rivoj topgan. Ayniqsa, zargarlik (oltin, kumush va jezdan turli xil taqinchoqlar: uzuk, bilaguzuk, isirgʻa va boshqalar) ohangarlik va sarrojlik, ohanjoma (temir jiba, ot anjomlar) yasalgan, ip va ipakli guldor matolar toʻqilgan. Miloddan avval VI—V asrlarda roʻy bergan yuksalish milodiy III asr oxiri va IV asr boshida tushkunlikka uchrab, xarobaga aylangan qator shaharu qalʼalar V— VI asrlarda yana jonlangan (Kavat qalʼa, Guldursun qalʼa, [[Kot]] va b), X asr oxirlarida Shimoliy Xorazmda Urganch shahrining ahamiyati ortib, unda qator monumental binolar qad koʻtargan. Binokorlikda paxsa, xom gʻisht bilan bir qatorda pishiq gʻishtdan foydalana boshlangan (Koʻhna Urganch; Sulton [[Takash]]ning maqbarasi, Faxriddin ar-Roziyning maqbarasi va boshqa shular jumlasidandir). == VIII asrdan XII asrgacha == [[al-Xorazmiy|Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy]] (783-850) [[Markaziy Osiyo]] vakili tomonidan tuzilgan jahon tarixiga oid birinchi kitobning muallifi edi. Afsuski, uning „Tarix kitobi“ („Kitob at-tarix“) faqat boʻlaklarga boʻlib saqlanib qolgan. „Tarix kitobi“ dan koʻchirmalar zanjiri al-Xorazmiyning asarlari yilnomalar, yaʼni xronika shaklida yozilganligini aniqlashga imkon beradi. Undagi voqealar yillar davomida ketma-ket taqdim etildi. Masalan, u Buyuk Aleksandr haqida maʼlumot berdi. Xalifa Abu Bakr hukmronligining boshlanishi, 631-653 yillarda arablarning [[Vizantiya]] va [[Eron]]ga qarshi olib borgan harbiy harakatlari, arablarning Suriya, Iroq, Eron va Movarounnahrni bosib olishi, 728-731 yillarda arablar va [[xazarlar]] oʻrtasidagi urush haqida ham maʼlumot berilgan. „Tarix“ kitobi 830-yil atrofida tugatilgan.<ref>P. G. BULGAKOV, B. A. ROSENFBLD „TARIX KITOBI“ AL-XORAZMI // Oʻzbekistondagi ijtimoiy fanlar. № 7, 1983, s.18-22</ref> Xorazm madaniyati IX asrning birinchi yarmida tashkil topgan [[Oʻgʻuzlar]] davlatining davlat va pul tizimining shakllanishiga taʼsir koʻrsatdi. Oʻgʻuz tangalaridagi yozuvlar Xorazm alifbosiga tegishli edi.<ref>Goncharov Ye. YU., Nastich V. N. Novyye numizmaticheskiye pamyatniki IX v. iz Vostochnogo Priaralʼya (novootkrytyy chekan gosudarstva Syrdar’inskikh oguzov) // Mezhdunarodnaya nauchnaya konferensiya „RASMIR: Vostochnaya numizmatika — 2011“. Sb. nauch. trudov. ― Kiyev, 2013. S. 26–3</ref> Beruniy Xorazmda 1000-yilga yaqin yozilgan „Qadimiy xalqlardan qolgan yodgorliklar“ asarida Xorazmning turkiy aholisi foydalangan hayvonlar tsikliga koʻra yillarning turkiy nomlarini beradi. Xuddi shu asarida u oy nomlarini turkchada beradi: ulugʻ-oy, kichik-oy, birinchi-oy, ikkinchi-oy, uchinchi-oy, toʻrtinchi-oy, beshinchi-oy, oltinchi-oy, yetinchi-oh, sakkizinchi-oy, toʻqqizinchi-oy, oʻninchi-oy.<ref>Abu Reykhan Biruni. Izbrannyye proizvedeniya, I. Tashkent. AN UzbSSR. 1957, s.87-89.</ref> Musulmon Sharqining buyuk allomalaridan biri [[Abu Ali ibn Sino]] 997 yilda [[Buxoro]]dan Xorazmga koʻchib otgan<ref>M. N. Boltayev. Abu Ali ibn Sina — velikiy myslitel', uchenyy entsiklopedist srednevekovogo Vostoka. M.: Sampo, 2002,s.37</ref>, u yerda 1012-yilgacha 15 yil yashagan. 997-998 yillarda Beruniy savol-javob shaklida mujassam boʻlgan kosmogoniya va fizikaning turli masalalari boʻyicha Ibn Sino bilan yozishmalar olib borgan. Urganchda Ibn Sinoga [[Maʻmun akademiyasi]]da Yaqin Sharqning ilgʻor ilmiy elitasi bilan ishlash nasib etdi. Ular orasida ensiklopedik olim [[Abu Rayhon Beruniy]], tabib astronom Abu Sahl Iso ibn Yahyo al-Masihiy bor edi, unga Ibn Sino burchaklarni oʻlchashga bagʻishlangan. Bundan tashqari, olimlar orasida tabib Abu-l-Xayr ibn al-Hammar, [[Abu Nasr ibn Iroq]] — Xorazmshohning jiyani va boshqalar bor edi. Ibn Sinoning shon-shuhratini tashkil etgan ikki asarning asoslari, „Tib qonunlari“ (Al-Qanun fit-t-tibb) va „Shifolash kitoblari“ (Kitob ash-Shifa) Xorazmda — [[Urganch]]da qoʻyilgan. „Tibbiyot qonunlari“ Xorazmda 1000-yilda boshlangan va 1020-yil atrofida tugatilgan.<ref>Petrov, V. D. „Ibn Sina-velikiy sredneaziatskiy uchenyy entsiklopedist.“ Abu Ali Ibn Sina. Kanon vrachebnoy nauki. Tashkent, 1981, c. XVII</ref> == [[Xorazmshohlar davlati]] == [[Fayl:Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG|thumb|[[Xorazmshohlar davlati]]]] [[Fayl: Nadjm al-Dîn Kubrâ et Muhammad Hwârazmshâh.jpeg |thumb|right|200px|Najmiddin Kubro va xorazmshoh.]] [[Fayl:KonyeUrgenchMausoleum.jpg|220px|thumb|right|Takash maqbarasi, Kuhna Urganch, [[Turkmaniston]]]] <nowiki>XI</nowiki> asr va <nowiki>XII</nowiki> asrning birinchi yarmida Xorazm [[Saljuqiylar davlati]] tarkibiga kirgan. Xorazmning <nowiki>XI</nowiki> asrdagi yuksalishi turkiylar sulolasiga mansub xorazmshohlar siyosati bilan uzviy bogʻliq. Mazkur sulolaga saljuq amirining tashtdori [[Anushtegin]] asos solgan. Sulton hammomchilari mahkamasining sardori boʻlgan Anushtegin Garchoi [[Malikshoh]] (1072—1092-yillar) saroyida yuksak martabaga erishgan. U rahbarlik qilgan mahkama zimmasiga Xorazmni boshqarish ham yuklangan. 1077-yilda Malikshoh Anushtegin Garchoini Xorazmga noib etib tayinlaydi va Xorazmda Anushteginlar sulolasi hukmronligi boshlanadi. Anushteginlar turkiylar sulolasidan boʻlib, oʻsha paytda, Osiyoda hukmronlik qilgan uch buyuk sulola: Anushteginlar, Saljuqiylar va Gʻaznaviylar bir negizdan kelib chiqqan. 1097-yilda Anushtegin vafot etgach, Xorazm noibi etib Ekinji ibn Qorachar tayinlanadi. Biroq u oʻsha yili noiblikdan chetlatilib, uning oʻrniga Anushteginning oʻgʻli [[Qutbiddin Muhammad]] (1097—1127-yillar) qoʻyiladi. Garchi, u „Xorazmshoh“ unvonini tiklab, shu nom bilan ulugʻlansa ham Saljuqiylarning sadoqatli noibi boʻlib qoldi. Qayta tiklangan xoramshoh mansabiga sazovor boʻlgan Anushtegin nabirasi Otsiz Xorazm mustaqilligi yoʻlida astoydil harakat qilgan. Xorazmshoh [[Otsiz]] (1127—1156-yillar) saljuq sultoni Sanjarga qarshi muvaffaqiyatli kurash olib borgan. U mugʻombir diplomat va qatʼiy sarkarda boʻlib, mustaqil tashqi siyosat yuritadi. Chunonchi, u oʻz hukmdori Sanjarning ruxsatisiz qipchoqlar va turkmanlarga qarshi urush boshlaydi. 1156-yili Otsiz vafot etadi va uning oʻgʻli [[Elarslon]] (1156—1172-yillar) xorazmiylar davlatini mustahkamlashni davom ettirib, Dexistonni tevarak-atrofdagi yerlarga qoʻshib oladi. Elarslon oʻziga voris etib oʻgʻli Sultonshoh Mahmudni (1172—1193) tayinlaydi, biroq toʻngʻich oʻgʻli Takash ukasi hokimyatini tan olmay, unga qarshi kurash boshlaydi. Natijada toju-taxt uchun kurash boshlanadi, bu kurash 21 yil davom etib, unda [[Takash]] gʻolib keladi. Uning oʻgʻli Tekesh (1172—1200-yillar) 1187-yili [[Nishopur]]ni, 1192-yili esa [[Marv]]ni bosib oladi. 1194-yili gʻarbiy saljuqlar sultonini qaqshatqich magʻlubiyatga uchratib, Eronning butun sharqiy qismini egallab oladi. 1195-yili Tekesh abbosiy xalifa qoʻshinini tor-mor qilib, Iroqga bostirib kiradi. Oʻz mamlakati hududlarini ikki karra kengaytirgan va qudratli davlat barpo etgan xorazmshoh Tekeshni Xorazmning eng isteʼdodli hukmdori deb eʼtirof etish mumkin. Uning siyosati kamchiliklaridan biri qipchoq harbiy aristokratiyasiga koʻrsatilgan homiylik boʻlgan. Alovuddin Muhammad (1200—1220) davrida mamlakat hududi yanada kengadi. 1210-yilda Movarounnahrni [[Qoraxitoylar]]dan toritib oladi. Uning davrida mamlakat qanchalik gullab-yashnamasin, mamlakat ich-ichidan yemirilib borgan. Hatto, sulton saroyida ham ichki nizolar avj olib, ularning boshida Turkonu Xotun va qipchoqlar turgan. Anushteginlar sulolasidan boʻlgan Xorazmshohlar (1077—1231-yillar): 1. Anushtegin Garchoi 1077—1097-yillar 2. Ekinji ibn Qorachar 1097-y. 3. Qutbiddin Muhammad 1097—1127-yillar 4. Otsiz 1127—1156-yillar 5. Elarslon 1156—1172-yillar 6. Sultonshoh Mahmud 1172-y. 7. Takash 1172—1200-yillar 8. Alovuddin Muhammad 1200—1220-yillar 9. Jaloliddin Manguberdi 1220—1231-yillar == Moʻgʻullar davri == [[Fayl:Alal_al-Din_Khwarazm-Shah_crossing_the_rapid_Indus_river,_escaping_Chinggis_Khan_and_his_army.jpg|thumb|300px| xorazmshoh Jaloliddin Manguberdi Hind daryosida, 1221-yil]] Jaloliddin Manguberdi, toʻliq oti — 'Jaloliddin Abulmuzaffar Manguberdi ibn Muhammad ([[1198]]—[[1231]]) — Xorazmshohlar davlatining soʻnggi hukmdori ([[1220|1220-yildan]]), [[Muhammad Xorazmshoh]]ning toʻngʻich oʻgʻli. Chingizxon Jaloliddin Manguberdiga qarshi Shiki Xutuxu noʻyonni 45 minglik qoʻshin bilan joʻnatadi. Gʻazni yaqinidagi Parvon jangit Jaloliddin Manguberdi moʻgʻullar ustidan ajoyib gʻalabani qoʻlga kiritadi. Biroq jangdan soʻng Jaloliddin Manguberdining lashkarboshilari oʻlja ustida oʻzaro janjallashib qolib, oqibatda Sayfuddin Igʻroq, Aʼzam malik va Muzaffar maliklar Jaloliddin Manguberdini tark etganlar. Jaloliddin Manguberdining yonida faqat Aminalmulk oʻz lashkari bilan qolgan, xolos. Chingizxon katta qoʻshin toʻplab Jaloliddin Manguberdiga qarshi shaxsan oʻzi otlangan. Fapdiz qalʼasi yaqinida Jaloliddin Manguberdi Chingizxon qoʻshinining ilgʻorini tor-mor keltiradi va kuchi ozligi sababli Sind (Hind) daryosi tomon chekinadi. Chingizxon qoʻshini Jaloliddin Manguberdini daryodan utishiga imkon bermay qurshab oladi. 1221-yil 25-noyabrda boʻlgan tengsiz jangda (qarang [[Sind daryosi boʻyidagi jang]]) magʻlubiyatga uchragan Jaloliddin Manguberdi 4000 jangchisi bilan Sindning oʻng sohiliga suzib oʻtib, choʻl ichkarisiga kirib ketdi (Bu choʻl hozir ham Choʻli Jaloliy deb ataladi). Chingizxon Jaloliddin Manguberdining bu jasoratidan hayratda qolib, oʻz oʻgʻillariga qarab: „Ota oʻgʻil mana shunday boʻlishi lozim!“, degan. == Xorazm [[XV]] — [[XVIII asr]]ning birinchi yarmida == {{Asosiy|Xiva xonligi}} [[1505-yil]]da Xorazm [[Muhammad Shayboniyxon]] davlati tarkibiga kirdi. Amudaryo oʻzanining oʻzgarishi munosabati bilan [[1573-yil]]i Xorazm poytaxti [[Xiva]]ga koʻchirildi. [[XVII asr]]dan boshlab Xorazm Rossiya tarixshunosligida [[Xiva xonligi]] deb nomlana boshladi. Davlatning rasmiy nomi qadimiy nomi boʻyicha — Xorazm edi. [[1511-yil]]dan [[1770-yil]]gacha Xorazmni [[shiboniylar]] sulolasi boshqardi. Xorazmning mashhur oʻzbek hukmdori Abulgozi-xon (Abul-gʻozi Bahodir-xon) (1603—1664), Shayboniylarning oʻzbek sulolasidan, tarixchi va yozuvchi edi. Abulgʻoziy ikkita tarixiy asarning muallifi sifatida tanilgan: „Turkmanlarning nasabnomasi“ (1661-yil yakunlangan) va „Turklar nasabnomasi“ (Qozon, 1852 va Peterburgda nashr etilgan, 1871); u Sablukov tomonidan baʼzi Yevropa tillariga, shu jumladan rus tiliga tarjima qilingan va nashrga joylashtirilgan. I. N. Berezin „Sharq tarixchilari kutubxonasi“ (III jild, Kaz., 1854). [[Xorazm dostonchilik maktabi]]ning yirik [[vakillik|vakillari]]: Suyav baxshi (<nowiki>XIX</nowiki> asr), Jumanazar baxshi, [[Ahmad baxshi Matnazar oʻgʻli|Ahmad baxshi]], [[Matnazar Jabbor oʻgʻli]], [[Bola baxshi]], Xudoybergan Oʻtagan oʻgʻli, Ollobergan baxshi, Murod baxshi, Boltaboy baxshi, [[Jirov Jumaboy|Jumaboy]] baxshi, Qodir sozchi va boshqa Ular repertuarida „[[Goʻroʻgʻli]]“ turkumi dostonlari, „[[Oshiq gʻarib|Oshiq Gʻarib]]“, „Oshiq Maxmud“, „Oshiq Oydin“, „[[Tohir va Zuhra]]“, „[[Layli va Majnun]]“, „Tulumbiy“ kabi dostonlar mavjud. == Xorazm [[XVIII asr]]ning ikkinchi yarmi — [[XIX asr]]ning ikkinchi yarmida == {{Asosiy|Xiva xonligi}} [[Fayl:KHIVA 7.jpg|thumb|left|Xiva manzarasi]] [[Fayl:Allah Kuli Khan Madrassah, Khiva (4934484418).jpg|thumb|left|Ollohqulixon madrasasi. Xiva. 1835-yil]] [[Fayl:Kalta Minor.jpg|thumb|Kalta minor, Xiva]] 1770-yillarda Xorazmda oʻzbek [[qoʻngʻirot]]lari sulolasi vakillari hokimiyat tepasiga keladi. Sulola asoschisi [[Muhammad Aminbiy]] edi. Bu davrda poytaxt Xivada Xorazm meʼmorchiligi durdonalari quriladi. <nowiki>XVIII</nowiki> asrning 60-yillaridan badavlat shaharliklar va ruhoniylarning qoʻllab-quvvatlashiga erishgan oʻzbek qoʻngʻirot urugʻlari Xiva xonligida hokimiyatni qoʻlga ola boshlagan. Inoq Muhammad Amin (1770—90) 1770-yilda turkmanlarning qarshiligini sindirib, 1782-yilda [[Buxoro amirligi]] hujumini qaytarib, Xiva xonligida qoʻngʻirotlarning amaldagi hokimiyatini mustahkamlagan. [[Avaz Muhammad]] Inoq davrida Xiva xonligida markaziy hokimiyat mustahkamlanib, iqtisodiy ahvol birmuncha yaxshilangan. Bu bilan <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida qoʻngʻirotlar sulolasi hokimiyatni rasman egallashiga zamin tayyorlagan. Muhammad Amin Inoq va Avaz Muhammad Inoqlar chingiziy sultonlar nomidan hokimiyatni boshqargan boʻlsalar, ularning vorisi Eltuzar (1804—06) 1804-yilda oʻzini xon deb eʼlon qilgan. Shuning uchun ham Eltuzarxon Xiva xonligi taxtiga oʻtirgan [[oʻzbek]] qoʻngʻirotlar sulolasining 1-xoni hisoblanadi. Uning vorisi, inisi [[Muhammad Rahimxon I]] Xiva xonligini birlashtirishni nihoyasiga yetkazgan. 1811-yilda bir qancha yurishlardan keyin qoraqalpoqlarni ham Xiva xonligi tarkibiga qoʻshib olgan. U oʻtkazgan siyosiy, maʼmuriy, iqtisodiy islohotlar natijasida boshqaruv tizimi takomillashib, soliqlar tartibga tushgan. [[Olloqulixon]] (1825—42), [[Rahimqulixon]] (1842—45) va [[Muhammad Aminxon]] (1846—55) davrlarida Xiva qoʻshinlarining Xurosonga yurishlari kuchaydi, Marv shahri uchun [[Buxoro amirligi]] bilan tez-tez urushlar boʻlib turgan. Xiva xonlari bu davrda Sirdaryoning Orol dengiziga quyiladigan joyidan Turkmaniston hududidagi [[Kushka]]gacha boʻlgan yerlarni boshqargan. 1855-yilda [[Saraxs]]ni qamal qilish paytida [[Muhammad Aminxon]]ning halok boʻlishi mamlakatda parokandalikka sabab boʻlgan. [[Abdullaxon]] (1855—56), [[Qutlugʻmurodxon]]lar (1856) 6 oydan koʻp hukmronlik qilmaslaridan oʻldirilgan. 1856-yilda taxtni [[Sayd Muhammadxon]] (1856—64) egallagan. Xiva xonligida soʻnggi mustaqil hukmdor ''Feruz'' taxallusi bilan ijod qilgan [[Muhammad Rahimxon II]] (1864—1910) boʻlgan. Uning davrida xonlikning siyosiy, iqtisodiy, madaniy jihatdan oʻsishi koʻzga tashlanadi. Lekin, [[1873-yil]]da [[Rossiya]] Xiva xonligini bosib olgan, Muhammad Rahimxon II va [[K.P.Kaufman]] imzolagan [[Gandimiyon shartnomasi]]ga koʻra, Xiva xonligi Rossiyaga [[qaram davlat]]ga aylanib qolgan. XIX asrda Budapeshtdagi Yevropa fanlar akademiyalaridan biriga lavozimda ishlagan Xorazmdan birinchi va Markaziy Osiyodan yagona olim [[tilshunos]] [[Mullo Isʼhoq]] (1836—1892) edi.<ref>VAMBYeRINING YOʻLDOShI MULLA ISHOQ // Sharq yulduzi. — Oʻzbekiston SSR yozuvchilar uyushmasi, 1981. — S. 223</ref> Bu davrda ilk oʻzbek matbaachisi va noshiri [[Otajon Abdalov]] (1856—1939) oʻz faoliyatini boshladi. Matbaachilik faoliyatini 1874-yildan Xiva shahrida Xiva xoni Muhammad Rahimxon II saroyida tashkil etilgan toshbosmada ishlashdan boshlagan. Otajon Abdalov 1876-yilda Abdunosir Farohiyning „Nisabussibyon“ asarini toshbosmada bosib xonga taqdim etdi. Bu kitob Xivadagina emas, balki butun Oʻrta Osiyo miqyosida birinchi bosma kitob hisoblanadi. [[Asfandiyorxon]] (1910—1918) Rossiyadagi oʻzgarishlar sabab Xiva xonligida zulmni kuchaytirgan. Shu bilan birga Rossiya hukumati talabi bilan 1910—1913-yillarda vazir [[Islomxoʻja]] boshchiligida islohotlar oʻtkazishga harakat qilgan. 1914—1916-yillarda soliqlarning koʻpayishi, iqtisodiy ahvolning ogʻirlashishi sababli xalqning norozilik harakati kuchaydi. [[1873-yil]]i [[Muhammad Rahimxon II]] hukmdorligi davrida Xorazm [[Rossiya imperiyasi]]ga tobe davlatga aylanadi. Qoʻngʻirotlar [[1920-yil]]ga qadar, [[Qizil Armiya]] bosqini natijasida agʻdarilgunga qadar, hukmronlikni oʻz qoʻlida saqlab qoldilar. == Xorazm XX asr boshlarida == [[Xudoybergan Devonov]] (1878 — 1940) — birinchi xorazmlik [[oʻzbek]] kinooperatori va oʻzbek kinosanʼatining asoschisi boʻlgan. 1907—1908-yillar [[Moskva]], Peterburgdan teleskop, grammofon, foto va kino asboblari olib kelib fotolaboratoriya tashkil etgan. Bu laboratoriya Xorazmda fotokinostudiya vazifasini oʻtagan. Devonov ijodi rus kinosanʼatkorlari faoliyati bilan deyarli bir vaqtda boshlangan. U „Oʻrta Osiyo meʼmoriy yodgorliklari“, „Turkiston koʻrinishlari“, „Xiva va xivaliklar“ kabi qisqa filmlarni ishlagan. Oʻz filmlarida vatanparvarlik, maʼrifatparvarlik gʻoyalarini ilgari surgan. Xorazm xalqi urf-odatlari ifodalangan mingga yaqin fotosurat yaratdi. XXSR davrida maktab, internatlar ochib, unda foto-kino ishlarini olib bordi. [[Otajon Abdalov]] (1856, Xiva — 1927) — birinchi oʻzbek kitob chop etuvchisi, Xorazm hududida kitob bosib chiqarishni asoschisi boʻlgan. Litografiyalarda [[Alisher Navoiy]], [[Munis Xorazmiy]], Mirza Abdukarim, [[Mashrab]], Ogahiy va boshqa oʻzbek va mumtoz adabiyoti klassiklarining asarlari yaratilgan. 1921-yilda oʻzbek siyosiy va jamoat arbobi, tilshunos, jurnalist va Xorazm jadidchiligining taniqli arboblaridan biri Mulla Bekjon (1887—1929) Xiva Xalq Universitetini (hozirgi Urganch davlat universiteti) — Markaziy Osiyodagi birinchi universitetlardan biri ochdi.<ref>Validiy, Boʻlinganni boʻri er (Hotiralar), Tashkent, 1997.</ref><ref>M. Matkarimov, Khorezm Republic: Davlat Tuzilishi, Nozirllari wa Itisodi, Urgench, 1993.</ref> == Xorazm hukmdorlari == {| class="wikitable" border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" width="90%" align="center" |----- ! colspan="3" bgcolor="silver" | Xorazm hukmdorlari |----- ! Ismi ! Boshqaruv yillari ! Unvonlar |----- | colspan="3" bgcolor="silver" | <center>'''[[Siyovushiylar|Siyovushiylar sulolasi]]'''</center> |----- | | align="center" | taxminan [[mil. av. 1200]] — [[mil. av. 1140|1140]] | xorazmshoh |----- | [[Saksafar]] | align="center" | taxminan [[mil. av. 519]] — [[mil. av. 519|517]] | xorazmshoh |----- | [[Farasman]] | align="center" | taxminan [[mil. av. 329]] — [[mil. av. 320|320]] | xorazmshoh |----- | colspan="3" bgcolor="silver" | <center>'''[[Afrigʻiylar|Afrigʻiylar sulolasi]]'''</center> |----- | [[Afrigʻ]] | align="center" | [[305]] — ? | xorazmshoh |----- | [[Ahmad ibn Iroq]] | align="center" | ? | xorazmshoh |----- | [[Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad]] | align="center" | ? — [[995]] | xorazmshoh |----- | colspan="3" bgcolor="silver" | <center>'''[[Mamuniylar|Mamuniylar sulolasi]]'''</center> |----- | [[Abu Ali Maʼmun ibn Muhammad]] | align="center" | [[992]]—[[995]]<br />[[995]] — [[997]] | [[Gurganj]] amiri<br />xorazmshoh |----- | [[Abu-l-Xasan Ali ibn Maʼmun]] | align="center" | [[997]]—[[1009]] | xorazmshoh |----- | [[Ayn ad-Daula Abu-l-Abbos Maʼmun ibn Ali]] | align="center" | [[1009]]—[[1017]] | xorazmshoh |----- <!--| colspan="3" bgcolor="silver" | <center>''sulolalardan tashqari''</center> |----- --> | [[Abu-l-Xaris Muhammad]] | align="center" | [[1017]] | xorazmshoh |----- | colspan="3" bgcolor="silver" | <center>'''[[Oltintosh|Oltintosh sulolasi]]'''</center> |----- | [[Altuntash]] | align="center" | [[1017]]—[[1032]] | xorazmshoh |----- | [[Xarun ibn Altuntash]] | align="center" | [[1032]]—[[1035]] | xorazmshoh |----- | [[Ismoil ibn Altuntash]] | align="center" | [[1035]]—[[1041]] | xorazmshoh |----- | colspan="3" bgcolor="silver" | <center>'''[[Anushteginiylar|Anushteginiylar sulolasi (Bekdili)]]'''</center> |----- | [[Qutbiddin Muhammad I]]<!--Кутб ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатх Мухаммад Айбек Арслан-тегин ибн Икинджи Ануш-тегин--> | align="center" | [[1097]]—[[1127]] | xorazmshoh |----- | [[Ala ad-in Otsiz]]<!--Ала ад-Дин Абу-л-Музаффар Атсыз Кылыч Арслан ибн Мухаммад--> | align="center" | [[1127]]—[[1138]],<br />[[1139]] — [[1156]] | xorazmshoh |----- | [[Taj ad-Din El Arslon]]<!--Тадж ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатх Иль Арслан ибн Атсыз--> | align="center" | [[1156]]—[[1172]] | xorazmshoh |----- | [[Jaloladdin Sultonshoh Mahmud]]<!--Джалал ад-Дин Абу-л-Касим Махмуд Султан-шах ибн Иль Арслан--> | align="center" | [[1172]] | xorazmshoh |----- | [[Ala ad-Din Takash]]<!--Ала ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Музаффар Текеш ибн Иль Арслан--> | align="center" | [[1172]]—[[1200]] | xorazmshoh |----- | [[Ala ad-Din Muhammad II]]<!--Ала ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатх Мухаммад ибн Текеш--> | align="center" | [[1200]]—[[1220]] | xorazmshoh |----- | [[Qutb ad-Din Uzlagshoh]]<!--Кутб ад-Дин Абу-л-Музаффар Узлаг-шах ибн Мухаммад--> | align="center" | [[1217]]—[[1221]] | valeahd, Xorazm, [[Xuroson]] va [[Mazandaron]] sultoni |----- | [[Jaloliddin Manguberdi|Jaloladdin Manguberdi]]<!--Джалал ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Музаффар Манкбурны ибн Мухаммад--> | align="center" | [[1217]]—[[1220]]<br />[[1220]] — [[1231]] | [[Gʻazniy]], [[Bamian]] va [[Gur]] sultoni <br /> xorazmshox |----- | [[Rukn ad-Din Gursanjti]]<!--Рукн ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Харис Гурсанджти ибн Мухаммад--> | align="center" | [[1217]]—[[1222]] | [[Iroq]] sultoni |----- | [[Gʻiyosiddin Pirshoh]]<!--Гийас ад-Дин Абу-л-Муайид Пир-шах ибн Мухаммад--> | align="center" | [[1217]]—[[1229]] | [[Kerman]] va [[Mekran]] sultoni |} == Manbalar == {{eslatmalar}} == Adabiyotlar == * Tolstov S. P., Qadimgi Xorazm madaniyatini izlab, Toshkent, 1964; * Tolstov S. P., Po drevnim deltam Oksa i Yaksarta, Moskva, 1962; * Masson V. M., Srednyaya Aziya i Drevniy Vostok, Moskva, 1964; * Istoriya Xorezma. Tashkent, 1976. * Dzhabbarov I. Drevniy Khorezm — strana vysokoy kul’tury i unikal’noy dukhovnosti (Etno-istoricheskiye ocherki) Moskva : Institut etnologii i antropologii RAN, 2014. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> * Veselovskiy N. I. Ocherk istoriko-geograficheskix svedeniy o Xivinskom xanstve ot drevneyshix vremyon do nastoyaщego vremeni. SPb., 1877. * Tolstov S. P. [http://www.kirsoft.com.ru/freedom/KSNews_152.htm Novogodniy prazdnik „kalandas“ u xorezmiyskix xristian nachala XI veka.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20091125150043/http://www.kirsoft.com.ru/freedom/KSNews_152.htm |date=25-noyabr 2009-yil }} ''Materiali i issledovaniya po etnografii i antropologii SSSR'', 1946, 2, s. 87-108. * B. Grozniy. Protoindiyskie pismena i ix rasshifrovka. Vestnik drevney istorii 2 (11). 1940. * Tolstov S. P. Po sledam drevnexorezmiyskoy sivilizatsii. M.-L.: 1948. * Kidirniyazov M.-Sh. Materialnaya kultura gorodov Xorezma v XIII—XIV vekax. Nukus: Karakalpakstan, 1989. == Havolalar == * [http://kungrad.com/history/ Kungrad] * [http://www.xorezm.com/ Portal Xorezma] * [http://oltinmeros.zn.uz/kray Nash kray — Xorezm] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201128035257/http://oltinmeros.zn.uz/kray |date=28-noyabr 2020-yil }} * ''A. Paevskiy.'' [http://trv-science.ru/2010/08/17/sledy-zabytoj-imperii/ Sledi zabitoy imperii] * [http://www.centralasia-travel.com/ru/countries/uzbekistan/history/khorezm_kingdom Tsarstvo Xorezmiysev] {{OʻzME}} {{Oʻzbekistonning turistik diqqatga sazovor joylari}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Xorazm|*]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Turkiy davlatlar]] [[Turkum:Markaziy Osiyo davlatlari]] [[Turkum:Turkmaniston tarixiy viloyatlari]] cdnuy76vmtgspk3nxj79wbm94px8b2u 0 2067 6315603 6308267 2026-10-23T03:17:46Z Nodirbek oken 93888 /* Kirish */ 6315603 wikitext text/x-wiki {{Merge|BMT ustavi}} '''[[Birlashgan millatlar tashkiloti]]ning nizomi''' – tashkilot faoliyatini tartibga soladigan yagona hujjatdir. == Tarixi == [[1945-yil|Asad vashe zo'r bola]] [[1945-yil]] [[26-iyun]]da [[San Fransisko]]da Birlashgan Millatlar Konferentsiyasining [[Xalqaro tashkilot|Xalqaro Tashkilot]] tuzish boʻyicha yakuniy majlisida imzolangan va 1945-yilning [[24-oktyabr]]ida kuchga kirgan [[Xalqaro sud|Xalqaro Sud]] Statuti ustavning tarkibiy qismi hisoblanadi. ustavning 23,27 va 61-moddalariga tuzatishlar Bosh Assambleya tomonidan 1963-yilning 31-avgustida kuchga kirgan. 1865-yilning 20-dekabrida Bosh Assambleya qabul qilgan 109-moddaga tuzatish 1968-yilning 12-iyunida kuchga kirdi. Ustavning 23-moddasiga tuzatish Xavfsizlik Kengashi aʼzolari sonini oʻn bittadan oʻn beshtaga oshirdi. Tuzatilgan 27-modda Xavfsizlik Kengashining tartobot masalalari boʻyicha qarorlari ularga toʻqqiz aʼzo (ilgari – yettita) ovoz bergan boʻlsa va boshqa barcha masalalar boʻyicha esa Xavfsizlik Kengashi doimiy aʼzolarining beshta bir xil ovozinin ham hisobga olgandagi toʻqqiz ovozi (ilgari – yettita) berilgan boʻlsa, qabul qilingan, deb hisoblanishinin koʻzda tutgan. 61-modda tuzatish Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash aʼzolarisoninin oʻn sakkiztadan yigirma ettitaga oshirdi. 1973-yil 24-sentyabrda kuchga kirgan ushbu moddaga tuzatish Kengash aʼzolari sonini yigirma ettitadan ellik toʻrttaga oshirdi. 109-moddaning birinchi bandiga tuzatish aʼzo-davlatlarning Bosh Konferentsiya Nizomni qayta koʻrib chiqish maqsadida oʻtkazadigan Bosh Konferentsiya vaqti va joyi Bosh Assambleya aʼzolarining uchdan ikki qismi ovozi bilan va Xavfsizlik Kengashi aʼzolarining har qanday toʻqqiz (ilgari – etti) ovozi bilan belgilanishini koʻzda tutgan. Nizomni qayta koʻrib chiqish imkoniyatlarini koʻzda tutgan 109-moddaning 30bandi Bosh Assambleya va Xavfsizlik Kengashi tomonidan Bosh Assambleyaning 1955-yildagi navbatdagi oʻninchi sessiyasida koʻrib chiqilgan va uning dastlabki shaklida: „Xavfsizlik Kengashining ettita har qanday aʼzosi ovozi bilan“ qoldirilgan edi. == Nizom matni == === Kirish === Biz birlashgan millatlar xalqlari, kelajak avlodlarni hayotimizda ikki marta insoniyatga ifodalab boʻlmaydigan gʻam-gʻussa keltirgan urush kulfatlaridan xalos etishga va insonning asosiy huquqlariga, inson shaxsning qadr-qimmatiga, erkak va ayollarning teng huquqligiga va katta-kichik millatlar huquqlarining tengligiga ishonchni qayta qaror toptirishga va shartnomalar va xalqaro huquqning boshqa manbalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarga hurmat bilan qarash va adolatga rioya qilish mumkin boʻlgan shart-sharoitni vujudga keltirishga va ijtimoiy taraqqiyot va keng ozodlik sharoitida turmushni yaxshilashga yordam berishga va shu maqsadda sabr-toqat namoyon etib, yaxshi qoʻshnilar kabi birgalikda, oʻzaro totuvlikda yashashga va xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun kuchlarimizni birlashtirishga va tegishli prinsip va uslublarni qabul qilish bilan qurolli kuchlarning umumiy manfaatlardan boʻlak maqsadlar uchun ishlatilmasligini taʼminlashga va xalqaro apparatdan barcha xalqlarning iqtisodiy va ijtomoiy taraqqiyotiga yordam berish uchun foydalanishga qatʼiy ahd qilib, oʻz kuch-gʻayratimizni shu maqsadlarga sarflashga qaror qildik. Shunga binoan, bizning tegishli hukumatlarimiz San-Fransisko shahrida toʻplangan, oʻzlarining haqiqiy deb topilgan vakolarnomalarini taqdim etgan vakillari orqali Birlashgan Millatlar Tashkilotining uchbu Nizomini qabul qilishga rozilik berdilar va shu asosda „Birlashgan Millatlar“ deb nomlangan xalqaro tashkilot taʼsis etdilar. === 1-bob === 1-modda. Birlashgan Millatlar Tashkiloti koʻzlagan Maqsadlar: # Xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash va shu maqsadda tinchlikka tahdidning oldini olish va uni bartaraf etish va tajovuz harakatlari yoki tinchlikka raxna soluvchi boshqa harakatlarni bostirish uchun birgalikda samarali choralar koʻrish hamda adolat va [[xalqaro huquq]] printsiplariga asoslangan holda tinchlik vositalaridan foydalanib, tinchlikning buzilishiga olib keluvchi xalqaro nizo yoki vaziyatlarni tinchitish yoki hal etish; # Xalqlarning teng huquqligi va oʻz taqdirini oʻzi belgilashi printsipini hurmat qilish asosida millatlar oʻrtasidagi doʻstona munosabatlarni rivojlantirish hamda yalpi tinchlikni mustahkamlash uchun boshqa tegishli choralarni koʻrish; # Iqtisodiy, ijtomoiy, madaniy va gumanitar xarakterdagi xalqaro muammolarni hal etishda hamda inson huquqlariga va barchaning irqi, jinsi, tili va dinidan qatʼi nazar asosiy erkinliklariga hurmatni ragʻbatlantirish va rivojlantirishda xalqaro hamkorlikni amalga oshirish; va # Shu umumiy maqsadlaga erishishda millatlar harakatlarini movofiqlashtirish markazi boʻlish. 2-modda 1-moddada koʻrsatilgan maqsadlarga erishish uchun Tashkilot va uning Aʼzolari quyidagi printsiplar asosida ish yiritadilar: 1. Tashkilot oʻzining barcha Aʼzolarining suveren tengligi printsipiga asoslanadi; 2. Birlashgan Millatlar Tashkilotining barcha Aʼzolari hammalarini Tashkilot Aʼzolari tarkibiga mansublikdan kelib chiqadigan barcha huquq va imtiyozlar bilan taʼminlash uchun ushbu Nizom boʻyicha zimmalariga olgan majburiyatlarini vijdonan bajaradilar; 3. Birlashgan Millatlar Tashkilotining barcha Aʼzolari xakqaro tinchlik, xavfsizlik va adolatni tahdid ostiga qoʻymaslik uchun oʻzalrining xalqaro nizolarini tinchlik vositalari bilan hal qiladilar; 4. Birlashgan Millatlar Tashkilotining barcha Aʼzolari oʻzlarining xalqaro munosabatlarida har qanday davlatning hududiy daxlsizligi yoki siyosiy mustaqilligiga qarshi kuch bilan tahdid qilish yoki uni ishlatishdan, shuningdek, Birlashgan Millatlar Maqsadlariga toʻgʻri kelmaydigan boshqa biron-bir tarzdagi harakatlardan oʻzlarinin tiyadilar; 5. Birlashgan Millatlar Tashkilotining barch Aʼzolari unga ushbu Nizomga muvofiq amalga oshirayotgan barcha harakatlarida har tomonlama yordam beradilar va Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan qaysi davlatga qarshi ogohlantiruvchi yoki majburlovchi xarakterdagi harakatlar amalga oshirilayotgan boʻlsa, bunday davlatga yordam koʻrsatishdan oʻzlarini tiyadilar; 6. Tashkilot oʻziga Aʼzo boʻlmagan davlatlarning shu printsiplar asosida harakat qilishlarinin taʼminlaydi, zero bu xalqaro tinchlik va xavfsizlikni taʼminlash uchun zarur boʻlishi mumkin; 7. Ushbu Nizom Birlashgan Millatlar tashkilotiga har qanday davlatning aslida ichki vakolatiga kiradigan ishlariga aralashish uchun aslo huquq bermaydi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aʼzolaridan bunday ishlarni ushbu Nizom doirasida hal etishga kiritishni talab etmaydi; ammo ushbu printsip VII bobga asoslanib, majburiy choralar qoʻllanishiga daxldor emas. === 2-bob === 3-modda Xalqaro Tashkilot tuzish yuzasidan San-Frantsiskoda boʻlgan Konferentsiyada qatnashib yoki ilgariroq Birlashgan Millatlarning 1942-yil 1-yanvardagi Deklaratsiyasini imzolab, 110-moddaga muvofiq ushbu Nizomni imzolagan va ratifikatsiya qilgan davlatlar Birlashgan Millatlar Tashkilotining dastlabki Aʼzolari hisoblanadi. 4-modda 1. Ushbu Nizomda nazarda tutilgan majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladigan va, Tashkilotning firicha, shu majburiyatlarni oladigan va bajarishni istaydigan barcha tinchliksevar davlatlar Tashkilotga Aʼzo boʻla oladilar. 2. Har qanday davlatni Tashkilot Aʼzoligiga qabul qilish Xavfsizlik Kengashining tavsiyasiga muvofiq Bosh Assambleya qarori bilan amalga oshiriladi. 5-modda Agar Xavfsizlik Kengashi Tashkilotning biron-bir Aʼzosiga qarshi ogohlantiruvchi yoki majburlovchi xarakterdagi choralarni koʻrgan boʻlsa, Bosh Assambleya Xavfsizlik Kengashining tavsiyasiga muvofiq, uning Tashkilot Aʼzosi sifatidagi tegishli huquq va imtiyozlaridan foydalanishini Xavfsizlik Kengashi qayta tiklashi mumkin. 6-modda Tashkilotning ushbu Nizomda koʻrsatilgan printsiplarni muttasil ravishda buzib kelgan Aʼzosi Xavfsizlik Kengashining tavsiyasiga binoan Bosh Assambleya Tashkilotidan chiqarilishi mumkin. === 3-bob === 7-modda 1. Birlashgan Millatlar Tashkilotining asosiy organlari sifatida Bosh Assambleya, Xavfsizlik Kengashi, Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash, Vasiylik Kengashi, Xalqaro Sud va Kotibiyat taʼsis etiladi. 2. Zarur boʻlib qolganda ushbu Nuzomga muvofiq yordamchi organlar taʼsis etilishi mumkin. 8-modda Birlashgan Millatlar Tashkiloti oʻzining asosiy va yordamchi organlarida erkak bilan xotin-qizlarning istagan vazifada va teng sharoitlarda qatnashish huquqini hech ham cheklamaydi. IV BOB. BOSH ASSAMBLEYA Tarkibi 9-modda 1. Bosh Assambleya Tashkilot Aʼzolaridan iborat. 2. Tashkilotning har bir Aʼzosi Bosh Assambleyada beshtadan ortiq boʻlmagan vakillariga ega boʻladi. Vazifa va vakolatlari 10-modda Bosh Assambleya ushbu Nizom doirasida yoki Nizomda koʻzda tutilgan har qanday organning vakolatlari hamda vazifalariga taaluqli har qanday masala yoki ishni muhokama kilishga va 12-moddada koʻrsatilgan istisnolardan tashqari, shu yoʻnalishdagi har qanday masala yoki ish yuzasidan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aʼzolariga yoki Xavfsizlik Kengashiga yoki Tashkilot Aʼzolariga ham, Xavfsizlik kengashiga ham tavsiyalar berishga vakil qilinadi. 11-modda 1. Bosh Assambleya xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash ishida hamkorlikning umumiy printsiplarinin, shu jumladan, qurolsizlanish va qurol-arogʻni tartibga solishni belgilab beruvchi printsiplarni koʻrib chiqishga va shu qoidalar yuzasidan Tashkilot Aʼzolariga yoki Xavfsizlik Kengashiga yoki Tashkilot Aʼzolariga ham, Xavfsizlik Kengashiga ham tavsiyalar berishga vakil qilinadi. 2. Bosh Assambleya xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash yuzasidan oʻz oldiga Tashkilotning har qanday Aʼzosi yoki Xavfsizlik Kengashi tomonidan yoki Tashkilotga Aʼzo boʻlmagandavlat tomonidan koʻyilgan har qanday masalarni 35-moddaning 2-bandiga muvofiq muhokama qilishga va 12-moddada koʻrsatilgan istisnolardan tashqari, shunday yoʻnalishdagihar qanday masala yuzasidan manfaatdor davlat yoki davlatlarga yoki Xavfsizlik Kengashiga tavsiyalar berishga vakil qilinadi. Bosh Assambleya chora koʻrish zarur boʻlganbuday har qanaqa masalani muhokamagacha yoki muhokamadan soʻng Xavfsizlik Kengashiga oshiradi. 3. Bosh Assambleya Xavfsizlik Kengashining eʼtiborinin xalqaro tinchlik va xavfsizlikka tahdid qilishi mumkin boʻlgan vaziyatlarga jalb eta oladi. 4. Bosh Assambleyaning ushbu moddada bayon qilingan vakolatlari 10-moddaning umumiy maʼnosini cheklab qoʻymasligi lozim. 12-modda 1. Xavfsizlik Kengashi biron nizo yoki vaziyat boʻyicha ushbu Nizomda oʻziga yuklangan vazifalarni bajarayotganida, agar Xavfsizlik kengashining oʻzi soʻramasa, Bosh Assambleya shu nizo yoki vaziyatga taaluqli hech qanday tavsiya bera olmaydi. 2. Bosh Kotib Xavfsizlik Kengashining roziligi bilan Bosh Assambleyani uning har bir sessiyasida Xavfsizlik Kengashi muhokama qilayotgan xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash taaluqli barcha masalalar yuzasidan xabardor qiladi, xuddi shu tariqa Xavfsizlik kengashi bunday masalalarni muhokama qilishni toʻxtatgan zahoti darhol Bosh Assambleyani, agar Bosh Assambleya majlis oʻtkazlayotgan boʻlsa, Tashkilot Aʼzolarini xabardor qiladi. 13-modda 1. Bosh Assambleya: a) Siyosiy sohadagi xalqaro hamkorlikka koʻmaklashish va xalqaro huquqning tobora taraqqiy etishi va uning kodifikatsiya qilinishinin ragʻbatlantirish; b) Iqtisodiy, ijtimoiy, madaniyat, maorif, sogʻliqni saqlash sohalaridagi xalqaro hamkorlikka koʻmaklashish, inson huquqlarini va barchaning asosiy erkinliklarini irqi, jinsi, tili va dinini ajratmagan holda amalga oshirishga koʻmaklashish maqsadida tadqiqotlar uyushtiradi va tavsiyalar beradi. 2. Bosh Assambleyaning yuqorida, 1 b bandda eslatilganmasalarga taaluqli boshqa majburiyatlari vazifalari va vakolatlari IX va X boblarda bayon qilingan. 14-modda Bosh Assambleyaga, 12-moddadagi qoidalarga rioya qilgan holda, kelib chiqishidan qatʼi nazar, Assambleya fikriga koʻra, millatlar umumiy farovonligiga yoki oʻrtalaridagi doʻstona munosabatlarga raxna solishi mumkin boʻlgan har qanday vaziyatni, jumladan, ushbu Nizomdagi, Birlashgan Millatlarning Maqsad va Printsiplari bayon etilgan qoidalarni buzish natijasida yuzaga keluvchi vaziyatlarnig, tinch yoʻl bilan bartaraf etish choralarini tavsiya etish vakolati beriladi. 15-modda 1. Bosh Assambleya Xavfsizlik Kengashining yillik va maxsus maʼruzalarini qabul qilib oladi va koʻrib chiqadi; bu maʼruzalar xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash boʻyicha Xavfsizlik Kengashi koʻrishga ahd qilgan yoki koʻrgan choralar toʻgʻrisidagi hisobotni oʻz ichiga oladi. 2. Bosh Assambleya Tashkilotning boshqa organlari maʼruzalarini qabul qilib oladi va koʻrib chiqadi. 16-modda Bosh Assambleya xalqaro vasiylik tizimi uozasidan oʻziga XII va XIII boblar asosida yuklangan vazifalarni bajaradi, bunga strategik hududlar qatoriga kiritilmagan hududlar uchun vasiylik toʻgʻrisidagi bitimlarni tasdiqlash ham kiradi. 17-modda 1. Bosh Assambleya Tashkilotning byudjetini koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi. 2. Tashkilot Aʼzolari uning xarajatlarini Bosh Assambleya belgilagan taqsimotga muvofiq toʻlaydi. 3. Bosh Assambleya 57-moddada eslatilgan ixtisoslashtirilgan muassasalar bilan tuzilgan har qanday moliya va byudjet bitimlarini koʻrib chiqib, tasdiqlaydi va manfaatdor muassasalarga tavsiyalar berish maqsadida shunday ixtisoslashtirilgan muassasalarning maʼmuriy byudjetlarini tekshirib chiqadi. Ovoz berish 18-modda 1. Bosh Assambleyaning har bir Aʼzosi bitta ovozga ega. 2. Bosh Assambleyaning muhim masalalar boʻyicha qarorlari Assambleyaning ovoz berishda hozir boʻlgan va qatnashgan aʼzolarining uchdan ikki qismidan iborat koʻpchiligi tomonidan qabul qilinadi. Bu masalalarga quyidagilar kiradi: xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlashga oid tavsiyalar, Xavfsizlik Kengashining doimiy boʻlmagan Aʼzolarinin saylash, Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash Aʼzolarini saylash, 86-moddaning 1-c badiga muvofiq Vasiylik Kengashi aʼzolarini saylash, Birlashgan Millatlar tashkilotiga yangi Aʼzolar qabul qilish,Tashkilot Aʼzolarining huquq va imtiyozlarini toʻxtatib turish,Tashkilotdan uning Aʼzolarini chiqarish vasiylik tizimining ishlashiga taaluqli masalalar va byudjet masalalari. 3. Boshqa masalalarga taaluqli qarorlar, jumladan, ovozlarning uchdan ikki qismidan iboratkoʻpchiligi bilan hal qilinadigan masalarning koʻshimcha turlarini aniqlash haqidagi qarorlar ovoz berishda hozir boʻlgan va qatnashganlarning oddiy koʻpchiligi bilan qabul qilinadi. 19-modda Tashkilotga aʼzolik badali toʻlash boʻyicha qarzdor boʻlgan Tashkilot Aʼzosi, agar qarzning miqdori uning oxirgi toʻliq ikki yil uchun toʻlashi lozim boʻlgan pul miqdoriga barobar yoki undan ortiq boʻlsa, Bosh Assambleyada ovoz berish huquqidan mahrum etiladi. Ammo Bosh Assambleya Tashkilot Aʼzosi aʼzolik badalinin oʻziga bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra oʻz vaqtida toʻlay olmagan, deb topsa, bunday Aʼzoni ovoz berishda qatnashishiga ruxsat berishi mumkin. Tartibot 20-modda Bosh Assambleya navbatdagi yillik sessiyalariga va vaziyat taqozosi bilan maxsus sessiyalarga toʻplanadi. Maxsus sessiyalarni Bosh Kotib Xavfsizlik Kengashining yoki Tashkilot Aʼzolaridan koʻpchiligining talabi bilan chaqiradi. 21-modda Bosh Assembleya oʻzining tartibot qoidalarini belgilaydi. U har bir sessiyaga oʻz Raisini saylaydi. 22-modda Bosh Assambleyaga oʻz vazifalarinibajarish uchun zarur deb topgan yordamchi tashkilotkarni taʼsis etishiga vakolat beriladi. V BOB. XAVFSIZLIK KENGASHI Tarkibi 23-modda 1. Xavfsizlik Kengashi Tashkilotning oʻn besh Aʼzosidan iborat. Xitoy Xalq Respublikasi, [[Fransiya]], Sovet Sotsiyalistik Respublikarai Ittifoqi, [[Buyuk Britaniya]] va [[Shimoliy Irlandiya Qoʻshma Qirolligi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] Xavfsizlik Kengashining doimiy aʼzolaridir. Bosh Assambleya Tashkilotning boshqa aʼzosini Xavfsixlik Kengashining muvaqqat aʼzolari sifatida saylaydi, bunda, avvalo, Tashkilot Aʼzolarining xakqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlashda va Tashkilotning boshqa maqsadlariga etishishda nechogʻliqatnashganligiga, shuningdek, adolatli jugʻrofiy taqsimotga alohida eʼtibor beradi. 2. Xavfsizlik Kengashining muvaqqat aʼzolari ikki yillik muddatga saylanadi. Muvaqqat aʼzolari soni oʻn bittadan oʻn beshtagacha koʻpaygach, toʻrtta qoʻshimcha aʼzolardan ikkitasi bir yil muddatga saylanadi. Xavfsizlik Kengashining chiqib ketayotgan aʼzosi darhol qayta saylana olmaydi. 3. Xavfsizlik Kengashining har bir aʼzosi bitta vakilga ega. Vazifa va vakolatlari 24-modda 1. Birlashgan Millatlar Tashkilotining tez va samarali harakat qilishini taʼminlash uchun uning Aʼzolari Xavfsizlik Kengashiga xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash boʻyicha asosiy maʼsuliyatni yuklaydilar va Xavfsizlik Kengashi shu maʼsuliyatdan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarayotganda Tashkilot Aʼzolari nomidan ish koʻrishiga rozi boʻladilar. 2. Xavfsizlik Kengashi ushbu majburiyatlarini bajarayotganda Birlashgan Millatlarning Maqsad va Printsiplariga movofiq ish koʻradi. Shu majburiyatlarni bajarish uchun Xavfsizlik Kengashiga berilgan muayyan vakolatlar VI,VII,VIII,XII boblarda bayon qilingan. 3. Xavfsizlik Kengashi Bosh Assambleya muhokamasiga yillik maʼruzalar va, zaruratga qarab, maxsus maʼruzalar taqdim qiladi. 25-modda Tashkilot Aʼzolari, ushbu Nizomga muvofiq, Xavfsizlik Kengashining qarorlariga boʻysunishga va ularni bajarishga rozilik beradilar. 26-modda Qurollanish ishi uchun jahonning odam va iqtisodiyot zaxiralarini eng kam miqdorda jalb qilgan holda xalqaro tinchlik va xavfsizlik oʻrnatish va saqlashga koʻmaklashish maqsadida Xavfsizlik kengashi Tashkilot Aʼzolariga taqdim etish uchun qurollanishni tartibga solish tizimini vujudga keltirish rejalarining 47-moddada koʻrsatilgan Harbiy Shtab qoʻmitasi yordami bilan tuzilishiga javobgar hisoblanadi. Ovoz berish 27-modda 1. Xavfsizlik Kengashining har bir Aʼzosi bitta ovozga ega. 2. Xavfsizlik Kengashining tartibot masalalari boʻyicha qarorlari, agar ularga Kengashning toʻqqiz aʼzosi yoqlabovoz bergan boʻlsa, qabul qilingan, deb hisoblanadi, bunda bahsda qatnashivchi tomon VI bob asosida va 52-moddaning 3-bandi asosida qaror qabul qilishga ovoz berishdan oʻzini saqlashi kerak. Tartibot 28-modda 1. Xavfsizlik Kengashi uzluksiz ishlay oladigan tarzda tuziladi. Buning uchun Xavfsizlik Kengashining har bir aʼzosi Birlashgan Millatlar Tashkiloti joylashgan joyda doimo oʻz vakiliga ega boʻlishi kerak. 2. Xavfsizlik Kengashi vaqti-vaqti bilan boʻladigan majlislarga toʻplanadi, ularda aʼzolardan har biri oʻz istagiga qarab yo hukumat aʼzosini yoki maxsus tayinlangan boshqa bir vakilini vakil qila oladi. 3. Xavfsizlik Kengashi majlislari nafaqat Tashkilot joylashgan joyda, balki Kengashning fikricha, uning ishlashiga koʻproq imkon beradigan boshqa har qanday joyda ham oʻtkazilishi mumkin. 29-modda Xavfsizlik Kengashi oʻz vazifalarini bajarishi uchun qanday yordamchi organlarni zarur deb topsa, ularni taʼsis eta oladi. 30-modda Xavfsizlik Kengashi oʻzining tartibot qoidalarini, shu jumladan, oʻz Raisini saylash tartibini belgilaydi. 31-modda Tashkilotning Xavfsizlik Kengashiga aʼzo boʻlmagan har bir aʼzosi Xavfsizlik Kengashi muhokamasigs kiritilgan har qanday masalani koʻrib chiqishga, Xavfsizlik Kengashi ana shu masalani mazkur Aʼzoning manfaatlariga taaluqli deb topgan har bir holatda, ovoz berish huquqisiz qatnasha oladi. 32-modda Tashkilotning Xavfsizlik Kengashi aʼzoligida turmagan har qanday aʼzosi yoki Tashkilotning aʼzoligida turmagan har qanday davlat, Xavfsizlik Kengashi koʻrib chiqadigan nizoda qatnashuvchi tomon boʻlsa, ular shu nizoga taaluqli muhokamada ovoz berish huquqidan foydalanmay qatnashish uchun taklif etiladi. Xavfsizlik Kengashi Tashkilot Aʼzosi boʻlmagan davlatning qatnashuvi uchun qanday sharoitni adolatli deb topsa, oʻshanday sharoitni vujudga keltiradi. VI BOB. NIZOLARNI TINCH YOʻL BILAN HAL QILISH 33-modda 1. Har qanday nizoda qatnashubchi tomonlar, bu nizoning davom etishi xalqaro tinchlik va xavfsizlikning saqlanishiga tahdid soladigan boʻlsa, avvalo, nizoning muzokaralar yuritish, tekshirish, vositachulik, yarashish, arbitraj, sud yoʻli bilan hal etish yoki mintaqaviy organlar yo bitimlarga murojaat qilish yoki oʻz xohishlariga koʻra, boshqa tinchlik vositalari bilan bartaraf qilishga intilishlari lozim. 2. Xavfsizlik Kengashi, zarur deb topsa, tomonlardan oralaridagi nizoni shunday vositalar yordamida bartaraf qilishni talab etadi. 34-modda Xavfsizlik Kenggashi xalqaro ixtilofga sabab boʻlishi yoki nizo chiqarishi mumkin boʻlgan har qanday kelishmovchilik yoki vaziyatni, ularning davom etishi xalqaro tinchlik va xavfsizlikning saqlanishiga tahdid sola olishi ehtimolini aniqlash maqsadida, tekshirishga vakil qilinadi. 35-modda 1. Tashkilotning har bir Aʼzosi 34-moddada koʻrsatilgan tarzdagi har qanday nizo yoki vaziyatni Xavfsizlik Kengashiga yoki Bosh Assambleyaga maʼlum qila oladi. 2. Tashkilot aʼzosi boʻlmagan davlat xavfsizlik Kengashi yoki Bosh Assambleyani oʻzi bir tomoni boʻlgan har qanday nizo toʻgʻrisida, agar u ushbu Nizomda koʻrsatilgan nizolarni tinchlik yoʻli bilan bartaraf qilish majburiyatlarini oldindan oʻz zimmasiga olsa, xabardor qila oladi. 3. Bosh Assambleya oʻzoga ushbu modda asosida maʼlum qilingan ishlarni 11- va 12-moddalardagi qoidalarga muvofiq hal etadi. 36-modda 1. Xavfsizlik Kengashi 33-moddada koʻrsatilgan tarzdagi nizoning yoki shunga oʻxshash vaziyatning har qanday bosqichida uni bartaraf etishning tegishli tartibi yoki usulini tavsiya etishga vakil qilinadi. 2. Xavfsizlik Kengashi shu nizoni bartaraf qilish uchun tomonlar tarafidan qabul qilib boʻlingan har qanday tartibni eʼtiborga oladi. 3. Xafvsizlik Kengashiushbu modda asosida tavsiyalar berganda yuridik xarakterdagi nizolar umumiy qoida sifatida, Sud Statuti qoidalariga muvofiq Xalqaro Sudga oshirilishi kerakligini ham eʼtiborga oladi. 37-modda 1. Agar tomonlar 33-moddada koʻrsatilgan tarzdagi nizoni shu moddada koʻrsatilgan vositalar bilan bartaraf qilolmasalar, uni Xavfsizlik Kengashiga oshiradilar. 2. Agar Xavfsizlik Kengashi shu nizoning davom etishi xalqaro tinchlik va xavfsizlikning saqlanishiga haqiqatan tahdid qilishi mumkin, deb hisoblasa, u 36-modda asosida ish koʻrosh kerakmi yoki nizoni bartaraf qilishning oʻzi maʼqul topgan shartlarni tavsiya etish kerakligini hal qiladi. 38-modda Xavfsizlik Kengashi, agar har qanday nizoda qatnashuvchi barcha tomonlar iltimos qilsalar, 33-37-moddalarning qoidalariga putur etkazmasdan tomonlarga shu nizoni tinch yoʻl bilan bartaraf etish maqsadida tavsiyalar berishga vakil qilinadi. VII BOB. TINCHLIKKA TAHDID QILISH, TINCHLIKNI BUZISH VA BOSQINCHILIK HARAKATLARIGA NISBATAN KOʻRILADIGAN CHORALAR 39-modda Xavfsizlik Kengashi tinchlikka har qanday tahdid qilish, tinchlikni har qanday tarzda buzish yoki bosqinchilik harakati mavjudligini aniqlaydi va tavsiyalar beradi yoki xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash yoxud tiklash uchun 41- va 42-moddalarga muvofiq qanday choralar koʻrish kerakligini hal qiladi. 40-modda Xavfsizlik Kengashi vaziyatning yomonlashuviga yoʻl qoʻymaslik uchun tavsiyalar berish yoki 39-moddada koʻzda tutilgan choralarni koʻrish haqida qaror qabul qilishdan avval, manfaatdor tomonlardan oʻzi vaqtincha koʻrilishi lozim va maʼqul, deb topgan choralarning bajaralishini talab etishga vakil qilinadi. Bunday vaqtincha choralar manfaatdor tomonlarning huquqlariga, daʼvolariga yoki mavqeiga zarar etkazmasligi lozim. Xavfsizlik Kengashi shu muvaqqat choralarning bajarilmaganligini tegishlicha hisobga oladi. 41-modda Xavfsizlik Kengashi oʻz qarorlarini amalga oshirish uchun qurolli kuchlardan foydalanish bilan aloqador boʻlmaganqanday choralar koʻrish kerakligini hal etishga vakil qilinadi va u Tashkilot Aʼzolaridan shunday choralarni koʻrishni talab qila oladi. Bu choralarga iqtisodiy munosabatlarni, temir yoʻl, dengiz, havo, pochta, telegraf, radio yoki boshqa aloqa vositalarini toʻla yoki qisman toʻxtatish, shuningdek, diplomatic munosabatlarni uzib qoʻyish kirishi mumkin. 42-modda Agar Xavfsizlik Kengashi 41-moddada koʻzda tutilgan choralarning etarli boʻlmasligi mumkin yoki etarli emas, deb topsa, u havo, dengiz yoki quruqlikdagi kuchlar yordamida xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash yoki tiklash uchunzarur choralar koʻrishga vakil qilinadi. Bu choralarga Tashkilot Aʼzolarining havo, dengiz yoki quruqlikdagi kuchlarining namoyishi, qamal qilishi va boshqa amaliyotlari kirishi mumkin. 43-modda 1. Tashkilotning barcha aʼzolari xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash ishiga oʻz hissasini qoʻshish uchun Xavfsizlik Kengashi ixtiyoriga unung talabi boʻyicha va maxsus bitim yoki bitimlarga binoan xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun zarur qurolli kuchlar, yordam va tegishli xizmat vositalarini, shu jumladan, hududidan oʻtish huquqini berish majburiyatini oladilar. 2. Bunday bitim yoki bitimlar qoʻshinlarning soni va turi, ularning tayyorgarlik darajasi va umumiy joylashuvi hamda xizmat koʻrsatish vositalari va yordam xarakterini belgilaydi. 3. Bitim yoki bitimlar tuzish toʻgrisidagi muzokaralar Xavfsizlik Kengashining tashabbusi bilan mumkin qadar qisqa muddatda olib boriladi. Bitim yoki bitimlar Xavfsizlik Kengashi bilan Tashkilot Aʼzolari oʻrtasida yoki Xavfsizlik Kengashi bilan Tashkilotning bir guruh Aʼzolari oʻrtasida tuzilib, ularni imzolagan davlatlar tomonidan shu davlatlarning konstitutsion tartibotiga muvofiq ratifikatsiya qilinishi kerak. 44-modda Xavfsizlik Kengashi kuch ishlatishga qaror qilganida, Kengashda vakili boʻlmagan Tashkilot Aʼzosidan 43-modda asosida uning oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarini bajarish yuzasidan qurolli kuchlar berishini talab qilishdan ilgari, Tashkilotning shu aʼzosini, agar u istasa, Xavfsizlik Kengashining shu Tashkilot Aʼzosining qurolli kuchlari qismlaridan foydalanish yuzasidan qarori qabul qilinishida qatnashishga taklif etadi. 45-modda Birlashgan Millatlar Tashkilotining shoshilinch harbiy choralar koʻrishiga imkoniyat tugʻdirish maqsadida, Tashkilot aʼzolari oʻz milliy harbiy havo kuchlari qismlarini birgalikda xalqaro majburiy choralar koʻrish uchun tayor holatda ushlashlari lozim. Bu qismlarning soni va tayorgarlik darajasini hamda ularning birgalikda harakat qilish rejalarini Xavfsizlik Kengashi Harbiy-Shtab qoʻmitasi yordami bilan maxsus bitimda yoki 43-moddada eslatilgan bitimlarda koʻrsatilgan meʼyorda belgilaydi. 46-modda Qurolli kuchlar ishlatish rejalarini Xavfsizlik Kengashi Harbiy-Shtab qoʻmitasi yordami bilan tuzadi. 47-modda 1. Harbiy-Shtab qoʻmitasi Xavfsizlik Kengashiga uning xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash ishidagi harbiy ehtiyojlariga, oʻz ixtiyoriga berilgan qoʻshinlardan foydalanish va ularga qoʻmondonlik qilishga, shunnigdek, qurollanishni tartibga solish va ehtimol tutilgan qurolsizlanishga doir barcha masalalar boʻyicha maslahatlar berish va yordam koʻrsatish uchun tuziladi. 2. Harbiy-Shtab qoʻmitasi Xavfsizlik Kengashining doimiy aʼzolari shtablari boshliqlari yoki ularning vakillaridan tahkil topadi. 3. Harbiy-Shtab qoʻmitasi Xavfsizlik Kengashiga boʻysingani holda, Xavfsizlik Kengashining ixtiyoriga berilgan har qanday qurolli kuchlarga strategik rahbarlik qilishga javobgardir. Bunday kuchlarga qoʻmondonlik qilishga taalluqli masalalar keyinchalik ishlab chiqilishi lozim. 4. Harbiy-Shtab qoʻmitasi Xavfsizlik Kengashining ruxsati bilan va tegishli mintaqaviy Tashkilotlar bilan maslahatlashgandan keyin oʻzining mintaqaviy kichik qoʻmitalarini taʼsis eta oladi. 48-modda Xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash maqsadida Xavfsizlik Kengashi qarorlarini bajarish uchun talab qilinadigan harakatlar Xavfsizlik Kengashi qanday belgilaganiga qarab, Tashkilotning barcha Aʼzolari yoki ularning baʼzilari tomonidan amalga oshiriladi. 49-modda Tashkilot Aʼzolari Xavfsizlik Kengashi qabul qilgan qarorlarda koʻrsatilgan choralarni amalga oshirishda oʻzaro yordam berish uchun birlashishlari kerak. 50-modda Xavfsizlik Kengashi biron davlatga qarshi ogohlantiruvchi yoki majburlovchi choralarni koʻrsa, boshqa har qanday davlat yuqorida eslatilgan choralarni amalga oshirishdan kelib chiqadigan maxsus iqtisodiy muammolarga duch kelsa, Tashkilotga Aʼzo yoki Aʼzo emasligidan qatʼi nazar, shu muammolarni hal qilish uchun Xavfsizlik Kengashi bilan maslahatlashishga haqli. 51-modda Ushbu Nizom Tashkilot Aʼzosiga qurolli hujum qilingan taqdirda, Xavfsizlik Kengashi xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun zarur choralar koʻrmaguncha, uning alohida yoki birgalikda oʻz-oʻzini mudofaa qilishdan iborat ajralmas huquqiga also monelik qilmaydi. Tashkilot Aʼzolarining oʻz-oʻzini mudofaa qilish huquqini amalga oshirishda koʻrgan choralari Xavfsizlik Kengashiga darhol maʼlum qilinishi va uning mazkur Nizomga muvofiq hamma vaqt xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash yoki tiklash uchun qanday chorani zarur topsa, uni amalga oshirishda Xavfsizlik Kengashiga berilgan vakolatlarga va uning mas`uliyatiga hech bir daxl qilmasligi kerak. VIII BOB. MINTAQAVIY BITIMLAR 52-modda 1. Ushbu Nizom xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlashga taalluqli boʻlgan va mintaqaviy xarakterlarga toʻgʻri keladigan masalalarni hal etish uchun mintaqaviy bitimlar yoki organlarning mavjud boʻlishiga hech bir toʻsqinlik qilmaydi, lekin bunday bitim yoki organlar va ularning faoliyati Tashkilotning Maqsad va Prinsiplari bilan hamohang boʻlishi shart. 2. Shunday bitimlarni yoki organlarni tuzgan Tashkilot Aʼzolari mahalliy nizolarni Xavfsizlik Kengashiga oshirgunga qadar ularni shunday mintaqaviy bitimlar yoki shunday mintaqaviy organlar yordamida tinch yoʻl bilan hal etishga erishish uchun bor kuchlarini safarbar etishlari kerak. 3. Xavfsizlik Kengashi mahalliy nizolarning shunday mintaqaviy bitimlar yoki shunday mintaqaviy organlar yordamida yo manfaatdor davlatlar tashabbusi bilan yoki oʻz tashabbusi bilan hal etilishini ragʻbatlantirishi lozim. 4. Ushbu modda 34- va 35-moddalarning qoʻllanishiga hech bir daxl qilmaydi. 53-modda 1. Xavfsizlik Kengashi oʻz rahbarligida majburiy choralar koʻrish uchun qaerda oʻrinli boʻlsa, oʻsha yerda shunday mintaqaviy bitimlar yoki organlardan foydalanadi. Ammo Xavfsizlik Kengashidan vakolat olmay turib, mazkur mintaqaviy bitimlar asosida yoki mintaqaviy organlar tomonidan hech qanday majburiy choralar koʻrilmaydi, bundan 107-moddada koʻzda tutilgan, ushbu moddaning 2-bandida taʼriflangan har qanday dushman davlatga qarshi choralar yoki har qanday shunday davlat tomonidan tajovuzkorona siyosat yurgizilishiga qarshi mintaqaviy bitimlarda nazarda tutilgan choralar, yaʼni shunday davlatning yana tajovuz qilishiga yoʻl qoʻyilmasligi uchun javobgarlik manfaatdor hukumatlar iltimoslari bilan Tashkilotga yuklanadigan vaqtigacha koʻriladigan choralar mustasnodir. 2. Ushbu moddaning 1-bandida qoʻllangan „dushman davlat“ atamasi [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] mobaynida ushbu Nizomni imzolagan davlatlarga dushman boʻlgan har qanday davlatga taalluqlidir. 54-modda Xavfsizlik Kengashi xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun mintaqaviy bitimlar asosida yoki mintaqaviy organlar tomonidan amalga oshirilishi moʻljallanayotgan harakatlar haqida hamisha toʻliq xabardor qilinib turishi lozim. IX BOB. XALQARO IQTISODIY VA IJTIMOIY HAMKORLIK 55-modda Birlashgan Millatlar Tashkiloti xalqlarning teng huquqliligi va oʻz taqdirini oʻzi belgilashi tamoyilini hurmat qilishga asoslangan millatlar oʻrtasida tinchlik va doʻstona munosabatlar uchun zarur barqaror va farovonlik sharoitini vujudga keltirish maqsadida: a) aholining turmush va ish bilan toʻla taʼminlash darajasini oshirishga, iqtisodiy va ijtimoiy oʻsish va rivojlanish sharoitini yaxshilashga; b) iqtisodiy, ijtimoiy, sogʻliqni saqlash sohasidagi xalqaro muammolarni hal etishga, maʼnaviyat va maorif sohasidagi xalqaro hamkorlikka; c) inson huquqlariga, kishilarning irqi, jinsi, tili va dinidagi tafovutlaridan qatʼi nazar, hammaning asosiy erkinliklariga yalpi hurmat bilan qaras h va ularga rioya qilishga koʻmaklashadi. 56-modda Tashkilotning barcha Aʼzolari 55-moddada koʻrsatilgan maqsadlarga erishish uchun Tashkilot bilan hamkorlikda va mustaqil ish koʻrish majburiyatini oladilar. 57-modda 1. Hukumatlaro bitimlarga binoan taʼsis etilgan va, oʻzlarining taʼsis hujjatlarida belgilangandek, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniyat, maorif va shu kabi sohalarda xalqaro mas`uliyat yuklangan ixtisoslashtirilgan muassasalar Tashkilot bilan 63-modda qoidalariga muvofiq bogʻlanadilar. 2. Tashkilot bilan yuqorida koʻrsatilgan tarzda bogʻlanadigan bunday muassalar keyingi moddalarda „ixtisoslashtirilgan muassasalar“ deb yuritiladi. 58-modda Tashkilot ixtisoslashtirilgan muassasalarning siyosatini va faoliyatini uygʻunlashtirishga taalluqli tavsiyalar beradi. 59-modda Tashkilot, zarur boʻlsa, manfaatdor davlatlarning 55-moddada koʻrsatilgan maqsadlarni bajarish uchun talab qilinadigan har qanday ixtisoslashtirilgan muassasalar tuzish toʻgʻrisidagi muzokaralarga kirishishi uchun tashabbus koʻrsatadi. 60-modda Tashkilotning ushbu Bobda koʻrsatilgan vazifalarini bajarish uchun mas`uliyat Bosh Assambleyaga va Bosh Assambleya rahbarligida Iqtisodiy va Ijtimoiy Kehgashga yuklanadi, unga X bobda koʻrsatilgan vakolatlar beriladi. X BOB. IQTISODIY VA IJTIMOIY KENGASH TARKIBI 61-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash Tashkilotning Bosh Assambleya tomonidan saylanadigan ellik toʻrt Aʼzosidan iborat. 2 Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashning oʻn sakkiz aʼzosi 3-bandda bayon qilingan qoidalarga rioya qilingan holda har yili uch yillik muddatga saylanadi. Kengashning muddati tugashi bilan chiqib ketadigan aʼzosi darol qayta saylanishi mumkin. 3. Dastlabki saylovda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash aʼzolarining soni yigirma yettitadan ellik toʻrttaga koʻpaygach, shu yil oxirida vakolat muddatlari tugaydigan toʻqqiz aʼzo oʻrniga saylanuvchi aʼzolar qoʻshimcha qilib yigirma yetti aʼzo saylanadi. Shu tariqa saylangan yigirma yetti qoʻshimcha aʼzolardan toʻqqiztasining vakolat muddati, Bosh Assambleyaning qroriga koʻra birinchi yil oxirida, boshqa toʻqqiz aʼzosining vakolat muddati ikkinchi yil oxirida tugaydi. 4. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashning har bir aʼzosi bittadan vakilga ega boʻladi. Vazifa va vakolatlari 62-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash iqtisodiy, ijtimoiy, madaniyat, maorif, sogʻliqni saqlash sohasidagi xalqaro masalalar va shunga oʻxshash masalalar ga doir tadqiqotlar oʻtkazish va maʼruza tayorlashga yoki boshqalarni shunday ishlarga ragʻbatlantirishga, shuningdek, masalalardan birortasi boʻyicha Bosh Assambleyaga, Tashkilot Aʼzolari va manfaatdor ixtisoslashtirilgan tashkilotlarga tavsiyalar berishga vakil qilinadi. 2. Kengash inson huquqlariga va hammaning asosiy erkinliklariga ehtirom va rioya qilishni ragʻbatlantirish maqsadida tavsiyalar berishga vakil qilinadi. 3. Kengash oʻz vakolati doirasidagi masalalarga taalluqli konvensiyalar loyihalarini Bosh Assambleyaga taqdim etish uchun tayorlab berish uchun vakil qilinadi. 4. Kengash Tashkilot tomonidan belgilangan qoidalarga koʻra oʻz vakolati doirasidagi masalalarga taalluqli xalqaro anjumanlar chaqirishga vakil qilinadi. 63-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash 57-moddada koʻrsatilgan har qanday muassasa bilan mazkur muassasalarning Tashkilot bilan bogʻlanish shartlarini belgilab beruvchi bitimlar tuzishga vakil qilinadi. 2. Kengash ixtisoslashtirilgan muassasalarning faoliyatini ularga maslahat va tavsiyalar berish hamda Bosh Assambleya va Tashkilot Aʼzolariga tavsiyalar berish yoʻli bilan uygʻunlashtirishga vakil qilinadi. 64-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash ixtisoslashgan muassasalardan muntazam maʼruzalar olib turish uchun zarur choralar koʻrishga vakil qilinadi. Kengash Tashkilot aʼzolaridan va ixtisoslashgan muassasalardan oʻzining vakolat doirasidagi masalalar boʻyicha Bosh Assambleyaga qilgan tavsiyalarining ijrosi yuzasidan koʻrilgan choralar haqidagi maʼruzalarini olib turish maqsadida Tashkilot Aʼzolari va ixtisoslashgan muassasalar bilan bitimlar tuzishga vakil qilinadi. 2. Kengash shu maʼruzalar haqidagi mulohazalarini Bosh Assambleyaga bildirishga vakil qilinadi. 65-modda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash Xavfsizlik Kengashiga axborot etkazib berishga vakil qilinadi va u Xavfsizlik Kengashining taklifi bilan unga yordam berishga majbur hisoblanadi. 66-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash Bosh Assambleya tavsiyalarini bajarishi munosabati bilan oʻz vakolati doirasiga kiradigan vazifalarni amalga oshiradi. 2. Kengash Bosh Assambleyaning roziligi bilan, Tashkilot Aʼzolarining v aixtisoslashtirilgan muassasalarning iltimosi boʻyicha ish bajarishga vakil qilinadi. 3. Kengash ushbu Nizomning boshqa qismlarida sanab oʻtilgan boshqa vazifalarni yoki Assambleya tomonidan unga yuklatilishi mumkin boʻlgan vazifalarni bajarishi lozim. Ovoz berish 67-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashning har bir aʼzosi bir ovozga ega boʻladi. 2. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashning qarorlari ovoz berishda hozir boʻlgan va qatnashgan Kengash aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Tartibot 68-modda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda hamda inson huquqlarini ragʻbatlantirish boʻyicha komissiyalar tuzadi, shuningdek, oʻzining vazifalarini bajarish uchun zarur boʻladigan boshqa komissiyalarni ham tuzadi. 69-modda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash Tashkilotning har qanday Aʼzosini unga taalluqli boʻlgan masalani muhokama qilishda ovoz berish huquqisiz qatnashish uchun taklif etadi. 70-modda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash ixtisoslashtirilgan muassasalar vakillarining masalalarni Kengashda yoki u tuzgan komissiyalarda muhokama qilishda ovoz berish huquqisiz qatnashishi uchun, shuningdek, ixtisoslashtirilgan muassasalarda masalalarni muhokama qilish chogʻida Kengash vakillarining qatnashishi uchun tadbirlar koʻrishga vakil qilinadi. 71-modda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash oʻz vakolati doirasidagi masalalar boʻyicha qiziqqan nohukumat tashkilotlar bilan maslahatlashish uchun zarur tadbirlar koʻrishga vakil qilinadi. Bunday tadbirlar xalqaro tashkilotlar bilan, zarur boʻlganda esa, Tashkilotning manfaatdor Aʼzosi bilan maslahatlashgandan soʻng milliy tashkilotlar bilan shartlashib olinishi mumkin. 72-modda 1. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash oʻzining tartibot qoidalarini, jumladan, oʻz Raisini saylash tartibini belgilaydi. 2. Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash zaruratga qarab, shaxsiy qoidalariga muvofiq chaqiriladi, bu qoidalar oʻz aʼzolarining koʻpchiligi talabi bilan majlis chaqirish tartibini ham oʻz ichiga olmogʻi kerak. XI BOB. OʻZINI OʻZI BOSHQARMAYDIGAN HUDUDLARGA TAALLUQLI DEKLARATSIYA 73-modda Xalqlari hali oʻzini oʻzi toʻliq boshqarishga erishmagan hududlarni idora qilish mas`uliyatini oʻz zimmasiga olgan yoki olayotgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aʼzolari bu hududlardagi aholining manfaatlarini birinchi darajalidir, degan prinsipni eʼtirof etadilar va, oʻzlarining muqaddas burchlari sifatida, ushbu Nizomda belgilangan xalqaro tinchlik va xavfsizlik tizimi doirasida oʻsha hududlar aholisining farovonligiga imkoniyat boricha yordam berish majburiyatini oladilar va shu maqsadda: a) Yuqorida koʻrsatilgan xalqlarning madaniyatiga hurmatni saqlagan holda, ularning siyosiy, iqtisodiy hamda ijtimoiy rivojlanishini, maorif sohasidagi taraqqiyotini, ularga adolatli munosabatda boʻlishni va ularni suiisteʼmol qilinishidan himoyalashni taminlaydilar; b) Oʻzini oʻzi boshqarishni rivojlantirish, shu xalqlarning siyosiy intilishlarini tegishlicha hisobga olish, ularning erkin siyosiy institutlari har bir hudud va undagi xalqlarga xos shart-sharoitga va taraqqiyotning turli bosqichiga muvofiq rivojlanib borishi uchun yordam beradilar; c) Xalqaro tinchlik va xavfsizlikni mustahkamlaydilar; d) Bunyodkorlik tadbirlarini avj oldirishga koʻmaklashadilar, tadqiqotlarni ragʻbatlantiradilar va bir-biri bilan hamda maʼqul topilgan joyida va vaqtida ushbu moddada bayon qilingan ijtimoiy, iqtisodiy va ilmiy maqsadlarga erishish uchun ixtisoslashtirilgan xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qiladilar; va e) Bosh Kotibga iqtisodiy va ijtimoiy sharoitga, shuningdek, oʻzlari javobgar boʻlgan hududdagi maorif ahvoliga oid statistik va boshqa maxsus xarakterdagi axborotni xavfsizlik va konstitutsiyaviy tartib nuqtai nazaridan talab qilinishi mumkin cheklanishda muntazam ravishda etkazib beradilar, XII va XIII boblar amal qiladigan hududlar bundan mustasnodir. 74-modda Tashkilot Aʼzolari oʻzlarining ushbu Bobning taʼsiri oʻtadigan hududlarga nisbatan oʻtkaziladigan siyosatlari, oʻz metropoliyalaridagi siyosatlaridan kam boʻlmagan darajada, yaxshi qoʻshnichilik umumiy prinsipiga, ijtimoiy, iqtisodiy va savdo ishlarida dunyoning barcha mamlakatlari manfaatlarini va farovonligini tegishlicha hisobga olishga asoslanishi lozim, degan fikrga ham qoʻshiladilar. XII BOB. XALQARO VASIYLIK TIZIMI 75-modda Birlashgan Millatlar Tashkiloti keyinchalik alohida bitimlar bilan oʻziga kirishi mumkin boʻlgan hududlarni boshqarish va shu hududlarni kuzatib turish uchun oʻz rahbarligida xalqaro vasiylik tizimini tuzadi. Bu hududlar bundan buyon vasiylik hududlari deb ataladi. 76-modda Birlashgan Millatlar Tashkilotining ushbu Nizomning birinchi moddasida bayon qilingan maqsadlariga muvofiq vasiylik tizimining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: a) Xalqaro tinchlik va xavfsizlikni mustahkamlash; b) Vasiylik hududlaridagi aholining siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga, maorif sohasidagi taraqqiyotiga, har bir hudud va undagi xalqlarning oʻziga xos tomonlariga mos holda va u xalqlarning erkin bildirilgan xohishlarini inobatga olib va vasiylik toʻgʻrisidagi har bir shartnomada koʻzda tutilgan shartlarga koʻra, ularning oʻz-oʻzini boshqarishi yoki mustaqillik yoʻlidagi taraqqiyotiga yordam berish; c) Inson huquqlariga va kishilarning irqi, jinsi, tili va dinidagi tafovutlardan qatʼi nazar, hamma uchun asosiy erkinliklarga hurmat bilan qarashni va jahon xalqlarining bir-biriga bogʻliqligini tan olishni ragʻbatlantirish; d) Tashkilot Aʼzolariga va ularning fuqarolariga ijtimoiy, iqtisodiy va savdo sohalarida teng munosabatda boʻlishni, shuningdek, yuqorida koʻrsatilgan vazifalarni bajarishga hech qanday ziyon yetqazmagan holda va 80-moddadagi qoidalarga rioya qilish sharti bilan odil sud yuritishda ularga teng munosabatda boʻlishni taʼminlaydi. 77-modda 1. Vasiylik tizimi oʻziga vasiylik toʻgʻrisidagi bitimlar bilan kiritilishi mumkin boʻlgan quyida sanab oʻtilgan toifadagi hududlarda joriy qilinadi: a) hozirgi kunda mandat ostida boʻlgan hududlar; b) Ikkinchi jahon urushi natijasida dushman davlatlardan ajratib olinishi mumkin boʻlgan hududlar; va c) boshqarish uchun javobgar davlatlar tomonidan vasiylik tizimiga ixtiyoriy ravishda qoʻshilgan hududlar. 2. Yuqorida sanab oʻtilgan toifadagi hududlardan qaysilarini va qanday shartlar bilan vasiylik tizimiga qoʻshish kerak, degan masala shu haqda kelgusida tuziladigan bitimda aniqlanadi. 78-modda Vasiylik tizimi Tashkilot Aʼzolari boʻlgan mamlakatlarga joriy qilinmaydi, bu mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar suveren tenglik prinsipini hurmat qilishga asoslanishi lozim. 79-modda Vasiylik tizimiga qoʻshiladigan har bir hudud uchun vasiylik shartlari, shu jumladan, barcha oʻzgarish va tuzatishlar bevosita manfaatdor davlatlarning, shu jumladan, mandatariya-mamlakatlarining, agar hududlar Tashkilot Aʼzolaridan birining mandati ostida boʻlsa, bitimlari bilan belgilanadi hamda 83- va 95-moddalarda koʻrsatilgandek tasdiqlanadi. 80-modda 1. Har bir hududni vasiylik tizimiga qoʻshadigan 77-, 79- va 81-moddalarga muvofiq tuzilgan vasiylik haqidagi alohida bitimlarda kelishib olinadigan hollardan tashqari va bundan buyon shunday bitimlar tuzilguncha ushbu Bobdagi biron qoida har qanday davlat yoki har qanday xalqlar huquqlarining yoki Tashkilot Aʼzolari qatnasha oladigan mavjud xalqaro bitimlar shartlarining oʻzgarishi, deb talqin qilinmasligi lozim. 2. Ushbu moddaning 1-bandi mandat ostidagi va boshqa hududlarni, 77-moddada koʻrsatilgandek vasiylik tizimiga qoʻshish toʻgʻrisida muzokaralar olib borish va bitimlar tuzishni kechiktirish yoki paysalga solishga asos beradi, deb talqin qilinmasligi lozim. 81-modda Vasiylik haqidagi bitim har holda vasiylik hududini boshqarish shartlarini oʻz ichiga olishi, shuningdek vasiylik hududini boshqaruvchi hokimiyatni belgilab berishi lozim. Bundan buyon boshqaruvchi hokimiyat deb ataladigan bunday hokimiyat bir yoki koʻproq davlat yoki Birlashgan Millatlar Tashkiloti boʻlishi mumkin. 82-modda Vasiylik haqidagi har qanday bitimda shu bitim joriy qilinadigan vasiylik hududining bir qismini yoki hammasini 43-modda asosida tuzilgan bitimlarga yoki biron-bir maxsus bir bitimga hech bir ziyon yetkazmasdan oʻz ichiga oluvchi strategik rayon yoki rayonlar aniqlanishi mumkin. 83-modda 1. Birlashgan Millatlar Tashkilotining strategik rayonlarga taalluqli barcha vazifalari, jumladan vasiylik haqidagi bitimlarning shartlarini, ularga kiritiladigan tuzatish yoki qoʻshimchalarni tasdiqlash vasifasi Xavfsizlik Kengashi tomonidan bajariladi. 2. 76-moddada bayon qilingan asosiy maqsadlar har bir strategik rayon aholisiga taalluqlidir. 3. Xavfsizlik Kengashi vasiylik haqidagi bitim shartlariga rioya qilib va xavfsizlik talablariga ziyon yetkazmasdan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining vasiylik tizimiga muvofiq strategik rayonlardagi iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy masalarga, shuningdek, maorif sohasidagi masalalarga doir vazifalarini bajarish uchun Vasiylik Kengashining yordamidan foydalanadi. 84-modda Vasiylik hududi xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlashda oʻz rolini oʻynashini taʼminlash boshqaruvchi hokimiyatning vaifasidir. Shu maqsadda boshqaruvchi hokimiyat Xavfsizlik Kengashi oldida oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarini bajarishda, shuningdek vasiylik hududi doirasida mahalliy mudofaa, qonun va tartibni saqlash uchun vasiylik hududining koʻngilli qurolli kuchlaridan, xizmat koʻrsatish vositalari yordamidan foydalanishga vakil qilinadi. 85-modda 1. Birlashgan Millatlar Tashkilotining strategik rayonlarga qoʻshilmagan barcha rayonlar uchun vasiylik haqidagi bitimlarga taalluqli vazifalarini, jumladan vasiylik haqidagi bitimlarninng shartlaini, ularga kiritiladigan oʻzgarish yoki qoʻshimchalarni tasdiqlashni Bosh Assambleya amalga oshiradi. 2. Bosh Assambleya rahbarligi ostida ishlaydigan Vasiylik Kengashi shu vazifalarni bajarishda Bosh Assambleyaga yordam beradi. XIII BOB. VASIYLIK KENGASHI Tarkibi 86-modda 1. Vasiylik Kengashi Birlashgan Millatlar Tashkilotining quyidagi Aʼzolaridan iborat boʻladi: a) Vasiylik hududlarini boshqaruvchi Tashkilot Aʼzolaridan; b) 23-moddada nomlari koʻrsatilgan vasiylik hududlarini boshqarmaydigan Tashkilot Aʼzolaridan; c) Bosh Assambleya tomonidan uch yillik muddatga saylangan, Vasiylik Kengashi aʼzolarining umumiy soni vasiylik hudularini boshqaruvchi va boshqarmaydigan Tashkilot Aʼzolari orasida teng boʻlinishi uchun zarur boʻladigan miqdordagi Tashkilotning boshqa Aʼzolaridan. 2. Vasiylik Kengashining har bir aʼzosi yuqori malakali shaxsni oʻzining Vasiylik Kengashidagi vakili etib tayinlaydi. Vazifa va vakolatlari 87-modda Bosh Assambleya va uning rahbarligi ostidagi Vasiylik Kengashi oʻz vazifalarini bajarayotganda quyidagilarga vakil qilinadi: a) Boshqaruvchi hokimiyat taqdim qilgan hisobotlarni koʻrib chiqish; b) Boshqaruvchi hokimiyat bilan maslahatlashgan holda iltimosnomalarni qabul qilish va koʻrib chiqish; c) Boshqaruvchi hokimiyat bilan kelishilgan muddatlarda tegishli vasiylik hududlariga vaqti-vaqti bilan borib turish; va d) Vasiylik haqidagi bitimlarning shartlariga koʻra, yuqorida eslatilgan va yana boshqa ishlarni bajarish. 88-modda Vasiylik Kengashi har bir vasiylik hududi aholisining siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga, shuningdek, maorif taraqqiyotiga doir anketa ishlab chiqadi. Bosh Assambleya vakolatiga kiradigan har bir vasiylik hududining boshqaruvchi hokimiyati esa shu anketa asosida yillik maʼruza tuzib, Bosh Assambleyaga taqdim qiladi. Ovoz berish 89-modda 1. Vasiylik Kengashining har bir aʼzosi bitta ovozga ega boʻladi. 2. Vasiylik Kengashining qarorlari ovoz berishda hozir boʻlgan va qatnashgan Kengash Aʼzolarining koʻpchiligi ovozi bilan qabul qilinadi. Tartibot 90-modda 1. Vasiylik Kengashi oʻzining tartibot qoidalarini, jumladan, oʻz Raisini saylash tartibini qabul qiladi. 2. Vasiylik Kengashining majlislari zaruriyatga qarab, majlislar Kengash Aʼzolarining koʻpchiligi talabi bilan chaqirilishini nazarda tutgan tartibot qoidalariga muvofiq chaqirib turiladi. 91-modda Vasiylik Kengashi tegishli hollarda Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashning va ixtisoslashgan muassasalarning oʻzlari manfaatdor boʻlgan masalalar boʻyicha yordamidan foydalanadi. XIV BOB. XALQARO SUD 92-modda Xalqaro Sud Birlashgan Millatlar Tashkilotining asosiy sud organi hisoblanadi. U Xalqaro Odil Sudlov Doimiy Palatasi Statutiga asoslangan quyida havola etilayotgan Statutga muvofiq harakat qiladi va ushbu Nizomning ajralmas qismi hisoblanadi. 93-modda 1. Tashkilotning barcha Aʼzolari Xalqaro Sud Statutining IPSO facto qatnashchilari hisoblanadi. 2. Tashkilot Aʼzosi boʻlmagan davlat, har bir ayrim holda Bosh Assambleyaning Xavfsizlik Kengashi tavsiyasiga muvofiq belgilab bergan shartlari asosida, Xalqaro Sud Statutining qatnashchisi boʻla oladi. 94-modda 1. Tashkiotning har bir Aʼzosi Xalqaro Sudning qarorini oʻzi tomon hisoblangan ish boʻyicha bajarish majburiyatini oladi. 2. Ish yuzasidan biror tomon Sud qarori bilan oʻziga yuklangan vazifani bajarmagan taqdirda ikkinchi tomon Xavfsizlik Kengashiga murojaat qila oladi. Xavfsizlik Kengashi esa, zarur topsa, tavsiyalar berishi yoki qarorni ijro etish uchun choralar koʻrish masalasini hal etishi mumkin. 95-modda Ushbu Nizom Tashkilot Aʼzolarining oʻz ixtiloflarini hal etishni mavjud bitimlar asosida yoki kelajakda tuzilishi mumkin boʻlgan bitimlar asosida boshqa sudlarga topshirishga mutlaqo monelik qilmaydi. 96-modda 1. Bosh Assambleya yoki Xavfsizlik Kengashi Xalqaro Suddan har qanday yuridik masala boʻyucha konsultativ xulosalar berishni talab qila oladi. 2. Birlashgan Millatlar Tashkilotining boshqa organlari va Bosh Assambleya bunga istagan vaqtda ruxsat berishi mumkin boʻlgan ixtisoslashgan muassasalar ham oʻzlarining faoliyat doirasi chegarasida kelib chiqadigan yuridik masalalar boʻyicha Sudning konsultativ xulosalarini talab qilishi mumkin. XV BOB. KOTIBIYAT 97-modda Kotibiyat Bosh Kotibdan va Tashkilotga kerak boʻladigan xodimlardan iborat boʻladi. Bosh Kotib Xavfsizlik Kengashining tavsiyasiga muvofiq Bosh Assambleya tomonidan tayinlanadi. Bosh Kotib Tashkilotning asosiy mansabdor shaxsi hisoblanadi. 98-modda Bosh Kotib shunday lavozimda Bosh Assambleya, Xavfsizlik Kengashi, Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash va Vasiylik Kengashining majlislarida qatnashadi va oʻziga mazkur organlar tomonidan yuklatiladigan boshqa vazifalarni bajaradi. Bosh Kotib Tashkilotning ishi haqidagi yillik hisobotni Bosh Assambleyaga taqdim etadi. 99-modda Bosh Kotib xalqaro tinchlik va xavfsizlikka tahdid solishi mumkin, deb hisoblangan har qanday masalani Xavfsizlik Kengashiga xabar qilishga haqlidir. 100-modda 1. Bosh Kotib va Kotibiyat xodimlari oʻz vazifalarini ijro etayotganda Tashkilot uchun begona birorta ham hukumat yoki hokimiyatdan koʻrsatmalar talab qilmasliklari yoki olmasliklari lozim. Ular oʻzlarining faqat Tashkilot oldida javobgar boʻlgan xalqaro mansabdor sifatidagi obroʻlariga putur yetkazadigan har qanday hatti-harakatlardan saqlanishlari lozim. 2. Tashkilotning har bir Aʼzosi Bosh Kotib va kotibiyat xodimlari vazifalarining xalqaro ahamiyatga ega ekanini qatʼiy hurmat qilish va ularga oʻz vazifalarini ijro etayotganda taʼsir oʻtkazmaslik majburiyatini oladi. 101-modda 1. Kotibiyat xodimlarini Bosh Assambleya tomonidan belgilanadigan qoidalarga muvofiq Bosh Kotib tayinlaydi. 2. Ijtimoiy va Iqtisodiy Kengashga, Vasiylik Kengashiga va, zaruriyatga qarab, Tashkilotning boshqa organlariga doimiy ishlash uchun zarur xodimlar ajratib beriladi. Bu xodimlar Kotibiyatning bir qismini tashkil qiladilar. 3. Xizmatga qabul qilish va xizmat shartlarini belgilashda, asosan, ishchanlik, bilimdonlik, halollikni yuksak darajada boʻlishini taʼminlash zaruriyatidan kelib chiqish kerak. Xodimlarni mumkin qadar kengroq jugʻrofiy asosda tanlashning muhimligiga koʻproq eʼtibor berish kerak. XVI BOB. TURLI QOIDALAR 102-modda 1. Ushbu Nizom kuchga kirganidan keyin Tashkilotning har qanday Aʼzosi bilan tuzilgan har qanaqa shartnoma va har qanday xalqaro bitim birinchi imkoniyat boʻlgan hamono Kotibiyat tomonidan qayd qilinishi va chop etilishi lozim. 2. Ushbu moddaning 1-bandiga muvofiq qayd qilinmagan har qanday shartnoma yoki xalqaro bitimda qatnashuvchi tomonlardan hech biri Birlashgan Millatlar Tashkilotining organlaridan birortasiga shunday shartnoma yoki bitimni asos qilib koʻrsata olmaydi. 103-modda Tashkilot Aʼzolarining ushbu Nizomdan kelib chiqadigan majburiyatlari ularning boshqa biror xalqaro bitimdan kelib chiqadigan majburiyatlariga zid boʻlib qolgan taqdirda, Tashkilot Aʼzolarining ushbu Nizom boʻyicha olgan majburiyatlari ustun kuchga ega boʻladi. 104-modda Birlashgan Millatlar Tashkiloti oʻz Aʼzolaridan har birining hududida oʻz vazifalarini bajarish va oʻz maqsadlariga erishish uchun zarur boʻlib qolishi mumkin boʻlgan huquq layoqatidan foydalanadi. 105-modda 1. Birlashgan Millatlar Tashkiloti oʻz Aʼzolaridan har birining hududida oʻz vazifalarini bajarish va oʻz maqsadlariga erishish uchun zarur boʻlgan imtiyoz va daxlsizliklardan foydalanadi. 2. Tashkilot Aʼzolarining vakillari va uning mansabdor shaxslari tashkilot faoliyatiga aloqador boʻlgan vazifalarini mustaqil bajarish uchun zarur boʻlgan imtiyoz va daxlsizliklardan foydalanadilar. 3. Bosh Assambleya ushbu moddaning 1- va 2- bandlarini tadbiq etish holatlarini aniqlamoq uchun tavsiyalar berishi, shuningdek, Tashkilot Aʼzolariga shu maqsadda Konvensiyalar taklif etishi mumkin. XVII BOB. OʻTISH DAVRIDAGI XAVFSIZLIK TADBIRLARI 106-modda Bundan buyon, 43-moddada koʻrsatib oʻtilgan va, Xavfsizlik Kengashi fikricha, uning 42-moddasiga muvofiq oʻz vazifalarini amalga oshira boshlash imkoniyatini beradigan maxsus bitimlar kuchga kirguncha 1943 yil 30 oktyabrda [[Moskva|Moskvada]] imzolangan Toʻrt Davlat Deklaratsiyasi qatnashchilari va Fransiya shu Deklarasiyaning 5-bandidagi qoidalarga muvofiq, xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun qanday choralar zarur boʻlib qolsa, Tashkilot nomidan birgalikda shunday choralar koʻrish maqsadida bir-birlari bilan va, zarur boʻlgan taqdirda, Tashkilotning boshqa Aʼzolari bilan maslahatlashadilar. 107-modda Ushbu Nizom Ikkinchi jahon urushi tufayli tegishli hukumatlarning shu urush davomida ushbu Nizomni imzolagan davlatlardan har qandayining dushmani boʻlgan har qanday davlatga nisbatan amalga oshirgan yoki oshirilishini maʼqullagan choralarini aslo yuridik kuchdan mahrum qilmaydi, shuningdek, bunday choralarni qoʻllashiga toʻsqinlik qilmaydi. XVIII BOB. TUZATISHLAR 108-modda Ushbu Nizomga kiritiladigan tuzatishlar, ular Bosh Assambleya Aʼzolarining uchdan ikki qismi ovozi bilan qabul qilinib, Tashkilot Aʼzolarining Xavfsizlik Kengashi doimiy Aʼzolarining hammasini qoʻshgandagi uchdan ikki qismi ovozi bilan ularning konstitutsiyaviy tartibotiga muvofiq ratifikatsiya qilingach, Tashkilotning barcha Aʼzolari uchun kuchga kiradi. 109-modda 1. Ushbu Nizomni qaytadan koʻrib chiqish maqsadida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Aʼzolarining Bosh Konferensiyasi Bosh Assambleya aʼzolarining uchdan ikki qismi ovozi va Xavfsizlik Kengashining istalgan toʻqqiz aʼzosining ovozi bilan belgilanadigan muddatda va joyda chaqirilishi mumkin. Tashkilotning har bir Aʼzosi Konferernsiyada bir ovozga ega boʻladi. 2. Ushbu Nizomga Konferensiya qatnashchilarining uchdan ikki qismi ovozi bilan tavsiya etilgan har qanday oʻzgartirish Tashkilot Aʼzolarining konstitutsiyaviy tartibotiga muvofiq, ularning Xavfsizlik Kengashi doimiy aʼzolarining hammasini qoʻshgandagi uchdan ikki qismi tomonidan ratifikatsiya qilingach, kuchga kiradi. 3. Agar shunday Konferensiya ushbu Nizom kuchga kirgan kundan boshlab hisoblaganda Bosh Assambleyaning oʻninchi yillik sessiyasigacha boʻlib oʻtmasa, shunday Konferensiya chaqirish toʻgʻrisidagi taklif Bosh Assambleyaning shu sessiyasi kun tartibiga kiritiladi va Bosh Assambleya Aʼzolarining oddiy koʻpchiligi ovozi bilan va Xavfsizlik Kengashining istalgan yetti aʼzosi ovozi bilan Konferensiya chaqiriladi. XIX-BOB. RATIFIKATSIYA QILISH VA IMZOLASH 110-modda 1. Ushbu Nizomni imzolagan davlatlar uni oʻzlarining konstitutsiyaviy tartibotlariga muvofiq ratifikatsiya qilishlari kerak. 2. Ratifikatsiya yorliqlari saqlash uchun America Qoʻshma Shtatlari hukumatiga topshirilishi lozim, u har bir yorliqning saqlash uchun topshirilganini Nizomni imzolagan barcha davlatlarga, shuningdek, Tashkilotning Bosh Kotibi tayinlangach, unga maʼlum qiladi. 3. Ushbu Nizom Xitoy Xalq Respublikasi, Fransiya, Sovet Sotsialistik Respublikalar Ittifoqi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Qoʻshma Qirolligi va America Qoʻshma Shtatlari va Nizomni imzolagan boshqa koʻpchilik davlatlar ratifikatsiya yorliqlarini saqlashga topshirgandan keyin kuchga kiradi. Soʻngra America Qoʻshma Shtatlari hukumati ratifikatsiya yorliqlarini saqlashga topshirilganligi haqida protocol tuzadi, bu protokolning nusxalari Nizomni imzolagan barcha davlatlarga yuboriladi. 4. Ushbu Nizomni imzolagan davlatlar Nizom kuchga kirgandan keyin uni ratifikatsiya qilgach, oʻzlarining tegishli ratifikatsiya yorliqlarini saqlashga topshirgan kundan boshlab Birlashgan Millatlar Tashkilotining Dastlabki Aʼzolari boʻlib qoladilar. 111-modda Xitoycha, fransuzcha, ruscha, inglizcha va ispancha matnlari bir xil kuchga ega boʻlgan ushbu Nizom America Qoʻshma Shtatlari Hukumatining arxivida saqlanadi. Bu hukumat Nizomning tegishlicha muhr bosilgan nusxalarini uni imzolagan boshqa davlatlarning hukumatlariga yuboradi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti hukumatlarining vakillari yuqorida bayon qilinganlarning tasdigʻi uchun ushbu Niozomni imzoladilar. Bir ming toʻqqiz yuz qirq beshinchi yil yigirma oltinchi iyunda [[San-Franisisko]] Shahrida tuzildi.<ref>http://unagencies.undp.uz/unic/uzb</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{Birlashgan millatlar tashkiloti}} {{law-stub}} 76ffhj81dip3qbp9gkiion5jstlz574 4 2552 6315558 6313620 2026-10-23T00:57:41Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6315558 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:218689}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 2 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201174}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}} |- | 3 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166861}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:82191}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69989}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53602}}]] || {{Permissions|Kagansky}} |- | 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:52101}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:40836}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 10 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:38138}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 11 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:33878}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 12 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33811}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 13 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:32229}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 14 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25517}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}} |- | 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}} |- | 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}} |- | 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20041}}]] || {{Permissions|Diwikiped}} |- | 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}} |- | 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 20 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:19239}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 21 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:19080}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 22 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}} |- | 23 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}} |- | 24 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18062}}]] || {{Permissions|Vikichizar}} |- | 25 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:17179}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 26 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16640}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}} |- | 27 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:16003}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}} |- | 28 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}} |- | 29 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14708}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}} |- | 30 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}} |- | 31 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:13966}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 32 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12889}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 33 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:12869}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 34 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}} |- | 35 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12062}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}} |- | 36 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}} |- | 37 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:11205}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 38 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}} |- | 39 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:10709}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 40 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10521}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}} |- | 41 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10331}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}} |- | 42 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}} |- | 43 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}} |- | 44 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9646}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 45 || [[User:Murodovazizmurod|Murodovazizmurod]] || [[Special:Contributions/Murodovazizmurod|{{formatnum:9320}}]] || {{Permissions|Murodovazizmurod}} |- | 46 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}} |- | 47 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:9042}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 48 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8878}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 49 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}} |- | 50 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}} |- | 51 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8774}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}} |- | 52 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:8620}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 53 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8512}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}} |- | 54 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}} |- | 55 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:8216}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 56 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:8098}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}} |- | 57 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:8059}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 58 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7837}}]] || {{Permissions|OneAzimov}} |- | 59 || [[User:Akobir Abdimuminov|Akobir Abdimuminov]] || [[Special:Contributions/Akobir Abdimuminov|{{formatnum:7821}}]] || {{Permissions|Akobir Abdimuminov}} |- | 60 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}} |- | 61 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7737}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}} |- | 62 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7687}}]] || {{Permissions|Nataeva}} |- | 63 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7548}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}} |- | 64 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7513}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 65 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}} |- | 66 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}} |- | 67 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}} |- | 68 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}} |- | 69 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}} |- | 70 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}} |- | 71 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}} |- | 72 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}} |- | 73 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}} |- | 74 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6307}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}} |- | 75 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 76 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}} |- | 77 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}} |- | 78 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:6119}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}} |- | 79 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:6009}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}} |- | 80 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}} |- | 81 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5873}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 82 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5813}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}} |- | 83 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5773}}]] || {{Permissions|Umid1108}} |- | 84 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}} |- | 85 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}} |- | 86 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}} |- | 87 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}} |- | 88 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}} |- | 89 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}} |- | 90 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5042}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}} |- | 91 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}} |- | 92 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}} |- | 93 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}} |- | 94 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}} |- | 95 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}} |- | 96 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4663}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}} |- | 97 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}} |- | 98 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:4543}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}} |- | 99 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}} |- | 100 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}} |- | 101 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}} |- | 102 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}} |- | 103 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}} |- | 104 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}} |- | 105 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:4027}}]] || {{Permissions|Furqatlik}} |- | 106 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}} |- | 107 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}} |- | 108 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}} |- | 109 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3785}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}} |- | 110 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}} |- | 111 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}} |- | 112 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:3748}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 113 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}} |- | 114 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3719}}]] || {{Permissions|Lillimor}} |- | 115 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}} |- | 116 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}} |- | 117 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}} |- | 118 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}} |- | 119 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}} |- | 120 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}} |- | 121 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}} |- | 122 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}} |- | 123 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:3451}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 124 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}} |- | 125 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}} |- | 126 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3245}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}} |- | 127 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}} |- | 128 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3209}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 129 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}} |- | 130 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}} |- | 131 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3156}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}} |- | 132 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}} |- | 133 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}} |- | 134 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}} |- | 135 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}} |- | 136 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}} |- | 137 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}} |- | 138 || [[User:Rajabova Jasmina|Rajabova Jasmina]] || [[Special:Contributions/Rajabova Jasmina|{{formatnum:2952}}]] || {{Permissions|Rajabova Jasmina}} |- | 139 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}} |- | 140 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2933}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}} |- | 141 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}} |- | 142 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}} |- | 143 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:2801}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 144 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}} |- | 145 || [[User:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] || [[Special:Contributions/Lochinovamarjona|{{formatnum:2751}}]] || {{Permissions|Lochinovamarjona}} |- | 146 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:2731}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 147 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2716}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}} |- | 148 || [[User:Gulyora Jamolova|Gulyora Jamolova]] || [[Special:Contributions/Gulyora Jamolova|{{formatnum:2689}}]] || {{Permissions|Gulyora Jamolova}} |- | 149 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:2685}}]] || {{Permissions|Omonovas}} |- | 150 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:2657}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}} |- | 151 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}} |- | 152 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}} |- | 153 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2587}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}} |- | 154 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 155 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}} |- | 156 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2510}}]] || {{Permissions|Wikitolog}} |- | 157 || [[User:Divergent02|Divergent02]] || [[Special:Contributions/Divergent02|{{formatnum:2501}}]] || {{Permissions|Divergent02}} |- | 158 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:2478}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}} |- | 159 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}} |- | 160 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}} |- | 161 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}} |- | 162 || [[User:Bekzod dentistArzt|Bekzod dentistArzt]] || [[Special:Contributions/Bekzod dentistArzt|{{formatnum:2423}}]] || {{Permissions|Bekzod dentistArzt}} |- | 163 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:2418}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}} |- | 164 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}} |- | 165 || [[User:Ranoxa|Ranoxa]] || [[Special:Contributions/Ranoxa|{{formatnum:2403}}]] || {{Permissions|Ranoxa}} |- | 166 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2384}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}} |- | 167 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:2370}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 168 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}} |- | 169 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}} |- | 170 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2288}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 171 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}} |- | 172 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:2234}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 173 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}} |- | 174 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 175 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}} |- | 176 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}} |- | 177 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}} |- | 178 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2116}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 179 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}} |- | 180 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}} |- | 181 || [[User:Sarvarbekabdukarim|Sarvarbekabdukarim]] || [[Special:Contributions/Sarvarbekabdukarim|{{formatnum:2064}}]] || {{Permissions|Sarvarbekabdukarim}} |- | 182 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}} |- | 183 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}} |- | 184 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}} |- | 185 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}} |- | 186 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}} |- | 187 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}} |- | 188 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}} |- | 189 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}} |- | 190 || [[User:111muhammadkarim|111muhammadkarim]] || [[Special:Contributions/111muhammadkarim|{{formatnum:1935}}]] || {{Permissions|111muhammadkarim}} |- | 191 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}} |- | 192 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}} |- | 193 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}} |- | 194 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}} |- | 195 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 196 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}} |- | 197 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}} |- | 198 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}} |- | 199 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}} |- | 200 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1707}}]] || {{Permissions|Young Economist7}} {{/end}} b4ubdmyco95wk1k1omsmwmz8go7r4uh 0 2826 6315697 6104413 2026-10-23T06:16:22Z ~2026-56642-23 319400 /* Tahsili */ 6315697 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat |ismi = Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli |tasvir = |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1878|11|4}} |tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}} |vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1931|4|23|1878|11|4}} |vafot joyi = {{VafotJoyi|Moskva}} |mukofotlari = {{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}} }} '''Munavvarqori''', Abdurashidxonov Munavvar qori ([[1878]], [[Toshkent]] — 1931.23.4, [[Moskva]]) — Oʻrta Osiyo [[jadidchilik]] harakatining yoʻlboshchisi, XX asr oʻzbek milliy [[matbuot]]i va yangi usuldagi milliy maktab asoschisi, yangi milliy [[teatr]] tashkilotchilaridan biri, yozuvchi, [[adib]] va [[shoir]]<ref name="НЭУ">{{Veb manbasi |url=https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20M%20harfi.pdf |title=МУНАВВАРҚОРИ, Абдурашидхонов Мунаввар қори. Национальная Энциклопедия Узбекистана |lang=uz |accessdate=2024-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830213941/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20M%20harfi.pdf |archive-date=2021-08-30 |url-status=live}}</ref>. Turkistondagi  <nowiki/>[[Shoʻroi Islomiya|Sho‘roi Islomiya]] tashkilotining rahbari<ref name="nuz">{{Veb manbasi |url=https://nuz.uz/2024/03/03/vozrozhdenie-dobryh-tradiczij-dzhadidizma-v-novom-uzbekistane-chast-2/ |title=Возрождение добрых традиций джадидизма в «Новом Узбекистане». Часть 2 |lang=ru |accessdate=2024-08-05 |archive-date=2024-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240805075623/https://nuz.uz/2024/03/03/vozrozhdenie-dobryh-tradiczij-dzhadidizma-v-novom-uzbekistane-chast-2/ |url-status=live}}</ref>. Qatag‘on qurboni. == Hayoti == [[Toshkent shahri]]ning [[Shayxontohur (daha)|Shayxontohur dahasidagi]] Darxon mahallasida [[Ziyolilar|ziyoli]] [[oila]]da tugʻilgan. Otasi Abdurashidxon Sotiboldixon oʻgʻli [[mudarris]], onasi Xosiyat otin Xonxoʻja Shorahimxoʻja mudarris qizi otinoyi boʻlgan. U oilada uchinchi oʻgʻil boʻlgan. Munavarqori ilk saboqni ota-onasidan, mahalla maktabidan olib savodini chiqardi<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://www.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-nasri/munavvarqori-abdurashidxonov-1878-1931 |sarlavha=Munavvarqori Abdurashidxonov (1878-1931) |qaralgan sana=26.08.2023 |nashriyot=ziyouz.com}}</ref>. Shuningdek, katta akalari Aʼzamxon (1872—1919) va Muslimxon (1875—1954) ham unga muallimlik qilishgan. == Tahsili == Otasidan yosh yetim qolgani tufayli u o'zidan o'zi jinni bolib qolgan dastlabki jinnilar honasiga yotqizilib 2 yil davolangan va u taʼlim-tarbiyani onasidan olgan. Soʻng oʻz davrining mashhur oʻqituvchisi Usmon domladan ilmi [[qiroat]] va [[tajvid]]ni oʻrganib, hofizi Qurʼon boʻlgan. Toshkentdagi [[Yunusxon madrasasi]]da oʻqigan<ref name=":0" />. 1885—1890-yillarda [[Buxoro]]dagi [[Mir Arab madrasasi]]da tahsil olgan, ammo tahsilni oxiriga yetkazmay, [[Toshkent]]ga qaytib, imomlik va muallimlik bilan shugʻullangan. [[Eshonquli dodxoh madrasasi|Eshonquli dodxoh madrasasida tahsilni]] davom ettirgan. == Faoliyati == [[1901-yil]]da usuli jadid maktabini ochgan va shu maktablar uchun maxsus oʻquv dasturini tuzgan, darsliklar yozgan. 1903-yildan jadid maktablari ochib, dars bergan. Shunday maktablar uchun tovush usulida yozgan „Adibi avval“ („Birinchi adib“, 1907) alifbe kitobi, „Adibi us-soniy“ („Ikkinchi adib“, 1907). Unda „Himmatli faqir“ sheʼri keltirilgan) oʻqish kitoblari bir necha bor nashr qilingan<ref name=":0" />. [[1904-yil]]dan ijtimoiy siyosiy, madaniy [[hayot]]ga aralasha boshlagan. 1906-yildan „Oʻrta Osiyoning umrguzorligi, taraqqiy“, [[Taraqqiy|"Taraqqiy"]] gazetalarida adabiy xodim. Shu yili noshir va muharrir sifatida [[Xurshid (gazeta)|"Xurshid" gazetasi]]ni tashkil etgan. 1908-yil uning „Sabzazor“ (toʻplam), „Yer yuzi“ (geografiyadan), „Tajvidal Qur’on“ (Qur'onni oʻqish usulini oʻrgatgan) kitoblari ham bosilib, yangi usuldagi maktablarda darslik sifatida qoʻllangan<ref name=":0" />. [[Shuhrat (gazeta)|"Shuhrat"]] ([[1907]]), [[„Tujjor“]] ([[1907]]), [[Osiyo (gazeta)|"Osiyo"]] ([[1908]]) gazetalarini gʻoyaviy boshqargan va adabiy xodim vazifasini bajargan. Soʻng [[Sadoi turkiston|"Sadoyi Turkiston"]] (1914—1915) gazetada masʼul muharrir muovini, [[Al-isloh|"Al-isloh" jurnali]] (1915—1917)da maxfiy muharrir, [[„Najot“ (gazeta)|"Najot"]] va [[Kengash|"Kengash"]] ([[1917]]) gazetalarida masʼul muharrir. Munavvarqori ibn Abdurashidxon turli jamiyat va uyushmalar tashkilotchisi. U [[„Jamiyati Imdodiya“]] ([[1909]]), [[„Turon“]] ([[1913]]), „Turkiston kutubxonasi“ ([[1914]]), „Umid“ ([[1914]]), „Maktab“ ([[1914]]), [[„Koʻmak“]] ([[1921]]) [[jamiyat]], tashkilot, [[shirkat]] va uyushmalarida muassis, muovin, rais, aʼzo. Shoʻrolar hukumati davrida Xalq [[dorilfunun]]i shoʻrosining raisi, Turkiston Maorif xalq komissarligi turk shuʼbasining ish yurituvchisi ([[1918]]), Toshkent shahri maorif noziri, Sharq xalqlari [[Qurultoy|syezd]]i ([[1920]], [[Boku]]) delegat va hayʼati aʼzosi. BXSR Maorif nozirligi vaqf boʻlimi boshligʻi (1920—1921), [[Toshkent|Toshkent shahri]] ijtimoiy tarbiya boʻlimi mudiri ([[1921]]), Akademmarkaz raisi ([[1922]]), Navoiy nomidagi maktab, Narimonov nomidagi pedagogika texnikumi, ayollar pedagogika institutida muallim (1923—1925), Samarqand shahri muzeyida ilmiy xodim, Oʻzbekiston osori-atiqalarni saqlash qoʻmitasining Toshkent-Fargʻona boʻlimida masʼul kotib (1927—1928). Munavvarqori ibn Abdurashidxon bir qancha darslik muallifidir. == Darsliklari == * [[„Adibi avval“]] ([[1907]]) * [[„Adib us-soniy“]] ([[1907]]) * [[„Usuli hisob“]] ([[1911]]) * [[„Tarixi qavm turk“]] ([[1911]]) * [[„Tajvid“ (darslik)|"Tajvid"]] ([[1911]]) * [[„Havoyiji diniya“]] ([[1912]]) * [[„Tarixi anbiyo“]] ([[1912]]) * [[„Tarixi islomiya“]] ([[1912]]) * [[„Yer yuzi“ (darslik)|"Yer yuzi"]] (1916—1917) 4 qismdan iborat [[„Oʻzbekcha til saboqligi“]] ([[Shorasul Zunnun]] va [[Qayum Ramazon]] bilan birga, 1925—1926, 4-qismi [[musodara]] qilingan) darsliklari bir necha marta chop etilgan. [[1914-yil]]da taraqqiyparvar oʻzbek shoirlarining sheʼrlarini jamlab, [[„Sabzavor“]] nomi bilan sheʼriy toʻplam nashr etgan. Munavvarqori ibn Abdurashidxon ijtimoiy-pedagogik faoliyat bilan birga badiiy ijod bilan ham shugʻullangan. Uning ixcham hikoyalari, talaygina sheʼrlari oʻsha davrdagi matbuot va oʻzi tuzgan hamda yozgan darsliklarga kiritilgan. Shuningdek, u oʻtkir publitsist adib sifatida tanilgan. Misralarida inson va jamiyat, din va dindorlik, axloq, mustamlakachilik va hurriyat, ziyolilik, uyushma, tashkilot, davlat idorasi masalalariga alohida eʼtibor qaratgan. Munavvarqori ibn Abdurashidxon oʻz faoliyati davomida pedagogik, matbuotchilik, muharrirlik, adiblik bilan cheklanmay, jiddiy siyosiy faoliyat ham olib borgan, shu sababli mustamlaka hukumati tomonidan bir necha bor hibs qilingan. Yevropa savdo-sanoat, ilm-fanini oʻrganishga chaqirgan, maʼnaviy qoloqlikni qoralagan. Chor va shoʻro hukumatlari olib borgan mustamlakachilik siyosatiga qarshi izchil kurash olib borgan. [[Shoʻroi islomiya|Shoʻroyi Islom"]] tashkilotining ideologi, rahbari, shuningdek, [[„Turk adam markaziyat“]], [[„Ittihod va taraqqiyot“]], [[Milliy ittihod|"Milliy ittihod"]], [[„Nashri maorif“]] kabi jamiyat, firqa va tashkilotlar faoliyatiga rahbarlik qilgan. U [[vijdon erkinligi]]ni inkor etmagan [[Dunyoviy davlat|dunyoviy]] [[Demokratiya|demokratik]] [[davlat]] tarafdori boʻlgan. Shu sababli [[Qoʻqon shahri]]da tashkil topgan [[Turkiston muxtoriyati]]ni ([[1917]]) qoʻllab-quvvatlagan. Umr boʻyi oʻz Vatanini mustaqil koʻrishni istagan<ref>Ziyo Sayd, Tanlangan asarlar, T., 1974; Oʻzbekistonning yangi tarixi, 1kitob [Turkiston chor Rossiyasi mustamlakachiligi davrida], T., 2000; Markaziy Osiyo XX asr boshida: islohotlar, yangilanish, taraqqiyot va mustamlakachilik uchun kurash, T., 2001.</ref>. == Vafoti == Munavvarqori [[1929-yil]] [[6-noyabr]]da nohaq millatchilikda ayblanib, qamoqqa olinadi. Moskva shahridagi Butirka qamoqxonasida qatl qilingan va Vagankova qabristoniga dafn etilgan. 1991-yilda rasman [[Reabilitatsiya (huquq)|reablitatsiya]] qilingan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref><ref>Sirojiddin Ahmad. Munavarqori. Esse. „[[Sharq yulduzi]]“ jurnali, 1992, 5-son</ref><ref>Xolboev S. Munavvarqori. „[[Fan va turmush]]“, 1991, 4-son.</ref>. == Yana qarang == * [[Mahmudxoʻja Behbudiy]] * [[Abdurauf Fitrat]] * [[Isoxon Shirinxoʻjayev]] == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Adiblar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar]] [[Turkum:Mir Arab madrasasida tahsil olganlar]] [[Turkum:Toshkent madrasalarida tahsil olganlar]] [[Turkum:Eshonquli dodho madrasasida tahsil olganlar]] [[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:4-noyabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:1931-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:23-aprelda vafot etganlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Toshkent shahrida tugʻilganlar]] [[Turkum:Jadidlar]] [[Turkum:Qatagʻon qurbonlari]] [[Turkum:Sovet yozuvchilari]] [[Turkum:Turkiston kishilari]] 3v7sdp0gnvowtlpcqt3qccrca4nmpjq 0 20897 6315748 6295976 2026-10-23T08:07:06Z ~2026-56511-45 319436 /* */ 6315748 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi | embed = | ismi = Jaloliddin Manguberdi | title =Xorazmshoh | titletext = | more = | tur = | tasvir = UZ-1999sum25.jpg | tasvir_eni = 250px | alt = | izoh = Manguberdi tavalludining 800 yilligiga bag‘ishlangan [[Soʻm|25 so‘m]]lik tanga. [[1999-yil]]. | succession = | moretext = | reign = [[Xorazmshohlar]] | reign-type = Davlat nomi | coronation = | cor-type = | oʻtmishdoshi = | pre-type = | davomchisi = | suc-type = | regent = | reg-type = | succession1 = | moretext1 = | reign1 = | reign-type1 = | coronation1 = | cor-type1 = | oʻtmishdoshi1 = | pre-type1 = | davomchisi1 = | suc-type1 = | regent1 = | reg-type1 = | succession2 = | moretext2 = | reign2 = | reign-type2 = | coronation2 = | cor-type2 = | oʻtmishdoshi2 = | pre-type2 = | davomchisi2 = | suc-type2 = | regent2 = | reg-type2 = | succession3 = | moretext3 = | reign3 = | reign-type3 = | coronation3 = | cor-type3 = | oʻtmishdoshi3 = | pre-type3 = | davomchisi3 = | suc-type3 = | regent3 = | reg-type3 = <!-- succession4 to succession9 are also available --> | tugʻilgan_paytidagi_ismi = | tugʻilgan_sanasi = [[1198-yil]] | tugʻilgan_joyi =[[Xorazm viloyati|Xorazm]] [[Urganch]] [[O'zbekiston]] | vafot_sanasi = [[1231-yil]]ning avgust oyida | vafot_joyi = [[Diyorbakir|Diyorbakir viloyati]] {{vafotJoyi|Silvan (Diyorbakir)}} Ayn Dar qishlogʻi | dafn_etilgan_sana = | dafn_etilgan_joy =Silvan yoki Tuncelida ekani taxmin qilinadi | turmush_oʻrtogʻi = | turmush_oʻrtoq-tur = | Farzandlari = | consort = <!-- yes (ha) yoki no (yoʻq) --> | issue = <!--{{plainlist}} yoki {{unbulleted list}} --> | issue-link = | issue-pipe = | issue-type = | toʻliq nomi = | era name = | era dates = | shohlik ismi = Sulton Jaloliddin Manguberdi | posthumous name= | temple name = | uy = | house-type = | otasi = [[Muhammad Xorazmshoh]] | onasi = [[Oychechak]] | dini = [[Islom]] | kasbi =[[Xorazmshohlar]] sultoni | imzo_turi = | imzo = | modul = |sulola=[[Anushteginiylar]]|Millati=[[O'zbek]]}} [[Fayl:Jalal al-Din Khwarazm-Shah crossing the rapid Indus river, escaping Chinggis Khan and his army.jpg|thumb|Chingizxon va moʻgʻul qoʻshinidan qochib, tez Indus daryosidan oʻtayotgan Jaloliddin Xorazm-Shoh.|317x317px]] '''Jaloliddin Manguberdi''' (Xorazmchada-Jaloladdin Mankburni)([[1198]]—1231) [[Xorazm|Xorazmshohlar davlatining]] soʻnggi turkman hukmdori ([[1220|1220-yildan]]), [[Muhammad Xorazmshoh|Muhammad Xorazmshox]]ning toʻngʻich oʻgʻlidir. Sulton Jaloladdin Xorazmshox 33 yil umr koʻrgan boʻlib, shundan 11 yil umri turli janglar ichida oʻtgan. Toʻliq ismi Sulton Turk va Ajam Jaloladdin va Dunya ibn Muhammad. Onasi — Oychechak hotun . Dastlab u taxt uchun asosiy daʼvogar hisoblanmagan, chunki onasi Oychechak Aluddinning kanizaklardan biri edi. Taxt vorisi Qutbaddin Oʻzlakshox boʻlgan va uning taxt borasidagi daʼvolarini buvisi Terken Xotun qoʻllab quvvatlagan. Ammo, otasi oʻlimi oldidan Jaloladdinni taxt vorisi qilib tayinlaydi, Jaloladdin [[Anushteginiylar]] Sulolasidan boʻlgan. == Tarjimai holi == Jaloliddin Manguberdi [[Anushteginiylar]] turkman sulolasidan boʻlgan Xorazmshoh [[Muhammad Xorazmshoh|Alovuddin Muhammadning]] toʻngʻich oʻgʻli edi. Xorazmshohning zamondoshi, tarixchi an-Nasaviyning yozishicha, u oʻzini turkiy Xorazm O'zbegi deb hisoblagan, xususan: „Men turk man, [[arab tili]]dan bexabarman“, degan<ref>Shixab ad-Din Muxammad ibn Axmad an-Nasavi. Sirat as-sultan Djalal ad-Din Mankburni: (Jizneopisanie sultana Djalal ad-Dina Mankburni). Kritich. tekst, per. s arab., predisl., komment., primech. i ukazateli Z. M. Buniyatova. M.: Izdatelskaya firma „Vostochnaya literatura“ RAN, 1996. S. 51.</ref>. Sulton Jaloliddinning shaxsiy kotibi Shihob addin Muhammad ibn Ahmad an-Nasaviy uni shunday taʼriflaydi: „U qora tanli, o'rta bo'yli, nutqi va ifodasi '''turkiy''' Xorazmcha edi, lekin [[Fors tili|forscha]] ham gapirardi. Uning jasoratiga kelsak, men aytib oʻtgan janglar bu haqda gapirishga kifoya qiladi. U sherlar orasida sher, jasur otliqlari orasida eng jasur edi. Yumshoq edi, jahli chiqmasdi, soʻkmasdi“<ref>Shixab ad-Din Muxammad ibn Axmad an-Nasavi. Sirat as-sultan Djalal ad-Din Mankburni: (Jizneopisanie sultana Djalal ad-Dina Mankburni). Kritich. tekst, per. s arab., predisl., komment., primech. i ukazateli Z. M. Buniyatova. M.: Izdatelskaya firma „Vostochnaya literatura“ RAN, 1996, s.288</ref>. Jaloliddin Manguberdi voyaga yetgach, otasi uni [[Gʻazna]], [[Bomiyon]], Gʻur, Bust, Xuroson, Iroq-ul Ajam, Termiz, Takinobod, [[Zamindavor|Zamindovar]] va [[Hindiston]] hududlarigacha boʻlgan yerlarga hokim va taxt vorisi etib tayinlagan (1215), biroq [[Turkon xotun]] va [[qipchoq]] amirlarining qatʼiy noroziligi sababli [[Oʻzloqshoh|Qutbiddin Oʻzloqshoh]] foydasiga vorislikdan mahrum etilgan. Jaloliddin Manguberdi otasining harbiy yurishlarida ishtirok etib, oʻzining jasur jangchi, iqtidorli sarkardalik qobiliyatlarini namoyish etgan (qarang [[Irgʻiz daryosi boʻyidagi jang]]). == Moʻgʻullarga qarshi kurashi == [[Chingizxon]] boshchiligidagi moʻgʻul qoʻshinlari [[Movarounnahr]]<nowiki/>ga bostirib kirib birin-ketin shaharlarni egallab, [[Samarqand]]<nowiki/>ga yaqinlashganlarida xorazmshoh Muhammad [[Kaspiy dengizi]] boʻyida joylashgan Obeskun shahri yaqinidagi Ashura orolidan panoh topgan. Ogʻir bemor boʻlgan Muhammad oʻgʻillarini yoniga chorlab, soʻnggi damda Jaloliddin Manguberdini oʻz oʻrniga xorazmshoh etib tayinlagan. Jaloliddin Manguberdi ukalari [[Oqshoh]] va Qutbiddin Oʻzloqshoxlar bilan birga [[Koʻhna Urganch|Gurganj]] mudofaasiga oshiqadi. Lekin Gurganjdagi qipchoq amirlari Turkon xotunning akasi Xumorteginni sulton deb eʼlon qilib, Jaloliddin Manguberdiga qarshi suiqasd uyushtirmoqchi boʻldilar. Bundan xabar topgan Jaloliddin Manguberdi [[Temur Malik]] boshchiligidagi 300 nafar O'zbek suvoriylari bilan Gurganjni tark etib [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]]<nowiki/>ga yoʻl olgan. [[Niso]] shahri yaqinida uni 700 nafar moʻgʻul suvoriysi kutardi. Jaloliddin Manguberdi shiddatli jangdan soʻng ularni tor-mor keltirib, Nishopurga keldi. Bu yerdan u barcha viloyat hokimlariga nomalar joʻnatib, moʻgʻul bosqinchilariga qarshi birlashishga daʼvat etadi. Bir oydan soʻng [[Gʻazna]] tomon yoʻl oladi. Yoʻlda unga [[Hirot]] voliysi, qaynotasi Aminalmulk 10 ming kishilik qoʻshin bilan kelib qoʻshilgan. [[Qandahor]]<nowiki/>ni qamal qilib turgan moʻgʻul qoʻshinlari bilan 3 kunlik jangda Jaloliddin Manguberdi ularni tor-mor keltirgan. Jaloliddin Gʻaznaga 1221-yilda kirib kelgan. Bu yerda xalajlar boshligʻi Sayfuddin Igʻroq, [[Balx]] voliysi Aʼzam Malik, [[afgʻonlar]] sardori Muzaffar malik, [[qarluqlar|qarluq]]<nowiki/>yetakchisi Hasan Qarluq kelib qoʻshilgan. Ularning har biri ixtiyorida 30 minglik qoʻshin bor edi. Jaloliddin Manguberdining oʻzidagi kuchlar esa 60 ming [[suvoriy]] edi. Jaloliddin Manguberdi Valiyon qalʼasini qamal qilayotgan Takajuk va Malgʻur boshchiligidagi moʻgʻul qoʻshiniga hujum qilib, 3 kunlik jangdan soʻng ularni tor-mor keltirgan, 1000 dan ortiq moʻgʻul askari oʻldirilgan, omon qolgan qismi Panjshir daryosidan oʻtib, koʻprikni buzib tashlashgan. Bu Jaloliddin Manguberdining moʻgʻullar ustidan qozongan dastlabki yirik gʻalabasi edi. [[Fayl:Флаг Джелал ад Дин Мангуберди.png|thumb|Jaloliddinning bayrogʻi]] === Parvon jangi === [[Fayl:Jaloliddin_Manguberdi_haykali_001.jpg|thumb|left|260px|[[Urganch]] markazidagi Jaloliddin Ma<nowiki/>nguberdi haykali.]] Chingizxon Jaloliddin Manguberdiga qarshi Shiki Xutuxu noʻyonni 100 minglik qoʻshin bilan joʻnatadi. Gʻazna yaqinidagi [[Parvon jangi]]<nowiki/>da Jaloliddin Manguberdi moʻgʻullar ustidan gʻalaba qozonadi va o'sha yerda 55 mingdan ziyod mog'ul askarlari o'ldirilgan Xorazmshohlar tomonidan, biroq jangdan soʻng Jaloliddin Manguberdining lashkarboshilari oʻlja ustida oʻzaro janjallashib qolib, oqibatda Sayfuddin Igʻroq, Aʼzam malik va Muzaffar maliklar Jaloliddin Manguberdini tark etganlar. Bu tark etishni sababi turlicha boʻlgan. Masalan, Turkmanlar yoʻlboshchisi boʻlgan Sayfuddin Agʻroq bilan bir arabiy ot ustida talashib qolishadi. (Oʻljalar orasida eng noyob ulush ot hisoblagan. Otlar zotiga va chiroyiga qarab bir necha ming tilloga baholangan.) Tortishuv paytida qizishib ketgan Amin Malik Sayfuddin Igʻroqni boshiga qamchi bilan uradi. Jaloliddin esa Amin Malikni bu ishi uchun jazolamaydi (Amin Malik Jaloliddinning qaynotasi edi, balki Amin Malikni jazolamaganiga sabab shu ham ham boʻlishi ehtimol.) Bu nomusga chiday olmagan va qattiq ranjigan Aʼzam Malik Muzaffar Malikni olib, Jaloliddin qoʻshinni tark etadi ular bilan birga Sayfiddin Igʻroq ham oʻz askarlarini olib Azam Malik va Muzaffar Malik bilan birga ketadi. Buning natijasida xoramzshoh qoʻshini yarmiga qisqaradi. Jaloliddin Manguberdining yonida faqat Amin Malik va Hasan Qarluq oʻz lashkari bilan qolgan, xolos. === Sind daryosi boʻyidagi jang === Chingizxon katta qoʻshin toʻplab Jaloliddin Manguberdiga qarshi shaxsan oʻzi otlangan. Fapdiz qalʼasi yaqinida Jaloliddin Manguberdi Chingizxon qoʻshinining ilgʻorini tor-mor keltiradi va kuchi ozligi sababli [[Sind]] (Hind) daryosi tomon chekinadi. Chingizxon qoʻshini Jaloliddin Manguberdini daryodan oʻtishiga imkon bermay qurshab oladi. 1221-yil 25-noyabrda boʻlgan tengsiz jangda ([[Sind daryosi boʻyidagi jang]]) magʻlubiyatga uchragan Jaloliddin Manguberdi 4000 jangchisi bilan 18-20 metrlik jarlikdan Sind daryosiga sakrab, uning oʻng sohiliga suzib oʻtib, choʻl ichkarisiga kirib ketdi (Bu choʻl hozir ham [[Choʻli Jaloliy]] deb ataladi). Chingizxon Jaloliddin Manguberdining bu jasoratidan hayratda qolib, oʻz oʻgʻillariga qarab: „Ota oʻgʻil mana shunday boʻlishi lozim!“, degan. == Shimoliy Hindiston va Kavkazdagi harbiy harakatlar == Oradan bir necha kun oʻtgach, Jaloliddin Manguberdi qoʻshini soni 7 mingga yetdi. Unga Kulbars bahodir, Kabkuh va Saʼdiddin Ali ash-Sharabdor kabi lashkarboshilar oʻz kishilari bilan kelib qoʻshildi. Jaloliddin Manguberdi Shimoliy Hindistonning notanish choʻlida och, juldur kiyimli jangchilari bilan sargardonlikda qoldi. Uning bu holidan foydalanmoqchi boʻlgan Shatra viloyati rana (shoh) si Jaloliddin Manguberdiga xujum qilgan. Jaloliddin Manguberdining merganlik bilan otgan kamon oʻqidan rana halok boʻladi, qoʻshini esa parokanda boʻlib qochadi. Jaloliddin Manguberdi katta oʻljani qoʻlga kiritadi. Bu gʻalabadan soʻng Sind, Uchcha, [[Moʻlton]], [[Lohur]] va [[Peshovar]] hokimi Nosiriddin Qubacha (1205—27)ning Nandana va Sakundagi noibi Qamariddin Karmoniy Jaloliddin Manguberdiga oʻzini xayrixohligini izhor etib, sovgʻa-salomlar joʻnatgan. [[Gʻiyosiddin Pirshoh]] ajralib ketgan amirlardan Sanjoqonxon, Elchi pahlavon, Oʻrxon, Soyircha, Tekjoruq Xonkishilar oʻz lashkarlari bilan kelib Jaloliddin Manguberdiga qoʻshildilar. Jaloliddin Manguberdi Kalor shahri, Parosravar, Tarnuj qalʼalarini qoʻlga kiritdi. Mulklarining katta qismidan ajralgan Qubacha 10 ming otliq qoʻshini hamda [[mamluklar]] sulolasidan boʻlgan [[Dehli sultonligi|Dehli]] sultoni [[Shamsiddin Eltutmish|Shamsuddin Eltutmish]]<nowiki/>dan olgan qoʻshimcha kuch bilan Jaloliddin Manguberdiga qarshi jang qilgan, biroq magʻlubiyatga uchragan, uning xazinasi, qurol-yarogʻlari oʻlja tushgan. 1222-yil Chingizxon Jaloliddin Manguberdi izidan Toʻrbay Toʻqshin va Bola noʻyonni 20 minglik qoʻshin bilan joʻnatadi. Lekin ular Moʻltonga qadar borib, shaharni ololmay, jazirama issiqqa dosh berolmay qaytishadi. Jaloliddin Manguberdi oʻziga qarshi moʻgʻul qoʻshinlari joʻnatilgani xabarini Parosravar qalʼasini olgandan soʻng eshitgan. Jaloliddin Manguberdi Moʻlton tomon yoʻl olib Qubacha mulklaridan Uchcha, Sadusan, Xatisor, Deval va Damrillarni qamal qiladi, qoʻshini uchun tuyalar zarurligi tufayli [[Gujarot|Gujarot viloyati]] markazi Nahrvalga Xosxon boshchiligida qoʻshin joʻnatadi. Shamsuddin Eltutmish Jaloliddin Manguberdi ustiga katta qoʻshin (30 ming otliq, 100 ming piyoda, 300 ta fil) tortadi. Jaloliddin Manguberdi mardonavorlik bilan raqibiga qarshi chiqadi. Jaloliddin Manguberdining Oʻzbek Toy Jahon Paxlavon qoʻmondonligi ostidagi ilgori Eltutmish ilgʻori bilan toʻqnashib raqibidan ustun keladi. Eltutmish Jaloliddin Manguberdi huzuriga elchisini yuborib sulh soʻraydi. Jaloliddin Manguberdi Hindistonda oʻz nomidan kumush va mis tangalar zarb qiladi, unga tobe hind mulklarida uning nomi [[xutba]]<nowiki/>ga qoʻshib oʻqilgan. Biroq vaziyat borgan sari murakkablashib bormodqa edi. Eltutmish, Qubacha, shuningdek, Hindistonning boshqa viloyat hokimlari oʻzaro til biriktirib Jaloliddin Manguberdiga qarshi ittifoq tuzmoqchi ekanliklari ayon boʻlib qoldi. Jaloliddin Manguberdining ikki lashkarboshisi Yazidak pahlavon va Sunqurjiq Toysilar xiyonat qilib Eltutmish tomoniga oʻtganlar. Qiyin vaziyatdan qutulish uchun Jaloliddin Manguberdi harbiy kengash chaqirgan. Amirlarning koʻpchiligi Iroq tomon yurish qilib, uni Gʻiyosiddin Pirshohdan tortib olishni taklif qiladi. Iroqda siyosiy parokandalik hukm surardi. Iroq tomon ketishga qaror qilindi. Jaloliddin Manguberdi oʻzining Hindistonda zabt etgan mulklariga Oʻzbek Toy Jahon Paxlavonni, Gʻur va Gʻazni viloyatlariga Hasan Qarluqni noib sifatida qoldirib, Iroqqa yoʻl olgan. Choʻlu biyobonlarni kesib oʻtishda Jaloliddin Manguberdining koʻp jangchilari nobud boʻlgan, nihoyat u 4 ming jangchisi bilan [[Kermon|Kirmon]]<nowiki/>ga yetib kelgan. Gʻiyosiddin Pirshohning Kirmondagi noibi Baroq hojib Jaloliddin Manguberdiga tobelik izhor qiladi. Shundan soʻng Jaloliddin Manguberdi [[Fors|Fors viloyati]] markazi [[Sheroz]]<nowiki/>ga kelgan. Fors hokimi otabek Saʼd ibn Zangiy va Yazd xokimi otabek Al-uddavla ibn Toʻgʻonshoh unga tobelik bildirishadi. Jaloliddin Manguberdi [[Isfahon]]<nowiki/>ga kelganda aholi uni katta tantana bilan kutib oladi, qoʻshini qurol-aslaqa bilan taʼminlanadi. Bu hol Gʻiyosiddin Pirshohga yoqmaydi, u akasiga qarshi 30 ming otliq qoʻshin bilan yoʻlga chiqadi. Biroq Jaloliddin Manguberdi unga sovgʻasalomlar bilan miroxur Odekni elchi sifatida joʻnatgan va oʻzaro nizoni tinchlik bilan hal etgan. Qoʻshin boshliqlari Jaloliddin Manguberdi tomoniga oʻtgan. 1225-yil Jaloliddin Manguberdi [[Ozarbayjon]]<nowiki/>ga yurish qiladi. Soʻng [[Bagʻdod]]<nowiki/>ga qarshi yurishga hozirlik koʻradi. [[Xalifa Nosir]]<nowiki/>ga elchi joʻnatib, moʻgʻullarga qarshi birlashishga chaqirdi. Bunga javoban Xalifa Jaloliddin Manguberdiga qarshi oʻzining mamluki amir Jamoliddin Qushtemur boshliq 20 minglik qoʻshinini joʻnatdi. [[Basra]] yaqinidagi jangda Xalifa qoʻshinlari tor-mor keltirildi. Xalifa Bagʻdod mudofaasi bilan mashgʻul boʻladi. Jaloliddin Manguberdi Bagʻdod atrofida 12 kun turgach, Ozarbayjon tomon ketadi. Ozarbayjon va Arron otabegi Oʻzbek ichkilik, maishatga berilib davlat ishlarini oʻz holiga tashlab qoʻygan edi, davlatni amalda uning xotini Malika xotun boshqarardi. 1225-yil mayda Jaloliddin Manguberdi [[Marogʻa]] shahrini jangsiz qoʻlga kiritadi. [[Damashq]], Er-bil hokimlari u bilan ittifoq tuzishga rozi boʻladilar. Otabek Oʻzbek [[Tabriz]]<nowiki/>ni tashlab [[Ganja]]<nowiki/>ga, soʻng Alinjo qalʼasiga qochib oʻsha yerda vafot etadi. Jaloliddin Manguberdi Tabrizni 1225-yil 25-iyulda egalladi. Sultonning ikkita xos mulozimi — Tojiddin Qilich va Badriddin Hilol boʻlib ular Malika muhofazasi uchun yuboriladi. Ular Malika I mulozimlari, yaqinlari, kanizaklari, mol Mulki bilan birga Xoy shahriga koʻchiradi. Jaloliddin esa Tabriz shahriga kirib kelib oʻz boshqaruvini oʻrnatadi. Sulton Tabrizdaligida unga Malika tomonidan bir guruh ayollardan iborat sovchilar keladi. Ular Malikani Jaloliddinga turmushga chiqish niyati borligini va eri Otabek Oʻzbekni ajarshganligini bildiradi. Sulton bir shart bilan — agar Malika eridan ajarshganligini isbotlasa unga uylaniahini aytadi. Tabrizga yaqin hududlar, xususan, Varzukon qozisi ham Otabek Oʻzbek Malikani taloq qilgani haqida tasdiqlashadi. Tabriz qozisi boʻlgan faqih [[fiqh]] olimi Izdiddin Kazviniy Otabek Oʻzbek va Malikani er — xotinlikdan chiqqanligi toʻgʻrisidagi hukmni eʼlon qiladi. Shundan keyin Jaloliddin Manguberdi Malika xotunga uylanadi. U malikaga toʻy sovgʻasi sifatida Xoydan tashqari Yana ikki shahar Solmas — Urmiyani (Bu hududlar ham Janubiy Ozarbayjonda boʻlgan) ham mulk qilib bergan. Tabrizda bir necha kun turgandan soʻng oʻz qoʻshinini [[Gruziya]] tomon boshlaydi. 1225-yil avgustda [[Garni]] qalʼasi yaqinida gurjilarning Ivane Mhargodzeli boshliq 60 minglik qoʻshinini tor-mor keltiradi va [[Tbilisi|Tiflis]]<nowiki/>ga qarab yuradi. Gruziya malikasi Rusudana Kutaisiga koʻchib oʻtgan. Jaloliddin Manguberdi Dvin, Lori shaharlarini egallaydi, Surmari shahri hokimlari oʻz tobeliklarini bildirishgan. 1227-yil sentabrda Isfahondan 30 chaqirim sharqdagi Sin qishlogʻi yaqinida Jaloliddin Manguberdi moʻgʻullarning Taynol noʻyon boshliq qoʻshinini yenggan. Taynol noʻyon Jaloliddin Manguberdi haqida: „Zamonasining haqiqiy bahodiri ekan, oʻz tengqurlarining sarvari ekan“, degan. Jaloliddin Manguberdining [[Koʻniya sultonligi|Koʻniya]] sultoni [[Alouddin kayqubod|Alouddin Kayqubod]], [[Jazira]] hokimi al-Malik al-Ashraf Muzaf fariddin Muso, Damashq hokimi al-Malik al-Muazzam Sharafiddin Iso va [[Misr]] hokimi al-Malik al-Komil Muhammadga nomalar yozib, ularni moʻgʻullarga qarshi kurashish yoʻlida birlashtirish yoʻlidagi xatti-harakatlari behuda ketdi. Ustiga ustak Alouddin Kayqubod muxolif kuchlarni Jaloliddin Manguberdiga qarshi birlashtirishga muvaffaq boʻldi. 1230-yil 10-avgustda Arzinjon yaqinidagi jangda Jaloliddin Manguberdi kuchlari magʻlubiyatga uchradi. Jaloliddin Manguberdining kuchsizlanganidan foydalangan moʻgʻullar katta qoʻshin bilan Ozarbayjonga bostirib kirib Marogʻa, Tabrizni egallab (1231-yil), Jaloliddin Manguberdini taʼqib etishgan. Mayofariqin viloyatidagi qishloqlardan birida moʻgʻullar tungi hujum natijasida Jaloliddin Manguberdining oz sonli qoʻshinini tor-mor keltiradilar, Jaloliddin Manguberdini oʻzi esa taʼqibdan qutulib [[Kurdiston togʻlari]]<nowiki/>ga chiqib ketgan. Bu yerda qaroqchi [[kurdlar]] qoʻliga asir tushib, 1231-yil avgust oyining oʻrtalarida fojiali oʻldirilgan. Shahobiddin Gʻoziy sultonning togʻasi „ Haqiqatdan oʻldirilgan Jaloliddinmidi?“ — deb soʻraydi. Mayitni olib kelib koʻrsalar, rost shu boʻladi. Jaloliddin Manguberdi jasadi tundra Mayaforiqin yaqiniga koʻmishadi va qabri moʻgʻullar tomonidan tahqirlanmasligi uchun tekislab tashlashadi. Jaloliddin Manguberdining oʻlimi oʻsha davr muarrixlarining tilida aytganda „ yoʻlbars (Chingizxon nazarda tutilgan) changalidan omon chiqqan arslon chiyaboʻri qoʻlida jon berdi“ — deya taʼriflashgan. Jaloliddin Manguberdi haqida uning shaxsiy kotibi, tarixchi [[Nasaviy (tarixchi)|Nasaviy]] shunday yozadi: „Jaloliddin qorachadan kelgan, oʻrta boʻyli, o'zbek lafzli odam edi. Fors tilini ham yaxshi bilardi. Uning botirligiga kelganda shuni aytish kerakki, sulton arslonlar orasidagi eng kuchli sher edi. Bir soʻzli, kek saqlamaydigan, ochiq koʻngil, toʻgʻri odam edi. U jiddiy shaxs edi. Hech qachon kulmasdi. Juda nari borsa, jilmayib qoʻyardi. U adolatsizliklarni yomon koʻrardi. Jaloliddin oʻta qatʼiyatli, nihoyatda irodali, murakkab vaziyatlarda, taqdirning qaltis sinovlarida oʻzini yoʻqotib qoʻymaydigan favqulodda mard va botir sarkarda edi“. == Vafoti == Jaloliddin koʻp yillar davomida Chingizxon qoʻshinlariga qarshi muvaffaqiyatli kurashdi, ammo moʻgʻullarga birlashgan qarshilik frontini tashkil eta olmay, [[Kurdiston]] togʻlarida halok boʻldi. [[Alamut]] hukmdori orqali moʻgʻullar Jaloliddin yaqinda boʻlgan magʻlubiyatdan zaiflashganini bilib oldilar. Oʻsha yili [[Chormagan|Choʻrmagʻon]] boshchiligidagi oʻttiz minglik moʻgʻul qoʻshini Jaloliddinni osonlikcha yengib, Shimoliy Eronni egalladi. Xorazmshoh Ganjaga chekindi. Moʻgʻullar ergashib [[Arron|Arranni]] egallab olishdi. Jaloladdin [[Mayyafarikin|Mayafarikin]] togʻlarida panoh topdi va shu yilning avgust oyida u [[saljuqiylar]] tomonidan yollangan nomaʼlum bosqinchi tomonidan oʻldirilgan. == Jaloliddin Manguberdi xotirasi == [[Fayl:Jaloliddin_Manguberdi_ordeni.jpg|right|thumb|150x150px|Oʻzbekiston Respublikasi „[[Jaloliddin Manguberdi ordeni|Jaloliddin Manguberdi]]“ ordeni.]] [[Fayl:Miuz307.jpg|right|thumb|210x210px|Oʻzbekistonda 2001-yilda Jaloliddin Manguberdi sharafiga chiqarilgan pochta markasi]] Oʻzbekistonda Jaloliddin Manguberdini milliy O'zbek sultoni va qahramonlar qatoriga kiradi. Akademik [[Vasiliy Bartold]]<nowiki/>ning fikricha, xorazmshohlar millati jihatidan oʻzbeklar hisoblangan<ref name=":0">"…Xrabrostyu i mujestvom uzbekskaya voennaya znat, po priznaniyu akad. [[Бартольд, Василий Владимирович|V. V. Bartolda]], prevosxodila voinov Chingiz-xana, kotorie vo vremya voyni s xorezmshaxom vovse ne proyavili lichnogo geroizma." Sm. {{книга|ссылка=http://www.vostlit.info/Texts/rus16/Rasidaddin_2/framepred.html|автор=[[Петрушевский, Илья Павлович|Петрушевский И. П.]]|заглавие=Рашид ад-Дин. Сборник летописей. Том 1. Книга 1|ответственный=|год=1952|часть=Рашид ад-Дин и его исторический труд|место=М.-Л.|издательство=[[Издательство АН СССР|Изд. АН СССР]]|страницы=7–37|страниц=191|серия=|isbn=978-5-458-71716-8|archivedate=2019-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190821085229/http://www.vostlit.info/Texts/rus16/Rasidaddin_2/framepred.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://kronk.spb.ru/library/bartold-vv-obra.htm|title=Туркестан в эпоху монгольского нашествия|author=В.В. Бартольд|date=1964|pages=часть II, стр. 451|location=Москва|access-date=2021-03-07|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304210655/http://kronk.spb.ru/library/bartold-vv-obra.htm|deadlink=no}}</ref>. 1999-yilda Jaloliddin Manguberdining 800 yilligi keng nishonlandi. Oʻzbekistonda unga bir nechta haykallar oʻrnatilgan, [[Xorazm viloyati]]<nowiki/>da Jaloliddin Manguberdiga bagʻishlangan memorial majmua barpo etilgan. 2022-yil 29-avgust kuni [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Shavkat Mirziyoyev]] Oʻzbekiston Respublikasining Xorazm viloyatida yodgorlikni tantanali ravishda ochib berdi<ref>Prezident otkril noviy pamyatnik Djalaladdinu Manguberdi v Urgenche. [https://www.gazeta.uz/ru/2022/08/29/memorial/ Gazeta.uz] {{Wayback|url=https://www.gazeta.uz/ru/2022/08/29/memorial/|date=20220830045323}}</ref>. 1999-yilda Jaloliddin Manguberdining 800 yilligiga bagʻishlangan 25 soʻmlik esdalik tangasi zarb etildi<ref>George S. Cuhaj — 2012 Standard catalog of world coins (1901—2000) (39th edition)</ref>. 2000-yil 30-avgustda „[[Jaloliddin Manguberdi ordeni|Jaloliddin Manguberdi]]“ ordeni taʼsis etilggan. Orden nizomiga koʻra, u mamlakat mustaqilligi va chegaralari daxlsizligini himoya qilishda harbiy isteʼdod, mardlik va qahramonlik namunasini koʻrsatgan, shuningdek, davlatning mudofaa qudratini mustahkamlashga katta hissa qoʻshgan qoʻmondonlik tarkibidagi harbiy xizmatchilarni taqdirlash uchun beriladi. 2003-yil 22-avgustda Xorazm viloyati ushbu orden bilan mukofotlangan. == Madaniyatda == * Jaloliddin ulugʻlash sovet davridan boshlangan boʻlib, u [[Vasil Yanchevetskiy|Vasiliy Yan]]<nowiki/>ning 1939-yilda nashr etilgan „Chingizxon“ romani va „[[Moʻgʻullar istilosi (trilogiya)|Mardlik qanotlarida]]“ qissasining asosiy qahramonlaridan biri hisoblanadi. * Jaloliddin Manguberdi sharafiga [[Oʻzbek milliy akademik drama teatri|Oʻzbek Milliy akademik teatri]] sahnasida „Jaloliddin Manguberdi“ spektakli sahnalashtirilgan<ref>[http://madaniyat.uz/post/view/8530 Soobщenie o spektakle] {{Wayback|url=http://madaniyat.uz/post/view/8530|date=20200804145105}}, na sayte Ministerstva kulturi Respubliki Uzbekistan (2.3.20){{ref-uz}}</ref>. * Grigol Abashidzening „Uzun tun“ romanining qahramoniga aylangan. * [[Isay Kalashnikov]]<nowiki/>ning „Shafqatsiz asr“ romanining personaji boʻlgan. * Jaloliddin Manguberdi Xitoyning „[[Chingizxon (teleserial, 2004)|Chingizxon]]“ serialida ikkinchi darajali qahramon sifatida ham tasvirlangan. * 2015-yil aprel oyida Turkmaniston prezidenti ishtirokidagi tadbirda Turkmaniston xalq rassomi Saragt Babayev „Jaloliddin Mangburni“ deb nomlangan eng yaxshi haykal uchun mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=8708|title=Президент Туркменистана принял участие в торжествах, посвящённых Празднику туркменского скакуна|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2018-07-09|archive-date=2018-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710010531/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=8708|deadlink=yes}}</ref>. * 2017-yilda O. Nazarbekov ishtirokida Jaloliddin Mangburniga bagʻishlangan „Mendirman“ nomli musiqiy klip suratga olingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=3o8IUkjcFlo|title=Ozodbek Nazarbekov — Mendirman {{!}} Ozodbek Nazarbekov — Mendirman — YouTube<!-- Заголовок добавлен ботом -->|access-date=2018-03-16|archive-date=2019-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924044640/https://www.youtube.com/watch?v=3o8IUkjcFlo|deadlink=no}}</ref>. * Oʻzbek guruhi „Setora“ning „Ajdodlar ruhi“ nomli klipi<ref>{{YouTube|syzcJRrV8NI|Сетора - Аждодлар руҳи}}</ref> * Jaloliddin Manguberdi „Kuldan qayta tirilgan“ oʻzbek filmida qisqa epizodlarda namoyon boʻladi<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=ijGsJg8AKcs Film „Vozrojdenniy iz pepla“ na russkom yazike]</ref> * Rejissyor Mehmet Bozdagʻ tomonidan Jaloliddin Manguberdi haqida „''[[Mendirman Jaloliddin]]''“ nomli turk-oʻzbek seriali suratga olingan. Birinchi qismning premyerasi 2021-yil fevral oyiga moʻljallangan edi<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=r1tLd05-MA8 Treyler seriala na uzbekskom yazike]</ref> * 2021-yil sentyabr oyida [[Saparmurod Niyozov nomidagi drama teatri|Turkmanistonning Bosh drama teatri]] Jaloliddin Manguberdiga bagʻishlangan „Jaloliddin Sulton — Vatanimizning mangu faxri“ nomli spektaklni sahnalashtirgan<ref>{{Veb manbasi|lang=ru|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/57282/dzhelaletdin-sultan-vechnaya-gordost-otchizny|title=Джелалетдин Султан – вечная гордость Отчизны|website=turkmenistan.gov.tm|date=2021-09-24|access-date=2021-11-18|archive-date=2021-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118054558/https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/57282/dzhelaletdin-sultan-vechnaya-gordost-otchizny|deadlink=no}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Shahobiddin Muhammad Nasaviy. Sulton Jaloliddin Manguberdi./ Kamol Matyoqubov tarjimasi. Toshkent, 1999-yil. * {{книга|заглавие = Turkmanistonning tarixiy-madaniy merosi: ensiklopedik lugʻat|ответственный = O.A. Gundogdiyev va R.G. Muradov tahriri ostida|место = [[Istanbul]]|издательство = UNDP|год = 2000|страниц = 381|isbn = 975-97256-0-6}} * Bartold V. V. Moʻgʻul bosqini davrida Turkiston. — M., 1963. * Buniyotov Z. M. Xorazmshohlar-Anushteginiylar davlati. — M., 1986. * {{книга|автор = Domanin A.A.|заглавие = Jasorat qanotlarida - Qoʻrqmas, olovqalb, mard Jaloliddin Manguberdi haqida|место = М.|издательство = Haqiqat|год = 1988|страниц = 81|isbn =}} * {{книга|автор = Domanin A.A.|заглавие = Chingiziylar Moʻgʻul imperiyasi. Chingizxon va uning vorislari|место = М.|издательство = Markazlashtiruvchi poligraf|год = 2005|страниц = 414|isbn = 5-9524-1992-5}} * Turk shoiri va yozuvchisi [[Nomiq Kamol]]ning „Jaloliddin Xorazmshoh“ asari asosida tayyorlangan besh qismli televizion spektakli(Oʻzbekiston xalq shoiri [[Xurshid Davron]] tarjima va ssenariy muallifidir). {{OʻzME}} {{s-start}} {{s-hou|[[Anushteginiylar]]||1198||1231}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Muhammad Xorazmshoh|Alovuddin Muhammad]]}} {{s-ttl|title=[[Xorazmshohlar davlati|Xorazmshohlar davlati hukmdori]]|years=1220–1231}} {{s-aft|after=[[Moʻgʻullar istilosi]]}} {{s-end}} {{Anushteginiylar sulolasi}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Manguberdi, Jaloliddin}} [[Turkum:1198-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Turkmanistonda tugʻilganlar]] [[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]] [[Turkum:1231-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Diyarbakır viloyatida dafn etilganlar]] [[Turkum:Anushteginiylar]] [[Turkum:Xorazmshohlar]] [[Turkum:Xorazmshohlar davlati hukmdorlari]] [[Turkum:Xorazm hukmdorlari]] [[Turkum:Milliy qahramonlar]] [[Turkum:Oʻrta asr sarkardalari]] [[Turkum:Turkmanistonning tarixiy va madaniy merosi]] [[Turkum:Sultonlar]] pnle9c7yciahl6pyuxng6lbn2r3n5o2 0 23071 6315766 6125917 2026-10-23T08:44:52Z ~2026-56580-06 319445 /* */ 6315766 wikitext text/x-wiki Null == Filmografiyasi == {| class="wikitable" |- ! colspan="4"|Filmlar |- ! Yil ! Film ! Rol ! Izoh |- |2003 |''[[Uddaburon bolalar 3-D: Oʻyin tugadi]]'' |Suv parkidagi qiz |Epizod |- |2005 |''Walker, Texas Ranger: Trial by Fire'' |Julie |Telefilm |- |2006 |''Brain Zapped'' |Emily Grace Garcia |Telefilm |- |rowspan=2|2008 |''[[Another Cinderella Story]]'' |Mary Santiago |Bosh rol |- |''[[Horton Hears a Who! (film)|Horton Hears a Who!]]'' |Helga |(ovoz) |- | rowspan=3 | 2009 |''[[Princess Protection Program]]'' |Carter Mason | rowspan=2 | Bosh rol |- |''[[Wizards of Waverly Place: The Movie]]'' |[[Alex Russo]] |- |''[[Arthur and the Vengeance of Maltazard]]'' |Princess Selenia |(ovoz)<br />([[Madonna (artist)|Madonna]] oʻrniga) |- |2010 |''[[Ramona and Beezus]]''<ref>{{veb manbasi |url=http://artistdirect.com/nad/news/article/0,,4968744,00.html |title=Selena Gomez, Joey King Are Beezus and Ramona |publisher=Artistdirect.com |date= |accessdate=6-avgust 2009-yil |arxivsana=2011-11-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111123121605/http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4968744,00.html }}</ref> |Beatrice „Beezus“ Quimby | rowspan="2"|Bosh rol |- |2011 |''[[Monte Carlo (film)|Monte Carlo]]''<ref>http://www.imdb.com/title/tt1067774/</ref> |Grace |- ! colspan="4"|Televideniye |- ! Yil ! Nom ! Rol ! Izoh |- |2002-03 |''[[Barney & Friends]]'' |Gianna |Ikkilamchi rol |- |2007- |''[[Wizards of Waverly Place]]'' |Alex Russo |Bosh rol |- |2006 |''[[The Suite Life of Zack & Cody]]'' |Gwen |2-fasl, 22-qism |- |2007-08 |''[[Hannah Montana]]'' |Mikayla |2-fasl |- | rowspan=2 | 2009 |''[[Sonny With a Chance]]'' |[[Kameo|Selena Gomez]] |1-fasl, 13-qism |- |''[[The Suite Life on Deck]]'' |Alex Russo |1-fasl, 21-qism |- ! colspan="4"|Klip |- ! Yil ! Nom ! Artist ! Izoh |- | 2008 | „Burninʼ Up“ | [[Jonas Brothers]] | [[Nick Jonas]]'ning sevgilisi |} == Diskografiyasi == {{Asosiy|Selena Gomez diskografiyasi}} == Erta hayot == Selena Marie Gomez iyul oyida kuni tugʻilgan 22, 1992, [[Grand Prairie (Texas)|Grand Prairie yilda, Texas]],<ref name="TheBiographyChannel">{{veb manbasi|url=http://www.biography.com/people/selena-gomez-504530|title=Selena GomezBiography|publisher=The Biography Channel|accessdate=12-aprel 2013-yil}}</ref> Rikardo Joel Gomez va Texas tugʻilgan uchun<ref name="cosmopolitan">{{Jurnal manbasi |last=Bonner |first=Mehera |date=May 10, 2018 |title=Everything You Need to Know About Selena Gomez's Mom, Mandy Teefey |url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a20646261/who-is-mandy-teefey/ |url-status=live |magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510043541/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a20646261/who-is-mandy-teefey/ |archive-date=May 10, 2020 |access-date=May 24, 2020 |quote=Mandy was born in Texas, and gave birth to Selena when she was just 16. She married Selena's dad, Ricardo Joel Gomez, and after their relationship ended in divorce, married talent manager Brian Teefey.}}</ref> sobiq bosqichi aktrisa Mandy Teefey<ref name="ChuckIt">{{Yangiliklar manbasi |last=Barney |first=Chuck |date=February 7, 2008 |title=Selena Gomez could be next Disney 'it' girl |work=[[Oakland Tribune]] |url=http://www.insidebayarea.com/ci_8194264 |url-status=dead |access-date=May 14, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310021920/http://www.insidebayarea.com/ci_8194264?source=rss |archive-date=March 10, 2008 |quote=Mandy Teefey, a former stage actress, gave birth to Selena at the age of 16.}}</ref>. U 1995-yilda vafot etgan Tejano qoʻshiqchisi [[Selena|Selena Kvintanilla]] sharafiga nomlangan<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=http://www.eonline.com/videos/v31013_Selena_Gomez__Famous_Name.html |sarlavha=Selena Gomez's Famous Name |nashriyot=[[E! Online|E!]] |sana=August 22, 2008 |qaralgan sana=November 5, 2009 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20091201105844/http://www.eonline.com/videos/v31013_Selena_Gomez__Famous_Name.html |arxivsana=December 1, 2009}}</ref><ref name=":1">{{Yangiliklar manbasi |last=Roiz |first=Jessica Lucia |date=May 3, 2016 |title=Selena Gomez Talks Selena Quintanilla; Reveals Why She Was Named After 'Queen of Tejanoʻ |work=Latin Times |url=http://www.latintimes.com/selena-gomez-talks-selena-quintanilla-reveals-why-she-was-named-after-queen-tejano-383518 |access-date=July 7, 2016}}</ref>. Uning otasi meksikalik, asrab olingan onasi esa italyan ajdodiga mansub<ref>{{Veb manbasi |url=http://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |sarlavha=Selena Gomez and Jake T. Austin on being latin |sana=September 13, 2008 |nashriyot=Showbizcafe.com |qaralgan sana=July 4, 2011}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi |last=Curiel |first=Kamren |date=June 14, 2012 |title=Selena Gomez Supports Her Mom at Foster Care Fundraiser |url=http://www.latina.com/entertainment/buzz/selena-gomez-mom-foster-care-fundraiser-charity |url-status=live |magazine=[[Latina (magazine)|Latina]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201222035/http://www.latina.com/entertainment/buzz/selena-gomez-mom-foster-care-fundraiser-charity |archive-date=February 1, 2020 |quote=...her mother Mandy Teefey. 'I was adopted, I was a teen mother,' Gomez's mom said.}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fresnobee.com/262/story/754287.html |sarlavha=TV: Life is magical for 'Wizards' star |ish=[[The Fresno Bee]] |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080808215210/http://www.fresnobee.com/262/story/754287.html |arxivsana=August 8, 2008 |qaralgan sana=April 8, 2013 |iqtibos=Because Gomez's father is from Mexico, she has been able to attend many family quinceñeras. But the actress, whose mother is half-Italian, did not have her own.}}</ref>. Gomesning bobosi va buvisi 1970-yillarda Texasdan [[Monterrey (Meksika)|Monterrey]] hijrat qilgan<ref name="latimes2">{{Yangiliklar manbasi |last=Exposito |first=Suzy |date=March 11, 2021 |title=How Selena Gomez embraced her Mexican heritage as 'a source of healingʻ |work=[[Los Angeles Times]] |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2021-03-11/selena-gomez-revelacion-spanish-language-record |access-date=March 11, 2021}}</ref>. Gomes oʻz merosidan "magʻrur uchinchi avlod amerikalik-meksikalik" ekanligini aytdi<ref>{{Video manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |title=Selena Gomez has a message for immigrant graduates during COVID-19 |date=May 23, 2020 |publisher=[[Define American]] |access-date=May 24, 2020 |via=YouTube}}</ref> va "mening oilamda quincea associateas bor va biz jamoat cherkoviga boramiz. Biz katolik insofar qilgan hamma narsani qilamiz, lekin bizda cherkovdan keyin yakshanba kunlari parkga borish va barbekyu qilishdan boshqa an'anaviy narsa yoʻq."<ref>{{Veb manbasi |url=http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |sarlavha=Star Spotlight: Selena Gomez |sana=September 26, 2008 |nashriyot=[[Scholastic Corporation|Scholastic]] |qaralgan sana=June 20, 2010 |arxivsana=February 15, 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180215192826/http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390}}</ref> Gomes yetti yoshgacha ispan tilini yaxshi bilardi<ref name="latimes2" /> u besh yoshida ota-onasi uni taloq qiladi, va u onasi bilan qoldi<ref name="ChuckIt" /><ref name="Wonderful World">{{Yangiliklar manbasi |last=Richards |first=Olly |date=July 14, 2013 |title=The wonderful world of Selena Gomez |work=[[The Guardian]] |location=London |url=https://www.theguardian.com/film/2013/jul/14/selena-gomez-justin-bieber-disney |access-date=July 23, 2013}}</ref>.. Gomesning ikkita singlisi va yoshroq oʻgay ukasi bor: Gracie Elliot Teefey, Mendi va uning ikkinchi eri Brayan Tefi orqali, <ref>{{Veb manbasi |ism=Natalie |muallif=Finn |sana=June 13, 2013 |url=http://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |sarlavha=Selena Gomez Has a Baby Sister! Demi Lovato Congratulates Singer and Mom Mandy on New Arrival |ish=[[E! News]] |qaralgan sana=June 14, 2013}}</ref><ref>{{Tweet manbasi|number=345663366762737665|user=selenagomez|title=Momma, Brian, and me are all so grateful for all your well wishes. My lil sissy Gracie Elliot Teefey was born on June 12th. Luv you all XO|date=June 14, 2013}}</ref> va Viktoriya "Tori" va Markus Gomes, Rikardo va uning ikkinchi xotini Sara orqali<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.disneydreaming.com/2014/08/02/selena-gomez-has-another-baby-sister/ |sarlavha=Selena Gomez Has Another Baby Sister |nashriyot=Disneydreaming.com |qaralgan sana=October 18, 2014 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150923224955/http://www.disneydreaming.com/2014/08/02/selena-gomez-has-another-baby-sister/ |arxivsana=2015-09-23}}</ref>. U Oʻrta maktab diplomini 2010-yil May oyida uyda ta'lim olish orqali oldi. Gomes onasi 16 yoshida tugʻilgan<ref name="biography">{{Veb manbasi |url=http://www.biography.com/people/selena-gomez-504530#synopsis |sarlavha=Selena Gomez Biography |nashriyot=biography.com |qaralgan sana=November 7, 2014}}</ref>. Gomes bolaligida oilalada moliyaviy muammolarga duch kelgan, onasi bu juftlikni ta'minlash uchun kurashgan. Bir payt Gomes oʻz mashinasga gaz olish uchun kvartira qidirish kerakligini eslaydi. Keyinchalik uning onasi bilan uzini kechki ovqat uchun spagetti sotib olish uchun mahalliy dollar doʻkoniga tez-tez yurishlarini esladi<ref name="struggles">{{Veb manbasi |muallif=Melas, Chloe |url=http://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |sarlavha=Selena Gomez Reveals: My Mom's Car Would Break Down & We'd Have To Search For Quarters To Buy Gas! |nashriyot=[[Hollywood Life]] |sana=June 30, 2011 |qaralgan sana=June 15, 2013 |arxivsana=July 12, 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712084807/https://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/}}</ref>. Gomes shunday dedi, " men ota-onam bilan birga emas edi, deb qoniqmagan edi, va onam men uchun yaxshi hayot bilan ta'minlash uchun qattiq mehnat qildi tunnel oxirida nur koʻrdim hech qachon. Agar men [Texasda] qolsam, menga nima boʻlishimdan qoʻrqaman."<ref>{{Veb manbasi |muallif=Gardner |ism=Chris |url=http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |sarlavha=Selena Gomez: I would have two children by now If I lived in Texas |nashriyot=MSN |sana=June 7, 2013 |qaralgan sana=June 15, 2013 |arxivsana=2015-09-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150926033409/http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery }}</ref> Keyinchalik u onasi dedi " atrofimda haqiqatan ham kuchli edi. 16 yoshda boʻlish mendan katta mas'uliyat talab qilishini bilardim U men uchun hamma narsadan voz kecha oldi, uning uchta ishi bor edi, meni qoʻllab-quvvatladi, men uchun jonini fido qildi." Gomes bolaligida bobosi va buvisi bilan yaqin munosabatda boʻlgan va turli tanlovlarda qatnashib gʻolib boʻlgan Ota-onasi maktabni tugatganida bobosi va buvisi unga tez-tez gʻamxoʻrlik qilishgan va u shou-biznesda muvaffaqiyat qozongungach uni "tarbiyalaganini" aytgan<ref name="huffpost">{{Veb manbasi |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |sarlavha=Selena Gomez Talks Parents' Divorce: 'I Blamed My Mom A Lot' (VIDEO) |ish=HuffPost |sana=June 30, 2011 |qaralgan sana=October 16, 2015}}</ref>. === Singllar === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| Yil ! rowspan="2"| Qoʻshiq ! colspan="2"| Chart oʻrni ! rowspan="2"| [[Musiqiy albom|Albom]] |- style="font-size:smaller;" ! style="width:50px;"| AQSh ! style="width:50px;"| Kanada |- | 2008 | style="text-align: left;" | „Tell Me Something I Donʼt Know“ | 58 | — | style="text-align: left;" | ''Hurry Up & Save Me'' |- |2009 | style="text-align: left;" | „Magic“ | 61 | 86 | style="text-align: left;" | ''Wizards of Waverly Place'' |- ! colspan="7"| taklif etilgan yulduz sifatida |- | rowspan="3"| 2009 | style="text-align: left;" | „Whoa Oh!“ | — | — | style="text-align: left;" | |- | style="text-align: left;" | „One and the Same“ | 82 | — | style="text-align: left;" | ''Disney Channel Playlist'' |- | style="text-align: left;" | „Send It On“ ([[Demi Lovato]], [[Jonas Brothers]] va [[Miley Cyrus]] bilan) | 20 | — | style="text-align: left;" | |} === Boshqa === {| class="wikitable" |- ! style="text-align:left;"| Yil ! style="text-align:left;"| Qoʻshiq ! style="text-align:left;"| Albom |- | 2006 | style="text-align:left;"| „Brain Zapped“ | style="text-align: center;" | ''Brain Zapped'' |- | rowspan=6| 2008 | style="text-align:left;"| „Cruella de Vil“ | style="text-align: center;" | ''Disneymania 6'' |- | style="text-align:left;"| „Tell Me Something I Donʼt Know“ | style="text-align:center;" rowspan="4"|''Another Cinderella Story'' |- | style="text-align:left;"| „New Classic“ ([[Drew Seeley]] bilan) |- | style="text-align:left;"| „Bang a Drum“ |- | style="text-align:left;"| „New Classic“ (jonli) (Drew Seeley bilan) |- | style="text-align:left;"| „Fly to Your Heart“ | style="text-align: center;" | ''Tinker Bell'' |- | rowspan=5| 2009 | style="text-align:left;"| „One and the Same“ | style="text-align: center;" | ''Disney Channel Playlist'' |- | style="text-align:left;"| „Everything Is Not What It Seems“ | style="text-align:center;" rowspan="4"|''Wizards of Waverly Place'' |- | style="text-align:left;"| „Disappear“ |- | style="text-align:left;"| „Magical“ |- | style="text-align:left;"| „Magic“ |- | rowspan=3| 2010 | style="text-align:left;"| „Trust in Me“ | style="text-align: center;" | ''Disneymania 7'' |} === Kliplari === {|class="wikitable" |- ! Yil || Nom |- | rowspan=3 | 2008 | „Cruella de Vil“ |- | „Tell Me Something I Donʼt Know“ |- | „Fly to Your Heart“ |- | rowspan=3 | 2009 | „One and the Same“ |- | „Magic“ |- | „Send It On“ |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Selena Gomez}} * {{Rasmiy sayt|http://www.selenagomez.com|Selena Gomez}} * {{Facebook|Selena}} * {{Twitter|selenagomez}} * {{Youtube user|selenagomez}} * {{IMDbda kishi|1411125}} {{Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Gomez, Selena}} [[Turkum:Selena Gomez| ]] [[Turkum:1992-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Amerikalik ovoz aktrisalari]] [[Turkum:Amerikalik ayol modellar]] [[Turkum:Amerikalik ayol filantroplar]] [[Turkum:LGBT huquqlari faollari]] [[Turkum:Amerikalik bola aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik bola qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]] 23yzpjdjm75nkidwi9y395czs6xfs7g 0 91503 6315628 5671173 2026-10-23T04:53:01Z Gliwi 32143 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Westgreussen.png]] → [[File:DEU Westgreußen COA.svg]] PNG → SVG 6315628 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Westgreußen | mavqe = [[Kommuna]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Turingiya | jadvalda mintaqa = Turingiya | tuman turi = tuman | tuman = Kyffhäuserkreis (tuman) | jadvalda tuman = Kyffhäuserkreis (tuman) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = DEU Westgreußen COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 51 | lat_min = 14 | lat_sec = 20 | lon_dir = E | lon_deg = 10 | lon_min = 55 | lon_sec = 5 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = | rahbar turi = Burgomistr | rahbar = Gisela Mosebach | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 8,45 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 175 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 393 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 03636 | pochta indeksi = 99718 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = KYF | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 16 0 65 079 | Commons turkumi = | sayt = | sayt tili = de }} '''Westgreußen''' — [[Germaniya]]ning [[Turingiya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Kyffhäuserkreis (tuman)|Kyffhäuserkreis]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,45&nbsp;km². 393 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Westgreußenning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Westgreußen}} {{Germaniya:Kyffhäuserkreis tumani shaharlari}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Westgreußen}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} njtinycsykm1f8p80wqh1xm7ugbszmz 3 169061 6315274 6308954 2026-10-22T14:45:09Z Adidas2107 319221 /* Adidas2107dan savol (14:45, 2026-yil 22-oktyabr) */ yangi mavzu 6315274 wikitext text/x-wiki {{welcome|[[User:Abdulla|<span style="color:#0645AD">Abdulla</span>]]&nbsp;^{[[User talk:Abdulla|<span style="color:#0645AD">munozara</span>]]} 05:41, 1 noyabr 2012 (UTC)}} == Infoboxes == Hi! I'm making (most of) the infoboxes for all the Soviet SSR's in my sandbox [[Foydalanuvchi:PlanespotterA320/Sandbox|here]], so you don't have to worry about writing the all the infoboxes for every Soviet republic. Just copy and paste the text. --[[Foydalanuvchi:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:PlanespotterA320|munozara]]) 14:20, 9-Avgust 2018 (UTC) : Salom! Rahmat, juda katta yordam qilyapsiz. Infobox tahrirlashni mashq qilyapman.--[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 06:25, 10-Avgust 2018 (UTC) :: Finished Ukraine and Kazakhstan SSR infoboxes.--[[Foydalanuvchi:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:PlanespotterA320|munozara]]) 21:01, 10-Avgust 2018 (UTC) ::: Rahmat! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 08:46, 11-Avgust 2018 (UTC) :::: Salom men Moldova SSR maqolasini yaratgandim. Sarlavhaga Moldova SSR deb yozganman, keyin izlab koʻrsam oʻzbekchada Moldaviya yozilar ekan. Hamma maʼlumotlarda Moldaviya deb yozganman. Moldaviya SSR deb qidirsam maqola yaratilmagan deyapti. Sarlavhani oʻzgartira olmadim. Nima qilay? Yordam bering, iltimos! Oldindan rahmaat! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 13:41, 11-Avgust 2018 (UTC) ::::: Got it.--[[Foydalanuvchi:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:PlanespotterA320|munozara]]) 13:54, 11-Avgust 2018 (UTC) :::::: Yordamingiz uchun katta rahmat! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 14:01, 11-Avgust 2018 (UTC) ::::::: By the way, I created [[:Andoza:Samolyot]] and [[:Andoza:Reysi halokati]] so that aviation articles with infoboxes can be created.--[[Foydalanuvchi:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:PlanespotterA320|munozara]]) 21:28, 13-Avgust 2018 (UTC) :::::::: Ajoyib! [[:en:Turkish Airlines Flight 6491|Mana bu]] halokat haqida maqola yaratishdan boshlasam boʻladi. --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 03:00, 14-Avgust 2018 (UTC) :::::::::I will also create a separate template for an accident involving two aircraft. Nearly all major aviation disasters have articles missing, like [[:en:Tenerife airport disaster|Tenerife disaster]] (worst aviation disaster in history), [[:en:Japan Airlines Flight 123|JAL 123]] (worst single-plane crash), [[:en:Turkish Airlines Flight 981|THY 981]] (tragic preventable design flaw), [[:en:1996 Charkhi Dadri mid-air collision|SAA-KZA]] (3rd deadliest crash), [[:en:ValuJet Flight 592|Valujet 592]] (US Transportation secretary was fired in the aftermat...Several stupid things led crash, like oxygen generators in class-d cargo holds. Several documentaries about it) [[:en:Alaska Airlines Flight 261|Alaska 261]] (caused by intentionaly NOT maintaining the jackscrew of the T-tail...Some shady stuff was going on. A mechanic who identified problem was silenced, became whistleblower, etc...somewhat like Valujet) [[:en:Air India Flight 182|AIC 182]] (major terrorist attack; unprecedented lenghts gone to retreive wreckage in deep ocean), [[:en:Air France Flight 447|AFR 447]] ("the [[Malaysia Airlines 370 reysi halokati|MH 370]] that was found") and [[:en:Aeroflot Flight 7425|AFL 7425]]? You may also be interested in [[:ru:Катастрофа Ан-24 в Навои]], [[:ru:Катастрофа Ил-18 под Самаркандом|AFL U-45]], [[:ru:Катастрофа Ил-14 в Ташкенте|AFL 466]], [[:ru:Катастрофа Ил-14 под Ташкентом|AFL 40]], [[:ru:Катастрофа Ил-18 в Ташкенте|AFL 5139]], and Tu-104 crashes of [[:en:Aeroflot Flight 964|AFL 964]], [[:en:Aeroflot Flight 1912|AFL 1912]], [[:en:Aeroflot Flight 2415|AFL 2415]], [[:en:Aeroflot Flight 3932|AFL 3932]]. (It certainly doesn't help that plane crashes were censored in the Soviet Union) I'm giving avaiation it's own section in the [[Loyiha:Kerakli maqolalar|missing list]].--[[Foydalanuvchi:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:PlanespotterA320|munozara]]) 16:22, 15-Avgust 2018 (UTC) :::::::::: Juda soz. {{ping|Nataev}} ham aviatsiyaga qiziqadi. ''[[:en:Mayday (Canadian TV series)|Mayday]]''ning barcha sezonini koʻrgan. Menam ayrim epizodlarni koʻrganman. [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 06:24, 16-Avgust 2018 (UTC) == Rozilik == Salom, iltimos, [[Vikipediya:Forum/Qoidalar|mana bu]] yerga ovoz bering. -- [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]) 09:03, 19-Avgust 2018 (UTC) : Salom, ovoz berdim! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 10:09, 19-Avgust 2018 (UTC) == Adminstrator == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Malikxan]]ga ovoz berishda qatnashing &ndash; [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:grey;">M</span><span style="color:green;">alikxan</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]} 12:45, 20-Sentabr 2018 (UTC) :Salom, ovoz berdim! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 14:17, 21-Sentabr 2018 (UTC) == Ovoz berish == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Malikxan]] nomli sahifada ovoz berishda ishtirok eting! [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] '''^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}''' 18:17, 31-Avgust 2019 (UTC) : Salom, ovoz berdim! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 07:01, 1-Sentabr 2019 (UTC) :: Siz 2018-yilgi saylovga ovoz bergan edingiz. Hozir uni o‘chirib tashladim. Iltimos, 2019-yildagisiga ovoz bering. Ovoz berish muddati tugagan bo‘lsa ham. Rozi yoki qarshi ekanligingizni bilmoqchiman. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] '''^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}''' 07:37, 1-Sentabr 2019 (UTC) ::: Keyingi safar albatta ovoz beraman. --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 16:47, 1-Sentabr 2019 (UTC) :::: Maqolalarni yaratishda yordamingiz kerak emas edi „rahmat“! 100 kunga tanlagan mavzularim edi bu bekor bol’di. --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 14:56, 2-Sentabr 2019 (UTC) ::::: Uzr soʻrayman. Men sizga shunchaki yordam bermoqchi edim. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] '''^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}''' 15:03, 2-Sentabr 2019 (UTC) :::::: Yordam bermoqchi boʻlganingizga ishondim lekin oʻzim harakat qilib yaratmoqchi edim. Bundan keyin yordam kerak boʻlsa albatta soʻrayman oldindan rahmat! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 15:11, 2-Sentabr 2019 (UTC) ::::::: Yordam kerak boʻlsa, bemalol soʻrayvering. Qoʻlimdan kelgancha yordam beraman. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 15:18, 2-Sentabr 2019 (UTC) :::::::: Xoʻp katta rahmat! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 15:31, 2-Sentabr 2019 (UTC) == Original yulduz == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[Fayl:Original Barnstar.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Original yulduz''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli, Nataeva! Soʻnggi 30 kun ichida oʻzbekcha Vikipediyaga qoʻshgan salmoqli hissangiz uchun sizni ushbu yulduz bilan taqdirlayman. Shunday ruhda davom eting! [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 15:30, 1-Oktabr 2019 (UTC) |} :Tashakkur! [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 16:00, 1-Oktabr 2019 (UTC) == Ovoz berish == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Malikxan]] nomli sahifada ovoz berishda ishtirok eting! [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] '''^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}''' 13:24, 6-Oktabr 2019 (UTC) :Nataeva, ovoz berishda ishtirok eting! 😃 [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 17:17, 8-Oktabr 2019 (UTC) ==Tanlangan tasvir== Salom. [[Vikipediya:Tanlangan tasvir nomzodlari]] sahifasida ovoz berishda ishtirok eting! [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 14:51, 14-Oktabr 2019 (UTC) :Iltimos, har xil ovoz berish chaqiriqlari bilan munozara sahifamni toʻldirmang. Oʻzimga qiziq boʻlgan sahifalarni topib, oʻzim ovoz beraman. [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 14:57, 14-Oktabr 2019 (UTC) ::Qoʻpollik yaxshi narsa emas, sizga aytsam. :( [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 15:12, 14-Oktabr 2019 (UTC) :::Aql oʻrgatmang. Sahifamni esa spam bilan toʻldirishni bas qiling. [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 15:14, 14-Oktabr 2019 (UTC) ::::Men ham vaqtimni sizning munozara sahifangizda yozish bilan oʻtkazmoqchi emasman. Faol boʻlganingiz uchun sizga murojaat qilgandim. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 15:22, 14-Oktabr 2019 (UTC) :::::Qaytaraman, spammerlikni toʻxtating. Ovoz berish umuman qiziqtirmaydi, tamom-vassalom. [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 15:24, 14-Oktabr 2019 (UTC) == [[Alkinlar]] == Salom! YM uchun yangi nomzod ovoz bering --[[Foydalanuvchi:Amir.Temur|Amir.Temur]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Amir.Temur|munozara]]) 17:38, 21-Noyabr 2019 (UTC) : Salom, ovoz berdim! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 14:45, 22-Noyabr 2019 (UTC) == Wikimedians of the Uzbek language User Group == [[File:UzbekWikimediansLogo.png|150px|right]] Salom, {{PAGENAME}}! Sizni oʻzbekcha Vikipediyada faol foydalanuvchi ekanligingizni hisobga olgan holda, [[:meta:Wikimedians of the Uzbek language User Group]] sahifasidagi „[[:meta:Wikimedians of the Uzbek language User Group#Members|Members]]“ boʻlimiga loginigizni yozib qoldirishingizni iltimos qilib qolar edik. Siz ham bizga qoʻshiling! <span class="plainlinks"><center><br />'''Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimizga qoʻshiling!'''<br /><br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [[File:Facebook Logo Mini.svg|25px]] [https://www.facebook.com/uzbekwikipedia/ Facebook]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [[File:Twitter Logo Mini.svg|25px]] [https://twitter.com/uzbekwikipedia Twitter]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [[File:Telegram logo.svg|25px]] [https://t.me/uzbekwikipedia Telegram]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</center></span> Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b>^{<small><span style="color:blue">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small>}</b> 17:29, 28-Avgust 2020 (UTC) :Qoʻshildim. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 11:08, 4-Noyabr 2020 (UTC) == Vikipediya kitob elchisi == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]]|[[Fayl:Goldenwiki.png|150px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''''<span style="font-family:fantasy;">[[Vikipediya:Vikipediya kitob oyligi/2020|Vikipediya kitob elchisi]]</span>''''' ''(2020)'' </br> '' <font size="2px">Wikipedia Book Ambassador 2020 </font> '' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | <span style="font-family:fantasy;"> ''Hurmatli, Nataeva! </br> 2020-yilning dekabr oyida oʻtkazilgan „[[Vikipediya:Vikipediya kitob oyligi/2020|Kitob oyligi]]“ musobaqasida ishtirok etib, koʻplab [[kitob]]lar bilan bogʻliq mavzularda maqolalar yaratganligingiz uchun tashakkur! Siz bu musobaqa natijalariga koʻra, '''birinchi oʻrin'''ga loyiq topildingiz! Hurmat va minnatdorchilik sifatida, sizga ushbu oltin mukofotni topshirishga izn bergaysiz! Doimo shunday ruhda davom etasiz deb umid qilaman hamda sizga eng yaxshi tilaklarni tilab qolaman! Hurmat bilan'',</span> [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b>^{<small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small>}</b> 11:13, 2-Yanvar 2021 (UTC) |} :Katta rahmat! Kutmagandim, juda xursand boʻldim!))) [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 12:47, 3-Yanvar 2021 (UTC) == V va IV darajali „Yaxshi maqola“ ordenlari == {| style="background:#E4F1FA; border: solid 1px #C2E0F3; width: 88%; padding: 2px;" |rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Good Article Barnstar 5 Degree Hires.png|100px|center|IV darajali „Yaxshi maqola“ ordeni]] |style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Yaxshi maqola#V darajali orden|V darajali „Yaxshi maqola“ ordeni]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2E0F3;" | 3 ta [[Vikipediya:Yaxshi maqolalar|yaxshi maqolani]] yaratganingiz / yaratilishiga katta hissa qoʻshganingiz uchun. Tabriklayman!<br> — [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 06:11, 24-Dekabr 2021 (UTC) |} {| style="background:#E4F1FA; border: solid 1px #C2E0F3; width: 88%; padding: 2px;" |rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Good Article Barnstar 4 Degree Hires.png|100px|center|IV darajali „Yaxshi maqola“ ordeni]] |style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Yaxshi maqola#IV darajali orden|IV darajali „Yaxshi maqola“ ordeni]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2E0F3;" | 5 ta [[Vikipediya:Yaxshi maqolalar|yaxshi maqolani]] yaratganingiz / yaratilishiga katta hissa qoʻshganingiz uchun. Tabriklayman!<br> — [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 06:11, 24-Dekabr 2021 (UTC) |} : Katta rahmat! [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 15:06, 23-Iyun 2022 (UTC) == Tanlangan maqola statusi uchun ovoz berish == Assalomu alaykum! https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:Yaxshi_maqola_nomzodlari/GIF_so%27zi_talaffuzi Ushbu ssilka orqali o'z fikringiz va ovozingizni berishingizni iltimos qilib qolaman. Har qanday fikr uchun oldindan rahmat ! [[Foydalanuvchi:Optima D|Optima D]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Optima D|munozara]]) 07:29, 16-Iyun 2022 (UTC) : Va alaykum assalom, ovoz berdim! --[[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 15:25, 23-Iyun 2022 (UTC) == Fountain bo‘yicha norozilik == Assalomu alaykum. Fountaindagi maqolalarimni izohsiz ancha past baholabsiz. 3balga loyiq maqolalarimga ham 1 bal qo‘yibsiz. Menimcha maqolalarimni o‘qimagansiz. Nega past ball berganizni izholab berolasizmi? [[Foydalanuvchi:Muzaffar murodovich|Muzaffar murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar murodovich|munozara]]) 05:46, 11-Iyul 2022 (UTC) : Hormang! Aynan qaysi maqolalarni nazarda tutyapsiz? Shu yerda link qoldiring, koʻrib chiqamiz. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 05:48, 11-Iyul 2022 (UTC) :: [[Vinícius Júnior]], [[Danijel Subašić]], [[Denis Cheryshev]], [[Kyle Walker]], [[Bertrand Traoré]] [[Foydalanuvchi:Muzaffar murodovich|Muzaffar murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar murodovich|munozara]]) 06:17, 11-Iyul 2022 (UTC) ::: 1. [[Vinícius Júnior]] — talablarga javob bergani uchun 1, katta hajmi uchun 1, murakkab uslubda rasmiylashtirilgani uchun 1, ammo orfografik xatolar uchun (xususan, oʻ va gʻ notoʻgʻri yozilgan; gaplar mashina tarjimasiligicha qolgan ("Klub uning salohiyatini qayd etdi, ammo yoshligini hisobga olib, keyingi yil unga qaytishni soʻrashdi"; "oʻyin uslubi va qabul qilish" va h.)) −1; shunda umumiy hisobda 2. ::: 2. [[Denis Cheryshev]] — talablarga javob bergani uchun 1, murakkab uslubda rasmiylashtirilgani uchun 1, shunda umumiy hisobda 2. ::: 3. [[Kyle Walker]] — talablarga javob bergani uchun 1, katta hajmi uchun 1, murakkab uslubda rasmiylashtirilgani uchun 1, ammo xatolar uchun -1 (asli lotinda yoziladigan ismlarni aslidek yozamiz); shunda umumiy hisobda 2. ::: 4. [[Bertrand Traoré]] — talablarga javob bergani uchun 1, katta hajmi uchun 1, murakkab uslubda rasmiylashtirilgani uchun 1, ammo xatolar uchun -1 ("U final toʻliq oʻynadi, "Ayaks " "Manchester Yunayted" ga 2:0 hisobida magʻlub boʻldi."; "Klub karerasi" va h.); shunda umumiy hisobda 2. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 08:22, 11-Iyul 2022 (UTC) ::::Ballar va kamchiliklarimni aytganingiz uchun rahmat) [[Danijel Subašić]] ni ham ko'rib bersangiz. Nodir Ataev xatolarni to'g'irlasam qayta baholab berish mumkinligini haqida aytgandi. Menimcha fountainga kiritgan holatdagisi sizga ko'rinyapti. Hozirgi tahrirni ko'rib keyin ball berishizni iltimos qilardim) [[Foydalanuvchi:Muzaffar murodovich|Muzaffar murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar murodovich|munozara]]) 15:38, 11-Iyul 2022 (UTC) ::::: Xoʻp albatta koʻrib keyin baholayman. Baholashni men ham oʻz xohishimga koʻra amalga oshirmayman. Qoʻyilgan talablar asosida amalga oshiriladi hammasi. Xatolaringizni toʻgʻri tushunganingiz uchun rahmat. Mehnatingizni qadrlayman baholarni deb tushkunlikka tushmang, eng muhimi harakat. Aslida, bu loyihaga oʻz hissasini qoʻshayotgan har bir inson eng oliy bahoga loyiq. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 05:05, 12-Iyul 2022 (UTC) ::::::Tushunarli, rahmat) [[Foydalanuvchi:Muzaffar murodovich|Muzaffar murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar murodovich|munozara]]) 11:10, 12-Iyul 2022 (UTC) == Xushsifat maqola == Assalomu alaykum, hurmatli @[[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]]. Xushsifat maqola nomzodligiga [https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:Xushsifat_maqola_nomzodlari o'z nomzodimni] qo'ygan edim. Iltimos, ovoz berishda qatnashib, o'z fikringizni bildirsangiz. Har qanday fikr uchun oldindan rahmat. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Optima D|<span style="font-family: Lucida Calligraphy "><b style="color: #7A69B8">Maxi</b><b style="color:#191970">Millian</b></span>]][[Foydalanuvchi munozarasi:Optima D|^{<span style="color:blue">'''(munozara!)'''</span>}]] 02:19, 9-Avgust 2022 (UTC) ==XM statusi== {| style="border: 1px solid rgb(0,0,139); background-color: aquamarine);" |rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[File:Xushsurat maqola statusi.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''XM (xushsurat maqol) statusiga nomzodlik!''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid blue;" | XM statusi uchun qoʻyilgan ushbu [[Onna-musha|maqolamga]] izoh bildirishingizni, xatolarini koʻrsatib oʻtishingiz, hamda loyiq koʻrsangiz, rozilik ishoratini qoldirishingizni soʻrab qolgan boʻlar edim! Eʼtiboringiz uchun TASHAKKUR!!! [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"><font face="Comic Sanse MS"> </font><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span></span>]] [[User talk:Panpanchik|^(munozara)]] 13:05, 1-Sentabr 2022 (UTC) |} :Ovoz berdim. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 08:53, 2-Sentabr 2022 (UTC) :: Rahmat {{smiley|:)}} [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|^#yozish]] 04:57, 10-Oktabr 2022 (UTC) ==YM statusi== {| style="border: 5px solid #ABCDEF ; background-color: #FFF; padding:10px 15px 0" |style="padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; font-size:130%" |'''[[Vikipediya:Yaxshi maqolalar|Yaxshi maqola statusiga nomzod]] |''' <span style="font-size:85%">[[Malay ayigʻi| ''Malay quyosh ayigʻi'']][[File:Good Article Recruitment - Completion Award.png|left|30px]]</span> |rowspan=3|[[File:Ice bear02.jpg|left|150px]] |- |<span style="color:purple"> * [[Malay ayigʻi| Malay quyosh ayigʻi]] [https://www.iucnredlist.org/search?query=Helarctos%20malayanus&searchType=species| IUCN qizil roʻyxatiga] kiritilgan yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan ayiq turi. Mazkur maqolada siz bu ayiqlar haqida yetarlicha maʼlumot olishingiz mumkin. * Maqolada convert andozasi tufayli ayrim oʻlchov birliklari ingliz tilida qolib ketgan va bu holatga vaqtincha koʻz yumishingizni soʻrar edim. </span> * Iltimos, maqola bilan tanishib chiqing va oʻz fikrlaringizni qoldiring! * Lozim deb topsangiz {{Roziman}} andozasini aks holda {{Qarshiman}} yoinki {{Betarafman}} belgisini qoʻllashingiz mumkin. Sizning har bir fikringiz men uchun ahamiyatli * Marhamat fikrlaringizni qoldirishingiz mumkin: '''[[Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Malay ayigʻi | kirish]]''' </span> |- |colspan=2 style="font-size:85%; padding-top:15px;"|Iltimos maqolani tahrilashda Vikifikator tugmasini bosishga eʼtiborli boʻling. Ayrim rasmlar vikifikator qilingach ishlamay qolishi mumkin. |} [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|^#yozish]] 04:57, 10-Oktabr 2022 (UTC) == Forumda ishtirok eting! == Salom, [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]]! Vikipediyada faol va tajribali foydalanuvchilardan biri boʻlganingiz uchun sizni [https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:Forum#O%CA%BBzbekcha_Vikipediyada_Mashina_tarjimasini_butunlay_o%CA%BBchirish ushbu forumda] ishtirok etishingizni soʻrab qolaman! [[User:Optima D|<font face="Georgia"><span style="color:red;">Maxi</span><span style="color:black;">Millian</span></font>]][[User talk:Optima D|^(talk)]] 16:49, 14-Oktabr 2022 (UTC) == Wikidata 2022 Istanbul == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Wikidata Istanbul 2022 barnstar.svg|left|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''This Star Is For You!''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Thank you for attending the Wikidata 2022 Istanbul Conference, held in Istanbul, Türkiye (Turkey), from 21 to 23 October 2022. See you again! [[Foydalanuvchi:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kurmanbek|munozara]]) 19:22, 23-Oktabr 2022 (UTC) |} == Ovoz berishda ishtirok eting! == Assalomu alaykum! [https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:So%CA%BBrovlar/Xulosa_chiqaruvchi#Foydalanuvchi:Optima%20D Ushbu sahifada] boʻlayotgan ovoz berish jarayonida qatnashishingizni iltimos qilib qolgan boʻlar edim. Soʻrovnomaga befarqlik koʻzi ostida boqmasligingiz, ovoz berishda ishtirok etishingiz, Vikimizda tahrirlar soninig oshishiga xizmat qilishi mumkin. Hurmat bilan [[User:Optima D|<font face="Georgia"><span style="color:red;">Maxi</span><span style="color:black;">Millian</span></font>]][[User talk:Optima D|^(talk)]] 12:47, 12-Noyabr 2022 (UTC) ==Yangi 2023-yil muborak boʻlsin!== {| style="background-color: #fdffe7; border: 4px solid #FFD700;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Wikipedia Happy New Year.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''Yangi 2023-yil bilan!''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- '''Assalomu alaykum [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nigora opa]]! Sizni kirib kelgan yangi [[2023-yil]] bilan chin qalbimdan tabriklayman! Kelayotgan yil barchamizga [[baxt]], [[omad]] va [[quvonch]] keltirsin. Yakunlangan 2022-yilda siz bilan [[oʻzbekcha vikipediya]]da tanishganligimdan juda xursandman! Yangi yilda [[Vikipediya]]ni birgalikda rivojlantirishimizga tilakdoshman!!! <br />Samimiy tilaklar ila'''<br /> [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|^#yozish]] 07:17, 1-Yanvar 2023 (UTC) |} :Vaalaykum assalom! Ezgu tilaklar uchun rahmat! Men ham siz bilan tanishganimdan xursandman. Sizga ham yangi yil muborak boʻlsin! [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 07:29, 1-Yanvar 2023 (UTC) == TM statusi == {| style="border: 5px solid rgb(10,100,10); background-color: aquamarine);" |rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[File:Ailurus_fulgens_RoterPanda_LesserPanda.jpg|110px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''Qizil panda maqolasi''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid blue;" | TM statusi uchun qoʻyilgan ushbu [[Qizil panda|maqola]] haqida oʻz fikrlaringizni [[Vikipediya:Tanlangan maqola nomzodlari/Qizil panda|muhokama boʻlimida]] qoldirishingizni va uni statusga olib chiqishda oʻz maslahatlaringiz bilan oʻrtoqlashishingizni soʻragan boʻlar edim. Eʼtiboringiz uchun TASHAKKUR!!! [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|^#yozish]] 09:52, 28-May 2023 (UTC) |} == Soʻrovnomada qatnashing! == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Salazarov| Mana bu sahifada]] administratorlik bayrogʻini qabul qilib olish uchun nomzodimni qoʻygan edim. Iltimos, soʻrovnomada oʻz ovozingiz bilan ishtirok etsangiz! Hurmat bilan, [[User:Salazarov|<font face="Georgia"><span style="color:#512769;">'''Salazarov'''</span></font>]] 18:03, 9-Iyun 2023 (UTC) ==XM statusi== Assalomu alaykum. XM statusi uchun nomzodlikka qoʻyilgan [[Vanadzor]] maqolasini koʻrib chiqib, [[Vikipediya:Xushsifat maqola nomzodlari/Vanadzor| mana bu]] sahifada o'z fikringizni bildirgan holda ovoz berish jarayonida qatnashishingizni so'rayman! Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Mirfayzbekabdullayev.|Mirfayzbekabdullayev.]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirfayzbekabdullayev.|munozara]]) 15:59, 11-Oktyabr 2023 (UTC) == Tabrik == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fcfcfc;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:20th anniversary of Uzbek Wikipedia Barnstar.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ yulduzi''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, Vikipediyada amalga oshirayotgan salmoqli ishlaringiz uchun tashakkur aytgan holda, sizni oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yillik yubileyi bilan tabriklayman va sizga ushbu „Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ esdalik yulduzini taqdim etaman. Vikipediyani rivojlantirish yoʻlida charchamang! Yoqimli tahrirlar! Hurmat bilan — [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 13:55, 22-Yanvar 2024 (UTC) |} :Katta rahmat! [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 00:00, 18-Fevral 2024 (UTC) == IP chetlashtirishdan mustasno huquqi == Salom, [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]]! Sizdan menga IP chetlatishdan mustasno huquqini berishingizni soʻrayman. Men internetdan foydalanadigan hududda boshqa foydalanuvchilar vpn ishlatishi tufayli Vikipediya bloklanib qolish holatlari kuzatiladi. Shu uchun shu huquqni menga taqdim etishingizni so'ragan boʻlar edim. Avvaldan tashakkur! [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 15:36, 2025-yil 20-fevral (UTC) == Paxlavadan oling! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG|135px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Birgalikda tanovul qilishga nima deysiz? [[Foydalanuvchi:Max 0230|Max 0230]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Max 0230|munozara]]) 07:16, 2025-yil 17-mart (UTC) |} == Question from [[User:Ochildiyev jobir|Ochildiyev jobir]] on [[Lotin tili]] (18:49, 2025-yil 20-avgust) == Salom --[[Foydalanuvchi:Ochildiyev jobir|Ochildiyev jobir]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ochildiyev jobir|munozara]]) 18:49, 2025-yil 20-avgust (UTC) :Alik! [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:53, 2025-yil 30-avgust (UTC) == Soʻrovnomada qatnashing! == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Hasan Xamidovich| Mana bu sahifada]] administratorlik bayrogʻini qabul qilib olish uchun nomzodimni qoʻygan edim. Iltimos, soʻrovnomada oʻz ovozingiz bilan ishtirok etsangiz! Hurmat bilan, <span style="font-family:Times New Roman; font-size:1.3eM; border-radius:9em; background:#eeeeee; padding:0 7px;">[[User talk:Hasan Xamidovich|W]]/ [[User:Hasan Xamidovich|<span style="font-size:0.8eM; color:#9f3526">"Hasan Xamidovich"</span>]]</span> 05:49, 2025-yil 21-avgust (UTC) == Question from [[User:UzAtio|UzAtio]] (07:27, 2025-yil 24-avgust) == Menga yordam berolasizmi? --[[Foydalanuvchi:UzAtio|UzAtio]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:UzAtio|munozara]]) 07:27, 2025-yil 24-avgust (UTC) :Salom! Albatta, qoʻldan kelgancha yordam beraman. Savolingiz boʻlsa shu yerda qoldiring. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:55, 2025-yil 30-avgust (UTC) == Question from [[User:Chabrgali|Chabrgali]] on [[Krafton]] (11:47, 2025-yil 28-avgust) == Hello, I participated in the AirDrop Carnival event and won the "Winner Winner Chicken Dinner" t-shirt (physical item). After claiming it, I submitted my shipping address and phone number. The event information stated that delivery would take place within 30 days, but I have not received the item yet. Could you please confirm: 1. Has the item been shipped? 2. If not, when can I expect it to arrive? 3. Has anyone else received their prize so far? I would appreciate a clear and accurate update on the delivery status. Thank you for your support. --[[Foydalanuvchi:Chabrgali|Chabrgali]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Chabrgali|munozara]]) 11:47, 2025-yil 28-avgust (UTC) == Question from [[User:Azimjon Abdurasulov|Azimjon Abdurasulov]] on [[Tibbiy mehnat ekspertiza komissiyasi]] (09:37, 2025-yil 6-sentyabr) == Salom men tug'ulgan kunimdan 18 yoshimgacha 2guruh nogironlik pensiyasini olar edim lekin 18 kirganimdan song meni 3 guruhga majburlab tushurib qoyishdi men umurbot nogironligi bor deb belgilangan edi nega meni 3 guruhga tushurib qoyishdi --[[Foydalanuvchi:Azimjon Abdurasulov|Azimjon Abdurasulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Azimjon Abdurasulov|munozara]]) 09:37, 2025-yil 6-sentyabr (UTC) == Question from [[User:Wikker tikker|Wikker tikker]] (06:21, 2025-yil 9-sentyabr) == Salom siz bilan ishlay olamanmi --[[Foydalanuvchi:Wikker tikker|Wikker tikker]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Wikker tikker|munozara]]) 06:21, 2025-yil 9-sentyabr (UTC) == [[User:Bilmasangyaxshi|Bilmasangyaxshi]]dan savol (16:55, 2025-yil 14-sentyabr) == Man shogirt --[[Foydalanuvchi:Bilmasangyaxshi|Bilmasangyaxshi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bilmasangyaxshi|munozara]]) 16:55, 2025-yil 14-sentyabr (UTC) :Salom! [[VP:Ustozlik]] doirasida shogird boʻlmoqchimisiz? [[Maxsus:Homepage]] sahifasini ochsangiz, foydalanuvchi bosh sahifasi ochiladi. Oʻsha yerda "Mentor for editing" boʻlimida qaysi foydalanuvchi ismini koʻryapsiz? Soʻrashim sababi shogirdlar roʻyxatida sizni koʻrmadim. :Ammo har qanday savolingiz boʻlsa beravering. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 01:45, 2025-yil 24-sentyabr (UTC) ::Boʻldi topdim sizni. Savollaringiz boʻlsa berishingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:48, 2025-yil 24-sentyabr (UTC) == Question from [[User:Quvonchbekova 27|Quvonchbekova 27]] on [[Foydalanuvchi:Quvonchbekova 27]] (04:51, 2025-yil 23-sentyabr) == Oʻzingizni toʻldiringga nimalar yozish kerak --[[Foydalanuvchi:Quvonchbekova 27|Quvonchbekova 27]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quvonchbekova 27|munozara]]) 04:51, 2025-yil 23-sentyabr (UTC) :Salom! Qaysi sahifani nazarda tutyapsiz? Aynan "Oʻzingizni toʻldiring" deb yozilgan ekanmi? [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 01:30, 2025-yil 24-sentyabr (UTC) == Question from [[User:Shavkat Uzoqov|Shavkat Uzoqov]] on [[Shuxratoff]] (02:11, 2025-yil 11-oktyabr) == Shuxratoff (Sardor Shukhratov) — young rapper and artist from Tashkent, Uzbekistan. He became known for his song “Gangster”, released when he was just 15. Shuxratoff’s style mixes deep emotion, discipline, and truth — his tracks speak about life, silence, and strength. In 2024, he suddenly went on a long break, leaving his fans wondering where he went. He also created a clothing brand called SSS123, focused on minimalism and self-expression. His music can be found on Spotify, YouTube, and Instagram (@shuxratoff_). Even during his silence, many remember his message — “Sometimes you have to disappear to find yourself.” Keywords: Shuxratoff, Sardor Shukhratov, rapper from Uzbekistan, Gangster song, SSS123 brand, Shuxratoff Spotify, Shuxratoff YouTube, Shuxratoff Instagram. --[[Foydalanuvchi:Shavkat Uzoqov|Shavkat Uzoqov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shavkat Uzoqov|munozara]]) 02:11, 2025-yil 11-oktyabr (UTC) == Question from [[User:Odinaxonim|Odinaxonim]] on [[So'rovnoma(anketa)]] (16:30, 2025-yil 17-oktyabr) == Qalay sorovnomaga qanday kiradi --[[Foydalanuvchi:Odinaxonim|Odinaxonim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Odinaxonim|munozara]]) 16:30, 2025-yil 17-oktyabr (UTC) == Question from [[User:Saidbek eshniyozov|Saidbek eshniyozov]] on [[Foydalanuvchi:Saidbek eshniyozov]] (16:35, 2025-yil 19-oktyabr) == Salom, menga wikipediada qanday qilib sahifalar ochish, maqolalar joylash va tahrirlash hamda shunga oʻxshash yoʻl yoʻriqlarni oʻrgata olasizmi? --[[Foydalanuvchi:Saidbek eshniyozov|Saidbek eshniyozov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Saidbek eshniyozov|munozara]]) 16:35, 2025-yil 19-oktyabr (UTC) :Salom! Avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqsangiz, menimcha oson boʻladi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 00:59, 2025-yil 22-oktyabr (UTC) == Question from [[User:Fattullayev Firdavs|Fattullayev Firdavs]] on [[Buxoro viloyati]] (11:34, 2025-yil 26-oktyabr) == Salom Qanday qilib wkipediaga yangi rasm joylash mumkin --[[Foydalanuvchi:Fattullayev Firdavs|Fattullayev Firdavs]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Fattullayev Firdavs|munozara]]) 11:34, 2025-yil 26-oktyabr (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Fattullayev Firdavs|Fattullayev Firdavs]] salom! Oʻzingiz olgan suratlarni [[Vikiombor]]ga yuklashingiz mumkin. Buni oʻrganish uchun [https://www.youtube.com/watch?v=qiRTGRMAQFE YouTubedagi videodarsni] koʻrsangiz boʻladi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 00:29, 2025-yil 28-oktyabr (UTC) == Question from [[User:Rustam Norboyev|Rustam Norboyev]] on [[Iso Masih]] (13:46, 2025-yil 31-oktyabr) == Maqolaga qanday qoshimcha kiritish mumkin? Oldindan rahmat. --[[Foydalanuvchi:Rustam Norboyev|Rustam Norboyev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Rustam Norboyev|munozara]]) 13:46, 2025-yil 31-oktyabr (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Rustam Norboyev|Rustam Norboyev]] Maqolani umuman tahrirlashni nazarda tutayotgan boʻlsangiz mana bu [https://www.youtube.com/watch?v=5Kqvu_nMqrY videoni] koʻring. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 20:33, 2025-yil 31-oktyabr (UTC) == Early Wiki Anniversary Wishes 🎉 == <div style="border: 3px solid #f75920; background: #f8f9fa; padding: 15px; margin: 10px 0; font-size: 95%; line-height: 1.6em;"> [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Nataeva|Nataeva]], Your wiki anniversary is just around the corner, in '''10 days!''' What a wonderful milestone of '''13 years''' on Wiki (as per SUL). Your incredible contributions, with over '''9,400''' edits, have truly made a difference. Here's to another amazing year of collaboration and knowledge sharing! ''Use this [https://suyashdwivedi.github.io/Wiki_Tools/Wiki_Anniversary.html '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' -- [[Foydalanuvchi:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Suyash.dwivedi|munozara]]) 19:59, 2025-yil 1-noyabr (UTC) </div> :Thank you! :) [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:40, 2025-yil 9-noyabr (UTC) == [[User:Ravshannigmatov|Ravshannigmatov]]dan savol (09:07, 2025-yil 7-noyabr) == Assalomu alaykum Dono Momomo ga atab yozgan maqola qidiruv tizimida chiqmayapti tasdiqlanishi uchun vaqt kerak bo'ladimi? --[[Foydalanuvchi:Ravshannigmatov|Ravshannigmatov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ravshannigmatov|munozara]]) 09:07, 2025-yil 7-noyabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Ravshannigmatov|Ravshannigmatov]]! Google kabi qidiruv tizimlarini nazarda tutyapsizmi? Indeksatsiya qilishi uchun bir necha daqiqadan bir necha haftagacha vaqt kerak boʻladi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:39, 2025-yil 9-noyabr (UTC) == Question from [[User:Dxxleytenant|Dxxleytenant]] on [[Jonathan Groff]] (09:54, 2025-yil 10-noyabr) == Salom --[[Foydalanuvchi:Dxxleytenant|Dxxleytenant]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Dxxleytenant|munozara]]) 09:54, 2025-yil 10-noyabr (UTC) == [[User:Dxxleytenant|Dxxleytenant]]dan savol (10:00, 2025-yil 10-noyabr) == Wikipediyaga malumot joylamoqchimn --[[Foydalanuvchi:Dxxleytenant|Dxxleytenant]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Dxxleytenant|munozara]]) 10:00, 2025-yil 10-noyabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Dxxleytenant|Dxxleytenant]]! Avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 18:26, 2025-yil 21-noyabr (UTC) == [[User:Umidjon Market (111)|Umidjon Market (111)]]dan savol (19:02, 2025-yil 14-noyabr) == Assalomu aleykum maqola yaratishimda yordam bering --[[Foydalanuvchi:Umidjon Market (111)|Umidjon Market (111)]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umidjon Market (111)|munozara]]) 19:02, 2025-yil 14-noyabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Umidjon Market (111)|Umidjon Market (111)]]! Avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 18:24, 2025-yil 21-noyabr (UTC) == [[User:Fazliddin Jo'rayev|Fazliddin Jo'rayev]]dan savol (09:01, 2025-yil 21-noyabr) == Rahmat, savollar bo'lsa so'rayman --[[Foydalanuvchi:Fazliddin Jo&#39;rayev|Fazliddin Jo&#39;rayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Fazliddin Jo&#39;rayev|munozara]]) 09:01, 2025-yil 21-noyabr (UTC) == Question from [[User:Hasanboyevamuslimaxon|Hasanboyevamuslimaxon]] on [[XIX asr oxirida Turkistonda Turkistonda milliy ozodlik harakatlari]] (10:17, 2025-yil 29-noyabr) == Qanday maqolamni saqlasam boʻladi --[[Foydalanuvchi:Hasanboyevamuslimaxon|Hasanboyevamuslimaxon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Hasanboyevamuslimaxon|munozara]]) 10:17, 2025-yil 29-noyabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Hasanboyevamuslimaxon|Hasanboyevamuslimaxon]]! Saqla tugmasini bossangiz saqlanadi maqola. Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:59, 2025-yil 30-noyabr (UTC) == Question from [[User:Nozim Abdulla|Nozim Abdulla]] on [[Shirilikha]] (16:07, 2025-yil 1-dekabr) == “Got it, thanks! My questions will appear under my name on my mentor’s talk page.” --[[Foydalanuvchi:Nozim Abdulla|Nozim Abdulla]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Nozim Abdulla|munozara]]) 16:07, 2025-yil 1-dekabr (UTC) == [[User:Asadbek203|Asadbek203]]dan savol (04:32, 2025-yil 24-dekabr) == salom domillo menga uyga vazifa bering --[[Foydalanuvchi:Asadbek203|Asadbek203]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Asadbek203|munozara]]) 04:32, 2025-yil 24-dekabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Asadbek203|Asadbek203]]! Bu yerda uy vazifasi berilmaydi. Viki boʻyicha savolingiz boʻlsa, bemalol soʻrashingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 03:52, 2025-yil 25-dekabr (UTC) == [[User:Ismatovkhudoyberdi|Ismatovkhudoyberdi]]dan savol (14:32, 2025-yil 25-dekabr) == Ассалому алейкум устоз мен Туғмахон эшон бобо тарихи йўқолмасин борини киритайлик қабирлар ва бошқа жойлар қолган шу ўтдими ўтмадими қандпй билса бўлади илтимос --[[Foydalanuvchi:Ismatovkhudoyberdi|Ismatovkhudoyberdi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ismatovkhudoyberdi|munozara]]) 14:32, 2025-yil 25-dekabr (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Ismatovkhudoyberdi|Ismatovkhudoyberdi]]! Siz nazarda tutayotgan shaxs [[VP:EA|ensiklopedik ahamiyatga]] ega boʻlsa va buni tasdiqlovchi [[VP:NM|nufuzli manbalar]] boʻlsa, bemalol maqola yaratavering. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 03:48, 2025-yil 31-dekabr (UTC) == [[User:ShohjahonX|ShohjahonX]]dan savol (02:13, 2026-yil 9-yanvar) == Assalomu Alaykum. Menda savolim bor. Men oʻzimni Wikipedia tarmogʻiga joylamoqchiman shunga Lider.uz linki bilan joylasam ham boʻladimi? Yaʼni biografiyam Lider.uz saytida chiqqan --[[Foydalanuvchi:ShohjahonX|ShohjahonX]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:ShohjahonX|munozara]]) 02:13, 2026-yil 9-yanvar (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:ShohjahonX|ShohjahonX]]! Vikipediyada faqat ensiklopedik ahamiyatga ega kishilar haqida maqola yaratish mumkin. Qarang: [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:38, 2026-yil 14-yanvar (UTC) == [[User:KELAJAKDAGI OLIM|KELAJAKDAGI OLIM]]dan savol (10:26, 2026-yil 13-yanvar) == ustoz profildagi ismni qanday ozgartirsa boladi --[[Foydalanuvchi:KELAJAKDAGI OLIM|holis]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:KELAJAKDAGI OLIM|munozara]]) 10:26, 2026-yil 13-yanvar (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:KELAJAKDAGI OLIM|KELAJAKDAGI OLIM]]! Foydalanuvchi nomingizni oʻzgartirmoqchimisiz? Buning uchun maxsus sahifada soʻrov qoldirish kerak. Qarang: [[:m:Changing username]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] ^{[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]} 02:40, 2026-yil 14-yanvar (UTC) == [[User:Samandarov Ortiqboy|Samandarov Ortiqboy]]dan savol (20:15, 2026-yil 14-yanvar) == Salom,men Avislar sulolasi haqida maqola kiritdim,ammo nega qidiruv tizimidan o`zbekchada izlasam chiqmayapti,qanday qilib qidiruv tizimidan chiqadigan maqolalar yarata olaman --[[Foydalanuvchi:Samandarov Ortiqboy|Samandarov Ortiqboy]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Samandarov Ortiqboy|munozara]]) 20:15, 2026-yil 14-yanvar (UTC) :Assalomu Alaykum. Siz mashhur narsalarni kiriting. Darhol chiqib qolmaydi vaqti vaqti bilan link bilan himoya qiling. Shundan soʻng qidiruvda chiqadi [[Foydalanuvchi:ShohjahonX|ShohjahonX]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:ShohjahonX|munozara]]) 11:51, 2026-yil 16-yanvar (UTC) ::Rahmat [[Foydalanuvchi:Samandarov Ortiqboy|Samandarov Ortiqboy]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Samandarov Ortiqboy|munozara]]) 18:55, 2026-yil 18-yanvar (UTC) == [[User:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]]dan savol (04:54, 2026-yil 19-yanvar) == Assalomu alaykum, men vikipediyada yangi bo'lganim uchun bilgiqutilar haqida bilmoqchiman, ularni qayerdan topsam bo'ladi yoki ular maqolalar ichida yaratiladimi, agar shunday bo'lsa ularni yaratish haqida tushuntirib bersangiz. Oldindan rahmat --[[Foydalanuvchi:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdulatif Botirsherov|munozara]]) 04:54, 2026-yil 19-yanvar (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]]! Bilgiqutilar andoza nomfazosida boʻladi. Mavzuga qarab, turli andozalar mavjud. Masalan, [[Andoza:Kitob bilgiqutisi]]. Ammo andoza yaratish yangi foydalanuvchi uchun biroz murakkab jarayon. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 15:44, 2026-yil 6-fevral (UTC) == Question from [[User:Boboahurova Xursheda|Boboahurova Xursheda]] on [[Argos Limited]] (10:04, 2026-yil 3-fevral) == Assalamu aleykum bu qanaqa reklama bu yerda oylik tulovlar ham bormi --[[Foydalanuvchi:Boboahurova Xursheda|Boboahurova Xursheda]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Boboahurova Xursheda|munozara]]) 10:04, 2026-yil 3-fevral (UTC) xop rozilik bildrdm [[Foydalanuvchi:Boboahurova Xursheda|Boboahurova Xursheda]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Boboahurova Xursheda|munozara]]) 10:08, 2026-yil 3-fevral (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Boboahurova Xursheda|Boboahurova Xursheda]]! Tushunmadim qaysi reklamani nazarda tutyapsiz? [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:27, 2026-yil 1-mart (UTC) == [[User:Shohruxmirzo13|Shohruxmirzo13]]dan savol (05:47, 2026-yil 11-fevral) == Assalomu alaykum menga ko'rsatma bera olasizmi --[[Foydalanuvchi:Shohruxmirzo13|Shohrux]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shohruxmirzo13|munozara]]) 05:47, 2026-yil 11-fevral (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Shohruxmirzo13|Shohruxmirzo13]]! Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:25, 2026-yil 1-mart (UTC) ::Thank you [[Foydalanuvchi:Shohruxmirzo13|Shohrux]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shohruxmirzo13|munozara]]) 06:48, 2026-yil 5-mart (UTC) == [[User:Uralbek Tursunov|Uralbek Tursunov]]dan savol (07:35, 2026-yil 12-fevral) == Assalomu Alaykum. Wikipediada bahssiz va oʻchirilishi mumkin boʻlmagan sahifani qanday yaratish mumkin. Iltimos menga oʻrgating. --[[Foydalanuvchi:Uralbek Tursunov|Uralbek Tursunov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Uralbek Tursunov|munozara]]) 07:35, 2026-yil 12-fevral (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Uralbek Tursunov|Uralbek Tursunov]]! Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:24, 2026-yil 1-mart (UTC) == Question from [[User:Xumoyuna|Xumoyuna]] on [[Darknet]] (16:15, 2026-yil 12-fevral) == Alo --[[Foydalanuvchi:Xumoyuna|Xumoyuna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyuna|munozara]]) 16:15, 2026-yil 12-fevral (UTC) == [[User:Kompozitor Ulugbek Karimov|Kompozitor Ulugbek Karimov]]dan savol (18:49, 2026-yil 17-fevral) == Assalom aleykum ustoz men vikipediyauzga oʻz biografiyamni kiritgandim lekin googldan oddiy qilib kompozitor ulugbek karimov vikipediya desam chiqarmayapti nima maslahat berasiz googlda biografiyani yozganimda darxol menga malumot qilib chiqarib berishi uchun --[[Foydalanuvchi:Kompozitor Ulugbek Karimov|Kompozitor Ulugbek Karimov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kompozitor Ulugbek Karimov|munozara]]) 18:49, 2026-yil 17-fevral (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Kompozitor Ulugbek Karimov|Kompozitor Ulugbek Karimov]]! Vikipediyaga faqat ensiklopedik ahamiyatga ega kishilar haqida maqola yaratish mumkin. Qarang: [[VP:BIO]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:38, 2026-yil 1-mart (UTC) == Question from [[User:Xumoyuna|Xumoyuna]] on [[Darknet]] (14:25, 2026-yil 18-fevral) == Alo menga boglaning 926201180 --[[Foydalanuvchi:Xumoyuna|Xumoyuna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyuna|munozara]]) 14:25, 2026-yil 18-fevral (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Xumoyuna|Xumoyuna]]! Bu yerda faqat Vikipediyaga oid savollarga javob beriladi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:29, 2026-yil 1-mart (UTC) == [[User:Menejment|Menejment]]dan savol (18:17, 2026-yil 22-fevral) == Assalomu alaykum Wikimedia ochdim. Endi maqolalar yaratib joylashtirish uchun keyingi bosqichlarni tushuntira olasizmi --[[Foydalanuvchi:Menejment|Menejment]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Menejment|munozara]]) 18:17, 2026-yil 22-fevral (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Menejment|Menejment]]! Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:22, 2026-yil 1-mart (UTC) == [[User:Bahodir Jo'rayev|Bahodir Jo'rayev]]dan savol (05:56, 2026-yil 3-mart) == qaqnday qilib men ham maqola yasasam va hamma ko'ra oladigan qilsam bo'ladi --[[Foydalanuvchi:Bahodir Jo&#39;rayev|Bahodir Jo&#39;rayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bahodir Jo&#39;rayev|munozara]]) 05:56, 2026-yil 3-mart (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Bahodir Jo'rayev|Bahodir Jo'rayev]]! Siz ensiklopedik ahamiyatga ega mavzularda maqola yarating. Maqolangiz qidiruvda chiqishi uchun biroz vaqt kerak boʻladi. Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun avval [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 13:58, 2026-yil 3-mart (UTC) == Iltimosnoma == Assalomu alaykum, hormang! Sizdan [[Vikipediya:VikiAyollar_marafoni]] uchun maxsus yaratilgan fountain faoliyatiga ruhsat berishingizni, agarda men yaratgan fountain sahifasida xatolik boʻlsa uni qayta yaratib berishingizni iltimos qilaman. [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|<sup>#yozish</sup>]] 16:29, 2026-yil 9-mart (UTC) :Va alaykum assalom! Uzr, keyingi oylarda juda band boʻldim. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 20:20, 2026-yil 18-may (UTC) == [[User:Jawhar ergashew|Jawhar ergashew]]dan savol (17:13, 2026-yil 14-mart) == Assalomu alaykum Menga 1770-1920Buhora Amirligi Tarkibidagi Bandixon,Boysun,Kofrun Kabi Shahar Va Qishloqlar Aholining Ism Familiya Va Hokazo Hujjatlari kerak Bu Hujjatlar Orqali Men Oʻz Ajdodlarimni Topmoqchiman Sizga Yozishni Toʻgʻri Qaror Deb Bildim Iltimos Maʼlumotlar Boʻlsa Men Bilan Ulashing --[[Foydalanuvchi:Jawhar ergashew|Jawhar ergashew]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jawhar ergashew|munozara]]) 17:13, 2026-yil 14-mart (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Jawhar ergashew|Jawhar ergashew]]! Vikipediya - ensiklopediya. Siz aytgan hujjatlarni arxivlarda yoki onlayn manbalarda izlash kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 20:22, 2026-yil 18-may (UTC) == [[User:Sardorsheykh|Sardorsheykh]]dan savol (13:08, 2026-yil 18-mart) == Salom, yaxshimisiz? Nega yangi yaratgan maqolamni kimdir o'chirib yuboryabdi? Noto'g'ri ma'lumot yoki juda muhim biron ma'lumot yozmagan edim axir. --[[Foydalanuvchi:Sardorsheykh|Sardorsheykh]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sardorsheykh|munozara]]) 13:08, 2026-yil 18-mart (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Sardorsheykh|Sardorsheykh]]! Siz yaratgan [https://xtools.wmcloud.org/pages/uz.wikipedia.org/Sardorsheykh/0/noredirects/deleted barcha maqolani] @[[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ensiklopedik ahamiyatga ega emas degan sababni koʻrsatib oʻchiribdi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 20:27, 2026-yil 18-may (UTC) == [[User:TUITPRESS|TUITPRESS]]dan savol (07:01, 2026-yil 26-mart) == Как опубликовать перевод статьи (старицы) человека. Переведенный страницы сейчас находится в формате участник: ( https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA:TUITPRESS/%D0%91%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%91%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B2) Не могли бы вы, пожалуйста, просмотреть и перенести этот черновик в основное пространство, если он соответствует требованиям? --[[Foydalanuvchi:TUITPRESS|TUITPRESS]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:TUITPRESS|munozara]]) 07:01, 2026-yil 26-mart (UTC) :Здравствуйте, @[[Foydalanuvchi:TUITPRESS|TUITPRESS]]! Статьи на русском языке публикуются в рувики. В рувики строгие требования к значимости. См.: [[:ru:ВП:БИО]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 20:31, 2026-yil 18-may (UTC) == [[User:Baxdaulet|Baxdaulet]]dan savol (19:08, 2026-yil 28-mart) == Assalomu alaykum, yaxshimisiz ustoz, vikipediada qanday faoliyat olib boramiz, vikipediada tahrirlar qilishimiz qanchalik foydali? --[[Foydalanuvchi:Baxdaulet|Baxdaulet]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Baxdaulet|munozara]]) 19:08, 2026-yil 28-mart (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Baxdaulet|Baxdaulet]]! Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqsangiz boʻladi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 20:33, 2026-yil 18-may (UTC) == Question from [[User:Ozodbek21|Ozodbek21]] on [[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi]] (04:21, 2026-yil 15-aprel) == Assalomu alaykum Turkmaniston oyligida qanday qatnashaman --[[Foydalanuvchi:Ozodbek21|Ozodbek21]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ozodbek21|munozara]]) 04:21, 2026-yil 15-aprel (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Ozodbek21|Ozodbek21]]! Turkmaniston oyligi aprelda tugadi, ammo yangi oyliklar haqida [[Loyiha:Mavzuli oylik|mana bu]] sahifada maʼlumot topasiz. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:33, 2026-yil 29-may (UTC) == [[User:Targetingexpert|Targetingexpert]]dan savol (09:18, 2026-yil 17-aprel) == Salom! Yurak Amri» xayriya jamoat fondi o‘z faoliyatini qayta boshladi shunga maqolaga yordam bera olasizmi? https://aniq.uz/uz/yangiliklar/yurak-amri-xayriya-jamoat-fondi-uz-faoliyatini-qayta-boshladi --[[Foydalanuvchi:Targetingexpert|Targetingexpert]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Targetingexpert|munozara]]) 09:18, 2026-yil 17-aprel (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:Targetingexpert|Targetingexpert]]! Biror mavzuda maqola yaratishdan oldin u [[VP:EA]]ga ega ekanligiga amin boʻlish kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:35, 2026-yil 29-may (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:17, 2026-yil 28-aprel (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472541 --> == [[User:Xayrullo23|Xayrullo23]]dan savol (05:38, 2026-yil 8-may) == Salom: Men ham shu loyihada ishlamoqchiman, qanday maslahat berasz ? --[[Foydalanuvchi:Xayrullo23|Xayrullo23]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xayrullo23|munozara]]) 05:38, 2026-yil 8-may (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:Xayrullo23|Xayrullo23]]! Qaysi loyihada? Umuman Vikipediyani nazarda tutayotgan boʻlsangiz, [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu] videodarslarni koʻrishingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:37, 2026-yil 29-may (UTC) == [[User:Divergent02|Divergent02]]dan savol (17:35, 2026-yil 17-may) == Assalomu alaykum. Rahmat, tanishganimdan hursandman🤝. --[[Foydalanuvchi:Divergent02|Divergent02]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Divergent02|munozara]]) 17:35, 2026-yil 17-may (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Divergent02|Divergent02]]! Vikipediyaga hissa qoʻshish boʻyicha savollaringiz boʻlsa, bemalol beravering. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:37, 2026-yil 29-may (UTC) == Question from [[User:Sabinaamore|Sabinaamore]] on [[Vikipediya:Tillararo rishtalar/Koʻrsatmalar]] (14:53, 2026-yil 2-iyun) == Assalomu aleykum men yaqinda account ochdim qanday maqolani joylashtirishni bilmeman iltimos menga yordam bering --[[Foydalanuvchi:Sabinaamore|Sabinaamore]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sabinaamore|munozara]]) 14:53, 2026-yil 2-iyun (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Sabinaamore|Sabinaamore]]! [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L Mana bu] videodarslarni koʻrishingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:59, 2026-yil 4-iyun (UTC) == [[User:Targetingexpert|Targetingexpert]]dan savol (12:39, 2026-yil 4-iyun) == Assalomu aleykum. iloji bo'sa yurak amri xayriya fondi haqida maqola yaratishga yordam bera olasizmi ? --[[Foydalanuvchi:Targetingexpert|Targetingexpert]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Targetingexpert|munozara]]) 12:39, 2026-yil 4-iyun (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Targetingexpert|Targetingexpert]]! Xayriya fondi ensiklopedik ahamiyatga ega bo'lishi qiyin. [[VP:Nufuzli manba]]larda fond haqida koʻplab maqola yozilgan boʻlsa, balki yaratish mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 22:56, 2026-yil 6-iyun (UTC) == [[User:Nigora Rose|Nigora Rose]]dan savol (09:34, 2026-yil 10-iyun) == Assalomu alayjun. Men SSSR qahramoni, deputat E'zozxon Istoilova haqidagi ma'lumotga uning rasmini quymiqchiman. Yordam kerak --[[Foydalanuvchi:Nigora Rose|Nigora Rose]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Nigora Rose|munozara]]) 09:34, 2026-yil 10-iyun (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Nigora Rose|Nigora Rose]]! Oʻzingiz olgan suratlarni yuklash uchun [https://www.youtube.com/watch?v=qiRTGRMAQFE&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L&index=8 mana bu] videoni koʻrishni tavsiya qilaman. SSSR qahramoni suratini esa oʻzingiz olmagan boʻlsangiz kerak. Bunday tasvirlarni Vikipediyaning oʻziga (Vikiomborga emas) [[VP:INSOF]] qoidalariga mos ravishda yuklashingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:22, 2026-yil 11-iyun (UTC) == [[User:Diyorbek Safarov Iskandar O'g'li|Diyorbek Safarov Iskandar O'g'li]]dan savol (17:23, 2026-yil 17-iyun) == Hello Nataeva, My name is Diyorbek Safarov Iskandar o‘g‘li. I would like to ask for your guidance regarding the creation of a Wikipedia article about me. I believe it is important to have a properly written and well-sourced article that meets Wikipedia’s notability and content requirements. Could you please advise me on the necessary steps, reliable sources, and documentation required for creating and publishing such an article? Any recommendations or assistance you can provide would be greatly appreciated. Thank you for your time and support. Best regards, Diyorbek Safarov Iskandar o‘g‘li --[[Foydalanuvchi:Diyorbek Safarov Iskandar O&#39;g&#39;li|Diyorbek Safarov Iskandar O&#39;g&#39;li]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Diyorbek Safarov Iskandar O&#39;g&#39;li|munozara]]) 17:23, 2026-yil 17-iyun (UTC) :Salom! Qarang: [[VP:BIO]] va [[VP:NM]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 02:12, 2026-yil 2-iyul (UTC) == [[User:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]]dan savol (11:53, 2026-yil 1-iyul) == Salom men oʻzim haqimda bu yerga yozsam boʻladimi --[[Foydalanuvchi:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abbos Tojiboyev.uz|munozara]]) 11:53, 2026-yil 1-iyul (UTC) :@[[Foydalanuvchi:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]], alik! Maqola yaratsam boʻladimi demoqchimisiz? Vikipediyaada faqat ensiklopedik ahamiyatga ega shaxslar haqida maqola yaratish mumkin. Qarang: [[VP:BIO]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 02:11, 2026-yil 2-iyul (UTC) ::iltimos men xaqimda Maqola yaratishda yordam bering [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-41974-55|&#126;2026-41974-55]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-41974-55|talk]]) 09:29, 2026-yil 28-iyul (UTC) == [[User:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]]dan savol (11:54, 2026-yil 1-iyul) == Salom men oʻzim haqimda bu yerga yozsam boʻladimi --[[Foydalanuvchi:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abbos Tojiboyev.uz|munozara]]) 11:54, 2026-yil 1-iyul (UTC) == [[User:Kholliyev|Kholliyev]]dan savol (15:37, 2026-yil 25-iyul) == Salom dxx ga hujjat topshirmoqchiman qayerdan elon beriladi --[[Foydalanuvchi:Kholliyev|Kholliyev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kholliyev|munozara]]) 15:37, 2026-yil 25-iyul (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:Kholliyev|Kholliyev]]! Bu yerda faqat viki loyihalarga oid savollarga javob ololasiz. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 22:53, 2026-yil 3-avgust (UTC) == [[User:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]]dan savol (09:46, 2026-yil 28-iyul) == "Ustoz, menga Vikipediyada maqolalar yozishni oʻrgating, iltimos." --[[Foydalanuvchi:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abbos Tojiboyev.uz|munozara]]) 09:46, 2026-yil 28-iyul (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:Abbos Tojiboyev.uz|Abbos Tojiboyev.uz]]! [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L Mana bu] videodarslarni koʻrishingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 22:54, 2026-yil 3-avgust (UTC) == Question from [[User:Guliranoraxmonberdiy|Guliranoraxmonberdiy]] on [[:BitTorrent|BitTorrent]] (10:03, 2026-yil 1-avgust) == Men darknet dan klovn olmoqchiman --[[Foydalanuvchi:Guliranoraxmonberdiy|Guliranoraxmonberdiy]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Guliranoraxmonberdiy|munozara]]) 10:03, 2026-yil 1-avgust (UTC) :Salom, @[[Foydalanuvchi:Guliranoraxmonberdiy|Guliranoraxmonberdiy]]! Bu yerda faqat viki loyihalarga oid savollarga javob ololasiz. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 22:54, 2026-yil 3-avgust (UTC) == Question from [[User:Sardorbek bohodirov|Sardorbek bohodirov]] on [[:Darknet|Darknet]] (05:51, 2026-yil 2-sentyabr) == Salom darkent saytidan qanday foydalanadi --[[Foydalanuvchi:Sardorbek bohodirov|Sardorbek bohodirov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sardorbek bohodirov|munozara]]) 05:51, 2026-yil 2-sentyabr (UTC) :Salom! Bu yerda faqat Vikipediyaga oid savollarga javob ololasiz. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 14:34, 2026-yil 6-sentyabr (UTC) == [[User:Jamoliddin Uraimov|Jamoliddin Uraimov]]dan savol (05:33, 2026-yil 4-sentyabr) == Assalomu alaykum. Men o'zim haqimda Wikipedia da ma'lumot bolishini hohladim, va ma'lumotlar kiritdim. lekin google search da bu page ko'rinmayapti --[[Foydalanuvchi:Jamoliddin Uraimov|Jamoliddin Uraimov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamoliddin Uraimov|munozara]]) 05:33, 2026-yil 4-sentyabr (UTC) :Va alaykum assalom! Ensiklopedik ahamiyatga ega shaxslar haqida (qarang: [[VP:BIO]]) asosiy nomfazoda maqola yaratish mumkin. Ammo foydalanuvchi sahifasida maqola yaratish [[VP:FS/MUMKINMAS]]ga zid ([[:en:WP:UP#PROMO]] da tushunarliroq shaklda yozilgan). :Qidiruv tizimlarida maqolalar foydalanuvchi sahifalariga qaraganda odatda tezroq chiqa boshlaydi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 14:33, 2026-yil 6-sentyabr (UTC) == Question from [[User:Xudoahukur|Xudoahukur]] on [[:Ingliz tili|Ingliz tili]] (18:01, 2026-yil 4-sentyabr) == Salom --[[Foydalanuvchi:Xudoahukur|Xudoahukur]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xudoahukur|munozara]]) 18:01, 2026-yil 4-sentyabr (UTC) :Alik, @[[Foydalanuvchi:Xudoahukur|Xudoahukur]]! [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 14:34, 2026-yil 6-sentyabr (UTC) == Soʻrov == Assalomu alaykum. Men ushbu [[Vikipediya:Bot statusiga soʻrovlar#IbrohimjonBot|soʻrov]]ga nomzod qoʻygandim nomzod maqullandi shunga xulosa chiqarib berolasizmi? [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:03, 2026-yil 7-sentyabr (UTC) == [[User:Kosmos-zloy|Kosmos-zloy]]dan savol (15:10, 2026-yil 7-sentyabr) == Salom bu havola reestr uzi nima nima kerak Nima foydasi bor menga ? --[[Foydalanuvchi:Kosmos-zloy|Kosmos-zloy]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kosmos-zloy|munozara]]) 15:10, 2026-yil 7-sentyabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Kosmos-zloy|Kosmos-zloy]]! Qaysi reyestr? Savolga tushunmadim, uzr. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 02:00, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) == Question from [[User:Turdeyuv sunnatillo|Turdeyuv sunnatillo]] on [[:Mamlakat|Mamlakat]] (13:39, 2026-yil 20-sentyabr) == Salom men sunnat --[[Foydalanuvchi:Turdeyuv sunnatillo|Turdeyuv sunnatillo]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Turdeyuv sunnatillo|munozara]]) 13:39, 2026-yil 20-sentyabr (UTC) == [[User:Xorazmyoshlari|Xorazmyoshlari]]dan savol (20:18, 2026-yil 20-sentyabr) == Salom, men yangi sahifa qoshmoqchiman --[[Foydalanuvchi:Xorazmyoshlari|Xorazmyoshlari]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xorazmyoshlari|munozara]]) 20:18, 2026-yil 20-sentyabr (UTC) :Salom @[[Foydalanuvchi:Xorazmyoshlari|Xorazmyoshlari]]! Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqsangiz boʻladi. Qanday qilib yangi sahifa qoʻshish va boshqa savollaringizga javob topasiz. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup> [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 02:13, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) == [[User:Kamolbek Muzaffarov|Kamolbek Muzaffarov]]dan savol (06:26, 2026-yil 21-sentyabr) == Assalomaleykum men o'zim haqimda qanday qilib wiki ga malumot qoshsam boladi? yoki boshqalar qanday qilib men haqimda malumot kiritishadi? O'zi malumotlarni sahifalarni kim yaratadi? --[[Foydalanuvchi:Kamolbek Muzaffarov|Kamolbek Muzaffarov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kamolbek Muzaffarov|munozara]]) 06:26, 2026-yil 21-sentyabr (UTC) :Va alaykum assalom! VIkipediyada faqat ensiklopedik ahamiyatga ega shaxslar haqida (qarang: [[VP:BIO]]) maqola yaratish mumkin. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 02:07, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) ::misol uchun qanaqa bo'lishi kerak ularni menga dasturchilar sifatida tushuntira olasizmi? men yangi dasturiy taminot,loyiha yaratsam uni ahamiyatlilik darajasi qanday bo'lishi kerak? [[Maxsus:Contributions/~2026-53039-45|~2026-53039-45]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-53039-45|talk]]) 07:08, 2026-yil 2-oktyabr (UTC) :::[[VP:BIO]] sahifasi bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 23:36, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) == [[User:Azizbek10|Azizbek10]]dan savol (11:53, 2026-yil 23-sentyabr) == Assalomu alekum. Wikida yangi edim menga saboq bera olasizmi? --[[Foydalanuvchi:Azizbek10|Azizbek10]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Azizbek10|munozara]]) 11:53, 2026-yil 23-sentyabr (UTC) :Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:Azizbek10|Azizbek10]]! Vikipediya haqida kengroq bilish va yaxshiroq tushunish uchun [https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L mana bu videodarslar] bilan tanishib chiqsangiz boʻladi. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup> [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 02:09, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) == [[User:Adhamjonov G'iyosiddin|Adhamjonov G'iyosiddin]]dan savol (15:34, 2026-yil 6-oktyabr) == Assalomu alaykum Men bir xirurg haqida maqola qo'ymoqchiman maqsadim u shaxsni nomini muhurlash iltimos qilib qolaman yordam berishingizni +998921225152 https://t.me/kibersud --[[Foydalanuvchi:Adhamjonov G&#39;iyosiddin|Adhamjonov G&#39;iyosiddin]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Adhamjonov G&#39;iyosiddin|munozara]]) 15:34, 2026-yil 6-oktyabr (UTC) :Va alaykum assalom, @[[Foydalanuvchi:Adhamjonov G'iyosiddin|Adhamjonov G'iyosiddin]]! Dastlab mana bu sahifa bilan tanishib chiqing: [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)]]. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 01:22, 2026-yil 15-oktyabr (UTC) == [[User:Adidas2107|Adidas2107]]dan savol (14:45, 2026-yil 22-oktyabr) == men article yaratmoqchiman --[[Foydalanuvchi:Adidas2107|Adidas2107]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Adidas2107|munozara]]) 14:45, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) bucytern7jbnt83g5aac4yqgbc8l759 0 281616 6315273 5650763 2026-10-22T14:29:10Z Kontributor 2K 104477 6315273 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Sons-et-Ronchères | mavqe = shahar | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Pikardiya | jadvalda mintaqa = Pikardiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Aisne (departament){{!}}Aisne | jadvalda tuman = Aisne (departament){{!}}Aisne | jamoat turi =Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Laon{{!}}Laon | jadvalda jamoat = Arrondissement Laon{{!}}Laon | qaram = shahar | gerb = Blason fr Sons-et-Ronchères (Aisne).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 49 | lat_min = 45 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 3 | lon_min = 40 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 9,4 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = 78 - 145 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 231 | sanalgan yil = 2005 | zichlik = 24,6 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 02270 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 02727 | Commons turkumi = Sons-et-Ronchères | sayt = | sayt tili = }} '''Sons-et-Ronchères''' — [[Fransiya]]ning [[Pikardiya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Aisne (departament)|Aisne]] departamenti [[Arrondissement Laon|Laon]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 231 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 24,6 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=02727}} == Geografiyasi == Maydoni — 9,4&nbsp;km<sup>2</sup>. Dengiz sathidan 78 – 145 m balandlikda joylashgan. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=02727}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Aisne shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Aisne departamenti kommunalari}} 4kg2de285ncq80nlma06blfdmor6pba 0 282496 6315271 5619143 2026-10-22T14:13:58Z Kontributor 2K 104477 6315271 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Mesples | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Auvergne | jadvalda mintaqa = Auvergne | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Allier (departament){{!}}Allier | jadvalda tuman = Allier (departament){{!}}Allier | jamoat turi =Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Montluçon{{!}}Montluçon | jadvalda jamoat = Arrondissement Montluçon{{!}}Montluçon | qaram = kommuna | gerb = Blason ville fr Mesples (Allier).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 26 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 2 | lon_min = 21 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 14,9 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 127 | sanalgan yil = 1999 | zichlik = 8,5 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 03370 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 03172 | Commons turkumi = Mesples | sayt = | sayt tili = }} '''Mesples''' — [[Fransiya]]ning [[Auvergne]] mintaqasida joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Allier (departament)|Allier]] departamenti [[Arrondissement Montluçon|Montluçon]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 127 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 8,5 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=03172}} == Geografiyasi == Maydoni — 14,9&nbsp;km<sup>2</sup>. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=03172}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Commons turkum}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Mesples}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Allier shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Allier departamenti kommunalari}} rmzjmr8ikueld7d68bpd8rsrjhfs1ml 0 430914 6315208 5639691 2026-10-22T11:59:11Z Kontributor 2K 104477 6315208 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Saint-Aubin-des-Bois | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Quyi Normandiya | jadvalda mintaqa = Quyi Normandiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Calvados | jadvalda tuman = Calvados | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Vire{{!}}Vire | jadvalda jamoat = Arrondissement Vire{{!}}Vire | qaram = kommuna | gerb = Blason ville fr Saint-Aubin-des-Bois (Calvados).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 48 | lat_min = 50 | lat_sec = 0 | lon_dir = W | lon_deg = 1 | lon_min = 8 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 8,2 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 238 | sanalgan yil = 2004 | zichlik = 29,0 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 14380 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 14559 | Commons turkumi = Saint-Aubin-des-Bois | sayt = | sayt tili = }} '''Saint-Aubin-des-Bois''' — [[Fransiya]]ning [[Quyi Normandiya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Calvados]] departamenti [[Arrondissement Vire|Vire]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 238 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 29,0 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=14559}} == Geografiyasi == Maydoni — 8,2&nbsp;km<sup>2</sup>. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=14559}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Calvados shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} 8htueksx4dxdvwqd1gw68r9nykr6h79 0 488025 6315370 6161937 2026-10-22T21:42:06Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315370 wikitext text/x-wiki '''Yer soligʻi''' — yerdan foydalanganlik uchun davlatga majburiy toʻlanadigan soliq turi. Iqtisodiy mohiyati boʻyicha yer rentasini ifoda etadi. Yerga mulkchilikning paydo boʻlishi bilan yuzaga kelgan. Jahondagi deyarli barcha mamlakatlarda davlat mulki hisoblanadigan yerdan foydalanganlik va fuqarolar mulk yerlari uchun davlat byudjetiga toʻlanadi. Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, mil. <nowiki>III</nowiki> asrdan Sosoniylar davlatida joriy qilingan. Keyingi yerlarda zakot, xiroj, oʻlpon, tanob, ushr va b. nomlar bilan yuritilgan. [[Islomiy taqvim|Musulmon]] mamlakatlarida yer maydoni birligidan pulda yoki yer sifati hamda suv bilan taʼminlanish darajasiga qarab hosilning 1/4, 1/3, 1/2 qismi hajmida undirilgan. Oʻrta Osiyoda <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida arablar tomonidan joriy qilingan. Hoz. Oʻzbekiston hududida <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlaridagi xonliklarda Ye.s. asosan pul shaklida olingan. Mas, Buxoro amirligida amir ixtiyorida mulk yerlari boʻlgan davlat (podsholik) yerlari amlok yerlar deb atalgan, unga ekin ekkan dehqonlar Ye.s. — xiroj toʻlaganlar. Ye.s. ni yigʻuvchi amlokdor deb atalgan. Xonlardan hadyaga olingan tanho yer egalari davlatga Ye.s. toʻlashdan ozod boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasida Ye.s.ni oʻz mulkida, egaligida va foydalanishida yer uchastkalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar toʻlaydilar. Ye.s.ga doir munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]] va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan yoʻriqnomaga muvofiq tartibga solinadi. E.s.ning stavkalari yer uchastkasining qaysi mintaqada joylashgani, sifati va suv bilan taʼminlanishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan har yili inflyasiya darajasidan kelib chiqib, yer uchastkasining birligiga (ga, m2) soʻm hisobida tasdiqlanadi. Noqishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari uchun ularning qayerda joylashganligi, shahar va shaharchalarda hamda ularning hududlarida infratuzilmalarning rivojlanganiga qarab boʻlingan mintaqalar boʻyicha har xil stavkalar belgilanadi. Qishloq joylari uchun Ye.s. stavkalari sugʻoriladigan va lalmi-yaylov mintaqalari boʻyicha alohida belgilanadi. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari barcha soliqlar oʻrniga (alkogol mahsulotlariga toʻlanadigan aksiz soligʻidan tashqari) yagona Ye.s. toʻlaydilar. Qishloq xoʻjalik korxonalarida yer asosiy vosita va yerlarning sifati alohida ahamiyatga ega ekanligini hamda dehqonchilikning rivojlanish darajasini hisobga olib, sugʻoriladigan yerlar bonitet ballaridan kelib chiqib, 10 sinfga boʻlingan. Ye.s.ni hisoblashda bazaviy stavkalarga hukumat tomonidan tasdiqlangan koʻpaytirish koeffitsiyentlari qoʻllanadi. Har bir tuman boʻyicha sugʻoriladi-g a n eng past sifatli yerlarga alohida bazaviy stavkalar belgilangan. Mas, yagona yer soligʻi toʻlaydigan tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sugʻoriladigan yerlarda 1-sinfga mansub 1 ga uchun soliqning bazaviy stavkasi Parkent tumanida 986,4 soʻm, Zangiota tumanida 1487,5 soʻm, Moʻynoq tumanida 668 soʻm qilib belgilangan. Ye.s.ni hisoblashda shu tumanlarda bazaviy stavkalar 5-sinfga kiradigan yerlarga 4,57, 6-sinfga kiradigan yerlarga 6,54, 10-sinfga kiradigan yerlarga 17,5 koeffitsiyentlariga koʻpaytiriladi (2002). Sugʻorilmaydigan lalmi va yaylov yerlari yogʻingarchilik bilan taʼminlanganligini hisobga olgan holda tekislik, adir, togʻ va togʻ oldi min-taqalariga boʻlinadi. Lalmi (mas, Toshkent viloyatida 1,19—1,67 koeffitsiyentlari bilan har ga uchun 84,4 soʻmdan 167,5 soʻmgacha) va yaylov yerlarga (choʻl zonalari uchun 16—30 soʻm, 1,51—2,05 koeffitsiyentlari bilan adir va togʻ oldi zonalari uchun 25—34,2 soʻm) ham alo-hida soliq stavkalari bor. Qishloq xoʻjaligi korxonalari imoratlar egallagan (Toshkent viloyatida bazaviy stavka 13285,6 soʻm, koeffitsiyenta 20,44), zovurlar, yoʻllar (24,4 soʻm/ga) bilan band boʻlgan va boshqa foydalanilmaydigan yerlari uchun ham Ye.s. ni toʻlaydilar. Aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida jismoniy shaxslarga yer uchastkalarining joylashgan joyiga qarab Ye.s. stavkalari 10—25 karra kam belgilanadi. Korxonalarning rivojlanishini ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ayrim guruhlariga davlat tomonidan Ye.s. boʻyicha imtiyozlar berilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar Ye.s.ni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda mahalliy byudjetga toʻlaydilar. Arzit Latipov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Soliqlar]] a9ig8lafgzacfww2zv98steiai2fv0h 6315371 6315370 2026-10-22T21:42:17Z Sherzod11W 273619 6315371 wikitext text/x-wiki '''Yer soligʻi''' — yerdan foydalanganlik uchun [[davlat]]<nowiki/>ga majburiy toʻlanadigan soliq turi. Iqtisodiy mohiyati boʻyicha yer rentasini ifoda etadi. Yerga mulkchilikning paydo boʻlishi bilan yuzaga kelgan. Jahondagi deyarli barcha mamlakatlarda davlat mulki hisoblanadigan yerdan foydalanganlik va fuqarolar mulk yerlari uchun davlat byudjetiga toʻlanadi. Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, mil. <nowiki>III</nowiki> asrdan Sosoniylar davlatida joriy qilingan. Keyingi yerlarda zakot, xiroj, oʻlpon, tanob, ushr va b. nomlar bilan yuritilgan. [[Islomiy taqvim|Musulmon]] mamlakatlarida yer maydoni birligidan pulda yoki yer sifati hamda suv bilan taʼminlanish darajasiga qarab hosilning 1/4, 1/3, 1/2 qismi hajmida undirilgan. Oʻrta Osiyoda <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida arablar tomonidan joriy qilingan. Hoz. Oʻzbekiston hududida <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlaridagi xonliklarda Ye.s. asosan pul shaklida olingan. Mas, Buxoro amirligida amir ixtiyorida mulk yerlari boʻlgan davlat (podsholik) yerlari amlok yerlar deb atalgan, unga ekin ekkan dehqonlar Ye.s. — xiroj toʻlaganlar. Ye.s. ni yigʻuvchi amlokdor deb atalgan. Xonlardan hadyaga olingan tanho yer egalari davlatga Ye.s. toʻlashdan ozod boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasida Ye.s.ni oʻz mulkida, egaligida va foydalanishida yer uchastkalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar toʻlaydilar. Ye.s.ga doir munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]] va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan yoʻriqnomaga muvofiq tartibga solinadi. E.s.ning stavkalari yer uchastkasining qaysi mintaqada joylashgani, sifati va suv bilan taʼminlanishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan har yili inflyasiya darajasidan kelib chiqib, yer uchastkasining birligiga (ga, m2) soʻm hisobida tasdiqlanadi. Noqishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari uchun ularning qayerda joylashganligi, shahar va shaharchalarda hamda ularning hududlarida infratuzilmalarning rivojlanganiga qarab boʻlingan mintaqalar boʻyicha har xil stavkalar belgilanadi. Qishloq joylari uchun Ye.s. stavkalari sugʻoriladigan va lalmi-yaylov mintaqalari boʻyicha alohida belgilanadi. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari barcha soliqlar oʻrniga (alkogol mahsulotlariga toʻlanadigan aksiz soligʻidan tashqari) yagona Ye.s. toʻlaydilar. Qishloq xoʻjalik korxonalarida yer asosiy vosita va yerlarning sifati alohida ahamiyatga ega ekanligini hamda dehqonchilikning rivojlanish darajasini hisobga olib, sugʻoriladigan yerlar bonitet ballaridan kelib chiqib, 10 sinfga boʻlingan. Ye.s.ni hisoblashda bazaviy stavkalarga hukumat tomonidan tasdiqlangan koʻpaytirish koeffitsiyentlari qoʻllanadi. Har bir tuman boʻyicha sugʻoriladi-g a n eng past sifatli yerlarga alohida bazaviy stavkalar belgilangan. Mas, yagona yer soligʻi toʻlaydigan tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sugʻoriladigan yerlarda 1-sinfga mansub 1 ga uchun soliqning bazaviy stavkasi Parkent tumanida 986,4 soʻm, Zangiota tumanida 1487,5 soʻm, Moʻynoq tumanida 668 soʻm qilib belgilangan. Ye.s.ni hisoblashda shu tumanlarda bazaviy stavkalar 5-sinfga kiradigan yerlarga 4,57, 6-sinfga kiradigan yerlarga 6,54, 10-sinfga kiradigan yerlarga 17,5 koeffitsiyentlariga koʻpaytiriladi (2002). Sugʻorilmaydigan lalmi va yaylov yerlari yogʻingarchilik bilan taʼminlanganligini hisobga olgan holda tekislik, adir, togʻ va togʻ oldi min-taqalariga boʻlinadi. Lalmi (mas, Toshkent viloyatida 1,19—1,67 koeffitsiyentlari bilan har ga uchun 84,4 soʻmdan 167,5 soʻmgacha) va yaylov yerlarga (choʻl zonalari uchun 16—30 soʻm, 1,51—2,05 koeffitsiyentlari bilan adir va togʻ oldi zonalari uchun 25—34,2 soʻm) ham alo-hida soliq stavkalari bor. Qishloq xoʻjaligi korxonalari imoratlar egallagan (Toshkent viloyatida bazaviy stavka 13285,6 soʻm, koeffitsiyenta 20,44), zovurlar, yoʻllar (24,4 soʻm/ga) bilan band boʻlgan va boshqa foydalanilmaydigan yerlari uchun ham Ye.s. ni toʻlaydilar. Aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida jismoniy shaxslarga yer uchastkalarining joylashgan joyiga qarab Ye.s. stavkalari 10—25 karra kam belgilanadi. Korxonalarning rivojlanishini ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ayrim guruhlariga davlat tomonidan Ye.s. boʻyicha imtiyozlar berilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar Ye.s.ni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda mahalliy byudjetga toʻlaydilar. Arzit Latipov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Soliqlar]] b3hkt1u5r30ge0gegyb9odl89awm0mi 6315372 6315371 2026-10-22T21:42:25Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315372 wikitext text/x-wiki '''Yer soligʻi''' — yerdan foydalanganlik uchun [[davlat]]ga majburiy toʻlanadigan soliq turi. Iqtisodiy mohiyati boʻyicha yer rentasini ifoda etadi. Yerga mulkchilikning paydo boʻlishi bilan yuzaga kelgan. Jahondagi deyarli barcha mamlakatlarda davlat mulki hisoblanadigan yerdan foydalanganlik va fuqarolar mulk yerlari uchun davlat byudjetiga toʻlanadi. Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, mil. <nowiki>III</nowiki> asrdan Sosoniylar davlatida joriy qilingan. Keyingi yerlarda zakot, xiroj, oʻlpon, tanob, ushr va b. nomlar bilan yuritilgan. [[Islomiy taqvim|Musulmon]] mamlakatlarida yer maydoni birligidan pulda yoki yer sifati hamda suv bilan taʼminlanish darajasiga qarab hosilning 1/4, 1/3, 1/2 qismi hajmida undirilgan. Oʻrta Osiyoda <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida arablar tomonidan joriy qilingan. Hoz. Oʻzbekiston hududida <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlaridagi xonliklarda Ye.s. asosan pul shaklida olingan. Mas, Buxoro amirligida amir ixtiyorida mulk yerlari boʻlgan davlat (podsholik) yerlari amlok yerlar deb atalgan, unga ekin ekkan dehqonlar Ye.s. — xiroj toʻlaganlar. Ye.s. ni yigʻuvchi amlokdor deb atalgan. Xonlardan hadyaga olingan tanho yer egalari davlatga Ye.s. toʻlashdan ozod boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasida Ye.s.ni oʻz mulkida, egaligida va foydalanishida yer uchastkalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar toʻlaydilar. Ye.s.ga doir munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]] va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan yoʻriqnomaga muvofiq tartibga solinadi. E.s.ning stavkalari yer uchastkasining qaysi mintaqada joylashgani, sifati va suv bilan taʼminlanishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan har yili inflyasiya darajasidan kelib chiqib, yer uchastkasining birligiga (ga, m2) soʻm hisobida tasdiqlanadi. Noqishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari uchun ularning qayerda joylashganligi, shahar va shaharchalarda hamda ularning hududlarida infratuzilmalarning rivojlanganiga qarab boʻlingan mintaqalar boʻyicha har xil stavkalar belgilanadi. Qishloq joylari uchun Ye.s. stavkalari sugʻoriladigan va lalmi-yaylov mintaqalari boʻyicha alohida belgilanadi. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari barcha soliqlar oʻrniga (alkogol mahsulotlariga toʻlanadigan aksiz soligʻidan tashqari) yagona Ye.s. toʻlaydilar. Qishloq xoʻjalik korxonalarida yer asosiy vosita va yerlarning sifati alohida ahamiyatga ega ekanligini hamda dehqonchilikning rivojlanish darajasini hisobga olib, sugʻoriladigan yerlar bonitet ballaridan kelib chiqib, 10 sinfga boʻlingan. Ye.s.ni hisoblashda bazaviy stavkalarga hukumat tomonidan tasdiqlangan koʻpaytirish koeffitsiyentlari qoʻllanadi. Har bir tuman boʻyicha sugʻoriladi-g a n eng past sifatli yerlarga alohida bazaviy stavkalar belgilangan. Mas, yagona yer soligʻi toʻlaydigan tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sugʻoriladigan yerlarda 1-sinfga mansub 1 ga uchun soliqning bazaviy stavkasi Parkent tumanida 986,4 soʻm, Zangiota tumanida 1487,5 soʻm, Moʻynoq tumanida 668 soʻm qilib belgilangan. Ye.s.ni hisoblashda shu tumanlarda bazaviy stavkalar 5-sinfga kiradigan yerlarga 4,57, 6-sinfga kiradigan yerlarga 6,54, 10-sinfga kiradigan yerlarga 17,5 koeffitsiyentlariga koʻpaytiriladi (2002). Sugʻorilmaydigan lalmi va yaylov yerlari yogʻingarchilik bilan taʼminlanganligini hisobga olgan holda tekislik, adir, togʻ va togʻ oldi min-taqalariga boʻlinadi. Lalmi (mas, Toshkent viloyatida 1,19—1,67 koeffitsiyentlari bilan har ga uchun 84,4 soʻmdan 167,5 soʻmgacha) va yaylov yerlarga (choʻl zonalari uchun 16—30 soʻm, 1,51—2,05 koeffitsiyentlari bilan adir va togʻ oldi zonalari uchun 25—34,2 soʻm) ham alo-hida soliq stavkalari bor. Qishloq xoʻjaligi korxonalari imoratlar egallagan (Toshkent viloyatida bazaviy stavka 13285,6 soʻm, koeffitsiyenta 20,44), zovurlar, yoʻllar (24,4 soʻm/ga) bilan band boʻlgan va boshqa foydalanilmaydigan yerlari uchun ham Ye.s. ni toʻlaydilar. Aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida jismoniy shaxslarga yer uchastkalarining joylashgan joyiga qarab Ye.s. stavkalari 10—25 karra kam belgilanadi. Korxonalarning rivojlanishini ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ayrim guruhlariga davlat tomonidan Ye.s. boʻyicha imtiyozlar berilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar Ye.s.ni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda mahalliy byudjetga toʻlaydilar. Arzit Latipov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Soliqlar]] 5evvsbmtmz3bl6jqppwz57wa3zxgeks 6315373 6315372 2026-10-22T21:42:36Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315373 wikitext text/x-wiki '''Yer soligʻi''' — yerdan foydalanganlik uchun [[davlat]]ga majburiy toʻlanadigan soliq turi. Iqtisodiy mohiyati boʻyicha yer rentasini ifoda etadi. Yerga mulkchilikning paydo boʻlishi bilan yuzaga kelgan. Jahondagi deyarli barcha mamlakatlarda davlat mulki hisoblanadigan yerdan foydalanganlik va fuqarolar mulk yerlari uchun davlat byudjetiga toʻlanadi. Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, mil. <nowiki>III</nowiki> asrdan Sosoniylar davlatida joriy qilingan. Keyingi yerlarda zakot, xiroj, oʻlpon, tanob, ushr va b. nomlar bilan yuritilgan. [[Islomiy taqvim|Musulmon]] mamlakatlarida yer maydoni birligidan pulda yoki yer sifati hamda suv bilan taʼminlanish darajasiga qarab hosilning 1/4, 1/3, 1/2 qismi hajmida undirilgan. Oʻrta Osiyoda <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida arablar tomonidan joriy qilingan. Hoz. Oʻzbekiston hududida <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlaridagi xonliklarda Ye.s. asosan pul shaklida olingan. Mas, Buxoro amirligida amir ixtiyorida mulk yerlari boʻlgan davlat (podsholik) yerlari amlok yerlar deb atalgan, unga ekin ekkan dehqonlar Ye.s. — xiroj toʻlaganlar. Ye.s. ni yigʻuvchi amlokdor deb atalgan. Xonlardan hadyaga olingan tanho yer egalari davlatga Ye.s. toʻlashdan ozod boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasida Ye.s.ni oʻz mulkida, egaligida va foydalanishida yer uchastkalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar toʻlaydilar. Ye.s.ga doir munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]] va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan yoʻriqnomaga muvofiq tartibga solinadi. E.s.ning stavkalari yer uchastkasining qaysi mintaqada joylashgani, sifati va suv bilan taʼminlanishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan har yili inflyasiya darajasidan kelib chiqib, yer uchastkasining birligiga (ga, m2) soʻm hisobida tasdiqlanadi. Noqishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari uchun ularning qayerda joylashganligi, shahar va shaharchalarda hamda ularning hududlarida infratuzilmalarning rivojlanganiga qarab boʻlingan mintaqalar boʻyicha har xil stavkalar belgilanadi. Qishloq joylari uchun Ye.s. stavkalari sugʻoriladigan va lalmi-yaylov mintaqalari boʻyicha alohida belgilanadi. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari barcha soliqlar oʻrniga (alkogol mahsulotlariga toʻlanadigan aksiz soligʻidan tashqari) yagona Ye.s. toʻlaydilar. Qishloq xoʻjalik korxonalarida yer asosiy vosita va yerlarning sifati alohida ahamiyatga ega ekanligini hamda dehqonchilikning rivojlanish darajasini hisobga olib, sugʻoriladigan yerlar bonitet ballaridan kelib chiqib, 10 sinfga boʻlingan. Ye.s.ni hisoblashda bazaviy stavkalarga hukumat tomonidan tasdiqlangan koʻpaytirish koeffitsiyentlari qoʻllanadi. Har bir tuman boʻyicha sugʻoriladi-g a n eng past sifatli yerlarga alohida bazaviy stavkalar belgilangan. Mas, yagona yer soligʻi toʻlaydigan tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sugʻoriladigan yerlarda 1-sinfga mansub 1 ga uchun soliqning bazaviy stavkasi Parkent tumanida 986,4 soʻm, Zangiota tumanida 1487,5 soʻm, Moʻynoq tumanida 668 soʻm qilib belgilangan. Ye.s.ni hisoblashda shu tumanlarda bazaviy stavkalar 5-sinfga kiradigan yerlarga 4,57, 6-sinfga kiradigan yerlarga 6,54, 10-sinfga kiradigan yerlarga 17,5 koeffitsiyentlariga koʻpaytiriladi (2002). Sugʻorilmaydigan lalmi va yaylov yerlari yogʻingarchilik bilan taʼminlanganligini hisobga olgan holda tekislik, adir, togʻ va togʻ oldi min-taqalariga boʻlinadi. Lalmi (mas, Toshkent viloyatida 1,19—1,67 koeffitsiyentlari bilan har ga uchun 84,4 soʻmdan 167,5 soʻmgacha) va yaylov yerlarga (choʻl zonalari uchun 16—30 soʻm, 1,51—2,05 koeffitsiyentlari bilan adir va togʻ oldi zonalari uchun 25—34,2 soʻm) ham alo-hida soliq stavkalari bor. Qishloq xoʻjaligi korxonalari imoratlar egallagan (Toshkent viloyatida bazaviy stavka 13285,6 soʻm, koeffitsiyenta 20,44), zovurlar, yoʻllar (24,4 soʻm/ga) bilan band boʻlgan va boshqa foydalanilmaydigan yerlari uchun ham Ye.s. ni toʻlaydilar. Aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida jismoniy shaxslarga yer uchastkalarining joylashgan joyiga qarab Ye.s. stavkalari 10—25 karra kam belgilanadi. Korxonalarning rivojlanishini ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ayrim guruhlariga davlat tomonidan Ye.s. boʻyicha imtiyozlar berilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar Ye.s.ni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda mahalliy byudjetga toʻlaydilar. Arzit Latipov<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Soliqlar]] 2t01uisw6n60jd36nivscvg91unf02d 6315374 6315373 2026-10-22T21:42:56Z Sherzod11W 273619 6315374 wikitext text/x-wiki '''Yer soligʻi''' — yerdan foydalanganlik uchun [[davlat]]ga majburiy toʻlanadigan soliq turi. Iqtisodiy mohiyati boʻyicha yer rentasini ifoda etadi. Yerga [[mulk]]<nowiki/>chilikning paydo boʻlishi bilan yuzaga kelgan. Jahondagi deyarli barcha mamlakatlarda davlat mulki hisoblanadigan yerdan foydalanganlik va fuqarolar mulk yerlari uchun davlat byudjetiga toʻlanadi. Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, mil. <nowiki>III</nowiki> asrdan Sosoniylar davlatida joriy qilingan. Keyingi yerlarda zakot, xiroj, oʻlpon, tanob, ushr va b. nomlar bilan yuritilgan. [[Islomiy taqvim|Musulmon]] mamlakatlarida yer maydoni birligidan pulda yoki yer sifati hamda suv bilan taʼminlanish darajasiga qarab hosilning 1/4, 1/3, 1/2 qismi hajmida undirilgan. Oʻrta Osiyoda <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida arablar tomonidan joriy qilingan. Hoz. Oʻzbekiston hududida <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlaridagi xonliklarda Ye.s. asosan pul shaklida olingan. Mas, Buxoro amirligida amir ixtiyorida mulk yerlari boʻlgan davlat (podsholik) yerlari amlok yerlar deb atalgan, unga ekin ekkan dehqonlar Ye.s. — xiroj toʻlaganlar. Ye.s. ni yigʻuvchi amlokdor deb atalgan. Xonlardan hadyaga olingan tanho yer egalari davlatga Ye.s. toʻlashdan ozod boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasida Ye.s.ni oʻz mulkida, egaligida va foydalanishida yer uchastkalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar toʻlaydilar. Ye.s.ga doir munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]] va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan yoʻriqnomaga muvofiq tartibga solinadi. E.s.ning stavkalari yer uchastkasining qaysi mintaqada joylashgani, sifati va suv bilan taʼminlanishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan har yili inflyasiya darajasidan kelib chiqib, yer uchastkasining birligiga (ga, m2) soʻm hisobida tasdiqlanadi. Noqishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari uchun ularning qayerda joylashganligi, shahar va shaharchalarda hamda ularning hududlarida infratuzilmalarning rivojlanganiga qarab boʻlingan mintaqalar boʻyicha har xil stavkalar belgilanadi. Qishloq joylari uchun Ye.s. stavkalari sugʻoriladigan va lalmi-yaylov mintaqalari boʻyicha alohida belgilanadi. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari barcha soliqlar oʻrniga (alkogol mahsulotlariga toʻlanadigan aksiz soligʻidan tashqari) yagona Ye.s. toʻlaydilar. Qishloq xoʻjalik korxonalarida yer asosiy vosita va yerlarning sifati alohida ahamiyatga ega ekanligini hamda dehqonchilikning rivojlanish darajasini hisobga olib, sugʻoriladigan yerlar bonitet ballaridan kelib chiqib, 10 sinfga boʻlingan. Ye.s.ni hisoblashda bazaviy stavkalarga hukumat tomonidan tasdiqlangan koʻpaytirish koeffitsiyentlari qoʻllanadi. Har bir tuman boʻyicha sugʻoriladi-g a n eng past sifatli yerlarga alohida bazaviy stavkalar belgilangan. Mas, yagona yer soligʻi toʻlaydigan tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sugʻoriladigan yerlarda 1-sinfga mansub 1 ga uchun soliqning bazaviy stavkasi Parkent tumanida 986,4 soʻm, Zangiota tumanida 1487,5 soʻm, Moʻynoq tumanida 668 soʻm qilib belgilangan. Ye.s.ni hisoblashda shu tumanlarda bazaviy stavkalar 5-sinfga kiradigan yerlarga 4,57, 6-sinfga kiradigan yerlarga 6,54, 10-sinfga kiradigan yerlarga 17,5 koeffitsiyentlariga koʻpaytiriladi (2002). Sugʻorilmaydigan lalmi va yaylov yerlari yogʻingarchilik bilan taʼminlanganligini hisobga olgan holda tekislik, adir, togʻ va togʻ oldi min-taqalariga boʻlinadi. Lalmi (mas, Toshkent viloyatida 1,19—1,67 koeffitsiyentlari bilan har ga uchun 84,4 soʻmdan 167,5 soʻmgacha) va yaylov yerlarga (choʻl zonalari uchun 16—30 soʻm, 1,51—2,05 koeffitsiyentlari bilan adir va togʻ oldi zonalari uchun 25—34,2 soʻm) ham alo-hida soliq stavkalari bor. Qishloq xoʻjaligi korxonalari imoratlar egallagan (Toshkent viloyatida bazaviy stavka 13285,6 soʻm, koeffitsiyenta 20,44), zovurlar, yoʻllar (24,4 soʻm/ga) bilan band boʻlgan va boshqa foydalanilmaydigan yerlari uchun ham Ye.s. ni toʻlaydilar. Aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida jismoniy shaxslarga yer uchastkalarining joylashgan joyiga qarab Ye.s. stavkalari 10—25 karra kam belgilanadi. Korxonalarning rivojlanishini ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ayrim guruhlariga davlat tomonidan Ye.s. boʻyicha imtiyozlar berilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar Ye.s.ni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda mahalliy byudjetga toʻlaydilar. Arzit Latipov<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Soliqlar]] ng0lzxb0w16fti3htv2e8l2jehv2w15 6315375 6315374 2026-10-22T21:43:05Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315375 wikitext text/x-wiki '''Yer soligʻi''' — yerdan foydalanganlik uchun [[davlat]]ga majburiy toʻlanadigan soliq turi. Iqtisodiy mohiyati boʻyicha yer rentasini ifoda etadi. Yerga [[mulk]]chilikning paydo boʻlishi bilan yuzaga kelgan. Jahondagi deyarli barcha mamlakatlarda davlat mulki hisoblanadigan yerdan foydalanganlik va fuqarolar mulk yerlari uchun davlat byudjetiga toʻlanadi. Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, mil. <nowiki>III</nowiki> asrdan Sosoniylar davlatida joriy qilingan. Keyingi yerlarda zakot, xiroj, oʻlpon, tanob, ushr va b. nomlar bilan yuritilgan. [[Islomiy taqvim|Musulmon]] mamlakatlarida yer maydoni birligidan pulda yoki yer sifati hamda suv bilan taʼminlanish darajasiga qarab hosilning 1/4, 1/3, 1/2 qismi hajmida undirilgan. Oʻrta Osiyoda <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida arablar tomonidan joriy qilingan. Hoz. Oʻzbekiston hududida <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlaridagi xonliklarda Ye.s. asosan pul shaklida olingan. Mas, Buxoro amirligida amir ixtiyorida mulk yerlari boʻlgan davlat (podsholik) yerlari amlok yerlar deb atalgan, unga ekin ekkan dehqonlar Ye.s. — xiroj toʻlaganlar. Ye.s. ni yigʻuvchi amlokdor deb atalgan. Xonlardan hadyaga olingan tanho yer egalari davlatga Ye.s. toʻlashdan ozod boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasida Ye.s.ni oʻz mulkida, egaligida va foydalanishida yer uchastkalari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar toʻlaydilar. Ye.s.ga doir munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]] va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan yoʻriqnomaga muvofiq tartibga solinadi. E.s.ning stavkalari yer uchastkasining qaysi mintaqada joylashgani, sifati va suv bilan taʼminlanishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan har yili inflyasiya darajasidan kelib chiqib, yer uchastkasining birligiga (ga, m2) soʻm hisobida tasdiqlanadi. Noqishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlari uchun ularning qayerda joylashganligi, shahar va shaharchalarda hamda ularning hududlarida infratuzilmalarning rivojlanganiga qarab boʻlingan mintaqalar boʻyicha har xil stavkalar belgilanadi. Qishloq joylari uchun Ye.s. stavkalari sugʻoriladigan va lalmi-yaylov mintaqalari boʻyicha alohida belgilanadi. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari barcha soliqlar oʻrniga (alkogol mahsulotlariga toʻlanadigan aksiz soligʻidan tashqari) yagona Ye.s. toʻlaydilar. Qishloq xoʻjalik korxonalarida yer asosiy vosita va yerlarning sifati alohida ahamiyatga ega ekanligini hamda dehqonchilikning rivojlanish darajasini hisobga olib, sugʻoriladigan yerlar bonitet ballaridan kelib chiqib, 10 sinfga boʻlingan. Ye.s.ni hisoblashda bazaviy stavkalarga hukumat tomonidan tasdiqlangan koʻpaytirish koeffitsiyentlari qoʻllanadi. Har bir tuman boʻyicha sugʻoriladi-g a n eng past sifatli yerlarga alohida bazaviy stavkalar belgilangan. Mas, yagona yer soligʻi toʻlaydigan tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sugʻoriladigan yerlarda 1-sinfga mansub 1 ga uchun soliqning bazaviy stavkasi Parkent tumanida 986,4 soʻm, Zangiota tumanida 1487,5 soʻm, Moʻynoq tumanida 668 soʻm qilib belgilangan. Ye.s.ni hisoblashda shu tumanlarda bazaviy stavkalar 5-sinfga kiradigan yerlarga 4,57, 6-sinfga kiradigan yerlarga 6,54, 10-sinfga kiradigan yerlarga 17,5 koeffitsiyentlariga koʻpaytiriladi (2002). Sugʻorilmaydigan lalmi va yaylov yerlari yogʻingarchilik bilan taʼminlanganligini hisobga olgan holda tekislik, adir, togʻ va togʻ oldi min-taqalariga boʻlinadi. Lalmi (mas, Toshkent viloyatida 1,19—1,67 koeffitsiyentlari bilan har ga uchun 84,4 soʻmdan 167,5 soʻmgacha) va yaylov yerlarga (choʻl zonalari uchun 16—30 soʻm, 1,51—2,05 koeffitsiyentlari bilan adir va togʻ oldi zonalari uchun 25—34,2 soʻm) ham alo-hida soliq stavkalari bor. Qishloq xoʻjaligi korxonalari imoratlar egallagan (Toshkent viloyatida bazaviy stavka 13285,6 soʻm, koeffitsiyenta 20,44), zovurlar, yoʻllar (24,4 soʻm/ga) bilan band boʻlgan va boshqa foydalanilmaydigan yerlari uchun ham Ye.s. ni toʻlaydilar. Aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida jismoniy shaxslarga yer uchastkalarining joylashgan joyiga qarab Ye.s. stavkalari 10—25 karra kam belgilanadi. Korxonalarning rivojlanishini ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy jihatdan qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ayrim guruhlariga davlat tomonidan Ye.s. boʻyicha imtiyozlar berilgan. Yuridik va jismoniy shaxslar Ye.s.ni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda mahalliy byudjetga toʻlaydilar. Arzit Latipov<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Soliqlar]] gnsr3gz1tnansl6brftgksx1ny2h7j8 0 488250 6315821 6138728 2026-10-23T09:53:05Z Ummul Soliha 319455 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 6315821 wikitext text/x-wiki '''Yetti iqlim''' — tarixiy-geografik tushuncha. Yerni yunon va Oʻrta asr Sharq fanida mintaqalarga boʻlish usuli. Keng maʼnoda yerning tabiiy, siyosiy va maʼmuriy boʻlinishlari tarixiga ham aloqador. Qadimda Yer sharini yaxlit tasavvur etish bilan birga, uni maʼlum qismlarga ajratib ham oʻrganganlar. Rivoyatlarda Nuh paygʻambar Yer yuzini 3 qismga ajratib, 3 oʻgʻliga — shim.dagi oʻlkalarni Yofasga, oʻrtadagi mamlakatlarni Somga va jan.dagi joylarni Homga bergan deyiladi. Qadim zamonning afsonaviy qahramoni Afridun esa, Yer yuzini sharq — gʻarb yoʻnalishida taqsimlab, uni oʻgʻillariga belgilabdi: sharqiy yerlarni Turga, oʻrtadagi joylarni Erajga va gʻarbiy qismni Salimga. Abu Rayhon Beruniyning "Geodeziya" asarida qad. eronliklar Yerni 7 qismga boʻlib, har bir qismni "kishvar" deb ataganliklari qayd etilgan. Yerni 7 kishvarga boʻlish siyosiy-geografik uslubga asoslangan edi. Ularning tasavvurida 7 kishvar 7 doirada: 1 doira markazda, kolganlari uning atrofida tutash joylashtirilgan. Markaziy doira (toʻrtinchi kishvar)dan Iroq, Fors, Jabal, Xuroson, Sijiston, Zabuliston, Tohariston oʻlkalari oʻrin olgan. E. i. tushunchasi dastlab yunon fanida vujudga kelgan, oʻrta asrlarda [[Islomiy taqvim|musulmon]] Sharqi ilm-fanida keng tarqalgan. Umuman, "iqlim" istilohi yunoncha "klima"dan olingan va yer yuzining quyosh nurlariga nisbatan qiyaligi degan maʼnoni anglatgan. Beruniy "Geodeziya" asarida "Ular (yunonlar) odam yashaydigan yerni aniqroq boʻlgan (kecha va kunduz orasidagi) tafovutga muvofiq bir-biriga (parallel) boʻlgan chiziqlar bilan 7 iqlimga boʻlganlar. U chiziqlar Mashriqda maʼmur yerlarning eng uzogʻidan tortib Magʻribning oxiriga boradi. Ular birinchi iqlimning oʻrtasidan boshlab eng uzuni 13 soat boʻladigan [[yoz]] kuni, ikkinchi iklimning oʻrtasini eng uzuni 13 yarim soat boʻladigan yozning kuniga ilashtirdilar. Shunday qilib, iqlimning oʻrtasini yarim soatdan oshirib borib, eng uzuni 16 soat boʻladigan yoz kuniga ilashtirdilar", deb yozadi. Maʼlum boʻladiki, yunonlar Yerni astronomik uslubda, yaʼni Quyosh nurining Yerga qiya tushishi asosida ekvatordan shim. tomonga Ye. i.ga boʻlganlar va ularning chegaralari eng uzun yoz kuni yarim soatdan farq qiladigan joydan oʻtgan. Sharq geografiyasida yunon fanidagi "etti iklim" tushunchasi qabul qilingan. Chunonchi, yunonlar Ye. i. ga yerning ular tushunchasidagi aholi yashaydigan obod qismini (Sharqiy yarim sharning shim. pallasini) kiritganlar va uni "eykumena" yoki "oykumena" (yun. "oykeo" — obod qilmoq) deb ataganlar. Sharq geografiyasida mazkur tushuncha arabcha "maʼmura" (obod joylar) yoki "rubʼi maskun" (Yerning odamlar yashaydigan choragi) degan soʻzlar bilan ifoda etildi. Dunyoning obod qismi, asosan, Ye. i. doirasida joylashgan, deb tushunilgan boʻlsada, uning chegaralariga birmuncha anikliklar kiritildi, mazmunan boyitildi. Mas, yunon olimlari Marin Tir va Klavdiy Ptolemey oykumenaning chegaralarini jan.da ekvatordan, shim.da 63° sh.k.gacha deb bilganlar. Muhammad ibn Muso Xorazmiy ham Ye. i.ning jan. chegarasini jan.da ekvatordan hisoblagan, lekin shim. ni-hoyasini 48° sh.k.da ifodalagan. Abu Rayhon Beruniy oʻz kuzatishlari va hisob-kitoblari asosida fandagi iqlimlar toʻgʻrisidagi tafovutli fikrlarga barham berdi. Beruniy Ye. i.ning jan. chegarasini 12° 39’ 5" sh.k.dan oʻtkazdi va undan ekvatorgacha boʻlgan oraliqni "birinchi ikdimning nariyogʻidagi yerlar" deb atadi. Keyingi iklimlarni shunga parallel ravishda shim.ga davom ettirib, yettinchi iqlimning shim. chegarasini 50° 24’ 34" sh.k. gacha yetkazdi. Abu Rayhon Beruniy Ye. i. doirasidagi yerlarni obod joylar deb, Ye. i.dan shim.dagi va birinchi iqlimdan jan.dagi maʼlum yerlarni obodonligi nisbatan kamroq yerlar qatoriga kiritdi. E. i. tushunchasi mohiyatidan Yer yuzasini tabiiy-geografik zonalarga boʻlishning dastlabki eng oddiy koʻrinishi boʻlsada, biroq undan ancha farq qiladi. Zero hozirgi tabiat zonalarini aniqlashda relyef, iqlim, tuproq, oʻsimlik va hayvonot olami ham eʼtiborga olinadi. Shunga qaramasdan Ye. i. tushunchasi Sharq geografiyasida <nowiki>XIX</nowiki> asrgacha saqlanib keldi. E. i.ga boʻlishning oʻz davri uchun bevosita ilmiy amaliy ahamiyati bor edi. Qoʻlyozmalarda iqlimlar vositasida mamlakatlar, shaharlar va b. turli joylarning geografik oʻrni ifodalangan. Shahar va qishloqlar roʻyxati tuzilgan, koʻpincha ular ikdimlar tartibida joylashtirilgan. Bunday jadvallar Muhammad ibn Muso Xorazmiyning "Kitob surat alarz" ("Yer surati"), Abu Rayhon Beruniyning "Al-Qonun ul Masʼudiy" ("Maʼsud qonuni"), Ulugʻbekning "Ziji jadidi Koʻragoniy" ("Koʻragoniy yangi astronomik jadvali") asarlarida mavjud. Iqlim chiziqlari yoki koʻrsatkichlari haritalarda ham belgilangan. Omonullo Boʻriyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} {{no iwiki}} 01zez04vjlofpinchs44mexpvi713tw 0 490880 6315755 4314680 2026-10-23T08:30:03Z JavohirSaydinov 312790 6315755 wikitext text/x-wiki {{Mifologik personaj | special = uncommon [[Unicode]] characters | fix = Help:Multilingual support#Avestan | tasvir= Jamshid Halved.jpg | Tavsifi =Rasmda Jamshidning [[Zahhok]] oldida ikkiga boʻlinganligi tasvirlangan. | Boshqa tillardagi ism =([dʒæmˈʃiːd]) ({{lang-fa|جمشید}}, ''Jamshēd''; [[Oʻrta fors|Oʻrta]] va [[Yangi forscha]]: جم, ''Jam'') | Bolalari =Faridun | compact = yes }} '''Jamshid''' ([dʒæmˈʃiːd]) ({{lang-fa|جمشید}}, ''Jamshēd''; [[Oʻrta fors|Oʻrta]] va [[Yangi forscha]]: جم, ''Jam'') – qadimiy afsonalarga koʻra, [[Eron|Eronda]] eng avval hukmdorlik qilgan peshdodiylar sulolasining toʻrtinchi va eng buyuk hukmdori. Shoh Tahmurasdan soʻng 700 yil podshohlik qilgan Jamshid Istaxr shahrini bunyod etib, mamlakatda behad farovonlik vujudga keltirgan, [[Sharob|sharobni]] ixtiro qilib, [[Navroʻz|Navroʻzni]] yangi yil bayrami sifatida nishonlashni joriy etgan emish. U hatto [[Zardusht|Zardushtdan]] ilgari Eronda mavjud boʻlgan bir diniy mazhabga asos solgan, oyna (Oyini Jam) ixtiro qilgan hamda odamlarni hayvon terisiga oʻranish oʻrniga gazlamadan tikilgan kiyim kiyishga oʻrgatgan, davlat tuzumini tashkil etib, aholini tabaqalarga boʻlgan. Bu mazhab va oyna quyoshu tabiatga bogʻliq va ayshu ishrat bilan uygʻunlashgan bir suratda taʼriflanadi. Goʻyoki Jamshid oʻz shonu shavkati va saltanatidan magʻrurlanib ketib, xudolik daʼvosini qilgan emish. Oqibatda [[Arabiston yarim oroli|Arabiston yarim orolidan]], ehtimol [[Yaman|Yamandagi]] od qavmidan Zahhok ismli bir hukmdor bostirib kelib, Eronni Jamshiddan tortib olgan ekan. Soʻng, Zahhok ikki yelkasidagi ikki ilonga mahalliy aholining navqiron oʻgʻillari miyasini yedira boshlabdi. Shunda oʻgʻillaridan ajragan bir Kova ismli temirchi bosh koʻtarib, Zahhokni oʻldiribdida, taxtni Jamshid naslidan boʻlmish Faridunga olib beribdi. Faridun adolat bilan davlatni idora qilib, keksaygach uch oʻgʻliga mamlakatni boʻlib berish bilan Hazrat Nuhning maqomlariga erishibdi. Jamshidni baʼzilar Hazrat Sulaymonning aynan oʻzlari, deb taʼkidlashadi. Jamshid, sharobni ixtiro etganligi boisidan, shoirlar oʻrtasida „Qadahiy“ (Jomi Jam) nomi bilan ham mashhurdir. Keyinchalik topilgan qad. hind braxmanlari afsonalariga koʻra, bu hikoyaning hind afsonalaridan naql etilgani maʼlum boʻladi. Haqiqatan, Zardusht brahmaniylar dinidan ajralib chiqib, alohida bir mazhab taʼsis etgani uchun vatanidan badargʻa qilinib, Eronga kelib qolgan. Shunga binoan eroniylar qad. hind afsonalarini oʻrganishgan. [[Eron tarixi|Qadimiy Eronning tarixi]] Zardushtning kitobi boʻlmish Zandovastodan olingandir. Qad. hind afsonalarida Jamshid yoki Jomo Shaydo quyoshni anglatuvchi bir maʼbud ismi boʻlib, bu ismni tashkil qiluvchi soʻzlarning birinchisi – „hukmdor“ va ikkinchisi – „quyosh“ maʼnosidadir, yaʼni „quyosh podshoh“ demakdir. Jamshid haqida [[Alisher Navoiy|Navoiy]], [[Firdavsiy]], [[Tabariy]], [[Abu Rayhon Beruniy|Beruniy]] asarlarida ham eslatib oʻtilgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> [[Turkum:Mifologik qahramonlar]] {{chala}} 1gveib0e7go6wcavgi5kvhq808rvjhs 1 514605 6315784 4611736 2026-10-23T09:17:25Z Norqulova Zarnigor 319454 /* Kushon podsholigining Osiyo uchun ahamiyati qanday darajada? */ yangi mavzu 6315784 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{OʻzME loyihasi}} == Kushon podsholigining Osiyo uchun ahamiyati qanday darajada? == '''Kushon podsholigi tashkil topishi.''' [[Foydalanuvchi:Norqulova Zarnigor|Norqulova Zarnigor]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Norqulova Zarnigor|munozara]]) 09:17, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) i6lr880shzgjmed8y23z3qoqc2n2u4x 0 530083 6315750 4777491 2026-10-23T08:15:56Z JavohirSaydinov 312790 6315750 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} MIR (arab. amir). — amirnshnt qisqartirilgan shakli. Oʻr ta Osiyoda murakkab tarkibli soʻz boʻlaklarida "mutasaddi" maʼnosida keladi (mas, mirshikor — ov amiri, mirob — suv amiri, mirshab — tun amiri). Kishi ismlarida M. (Mirali, Mirmuhammad va boshqalar) "hukmdor"ni anglatadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} j6l0rak284bfwepdinf3rpy468jav1n 0 537388 6315299 5002013 2026-10-22T15:40:32Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315299 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} '''Nivelirlash''' — geodezik oʻlchashning bir turi; yer nuqtalari balandliklari farqi (nisbiy balandligi) aniqlanib, ular orqali ushbu nuqtalarning qabul qilingan boshlangʻich sathdan hisoblanadigan balandliklari topiladi. Oʻzbekiston hududida bajariladigan asosiy geodezik-topografik ishlarda nuqtalar balandligini Kronshtadt (Sankt-Peterburg) futshtogining nol chizigʻi (shtrixi)ga nisbatan hisoblash qabul qilingan (qarang [[Mutlaq balandlik]]). N.ni bajarish uslubiga qarab geometrik N., trigonometrik N., fizik (gidrostatik, barometrik va aero) N. va stereofotogrammetrik N. turlariga boʻlinadi. Geometrik N. gorizontal vizir nur, trigonometrik N. esa qiya vizir nur yordamida bajariladi. Stereofotogrammetrik N. bir joyning ikkita qoʻsh aerosuratlarini maxsus optik asbob (masalan, stereoskop)da kuzatib hosil qilinadigan joy relyefi modelida oʻlchab bajariladi. Geometrik N. nisbatan sodda va aniqligi yuqori boʻlib, amalda juda keng qoʻllanadi; trigonometrik N. esa aniqligi nisbatan past, u togʻli hududlarda qoʻllanadi. Katta hududlarning topogfafik haritalarini tuzishda stereofotogrammetrik N. asosiy hisoblanadi. <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} [[Turkum:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] 7liioi926899bcgf4jcyz5ysiokn6sv 0 537449 6315642 6117828 2026-10-23T05:08:24Z VASHGIRD 10954 6315642 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{adashlar|Niyoz}} '''Niyoz Muhammad Hoʻqandiy''', Mullo Niyoz Muhammad Hoʻqandiy Niyoziy bin Mullo Ashur Muhammad (taxminan 1802/03—1878-yildan soʻng) — qoʻqonlik tarixchi, shoir. 1860-yil Niyoz Muhammad Hoʻqandiy Qanoatshoh boshliq Qoʻqon qoʻshinlarining Pishpak, Uch Olmati va Uzun Ogʻochga, 1861—62 yillarda esa Turkiston atrofiga qilgan yurishida ishtirok etgan. Shundan soʻng harbiy xizmatdan ketib, Qoʻqonda oʻz mahallasida tinch mehnat bilan band boʻlgan. „Tarixi jadidai Toshkand“ muallifi Muhammad Solihxoʻja Toshkandiy uni attorlik mollari bilan savdo qiluvchi savdogar deb ataydi. „Niyoziy“ taxallusi bilan sheʼrlar bitgan. Niyoz Muhammad Hoʻqandiy „<nowiki/>[[Tarixi Shoxruxiy]]<nowiki/>“ asarini Xudoyorxon topshirigʻiga koʻra yozgan (1871—72). Asar Shohruxbiy davridan boshlab 1872-yilgacha Qoʻqon xonligida sodir boʻlgan siyosiy, iqtisodiy, madaniy oʻzgarishlarni qamrab olgan. Ayniqsa, muallifning oʻzi ishtirok etgan voqealar bayoni ilmiy jihatdan qimmatli. Asar Qoʻqon xonligi tarixini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi. == Adabiyot == * Bobobekov H., Qoʻqon tarixi, T., 1996; Beysembiyev T. K., „Taʼrixi Shaxruxi“ kak istoricheskiy istochnik, AlmaAta, 1987<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:1878-yilda vafot etganlar]] ekz11wueuo0eo99s90nx5mbwokfy8m5 0 544154 6315753 6119255 2026-10-23T08:26:49Z JavohirSaydinov 312790 6315753 wikitext text/x-wiki '''Oltintosh''', Oltuntosh al-hojib (asl [[ism]]i Abu Saʼid) (? — [[1032]]) — turk [[gʻulomlar]]idan, keyinchalik [[gʻaznaviylar]]aan Ca-buktegin va uning 2 vorisining [[lashkar]]<nowiki />boshisi. [[Sabuktegin]] davridayoq u hukmdor [[gvardiya]]sidagi eng yuqori martaba — "ulugʻ qojib" [[unvon]]iga ega boʻlgan; [[Mahmud Gʻaznaviy]] davrida [[qoraxoniylar|qora-xoniylar]] bilan boʻlgan katta [[jang]]da ([[1008]] yil [[1-yanvar|1-yanvar]]) O. [[qoʻshin]]ning oʻng [[qanot]]iga qoʻmondonlik qilgan; 1000—11 yillar u [[Hirot]] [[noib]]i sifatida [[manbalar]]da qayd etilgan. [[Xorazm]] zabt etilgach ([[1017]]), O. [[xorazmshoh]] unvoni bilan ushbu [[viloyat]]ga noib etib tayinlangan, u bu lavozimni vafot etguniga qadar egallab turgan. O. [[chegara]] viloyati boʻlgan Xorazmni ehtiyotkorona [[idora]] etgan va oʻzini qoʻshni [[turkiy xalqlar|turkiy]] [[qabila]]lardan muvaffaqiyatli suratda [[mudofaa]] qilgan, bu bilan u Xorazmdagi oʻz hokimiyatini yanada mustahkamlagan. Mahmud va [[Masʼud Gʻaznaviy]]lar O.ning bu harakatlariga shubha bilan qarashgan, ular hiyla bilan O.ni daf etish yoʻliga oʻtishgan. 1032-yil [[bahor]]ida O. sulton Masʼud topshiri-gʻiga koʻra, [[Alitegin Ibn Husayn|Alitegita]] qarshi otlangan va [[Dabusiya]] yaqinidagi jangda ogʻir jarohatlanib vafot etgan. Noiblik uning oʻgʻli Horunga topshirilgan, xorazmshoh unvoni Masʼudning oʻgʻli Saʼidga berilgan, Horun [[mamlakat]]ni faqat [[shahzoda]]ning vakili sifatidagina boshqara olishi mumkin boʻlgan. Biroq 1034-yil avgustda Horun oʻzini [[mustaqillik|mustaqil]] deb eʼlon qilgan, ammo kelasi yili gʻaznaviylar koʻrsatmasiga koʻra, oʻldirilgan; uning birodari va vorisi Ismo-il Xandon Xorazmni 1041-yilgacha idora qilgan, soʻngra gʻaznaviylar topshirigʻiga koʻra, [[Jand]] [[hokim]]i Shoh Malik tomonidan quvib yuborilgan. Shu bilan O. tomonidan [[asos]] solingan [[sulola]] barham topgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:Davlat yetakchilari]] [[Turkum:1032-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Oltintoshiylar]] d7wfeb6yv8me61vx42fgzxph97epagf 0 546919 6315261 5076281 2026-10-22T13:00:41Z Azizarhmjnv 319185 /* */ 6315261 wikitext text/x-wiki '''O'g'iz''', o'gʻiz oshi — yangi tuqqan [[sigir]]ning dastlabki 3 [[kun]]lik [[sut]]idan tayyorlanadigan [[taom]]. [[Sheva]]larda dalama, gelagay, palla kabi [[nom]]lar bilan ataladi. O'gʻiz suti qozonda sut kabi sust olovda qaynatiladi. Ogʻiz suti tarkibida oʻrtacha 25% quruq modda boʻlib, 5,4 % [[yogʻ]], 15% [[oqsillar|oqsil]], 3,3% [[sut qandi|sut shakari]], 1,3% mineral moddalar, 200 ga yaqin toʻyimli va biologik faol moddalar (BFM) yengil hazm boʻladigan holatda uchraydi. [[Pishirilgan sut|Pishirilganda]] o'gʻiz sutining [[oqsilli ozuqalar|oqsili]] ivib, xuddi [[tvorog]]ga oʻxshab qola-di, shunda [[qozon (buyum)|qozon]]ga [[tuzlar|tuz]] solib taʼmi rostlanadi. Ayrim joylarda O'gʻizga sedana ham solinadi. Baʼzi joylarda [[guruch]] qoʻshib pishiriladi. Mazali, toʻyimli taom ogʻiz sovitib [[isteʼmol]] qilinadi. Sigir egasi sut moʻl-koʻl boʻlishini niyat qilib, o'gʻizni yaqin qoʻniqoʻshni va qarindosh-urugʻlarga tarqatadi. Roʻzimat Hamroqulov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> [[Turkum:Sut mahsulotlari]] [[Turkum:Taomlar]] c033gl19qjkapyhqvb0z98c5qvd4lh5 0 553937 6315798 2854109 2026-10-23T09:37:14Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Hindiston geografiyasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315798 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Pondisheri (maʼnolari)}} '''Pondisheri''', Puttucheri -Hindistondagi ittifoqdosh hudud. Maydoni 492&nbsp;km². Aholisi 974 ming kishi (2001), tamil, telugu, malayalam, ingliz va fransuz tillarida soʻzlashadi. Maʼmuriy markazi — Pondisheri shahri P. chogʻroq va bir-biridan alohida joylashgan 4 ta qudud — Pondisheri, Ka-raikal, Yanai va Maxedan iborat. Relyefi — dengiz boʻyi pasttekisligi. 1670-yillardan 1954-yilgacha Fransiyaning Hindistondagi mulki boʻlgan. Hududlarning bir-biridan uzoqda joylashganligi sababli ularni maʼmuriy boshqarish va xoʻjaligini rejalashtirish murakkab. Iqtisodiy faol axrlining 45% qishloq xoʻjaligida band. Ekin maydonining 90% sugʻoriladi. Sholi yetishtirish yetakchi oʻrinda, shuningdek, kokos palma-si, shakarqamish, yer yongʻoq, paxta, tariq ekiladi. P.da 20 dan ortiq yirik (ip gazlama, shakar-kand va boshqa oziq-ovqat) korxonalari ishlab turibdi. Qogʻoz va farmatsevtika zavodlari bor. Mayda va kustar sanoati rivojlangan. Ular tarkibida metallsozlik, elektrotexnika sanoati korxonalari mavjud, kompyuter ishlab chiqariladi. Dengizdan baliq ovlanadi. Karaikal shahrida qishloq xoʻjaligi instituti bor.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Hindiston geografiyasi]] bmh258kp6t25ke6mlapb6iggqcyyzfe 0 556500 6315747 6173911 2026-10-23T07:55:26Z JavohirSaydinov 312790 6315747 wikitext text/x-wiki '''Pul islohotlari''' — milliy valyutani mustahkamlash, pul birligini barqarorlashtirish va pul muomalasini tartibga solish maqsadida davlat tomonidan mamlakat pul tizimini toʻliq yoki qisman qayta tashkil etish. Pul islohotlari qogʻoz pul belgilarining hammasi yoki bir qismi qadrsizlanganda va ularning hajmi koʻpayib, yangisi (qogʻoz yoki metall) bilan almashtirish lozim boʻlganda, pulning oltin qiymati yoki valyuta kursi oʻzgarganda, pul tizimiga oʻzgartish kiritish zarur boʻlganda oʻtkaziladi. Pul islohotlari mamlakatdagi iqtisodiy holatga, pulning qadr-sizlanish darajasiga va davlatning siyosatiga bogʻliq holda turli usullarda: ortiqcha qogʻoz pullarni yoʻq qilish yoʻli bilan pul hajmini kamaytirish (deflyasiya); eski pul belgilarini yoʻq qilib, yangi qogʻoz pul belgilarini zarur miqdorda chikarish (nullifikatsiya); eski pul belgilarini yirikroq yangi pul belgilariga almashtirish (denominatsiya); pul birligi yoki qogʻoz pul birligi kursining metall qiymati va chet el valyutasiga nisbatan kursini pasaytirish (devalvatsiya); pul birligidagi metall qiymati yoki qogʻoz pul kursini tashki davlatlar valyutasiga nisbatan oshirish (revalvatsiya) va boshqa shakllarda amalga oshiriladi. Sobiq Ittifoq (Rossiya)da 1922—23 yillarda eski 1 mln. rubl yangi 1 rublga, Germaniyada Birinchi jahon urushi va undan soʻnggi davrlarda pulning haddan tashqari qadrsizlanishi natijasida 1924-yilgi Pul islohotlari davrida yangi 1 marka eski 1 trln. markaga, Gretsiyada 1944-yil noyabr da 50 mlrd. draxma yangi 1 draxmaga almashtirilgan edi. Ikkinchi jahon urushi yakunlanishi arafasida va undan keyin bir qator xorijiy davlatlarda Pul islohotlari (Belgiya — 1944-yil, Fransiya, Daniya, Gollandiya va Norvegiya — 1945-yil, Yaponiya — 1946-yil, Avstriya — 1947-yil) amalga oshirildi. Hozirgi Markaziy Osiyo hududlarida muhim Pul islohotlari Amir Temur hukmronlik qilgan davrdan boshlangan. Uning tashabbusi bilan oʻsha davrgacha muomalada boʻlgan mayda mis tangalar oʻrniga sifat va hajm jihatdan bir necha marta ortiq boʻlgan, yirik qiymatga ega oltin va kumush tangalar zarb etila boshlagan. Amir Temur tasarrufida bir necha zarbxonalar boʻlganligi va ularda zarb etilgan tangalar Yevropada ham mashhur boʻlganligi haqida koʻp maʼlumotlar bor. Birgina Gʻarbiy Eron va Ozarbayjonda Amir Temurning nomi bitilgan 120 turdan ortiq oltin va kumush tangalar muomalaga kiritilgan. Mirzo Ulugʻbek tomonidan 1428-yil amalga oshirilgan Pul islohotlarida ilgari zarb etilgan mis tangalarning muomalada boʻlishi taqiqlangan. Bir qator shaharlarda — Buxoro, Samarqand, Toshkent, Shohruxiya, Andijon, Qarshi va Ter-mizda yangi tangalar zarb etila boshlagan. Eski tangalarni yangi tangalarga almashtirish tugallangandan keyin, faqat Buxorodagi zarbxona faoliyati saqlab qolinib, qolganlari yopilgan. Shayboniylar davrida ham tangalar zarb kilishda yangilik kiritilgan. Ol-dingi hukmdorlar tomonidan zarb etilgan tangalardagi yozuvlar ustiga yangi tamgʻalar zarb qilinib, muomalaga chiqarilgan. Bu davrda, asosan, dinor nomi bilan yuritilgan juda koʻp miqdordagi mis tangalar va vazni 3 g boʻlgan kumush tangalar muomalada boʻlgan. <nowiki>XIX</nowiki> asrning boshlaridan Buxoro amirligida vazni 4,5 g lik „tillo“ nomi (oltin) bilan tangalar zarb etilgan. Kumushdan ishlangan tanga deb ataluvchi pul birliklari 1920-yilga qadar muomalada yurgan. Buxoro amirligida 1918-yildan boshlab muomalaga nominali 20, 60, 100, 200, 300, 500, 1000, 2000, 3000, 5000 va 10000 tangalik qogʻoz pullar chiqarilgan. 1921-yilda Buxoro Xalq banki muomalaga yangi, nominali rublda koʻrsatilgan qogʻoz pullarni chiqara boshladi. Bu pullar 3000, 10000 va 20000 rubl nominaliga ega boʻlgan. 1922-yilda Buxoro Xalq banki tomonidan denominatsiya amalga oshirilib, pulning nominali yuzlab marta kamaytirilgan va 1, 5, 10, 25, 100 rubllik yangi pullar muomalaga chiqarildi. Ammo koʻp oʻtmasdan, kuchli inflyasiya natijasida past nominaldagi pul belgilari bozor ehtiyojlarini qondira olmadi va 1000, 2500, 5000 rubllik pullar bosib chiqarildi. 1920—21 yillarda Xorazm Sovet Xalq Respubli-kasi (XSXR) tomonidan muomalaga 250, 500, 750, 1000, 2000, 5000 va 10000 rubl nominalida ipakdan qoʻlda toʻqilgan maxsus pul belgilari chikarilgan. Ushbu pullar XSXR tugatilganga qadar, yaʼni 1924-yilgacha muomalada boʻlgan. Yuqori inflyasiya natijasida 1922 — 23 yillarda XSXR tomonidan denominatsiya amalga oshirilib, eski pullarning ustiga ularning yangi nominalini koʻrsatuvchi tamgalar bosilgan. 1921—22 va undan keyingi yillarda Pul islohotlarini oʻtkazishga qaratilgan qator tadbirlar Turkiston ASSRda amalga oshirildi. 1923—24 yillarda Buxoro va Xorazm Xalq Respublikalarining pul belgilari RSFSR pul belgilari (rubl chervon) bilan almashtiriddi. Fuqarolar urushi davrida Turkiston frontlar halqasi ichida qolganda Toshkentda Turkiston ASSRning puli — turkbonlar chiqarilgan. Keyinchalik 1921-yil 1-yanvar dan boshlab Turkistonda 3 oy davomida Pul islohotlari oʻtkazilib, turkbon RSFSR pul birligiga 10:1 nisbatda almashtirildi. 1947-yilda sobiq SSSRda Pul islohotlari oʻtkazildi, mahsulotlarni taqsimlashda kartochka tizimi tugatildi va davlat kooperativ chakana savdosi narxida yagona tartib oʻrnatildi. Muomaladagi hamma pul belgilari 10:1 nisbatda yangi pul belgilariga almashtirildi. 1950-yilga kelib oltin tovar zaxirasining koʻpayishi, chet el valyutasiga nisbatan pul kursining oshishi, narxlar masshtabi oʻzgarishi 1961-yilda muomaladagi pul belgilarini 10:1 nisbatda yangi pul belgilariga almashtirilishiga olib keldi. Oʻzbekiston Davlat mustaqilligiga erishgach, Rossiya oʻz milliy valyutasini chiqargunga qadar boshqa sobiq Ittifoq respublikalari singari vaqtincha rubl zonasida qoldi va mamlakatda amalda boʻlgan iqtisodiy shart-sharoitlarni hisobga olib, oʻz milliy valyutasini muomalaga kiritishni ikki bosqichda amalga oshirdi. Birinchi bosqich: 1993-yilning 15-noyabrdan ish haqi, pensiya, stipendiya, nafaqa va aholi daromadlarining oʻz vaqtida toʻlanishini, respublika ichki isteʼmol bozorini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududida toʻlov vositasi sifatida 1961—92 yillardagi rubl banknotlari va Rossiya bankining 1993-yildagi rubli bilan parallel ravishda 1:1 nisbatda oraliq valyuta sifatida „soʻmkupon“ muomalaga kiritildi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki muomalaga qiymati 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100, 200, 500, 1000, 5000, 10000 soʻmkupon qogʻoz pullarni chiqardi. Ikkinchi bosqich: 1994-yil 1-iyulidan boshlab Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasi soʻm 1 soʻm = 1000 soʻmkupon nisbati bilan muomalaga kiritildi. Markaziy bank muomalaga qiymati 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 soʻm boʻlgan bank qogʻoz pullari (banknotlar) va 1, 3, 5, 10, 20, 50 tiyin boʻlgan metall tangalar chiqardi. Oʻzbekiston Respublikasi oʻz milliy valyutasini muomalaga kiritishi, ikki bosqichli bank tizimi va mustaqil pul tizimi tashkil etilishi pul-kredit siyosatini erkin yuritish imkonini berdi. Hisob kitoblarni yengillashtirish maqsadida 1997-yildan boshlab muomalaga 200 soʻmlik, 1999-yildan 500 soʻmlik va 2001-yildan 1000 soʻmlik bank qogʻoz pullari (banknotlar) muomalaga chiqarildi. Fayzulla Mullajonov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} 4j0mlvl02g9lc7s8qvdyjeuu3y80frq 0 557516 6315751 6110269 2026-10-23T08:18:02Z JavohirSaydinov 312790 6315751 wikitext text/x-wiki '''Rais''' (arab. — rahbar, sardor) — 1) Oʻrta Osiyo xonliklarida shariat qonun qoidalari, diniy marosimlar, urf-odatlar, roʻza tutish, namoz oʻqish, xayr-u ehson ishlarining oʻz vaqtida aniq bajarilishini nazorat qiluvchi, ota-onalarning bolalarini maktabga yuborishlarini, savdo axlining xaridorlar haqiga xiyonat qilmasligi uchun tarozi va toshlarning toʻgʻri boʻlishini tekshirib turuvchi mansabdor. Rais, shuningdek, shahar orastaligi va xavfsizligi uchun ham masʼul hisoblangan. Har bir yirik qishloq va shaharning oʻz Raisi boʻlib, qozikalon tavsiyasiga binoan hukmdor tomonidan tayinlangan. Xorazmshoxlar saltanatida boshqa oʻrta asr sulolalaridan farqli oʻlaroq butun mamlakat Raisi lavozimi mavjud boʻlgan; 2) muayyan saylov organlari va tashkilotlar rahbari (Masalan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi raisi va hokazo); 3) anjuman, majlis yoki yigʻinga rahbarlik qiluvchi shaxs. <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} {{OʻzME}} [[Turkum:Lavozimlar]] sq270mammako5412wfv38e0kd3nzl7u 0 575400 6315752 6134462 2026-10-23T08:19:34Z JavohirSaydinov 312790 6315752 wikitext text/x-wiki '''Sulton''' ({{lang-ar|سلطان}} — hukmdor, podshoh) — 1) musulmon davlatlari boshliqlarining unvoni. <nowiki>X</nowiki> asrda islom mamlakatlarida hukmdor sulton deb yuritilgan. Shohlar, xonlar va ularning farzandlari ismiga Sulton soʻzi qoʻshib aytilgan. Rum sultonligi hukmdorlariga sulton unvoni 11 a.ning 30y.laridan berila boshlangan. Mazkur unvonni 1-boʻlib saljuqiylardan boʻlgan Toʻgʻrulbek 1038-yilda olgan va bu unvon 1055-yil Bagʻdod zabt etilganidan soʻng xalifa tomonidan eʼtirof etilgan. Usmonli turk hukmdorlari, Xorazmshoxlar, Gʻaznaviylar singari mustaqil davlat hukmdorlari ham sulton atamasi bilan ifodalangan. Moʻgʻul istilosidan keyin Chingizxon xonadonining har bir vakili sulton deb atalgan. Temuriylar saltanatida ham keng isteʼmolda boʻlgan. Shayboniylarda sulton hukmdorlar, sulola vakillariga berilgan. Janubiy Arabiston va Gʻarbiy Afrikadagi yirik mulkdorlar, baʼzi qabila boshliklari, Hindiston va Indoneziyadagi ayrim hokimlar sulton deb nomlangan. Marokashda 1957-yilgacha, Turkiyada 1922-yilgacha amalda boʻlgan; 2) kishi ismining tarkibiy qismi. Mas, Sulton Sanjar, Sulton Boyazid, Sulton Muhammad, Xalil Sulton, Ruqiya Sulton va boshqa == Yana qarang == * [[Davlat boshligʻi]] * [[Monarx]] * [[Monarxiya]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Petrosyan Yu.A., Osmanskaya imperiya, Moguhestvo i gibel, M., 1990. == Havolalar == {{vikiiqtibos}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Sultonlar|*]] h79rr81ush6cqb06sbqsaww5bq0w5i4 0 578812 6315298 5052602 2026-10-22T15:28:57Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315298 wikitext text/x-wiki '''Tank qoʻshinlari''' - quruqlikdagi qoʻshin turi. Tank, motooʻqchi (mexanizatsiyalashgan, motopiyoda), raketa, artilleriya va boshqa boʻlinma, qism, qoʻshilmalardan tarkib topgan. Tank qoʻshinlari qudratli oʻt ochish, kuchli zarba berish va tez harakat qilish imkoniyatiga hamda ishonchli zirhli himoyaga ega. Bu qoʻshinlar asosiy yoʻnalishlarda yalpi harakat qilib, mustaqil va boshqa qoʻshinlar bilan hamkorlikda dushman mudofaasini yorib oʻtish, yuksak manyovrli jangovar harakatlar olib borish, dushman mudofaasi ortida harakat qilib, uning zaxiralarini tor-mor etish, eng muhim marralarni egallash va uni himoya qilish hamda jang va operatsiya maqsadlariga tezkorlik bilan erishishni taʼminlash va boshqalarga qodir. Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tank qoʻshinlari mavjud. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Qurolli kuchlar]] 3iuk5irqv4uu91lkvf0ykekai17kd8u 0 586075 6315757 6174008 2026-10-23T08:34:05Z JavohirSaydinov 312790 6315757 wikitext text/x-wiki '''[[Mahalliy davlat hokimiyati organlari|Mahalliy]] boshqaruv Turkiston general-gubernatorligi''' ([[rus tili|rus]]. ''Turkestanskoe general-gubernatorstvo'')([[Chigʻatoy tili|chigʻ. tur.]]: تركستان گینرال گوبیرناطری)<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BA_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8F%D0%BC_%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B5_(%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D0%B0)_%E2%84%9612_1871_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.jpg Wikimedia Commons — File:Prilojenie k Turkestanskim vedomostyam na uzbekskom yazike (Turkestanskaya kraevaya gazeta) № 12 1871 goda.jpg]</ref> — maʼmuriy-hududiy birlik. [[Rossiya Imperiyasi]] bosib olgan Gʻarbiy Turkiston hududida Rossiya imperatori [[Aleksandr II]] farmoni bilan tashkil etilgan ([[1867-yil]] [[11-iyul]]). Xuddi shu yili [[Turkiston harbiy okrugi]] ham tuzilgan. Turkistonning birinchi general-gubernatori etib rus podshosining yaqin mulozimi general-adʼyutant Konstantin Petrovich fon Kaufman tayinlandi. U 14 yil mobaynida ([[1867]]—[[1881-yil]]larda) [[Turkiston]] oʻlkasini qattiqqoʻllik bilan boshqargan. [[Kavkaz]], [[Boltiqboʻyi]] oʻlkalaridagi ozodlik harakatlarini bostirishda tajribali maʼmur va usta siyosatchi ekanligini koʻrsatgan fon Kaufmanni „Turkistonning Bunyodkori“ deb ulugʻlashgan. U [[Toshkent]] jamoatchiligi vakillari yigʻilishi ([[1868-yil]] [[22-yanvar]])da birinchi bor [[ruslar]]ni Turkiston xalqlarining „Katta Ogʻasi“ deb atagan. Turkiston <nowiki>XIX</nowiki> asrning boshlarida Britaniya Imperiyasi va Rossiya Imperiyasi orasida [[Buyuk oʻyin|tortishuvlarga sabab boʻlgan]]. [[Fayl:Туркестан 1900.svg|thumb|400px|<nowiki>XIX</nowiki> asr boshidagi Turkiston]] Rossiya imperatori fon Kaufmanga oʻlkani boshqarishda cheklanmagan huquq va vakolatlar bergan, natijada uni xalq „Yarim podsho“ deb bilgan. Ichki va tashqi siyosatda uning erkin ish yuritishi mumkinligi imperator tomonidan berilgan „Oltin Yorliq“da oʻz aksini topgan. [[1868]]—[[1880-yil]]lar davomida harbiy istilolar natijasida dastlab 2 viloyatdan iborat general gubernatorlikka yana 3 viloyat qoʻshildi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning oxirlarida Turkiston general-gubernatorligiga [[Sirdaryo]], [[Yettisuv]], [[Samarqand]], [[Fargʻona]] va Zakaspiy kabi 5 viloyatdan iborat boʻlib hududi Yevropa Rossiyasining U3 qismiga teng edi. Turkiston general-gubernatorligining barcha hududi 1.779.618 chaqirimga teng boʻlgan. Rossiya hukmdor doiralari Turkistonni imperiyaning tarkibiy qismiga aylantirish va xalqlarini ruslashtirish uchun barcha vositalarni ishga soldi. Oʻlkadagi siyosiy, maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy islohotlar ana shu maqsadga qaratilgan edi. Asriy milliy davlatchilikni yoʻqotib ruscha idora usulini qoʻllash uchun [[Sankt-Peterburg]]ning oliy siyosiy doiralari qonunlar majmuasini ishlab chiqdi. U tarixga „Turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi Nizom“ nomi bilan kirgan. Nizomga koʻra, oʻlka hokimiyati „harbiy xalq boshqaruvi“ deb nomlandi. Turkiston general-gubernatorligi [[viloyat]]lar (oblast), [[tuman]] (uyezd), jabhalar (uchastka), boʻlislar (volost) va oqsoqolliklarga boʻlindi. Viloyatlar, tumanlar va jabhalarni rus ofitsergenerallari, boʻlis va oqsoqolliklarni esa mahalliy xalq vakillari boshqargan. Viloyatlarga harbiy gubernatorlar, tuman — uyezd boshliqlari, jabhalarga esa uchastka pristavlari tayinlangan. Mustamlakachilar mahalliy boshqaruv idoralariga masʼul shaxslar tayinlanishida nihoyat hushyor ish tutib, ilgʻor, taraqqiyparvar va millatparvar kishilar boʻlis boshqaruvchisi, oqsoqol, yuzboshi yoki qozi sifatida saylanib qolsa, ularni lavozimga tasdiqlamaslik uchun turli hiyla-nayranglarni ishga solganlar. Turkistonda mustamlaka idorasi [[1898-yil]]gacha „harbiy xalq“, undan keyin esa „maʼmuriy politsiya boshqaruvi“ deb atalgan boʻlsa ham uning mohiyati mazmunan oʻzgarmagan, barcha vakolatlar rus maʼmuriyati qoʻlida jamlangan. Turkistondagi siyosiy idora tizimi „tub aholi oʻrtasida har qanday norozilikni tagtugi bilan shafqatsiz bostirish, bironbir dushmanlik holati sezilsa, darhol uning kuchayishiga yoʻl qoʻymay boʻgʻib tashlash, tartibbuzarlar va ularning maslakdoshlariga tegishli saboq berish va ularga rus qudratini koʻrsatib qoʻyish uchun har qanday choratadbirlar koʻrish“ ruhi bilan sugʻorilgan. Turkistondagi milliy ozodlik harakatini boʻgʻib tashlash, istiqlol uchun kurashga qodir shaxslarni „zararsizlantirish“ rejasi ishlab chiqilib, uni ijro etishga barcha mustamlaka arboblari jalb etilgan. Rus dvoryan pomeshchiklari oʻlkani ruslashtirishning iqtisodiy tomonini koʻzlab, Davlat dumasida Turkiston oʻlkasidagi „ortiqcha“ yerlarni musodara qilishni yoqlab muxoliflarini siquvga olishgan. [[1910-yil]]ning [[7-aprel]]ida Davlat dumasi „Turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi Nizom“ning 270-moddasini „Turkiston koʻchmanchilarining ortiqcha yerlarini kolonizatsiya ehtiyojlari uchun“ musodara etishga ruxsat beruvchi qoʻshimcha bilan toʻldirish masalasini muhokama qildi. Rus mustamlakachi shovinistlari tovushi baland kelib qonun loyihasi qabul qilindi va [[1910-yil]]ning [[19-dekabr]]dan qonun kuchga kirdi. Toʻqqiz yil ichida ana shu konunga koʻra, Sirdaryo-Fargʻona koʻchiruvchilik rayoni boʻyicha tub aholining 744,9 ming desyatina yeri ruslarga taqsimlab berildi. Podshoning musodarachilik siyosati oʻta shafqatsizlik bilan davom ettirildi. Imperiya hukmdor doiralari Turkiston oʻlkasi rus va tub aholisi uchun maxsus siyosat dasturini ishlab chiqdi. Harbiy mirshablik ruhi Turkiston general-gubernatorligi siyosiy tuzumida oʻzining yaqqol ifodasini topgan. Turkiston general-gubernatori bir vaqtning oʻzida oʻlka bosh hokimi, okrug qoʻmondoni, bosh prokuror va bosh mirshab vazifalarini bajargan. == Turkiston General-gubernatorligini boshqarganlar == {| class="wikitable" |- ! Boshqargan yillari !! General-gubernator |- | 1867-1881 || Kaufman Konstantin Petrovich |- | 1881-1884 || Chernyayev Mixail Grigoryevich |- | 1884-1889 || Rozenbax Nikolay Ottonovich |- | 1889-1898 || Vrevskiy Aleksandr Borisovich |- | 1898-1901 || Mirzayev Ibrohim Alisherovich |- | 1901-1904 || Ivanov Nikolay Aleksandrovich |- | 1904-1905 || Tevyashev Nikolay Nikolayevich |- | 1905-1906 || Subbotich Dean Ivanovich |- | 1906-1908 || Grodekov Nikolay Ivanovich |- | 1908-1909 || Mishyenko Pavel Ivanovich |- | 1909-1914 || Samsonov Aleksandr Vasilyevich |- | 1914-1916 || Martson Fyodor Vladimirovich |- | 1916-1917 || Kuropatkin Aleksey Nikolayevich |} == Ilk zamonaviy saylovlar == Oʻzbekiston hududida oʻtkazilgan ilk zamonaviy saylovlar tarixi 1877-yil borib taqaladi. 1877-yil Turkiston general-gubernatorligi aholisi hamda hududining kengayishi natijasida [[Toshkent]] shahar Dumasini tuzish zarurati paydo boʻldi. Sirdaryo harbiy gubernatorligi boshchiligida maxsus hay’at tuzildi. Maxsus hay’at saylovchilar roʻyxatini tuzish hamda saylov oʻtkazish boʻyicha ish olib bordi. 1877-yil avgust oyida Toshkent shahar Dumasiga saylovlar boʻlib oʻtdi. 1877-yil 30-avgust kuni Toshkent shahar Dumasining ochilishi boʻlib oʻtdi. Dumaga saylov har 4 yilda bir marta oʻtkazilgan.<ref>{{Citation|year=|seperator=|title=XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlarida Toshkentning «yangi shahar» qismi tarixi - Jannat Ismoilova. Oʻzbekiston RespublikasiFA Tarix instituti. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi. Toshkent – “Fan va texnologiya” — 2004.}}</ref> == 1917-yilgi Toshkent shahar dumasiga boʻlib oʻtgan saylov == 1917-yil 30-iyulda [[Toshkent]] shahar dumasiga navbatdagi qayta saylov boʻlishi belgilanadi. Bu saylovda asosan eskilikni yoqlovchi „Ulamo“ jamiyati, taraqqiyparvar „Shoʻroi islomiya“ jamiyati va [[Bolsheviklar]] orasida nomzodlik uchun keskin kurash ketadi. Saylov kunidan bir muncha ilgariyoq ruslar bu safargi dumaga saylovda musulmonlarning qoʻli baland kelishini sezib „Shaharning yangi qismi uchun alohida duma saylaymiz“, deb Toshkent dumasini ikkiga boʻlish taklifini koʻtarib chiqadilar. Bu holning oldini olish uchun „Shoʻroi islomiya“ jamiyati — agar rus tilini bilmagan, siyosiy maʼlumoti boʻlmagan „Ulamo“ jamiyatining nomzodlari saylovda gʻolib kelsa, dumada rus nomzodlari bilan birgalikda ish yurita olarmikanlar, agar yurita olmasalar, dumaning ikkiga boʻlinishini aniq bilib, oqibatda mahalliy muxtoriyat, mustaqillik olishga gʻov boʻlishlarini, yana mustamlaka holida qolib ketishlarini bilib, iloji boricha oʻz jamiyatlaridan duma nomzodligiga ozmi-koʻbmi ruscha maʼlumotli, yangicha tarbiyasi boʻlgan yurist, doktor, komissar, muallim, ziyoli savdogar, ruscha maʼlumotli prikazchik, ochiq fikrli ulamolarni koʻrsatadilar. Lekin „Ulamo“ jamiyati Eski va Yangi shahar avom xalqi orasida „Shoʻroi islomiya“ jamiyatining nomzodlari badmazhab kafkazli, dinsiz tatarlardan ularga ovoz bermanglar deb tashviq qiladilar. Natijada avom xalq mullalar va boylar jamiyati "Ulamoning nomzodlariga ovoz berib, ulardan 62 nomzod oʻtadi, taraqqiyparvar ziyolilardan esa faqat 11 kishi saylanadi. Dumaning ishlarida bu „Ulamo“ jamiyatining nomzodlari „Muvaqqat maktab komiteti“ hay’atiga nomzod saylashda hatto [[Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli]] va Sodiq Abdusattorovga ovoz bermaydilar. Boshqa tashkiliy ishlar hay’atiga ovoz berishda ham oʻsha oʻn bir taraqqiyparvar oʻrniga ruslarga ovoz beradilar. Baxtga qarshi Toshkent dumasi bolsheviklarning zoʻrligi bilan 1917-yil 2-dekabrdagi farmoniga binoan tarqatib yuboriladi.<ref>{{Citation|year=|seperator=|link=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/jadid-matbuoti/abdulla-qodiriy-saylovmi-bosqunchilikmi-1917|title=Abdulla Qodiriy "Saylovmi bu bosqunchilik" maqolasiga sharh}}</ref> == Yana qarang == * [[Turkiston]] * [[Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]] == Adabiyot == * Abramov F., Polojeniye ob upravlenii Turkestanskim krayem, T., 1916; * Sadokov X., Politiko-administrativnoye ustroystvo Turkestanskogo general-gubernatorstva, T., 1973; * Oʻzbekistonning yangi tarixi, 1 kitob [Turkiston chor Rossiyasi mustamlakachiligi davrida], T., 2000. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Turkiston general-gubernatorligi]] [[Turkum:Turkiston]] e3eg08b6yq8k15m3h0io6ezg3vlxl2h 0 596310 6315749 6144807 2026-10-23T08:13:57Z JavohirSaydinov 312790 6315749 wikitext text/x-wiki '''Ulusbegi''' — ulus hokimi. 13 — <nowiki>XVIII</nowiki> asrlarda Oʻrta Osiyoda U. oʻz ulusida oddiy hukmdor nomidan ish yurgizgan. U. lavozimiga, odatda, xonning qarindosh urugʻlari tayinlangan. U. oliy hukmdorning har xil topshiriqlarini bajargan, urush paytida safarga hukmdor bilan birga otlangan. {{OʻzME}} {{chala}} my1on7fvxe4fu4xb8oyp5204jak8rzj 0 603729 6315756 6137930 2026-10-23T08:32:14Z JavohirSaydinov 312790 6315756 wikitext text/x-wiki '''Xotun'''({{lang-fa|[[wikt:خاتون|خاتون]]}} ''khātūn''), qatun — xoqon xotini va hukmdor ayolga nisbatan qoʻllangan turkiy unvon. Dastlab, hunlar davrida (mil. av. 3 — mil. <nowiki>III</nowiki> asrlar) qayd etilgan. [[Turk xoqonligi]] davrida (<nowiki>VI—VIII</nowiki> asrlar) xoqondan keyin 2darajada turuvchi unvon. X.lar toʻra asosida xoqon bilan birgalikda hokimiyatni boshqarishgan. Tarixda turkiy hukmdorlarning bir necha xotini boʻlgani, faqat ulardan biri — bosh X. boʻlgani maʼlum. Xoqon vafot etganda oʻrnini egallaydigan oʻgʻli kichik yosh boʻlsa X. uning nomidan hokimiyatni boshqargan. Harbiy safar chogʻida ham X.lar hukmdorlar yonidan joy olganlar, shuningdek, hukmdor saroyda boʻlmagan paytda saroyni boshqarib, elchilik hayʼatlarini qabul qilganlar. Turk xoqonligi davrida unga boʻysunuvchi bir qator oʻlka, davlatlarda X. unvoni keng tarqalgan. Jumladan, Choch, Sugʻd, Buxoro, Toxariston, Zobuliston va Gandxarada ushbu unvon hukmdorlarning bosh xotiniga nisbatan qoʻllangan. Mas, xitoy va arab manbalarida qayd etilishicha, Choch vohasida <nowiki>VII—VIII</nowiki> asrlarda Xotunkat ("Xotun shahri") mavjud boʻlgan. Buxoroga <nowiki>VII</nowiki> asrning 80-yillarida arablar bostirib kirgan paytda ularga Buxorxudot va Xotun qarshi chiqqan. Arablar tomonidan Bidun oʻldirilgach, uning oʻgʻli Tugʻshoda yosh boʻlgani sababli taxtga xotini Xutak xotun oʻtiradi. Shuningdek, 726 yilda Shimoliy Hindistonda boʻlgan xitoy sayyohi Xoy Chao bu yerdagi Gandxara oʻlkasini turkiy sulola boshqarganligi va hukmdorning ayoli katun (xotun) budda monastiri qurdirganligini qayd etgan. <nowiki>VII—VIII</nowiki> asrlarga taallukli sugʻdiy yozuvli qad. turkiy tangalar orasida qoʻshaloq tasvirli; oʻng tomonida hukmdor va malika tasvirlangan, orqa tomonida esa MRʼY (hukmdor) va a.’ttwnh (xatun) unvoni zarb qilingan tangalar uchraydi. Ushbu tangalar, asosan, mamlakatimiz hududidan topilgan boʻlib, Sugʻd yoki Buxoroda hukmronlik qilgan turkiy sulolaga mansub hisoblanadi. Xuroson, Movarounnahr, Sharqiy Turkistonda musulmon dini tarqalgach, turkiy sulolalarda ham ayollarning mavqei saqlanib qolgan va ular X. unvoni bilan davlat ishlarida katta oʻrin tutganlar. Jumladan, Qoraxoniylar, Saljuqiylar, Xorazmshohlar, Temuriylar va bir qator boshqa turkiy davlatlarda X.larning mavqei baland boʻlgan. Masalan, Xorazmshohlar davlatini boshqarishda [[Muhammad Xorazmshoh]] onasi Turkon xotunnnng izmidan chiqmagan. == Adabiyot == * Gumilev L.N., Drevniye tyurki, M., 1967; Abdurahmonov F., Rustamov A., Qadimgi turkiy til, T., 1982. Gʻaybulla Boboyorov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Soʻgʻd unvonlari]] j8spk4ctzlsrd1onibdz5t9wco98228 0 606838 6315277 6134541 2026-10-22T14:50:16Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Chelyabinsk]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315277 wikitext text/x-wiki '''Chelyabinsk''' — [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] Chelyabinsk viloyatidagi [[shahar]] (1743-yildan), viloyat markazi. Rossiya Federatsiyasining muhim iqtisodiy, madaniy, ilmiy markazi, yirik transport yoʻllari chorrahasi. Janubiy Uralning sharqiy yon bagʻrida, Miass daryosi sohilida joylashgan. Aholisi 1077 ming kishi (2025). Qora (metallsozlik kombinati, quvur prokati zavodi) va rangli metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik („Chelyabinsk abraziv zavodi“, „Polyot“, „Turbodetal“ korxonalari; traktor, stanoksozlik, „Teplopribor“, soatsozlik, yoʻl tuzatish mashinalari zavodlari va boshqalar) sanoatlari mavjud. Issiqlik elektr styasi ishlab turibdi. 1736-yilda rus qalʼasi sifatida boshqirdlarning Selyaba (Chelyaba) qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan. 1743-yildan shahar, Iset provinsiyasi (Perm, keyinroq Ufa noibligi), 1796-yildan [[Orenburg]] gubernyasining uyezd shahri. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 90-yillarida Buyuk Sibir magistrali va [[Yekaterinburg]] yoʻnalishidagi temir yoʻl qurilishi munosabati bilan shahar yirik transport va savdo markaziga aylandi. Sanoattez rivojlandi. 1933-yilda traktor zavodi (CHTZ) qurylib foydalanishga topshirildi. Urush davrida (1941—45) Ch.ga 60 ga yaqin sanoat korxonasi evakuatsiya qilindi. Shu davrda shahar sanoati turli harbiy qurollarni ishlab chikardi. Aeroport bor. universitet, politexnika, qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrifikatsiyalash, tibbiyot, jismoniy tarbiya, pedagogika, madaniyat oliy ukuv yurtlari, ilmiy tadqiqot institutlari faoliyat koʻrsatadi. 4 teatr, filarmoniya, oʻlkashunoslik muzeyi, kartinalar galereyasi mavjud<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Ch%20harfi.pdf Ch-harfi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220203232046/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Ch%20harfi.pdf |date=2022-02-03 }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Rossiya shaharlari]] [[Turkum:Chelyabinsk| ]] {{russia-geo-stub}} 1dhp6a3fwiygww5o13mvqg5m1gavuof 0 607598 6315301 6136436 2026-10-22T15:45:51Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315301 wikitext text/x-wiki '''Chittagong''', Chatagam — Bangladeshdagi shahar, Bengaliya qoʻltigʻidan 15 km ichkarida, Karnapxuli daryosi boʻyida. Chittagong viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 2,1 mln. kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari chorrahasi. Yirik port. Mamlakatning iqtisodiy markazi. Jut, ip-gazlama, kimyo, oziq-ovqat, sement, yogʻochsozlik va metallsozlik sanoati korxonalari, issiqlik elektr stansiyasi, universitet bor. Metallurgiya va neftni qayta ishlash, elektr jihozlari ishlab chiqaruvchi zavodlar, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish korxonalari faoliyat koʻrsatadi. Shahar miloddan avvalgi 1-asrdan maʼlum. Meʼmoriy yodgorliklardan <nowiki>XII—XVII</nowiki> asrlarga oid binolar saqlangan. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Osiyoning port shaharlari]] [[Turkum:Bangladesh shaharlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]] 80tjm9qmt1dx5p0cd9x34f71gxt96f6 0 608972 6315754 6140058 2026-10-23T08:28:34Z JavohirSaydinov 312790 6315754 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Shad (maʼnolari)}} '''Shad''', shod — [[Turk xoqonligi]] boshqaruvidagi unvon. Qad. turk bitiktoshlarida, xitoy, yunon, arab manbalarida uchraydi. Xitoy manbalarida sha yoki she shakllarda qayd etiladi. Sh. Turk xoqonligida bosh hukmdor — xoqondan keyingi urinda turuvchi yabgʻudan soʻng eng yuqori unvon boʻlib, ushbu unvonga, asosan, xokon xonadoniga mansub, biror oʻlkaga maʼmur qilib tayinlangan va oʻz qoʻshiniga ega boʻlgan tegin, shahzodalar sazovor bulishgan. Xoqonlikning markaziy hokimiyatida xoqon, oʻng (Toʻlas) va soʻl (Tardush) qanotlari boshkaruvida Sh.lar turar edi. Turk xokonligi davrida [[Choch]], [[Buxoro]], [[Toxariston]]ni Sh.lar boshqargani xitoy va arab manbalaridan maʼlum. Jumladan, xitoylik rohib Syan Szan 629—645 yillar oraligʻida Gʻarbiy Turk xoqoni Tun yabgu (618—630) himoyatida Gʻarbiy oʻlkalarga sayohat qilgan paytida Toxaristonda ham boʻladi. Toxariston yabgʻularining markazi Qunduzda uni Tun yabgʻuning oʻgʻli [[Tardushad]] qarshi oladi. Tardushad 7—8 a.larda hukm surgan Toxariston yabgʻulari sulolasining asoschisi hisoblanadi. Shuningdek, Shi (Choch) da <nowiki>VII</nowiki> asrning 2-yarmida Shuju Sh., Buxoroda 7—8 a.larda Kono Sh., [[Tugʻshoda]] (Tugʻshad), Toxaristondagi [[Chagʻoniyon]] hokimligida 710y.larda Sh. unvonli turkiy hukmdorlar boʻlishgan. [[Xazar xoqonligi]] (<nowiki>VII—IX</nowiki> asrlar) va [[Uygur xoqonligi]] (<nowiki>VIII—IX</nowiki> asrlar) boshqaruvida ham Sh. unvoni nufuzli unvonlardan hisoblangan. == Adabiyot == * Abdurahmonov Gʻ., Rustamov A., Qadimgi turkiy til, T., 1982. * Klyashtornyy S. G., Savinov D. G., Stepnyye imperii drevney Yevrazii. Sankt-Peterburg: Filologicheskiy fakul'tet SPbGU, 2005 {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Turkiy unvonlar]] [[Turkum:Davlat unvonlari]] or20f5fua7aaqrylmhkup2ocjv6xi94 0 619789 6315401 5445578 2026-10-22T21:50:26Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315401 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]<nowiki/>dagi eng keksa teatrlardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] 1ajooa98g7f0km0f3xkrzl4i2uwehmq 6315402 6315401 2026-10-22T21:50:41Z Sherzod11W 273619 6315402 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa teatrlardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] bt765cwfaabzeax64tvjg3dqk749zyc 6315403 6315402 2026-10-22T21:51:07Z Sherzod11W 273619 6315403 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]<nowiki/>lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] 817v1eqwhgljw5irbthajm7xige4p3q 6315404 6315403 2026-10-22T21:51:15Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315404 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]<ʼlardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] ferj4u0jk9pvo0nt76aw4ldk0113kaa 6315405 6315404 2026-10-22T21:51:21Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315405 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] 7iu64bjybrfmdfl5in7frt33qtztpjg 6315406 6315405 2026-10-22T21:51:36Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315406 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] tjau51noktgno441r47m365eq2oz52w 6315407 6315406 2026-10-22T21:51:41Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315407 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] lfj7l0c60reyuhejy6loqt7z69elfle 6315408 6315407 2026-10-22T21:51:57Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315408 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri == Manbalar b== {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] 6w8mg6h9bzm1i0tif0w7bxt0h4asftm 6315409 6315408 2026-10-22T21:52:06Z Sherzod11W 273619 6315409 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri == Manbalar == {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] ex4xl4ntve6pj0sv38ylb7p9d5uuvoz 6315410 6315409 2026-10-22T21:52:11Z Sherzod11W 273619 6315410 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri == Manbalar == {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] nf4rqd34cpq43pb5alhmyi2ri9kkqf7 6315411 6315410 2026-10-22T21:52:22Z Sherzod11W 273619 6315411 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Oʻzbekiston davlat akademik rus drama teatri''' — [[Toshkent]]dagi eng keksa [[teatr]]lardan biri. 1934-yil 21-oktabrda "Intervensiya" (L.Slavin) spektakli bilan ochilgan. Teatr asoschilari Vasiliy Chirkin (badiiy rahbar), Mixail Karlovich Vulkonskiy (direktor). Ye.V. Rostov (rej.), aktyorlardan A.S.Zagarov, Ye.L.Lenina, A.M.Shestakov, N.S.Firsov, L.M.Petrova, O.I.Andreeva, O.I.Gerasimova, P.S.Davidov, G.N.Zagurskaya, Z.A.Radetskaya, A.P.Rozansev, N.G.Xachaturov va boshqalar teatrning dastlabki ijodkorlaridir. 1936—99 yillar teatr M. Gorkiy nomi bilan yuritilgan. 1967-yildan Akademik teatr. 1999-yildan O‘zbekiston davlat akademik rus drama teatri. Dastlab, teatr oʻz nomidan kelib chiqib, M.Gorkiy asarlarni sahnalashtirishga eʼtibor berdi ("Tubanlikda", "Dushmanlar", "Meshchanlar", "Yegor Bulichyov va boshqalar", "Soʻnggilar", "Quyosh bolalari" va b). [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillari "Batalyonlar gʻarbga boradi", "Rus kishilari", "Oleko Dundich", "General Brusilov" singari spektakllar sahnalashtirildi. Urushdan keyin teatr jamoasi Toshkent sanʼat institutini tugatgan yoshlar bilan mustahkamlandi. Oʻsha davrda M.Mansurov, K.Yefremova, V.Aleksandrova, Ye.Zlobin, D.Alekseyev, N. Alekseyeva, P. Drozdov, V. Rusinov, N.Myagkova teatrning eng mashhur aktyorlari boʻlgan. Ularga Ye.Yavorskiy, M.Lyubanskiy, R.Tkachuk, V.Retsepter, I. Ledogorov kelib qoʻshilgan. 50-yillar teatr ijodiy faoliyatida keskin burilish boʻldi, yangi rejissura, yangi izlanishlar, yangicha ish uslubi natijasida jamoa yangi teatr shakllari asosida ijod qildi. "Chin inson qissasi" (B.Polevoy), "Qandala" (V.Mayakovskiy), "Qashshoq qalb tarixi" (M.Gorkiy), "Irkutsk voqeasi" (A.Arbuzov), "Shohi soʻzana" (A.Qahhor), "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Hamlet" (U.Shekspir), "Zulmat hokimiyati" (L.Tolstoy) kabi spektakllar bilan teatr oʻz mavqeini mustahkamladi. Dramatik asar dunyosiga chuqur kirish bilan oʻy va fantaziyalarning aniqligiga erishish, fikr dolzarbligi va ahamiyatiga alohida ahamiyat berish natijasi oʻlaroq mumtoz asarlardan "Jinoyat va jazo", "Chayka", "Don Karlos", "Revizor", "Yuksiz sayyoh" hamda "Lamanchalik kishi", "Xatolar komediyasi", "Momo yer", "Valentin va Valentina", "Avlobar bekasi", "Uch chaqalik opera" kabi spektakllar yuzaga keldi. Mustaqillikdan soʻng kuchli aktyorlar guruhi shakllandi, maktabteatr studiyasi talabalaridan unumli foydalanish, turli mamlakatlar mualliflarining asarlarini sahnalashtirish yoʻlga qoʻyildi: "Grafinya Yuliya" (A.Strinberg), "Hamma bogʻda" (E.Olbi), "Buyuk magiya" (E.De Filippo), "Jorj Danden yoki jinni qilingan er" (J.Molyer), "Xizmatkorlar" (J.Jene), "Har toʻkisda bir ayb" (A.Ostrovskiy), "Mehmonxona bekasi", "Arlekino" (K.Goldoni), "Gogolni oʻynaymiz..." (N.Makyavelli), "Ayollar tangosi" (V.Aslanova) va boshqalar. V.Rusinov, N.Myagkova, N.Sundukova, E.Dmitriyeva, O.Ovchinnikova, L.Stotskaya, G.Lukovnikova, V.Kudashkin, O.Volodina, S.Arxipov, D.Abdulina, O.Vasilyev, I.Kiryanov, A.Koshelev, K.Moshchenko, I.Nenashev, A.Oʻrmonov, L.Xoʻjayeva, T.Hoshimova va boshqalar teatrning yetakchi aktyorlaridir (2005). 1990-yildan 2015-yilga qadar teatrga Vladimir Shapiro rahbarlik qilgan. Ayni paytda teatr bosh rejissori - O‘zbekiston xalq artisti Valixon Umarov. Teatr direktori O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist Oleg Vasilev. Vladimir Ostrovskiy, teatr adabiy bo‘lim mudiri == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Toshkent shahridagi teatrlar]] 6kijmz4p3mwsd319364dda2lmp0u88f 0 628959 6315808 6194020 2026-10-23T09:44:59Z Ummul Soliha 319455 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315808 wikitext text/x-wiki {{Muzey2|nomi=Qoraqalpogʻiston respublikasi oʻlkashunoslik muzeyi|asl nomi=Qaraqalpaqstan tariyxı hám mádeniyatı muzeyi|tasvir=[[File:Истории и культуры Республики Каракалпакстан.jpg|300px]]|asos solingan=[[1929-yil]]|manzili=Sobir Kamolov koʻchasi, 24-uy (Nukus)|direktor=Yusupova Ayjamal Ibragimovna|sayti=[http://museumkr.uz/ museumkr.uz]|tasvir_kengligi=}} '''[[Qoraqalpogʻiston]] oʻlkashunoslik muzeyi ('''hozirgi nomi '''Qoraqalpogʻiston Respublikasi Tarixi va Madaniyati muzeyi)''' nafaqat [[Amudaryo boʻlimi|Amudaryo]]<nowiki/>ning quyi oqimi va [[Orol dengizi]], balki butun [[Oʻrta Osiyo]]<nowiki/>dagi eng qadimiy ilmiy-taʼlim muassasalaridan biri hisoblanadi. == Tarix == Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniyati davlat muzeyining koʻrgazmasi ilk marotaba 1929-yil Qoraqalpogʻiston Respublikasining birinchi poytaxti Toʻrtkoʻl shahrida tashkil etildi. Ushbu muzeyni tashkil etishda fidokorona xizmat koʻrsatgan insonlar E.Doʻsnazarov, G.Ubaydullaev, N. V. Torchinskaya, N.Baskakov, Q.Ayimbetovlar boʻladi. Amudaryo suvining toshib ketishi natijasida muzey 1944-yil Nukus shahriga koʻchirilgan. Shu davrlarda muzeyga tashrif buyurgan [[Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi|Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi]] Prezidenti, akademik T. N. Qori-Niyozov rahbarligida akademik Oybek (Muso Toshmuxamedov), akademik V.Vohidov kabi Oʻzbekistonning bir guruh olimlar va Rossiya davlatidan tashrif byyurgan olimlar S. P. Tolstov bilan T. A. Jdankolar oʻzlarining muzeydan olgan taʼssurotlarini yozib qoldirgan. 1959-yili Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoraqalpogʻiston filiali tashkil topgandan keyin muzey filial tasarrufiga oʻtkaziladi. 1965-yili muzey shahar markazida joylashgan ikki qavatli binoga koʻchiriladi. Muzey kollektsiyasida zargarlik, arxeologiya, hunarmandchilik, amaliy sanʼat, tabiat, XX asrga tegishli boʻlgan maʼlumotlar, Qoraqalpogʻistonda Orol buyida ijod qilgan rassomlarning tasviriy sanʼat asarlari saqlanadi. Muzey oʻz ijodiy tarixi davomida qoraqalpoq xalqining boy tarixini va sanʼatini, tabiatini keng ommaga tadbiq etib kelmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 11 dekabrdagi 975–sonli qaroriga asosan muzeyimiz Qoraqalpoq oʻlkashunoslik muzeyi nomidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniyati davlat muzeyi nomiga oʻzgartirildi. Shuningdek ushbu qaror asosida [[Moʻynoq tumani]] „Ekologiya“ muzeyi va Ellikqal’a tumani „Arxeologiya“ muzeylari filial sifatida joriy etildi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniyati davlat muzeyi filiali Moʻynoq tumani ekologiya muzeyi 1980-yili tashkil etilgan, dastlab muzey fondida sanoqli eksponatlar boʻlib, bugungi kunga kelib muzey fondi yangi eksponatlar bilan boyitib kelinmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 28-fevraldagi „Qoraqalpogʻiston Respublikasi Muynoq tumanini 2017-2018-yillarda iqtisodiy rivojlantirish va aholisi bandligini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi PQ-2803-sonli qarori asosida Muynoq tumani va Orol dengizi atrofida turistlarni keng jalb qilish, shuningdek uning uzoq utmishdagi tarixi, tabiati va undagi hayvonot va oʻsimlik dunyosi, tuman xalqining urf odatlarini muzey ekspozitsiyasi orqali keng ommaga yetkazib berish maqsadida muzeyning yangi binosi qurib bitkazildi. Muzeyning yangi Kontseptsiyasi ishlab chiqilib, ekspozitsion koʻrgazma zali tashkil etilib, joriy yilning 20-oktyabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 6-oktabrdagi 07/1-426-sonli bayoni asosida „Orol baliqlaridan 99 turli taom“ xalqaro gastronomik festivali doirasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniti davlat muzeyining filiali Moʻynoq tumanidagi „Ekologiya muzeyi“ ochilish maʼrosimi boʻlib oʻtdi. Hozir muzey fondida jami 300 ga yaqin eksponat boʻlib, muzeyning koʻrgazma zali orqali tashrif buyurgan tomoshabinlar Orol dengizining oʻtmishi va bugingi xayoti xaqqida, flora va faunasi, Muynoq tumanida baliqchilikning rivojlangani, Baliq konserva zavodi faoliyatiga oid foto lavhalar, rangtasvirchi rassomlar „Orol Kuychisi“ deb tanilgan F.Yu. Madgazin va R.Matevosyan ijodlariga mansub asarlarni koʻrishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniyati davlat muzeyi Ellikqal’a tumani filiali 1989 yili Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻlkashunoslik muzeyi boʻlimi sifatida tashkil etilgan. Bugungi kunda muzey ekspozitsiya zalidan Tuproqqal’a, Ayozqal’a, Guldursinqal’a kabi tarixiy obidalardan topilgan 3000 dan ziyod qadim Xorazm va Qoraqalpogʻiston tarixiga oid noyob eksponatlar, mahalliy xalqlar etnografiyasi va amaliy sanʼatiga oid buyumlar oʻrin olgan. Hozirgi kunda muzeyda 2500 ta eksponat bor. Muzey qadimiy hayvonlar va oʻsimliklarning toshga aylangan qoldiqlari, Orolboʻyining nodir va yoʻqolib ketgan qushlari va hayvonlari toʻldirilgan. Ular orasida „Soʻnggi Turon yoʻlbarsi“ koʻrgazmasi oʻziga xosdir. Eng oxirgi Turon yoʻlbarsining tulumi 1980-yilda muzeyga sovgʻa qilingan. Tulum taxidermist M. Zaslavskiy tomonidan toʻrt yil davomida tiklangan. == Filiallari == [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]]ning [[2018|2018-yil]] [[6-oktyabr]]dagi 07/1-426-sonli bayonnomasi asosida oʻsha yilning [[20-oktyabr]]ida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Tarixi va Madaniyati muzeyining Moʻynoq filiali „Ekologiya muzeyi“ ochildi. Ekologiya muzeyi ekspozitsiyasi Orol dengizi muammosiga bagʻishlangan. Unda oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlari, xalq amaliy sanʼati eksponatlari, milliy kiyim-kechak va hunarmandchilik buyumlari, „Moʻynoq“ baliq zavodi mahsulotlari namunalari, shuningdek, dengizning ulugʻvorligi davrini aks ettiruvchi fotosuratlar va kartinalar taqdim etilgan. [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]]ning [[2017|2017-yil]] [[11-dekabr]]dagi „2017 — 2027-yillarda davlat muzeylari faoliyatini takomillashtirish va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash boʻyicha komleks chora-tadbirlar dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi 975-son qarori bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Tarixi va Madaniyati muzeyi filiali, Ellikqalʼa tumanidagi arxeologiya va tarix muzeyi oʻz faoliyatini toʻxtatib, uning oʻrnida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Tarixi va Madaniyati muzeyining Ellikqalʼa filiali tashkil etildi. Muzeyning koʻrgazmalar zali ikki boʻlimdan iborat: arxeologiya va xalq amaliy sanʼati. Muzeyda 2500 dan ortiq eksponatlar mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=https://t.me/s/muzeymadeniyatoshagi|title=QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASI TARIYXI HÃM MÃDENIYATI MĂMLEKETLIK MUZEYI|website=Telegram|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804170804/https://t.me/s/muzeymadeniyatoshagi|deadlink=no}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.goldenpages.uz/company/?Id=2594|title=КАРАКАЛПАКСТАНСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ КРАЕВЕДЧЕСКИЙ МУЗЕЙ (Государственный музей истории и культуры Республики Каракалпакстан) - НУКУС, Узбекистан - ☎️телефоны,⭐местонахождение, ⌚режим работы, ⛏виды деятельности и другая информация в справочнике предприятий и организаций Узбекистана|website=www.goldenpages.uz|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804170807/https://www.goldenpages.uz/company/?Id=2594|deadlink=no}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://vymaps.com/UZ/2099240087015896/|title=Государственный музей истории и культуры Республики Каракалпакстан, Xorazm (+99861 2227392)|website=vymaps.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804170803/https://vymaps.com/UZ/2099240087015896/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://kknews.uz/105537.html|title=Музей, повествующий об истории и культуре Каракалпакстана — Каракалпакское Информационное Агентство|website=kknews.uz|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818021511/https://kknews.uz/105537.html|deadlink=no}}</ref><ref>{{Книга|автор=Худайбергенов А.Х Тлепов Б.С, Сапарова Ш.С|заглавие=Государственный краеведческий музей Каракалпакстана|ответственный=Спец редактор А.С. Ефремов Редактор А.Ажиниязов Художник И. Кыдыров Худ.редактор У Ережепов Техн редактор Б Насыров Корректор К. Аýезова|год=1992|место=Каракалпакстан|издательство=Государственный музей Р.К|страницы=3|страниц=96|isbn=5-8272-1178-8}}</ref>. == Muzey kolleksiyasi == Bugungi kunda muzey 4 ta boʻlim — tabiat, arxeologiya, etnografiya va zamonaviy tarixdan iborat. Hozir kolleksiyalarda 80 mingdan ortiq eksponatlar mavjud boʻlib, ulardan 430 ga yaqini noyob hisoblanadi. Muzeyning eksponat turlari boʻyicha kolleksiyasi 7 fondga boʻlingan: qimmatbaho metallar, etnografiya, zamonaviy tarix, tabiat, arxeologiya, fotosuratlar va fotografik negativlar, hunarmandchilik buyumlari. Muzeyning Moʻynoq va Ellikqal’a tumanlarida ham 2 ta filiali mavjud. Koʻrgazmada arxeologiya, etnografiya, tabiat va zamonaviy tarix mavzulariga oid eksponatlar oʻrin olgan. Etnografiya boʻlimida qoraqalpoq milliy liboslari, zargarlik buyumlari, uy bezaklari, gilamlar, anʼanaviy cholgʻu asboblari, shuningdek, zirh va ot jabduqlari namoyish etilmoqda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniyati davlat muzeyi ekspozitsiya zali arxeologiya, etnografiya, tabiat va yangi tarix boʻlimlaridan iborat. Etnografiya boʻlimining ekspozitsiya zalida qoraqalpoq halqining milliy kiyimlari, taqinchoqlari, oʻtov bezak buyumlari, milliy cholgʻu asboblar va otning bezak buyumlari ekspozitsiyaga qoʻyilgan. Qoraqalpoq halqining zargarlik buyumlari oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Ular kumushdan, qimmat baholi serdolik, feruza va marjonlar bilan bezatilgan.[[Fayl:Аребек.jpg|thumb]] '''Arebek''' — burun qismiga taqiladigan taqinchoq boʻlib, dumaloq shaklga ega. Qalin tilla yoki kumush simdan yasalib, oʻrtasida spiralsimon simdan ishlangan ulagichi boʻlib, mayda sharchalar va turli hajmdagi munchoqlar bilan bezatilgan. Bu taqinchoqni ayollar koʻpincha burunning oʻng qismiga taqib yurishgan. Zargarlik buyumlari orasida eng mashxurlari „Ziraklar“, chunki ular barcha ayollarning kundalik bezak buyumlari boʻlgan va ular turli xil shakillar bilan ajralib turgan. Ziraklar oʻz shakliga qarab turlarga boʻlingan. [[Fayl:Сырга.jpg|thumb]] '''Xalqapli zirak''' — uzun zanjirga egaligi bilan ajralib turgan. Zanjir bir sirgʻani ikkinchisi bilan bogʻlab turgan va ikki quloqqa zanjirini iyak ostidan oʻtkazilgan holda taqishgan. Zanjir asosan romb koʻrinishidagi osma bezaklardan, ayrim hollarda esa yaproqchalar va mayda sharchalar iborat boʻlgan. Bunday sirgʻalarni balogʻat yoshiga yetgan qizlar 12 yoshdan boshlab turmush qurgunlariga qadar taqib yurishgan. Turmush qurgach esa, zanjiri olib tashlanib, sirgʻaning oʻzi taqib yurilgan. Xaykal — kumushdan turli shakllarda ishlangan kӯkrakka taqiladigan bezak buyumi xisoblanadi. U har xil rangli, yapaloq shakldagi toshlar (serdalik, marjon), mayda kumush zanjirlar, qӯngʻiroqchalar bilan bezatilgan. Ularni odatda, turmushga chiqmagan qizlar, baʼzan esa yosh kelinchaklar farzandli bӯlgunlariga qadar taqishgan. [[Fayl:Хайкел Женское нагрудное украшение.jpg|thumb]] '''Xaykel''' — murakkab konfiguratsiyaning yuqori qismidan va zanjirlar, plitalar, [[barg]] shaklidagi marjonlarni va qoʻngʻiroqlardan iborat tekis koʻkrak bezaklari. Yuqori massiv qismda Qur’ondan parchalar yoki afsunlar uchun sumka mavjud edi. Korpusning old tomonida karnelian yoki qizil oynali uchdan beshgacha baland ramkalar mavjud. Haykelning yuqori qismi yuqoriga va pastga egilgan juft shoxlar shaklida shakllangan. Xaykel oʻzining asosiy shakllarini qadimgi davrlarda olgan, ammo u xalqning madaniy xotirasida barqaror saqlanib qolgan. Qadimgi kult bilan bogʻlangan bu bezak qoraqalpoq xalqining shakllanishi davrida qoraqalpoqlarga aylanib, bugungi kunda qoraqalpoq milliy anʼanalarining oʻziga xos timsoli boʻlib qolmoqda. [[Fayl:Кос билезик.jpg|thumb]] '''Qosh bilak uzuk''' — kumushdan yasalgan juftlangan ayollar bilaguzuklari. Ularning yuzasi ikki qismga boʻlingan, har birida bir nechta karnelian qoʻshimchalari mavjud. Bilaguzuklarning tishli uchlari yopiq emas. Har bir bilaguzukga ikkita halqa zanjirlar bilan biriktirilgan, ular ham katta karnelian bilan qoplangan. '''Kiymeshek''' — qoraqalpoq yollarining ӯziga xos kiyimlarining biri bӯlib, uni ayollar turmishga chiqkannan sung bir umr kiyishgan. Qoraqalpoqlarda kiymeshekning ikki turi mavjud boʻlib, bular aq kiymeshek — yoshi katta ayollar bosh kiyimi va qizil kiymeshek — yosh va oʻrta yosh ayollar kiyimi. Qizil kiymeshek — oʻziga xos bosh yopinchigʻi boʻlib, yuz qismi ochiq qoldirish uchun kesik mavjud. U ipak yoki yarim ipak matodan (pashshayi, kam hollarda qizil baxmal) tikilgan katta toʻrtburchak — orqa qismdan hamda ostki (dum) qismi — quyriq dan iborat. Qirralarida qizil va qora matoga rangli iplar yordamida geometrik naqshlar solingan zanjir kashtalar tikilgan. Ostki ikki yon tomonida ishlangan bunday naqshli qatorlar toʻq qizil va yashil burama ipakdan ishlangan popuklar bilan yakunlanadi. Kiymeshekning old qismi — kiymeshek aldi — kesik uchburchak shaklida boʻlib, boʻyin va koʻkrak sohasini bekitib turadi. Yuz qismida qizil matodan (qizil ushigʻa) katta teshigi boʻlib, yuz qismi ochiq qoldirilgan. Kiymeshekning bu qismi kashtaga juda boy. Koʻkrak qismida, uchburchak oʻrtasida uning ikki yon tomonidagi tarmoqlari boʻylab choʻzilgan qora matoga gorizontal yoʻnalishda geometrik va zanjir tikishli naqsh tushirilgan. Kashta butunlay old qismini va yuz qismidagi kesma atroflarini qoplab olgan. [[Fayl:Ак жегде.jpg|thumb]] '''Jegde''' — qoraqalpoq ayollarining yengil va chiroyli kiyimlaridan hisoblanadi. Jegdening yenglari uzun bӯlib, u qulga kiyilmay, bir-biriga bogʻlanadigan iplari bilan biriktirilib, orqaga tashlanadi. Jegde ikki rangda bӯlib, qizlar va yosh kelinlar yoqa qismi kashtalangan qizil rangli ipak jipek jegde kiyishgan boʻlsa, katta yoshdagi ayollar oq rangli jegde kiyishgan. Bunday jegdelar oq rangli paxta yoki boʻz matosiga ipak iplar yordamida geometrik naqshlar tushirish orqali bezalib, kesteli jegde deb ham yuritilgan. Aq jegde qoraqalpoq ayollarining nisbatan qadimiyroq kiyimi boʻlib, yon tomonlari keng bichimga ega. Aq jegdega hech qanday zargarlik bezak buyumlari taqilmaydi. Yoqasi ӯz oldiga alohida kashtalanadi. Aq jegdening ӯziga xos naqsh kashtalash usuli bӯlib, oq rangga mos keladigan qizil, sariq, yashil, jigarrang turdagi iplar bilan kashtalanadi. [[Fayl:Кок койлек.jpg|thumb]] '''Koʻk koʻylak''' — Qoraqalpoq xalq kashtachilik hunarining ajoyib namunalaridan biri. U kelinchak tӯy libosi yoki yosh ayolning bayram-tantanalar libosi hisoblanadi. Kok koylek xalq orasida „Bӯyoq kӯylak“ deb ham yuritiladi. Naqshlari yoqadan boshlanib, kӯylakning old qismi etagiga va ikki yengining pastigacha kashtalangan. Dengiz qirgʻoqlarida istiqomat qilgan va u tomonlardan qir-adirlarga kӯchib kelgan odamlar kok koylek naqshlarini „sovut naqsh“ deb ataydilar. „Sovut naqsh“ atamasi qoraqalpoqlarning ota-bobolari Orol dengizi bӯyida yashagan sak-massagetlar bӯlganligi sabab, bu xalqning ayollari ham otga minib, yigitlar qatori dushmanga qarshi janglarda qatnashgan. Shu sabab janglarda sovut kiygan qizlarning jangovarligiga, mardligiga bagʻishlab kok koylekdagi naqsh nomi „sovut naqsh“ deb atalgani bejiz emas. Buning misoli sifatida „Qirq qiz“ dostonini keltirish mumkin. Kok koylek oʻziga xosligi bilan boshqa kiyimlardan ajralib turadi. U koʻk rangga boʻyalgan paxta matosidan tikilgan. Koʻylakning old qismi toʻlaligicha kashtalangan. Kok koylakdagi naqshlarning joylashuvi umumiy ranglar yechimi singari qatʼiy qoidaga aylangan. Pastdan yuqoriga tomon, koʻkrak sohasiga qadar hayvon shoxlari va romb koʻrinishidagi naqshlar vertikal yoʻnalishda joylashtirilib („daraxt naqsh“), ajoyib kompozitsiya hosil qiladi. Ostki qismida uzun sirgʻani eslatuvchi tasvir boʻlib, bu „sirgʻa nagʻis“ deb ataladi. Arxeologik ekspeditsiyalarda Qadimgi Xorazm manzilgohlarining mislsiz osori-atiqalari va maketlari topilgan. Xususan, bundan 2500 yil avval Sultonuizdogʻ togʻlari toshlari orasidan oʻiyb ishlangan qochqor shoxli, ammo odam yuzli hayvon qiyofasidagi toshdan yasalgan kapitel topilgan. [[Fayl:Капитель (V – IV вв. до н.э.).jpg|thumb]] '''Kapitel''' — Qoraqalpogʻiston Respublikasi tarixi va madaniyati davlat muzeyi arxeologik kollektsiyasining noyob yeksponatlaridan biridir. 1966 yilda Nukus shahridan janubda 81&nbsp;km uzoqlikdagi, Nukus-Toʻrtkul avtomagistralidan 400 m sharqda Sultonuizdog togʻ tizmasidan ikkita baraban ustunlari va ikkita kapitel topilgan. Kapitel kulrang, mayda donli marmardan hayvon shaklida, oyoqlari ostiga kichik dumlari tiqilib yotgan va odam yuzi kabi qurilgan. Ushbu topilmalarning barchasi miloddan avvalgi v-Iv asrlarga tegishli. '''Bronza quyma idish''' (miloddan avvalgi VI — V asrlar). Bronza qazon hayvonlarning oyoqlariga oʻxshash uchta oyoqda, uning dastasi ot shaklida yaratilgan. Uni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Yellikqal’a tumanidagi Burli va Toʻproqqal’a aholi punktlari oraligʻidagi qumlikdan gidrogeologiya qidiruv guruhi ishchisi A.Tauboev topdi. Muzeyda Orolbuyining qadimiy hayvon va oʻsimliklarning toshga aylangan qoldiqlari, nodir va yuqolib ketgan qushlar va hayvonlar ning tulumlari taqdim yetilgan. Muzeyning tabiat boʻlimidagi „Soʻnggi Turon yulbarsi“ koʻrgazmasi nayobligi bilan ajralib turadi. Turon yulbarsi <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida mintaqada yeng keng tarqalgan hayvonlardan biri boʻlgan. Shunki bu davrda Amudaryo va boshqa koʻplab kanallar buyidagi zich va baland qamishli urmonlar, koʻllarda yashovchi hayvonlar va baliqlar ajoyib sharoit yaratgan. Faunamizdagi Turon yulbarslarining yuq boʻlib ketishining asosiy sabablari yashash joylarining keskin qisqarishi, oziq-ovqat zaxiralarining kamayishi va har 12 yilda juda kam tugʻilishidir. Eng oxirgi Turon yulbarsi 1980 yilda muzeyga topshirilgan. U taksidermist M. Zaslavskiy tomonidan toʻrt yil ichida tiklandi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyot == * G. Kamalova. Gөzzal үlke. — Nukus, 1986. — B. 28 * ''Z. I. Kurbanova.'' Karakalpakskiy kostyum: Traditsii i novatsii. — 2021. * ''T. A. Jdanko.'' Etnografiya Karakalpakov XIX-nachalo XX veka. — Izdatelstvo „Fan“, Tashkent, 1980. == Foydali havolalar == * [https://museumkr.uz Ofitsialniy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220815052827/https://museumkr.uz/ |date=2022-08-15 }} * [https://www.orexca.com/rus/uzbekistan/nukus/karakalpak_museum.htm Kraevedcheskiy muzey Karakalpakstana, Nukus] <references /> __INDEKS__ [[Turkum:Oʻzbekistondagi muzeylar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston madaniyati]] [[Turkum:Nukus bino va inshootlari]] [[Turkum:Nukus shahridagi tashkilotlar]] gxa86sbzs3ogai2lnahemmh8ulnlkwu 0 632839 6315297 5300045 2026-10-22T15:24:07Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315297 wikitext text/x-wiki '''Gʻalla poya burgasi''' — gʻalla ekinlari (arpa, bugʻdoy, ayniqsa, bahorgi ekinlar) zararkunandasi. Boʻyi 1,6—2,8 mm. Rangi qoramtir-bronza tusli, tuxumi bir oz choʻzinchoq. Lichinkasining boʻyi 5&nbsp;mm ga yetadi, rangi oq. Tana boʻgʻimlari mayda xitin qalqonchalar bilan qoplangan. Zararkunanda qoʻngʻizlik davrida xazon va begona oʻsimliklar qoldiqlari orasida qishlab, mart oyida qishlovdan chiqadi va aprelning ikkinchi oʻn kunligidan tuxum qoʻyishga kirishadi. 5—7 kundan soʻng tuxumdan chiqqan lichinkalar ekinlar poyasini kemirib ichiga kiradi va uning ichki qismi eti bilan oziqlanadi. Bitta lichinka bir necha poyani shikastlaydi. Zararlangan oʻsimlik barglari sargʻayib, qurib qoladi. Oziqlanib boʻlgan lichinkalar tuproqqa tushib, gʻumbakka aylanadi. Kurash choralari: gʻallani ertaroq muddatlarda ekish, karate (0,2 l/ga), sipi (0,2 l/ga) va boshqa kimyoviy preparatlar eritmalarini purkash. {{OʻzME}} {{chala}} 72vsk7rt69esgkpy0s2mvwkaa3r13mv 0 668496 6315329 6072421 2026-10-22T17:45:41Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315329 wikitext text/x-wiki <!--Botanika ilmiy ishlab chiqarish markazi--> Hozirgi kunda markaz oʻz ichiga quidagi boʻlimlarni jamlagan, Botanika instituti, Amir Temur nomidagi Botanika bogʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy Gerbariysi, Qizilqum choʻl stansiyasi, Boʻstonliq togʻ-botanika stasionari, Qibray tajriba bazasi kiradi. Markaz ichida 17 ta labaratoriya faoliyat koʻrsatadi, ilmiy potensiali 20 nafar fan doktorlari va 49 ta fan nomizodlaridan iborat. == Markazning ilmiy faoliyati == Botanika-ilmiy ishlab chiqarish markazining asosiy maqsaqlardan biri, Oʻzbekistonning hozirgi zamon va qazilma holdagi florasi va oʻsimliklar qoplamini kompleks oʻrganish, ulardan oqilona foydalanish, [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, qayta tiklash, respublika oʻsimliklar geofondini saqlash va boyitish maqsadida introduksiya va akklimatizatsiya ishlarini olib borish. Oʻsimliklarga tabiiy-ekalogik muhit, antropogen va texnogen omillarning tasirini oʻrganish, ulardagi strukturaviy va funksiyonal moslashish qonuniyatlari, kserofitizm, galofitizm, va choʻllanish jarayonlarini ilmiy asoslab berish, tabiiy oʻtloqlarni xosildorligini yanada oshirish, suniy oʻtloqlar yaratish, choʻl va yarim choʻl mintaqalarini hamda qiriyotgan [[Orol dengizi]] tubini yangi fitomeliorantlar bilan boyitish. Tabiyatning asl holati hamda madaniylashtirilayotgan istiqbolli oʻsimliklarning reproduktiv biologiyasini chuqur oʻrganish. Uzoq formallarni duragaylash va qimmatli gulli-manzarali jadallashtirilgan vegetativ reproduksiya uslublaridan foydalanish, introdutsenlar va yem-xashak oʻsimliklar seleksiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqash. Shifobaxsh, tabiiy oʻsimliklar va sanoat botanikasi biologik asoslarini rivojlantirish. Aligoflora, mikodflora va yuksak suv oʻsimliklari florasini oʻrganish, suvoʻtlar va zamburugʻlarning kolleksiyalarini tashkil etish, istiqbolli tur va shtammlardan biologik faol moddalarni ajratib olish biotexnologiyasinia yaratish. # '''Markaz faoliyati davomidagi olimlarning ishlanmalari . Oʻrta Osiyo florasi qoplamining ekologik turlanishini va filogenezi, oʻsimliklar introduksiyasi va aklimatizatsiyasi nazariyasi va terminologiyasi, choʻl va yarim choʻl oʻtloqlari fitomelioratsiyasi ilmiy asoslari, oʻsimliklar qoplami tipologiyasining orginal prinsiplari va turlanishi, tik mintaqalar nomenklaturasi va yangi printsiplari, respublikaning barcha tabiiy zonalarida oʻsimlik jamoalarining tarqalish qonuniytlari va ularning tarkibi, kamyob va yoʻqolish ostidagi turlar aniqlanadi tuban osimliklrning (suvoʻtlar va zamburugʻlar) mintaqaviy va geografik tarqalish hususiyatlari, shakllanish va rivojkanish qonuniyatlari asoslab berildi.<ref>[http://www.Academy.uz Oʻzbekiston_Respublikasi_Fanlar_akademiyasi]</ref> Suvda oʻsadigan oʻsimliklarning fiziologik-bioximik xususiyatlari va ularning yangi koʻpayish uslublari oʻrganildi va ularda foydalanish uslublari ishlab chiqildi. Qimmatli oziqabob, dorivor em-xashak va boshqa foydali oʻsimlilarning 40 dan ortiq turi ilk bor madaniylashtirildi. Spirtsiz ichimliklarning 12 turi, "Samarqand ", " Turon " balzamlari, qator dorivor yegʻmalar va oʻsimliklar turlariga texnik xujjatlar ishlab chiqildi va amalyotga tadbiq etildi. Markaz kelgusida asosiy diqqat etiborini choʻllanish muammosiga, antropogen omillarning kuchayishiga bogʻliq holda oʻsimliklar qoplamining xolatini aniqlashga, ekalogik xaritalashga, qurgʻoqchilikka va shoʻrga chidamli oʻsimliklarni inqirozga uchragan adirlarga fitomelioratsiya qilishga, oʻtloqlarda va Orolnig qurigan tubida choʻl oʻsimliklarining, noyob va yoʻqolib borayotgan turlarni dorivor oʻsimliklarni batafsil oʻrganishga qaratadi<ref>[http://www.academy.uz Fanlar akademiyasi]</ref>.<br /> == Xalqaro aloqalar == Botanika ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi xalqaro chet el hamkorlari va ilmiy markazlar bilan hamkorlik qiladi. Jumladan Isroilning Xebron universiteti olimlari bilan hamkorlikda " [[Oʻzbekiston]] va unga yondosh xududlarda piyoz turkumi turlarini saqlash va ularning jonli kolleksiyasini yaratish " mavzusidagi loyiha boʻyicha USAID granti asosida ishlar olib borilgan . Yaponiyaning Kyoto milliy universiteti bilan xamkorligda ''etnobotanika'', Germaniyaning Gaterslaben shahridagi oʻsimliklar generikasi instituti olimlari bilan xamkorligda Allium L turkum tabiiy sistemasini yaratish ilmiy izlanishlar amalga oshirilmoqda. Yaponiya, Germaniya, Isroil, Gollandiya, Rossiya va boshqa mamlakatlar olimlari bilan hamkorligda Oʻzbekiston va qoʻshni mamlakatlarning turli geografik zonalariga ilmiy ekspiditsiyalar tashkil qilingan. Dunyoning 210 ta botanika bogʻlari bilan hamkorligda urugʻ almashinish jarayonlari olib borilmoqda<ref>Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi(2003)</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} hgpdzeh919rl399y48bmdgj4lpxn06s 6315330 6315329 2026-10-22T17:45:52Z Sherzod11W 273619 6315330 wikitext text/x-wiki <!--Botanika ilmiy ishlab chiqarish markazi--> Hozirgi kunda markaz oʻz ichiga quidagi boʻlimlarni jamlagan, Botanika instituti, [[Amir Temur]] nomidagi Botanika bogʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy Gerbariysi, Qizilqum choʻl stansiyasi, Boʻstonliq togʻ-botanika stasionari, Qibray tajriba bazasi kiradi. Markaz ichida 17 ta labaratoriya faoliyat koʻrsatadi, ilmiy potensiali 20 nafar fan doktorlari va 49 ta fan nomizodlaridan iborat. == Markazning ilmiy faoliyati == Botanika-ilmiy ishlab chiqarish markazining asosiy maqsaqlardan biri, Oʻzbekistonning hozirgi zamon va qazilma holdagi florasi va oʻsimliklar qoplamini kompleks oʻrganish, ulardan oqilona foydalanish, [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, qayta tiklash, respublika oʻsimliklar geofondini saqlash va boyitish maqsadida introduksiya va akklimatizatsiya ishlarini olib borish. Oʻsimliklarga tabiiy-ekalogik muhit, antropogen va texnogen omillarning tasirini oʻrganish, ulardagi strukturaviy va funksiyonal moslashish qonuniyatlari, kserofitizm, galofitizm, va choʻllanish jarayonlarini ilmiy asoslab berish, tabiiy oʻtloqlarni xosildorligini yanada oshirish, suniy oʻtloqlar yaratish, choʻl va yarim choʻl mintaqalarini hamda qiriyotgan [[Orol dengizi]] tubini yangi fitomeliorantlar bilan boyitish. Tabiyatning asl holati hamda madaniylashtirilayotgan istiqbolli oʻsimliklarning reproduktiv biologiyasini chuqur oʻrganish. Uzoq formallarni duragaylash va qimmatli gulli-manzarali jadallashtirilgan vegetativ reproduksiya uslublaridan foydalanish, introdutsenlar va yem-xashak oʻsimliklar seleksiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqash. Shifobaxsh, tabiiy oʻsimliklar va sanoat botanikasi biologik asoslarini rivojlantirish. Aligoflora, mikodflora va yuksak suv oʻsimliklari florasini oʻrganish, suvoʻtlar va zamburugʻlarning kolleksiyalarini tashkil etish, istiqbolli tur va shtammlardan biologik faol moddalarni ajratib olish biotexnologiyasinia yaratish. # '''Markaz faoliyati davomidagi olimlarning ishlanmalari . Oʻrta Osiyo florasi qoplamining ekologik turlanishini va filogenezi, oʻsimliklar introduksiyasi va aklimatizatsiyasi nazariyasi va terminologiyasi, choʻl va yarim choʻl oʻtloqlari fitomelioratsiyasi ilmiy asoslari, oʻsimliklar qoplami tipologiyasining orginal prinsiplari va turlanishi, tik mintaqalar nomenklaturasi va yangi printsiplari, respublikaning barcha tabiiy zonalarida oʻsimlik jamoalarining tarqalish qonuniytlari va ularning tarkibi, kamyob va yoʻqolish ostidagi turlar aniqlanadi tuban osimliklrning (suvoʻtlar va zamburugʻlar) mintaqaviy va geografik tarqalish hususiyatlari, shakllanish va rivojkanish qonuniyatlari asoslab berildi.<ref>[http://www.Academy.uz Oʻzbekiston_Respublikasi_Fanlar_akademiyasi]</ref> Suvda oʻsadigan oʻsimliklarning fiziologik-bioximik xususiyatlari va ularning yangi koʻpayish uslublari oʻrganildi va ularda foydalanish uslublari ishlab chiqildi. Qimmatli oziqabob, dorivor em-xashak va boshqa foydali oʻsimlilarning 40 dan ortiq turi ilk bor madaniylashtirildi. Spirtsiz ichimliklarning 12 turi, "Samarqand ", " Turon " balzamlari, qator dorivor yegʻmalar va oʻsimliklar turlariga texnik xujjatlar ishlab chiqildi va amalyotga tadbiq etildi. Markaz kelgusida asosiy diqqat etiborini choʻllanish muammosiga, antropogen omillarning kuchayishiga bogʻliq holda oʻsimliklar qoplamining xolatini aniqlashga, ekalogik xaritalashga, qurgʻoqchilikka va shoʻrga chidamli oʻsimliklarni inqirozga uchragan adirlarga fitomelioratsiya qilishga, oʻtloqlarda va Orolnig qurigan tubida choʻl oʻsimliklarining, noyob va yoʻqolib borayotgan turlarni dorivor oʻsimliklarni batafsil oʻrganishga qaratadi<ref>[http://www.academy.uz Fanlar akademiyasi]</ref>.<br /> == Xalqaro aloqalar == Botanika ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi xalqaro chet el hamkorlari va ilmiy markazlar bilan hamkorlik qiladi. Jumladan Isroilning Xebron universiteti olimlari bilan hamkorlikda " [[Oʻzbekiston]] va unga yondosh xududlarda piyoz turkumi turlarini saqlash va ularning jonli kolleksiyasini yaratish " mavzusidagi loyiha boʻyicha USAID granti asosida ishlar olib borilgan . Yaponiyaning Kyoto milliy universiteti bilan xamkorligda ''etnobotanika'', Germaniyaning Gaterslaben shahridagi oʻsimliklar generikasi instituti olimlari bilan xamkorligda Allium L turkum tabiiy sistemasini yaratish ilmiy izlanishlar amalga oshirilmoqda. Yaponiya, Germaniya, Isroil, Gollandiya, Rossiya va boshqa mamlakatlar olimlari bilan hamkorligda Oʻzbekiston va qoʻshni mamlakatlarning turli geografik zonalariga ilmiy ekspiditsiyalar tashkil qilingan. Dunyoning 210 ta botanika bogʻlari bilan hamkorligda urugʻ almashinish jarayonlari olib borilmoqda<ref>Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi(2003)</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} lsrzeq3sslcnx8rz5l8sino96vquzx2 6315331 6315330 2026-10-22T17:45:59Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315331 wikitext text/x-wiki <!--Botanika ilmiy ishlab chiqarish markazi--> Hozirgi kunda markaz oʻz ichiga quidagi boʻlimlarni jamlagan, Botanika instituti, [[Amir Temur]] nomidagi Botanika bogʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy Gerbariysi, Qizilqum choʻl stansiyasi, Boʻstonliq togʻ-botanika stasionari, Qibray tajriba bazasi kiradi. Markaz ichida 17 ta labaratoriya faoliyat koʻrsatadi, ilmiy potensiali 20 nafar fan doktorlari va 49 ta fan nomizodlaridan iborat. == Markazning ilmiy faoliyati == Botanika-ilmiy ishlab chiqarish markazining asosiy maqsaqlardan biri, Oʻzbekistonning hozirgi zamon va qazilma holdagi florasi va oʻsimliklar qoplamini kompleks oʻrganish, ulardan oqilona foydalanish, [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, qayta tiklash, respublika oʻsimliklar geofondini saqlash va boyitish maqsadida introduksiya va akklimatizatsiya ishlarini olib borish. Oʻsimliklarga tabiiy-ekalogik muhit, antropogen va texnogen omillarning tasirini oʻrganish, ulardagi strukturaviy va funksiyonal moslashish qonuniyatlari, kserofitizm, galofitizm, va choʻllanish jarayonlarini ilmiy asoslab berish, tabiiy oʻtloqlarni xosildorligini yanada oshirish, suniy oʻtloqlar yaratish, choʻl va yarim choʻl mintaqalarini hamda qiriyotgan [[Orol dengizi]] tubini yangi fitomeliorantlar bilan boyitish. Tabiyatning asl holati hamda madaniylashtirilayotgan istiqbolli oʻsimliklarning reproduktiv biologiyasini chuqur oʻrganish. Uzoq formallarni duragaylash va qimmatli gulli-manzarali jadallashtirilgan vegetativ reproduksiya uslublaridan foydalanish, introdutsenlar va yem-xashak oʻsimliklar seleksiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqash. Shifobaxsh, tabiiy oʻsimliklar va sanoat botanikasi biologik asoslarini rivojlantirish. Aligoflora, mikodflora va yuksak suv oʻsimliklari florasini oʻrganish, suvoʻtlar va zamburugʻlarning kolleksiyalarini tashkil etish, istiqbolli tur va shtammlardan biologik faol moddalarni ajratib olish biotexnologiyasinia yaratish. # '''Markaz faoliyati davomidagi olimlarning ishlanmalari . Oʻrta Osiyo florasi qoplamining ekologik turlanishini va filogenezi, oʻsimliklar introduksiyasi va aklimatizatsiyasi nazariyasi va terminologiyasi, choʻl va yarim choʻl oʻtloqlari fitomelioratsiyasi ilmiy asoslari, oʻsimliklar qoplami tipologiyasining orginal prinsiplari va turlanishi, tik mintaqalar nomenklaturasi va yangi printsiplari, respublikaning barcha tabiiy zonalarida oʻsimlik jamoalarining tarqalish qonuniytlari va ularning tarkibi, kamyob va yoʻqolish ostidagi turlar aniqlanadi tuban osimliklrning (suvoʻtlar va zamburugʻlar) mintaqaviy va geografik tarqalish hususiyatlari, shakllanish va rivojkanish qonuniyatlari asoslab berildi.<ref>[http://www.Academy.uz Oʻzbekiston_Respublikasi_Fanlar_akademiyasi]</ref> Suvda oʻsadigan oʻsimliklarning fiziologik-bioximik xususiyatlari va ularning yangi koʻpayish uslublari oʻrganildi va ularda foydalanish uslublari ishlab chiqildi. Qimmatli oziqabob, dorivor em-xashak va boshqa foydali oʻsimlilarning 40 dan ortiq turi ilk bor madaniylashtirildi. Spirtsiz ichimliklarning 12 turi, "Samarqand ", " Turon " balzamlari, qator dorivor yegʻmalar va oʻsimliklar turlariga texnik xujjatlar ishlab chiqildi va amalyotga tadbiq etildi. Markaz kelgusida asosiy diqqat etiborini choʻllanish muammosiga, antropogen omillarning kuchayishiga bogʻliq holda oʻsimliklar qoplamining xolatini aniqlashga, ekalogik xaritalashga, qurgʻoqchilikka va shoʻrga chidamli oʻsimliklarni inqirozga uchragan adirlarga fitomelioratsiya qilishga, oʻtloqlarda va Orolnig qurigan tubida choʻl oʻsimliklarining, noyob va yoʻqolib borayotgan turlarni dorivor oʻsimliklarni batafsil oʻrganishga qaratadi<ref>[http://www.academy.uz Fanlar akademiyasi]</ref>.<br /> == Xalqaro aloqalar == Botanika ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi xalqaro chet el hamkorlari va ilmiy markazlar bilan hamkorlik qiladi. Jumladan Isroilning Xebron universiteti olimlari bilan hamkorlikda " [[Oʻzbekiston]] va unga yondosh xududlarda piyoz turkumi turlarini saqlash va ularning jonli kolleksiyasini yaratish " mavzusidagi loyiha boʻyicha USAID granti asosida ishlar olib borilgan . Yaponiyaning Kyoto milliy universiteti bilan xamkorligda ''etnobotanika'', Germaniyaning Gaterslaben shahridagi oʻsimliklar generikasi instituti olimlari bilan xamkorligda Allium L turkum tabiiy sistemasini yaratish ilmiy izlanishlar amalga oshirilmoqda. Yaponiya, Germaniya, Isroil, Gollandiya, Rossiya va boshqa mamlakatlar olimlari bilan hamkorligda Oʻzbekiston va qoʻshni mamlakatlarning turli geografik zonalariga ilmiy ekspiditsiyalar tashkil qilingan. Dunyoning 210 ta botanika bogʻlari bilan hamkorligda urugʻ almashinish jarayonlari olib borilmoqda<ref>Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi(2003)</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} igh78h7cbjy4uw7qom17g19lw57jog4 6315332 6315331 2026-10-22T17:46:11Z Sherzod11W 273619 6315332 wikitext text/x-wiki <!--Botanika ilmiy ishlab chiqarish markazi--> Hozirgi kunda markaz oʻz ichiga quidagi boʻlimlarni jamlagan, Botanika instituti, [[Amir Temur]] nomidagi Botanika bogʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy Gerbariysi, Qizilqum choʻl stansiyasi, Boʻstonliq togʻ-botanika stasionari, Qibray tajriba bazasi kiradi. Markaz ichida 17 ta labaratoriya faoliyat koʻrsatadi, ilmiy potensiali 20 nafar fan doktorlari va 49 ta fan nomizodlaridan iborat. == Markazning ilmiy faoliyati == Botanika-ilmiy ishlab chiqarish markazining asosiy maqsaqlardan biri, Oʻzbekistonning hozirgi zamon va qazilma holdagi florasi va oʻsimliklar qoplamini kompleks oʻrganish, ulardan oqilona foydalanish, [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, qayta tiklash, respublika oʻsimliklar geofondini saqlash va boyitish maqsadida introduksiya va akklimatizatsiya ishlarini olib borish. Oʻsimliklarga tabiiy-ekalogik muhit, antropogen va texnogen omillarning tasirini oʻrganish, ulardagi strukturaviy va funksiyonal moslashish qonuniyatlari, kserofitizm, galofitizm, va choʻllanish jarayonlarini ilmiy asoslab berish, tabiiy oʻtloqlarni xosildorligini yanada oshirish, suniy oʻtloqlar yaratish, choʻl va yarim choʻl mintaqalarini hamda qiriyotgan [[Orol dengizi]] tubini yangi fitomeliorantlar bilan boyitish. Tabiyatning asl holati hamda madaniylashtirilayotgan istiqbolli oʻsimliklarning reproduktiv biologiyasini chuqur oʻrganish. Uzoq formallarni duragaylash va qimmatli gulli-manzarali jadallashtirilgan vegetativ reproduksiya uslublaridan foydalanish, introdutsenlar va yem-xashak oʻsimliklar seleksiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqash. Shifobaxsh, tabiiy oʻsimliklar va sanoat botanikasi biologik asoslarini rivojlantirish. Aligoflora, mikodflora va yuksak suv oʻsimliklari florasini oʻrganish, suvoʻtlar va zamburugʻlarning kolleksiyalarini tashkil etish, istiqbolli tur va shtammlardan biologik faol moddalarni ajratib olish biotexnologiyasinia yaratish. # '''Markaz faoliyati davomidagi olimlarning ishlanmalari . Oʻrta Osiyo florasi qoplamining ekologik turlanishini va filogenezi, oʻsimliklar introduksiyasi va aklimatizatsiyasi nazariyasi va terminologiyasi, choʻl va yarim choʻl oʻtloqlari fitomelioratsiyasi ilmiy asoslari, oʻsimliklar qoplami tipologiyasining orginal prinsiplari va turlanishi, tik mintaqalar nomenklaturasi va yangi printsiplari, respublikaning barcha tabiiy zonalarida oʻsimlik jamoalarining tarqalish qonuniytlari va ularning tarkibi, kamyob va yoʻqolish ostidagi turlar aniqlanadi tuban osimliklrning (suvoʻtlar va zamburugʻlar) mintaqaviy va geografik tarqalish hususiyatlari, shakllanish va rivojkanish qonuniyatlari asoslab berildi.<ref>[http://www.Academy.uz Oʻzbekiston_Respublikasi_Fanlar_akademiyasi]</ref> Suvda oʻsadigan oʻsimliklarning fiziologik-bioximik xususiyatlari va ularning yangi koʻpayish uslublari oʻrganildi va ularda foydalanish uslublari ishlab chiqildi. Qimmatli oziqabob, dorivor em-xashak va boshqa foydali oʻsimlilarning 40 dan ortiq turi ilk bor madaniylashtirildi. Spirtsiz ichimliklarning 12 turi, "Samarqand ", " Turon " balzamlari, qator dorivor yegʻmalar va oʻsimliklar turlariga texnik xujjatlar ishlab chiqildi va amalyotga tadbiq etildi. Markaz kelgusida asosiy diqqat etiborini choʻllanish muammosiga, antropogen omillarning kuchayishiga bogʻliq holda oʻsimliklar qoplamining xolatini aniqlashga, ekalogik xaritalashga, qurgʻoqchilikka va shoʻrga chidamli oʻsimliklarni inqirozga uchragan adirlarga fitomelioratsiya qilishga, oʻtloqlarda va Orolnig qurigan tubida choʻl oʻsimliklarining, noyob va yoʻqolib borayotgan turlarni dorivor oʻsimliklarni batafsil oʻrganishga qaratadi<ref>[http://www.academy.uz Fanlar akademiyasi]</ref>.<br /> == Xalqaro aloqalar == Botanika ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi xalqaro chet el hamkorlari va ilmiy markazlar bilan hamkorlik qiladi. Jumladan Isroilning Xebron universiteti olimlari bilan hamkorlikda " [[Oʻzbekiston]] va unga yondosh xududlarda piyoz turkumi turlarini saqlash va ularning jonli kolleksiyasini yaratish " mavzusidagi loyiha boʻyicha USAID granti asosida ishlar olib borilgan . Yaponiyaning Kyoto milliy universiteti bilan xamkorligda ''etnobotanika'', Germaniyaning Gaterslaben shahridagi oʻsimliklar generikasi instituti olimlari bilan xamkorligda Allium L turkum tabiiy sistemasini yaratish ilmiy izlanishlar amalga oshirilmoqda. Yaponiya, Germaniya, Isroil, Gollandiya, Rossiya va boshqa mamlakatlar olimlari bilan hamkorligda Oʻzbekiston va qoʻshni mamlakatlarning turli geografik zonalariga ilmiy ekspiditsiyalar tashkil qilingan. Dunyoning 210 ta botanika bogʻlari bilan hamkorligda urugʻ almashinish jarayonlari olib borilmoqda<ref>Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi(2003)</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} lfc7y0b034i0u31v15olhcrmtg9wnmu 6315333 6315332 2026-10-22T17:46:18Z Sherzod11W 273619 6315333 wikitext text/x-wiki <!--Botanika ilmiy ishlab chiqarish markazi--> Hozirgi kunda markaz oʻz ichiga quidagi boʻlimlarni jamlagan, Botanika instituti, [[Amir Temur]] nomidagi Botanika bogʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy Gerbariysi, Qizilqum choʻl stansiyasi, Boʻstonliq togʻ-botanika stasionari, Qibray tajriba bazasi kiradi. Markaz ichida 17 ta labaratoriya faoliyat koʻrsatadi, ilmiy potensiali 20 nafar fan doktorlari va 49 ta fan nomizodlaridan iborat. == Markazning ilmiy faoliyati == Botanika-ilmiy ishlab chiqarish markazining asosiy maqsaqlardan biri, Oʻzbekistonning hozirgi zamon va qazilma holdagi florasi va oʻsimliklar qoplamini kompleks oʻrganish, ulardan oqilona foydalanish, [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, qayta tiklash, respublika oʻsimliklar geofondini saqlash va boyitish maqsadida introduksiya va akklimatizatsiya ishlarini olib borish. Oʻsimliklarga tabiiy-ekalogik muhit, antropogen va texnogen omillarning tasirini oʻrganish, ulardagi strukturaviy va funksiyonal moslashish qonuniyatlari, kserofitizm, galofitizm, va choʻllanish jarayonlarini ilmiy asoslab berish, tabiiy oʻtloqlarni xosildorligini yanada oshirish, suniy oʻtloqlar yaratish, choʻl va yarim choʻl mintaqalarini hamda qiriyotgan [[Orol dengizi]] tubini yangi fitomeliorantlar bilan boyitish. Tabiyatning asl holati hamda madaniylashtirilayotgan istiqbolli oʻsimliklarning reproduktiv biologiyasini chuqur oʻrganish. Uzoq formallarni duragaylash va qimmatli gulli-manzarali jadallashtirilgan vegetativ reproduksiya uslublaridan foydalanish, introdutsenlar va yem-xashak oʻsimliklar seleksiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqash. Shifobaxsh, tabiiy oʻsimliklar va sanoat botanikasi biologik asoslarini rivojlantirish. Aligoflora, mikodflora va yuksak suv oʻsimliklari florasini oʻrganish, suvoʻtlar va zamburugʻlarning kolleksiyalarini tashkil etish, istiqbolli tur va shtammlardan biologik faol moddalarni ajratib olish biotexnologiyasinia yaratish. # '''Markaz faoliyati davomidagi olimlarning ishlanmalari . Oʻrta Osiyo florasi qoplamining ekologik turlanishini va filogenezi, oʻsimliklar introduksiyasi va aklimatizatsiyasi nazariyasi va terminologiyasi, choʻl va yarim choʻl oʻtloqlari fitomelioratsiyasi ilmiy asoslari, oʻsimliklar qoplami tipologiyasining orginal prinsiplari va turlanishi, tik mintaqalar nomenklaturasi va yangi printsiplari, respublikaning barcha tabiiy zonalarida oʻsimlik jamoalarining tarqalish qonuniytlari va ularning tarkibi, kamyob va yoʻqolish ostidagi turlar aniqlanadi tuban osimliklrning (suvoʻtlar va zamburugʻlar) mintaqaviy va geografik tarqalish hususiyatlari, shakllanish va rivojkanish qonuniyatlari asoslab berildi.<ref>[http://www.Academy.uz Oʻzbekiston_Respublikasi_Fanlar_akademiyasi]</ref> Suvda oʻsadigan oʻsimliklarning fiziologik-bioximik xususiyatlari va ularning yangi koʻpayish uslublari oʻrganildi va ularda foydalanish uslublari ishlab chiqildi. Qimmatli oziqabob, dorivor em-xashak va boshqa foydali oʻsimlilarning 40 dan ortiq turi ilk bor madaniylashtirildi. Spirtsiz ichimliklarning 12 turi, "Samarqand ", " Turon " balzamlari, qator dorivor yegʻmalar va oʻsimliklar turlariga texnik xujjatlar ishlab chiqildi va amalyotga tadbiq etildi. Markaz kelgusida asosiy diqqat etiborini choʻllanish muammosiga, antropogen omillarning kuchayishiga bogʻliq holda oʻsimliklar qoplamining xolatini aniqlashga, ekalogik xaritalashga, qurgʻoqchilikka va shoʻrga chidamli oʻsimliklarni inqirozga uchragan adirlarga fitomelioratsiya qilishga, oʻtloqlarda va Orolnig qurigan tubida choʻl oʻsimliklarining, noyob va yoʻqolib borayotgan turlarni dorivor oʻsimliklarni batafsil oʻrganishga qaratadi<ref>[http://www.academy.uz Fanlar akademiyasi]</ref>.<br /> == Xalqaro aloqalar == Botanika ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi xalqaro chet el hamkorlari va ilmiy markazlar bilan hamkorlik qiladi. Jumladan Isroilning Xebron universiteti olimlari bilan hamkorlikda " [[Oʻzbekiston]] va unga yondosh xududlarda piyoz turkumi turlarini saqlash va ularning jonli kolleksiyasini yaratish " mavzusidagi loyiha boʻyicha USAID granti asosida ishlar olib borilgan . Yaponiyaning Kyoto milliy universiteti bilan xamkorligda ''etnobotanika'', Germaniyaning Gaterslaben shahridagi oʻsimliklar generikasi instituti olimlari bilan xamkorligda Allium L turkum tabiiy sistemasini yaratish ilmiy izlanishlar amalga oshirilmoqda. Yaponiya, Germaniya, Isroil, Gollandiya, Rossiya va boshqa mamlakatlar olimlari bilan hamkorligda Oʻzbekiston va qoʻshni mamlakatlarning turli geografik zonalariga ilmiy ekspiditsiyalar tashkil qilingan. Dunyoning 210 ta botanika bogʻlari bilan hamkorligda urugʻ almashinish jarayonlari olib borilmoqda<ref>Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi(2003)</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} ixyvvcrhh4vr9590f3m3xfvpvyu8gdc 0 672971 6315807 5487740 2026-10-23T09:44:46Z Umarxon III 18267 + 6315807 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi |tasvir =Parliament_of_Uzbekistan.JPG |tasvir_tagyozuvi = binosi |tasvir2 = |tasvir2_tagyozuvi = |qisqartma = |turi = davlat boshqaruv organi |sanoat = |shiori = |maqomi = amalda |masqadi = |ishga_tushgan_sanasi = 1991 |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Toshkent shahri]], [[Mustaqillik maydoni]], 1-uy |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = Rahbari |yetakchi_nomi = [[Saida Mirziyoyeva]] |yetakchi_sarlavha2 = Rahbar oʻrinbosari |yetakchi_nomi2 = [[Komil Allamjonov]] |yetakchi_sarlavha3 = Matbuot kotibi |yetakchi_nomi3 = [[Sherzod Asadov]] |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = {{URL|president.uz}} |xaritada = {{Infobox mapframe |shape=none |coord={{Coord|41.315540|N|69.265668|E}}|length_km=0.5|marker-colour=#5E75F2 |background color=red|geomask-stroke-color=#F5EeF2|zoom=20}} }} '''Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi''' – [[Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti]]ning axborot-tahlil va tashkiliy-nazorat organi hisoblanadi<ref>[http://www.lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=3130381 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni]</ref>. == Devonning asosiy vazifalari == Devon Prezident tomonidan shakllantiriladi, unga boʻysunadi va bevosita unga hisobdor. Devon oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]] va qonunlariga, Prezident farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga amal qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi [[Oliy Majlis]]ining palatalari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]], sud hokimiyati organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorlik qiladi. [[Oʻzbekiston Prezidenti]]ning konstitutsiyaviy vakolatlari amalga oshirilishini taʼminlaydi. Aholi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri muloqotni tashkil etish, jismoniy va yuridik shaxslarning konstitutsiyaviy huquqlari soʻzsiz amalga oshirilishi uchun sharoitlar yaratadi. Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan kadrlarga oid davlat siyosatini, davlat mukofotlari va geraldika sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirilishini taʼminlaydi. Davlatning ichki va tashqi siyosati asosiy yoʻnalishlarini shakllantirish, Oʻzbekiston Respublikasining suverenitetini muhofaza qilish, xavfsizligi va hududiy yaxlitligini taʼminlash boʻyicha takliflar ishlab chiqadi. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining hamjihat ishlashini taʼminlaydi. Qonuniylik va huquq-tartibot, fuqarolarning huquqlari va erkinliklari, [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi]] va qonunlariga rioya etilishini taʼminlaydi. Nodavlat-notijorat tashkilotlarining huquq va qonuniy manfaatlari himoya qilinishi, ularga oʻz ustavlarida belgilangan maqsad va vazifalarini amalga oshirishlariga teng imkoniyatlar va sharoitlar yaratilishi kafolatlarini taʼminlaydi. Fuqarolik jamiyati institutlari rolini oshirish borasida hamkorlik qiladi. Davlatning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish holati hamda tendensiyasini tahlil qilish, uning natijalari boʻyicha samarali iqtisodiy, ijtimoiy, moliyaviy, pul-kredit siyosatini oʻtkazish, ilm-fanni, madaniyatni, taʼlimni, sogʻliqni saqlashni, iqtisodiyot va ijtimoiy sohaning boshqa tarmoqlarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi. Prezident huzuridagi tuzilmalarning, uning vakolatlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi maslahat va kengash organlarining faoliyatini tashkil etadi. Prezident faoliyatini huquqiy, tashkiliy-texnik, axborot-tahliliy hamda protokol jihatidan taʼminlaydi. Oʻzbekiston Prezidenti hujjatlari va topshiriqlarining ijrosini tashkil etadi va ularning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi<ref>[https://www.norma.uz/oz/qonunchilikda_yangi/prezident_devoni_qanday_masalalarni_kurib_chiqadi PREZIDENT DEVONI QANDAY MASALALARNI KOʻRIB CHIQADI?]</ref>. == Devon tuzilmasi == === Devon rahbariyati === : [[Saida Mirziyoyeva]] — Prezident administratsiyasi rahbari; : [[Komil Allamjonov]] — Prezident administratsiyasi rahbari oʻrinbosari;<ref name="kunuz">{{veb manbasi |title=Komil Allamjonov Prezident administratsiyasi Axborot siyosati departamenti rahbari lavozimidan ozod etildi |url=https://m.kun.uz/news/2024/09/30/komil-allamjonov-prezident-administratsiyasidagi-lavozimini-tark-etdi |website=https://m.kun.uz |accessdate=28.11.2024}}</ref><ref>[https://kun.uz/news/2025/06/23/saida-mirziyoyeva-prezident-administratsiyasi-rahbari-etib-tayinlandi Saida Mirziyoyeva Prezident administratsiyasi rahbari etib tayinlandi]</ref> : [[Hilola Umarova]] — Prezident administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari;<ref>{{veb manbasi |title=Саида Мирзиёевага 5 нафар ўринбосар тайинланади |url=https://qalampir.uz/news/saida-mirziyeevaning-5-nafar-urinbosari-buladi-121503 |website=www.qalampir.uz |accessdate=14-iyul 2025-yil}}</ref> : [[Tamila Aliyeva]] — Prezident administratsiyasi rahbarining tibbiyotni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari; : [[Timur Butunbayev]] — Prezident administratsiyasi rahbarining suv ta’minoti tizimini isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari; : [[Nodira Xakimova]] — Prezident administratsiyasi rahbarining sud tizimini isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari; : [[Sherzod Ozodzoda]] — Prezident administratsiyasi rahbarining tadbirkorlik loyihalari bo‘yicha o‘rinbosari; : [[Aziz Magʻrupov]] — Prezident yordamchisi; : [[Alisherbek Paygʻamov]] — Prezident Administratsiyasi tashqi aloqalar departamenti rahbari; : [[Sherzod Asadov]] — Prezident Administratsiyasi rahbari oʻrinbosari – Prezident matbuot kotibi; : [[Gʻofurjon Mirzayev]] — Prezidentning davlat xizmati va kadrlar zaxirasi masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Ravshan Gʻulomov]] — Prezidentning iqtisodiy sohalarni rivojlantirish, investitsiya va tashqi savdo siyosatini amalga oshirish masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Alisher Sultonov]] — Prezidentning energetik xavfsizlik masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Shuhrat Gʻaniyev]] — Prezidentning qishloq xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha maslahatchisi; : [[Doniyor Qodirov]] — Prezidentning islohotlarni huquqiy taʼminlash va huquqni muhofaza qilish faoliyatini muvofiqlashtirish masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Odil Abdurahmonov]] — Prezidentning yoshlar, fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash va sport masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Tursinxon Xudayberganov]] – Prezidentning Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Bekzod Mavlonov]] – Prezidentning huquqiy ekspertiza va kompleks tahlil qilish masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Ruslanbek Davletov]] — Prezidentning ijtimoiy-siyosiy, diniy-maʼrifiy va yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchisi; : [[Sardor Umrzoqov]] – Prezidentning maxsus topshiriqlar boʻyicha maslahatchisi; : [[Baxtiyor Gʻulomov (harbiy arbob)|Baxtiyor Gʻulomov]] – Prezidentning maxsus topshiriqlar boʻyicha masʼul vakili; : [[Nodirjon Abdurahimov]] – Rejalashtirish va axborot taʼminoti departamenti rahbari; : [[Oʻtkirjon Qodirov]] – Tahliliy materiallar tayyorlash va hududlar bilan hamkorlik departamenti rahbari; : [[Ulugʻbek Qurbonov]] – Prezident protokoli boshqarmasi boshligʻi; : [[Zelimxon Haydarov]] – O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Ishlar boshqarmasi boshlig‘i;<ref>{{Jurnal manbasi |last= |first= |date=2023-07-14 |title=Zelimxon Haydarov birinchi ma’muriyat davridagi lavozimiga qaytdi |url=https://qalampir.uz/uz/news/zelimkhon-%D2%B3aydarov-birinchi-ma-muriyat-davridagi-lavozimiga-k-aytdi-121515 |magazine= |volume= |issue= |pages=}}</ref> : [[Viktor Mahmudov]] – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi; : [[Eldor Aripov]] – [[Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti]] direktori; : Alisher Samadov – [[Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi]] raisi; : [[Adham Bekmurodov]] – [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]] rektori<ref name="m.kun.uz">{{Citation |title=Prezident administratsiyasining yuqori rangdagi mansabdorlari roʻyxati eʼlon qilindi |url=https://m.kun.uz/news/2018/08/28/zelimhon-ajdarovning-angi-is-zoji-malum-buldi |year= |access-date=2018-08-29 |archivedate=2018-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180829175434/https://m.kun.uz/news/2018/08/28/zelimhon-ajdarovning-angi-is-zoji-malum-buldi}}</ref><ref>[http://uza.uz/oz/documents/zbekiston-respublikasi-prezidenti-administratsiyasi-ra-bar-kh-28-08-2018 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbar xodimlarini lavozimga tayinlash toʻgʻrisida]</ref><ref>https://president.uz/uz/site/managers?menu_id=15</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/news/2025/06/23/prezident-administratsiyasining-qator-xodimlari-lavozimdan-ozod-etildi |sarlavha=Prezident administratsiyasining qator xodimlari lavozimdan ozod etildi |sana=2025-yil 23-iyun}}</ref>. === Devon strukturasi === : Davlat xizmati va kadrlar zaxirasi xizmati : Islohotlarni huquqiy taʼminlash va huquqni muhofaza qilish faoliyatini muvofiqlashtirish xizmati : Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashni nazorat qilish va muvofiqlashtirish xizmati : Huquqiy ekspertiza va kompleks tahlil qilish masalalari xizmati : Ijtimoiy-iqtisodiy siyosatni muvofiqlashtirish xizmati : Ommaviy axborot vositalari, maʼnaviyat va maʼrifat, madaniyat, sanʼat va ijodiy tashkilotlarni rivojlantirish xizmati : Jamoat va diniy tashkilotlar bilan hamkorlik qilish xizmati : Fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash va sportni rivojlantirish masalalari xizmati : Energetik xavfsizlik masalalari xizmati : Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish masalalari xizmati : Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish masalalari xizmati : Xavfsizlik kengashi apparati : Ijro etuvchi apparat : Ishlar boshqarmasi : Tashqi aloqalar departamenti : [[Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti]] : [[Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti]] : [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]] : [[Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi]] : Matbuot xizmati == Devonning huquqlari va javobgarligi == Devon oʻziga yuklatilgan vazifalarni bajarishda quyidagi huquqlarga ega: * davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlardan koʻrib chiqilayotgan masalalarni tahlil qilish va qayta ishlash, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash uchun zarur boʻlgan materiallar va maʼlumotlarni soʻrash hamda olish; * zarurat boʻlganda, axborot-tahliliy materiallar, shuningdek, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash uchun davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar rahbarlari va mutaxassislarini jalb qilish, shu maqsadlarda ishchi komissiyalar va guruhlar tuzish; * qonunchilikka muvofiq davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar faoliyatini ular tomonidan normativ-huquqiy hujjatlar va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshiriqlari bajarilishi holatini oʻrganish; * davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar rahbarlariga oʻtkazilgan oʻrganish natijalari boʻyicha materiallarni aniqlangan xato va kamchiliklarni bartaraf etish uchun yuborish; * davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlardan ular tomonidan kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlari, boshqa hujjatlar loyihalarini qayta ishlashni belgilangan tartibda talab qilish; * davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar rahbarlariga Devonga yuklatilgan vazifalarni bajarish bilan bogʻliq boʻlgan masalalar boʻyicha belgilangan tartibda topshiriqlar berish; * Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari, Vazirlar Mahkamasi, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar majlislarida qatnashish; * davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa organlar va tashkilotlar rahbarlari va vakillari ishtirokida yigʻilishlar oʻtkazish. * oʻzlariga yuklatilgan vazifalarni sifatli va oʻz vaqtida bajarish; * Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga taklif va masalalarni kiritishda ularning ekspert jihatdan sifatli ishlanishini tashkillashtirish, milliy va davlat manfaatlarini taʼminlash; * ijro intizomini taʼminlash. * Devon faoliyatini tashkil qilish == Ish faoliyati == Devonning ish faoliyati mazkur Nizom, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlari va topshiriqlari, shuningdek, Devon tarkibiy tuzilmalarining ish rejalari asosida tashkil qilinadi. Devon va uning boʻlinmalari toʻgʻrisidagi nizomlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Devonning boshqaruv xodimlari Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi. Yordamchi xodimlar Devonning Ishlar boshqaruvchisi tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi. Devon xodimlarining funksional majburiyatlari Devonning tegishli tuzilmalari rahbarlari tomonidan belgilanadi. Devon xodimlari uchun avvalgi ish joyida berilgan uzoq muddatli xizmatlari, harbiy va maxsus unvonlar (martaba darajalari, malaka darajalari, diplomatik darajalar va boshqalar) uchun qoʻshimcha toʻlov va ustamalar saqlab qolinadi. Devon xodimlari avvalgi ish joyida xodimlar uchun belgilangan barcha imtiyozlar, moddiy va ijtimoiy himoya choralaridan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida amalda boʻlgan mehnat sharoitlarini hisobga olgan va lavozim maoshi hamda boshqa toʻlovlar saqlangan holda, foydalanadi. Devonda ishlangan davr harbiy va maxsus unvonlarni olish uchun zarur boʻlgan ish stajiga qoʻshiladi. Devonda ishlangan davrda harbiy va maxsus unvonlarni berish tegishli harbiy va maxsus unvonlarni olish uchun zarur boʻlgan vaqt oʻtgandan soʻng avvalgi ish joyida belgilangan tartibda Devonning tegishli tarkibiy tuzilmasi rahbarining tavsiyanomasi asosida amalga oshiriladi. Devon xodimlariga ularning mehnat faoliyati tugatilgandan soʻng, avvalgi ish joyida egallagan lavozimi yoki shunga teng lavozim taqdim etilishi kafolatlari taʼminlanadi, bundan xodimning malakasi yetarli boʻlmaganligi yoki sogʻligʻi holatiga koʻra bajarayotgan ishiga noloyiq boʻlib qolganligi yoxud mehnat vazifalarini buzganligi uchun mehnat faoliyati tugatilgan hollar mustasno. Devon yuridik shaxs boʻlib, [[Oʻzbekiston gerbi]] tasviri tushirilgan va oʻz nomi yozilgan [[muhr]]ga ega. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] bjjv1z196p0xjqra0t0g2temro9xpw1 0 685464 6315794 3521157 2026-10-23T09:32:31Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Hindiston tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315794 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Tipu death.jpg|thumb|right|220px|Hindiston tarixi]] '''Hindiston tarixi''', [[Hindiston]] va uning atrofidagi yerlarning qadim zamonlardan to hozirgacha bo‘lgan voqealarini va faolliklarini o‘z ichiga olgan. Hindiston mamlakati [[15-avgust]] [[1947-yil]]da [[Birlashgan Qirollik]]dan mustaqilligini eʼlon qildi. Shuningdek, Hindistonning birinchi prezidenti [[Rajendra Prasad]], birinchi bosh vaziri Jawaharlal Neru va birinchi davlat kengashi raisi Harilal Jekisundas Kania hisoblanadi. == Yana qarang == * [[Hindiston xalq ogʻzaki ijodi]] {{chala}} [[Turkum:Hindiston tarixi| ]] 9so5jyv5vzmtpp5z26mh922j6ki079m 0 685539 6315659 5409247 2026-10-23T05:33:08Z Aziza Umarova 296812 /* Shaxsiy hayoti */ 6315659 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat |ismi = Murod Nazarov<br />Мурад Назаров |asl ismi = Murodjon Nazarov |millati = o'zbek |portret = Murod Nazarov.jpg |eni = 200px |tavsif = Sarmoyador, tadbirkor |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1980|11|16}} |tavallud joyi = [[Toshkent]] shahri, [[OʻzSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = [[O'zbekiston]] |turmush ortogi = Umida Nazarova |universitet = *[[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti]] 1997-2001 yil * [[:ru:Университет Цукуба|Tsukuba universiteti]] (筑波大学) 2000-2001 yil * [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]](Magistr) 2003-2005 yil. |bolalari =14 nafar |mukofotlari = {{Shuhrat medali}} |sayt = {{URL|www.mbc.uz}} }} '''Murod Nazarov''' – oʻzbekistonlik tadbirkor. [[Murad Buildings]] qurilish kompaniyasi asoschisi<ref>[https://kun.uz/uz/news/2016/06/21/murod-nazarov-aetim-pojdevorini-eslikdan-kurganman Murod Nazarov: „Hayotim poydevorini yoshlikdan qurganman“]</ref>. == Biografiyasi == Murod Nazarov [[16-noyabr]] 1980-yilda [[Toshkent]] shahrida tugʻilgan. Murod Nazarov oilada katta oʻgʻil boʻlib,1994-yil otasidan ayriladi. Murod Nazarov 1987—1997-yillar oraligʻida oʻrta maktabda oʻqiydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=SMXv9EI3ojQ|sarlavha=Youtube}}</ref>. Oʻrta maktabni tugatgach, 1997—2001-yillarda [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|Toshkent Davlat Sharqshunoslik institutiga]] talabalikka qabul qilinadi va shu 2000-2001 yili bir vaqtning oʻzida [[Yaponiya|Yaponiyaning]] [[:ru:Университет Цукуба|TSUKUBA universitetida]] ham oʻqiydi. 2003-2005 yillar [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent Davlat iqtisodiyot universitetini]] magistraturasini ham tamomlaydi. U Kelgusida Samarqand viloyatida keng koʻlamli ish olib bormoqchi Sobit akasi bilan<ref>[https://www.savol-javob.com/murod-nazarovning-boyligi-qancha/Murod Nazarov’ning boyligi qancha?]savol-javob.com</ref>. == Shaxsiy hayoti == Murod Nazarov oilali, 14 nafar farzandning otasi. Turmush oʻrtogʻi Umida Nazarova bilan 2002-yilda turmush qurgan va 3 qiz 2 oʻgʻil farzand koʻrgan. 2021-yilning soʻnggi kunlarida Nazarov [[Toshkent]] shahridagi,,[[Mehribonlik uylari|Mehribonlik uy]]i" dan 9 nafar (2 oʻgʻil 7 qiz) bolani oʻz tarbiyasiga oldi. Nazarov hozirda 14 nafar farzandlarning baxtli otasi.<ref>[https://qalampir.uz/uz/news/murod-nazarov-me%D2%B3ribonlik-uyidan-9-nafar-k-iz-asrab-oldi-53424 Murod Nazarov Mehribonlik uyidan 9 nafar qiz asrab oldi]qalampir.uz</ref>. == Faoliyati == * 2003—2013-yil „ISA NABI“ MCHJ taʼsischisi va bosh direktori. * 2010—2015-yil „AVALON GROUP“ MCHJ taʼsischisi va direktori * 2014 „[[Murad Buildings]]“ brendi taʼsischisi va mazkur brend ostida faoliyat olib boruvchi qator kompaniyalarning bosh maslahatchisi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Korxona haqida maʼlumot |url=https://www.mbc.uz/oz/about |qaralgan sana=14-may 2019-yil |arxivsana=16-avgust 2022-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220816231636/https://mbc.uz/oz/about }}</ref>. * 2015-yil „FRANCHISING INVEST“ MCHJ taʼsischisi va direktori<ref>[https://www.aa.com.tr/en/science-technology/turkish-firm-to-build-central-asias-tallest-skyscraper/1524286|Turkish firm to build Central Asiaʼs tallest skyscraper]{{oʻlikhavola|date=2021-yil dekabr |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * 2017-yil „MURAD BUILDINGS“ xususiy korxonasi taʼsischisi va direktori. * 2019-yildan [[Toshkent shahar]] kengashi deputati. == Mukofotlar == * 2011-yil [[Oʻzbekiston hukumatining mukofotlari|"Oʻzbekiston Mustaqilligiga 20 yil" esdalik nishoni]]. * 2017-yil [[Oʻzbekiston hukumatining mukofotlari|"Oʻzbekiston" koʻkrak nishoni]]. * 2017-yil [[„Shuhrat“ medali]]. * 2020-yil „Mehr-Saxovat“ koʻkrak nishoni. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.youtube.com/c/MuradNazarov/about Murod Nazarov] [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/murad.nazarov.583 Murod Nazarov] [[Facebook]] * [https://instagram.com/murad_nazarov_tashkent?igshid=YmMyMTA2M2Y= Murod Nazarov] [[Instagram]] * [https://t.me/murodxonnazarov Murod Nazarov] [[Telegram]] [[Turkum:Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti bitiruvchilari]] 4m3yvfuowgnh89ojud93obn1tabqr60 0 685787 6315278 6276349 2026-10-22T14:50:29Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Chelyabinsk]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315278 wikitext text/x-wiki {{Taʼlim muassasasi |nomi = Janubiy-Ural Davlat Universiteti |qisqartma = JUDU |ramz = |tasvir = South Ural State University (13125656685).jpg |original = {{lang-ru|Южно-Уральский государственный университет}} |xalqaronom = {{lang-en|South Ural State University}} |shior = |asos_yil = [[1943]] |turi = universitet |tipi = |sohasi = |prezident = |rektor = |talabalar = 32,000 |fakultet = |bakalavriat = |magistratura = |aspirantura = |doktorantura = |akademik = |doktor = |professor = |oʻqituvchi = |kampus = |manzil = |Davlat nomi = Rossiya |Shahar nomi = |koʻchasi = |vebsayt = [https://www.susu.ru susu.ru] }} '''Janubiy-Ural davlat unversiteti (Milliy tadqiqot unversiteti)''' — [[Rossiya|Rossiyaning]] eng yirik o'quv mu’assasalaridan biri va Chelyabinsk viloyatining eng yirik [[universitet]]i. 2000-yilning boshlarida u talabalar soni bo’yicha Rossiyaning eng yirik universiteti. 2010-yildan buyon milliy tadqiqot universiteti maqomiga ega. 2015-yilda universitet Rossiya universitetlarining raqobatbardoshligini oshirish maqsadida 5-100 loyihada ishtirok etish uchun tanlangan rus universitetlari qatoriga kritilgan. 2018-yilda SUSU o’z tarixida birinchi marta Buyuk Britaniyadagi Quacquarelli Symonds (QS) konsolting kompanyasi tomonidan tuzilgan dunyodagi eng yaxshi universitetlarning retingiga kiritildi.SUSU tarkibiga 10 ta insitut va oliy o’quv yurtlari, 2 ta fakultet (universitetgacha tayorgarlik va harbiy tayorgarlik) va 4 ta filial kiradi. Bugingi kunda dunyoning 52 davlatidan 28 mingdan ortiq talaba universitetda ta’lim olishmoqda. == Tarixi == Janubiy-Ural davlat unversiteti — bu tarixiy va yurli xil an'analarga ega bo'lgan universitet bo'lib, u o'zining ilmiy yutuqlari, mutaxassislarni tayorlash darajasi, uning fundamental ilmiy asoslari va ilmiy tadqiqot va o’uv jarayonini moddiy va texnik jihatdan qo’llab-quvatlash bilan mashhur bo’lgan multidisipliner o’quv yurtidir. Universitetning tarixi — bunyodkorlik va dinamik rivojlanishning navbatdagi bosqichlari. Faqat ikkita fakultetdan iborat institutdan u nafaqat Janubiy Ural viloyatida, balki mamlakatimizning ilmiy-ma'rifiy markazga aylandi. Bugungi kunda SUSU innovatsion rivojlanish maydonchasi, zamonaviy yoshlar uchun boshlang'ich nuqtasi bo'lib, obro'li va ishonchli odamlarning avlodi, ularning jasur g'oyalari va loyihalari.<ref name="susu-history">{{Veb manbasi | url = https://www.susu.ru/ru/university/our-susu/history | title = История Южно-Уральского государственного университета | language = ru | publisher = Janubiy-Ural davlat unversiteti | accessdate = 2019-06-07}}</ref> == Universitet tuzilishi == * Arxitektura-qurilish instituti * Oliy tibbiy biologiya maktabi * Iqtisodiyot va menejment oliy maktabi * Elektron va kompyuter fanlari oliy maktabi * Tilshunoslik va xalqaro aloqalar instituti * Ijtimoiy fanlar va gumanitar fanlar instituti * Tabiiy va aniq fanlar instituti * Sport, turizm va xizmat ko'rsatish instituti * Politexnika instituti * Huquq instituti == Fakt va raqamlarda SUSU == SUSUda 172 ta [[bakalavriat]], 126 ta [[magistrlik]] dasturlari, 25 ta ixtisoslashtirilgan dastur va 24 ta aspirantlar faoliyat ko'rsatmoqda. SUSU zamonaviy o'quv-uslubiy qo'llanmalar ishlab chiqarishni tashkil etdi. Bular 4000 dan ortiq o'quv va ishlab chiqarish stendlari, kompyuter simulyatorlari, trenajyorlar, turli xil axborot vositalari va universitetning kasbiy tayyorgarligi sohasidagi o'zgarishlar. SUSU masofaviy ta'limning ilg'or shakllarini - elektron ta'lim va b-o'rganishni, shuningdek MOOC formatida ommaviy masofadan o'qitish kurslarini ishlab chiqdi. == Student hayoti == SUSU da universitet hayoti nafaqat o'quv jarayoni, balki faol dam olish, unutilmas voqealar va, albatta, ijodkorlikdir. Bizning o'quvchilarimiz nafas oladilarmi? Ular shahar, viloyat, butun Rossiya, shuningdek xalqaro musobaqalarda ishtirok etib, yangi joylarni, zirvalarni egallashadi. Tasavvur qiling-a, SUSUda 23 ijodiy jamoa, 24 dan ziyod sport sektsiyasi va ko'plab talabalar tashkiloti mavjud. Har yili universitetda yiliga 200 dan ortiq tadbirlar o'tkaziladi. Ularning orasida go'zallik, aql va ijod bilan raqobatlashadigan janob va miss SUSU kabi taniqli an'anaviy tanlovlar mavjud. KVN komandalari a'zolari ham butunlay rus tilida ijro etishadi va SUSU faoliyati uchun afishalar tadbirlarning xilma-xilligi jihatidan ajoyib. == Chet ellik talabalar uyushmasi == Chet ellik talabalar uyushmasi butun Rossiya talaba tashkiloti bo'lib, uning asosiy vazifalari: * yangi talabalarni moslashtirishga ko'maklashish ularni rus madaniyati bilan tanishtirish * xalqaro do'stlikni yangilash Bugungi kunda Janubiy Ural xorijiy talabalar uyushmasi maqomiga ega. AIS - [[Navro'z]], Arab madaniyati kuni, Afrika madaniyati kuni, Choy marosimi, Xalqaro [[yangi yil]]; oshxona festivali; [[sport]] musobaqalari ([[futzal]], [[basketbol]], ​​har tomonlama, [[tennis]] va boshqalar). Bizning o'qituvchilarimiz yangi o'quvchilarga yordam berishdan xursand bo'lgan SUSUning chet ellik talabalari. Ular bir necha yil davomida Rossiyada yashab kelmoqda va bizning universitetimizda ta'lim olishmoqda. Har bir talaba SUSUda o'qish, o'qish, [[turar joy]], talabalar hayoti haqida savollar berishlari mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} {{University-stub}} [[Turkum:Oliy_oʻquv_yurtlariga_oid_chala_maqolalar]] [[Turkum:Rossiyadagi universitetlar]] [[Turkum:Chelyabinsk]] o2grj2ddo0v65705obv2j8hvhwrucm0 0 685943 6315602 6309773 2026-10-23T03:13:12Z Stephan1000000 46619 1388 6315602 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | tasvir = International Pokémon logo.svg | izoh = | native_name = {{lang-ja|ポケットモンスター}} | genre = [[sarguzasht]]<ref name="Viz-official"/>, [[fentezi]], [[komediya]]<ref name="Viz-official">{{cite web|title=Pokémon Manga & Anime|url=https://www.viz.com/pokemon|publisher=Viz Media|access-date=April 29, 2019|archive-date=June 1, 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20000601152804/https://www.viz.com/pokemon|url-status=live}}</ref> | creator = | based_on = {{Based on|„[[Pokémon]]“|[[Satoshi Tajiri]]}} | developer = {{Ubl |Takeshi Shudo (1997—2002) |Junki Takegami (2002—2006) |Atsuhiro Tomioka (2006—2016, 2023) |Aya Matsui (2016—2019) |Shoji Yonemura (2019—2022) |Dai Sato (2023-yildan) }} | director = {{Ubl |Kunihiko Yuyama (1997—2019, 2023) |Daiki Tomiyasu (2019-yildan) }} | writer = | voices = {{ubl|[[Rica Matsumoto]]|[[Ikue Ōtani]]|[[Megumi Hayashibara]]|[[Shin-ichiro Miki]]|[[Inuko Inuyama]]|[[Minori Suzuki]]|[[Yuka Terasaki]]}} | music = {{ubl|Shinji Miyazaki (1997—2019)|Yuki Hayashi (2019—2023)|Conisch (2023-yildan)}} | country = Yaponiya | language = yaponcha | num_episodes = 1{{nbsp}}388 | list_episodes = | executive_producer = | producer = | editor = | runtime = 22 daqiqa | company = {{ubl|{{tah|TV Tokyo|ja|テレビ東京0}}|{{tah|TV Tokyo Medianet|ja|テレビ東京メディアネット}}|{{tah|ShoPro|ja|小学館集英社プロダクション}}}} | network = [[TX Network|TXN]] (TV Tokyo) | first_aired = {{start date|1997|4|1}} | last_aired = hozirgacha }} „'''Pokémon'''“ ({{lang-ja|ポケットモンスター}}) — [[yapon]] [[anime]]si. 1997-yil aprel oyida birinchi marta efirga uzatilgan. Animeda [[Ash Ketchum|Ash]] ismli yigitcha va uning hamrohi [[Pikachu]]ning boshdan kechirgan sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. == Mavsumlar == {{#invoke:Series overview|main | auxA = Mavzum nomi | color1 = 3c20b8 | auxA1 = ''Indigo League'' | episodes1 = 80 | start1 = {{start date|1997|04|01}} | end1 = {{end date|1999|01|21}} | color2 = orange | auxA2 = ''Adventures in the Orange Islands'' | episodes2 = 36 | start2 = {{start date|1999|01|28}} | end2 = {{end date|1999|10|07}} | color3 = FFD800 | auxA3 = ''The Johto Journeys'' | episodes3 = 41 | start3 = {{start date|1999|10|14}} | end3 = {{end date|2000|07|27}} | color4 = C0C0C0 | auxA4 = ''Johto League Champions'' | episodes4 = 52 | start4 = {{start date|2000|08|03}} | end4 = {{end date|2001|08|02}} | color5 = A8D8E0 | auxA5 = ''Master Quest'' | episodes5 = 64 | start5 = {{start date|2001|08|09}} | end5 = {{end date|2002|11|14}} | color6 = 9C1020 | auxA6 = ''Advanced'' | episodes6 = 40 | start6 = {{start date|2002|11|21}} | end6 = {{end date|2003|08|28}} | color7 = 1054BC | auxA7 = ''Advanced Challenge'' | episodes7 = 52 | start7 = {{start date|2003|09|04}} | end7 = {{end date|2004|09|02}} | color8 = 50C878 | auxA8 = ''Advanced Battle'' | episodes8 = 52 | start8 = {{start date|2004|09|09}} | end8 = {{end date|2005|09|29}} | color9 = 00DD00 | auxA9 = ''Battle Frontier'' | episodes9 = 47 | start9 = {{start date|2005|10|06}} | end9 = {{end date|2006|09|14}} | color10 = B8F4FF | auxA10 = ''Diamond and Pearl'' | episodes10 = 51 | start10 = {{start date|2006|09|28}} | end10 = {{end date|2007|10|25}} | color11 = FFAcAC | auxA11 = ''Diamond and Pearl: Battle Dimension'' | episodes11 = 52 | start11 = {{start date|2007|11|08}} | end11 = {{end date|2008|12|04}} | color12 = E4E4E4 | auxA12 = ''Diamond and Pearl: Galactic Battles'' | episodes12 = 52 | start12 = {{start date|2008|12|04}} | end12 = {{end date|2009|12|24}} | color13 = D0B43C | auxA13 = ''Diamond and Pearl: Sinnoh League Victors'' | episodes13 = 34 | start13 = {{start date|2010|01|07}} | end13 = {{end date|2010|09|09}} | color14 = 000000 | auxA14 = ''Black & White'' | episodes14 = 48 | start14 = {{start date|2010|09|23}} | end14 = {{end date|2011|09|15}} | color15 = F4F4F4 | auxA15 = ''Black & White: Rival Destinies'' | episodes15 = 49 | start15 = {{start date|2011|09|22}} | end15 = {{end date|2012|10|04}} | color16 = 80FFDC | auxA16 = ''Black & White: Adventures in Unova and Beyond'' | episodes16 = 45 | start16 = {{start date|2012|10|11}} | end16 = {{end date|2013|09|26}} | color17 = 0060B0 | auxA17 = ''XY'' | episodes17 = 48 | start17 = {{start date|2013|10|17}} | end17 = {{end date|2014|10|30}} | color18 = D42040 | auxA18 = ''XY: Kalos Quest'' | episodes18 = 45 | start18 = {{start date|2014|11|13}} | end18 = {{end date|2015|10|22}} | color19 = 80C020 | auxA19 = ''XYZ'' | episodes19 = 48 | start19 = {{start date|2015|10|29}} | end19 = {{end date|2016|10|27}} | color20 = FFA400 | auxA20 = ''Sun & Moon'' | episodes20 = 43 | start20 = {{start date|2016|11|17}} | end20 = {{end date|2017|09|21}} | color21 = 2090FF | auxA21 = ''Sun & Moon: Ultra Adventures'' | episodes21 = 48 | start21 = {{start date|2017|10|5}} | end21 = {{end date|2018|10|14}} | color22 = FF500C | auxA22 = ''Sun & Moon: Ultra Legends'' | episodes22 = 54 | start22 = {{start date|2018|10|21}} | end22 = {{end date|2019|11|3}} | color23 = E074FF | auxA23 = ''Journeys'' | episodes23 = 48 | start23 = {{start date|2019|11|17}} | end23 = {{end date|2020|12|4}} | color24 = 88D0FC | auxA24 = ''Master Journeys'' | episodes24 = 42 | start24 = {{start date|2020|12|11}} | end24 = {{end date|2021|12|10}} | color25 = brown | auxA25 = ''Ultimate Journeys'' | episodes25 = 54 | start25 = {{start date|2021|12|17}} | end25 = {{end date|2023|03|24}} | color26 = 4CC0E8 | auxA26 = ''Horizons'' | episodes26 = 45 | start26 = {{start date|2023|4|14}} | end26 = {{end date|2024|3|29}} | color27 = D0F8FC | auxA27 = ''Horizons — The Search for Laqua'' | episodes27 = 44 | start27 = {{start date|2024|4|12}} | end27 = {{end date|2025|3|21}} | color28 = F08DA4 | auxA28 = ''Horizons — Rising Hope'' | episodes28 = 43 | start28 = {{start date|2025|4|11}}<ref>{{cite web |title=Pocket Monsters Episodes |url=https://www.tv-tokyo.co.jp/anime/pocketmonster2023/episodes/ |access-date=November 23, 2024 |website=TV Tokyo}}</ref> | end28 = }} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.pokemon.com/us/pokemon-episodes/ Rasmiy sayti] {{ref-en}} * [https://www.pokemon.com/us/pokemon-episodes/pokemon-tv-seasons/ „Pokémon“ (barcha mavsumlar)] {{ref-en}} {{tv-stub}} [[Turkum:Anime va manga]] 3o6oc61udzcs4tuxa707q1t3s1dundp 0 701711 6315606 6309811 2026-10-23T03:40:48Z Stephan1000000 46619 468 6315606 wikitext text/x-wiki {{Telekoʻrsatuv bilgiqutisi | show_name = Greyʼs Anatomy | tasvir = Grey's Anatomy Logo.svg|200px | izoh = | genre = {{Plainlist | * [[Tibbiy drama]] * [[Romantik drama]] * [[Komediya-drama]] }} | creator = [[Shonda Rhimes]] | starring = {{plainlist| * [[Ellen Pompeo]] * [[Sandra Oh]] * [[Katherine Heigl]] * [[Justin Chambers]] * [[T. R. Knight]] * [[Chandra Wilson]] * [[James Pickens Jr.]] * [[Isaiah Washington]] * [[Patrick Dempsey]] * [[Kate Walsh (aktrisa)|Kate Walsh]] * [[Sara Ramirez]] * [[Eric Dane]] * [[Chyler Leigh]] * [[Brooke Smith (aktrisa)|Brooke Smith]] * [[Kevin McKidd]] * [[Jessica Capshaw]] * [[Kim Raver]] * [[Sarah Drew]] * [[Jesse Williams (aktyor)|Jesse Williams]] * [[Camilla Luddington]] * [[Gaius Charles]] * [[Jerrika Hinton]] * [[Tessa Ferrer]] * [[Caterina Scorsone]] * [[Kelly McCreary]] * [[Jason George]] * [[Martin Henderson]] * [[Giacomo Gianniotti]] * [[Greg Germann]] * [[Jake Borelli]] * [[Chris Carmack]] * [[Richard Flood]] * Anthony Hill }} | composer = [[Danny Lux]] | location = | country = {{AQSh}} | language = [[Ingliz tili|Inglizcha]] | num_seasons = 23 | num_episodes = 468 | list_episodes = Greyʼs Anatomy qismlari roʻyxati | executive producer = {{plainlist| * Shonda Rhimes * [[Allan Heinberg]] * [[Betsy Beers]] * [[Debbie Allen]] * [[James D. Parriott]] * Jeannine Renshaw * Jeff Rafner * [[Joan Rater]] * Kent Hodder * [[Krista Vernoff]] * [[Mark Gordon]] * [[Mark Wilding]] * [[Marti Noxon]] * Nancy Bordson * [[Peter Horton]] * [[Rob Corn]] * Stacy McKee * Steve Mulholland * [[Tony Phelan]] * William Harper * [[Zoanne Clack]] }} | camera = | runtime = 22-24 daqiqa | company = {{Plainlist| * [[Shondaland|Shondaland Productions]] (2005–bugun) * [[Mark Gordon|The Mark Gordon Company]] (2005–2018; 1-14-fasl) * [[Entertainment One|Entertainment One Television]] (2018–bugun; 15-fasl) * [[ABC Signature|Touchstone Television]]<br />(2005–2007; 1–3-fasl) * [[ABC Signature|ABC Studios]]<br />(2007–2020; 4–16-fasl) * [[ABC Signature]]<br />(2020–bugun; 17-fasl–bugun) }} | network = [[American Broadcasting Company|ABC]] | first_aired = {{Start date|2005|3|27}} | last_aired = bugun | website = }}'''''Greyʼs Anatomy''''' — Amerika tibbiy drama [[televizion serial]]i. Yaratuvchilari [[Shonda Rhimes]] boʻlib, [[American Broadcasting Company]] telekanalida namoyish etilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|https://abc.com/shows/greys-anatomy}} *{{IMDbda film|id=0413573|title=Grey's Anatomy}} [[Turkum:AQSh teleseriallari]] [[Turkum:American Broadcasting Company dasturlari]] [[Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular]] [[Turkum:2000-yillar teleseriallari]] [[Turkum:2010-yillar teleseriallari]] [[Turkum:2020-yillar teleseriallari]] [[Turkum:LGBT mavzuli teleseriallar]] 0cocygsnbhd4qga7mlz6uip7yxajn7e 0 702549 6315746 3891387 2026-10-23T07:47:21Z VulcanSphere 79302 6315746 wikitext text/x-wiki {{Telekoʻrsatuv bilgiqutisi | nomi = Cowboy Bebop<br />カウボーイビバップ | tasvir = Cowboy Bebop intertitle.svg|250px | izoh = | genre = [[Neo-noir]], [[Ilmiy fantastika]], [[Harakat-Triller]], [[G'arbiy kosmik]] | creator = | developer = | presenter = | starring = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = {{flagicon|Japan}} | language = [[Yapon tili|Yaponcha]] | num_series = | num_episodes = 26 | list_episodes = Cowboy Bebop qismlari roʻyxati | executive_producer = | producer = | asst_producer = | editor = | location = | runtime = | network = | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = [[3-aprel]] [[1998]] | last_aired = [[24-aprel]] [[1999]] | preceded_by = | followed_by = | related = | vebsayt = | imdb_id = | tv_com_id = }}'''''Cowboy Bebop''''', ([[yapon tili|yaponcha]]: カウボーイビバップ, '''''Kaubōi Bibappu''''') — Yaponiya [[ilmiy fantastika]] [[anime]] [[televizion serial]]i. [[Sunrise]] tomonidan ishlab chiqarilgan. Unda rejissyor [[Shinichirō Watanabe]], personajlar boʻyicha dizayner [[Toshihiro Kawamoto]], mexanik dizayner [[Kimitoshi Yamane]] va bastakor [[Yoko Kanno]] boshchiligidagi prodyuserlar jamoasi ishtirok etmoqda. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.cowboy-bebop.net/}} (yapon tilida) * [https://www.adultswim.com/videos/cowboy-bebop Adult Swim sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201111223513/https://www.adultswim.com/videos/cowboy-bebop |date=2020-11-11 }} * [http://www.funimation.com/shows/cowboy-bebop Funimation sayti] * [https://web.archive.org/web/20170106173520/https://www.madman.com.au/series/home/3110/cowboy-bebop Madman Entertainment sayti] * {{IMDbda film|id=0213338}} [[Turkum:Anime]] [[Turkum:Manga]] 9rpmybbumbsb6d40h70c320qes1a0nm 0 709932 6315307 6240271 2026-10-22T17:12:00Z ~2026-56543-04 319255 6315307 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Samoyiddin Qosimovich Husenov | lavozimi = [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati hokimi]] | bayroq = Flag_of_Uzbekistan.svg | bayroq2 = Emblem_of_Uzbekistan.svg | premyer = [[Shavkat Mirziyoyev]] | prezident = [[Islom Karimov]] | boshlanish davri = 1996 | tugash davri = 2011 | vorisi = [[Muhiddin Esonov]] | oʻtmishdoshi = [[Mavlon Rahmonov]] | tavallud joyi = [[Buxoro]] | tavallud sanasi = 1946-yil 9-noyabr (80 yosh) }} '''Husenov Samoyiddin Qosimovich''' (1946-yil 9-noyabr, [[Buxoro|Buxoro viloyati,]] Vobkent tumani) – [[Buxoro viloyati]] hokimi (1996-yil dekabr—2011-yil dekabr)<ref>https://centrasia.org/newsA.php?st=1171003860</ref>. == Biografiyasi == Samoyiddin Husenov [[Toshkent politexnika instituti]]ning Buxoro fillialini (hozirgi [[Buxoro muhandislar texnologiya instituti|Buxoro davlat texnika universiteti]]) tamomlagan. 1963-yilda Buxoro ipak-oʻrash kombinatining mutaxassisi boʻldi. 1971-yilda u partiya organlarida ishlay boshladi<ref name="centrasia.org">https://centrasia.org/person2.php?st=1013880830</ref>. 1986-yildan [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyat]] ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, rejalashtirish komissiyasi [[rais]]i boʻlib ishlagan. 1992-yilda Buxoro viloyati hokimining oʻrinbosari, iqtisodiyot va statistika bosh boshqarmasi boshligʻi boʻldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://regnum.ru/news/1242604.html |qaralgan sana=2021-04-24 |arxivsana=2021-04-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210424083735/https://regnum.ru/news/1242604.html }}</ref>.1994-yilda u Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining oʻrinbosari boʻlgan. 1996-yil 15-dekabrda [[O'zbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Islom Karimov]]ning buyrugʻi bilan u [[Buxoro viloyati]] [[hokim]]i etib tayinlandi<ref>https://uz.sputniknews.ru/20160922/3763940.html</ref>. 2011-yil 27-dekabrda [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] bosh vaziri [[Shavkat Mirziyoyev]] raisligida oʻtkazilgan Buxoro viloyat deputatlar Kengashining navbatdan tashqari sessiyasida Samoyiddin Husenov [[Buxoro viloyati]] hokimi lavozimidan ozod etilgan<ref name="hokim">{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekiston bosh vaziri Buxoro hokimini lavozimidan bo‘shatgan |url=https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2011/12/111227_latin_bukhoro_governor#content |accessdate=31-avgust 2022-yil |date=12/27/2022}}</ref>. OAV maʼlumotlariga koʻra Samoyiddin Husenov korrupsiya va urugʻ-aymoqchilikka bogʻliq ayblovlar bilan lavozimidan olingan<ref name="hokim"/><ref name="qamoq"/>. 1997-yilda [[Oliy Majlisning 2-chaqiriq]] [[deputat]]i boʻldi. 1999-yilda 2-chaqiriq Oliy Majlisning deputati etib tayinlandi. 2005-yilda u [[O’zbekiston respublikasi|Oʻzbekiston Respublikasi]] [[Oliy Majlisi Senatini]]ng aʼzosi etib saylandi<ref name="centrasia.org"/>. 2017-yilda Oʻzbekiston faxriylarini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash „Nuroniy“ jamgʻarmasining Buxoro viloyati kengashi raisi etib saylangan<ref name="nuroniy">{{yangiliklar manbasi |title=Buxoroning sobiq hokimi viloyat Nuroniylar kengashi raisi etib tayinlandi |url=https://daryo.uz/2020/06/11/buxoroning-sobiq-hokimi-viloyat-nuroniylar-kengashi-raisi-etib-tayinlandi/ |accessdate=31-avgust 2022-yil |date=06/11/2020}}</ref>. 2020-yildan esa Buxoro viloyat Nuroniylar kengashi raisi lavozimiga tasdiqlandi<ref name="nuroniy" />. == Oilasi == 2011-yil dekabr oyida Samoyiddin Husenovning oʻgʻli Sharofiddin Husenov va qarindoshlari korrupsion jinoyatlarda nohaq ayblanib, qamoqqa olingan<ref name="qamoq">{{veb manbasi|url=https://www.ozodlik.org/a/24744245.html|title=Buxoro sobiq hokimining o‘g‘illari va qarindoshlari qamaldi}}</ref>. 2012-yil 8-oktabrda sud hukmi eʼlon qilingan. Unga koʻra, Sharofiddin Huseynov 13 yilga, yana bir kichik oʻgʻli 10 yilga, jiyani Visoliddin Huseynov 14 yilga ozodlikdan mahrum etilgan<ref name="qamoq"/>. Keyinchalik 2016-yilda barcha nohaq ayblanib qamalib chiqqan Husenovlar Oliy Sudning tegishli qarorlariga muvofiq oqlanishgan. == Mukofotlar == * „[[Mehnat shuhrati ordeni|Mehnat shuxrati“ ordeni]]. * ikki marta „[[Oʻzbekiston Qahramoni]]“ mukofotiga nomzod boʻlgan<ref name="centrasia.org"/>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Buxoro viloyati hokimlari}} {{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}} {{DEFAULTSORT:Husenov, Samoyiddin}} [[Turkum:Buxoro viloyati hokimlari]] 0xma1s49mqmr8vm3fj052achbgix14n 0 710290 6315311 5131077 2026-10-22T17:17:41Z ~2026-56543-04 319255 6315311 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi | ismi = Muhiddin Esonov | asl ismi = | tasvir = | lavozimi = [[Kogon tumani]] hokimi | bayroq = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq uzunligi = 25px | boshlanish davri = [[29-fevral]] [[2020-yil]] | tugash davri = [[13-mart]] [[2024-yil]] | oʻtmishdoshi = [[Yoʻldosh Jumayev]]<ref name="hokim"/> | vorisi = [[Otabek Qazoqov]]<ref name="dm1">{{veb manbasi |url=https://daryo.uz/2024/03/13/kogon-tumaniga-yangi-hokim-tayinlandi |sarlavha=Kogon tumaniga yangi hokim tayinlandi |familiya= |ism= |sana=13.03.24 |vebsayt=daryo.uz |nashriyot= |qaralgan sana=13.03.24 |iqtibos=}}</ref> | prezident = Shavkat Mirziyoyev | premyer = Abdulla Aripov | lavozimi_2 = [[Buxoro tumani]] hokimi | bayroq_2 = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq uzunligi_2 = 25px | boshlanish davri_2 = 2016 | tugash davri_2 = [[2019]] | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = Qahramon Doʻstov | prezident_2 = Shavkat Mirziyoyev | premyer_2 = Abdulla Aripov | lavozimi_3 = [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati]] hokimi | bayroq_3 = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq uzunligi_3 = 25px | boshlanish davri_3 = [[27-dekabr]] [[2011-yil]] | tugash davri_3 = [[16-dekabr]] [[2016-yil]] | oʻtmishdoshi_3 = [[Samoyiddin Husenov]] | vorisi_3 = [[Oʻktam Barnoyev]]<ref>{{veb manbasi |url=https://daryo.uz/2016/12/16/oktam-barnoyev-buxoro-viloyati-hokimi-etib-tasdiqlandi/ |sarlavha=O‘ktam Barnoyev Buxoro viloyati hokimi etib tasdiqlandi |familiya= |ism= |sana=16.12.2016 |vebsayt=daryo.uz |nashriyot= |qaralgan sana=13.03.24 |iqtibos=}}</ref> | prezident_3 = Islom Karimov<br/>Shavkat Mirziyoyev | premyer_3 = Shavkat Mirziyoyev<br/>Abdulla Aripov | tavallud sanasi = | tavallud joyi = [[OʻzSSR]], [[SSSR]] | maʼlumoti = | mukofotlari = }} '''Muhiddin Turdiyevich Esonov''' (tugʻ. [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) — oʻzbekistonlik davlat arbobi. 2011—2016-yillarda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] hokimi lavozimida ishlagan<ref>https://www.gazeta.uz/ru/2015/01/16/senators/</ref>. == Biografiyasi == Muhiddin Turdiyevich Buxoro viloyatining [[Vobkent tumani]] hokimi boʻlgan. 2011-yil 27-dekabrda [[Islom Karimov|O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning]] farmoni bilan Buxoro viloyati hokimi vazifasini bajaruvchisi etib tayinlangan<ref> {{veb manbasi|url=https: //centrasia.org/person2.php? St = 1265280465|sarlavha=ESANOV Muhiddin Turdievich {{!}} CenterAsia|vebsayt=centrasia.org|kirish sanasi=2021-04-18}} </ref><ref>{{veb manbasi |url=https://uza.uz/oz/posts/m-t-esanovni-buxoro-viloyati-hokimi-lavozimiga-tayinlash-to--08-01-2015 |sarlavha=O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni |familiya= |ism= |sana=08.01.2015 |vebsayt=uza.uz |nashriyot=UzA |qaralgan sana=13.03.24 |iqtibos=}}</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://daryo.uz/2015/01/09/muhiddin-esanov-buxoro-viloyati-hokimi-lavozimiga-tayinlandi/ |sarlavha=Muhiddin Esanov Buxoro viloyati hokimi lavozimiga tayinlandi |familiya= |ism= |sana=09.01.2015 |vebsayt=daryo.uz |nashriyot= |qaralgan sana=13.03.24 |iqtibos=}}</ref>. 2016-yil 16-dekabrda [[Buxoro viloyati]] hokimi lavozimidan ozod qilingan. Viloyat hokimligidan ishdan olingach, bir muddat [[Buxoro tumani]] hokimi vazifasini bajargan. 2019-yilda boshqa ishga o'tishi munosabati bilan Buxoro tumani hokimi vazifasidan ozod qilingan<ref name="dm4">{{yangiliklar manbasi |title=Buxoro viloyatida uchta tuman hokimi o‘zgardi |url=https://daryo.uz/2019/03/31/buxoro-viloyatida-uchta-tuman-hokimi-ozgardi/ |accessdate=31-avgust 2022-yil |date=03/31/2019}}</ref>. 2019-yildan 2020-yilga qadar Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi boshlig‘i sifatida ishlagan<ref name="hokim">{{yangiliklar manbasi |title=Buxoro viloyatining sobiq hokimi Kogon tumaniga hokim etib tayinlandi |url=https://daryo.uz/2020/02/29/buxoro-viloyatining-sobiq-hokimi-kogon-tumaniga-hokim-etib-tayinlandi/ |accessdate=31-avgust 2022-yil |date=02/29/2020}}</ref>. <br/> 2020-yil 29-fevralda [[Kogon tumani]] hokimi vazifasiga tayinlanadi<ref name="hokim"/>. 2024-yil 13-mart kuni sogʻligi yomonlashgani sababli lavozimidan ozod etilgan<ref name="dm1" />. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Buxoro viloyati hokimlari}} {{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}} {{DEFAULTSORT:Esonov, Muhiddin}} [[Turkum:Buxoro viloyatining hokimlari]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] 5ilglq2m8lqeeeoof2aanxd8jaw3n93 0 711539 6315579 6309765 2026-10-23T02:15:43Z Stephan1000000 46619 144 6315579 wikitext text/x-wiki {{Telekoʻrsatuv bilgiqutisi | show_name = American Horror Story | tasvir = American Horror Story.svg | alt = The title written in a distinctive font, white on black | genre = {{Plainlist| * [[Dahshat]] * [[Drama]] * [[Antologiya]] * [[Triller]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.allmovie.com/movie/american-horror-story-v554165|title=American Horror Story (2011)|last=Droesch|first=Paul|access-date=12-iyun 2020-yil|archive-date=14-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114224711/https://www.allmovie.com/movie/american-horror-story-v554165|url-status=live}}</ref>}} | runtime = 37-73 minutes<ref>{{veb manbasi|url=https://www.amazon.com/gp/product/B005PK56TA|title=American Horror Story 6 Seasons 2011|work=Amazon.com|access-date=24-iyul 2016-yil|archive-date=14-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114224710/https://www.amazon.com/gp/product/B005PK56TA|url-status=live}}</ref> | theme_music_composer = {{Plainlist| * Cesar Davila-Irizarry * [[Charlie Clouser]] * Mac Quayle}} | composer = {{Plainlist| * [[James Levine]] * Mac Quayle}} | creator = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}} | location = {{Plainlist| * [[Los Angeles]], [[California]] (1-2, 5-6, 8-10 fasllari) * [[New Orleans]], [[Louisiana]] (3-4, 8-fasllar) * [[Santa Clarita, California]] (mavsum 6, 9) * [[Orange, California]] (7-mavsum) * [[Burbank, California]] (8-mavsum) * [[Provincetown, Massachusetts]] (8-mavsum) }} | country = {{AQSh}} | language = [[Ingliz tili|Inglizcha]] | num_seasons = 13<!-- Do not change season count until a new season has premiered.--> | num_episodes = <onlyinclude>144</onlyinclude><!-- Do not change episode count until a new episode has aired.--> | list_episodes = | starring = | executive_producer = {{Plainlist| * Ryan Murphy * Brad Falchuk * [[Dante Di Loreto]] * [[Tim Minear]] * [[James Wong (produser)|James Wong]] * [[Jennifer Salt]] * [[Bradley Buecker]] * [[Alexis Martin Woodall]] * [[Crystal Liu]] * Adam Penn * [[John J. Gray]]}} | producer = {{Plainlist| * Alexis Martin Woodall (1-3 fasllari) * Patrick McKee * Robert M. Williams Jr. * [[Ned Martel]]}} | cinematography = {{Plainlist | * Christopher Baffa (pilot) * [[Michael Goi]] (1-5 fasllari) * Gavin Kelly (6-9 fasllari) }} | editor = {{Plainlist| * Bradley Buecker * Doc Crotzer * Adam Penn}} | camera = | company = {{Plainlist| * [[20th Century Fox Television]] * Ryan Murphy Television * Brad Falchuk Teley-Vision }} | distributor = {{Plainlist| * [[20th Television]] (2011—2020) * [[Disney Platform Distribution]] (2020-hozirgacha) }} | budget = | network = [[FX]] | first_aired = {{Start date|2011|10|5}} | last_aired = hozirgacha | related = ''[[American Horror Stories]]'' }}'''''American Horror Story''''' („Amerikacha dahshatli hikoya“) [[Ryan Murphy]] va [[Brad Falchuk]] tomonidan yaratilgan dahshatli janrdagi Amerika [[teleserial]]idir. Serial ilk bor 2011-yil 5-oktabrda [[FX]] telekanalida efirga uzatilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{rasmiy sayt|http://www.fxnetworks.com/shows/american-horror-story}} * {{IMDbda film|1844624}} {{Chala}} [[Turkum:AQSh teleseriallari]] [[Turkum:FX dasturlari]] [[Turkum:2010-yillar teleseriallari]] [[Turkum:2020-yillar teleseriallari]] qwqrzandfttsjrj3om6fftec78180lh 4 712592 6315557 6313619 2026-10-23T00:57:40Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6315557 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:799747}}]] |- | 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:680582}}]] |- | 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]] |- | 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]] |- | 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]] |- | 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:175490}}]] |- | 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:110575}}]] |- | 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]] |- | 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]] |- | 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]] |- | 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]] |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44745}}]] |- | 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]] |- | 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]] |- | 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]] |- | 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]] |- | 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]] |- | 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]] |- | 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11764}}]] |- | 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]] |- | 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]] |- | 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]] |- | 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]] |- | 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]] |- | 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]] |- | 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]] |- | 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]] |- | 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]] |- | 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]] |- | 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]] |- | 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]] |- | 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]] |- | 34 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:5577}}]] |- | 35 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]] |- | 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]] |- | 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]] |- | 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]] |- | 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]] |- | 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]] |- | 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]] |- | 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]] |- | 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]] |- | 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]] |- | 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]] |- | 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]] |- | 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]] |- | 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]] |- | 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]] |- | 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]] |- | 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2189}}]] |- | 53 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]] |- | 54 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]] |- | 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]] |- | 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]] |- | 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]] |- | 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]] |- | 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]] |- | 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]] |- | 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]] |- | 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]] |- | 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]] |- | 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]] |- | 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]] |- | 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]] |- | 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]] |- | 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]] |- | 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]] |- | 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]] |- | 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:998}}]] |- | 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]] |- | 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]] |- | 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]] |- | 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]] |- | 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]] |- | 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]] |- | 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]] |- | 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]] |- | 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]] |- | 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]] |- | 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]] |- | 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]] |- | 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]] |- | 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]] |- | 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]] |- | 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]] |- | 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]] |- | 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]] |- | 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]] |- | 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]] |- | 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]] |- | 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]] |- | 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]] |- | 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]] |- | 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]] |- | 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]] |- | 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]] |- | 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]] |- | 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]] |- | 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]] |- | 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]] |- | 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]] |- | 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]] |- | 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]] |- | 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]] |- | 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]] |- | 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]] |- | 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]] |- | 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]] |- | 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]] |- | 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]] {{/end}} 79c6ok5xvh9ap44m07nidma3d3nt03j 4 712595 6315556 6313618 2026-10-23T00:57:38Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6315556 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:1192}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}} |- | 2 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:1003}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 3 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:174}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 4 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:149}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 5 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:147}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 6 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:113}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 7 || [[User:Asena Asna|Asena Asna]] || [[Special:Contributions/Asena Asna|{{formatnum:97}}]] || {{Permissions|Asena Asna}} |- | 8 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 9 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:66}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 10 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 11 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:43}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}} |- | 12 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:27}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 13 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 14 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 15 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 16 || [[User:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] || [[Special:Contributions/Jizzakhlik|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Jizzakhlik}} |- | 17 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 18 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 19 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 20 || [[User:Qareken Balasi|Qareken Balasi]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 21 || [[User:~2026-56364-32|~2026-56364-32]] || [[Special:Contributions/~2026-56364-32|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|~2026-56364-32}} |- | 22 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 23 || [[User:JavohirSaydinov|JavohirSaydinov]] || [[Special:Contributions/JavohirSaydinov|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|JavohirSaydinov}} |- | 24 || [[User:Robiya08|Robiya08]] || [[Special:Contributions/Robiya08|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Robiya08}} |- | 25 || [[User:Diyorsafarov|Diyorsafarov]] || [[Special:Contributions/Diyorsafarov|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Diyorsafarov}} |- | 26 || [[User:Durdona Ne'matova|Durdona Ne'matova]] || [[Special:Contributions/Durdona Ne'matova|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Durdona Ne'matova}} |- | 27 || [[User:Xasan Rixsiboyev|Xasan Rixsiboyev]] || [[Special:Contributions/Xasan Rixsiboyev|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Xasan Rixsiboyev}} |- | 28 || [[User:Mukhammadrasul Isakov|Mukhammadrasul Isakov]] || [[Special:Contributions/Mukhammadrasul Isakov|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Mukhammadrasul Isakov}} |- | 29 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 30 || [[User:Музаффар Мухаммадназар|Музаффар Мухаммадназар]] || [[Special:Contributions/Музаффар Мухаммадназар|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Музаффар Мухаммадназар}} |- | 31 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}} |- | 32 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 33 || [[User:Mulan Xon|Mulan Xon]] || [[Special:Contributions/Mulan Xon|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Mulan Xon}} |- | 34 || [[User:Mirjalol Qosimov|Mirjalol Qosimov]] || [[Special:Contributions/Mirjalol Qosimov|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Mirjalol Qosimov}} |- | 35 || [[User:Nigina Tukhtanazarova|Nigina Tukhtanazarova]] || [[Special:Contributions/Nigina Tukhtanazarova|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Nigina Tukhtanazarova}} |- | 36 || [[User:~2026-55502-99|~2026-55502-99]] || [[Special:Contributions/~2026-55502-99|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|~2026-55502-99}} |- | 37 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 38 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 39 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}} |- | 40 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 41 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 42 || [[User:Shirin Khaydaralieva|Shirin Khaydaralieva]] || [[Special:Contributions/Shirin Khaydaralieva|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Shirin Khaydaralieva}} |- | 43 || [[User:Kent Wang|Kent Wang]] || [[Special:Contributions/Kent Wang|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Kent Wang}} |- | 44 || [[User:~2026-55596-95|~2026-55596-95]] || [[Special:Contributions/~2026-55596-95|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-55596-95}} |- | 45 || [[User:Abbosbek Mo'minov|Abbosbek Mo'minov]] || [[Special:Contributions/Abbosbek Mo'minov|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Abbosbek Mo'minov}} |- | 46 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 47 || [[User:Iaa2023|Iaa2023]] || [[Special:Contributions/Iaa2023|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Iaa2023}} |- | 48 || [[User:~2026-56117-06|~2026-56117-06]] || [[Special:Contributions/~2026-56117-06|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-56117-06}} |- | 49 || [[User:~2026-55940-80|~2026-55940-80]] || [[Special:Contributions/~2026-55940-80|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-55940-80}} |- | 50 || [[User:David Akhmedov|David Akhmedov]] || [[Special:Contributions/David Akhmedov|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|David Akhmedov}} |- | 51 || [[User:Maqsudjohn|Maqsudjohn]] || [[Special:Contributions/Maqsudjohn|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Maqsudjohn}} |- | 52 || [[User:Ergashaliyev Ahmadullo|Ergashaliyev Ahmadullo]] || [[Special:Contributions/Ergashaliyev Ahmadullo|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Ergashaliyev Ahmadullo}} |- | 53 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Uzsport}} |- | 54 || [[User:~2026-56543-04|~2026-56543-04]] || [[Special:Contributions/~2026-56543-04|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-56543-04}} |- | 55 || [[User:Dilshoda32|Dilshoda32]] || [[Special:Contributions/Dilshoda32|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Dilshoda32}} |- | 56 || [[User:Erkinjonov Bobur Mirzo|Erkinjonov Bobur Mirzo]] || [[Special:Contributions/Erkinjonov Bobur Mirzo|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Erkinjonov Bobur Mirzo}} |- | 57 || [[User:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] || [[Special:Contributions/Behzod E. Husenov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Behzod E. Husenov}} |- | 58 || [[User:~2026-56574-68|~2026-56574-68]] || [[Special:Contributions/~2026-56574-68|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56574-68}} |- | 59 || [[User:Sultanovaa|Sultanovaa]] || [[Special:Contributions/Sultanovaa|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Sultanovaa}} |- | 60 || [[User:Juppi lantteineen|Juppi lantteineen]] || [[Special:Contributions/Juppi lantteineen|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Juppi lantteineen}} |- | 61 || [[User:Suxrob Xidirovvvvvv|Suxrob Xidirovvvvvv]] || [[Special:Contributions/Suxrob Xidirovvvvvv|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Suxrob Xidirovvvvvv}} |- | 62 || [[User:~2026-56458-99|~2026-56458-99]] || [[Special:Contributions/~2026-56458-99|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56458-99}} |- | 63 || [[User:Kamol Azzam|Kamol Azzam]] || [[Special:Contributions/Kamol Azzam|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Kamol Azzam}} |- | 64 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}} |- | 65 || [[User:Umid Ruziboyev|Umid Ruziboyev]] || [[Special:Contributions/Umid Ruziboyev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Umid Ruziboyev}} |- | 66 || [[User:Snn0101|Snn0101]] || [[Special:Contributions/Snn0101|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Snn0101}} |- | 67 || [[User:~2026-56723-02|~2026-56723-02]] || [[Special:Contributions/~2026-56723-02|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56723-02}} |- | 68 || [[User:~2026-55562-67|~2026-55562-67]] || [[Special:Contributions/~2026-55562-67|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-55562-67}} |- | 69 || [[User:~2026-56372-74|~2026-56372-74]] || [[Special:Contributions/~2026-56372-74|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56372-74}} |- | 70 || [[User:Zyroven|Zyroven]] || [[Special:Contributions/Zyroven|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Zyroven}} |- | 71 || [[User:~2026-56064-63|~2026-56064-63]] || [[Special:Contributions/~2026-56064-63|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56064-63}} |- | 72 || [[User:JarvisQL|JarvisQL]] || [[Special:Contributions/JarvisQL|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|JarvisQL}} |- | 73 || [[User:Momooq|Momooq]] || [[Special:Contributions/Momooq|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Momooq}} |- | 74 || [[User:Jasseka|Jasseka]] || [[Special:Contributions/Jasseka|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Jasseka}} |- | 75 || [[User:~2026-56100-72|~2026-56100-72]] || [[Special:Contributions/~2026-56100-72|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56100-72}} |- | 76 || [[User:Xojiakbar Tadjiyev|Xojiakbar Tadjiyev]] || [[Special:Contributions/Xojiakbar Tadjiyev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Xojiakbar Tadjiyev}} |- | 77 || [[User:Veritfy|Veritfy]] || [[Special:Contributions/Veritfy|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Veritfy}} |- | 78 || [[User:~2026-56304-38|~2026-56304-38]] || [[Special:Contributions/~2026-56304-38|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56304-38}} |- | 79 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 80 || [[User:~2026-56302-27|~2026-56302-27]] || [[Special:Contributions/~2026-56302-27|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56302-27}} |- | 81 || [[User:~2026-56303-29|~2026-56303-29]] || [[Special:Contributions/~2026-56303-29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56303-29}} |- | 82 || [[User:~2026-56502-98|~2026-56502-98]] || [[Special:Contributions/~2026-56502-98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56502-98}} |- | 83 || [[User:~2026-56283-67|~2026-56283-67]] || [[Special:Contributions/~2026-56283-67|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56283-67}} |- | 84 || [[User:~2026-56285-52|~2026-56285-52]] || [[Special:Contributions/~2026-56285-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56285-52}} |- | 85 || [[User:Solijon Mirzayev|Solijon Mirzayev]] || [[Special:Contributions/Solijon Mirzayev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Solijon Mirzayev}} |- | 86 || [[User:~2026-56446-17|~2026-56446-17]] || [[Special:Contributions/~2026-56446-17|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56446-17}} |- | 87 || [[User:Yokubjon Juraev|Yokubjon Juraev]] || [[Special:Contributions/Yokubjon Juraev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yokubjon Juraev}} |- | 88 || [[User:~2026-56077-05|~2026-56077-05]] || [[Special:Contributions/~2026-56077-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56077-05}} |- | 89 || [[User:XLM1981|XLM1981]] || [[Special:Contributions/XLM1981|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|XLM1981}} |- | 90 || [[User:Andre Engels|Andre Engels]] || [[Special:Contributions/Andre Engels|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Andre Engels}} |- | 91 || [[User:~2026-56056-86|~2026-56056-86]] || [[Special:Contributions/~2026-56056-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56056-86}} |- | 92 || [[User:~2026-56286-24|~2026-56286-24]] || [[Special:Contributions/~2026-56286-24|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56286-24}} |- | 93 || [[User:Xudoyberganovaaa|Xudoyberganovaaa]] || [[Special:Contributions/Xudoyberganovaaa|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xudoyberganovaaa}} |- | 94 || [[User:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] || [[Special:Contributions/شاه زمان پټان|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|شاه زمان پټان}} |- | 95 || [[User:~2026-56462-80|~2026-56462-80]] || [[Special:Contributions/~2026-56462-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56462-80}} |- | 96 || [[User:Orkhano|Orkhano]] || [[Special:Contributions/Orkhano|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Orkhano}} |- | 97 || [[User:~2026-56488-71|~2026-56488-71]] || [[Special:Contributions/~2026-56488-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56488-71}} |- | 98 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Vol71193}} |- | 99 || [[User:Xsolla Sara|Xsolla Sara]] || [[Special:Contributions/Xsolla Sara|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xsolla Sara}} |- | 100 || [[User:Eurosoftuz|Eurosoftuz]] || [[Special:Contributions/Eurosoftuz|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Eurosoftuz}} |- | 101 || [[User:Daleer|Daleer]] || [[Special:Contributions/Daleer|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Daleer}} |- | 102 || [[User:Azizarhmjnv|Azizarhmjnv]] || [[Special:Contributions/Azizarhmjnv|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Azizarhmjnv}} |- | 103 || [[User:~2026-56610-63|~2026-56610-63]] || [[Special:Contributions/~2026-56610-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56610-63}} |- | 104 || [[User:Matchanoff.S|Matchanoff.S]] || [[Special:Contributions/Matchanoff.S|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Matchanoff.S}} |- | 105 || [[User:~2026-55377-51|~2026-55377-51]] || [[Special:Contributions/~2026-55377-51|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55377-51}} |- | 106 || [[User:~2026-56455-23|~2026-56455-23]] || [[Special:Contributions/~2026-56455-23|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56455-23}} |- | 107 || [[User:~2026-56488-89|~2026-56488-89]] || [[Special:Contributions/~2026-56488-89|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56488-89}} |- | 108 || [[User:~2026-55466-47|~2026-55466-47]] || [[Special:Contributions/~2026-55466-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55466-47}} |- | 109 || [[User:~2026-56618-05|~2026-56618-05]] || [[Special:Contributions/~2026-56618-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56618-05}} |- | 110 || [[User:~2026-55258-80|~2026-55258-80]] || [[Special:Contributions/~2026-55258-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55258-80}} |- | 111 || [[User:Sl0rpx|Sl0rpx]] || [[Special:Contributions/Sl0rpx|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sl0rpx}} |- | 112 || [[User:~2026-56398-91|~2026-56398-91]] || [[Special:Contributions/~2026-56398-91|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56398-91}} |- | 113 || [[User:Oyatullo1621|Oyatullo1621]] || [[Special:Contributions/Oyatullo1621|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Oyatullo1621}} |- | 114 || [[User:~2026-56267-16|~2026-56267-16]] || [[Special:Contributions/~2026-56267-16|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56267-16}} |- | 115 || [[User:~2026-55555-29|~2026-55555-29]] || [[Special:Contributions/~2026-55555-29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55555-29}} |- | 116 || [[User:~2026-56339-94|~2026-56339-94]] || [[Special:Contributions/~2026-56339-94|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56339-94}} |- | 117 || [[User:Xav418|Xav418]] || [[Special:Contributions/Xav418|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xav418}} |- | 118 || [[User:User3000s|User3000s]] || [[Special:Contributions/User3000s|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|User3000s}} |- | 119 || [[User:Iktsokh|Iktsokh]] || [[Special:Contributions/Iktsokh|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Iktsokh}} |- | 120 || [[User:Nasiba Norquziyeva|Nasiba Norquziyeva]] || [[Special:Contributions/Nasiba Norquziyeva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nasiba Norquziyeva}} |- | 121 || [[User:Sokinadilshodovna|Sokinadilshodovna]] || [[Special:Contributions/Sokinadilshodovna|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sokinadilshodovna}} |- | 122 || [[User:~2026-55857-72|~2026-55857-72]] || [[Special:Contributions/~2026-55857-72|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55857-72}} |- | 123 || [[User:Xadicha07|Xadicha07]] || [[Special:Contributions/Xadicha07|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xadicha07}} |- | 124 || [[User:Mubina Sobirova|Mubina Sobirova]] || [[Special:Contributions/Mubina Sobirova|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mubina Sobirova}} |- | 125 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 126 || [[User:Sura Shukurlu|Sura Shukurlu]] || [[Special:Contributions/Sura Shukurlu|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sura Shukurlu}} |- | 127 || [[User:~2026-55710-19|~2026-55710-19]] || [[Special:Contributions/~2026-55710-19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55710-19}} |- | 128 || [[User:AstroPulse|AstroPulse]] || [[Special:Contributions/AstroPulse|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|AstroPulse}} |- | 129 || [[User:~2026-55919-52|~2026-55919-52]] || [[Special:Contributions/~2026-55919-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55919-52}} |- | 130 || [[User:Lerabithia|Lerabithia]] || [[Special:Contributions/Lerabithia|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lerabithia}} |- | 131 || [[User:Som1nusman|Som1nusman]] || [[Special:Contributions/Som1nusman|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Som1nusman}} |- | 132 || [[User:~2026-55668-12|~2026-55668-12]] || [[Special:Contributions/~2026-55668-12|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55668-12}} |- | 133 || [[User:AVEZOV MAKSUD|AVEZOV MAKSUD]] || [[Special:Contributions/AVEZOV MAKSUD|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|AVEZOV MAKSUD}} |- | 134 || [[User:Nozima25|Nozima25]] || [[Special:Contributions/Nozima25|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nozima25}} |- | 135 || [[User:~2026-47638-54|~2026-47638-54]] || [[Special:Contributions/~2026-47638-54|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-47638-54}} |- | 136 || [[User:Charosss19|Charosss19]] || [[Special:Contributions/Charosss19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Charosss19}} |- | 137 || [[User:Kurvanaliyevam|Kurvanaliyevam]] || [[Special:Contributions/Kurvanaliyevam|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kurvanaliyevam}} |- | 138 || [[User:Noila Qurbonboyeva|Noila Qurbonboyeva]] || [[Special:Contributions/Noila Qurbonboyeva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Noila Qurbonboyeva}} |- | 139 || [[User:Smiling2610|Smiling2610]] || [[Special:Contributions/Smiling2610|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Smiling2610}} |- | 140 || [[User:VulcanSphere|VulcanSphere]] || [[Special:Contributions/VulcanSphere|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|VulcanSphere}} |- | 141 || [[User:~2026-55912-33|~2026-55912-33]] || [[Special:Contributions/~2026-55912-33|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55912-33}} |- | 142 || [[User:~2026-55112-53|~2026-55112-53]] || [[Special:Contributions/~2026-55112-53|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55112-53}} |- | 143 || [[User:Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich|Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich]] || [[Special:Contributions/Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich}} |- | 144 || [[User:Labintatlo|Labintatlo]] || [[Special:Contributions/Labintatlo|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Labintatlo}} |- | 145 || [[User:~2026-52965-97|~2026-52965-97]] || [[Special:Contributions/~2026-52965-97|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-52965-97}} |- | 146 || [[User:Khalnazarova|Khalnazarova]] || [[Special:Contributions/Khalnazarova|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Khalnazarova}} |- | 147 || [[User:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] || [[Special:Contributions/YellowTurtle9|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|YellowTurtle9}} |- | 148 || [[User:Niegodzisie|Niegodzisie]] || [[Special:Contributions/Niegodzisie|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Niegodzisie}} |- | 149 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 150 || [[User:~2026-56056-54|~2026-56056-54]] || [[Special:Contributions/~2026-56056-54|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56056-54}} |- | 151 || [[User:~2026-55751-93|~2026-55751-93]] || [[Special:Contributions/~2026-55751-93|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55751-93}} |- | 152 || [[User:SteveK|SteveK]] || [[Special:Contributions/SteveK|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|SteveK}} |- | 153 || [[User:Goalkeeper92|Goalkeeper92]] || [[Special:Contributions/Goalkeeper92|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Goalkeeper92}} |- | 154 || [[User:Mr eldoor|Mr eldoor]] || [[Special:Contributions/Mr eldoor|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mr eldoor}} |- | 155 || [[User:~2026-55712-03|~2026-55712-03]] || [[Special:Contributions/~2026-55712-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55712-03}} |- | 156 || [[User:Abdulqodir Nosirov|Abdulqodir Nosirov]] || [[Special:Contributions/Abdulqodir Nosirov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abdulqodir Nosirov}} |- | 157 || [[User:Yusuf Toshpulatov|Yusuf Toshpulatov]] || [[Special:Contributions/Yusuf Toshpulatov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yusuf Toshpulatov}} |- | 158 || [[User:~2026-56232-82|~2026-56232-82]] || [[Special:Contributions/~2026-56232-82|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56232-82}} |- | 159 || [[User:~2026-55561-44|~2026-55561-44]] || [[Special:Contributions/~2026-55561-44|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55561-44}} |- | 160 || [[User:JavohirMehmonov|JavohirMehmonov]] || [[Special:Contributions/JavohirMehmonov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|JavohirMehmonov}} |- | 161 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 162 || [[User:Yoda1893|Yoda1893]] || [[Special:Contributions/Yoda1893|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yoda1893}} |- | 163 || [[User:Nurikjon12345|Nurikjon12345]] || [[Special:Contributions/Nurikjon12345|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nurikjon12345}} |- | 164 || [[User:Xudoyarovva|Xudoyarovva]] || [[Special:Contributions/Xudoyarovva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xudoyarovva}} |- | 165 || [[User:~2026-55912-85|~2026-55912-85]] || [[Special:Contributions/~2026-55912-85|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55912-85}} {{/end}} rzm8v9v3fxwuymskxmb53ou6z74fooj 0 718077 6315350 5834426 2026-10-22T21:33:56Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315350 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi |nomi = Saudiya Arabistoni Suveren Jamg'armasi |tasvir = Public Investment Fund (Saudi Arabia) logo.svg |tasvir2 = logotipi |tasvir_tagyozuvi = |xarita = |xarita_tagyozuv = |qisqartma = |turi = suveren fond |sanoat = invistitsiyalar |shirkat_egasi = |maqomi = |shiori = |birja_listingi = |ishga_tushgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|17}} |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Ar-Riyod]], {{SAU}} |lat_dir =N |lat_deg =24.7410 |lon_dir =E |lon_deg =46.6365 |CoordScale = 2000 |region =SA |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = Muhammad ibn Salmon Al-Saud |direktori = [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir al-Rumayyan]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |mahsulotlari = |brendlar = |byudjet = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |boyligi = 430 mlrd. [[dollar]]<ref name="profile">{{veb manbasi |url=https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b |title=Public Investment Fund (PIF) - Sovereign Wealth Fund, Saudi Arabia - SWFI |website=www.swfinstitute.org |accessdate=2021-06-19}}</ref> |kapitallashtirish = |toza_foyda = |IITKI = |sof_foyda = |ishchilar_soni = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_kompaniyalar = |vebsayti = https://www.pif.gov.sa |tili = }} '''Saudiya Arabistoni Suveren Jamgʻarmasi''' ({{lang-en|Public Investment Fund}} ; {{lang-ar|صندوق الإستثمارات العامة}}) – umumiy aktivlari 430 milliard dollarni tashkil qiluvchi dunyodagi eng yirik suveren fondlardan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund|sarlavha=Top 89 Largest Sovereign Wealth Fund Rankings by Total Assets - SWFI|work=www.swfinstitute.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. U Saudiya Arabistoni hukumati nomidan mablagʻlarni investitsiya qilish uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma portfeli 200 ga yaqin investitsiyalarni oʻz ichiga oladi, ulardan 20 ga yaqini Saudiya Tadawul fond birjasida joylashgan. Jamgʻarma loyihalarga kapital qoʻyilmalar, kreditlar yoki kafolatlar orqali investitsiya kiritadi. Shuningdek, yirik davlat va xususiy sanoat loyihalariga oʻrta va uzoq muddatli kreditlar beradi. Jamgʻarma telekommunikatsiya, aerokosmik sanoat, energetika, yashil texnologiyalarga<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|sarlavha=PIF - ​Public Investment Fund|work=www.pif.gov.sa|kirish sanasi=2020-10-26|qaralgan sana=2022-01-07|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref> invistitsiya qiladi. == Tarixi == Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi 1971-yilda M / 24<ref>{{veb manbasi|url=https://www.unescwa.org/public-investment-fund|sarlavha=Public Investment Fund|work=www.unescwa.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> farmoni bilan milliy iqtisodiyot uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan loyihalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma tashkil etilganidan beri Qirollikning asosiy sarmoyaviy vositasi boʻlib, neftni qayta ishlash, oʻgʻitlar, neft-kimyo va energetika sanoatidagi muhim loyihalarni moliyalashtirishda muhim rol oʻynadi. 2014-yil iyul oyida Vazirlar Kengashi Fondga kengashning oldindan roziligisiz mustaqil ravishda yoki davlat va xususiy sektorlar bilan hamkorlikda Qirollik ichida va tashqarisida yangi loyihalarni moliyalashtirish vakolatini berdi<ref name="monitor">{{veb manbasi|til=en|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/saudi-public-investment-fund-strategy-challenges-income.html|sarlavha=Saudis refine blueprint for post-oil economy|work=Al-Monitor|sana=2016-04-26|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> == Investitsiyalar == [[Fayl:Yasir_bin_Othman_Al-Rumayyan.jpg|thumb| [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir ibn Usmon Al-Rumayyan]]. 2016-yil]] 2015-yildan beri Fond bir qator yirik sarmoyalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, 2015-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Posco Engineering & Construction Co kompaniyasining 38% ulushini sotib oldi.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|sarlavha=“Letʻs establish a joint venture”, following a 20-minute explanation of the miracle of Incheon Songdo.|kirish sanasi=2022-01-07|arxiv-sana=2020-10-29|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313}}</ref> 2016-yil iyun oyida Fond Uber aksiyalarining 5 foizga yaqinini 3,5 milliard dollarga sotib oldi. 2016-yil 14-oktabrda SoftBank texnologiya sohasiga besh yil davomida 45 milliard dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirgan SoftBank Vision Fundni tuzish boʻyicha hamkorlik memorandumi imzolanganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://group.softbank/en/news/press/20161014|sarlavha=SoftBank Group Corp. to Establish SoftBank Vision Fund|work=SoftBank Group Corp.|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2016-yil mart oyida [[Arab-amerika neft kompaniyasi|Saudi Aramco]] nazorati Fondga oʻtishi va qirollik 2017-yilgacha Aramco aksiyalarining 5 foizini [[listing]]ini maqsad qilgani maʼlum qilingan edi. Jamgʻarma 2 trillion dollarlik aktivlari bilan dunyodagi eng yirik suveren jamgʻarmadir.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/saudi-arabia-s-pif-targets-2-trillion-portfolio-by-2030-1.783557|sarlavha=Saudi Arabiaʻs PIF targets $2 trillion portfolio by 2030|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> 2017-yilning 20-may kuni Prezident [[Donald Trump|Donald Trampning]] Saudiya Arabistoniga rasmiy safari doirasida boʻlib oʻtgan Saudiya-Amerika forumi chogʻida Fond „asosan AQShdagi infratuzilma loyihalariga 40 milliard dollar sarmoya kiritish“ rejalarini eʼlon qildi. Saudiya Arabistoni General Electric, Lockheed Martin va Blackstone Group kompaniyalari bilan biznes bitimlari tuzdi. Blackstone Fondga 20 milliard dollar ajratish boʻyicha majburiy boʻlmagan shartnoma imzoladi.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/334407-saudi-arabia-trump-ally-set-to-invest-40-billion-in-infrastructure|sarlavha=Blackstone, Saudis set to invest $40 billion in primarily U.S. infrastructure|muallif=Julia Manchester|work=TheHill|sana=2017-05-20|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> 2019-yil 29-yanvarda Saudiya Arabistoni kapitali 500 milliard dollar boʻlgan NEOM xususiy masʼuliyati cheklangan jamiyati tashkil etilganini eʼlon qildi Jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan ushbu kompaniyaning maqsadi Neom<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.arabnews.com/node/1443891/saudi-arabia|sarlavha=Saudi Arabia announces creation of Neom Company|work=Arab News|sana=2019-01-29|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> iqtisodiy zonasini rivojlantirishdir. 2020-yil 27-aprelda Fond 500 million dollarlik Live Nation kontsert distribyuterining 5,7% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en-US|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/live-nation-just-sold-5-7-of-its-company-to-a-saudi-arabian-fund-for-around-500m-it-may-soon-need-the-money/|sarlavha=Saudi fund acquires $500m stake in Live Nation – as the company balances ʻdoing the right thingʻ with its $3.8bn cash pot|work=Music Business Worldwide|sana=2020-04-27|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2020-yil 16-may kuni Fond Amerikaning yirik kompaniyalari, jumladan [[Boeing]], [[Facebook]] va Citigroup<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.cnbc.com/2020/05/16/saudi-sovereign-fund-discloses-stakes-in-citi-boeing-facebook.html|sarlavha=Saudi sovereign fund discloses stakes in Citi, Boeing, Facebook|work=CNBC|sana=2020-05-16|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> dagi kam miqdordagi ulushlarini sotib oldi. Jamgʻarma [[Boeing|Boeingʻdagi]] 713,7 million dollar, Citigroup’dagi taxminan 522 million dollar, [[Facebook|Facebook’dagi]] 522 million dollar, [[The Walt Disney Company|Disney’dagi]] 495,8 million dollar va [[Bank of America|Bank of Americaʼdagi]] 487,6 million dollar ulushi borligini oshkor qildi. Shuningdek, u [[Berkshire Hathaway|Berkshire Hathawayʻdagi]] kichik ulushini, hamda<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Saudi Sovereign-Wealth Fund Buys Stakes in Facebook, Boeing, Cisco Systems|url=https://www.wsj.com/articles/saudi-sovereign-wealth-fund-buys-stakes-in-facebook-boeing-cisco-systems-11589633300}}</ref> [[British petroleum|BP]] neft kompaniyasidagi 827,7 million dollar miqdoridagi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/saudi-arabia-s-public-investment-fund-invests-billions-of-dollars-in-boeing-disney-and-facebook-shares-1.1020204|sarlavha=Saudi Arabia's Public Investment Fund invests billions of dollars in Boeing, Disney and Facebook shares|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> ulushini ham oshkor qildi. 2020-yil 18-may kuni SoftBank Saudiya Arabistoni 45 milliard dollar sarmoya kiritgan Vision Fund 2019—2020-yillar davomida 17,7 milliard dollar zarar koʻrganini tasdiqladi. Bu zararlar WeWork va Uberga kirgazilgan sarmoyalar bilan bogʻliq yoʻqotishlar<ref>{{yangiliklar manbasi|accessdate=2020-10-26|date=2020-05-18|website=Bloomberg.com|title=SoftBank Vision Fund Posts 197.7 Billion Loss on WeWork, Uber|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-18/softbank-vision-fund-books-17-7-billion-loss-on-wework-uber}}</ref> ekanligi aytildi. 2020-yil iyun oyida Jamgʻarma Hindistonning Reliance Industries shoʻʻba korxonasi Jio Platformsʻning 1,5 milliard dollarlik 2,32% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/jio-pif-deal-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-pif-the-latest-investor-in-jio-platforms-5423231.html/amp|sarlavha=Jio-PIF deal: All you need to know about Saudi Arabia's PIF, the latest investor in Jio Platforms|work=www.moneycontrol.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/business/jio-deals-since-april-22-mukesh-ambani-led-ril-raises-rs-1-16-lakh-crore-for-jio-in-11-deals-2248414|sarlavha=Reliance Industries' Jio Platforms Has Raised Rs 1.16 Lakh Crore Within 9 Weeks Through These 11 Deals|work=NDTV.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2021-yil oktabr oyida Fond Nyukasl Yunayted futbol klubini 300 million funt sterlingga klubning aksiyadori Mark Eshlidan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/news-58837134|sarlavha=Инвестиционный фонд Саудовской Аравии купил английский футбольный клуб "Ньюкасл Юнайтед"|work=BBC News Русская служба|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eurosport.ru/football/premier-league/2021-2022/story_sto8575072.shtml|sarlavha=Самый богатый фонд в мире выкупил клуб АПЛ «Ньюкасл» за 360 млн евро|work=www.eurosport.com|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref> 80%ni aktsiyasini sotib oldi. Bu bilan klubni toʻliq oʻz nazoratiga oldi. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} == Havolalar == * [https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx Rasmiy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx |date=2021-02-21 }} * SWFI dan [https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b ochiq profil] [[Turkum:Alfavit bo'yicha kompaniyalar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] ec3vfnlrbi1wui6acvoduy1nrfc9xbv 6315351 6315350 2026-10-22T21:34:13Z Sherzod11W 273619 6315351 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi |nomi = Saudiya Arabistoni Suveren Jamg'armasi |tasvir = Public Investment Fund (Saudi Arabia) logo.svg |tasvir2 = logotipi |tasvir_tagyozuvi = |xarita = |xarita_tagyozuv = |qisqartma = |turi = suveren fond |sanoat = invistitsiyalar |shirkat_egasi = |maqomi = |shiori = |birja_listingi = |ishga_tushgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|17}} |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Ar-Riyod]], {{SAU}} |lat_dir =N |lat_deg =24.7410 |lon_dir =E |lon_deg =46.6365 |CoordScale = 2000 |region =SA |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = Muhammad ibn Salmon Al-Saud |direktori = [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir al-Rumayyan]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |mahsulotlari = |brendlar = |byudjet = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |boyligi = 430 mlrd. [[dollar]]<ref name="profile">{{veb manbasi |url=https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b |title=Public Investment Fund (PIF) - Sovereign Wealth Fund, Saudi Arabia - SWFI |website=www.swfinstitute.org |accessdate=2021-06-19}}</ref> |kapitallashtirish = |toza_foyda = |IITKI = |sof_foyda = |ishchilar_soni = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_kompaniyalar = |vebsayti = https://www.pif.gov.sa |tili = }} '''Saudiya Arabistoni Suveren Jamgʻarmasi''' ({{lang-en|Public Investment Fund}} ; {{lang-ar|صندوق الإستثمارات العامة}}) – umumiy aktivlari 430 milliard dollarni tashkil qiluvchi dunyodagi eng yirik suveren fondlardan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund|sarlavha=Top 89 Largest Sovereign Wealth Fund Rankings by Total Assets - SWFI|work=www.swfinstitute.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. U Saudiya Arabistoni hukumati nomidan mablagʻlarni investitsiya qilish uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma portfeli 200 ga yaqin investitsiyalarni oʻz ichiga oladi, ulardan 20 ga yaqini Saudiya Tadawul fond birjasida joylashgan. Jamgʻarma loyihalarga kapital qoʻyilmalar, kreditlar yoki kafolatlar orqali investitsiya kiritadi. Shuningdek, yirik davlat va xususiy sanoat loyihalariga oʻrta va uzoq muddatli kreditlar beradi. Jamgʻarma telekommunikatsiya, aerokosmik sanoat, energetika, yashil texnologiyalarga<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|sarlavha=PIF - ​Public Investment Fund|work=www.pif.gov.sa|kirish sanasi=2020-10-26|qaralgan sana=2022-01-07|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref> invistitsiya qiladi. == Tarixi == Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi 1971-yilda M / 24<ref>{{veb manbasi|url=https://www.unescwa.org/public-investment-fund|sarlavha=Public Investment Fund|work=www.unescwa.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> farmoni bilan milliy iqtisodiyot uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan loyihalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma tashkil etilganidan beri Qirollikning asosiy sarmoyaviy vositasi boʻlib, neftni qayta ishlash, oʻgʻitlar, neft-kimyo va energetika sanoatidagi muhim loyihalarni moliyalashtirishda muhim rol oʻynadi. 2014-yil iyul oyida Vazirlar Kengashi Fondga kengashning oldindan roziligisiz mustaqil ravishda yoki davlat va xususiy sektorlar bilan hamkorlikda Qirollik ichida va tashqarisida yangi loyihalarni moliyalashtirish vakolatini berdi<ref name="monitor">{{veb manbasi|til=en|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/saudi-public-investment-fund-strategy-challenges-income.html|sarlavha=Saudis refine blueprint for post-oil economy|work=Al-Monitor|sana=2016-04-26|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. == Investitsiyalar == [[Fayl:Yasir_bin_Othman_Al-Rumayyan.jpg|thumb| [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir ibn Usmon Al-Rumayyan]]. 2016-yil]] 2015-yildan beri Fond bir qator yirik sarmoyalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, 2015-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Posco Engineering & Construction Co kompaniyasining 38% ulushini sotib oldi.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|sarlavha=“Letʻs establish a joint venture”, following a 20-minute explanation of the miracle of Incheon Songdo.|kirish sanasi=2022-01-07|arxiv-sana=2020-10-29|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313}}</ref> 2016-yil iyun oyida Fond Uber aksiyalarining 5 foizga yaqinini 3,5 milliard dollarga sotib oldi. 2016-yil 14-oktabrda SoftBank texnologiya sohasiga besh yil davomida 45 milliard dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirgan SoftBank Vision Fundni tuzish boʻyicha hamkorlik memorandumi imzolanganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://group.softbank/en/news/press/20161014|sarlavha=SoftBank Group Corp. to Establish SoftBank Vision Fund|work=SoftBank Group Corp.|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2016-yil mart oyida [[Arab-amerika neft kompaniyasi|Saudi Aramco]] nazorati Fondga oʻtishi va qirollik 2017-yilgacha Aramco aksiyalarining 5 foizini [[listing]]ini maqsad qilgani maʼlum qilingan edi. Jamgʻarma 2 trillion dollarlik aktivlari bilan dunyodagi eng yirik suveren jamgʻarmadir.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/saudi-arabia-s-pif-targets-2-trillion-portfolio-by-2030-1.783557|sarlavha=Saudi Arabiaʻs PIF targets $2 trillion portfolio by 2030|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> 2017-yilning 20-may kuni Prezident [[Donald Trump|Donald Trampning]] Saudiya Arabistoniga rasmiy safari doirasida boʻlib oʻtgan Saudiya-Amerika forumi chogʻida Fond „asosan AQShdagi infratuzilma loyihalariga 40 milliard dollar sarmoya kiritish“ rejalarini eʼlon qildi. Saudiya Arabistoni General Electric, Lockheed Martin va Blackstone Group kompaniyalari bilan biznes bitimlari tuzdi. Blackstone Fondga 20 milliard dollar ajratish boʻyicha majburiy boʻlmagan shartnoma imzoladi.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/334407-saudi-arabia-trump-ally-set-to-invest-40-billion-in-infrastructure|sarlavha=Blackstone, Saudis set to invest $40 billion in primarily U.S. infrastructure|muallif=Julia Manchester|work=TheHill|sana=2017-05-20|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> 2019-yil 29-yanvarda Saudiya Arabistoni kapitali 500 milliard dollar boʻlgan NEOM xususiy masʼuliyati cheklangan jamiyati tashkil etilganini eʼlon qildi Jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan ushbu kompaniyaning maqsadi Neom<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.arabnews.com/node/1443891/saudi-arabia|sarlavha=Saudi Arabia announces creation of Neom Company|work=Arab News|sana=2019-01-29|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> iqtisodiy zonasini rivojlantirishdir. 2020-yil 27-aprelda Fond 500 million dollarlik Live Nation kontsert distribyuterining 5,7% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en-US|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/live-nation-just-sold-5-7-of-its-company-to-a-saudi-arabian-fund-for-around-500m-it-may-soon-need-the-money/|sarlavha=Saudi fund acquires $500m stake in Live Nation – as the company balances ʻdoing the right thingʻ with its $3.8bn cash pot|work=Music Business Worldwide|sana=2020-04-27|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2020-yil 16-may kuni Fond Amerikaning yirik kompaniyalari, jumladan [[Boeing]], [[Facebook]] va Citigroup<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.cnbc.com/2020/05/16/saudi-sovereign-fund-discloses-stakes-in-citi-boeing-facebook.html|sarlavha=Saudi sovereign fund discloses stakes in Citi, Boeing, Facebook|work=CNBC|sana=2020-05-16|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> dagi kam miqdordagi ulushlarini sotib oldi. Jamgʻarma [[Boeing|Boeingʻdagi]] 713,7 million dollar, Citigroup’dagi taxminan 522 million dollar, [[Facebook|Facebook’dagi]] 522 million dollar, [[The Walt Disney Company|Disney’dagi]] 495,8 million dollar va [[Bank of America|Bank of Americaʼdagi]] 487,6 million dollar ulushi borligini oshkor qildi. Shuningdek, u [[Berkshire Hathaway|Berkshire Hathawayʻdagi]] kichik ulushini, hamda<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Saudi Sovereign-Wealth Fund Buys Stakes in Facebook, Boeing, Cisco Systems|url=https://www.wsj.com/articles/saudi-sovereign-wealth-fund-buys-stakes-in-facebook-boeing-cisco-systems-11589633300}}</ref> [[British petroleum|BP]] neft kompaniyasidagi 827,7 million dollar miqdoridagi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/saudi-arabia-s-public-investment-fund-invests-billions-of-dollars-in-boeing-disney-and-facebook-shares-1.1020204|sarlavha=Saudi Arabia's Public Investment Fund invests billions of dollars in Boeing, Disney and Facebook shares|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> ulushini ham oshkor qildi. 2020-yil 18-may kuni SoftBank Saudiya Arabistoni 45 milliard dollar sarmoya kiritgan Vision Fund 2019—2020-yillar davomida 17,7 milliard dollar zarar koʻrganini tasdiqladi. Bu zararlar WeWork va Uberga kirgazilgan sarmoyalar bilan bogʻliq yoʻqotishlar<ref>{{yangiliklar manbasi|accessdate=2020-10-26|date=2020-05-18|website=Bloomberg.com|title=SoftBank Vision Fund Posts 197.7 Billion Loss on WeWork, Uber|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-18/softbank-vision-fund-books-17-7-billion-loss-on-wework-uber}}</ref> ekanligi aytildi. 2020-yil iyun oyida Jamgʻarma Hindistonning Reliance Industries shoʻʻba korxonasi Jio Platformsʻning 1,5 milliard dollarlik 2,32% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/jio-pif-deal-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-pif-the-latest-investor-in-jio-platforms-5423231.html/amp|sarlavha=Jio-PIF deal: All you need to know about Saudi Arabia's PIF, the latest investor in Jio Platforms|work=www.moneycontrol.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/business/jio-deals-since-april-22-mukesh-ambani-led-ril-raises-rs-1-16-lakh-crore-for-jio-in-11-deals-2248414|sarlavha=Reliance Industries' Jio Platforms Has Raised Rs 1.16 Lakh Crore Within 9 Weeks Through These 11 Deals|work=NDTV.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2021-yil oktabr oyida Fond Nyukasl Yunayted futbol klubini 300 million funt sterlingga klubning aksiyadori Mark Eshlidan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/news-58837134|sarlavha=Инвестиционный фонд Саудовской Аравии купил английский футбольный клуб "Ньюкасл Юнайтед"|work=BBC News Русская служба|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eurosport.ru/football/premier-league/2021-2022/story_sto8575072.shtml|sarlavha=Самый богатый фонд в мире выкупил клуб АПЛ «Ньюкасл» за 360 млн евро|work=www.eurosport.com|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref> 80%ni aktsiyasini sotib oldi. Bu bilan klubni toʻliq oʻz nazoratiga oldi. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} == Havolalar == * [https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx Rasmiy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx |date=2021-02-21 }} * SWFI dan [https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b ochiq profil] [[Turkum:Alfavit bo'yicha kompaniyalar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] c8kxwusmb5um0o6lqnemrhehs54n9dv 6315352 6315351 2026-10-22T21:34:23Z Sherzod11W 273619 6315352 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi |nomi = Saudiya Arabistoni Suveren Jamg'armasi |tasvir = Public Investment Fund (Saudi Arabia) logo.svg |tasvir2 = logotipi |tasvir_tagyozuvi = |xarita = |xarita_tagyozuv = |qisqartma = |turi = suveren fond |sanoat = invistitsiyalar |shirkat_egasi = |maqomi = |shiori = |birja_listingi = |ishga_tushgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|17}} |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Ar-Riyod]], {{SAU}} |lat_dir =N |lat_deg =24.7410 |lon_dir =E |lon_deg =46.6365 |CoordScale = 2000 |region =SA |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = Muhammad ibn Salmon Al-Saud |direktori = [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir al-Rumayyan]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |mahsulotlari = |brendlar = |byudjet = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |boyligi = 430 mlrd. [[dollar]]<ref name="profile">{{veb manbasi |url=https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b |title=Public Investment Fund (PIF) - Sovereign Wealth Fund, Saudi Arabia - SWFI |website=www.swfinstitute.org |accessdate=2021-06-19}}</ref> |kapitallashtirish = |toza_foyda = |IITKI = |sof_foyda = |ishchilar_soni = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_kompaniyalar = |vebsayti = https://www.pif.gov.sa |tili = }} '''Saudiya Arabistoni Suveren Jamgʻarmasi''' ({{lang-en|Public Investment Fund}} ; {{lang-ar|صندوق الإستثمارات العامة}}) – umumiy aktivlari 430 milliard dollarni tashkil qiluvchi dunyodagi eng yirik suveren fondlardan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund|sarlavha=Top 89 Largest Sovereign Wealth Fund Rankings by Total Assets - SWFI|work=www.swfinstitute.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. U Saudiya Arabistoni hukumati nomidan mablagʻlarni investitsiya qilish uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma portfeli 200 ga yaqin investitsiyalarni oʻz ichiga oladi, ulardan 20 ga yaqini Saudiya Tadawul fond birjasida joylashgan. Jamgʻarma loyihalarga kapital qoʻyilmalar, kreditlar yoki kafolatlar orqali investitsiya kiritadi. Shuningdek, yirik davlat va xususiy sanoat loyihalariga oʻrta va uzoq muddatli kreditlar beradi. Jamgʻarma telekommunikatsiya, aerokosmik sanoat, energetika, yashil texnologiyalarga<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|sarlavha=PIF - ​Public Investment Fund|work=www.pif.gov.sa|kirish sanasi=2020-10-26|qaralgan sana=2022-01-07|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref> invistitsiya qiladi. == Tarixi == Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi 1971-yilda M / 24<ref>{{veb manbasi|url=https://www.unescwa.org/public-investment-fund|sarlavha=Public Investment Fund|work=www.unescwa.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> farmoni bilan milliy iqtisodiyot uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan loyihalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma tashkil etilganidan beri Qirollikning asosiy sarmoyaviy vositasi boʻlib, neftni qayta ishlash, oʻgʻitlar, neft-kimyo va energetika sanoatidagi muhim loyihalarni moliyalashtirishda muhim rol oʻynadi. 2014-yil iyul oyida Vazirlar Kengashi Fondga kengashning oldindan roziligisiz mustaqil ravishda yoki davlat va xususiy sektorlar bilan hamkorlikda Qirollik ichida va tashqarisida yangi loyihalarni moliyalashtirish vakolatini berdi<ref name="monitor">{{veb manbasi|til=en|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/saudi-public-investment-fund-strategy-challenges-income.html|sarlavha=Saudis refine blueprint for post-oil economy|work=Al-Monitor|sana=2016-04-26|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. == Investitsiyalar == [[Fayl:Yasir_bin_Othman_Al-Rumayyan.jpg|thumb| [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir ibn Usmon Al-Rumayyan]]. 2016-yil]] 2015-yildan beri Fond bir qator yirik sarmoyalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, 2015-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Posco Engineering & Construction Co kompaniyasining 38% ulushini sotib oldi.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|sarlavha=“Letʻs establish a joint venture”, following a 20-minute explanation of the miracle of Incheon Songdo.|kirish sanasi=2022-01-07|arxiv-sana=2020-10-29|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313}}</ref> 2016-yil iyun oyida Fond Uber aksiyalarining 5 foizga yaqinini 3,5 milliard dollarga sotib oldi. 2016-yil 14-oktabrda SoftBank texnologiya sohasiga besh yil davomida 45 milliard dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirgan SoftBank Vision Fundni tuzish boʻyicha hamkorlik memorandumi imzolanganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://group.softbank/en/news/press/20161014|sarlavha=SoftBank Group Corp. to Establish SoftBank Vision Fund|work=SoftBank Group Corp.|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2016-yil mart oyida [[Arab-amerika neft kompaniyasi|Saudi Aramco]] nazorati Fondga oʻtishi va qirollik 2017-yilgacha Aramco aksiyalarining 5 foizini [[listing]]ini maqsad qilgani maʼlum qilingan edi. Jamgʻarma 2 trillion dollarlik aktivlari bilan dunyodagi eng yirik suveren jamgʻarmadir.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/saudi-arabia-s-pif-targets-2-trillion-portfolio-by-2030-1.783557|sarlavha=Saudi Arabiaʻs PIF targets $2 trillion portfolio by 2030|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> 2017-yilning 20-may kuni Prezident [[Donald Trump|Donald Trampning]] Saudiya Arabistoniga rasmiy safari doirasida boʻlib oʻtgan Saudiya-Amerika forumi chogʻida Fond „asosan AQShdagi infratuzilma loyihalariga 40 milliard dollar sarmoya kiritish“ rejalarini eʼlon qildi. Saudiya Arabistoni General Electric, Lockheed Martin va Blackstone Group kompaniyalari bilan biznes bitimlari tuzdi. Blackstone Fondga 20 milliard dollar ajratish boʻyicha majburiy boʻlmagan shartnoma imzoladi.<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/334407-saudi-arabia-trump-ally-set-to-invest-40-billion-in-infrastructure|sarlavha=Blackstone, Saudis set to invest $40 billion in primarily U.S. infrastructure|muallif=Julia Manchester|work=TheHill|sana=2017-05-20|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> 2019-yil 29-yanvarda Saudiya Arabistoni kapitali 500 milliard dollar boʻlgan NEOM xususiy masʼuliyati cheklangan jamiyati tashkil etilganini eʼlon qildi Jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan ushbu kompaniyaning maqsadi Neom<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.arabnews.com/node/1443891/saudi-arabia|sarlavha=Saudi Arabia announces creation of Neom Company|work=Arab News|sana=2019-01-29|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> iqtisodiy zonasini rivojlantirishdir. 2020-yil 27-aprelda Fond 500 million dollarlik Live Nation kontsert distribyuterining 5,7% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en-US|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/live-nation-just-sold-5-7-of-its-company-to-a-saudi-arabian-fund-for-around-500m-it-may-soon-need-the-money/|sarlavha=Saudi fund acquires $500m stake in Live Nation – as the company balances ʻdoing the right thingʻ with its $3.8bn cash pot|work=Music Business Worldwide|sana=2020-04-27|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2020-yil 16-may kuni Fond Amerikaning yirik kompaniyalari, jumladan [[Boeing]], [[Facebook]] va Citigroup<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.cnbc.com/2020/05/16/saudi-sovereign-fund-discloses-stakes-in-citi-boeing-facebook.html|sarlavha=Saudi sovereign fund discloses stakes in Citi, Boeing, Facebook|work=CNBC|sana=2020-05-16|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> dagi kam miqdordagi ulushlarini sotib oldi. Jamgʻarma [[Boeing|Boeingʻdagi]] 713,7 million dollar, Citigroup’dagi taxminan 522 million dollar, [[Facebook|Facebook’dagi]] 522 million dollar, [[The Walt Disney Company|Disney’dagi]] 495,8 million dollar va [[Bank of America|Bank of Americaʼdagi]] 487,6 million dollar ulushi borligini oshkor qildi. Shuningdek, u [[Berkshire Hathaway|Berkshire Hathawayʻdagi]] kichik ulushini, hamda<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Saudi Sovereign-Wealth Fund Buys Stakes in Facebook, Boeing, Cisco Systems|url=https://www.wsj.com/articles/saudi-sovereign-wealth-fund-buys-stakes-in-facebook-boeing-cisco-systems-11589633300}}</ref> [[British petroleum|BP]] neft kompaniyasidagi 827,7 million dollar miqdoridagi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/saudi-arabia-s-public-investment-fund-invests-billions-of-dollars-in-boeing-disney-and-facebook-shares-1.1020204|sarlavha=Saudi Arabia's Public Investment Fund invests billions of dollars in Boeing, Disney and Facebook shares|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> ulushini ham oshkor qildi. 2020-yil 18-may kuni SoftBank Saudiya Arabistoni 45 milliard dollar sarmoya kiritgan Vision Fund 2019—2020-yillar davomida 17,7 milliard dollar zarar koʻrganini tasdiqladi. Bu zararlar WeWork va Uberga kirgazilgan sarmoyalar bilan bogʻliq yoʻqotishlar<ref>{{yangiliklar manbasi|accessdate=2020-10-26|date=2020-05-18|website=Bloomberg.com|title=SoftBank Vision Fund Posts 197.7 Billion Loss on WeWork, Uber|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-18/softbank-vision-fund-books-17-7-billion-loss-on-wework-uber}}</ref> ekanligi aytildi. 2020-yil iyun oyida Jamgʻarma Hindistonning Reliance Industries shoʻʻba korxonasi Jio Platformsʻning 1,5 milliard dollarlik 2,32% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/jio-pif-deal-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-pif-the-latest-investor-in-jio-platforms-5423231.html/amp|sarlavha=Jio-PIF deal: All you need to know about Saudi Arabia's PIF, the latest investor in Jio Platforms|work=www.moneycontrol.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/business/jio-deals-since-april-22-mukesh-ambani-led-ril-raises-rs-1-16-lakh-crore-for-jio-in-11-deals-2248414|sarlavha=Reliance Industries' Jio Platforms Has Raised Rs 1.16 Lakh Crore Within 9 Weeks Through These 11 Deals|work=NDTV.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2021-yil oktabr oyida Fond Nyukasl Yunayted futbol klubini 300 million funt sterlingga klubning aksiyadori Mark Eshlidan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/news-58837134|sarlavha=Инвестиционный фонд Саудовской Аравии купил английский футбольный клуб "Ньюкасл Юнайтед"|work=BBC News Русская служба|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eurosport.ru/football/premier-league/2021-2022/story_sto8575072.shtml|sarlavha=Самый богатый фонд в мире выкупил клуб АПЛ «Ньюкасл» за 360 млн евро|work=www.eurosport.com|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref> 80%ni aktsiyasini sotib oldi. Bu bilan klubni toʻliq oʻz nazoratiga oldi. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} == Havolalar == * [https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx Rasmiy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx |date=2021-02-21 }} * SWFI dan [https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b ochiq profil] [[Turkum:Alfavit bo'yicha kompaniyalar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] kllkh5gp3opjqkefgnxsnxc6ggynn93 6315353 6315352 2026-10-22T21:35:02Z Sherzod11W 273619 6315353 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi |nomi = Saudiya Arabistoni Suveren Jamg'armasi |tasvir = Public Investment Fund (Saudi Arabia) logo.svg |tasvir2 = logotipi |tasvir_tagyozuvi = |xarita = |xarita_tagyozuv = |qisqartma = |turi = suveren fond |sanoat = invistitsiyalar |shirkat_egasi = |maqomi = |shiori = |birja_listingi = |ishga_tushgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|17}} |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Ar-Riyod]], {{SAU}} |lat_dir =N |lat_deg =24.7410 |lon_dir =E |lon_deg =46.6365 |CoordScale = 2000 |region =SA |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = Muhammad ibn Salmon Al-Saud |direktori = [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir al-Rumayyan]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |mahsulotlari = |brendlar = |byudjet = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |boyligi = 430 mlrd. [[dollar]]<ref name="profile">{{veb manbasi |url=https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b |title=Public Investment Fund (PIF) - Sovereign Wealth Fund, Saudi Arabia - SWFI |website=www.swfinstitute.org |accessdate=2021-06-19}}</ref> |kapitallashtirish = |toza_foyda = |IITKI = |sof_foyda = |ishchilar_soni = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_kompaniyalar = |vebsayti = https://www.pif.gov.sa |tili = }} '''Saudiya Arabistoni Suveren Jamgʻarmasi''' ({{lang-en|Public Investment Fund}} ; {{lang-ar|صندوق الإستثمارات العامة}}) – umumiy aktivlari 430 milliard dollarni tashkil qiluvchi dunyodagi eng yirik suveren fondlardan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund|sarlavha=Top 89 Largest Sovereign Wealth Fund Rankings by Total Assets - SWFI|work=www.swfinstitute.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. U Saudiya Arabistoni hukumati nomidan mablagʻlarni investitsiya qilish uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma portfeli 200 ga yaqin investitsiyalarni oʻz ichiga oladi, ulardan 20 ga yaqini Saudiya Tadawul fond birjasida joylashgan. Jamgʻarma loyihalarga kapital qoʻyilmalar, kreditlar yoki kafolatlar orqali investitsiya kiritadi. Shuningdek, yirik davlat va xususiy sanoat loyihalariga oʻrta va uzoq muddatli kreditlar beradi. Jamgʻarma telekommunikatsiya, aerokosmik sanoat, energetika, yashil texnologiyalarga<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|sarlavha=PIF - ​Public Investment Fund|work=www.pif.gov.sa|kirish sanasi=2020-10-26|qaralgan sana=2022-01-07|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref> invistitsiya qiladi. == Tarixi == Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi 1971-yilda M / 24<ref>{{veb manbasi|url=https://www.unescwa.org/public-investment-fund|sarlavha=Public Investment Fund|work=www.unescwa.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> farmoni bilan milliy iqtisodiyot uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan loyihalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma tashkil etilganidan beri Qirollikning asosiy sarmoyaviy vositasi boʻlib, neftni qayta ishlash, oʻgʻitlar, neft-kimyo va energetika sanoatidagi muhim loyihalarni moliyalashtirishda muhim rol oʻynadi. 2014-yil iyul oyida Vazirlar Kengashi Fondga kengashning oldindan roziligisiz mustaqil ravishda yoki davlat va xususiy sektorlar bilan hamkorlikda Qirollik ichida va tashqarisida yangi loyihalarni moliyalashtirish vakolatini berdi<ref name="monitor">{{veb manbasi|til=en|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/saudi-public-investment-fund-strategy-challenges-income.html|sarlavha=Saudis refine blueprint for post-oil economy|work=Al-Monitor|sana=2016-04-26|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. == Investitsiyalar == [[Fayl:Yasir_bin_Othman_Al-Rumayyan.jpg|thumb| [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir ibn Usmon Al-Rumayyan]]. 2016-yil]] 2015-yildan beri Fond bir qator yirik sarmoyalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, 2015-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Posco Engineering & Construction Co kompaniyasining 38% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|sarlavha=“Letʻs establish a joint venture”, following a 20-minute explanation of the miracle of Incheon Songdo.|kirish sanasi=2022-01-07|arxiv-sana=2020-10-29|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313}}</ref>. 2016-yil iyun oyida Fond Uber aksiyalarining 5 foizga yaqinini 3,5 milliard dollarga sotib oldi. 2016-yil 14-oktabrda SoftBank texnologiya sohasiga besh yil davomida 45 milliard dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirgan SoftBank Vision Fundni tuzish boʻyicha hamkorlik memorandumi imzolanganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://group.softbank/en/news/press/20161014|sarlavha=SoftBank Group Corp. to Establish SoftBank Vision Fund|work=SoftBank Group Corp.|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2016-yil mart oyida [[Arab-amerika neft kompaniyasi|Saudi Aramco]] nazorati Fondga oʻtishi va qirollik 2017-yilgacha Aramco aksiyalarining 5 foizini [[listing]]ini maqsad qilgani maʼlum qilingan edi. Jamgʻarma 2 trillion dollarlik aktivlari bilan dunyodagi eng yirik suveren jamgʻarmadir<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/saudi-arabia-s-pif-targets-2-trillion-portfolio-by-2030-1.783557|sarlavha=Saudi Arabiaʻs PIF targets $2 trillion portfolio by 2030|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2017-yilning 20-may kuni Prezident [[Donald Trump|Donald Trampning]] Saudiya Arabistoniga rasmiy safari doirasida boʻlib oʻtgan Saudiya-Amerika forumi chogʻida Fond „asosan AQShdagi infratuzilma loyihalariga 40 milliard dollar sarmoya kiritish“ rejalarini eʼlon qildi. Saudiya Arabistoni General Electric, Lockheed Martin va Blackstone Group kompaniyalari bilan biznes bitimlari tuzdi. Blackstone Fondga 20 milliard dollar ajratish boʻyicha majburiy boʻlmagan shartnoma imzoladi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/334407-saudi-arabia-trump-ally-set-to-invest-40-billion-in-infrastructure|sarlavha=Blackstone, Saudis set to invest $40 billion in primarily U.S. infrastructure|muallif=Julia Manchester|work=TheHill|sana=2017-05-20|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2019-yil 29-yanvarda Saudiya Arabistoni kapitali 500 milliard dollar boʻlgan NEOM xususiy masʼuliyati cheklangan jamiyati tashkil etilganini eʼlon qildi Jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan ushbu kompaniyaning maqsadi Neom<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.arabnews.com/node/1443891/saudi-arabia|sarlavha=Saudi Arabia announces creation of Neom Company|work=Arab News|sana=2019-01-29|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> iqtisodiy zonasini rivojlantirishdir. 2020-yil 27-aprelda Fond 500 million dollarlik Live Nation kontsert distribyuterining 5,7% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en-US|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/live-nation-just-sold-5-7-of-its-company-to-a-saudi-arabian-fund-for-around-500m-it-may-soon-need-the-money/|sarlavha=Saudi fund acquires $500m stake in Live Nation – as the company balances ʻdoing the right thingʻ with its $3.8bn cash pot|work=Music Business Worldwide|sana=2020-04-27|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2020-yil 16-may kuni Fond Amerikaning yirik kompaniyalari, jumladan [[Boeing]], [[Facebook]] va Citigroup<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.cnbc.com/2020/05/16/saudi-sovereign-fund-discloses-stakes-in-citi-boeing-facebook.html|sarlavha=Saudi sovereign fund discloses stakes in Citi, Boeing, Facebook|work=CNBC|sana=2020-05-16|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> dagi kam miqdordagi ulushlarini sotib oldi. Jamgʻarma [[Boeing|Boeingʻdagi]] 713,7 million dollar, Citigroup’dagi taxminan 522 million dollar, [[Facebook|Facebook’dagi]] 522 million dollar, [[The Walt Disney Company|Disney’dagi]] 495,8 million dollar va [[Bank of America|Bank of Americaʼdagi]] 487,6 million dollar ulushi borligini oshkor qildi. Shuningdek, u [[Berkshire Hathaway|Berkshire Hathawayʻdagi]] kichik ulushini, hamda<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Saudi Sovereign-Wealth Fund Buys Stakes in Facebook, Boeing, Cisco Systems|url=https://www.wsj.com/articles/saudi-sovereign-wealth-fund-buys-stakes-in-facebook-boeing-cisco-systems-11589633300}}</ref> [[British petroleum|BP]] neft kompaniyasidagi 827,7 million dollar miqdoridagi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/saudi-arabia-s-public-investment-fund-invests-billions-of-dollars-in-boeing-disney-and-facebook-shares-1.1020204|sarlavha=Saudi Arabia's Public Investment Fund invests billions of dollars in Boeing, Disney and Facebook shares|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> ulushini ham oshkor qildi. 2020-yil 18-may kuni SoftBank Saudiya Arabistoni 45 milliard dollar sarmoya kiritgan Vision Fund 2019—2020-yillar davomida 17,7 milliard dollar zarar koʻrganini tasdiqladi. Bu zararlar WeWork va Uberga kirgazilgan sarmoyalar bilan bogʻliq yoʻqotishlar<ref>{{yangiliklar manbasi|accessdate=2020-10-26|date=2020-05-18|website=Bloomberg.com|title=SoftBank Vision Fund Posts 197.7 Billion Loss on WeWork, Uber|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-18/softbank-vision-fund-books-17-7-billion-loss-on-wework-uber}}</ref> ekanligi aytildi. 2020-yil iyun oyida Jamgʻarma Hindistonning Reliance Industries shoʻʻba korxonasi Jio Platformsʻning 1,5 milliard dollarlik 2,32% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/jio-pif-deal-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-pif-the-latest-investor-in-jio-platforms-5423231.html/amp|sarlavha=Jio-PIF deal: All you need to know about Saudi Arabia's PIF, the latest investor in Jio Platforms|work=www.moneycontrol.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/business/jio-deals-since-april-22-mukesh-ambani-led-ril-raises-rs-1-16-lakh-crore-for-jio-in-11-deals-2248414|sarlavha=Reliance Industries' Jio Platforms Has Raised Rs 1.16 Lakh Crore Within 9 Weeks Through These 11 Deals|work=NDTV.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2021-yil oktabr oyida Fond Nyukasl Yunayted futbol klubini 300 million funt sterlingga klubning aksiyadori Mark Eshlidan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/news-58837134|sarlavha=Инвестиционный фонд Саудовской Аравии купил английский футбольный клуб "Ньюкасл Юнайтед"|work=BBC News Русская служба|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eurosport.ru/football/premier-league/2021-2022/story_sto8575072.shtml|sarlavha=Самый богатый фонд в мире выкупил клуб АПЛ «Ньюкасл» за 360 млн евро|work=www.eurosport.com|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref> 80%ni aktsiyasini sotib oldi. Bu bilan klubni toʻliq oʻz nazoratiga oldi. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} == Havolalar == * [https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx Rasmiy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx |date=2021-02-21 }} * SWFI dan [https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b ochiq profil] [[Turkum:Alfavit bo'yicha kompaniyalar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] rtr3puxzcmz7p03wsp11op31ghw2rrm 6315354 6315353 2026-10-22T21:35:12Z Sherzod11W 273619 6315354 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi |nomi = Saudiya Arabistoni Suveren Jamg'armasi |tasvir = Public Investment Fund (Saudi Arabia) logo.svg |tasvir2 = logotipi |tasvir_tagyozuvi = |xarita = |xarita_tagyozuv = |qisqartma = |turi = suveren fond |sanoat = invistitsiyalar |shirkat_egasi = |maqomi = |shiori = |birja_listingi = |ishga_tushgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|17}} |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Ar-Riyod]], {{SAU}} |lat_dir =N |lat_deg =24.7410 |lon_dir =E |lon_deg =46.6365 |CoordScale = 2000 |region =SA |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = Muhammad ibn Salmon Al-Saud |direktori = [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir al-Rumayyan]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |mahsulotlari = |brendlar = |byudjet = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |boyligi = 430 mlrd. [[dollar]]<ref name="profile">{{veb manbasi |url=https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b |title=Public Investment Fund (PIF) - Sovereign Wealth Fund, Saudi Arabia - SWFI |website=www.swfinstitute.org |accessdate=2021-06-19}}</ref> |kapitallashtirish = |toza_foyda = |IITKI = |sof_foyda = |ishchilar_soni = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_kompaniyalar = |vebsayti = https://www.pif.gov.sa |tili = }} '''Saudiya Arabistoni Suveren Jamgʻarmasi''' ({{lang-en|Public Investment Fund}} ; {{lang-ar|صندوق الإستثمارات العامة}}) – umumiy aktivlari 430 milliard dollarni tashkil qiluvchi dunyodagi eng yirik suveren fondlardan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund|sarlavha=Top 89 Largest Sovereign Wealth Fund Rankings by Total Assets - SWFI|work=www.swfinstitute.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. U Saudiya Arabistoni hukumati nomidan mablagʻlarni investitsiya qilish uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma portfeli 200 ga yaqin investitsiyalarni oʻz ichiga oladi, ulardan 20 ga yaqini Saudiya Tadawul fond birjasida joylashgan. Jamgʻarma loyihalarga kapital qoʻyilmalar, kreditlar yoki kafolatlar orqali investitsiya kiritadi. Shuningdek, yirik davlat va xususiy sanoat loyihalariga oʻrta va uzoq muddatli kreditlar beradi. Jamgʻarma telekommunikatsiya, aerokosmik sanoat, energetika, yashil texnologiyalarga<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|sarlavha=PIF - ​Public Investment Fund|work=www.pif.gov.sa|kirish sanasi=2020-10-26|qaralgan sana=2022-01-07|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref> invistitsiya qiladi. == Tarixi == Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi 1971-yilda M / 24<ref>{{veb manbasi|url=https://www.unescwa.org/public-investment-fund|sarlavha=Public Investment Fund|work=www.unescwa.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> farmoni bilan milliy iqtisodiyot uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan loyihalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma tashkil etilganidan beri Qirollikning asosiy sarmoyaviy vositasi boʻlib, neftni qayta ishlash, oʻgʻitlar, neft-kimyo va energetika sanoatidagi muhim loyihalarni moliyalashtirishda muhim rol oʻynadi. 2014-yil iyul oyida Vazirlar Kengashi Fondga kengashning oldindan roziligisiz mustaqil ravishda yoki davlat va xususiy sektorlar bilan hamkorlikda Qirollik ichida va tashqarisida yangi loyihalarni moliyalashtirish vakolatini berdi<ref name="monitor">{{veb manbasi|til=en|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/saudi-public-investment-fund-strategy-challenges-income.html|sarlavha=Saudis refine blueprint for post-oil economy|work=Al-Monitor|sana=2016-04-26|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. == Investitsiyalar == [[Fayl:Yasir_bin_Othman_Al-Rumayyan.jpg|thumb| [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir ibn Usmon Al-Rumayyan]]. 2016-yil]] 2015-yildan beri Fond bir qator yirik sarmoyalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, 2015-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Posco Engineering & Construction Co kompaniyasining 38% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|sarlavha=“Letʻs establish a joint venture”, following a 20-minute explanation of the miracle of Incheon Songdo.|kirish sanasi=2022-01-07|arxiv-sana=2020-10-29|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313}}</ref>. 2016-yil iyun oyida Fond Uber aksiyalarining 5 foizga yaqinini 3,5 milliard dollarga sotib oldi. 2016-yil 14-oktabrda SoftBank texnologiya sohasiga besh yil davomida 45 milliard dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirgan SoftBank Vision Fundni tuzish boʻyicha hamkorlik memorandumi imzolanganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://group.softbank/en/news/press/20161014|sarlavha=SoftBank Group Corp. to Establish SoftBank Vision Fund|work=SoftBank Group Corp.|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2016-yil mart oyida [[Arab-amerika neft kompaniyasi|Saudi Aramco]] nazorati Fondga oʻtishi va qirollik 2017-yilgacha Aramco aksiyalarining 5 foizini [[listing]]ini maqsad qilgani maʼlum qilingan edi. Jamgʻarma 2 trillion dollarlik aktivlari bilan dunyodagi eng yirik suveren jamgʻarmadir<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/saudi-arabia-s-pif-targets-2-trillion-portfolio-by-2030-1.783557|sarlavha=Saudi Arabiaʻs PIF targets $2 trillion portfolio by 2030|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2017-yilning 20-may kuni Prezident [[Donald Trump|Donald Trampning]] Saudiya Arabistoniga rasmiy safari doirasida boʻlib oʻtgan Saudiya-Amerika forumi chogʻida Fond „asosan AQShdagi infratuzilma loyihalariga 40 milliard dollar sarmoya kiritish“ rejalarini eʼlon qildi. Saudiya Arabistoni General Electric, Lockheed Martin va Blackstone Group kompaniyalari bilan biznes bitimlari tuzdi. Blackstone Fondga 20 milliard dollar ajratish boʻyicha majburiy boʻlmagan shartnoma imzoladi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/334407-saudi-arabia-trump-ally-set-to-invest-40-billion-in-infrastructure|sarlavha=Blackstone, Saudis set to invest $40 billion in primarily U.S. infrastructure|muallif=Julia Manchester|work=TheHill|sana=2017-05-20|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2019-yil 29-yanvarda Saudiya Arabistoni kapitali 500 milliard dollar boʻlgan NEOM xususiy masʼuliyati cheklangan jamiyati tashkil etilganini eʼlon qildi Jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan ushbu kompaniyaning maqsadi Neom<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.arabnews.com/node/1443891/saudi-arabia|sarlavha=Saudi Arabia announces creation of Neom Company|work=Arab News|sana=2019-01-29|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> iqtisodiy zonasini rivojlantirishdir. 2020-yil 27-aprelda Fond 500 million dollarlik Live Nation kontsert distribyuterining 5,7% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en-US|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/live-nation-just-sold-5-7-of-its-company-to-a-saudi-arabian-fund-for-around-500m-it-may-soon-need-the-money/|sarlavha=Saudi fund acquires $500m stake in Live Nation – as the company balances ʻdoing the right thingʻ with its $3.8bn cash pot|work=Music Business Worldwide|sana=2020-04-27|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2020-yil 16-may kuni Fond Amerikaning yirik kompaniyalari, jumladan [[Boeing]], [[Facebook]] va Citigroup<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.cnbc.com/2020/05/16/saudi-sovereign-fund-discloses-stakes-in-citi-boeing-facebook.html|sarlavha=Saudi sovereign fund discloses stakes in Citi, Boeing, Facebook|work=CNBC|sana=2020-05-16|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> dagi kam miqdordagi ulushlarini sotib oldi. Jamgʻarma [[Boeing|Boeingʻdagi]] 713,7 million dollar, Citigroup’dagi taxminan 522 million dollar, [[Facebook|Facebook’dagi]] 522 million dollar, [[The Walt Disney Company|Disney’dagi]] 495,8 million dollar va [[Bank of America|Bank of Americaʼdagi]] 487,6 million dollar ulushi borligini oshkor qildi. Shuningdek, u [[Berkshire Hathaway|Berkshire Hathawayʻdagi]] kichik ulushini, hamda<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Saudi Sovereign-Wealth Fund Buys Stakes in Facebook, Boeing, Cisco Systems|url=https://www.wsj.com/articles/saudi-sovereign-wealth-fund-buys-stakes-in-facebook-boeing-cisco-systems-11589633300}}</ref> [[British petroleum|BP]] neft kompaniyasidagi 827,7 million dollar miqdoridagi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/saudi-arabia-s-public-investment-fund-invests-billions-of-dollars-in-boeing-disney-and-facebook-shares-1.1020204|sarlavha=Saudi Arabia's Public Investment Fund invests billions of dollars in Boeing, Disney and Facebook shares|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> ulushini ham oshkor qildi. 2020-yil 18-may kuni SoftBank Saudiya Arabistoni 45 milliard dollar sarmoya kiritgan Vision Fund 2019—2020-yillar davomida 17,7 milliard dollar zarar koʻrganini tasdiqladi. Bu zararlar WeWork va Uberga kirgazilgan sarmoyalar bilan bogʻliq yoʻqotishlar<ref>{{yangiliklar manbasi|accessdate=2020-10-26|date=2020-05-18|website=Bloomberg.com|title=SoftBank Vision Fund Posts 197.7 Billion Loss on WeWork, Uber|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-18/softbank-vision-fund-books-17-7-billion-loss-on-wework-uber}}</ref> ekanligi aytildi. 2020-yil iyun oyida Jamgʻarma Hindistonning Reliance Industries shoʻʻba korxonasi Jio Platformsʻning 1,5 milliard dollarlik 2,32% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/jio-pif-deal-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-pif-the-latest-investor-in-jio-platforms-5423231.html/amp|sarlavha=Jio-PIF deal: All you need to know about Saudi Arabia's PIF, the latest investor in Jio Platforms|work=www.moneycontrol.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/business/jio-deals-since-april-22-mukesh-ambani-led-ril-raises-rs-1-16-lakh-crore-for-jio-in-11-deals-2248414|sarlavha=Reliance Industries' Jio Platforms Has Raised Rs 1.16 Lakh Crore Within 9 Weeks Through These 11 Deals|work=NDTV.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2021-yil oktabr oyida Fond Nyukasl Yunayted futbol klubini 300 million funt sterlingga klubning aksiyadori Mark Eshlidan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/news-58837134|sarlavha=Инвестиционный фонд Саудовской Аравии купил английский футбольный клуб "Ньюкасл Юнайтед"|work=BBC News Русская служба|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eurosport.ru/football/premier-league/2021-2022/story_sto8575072.shtml|sarlavha=Самый богатый фонд в мире выкупил клуб АПЛ «Ньюкасл» за 360 млн евро|work=www.eurosport.com|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref> 80%ni aktsiyasini sotib oldi. Bu bilan klubni toʻliq oʻz nazoratiga oldi. == Manbalar == {{manbalar|33em}} == Havolalar == * [https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx Rasmiy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx |date=2021-02-21 }} * SWFI dan [https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b ochiq profil] [[Turkum:Alfavit bo'yicha kompaniyalar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 85o6gatbzxott04iygwpmjowx7ycfxj 6315355 6315354 2026-10-22T21:35:21Z Sherzod11W 273619 6315355 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi |nomi = Saudiya Arabistoni Suveren Jamg'armasi |tasvir = Public Investment Fund (Saudi Arabia) logo.svg |tasvir2 = logotipi |tasvir_tagyozuvi = |xarita = |xarita_tagyozuv = |qisqartma = |turi = suveren fond |sanoat = invistitsiyalar |shirkat_egasi = |maqomi = |shiori = |birja_listingi = |ishga_tushgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|17}} |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Ar-Riyod]], {{SAU}} |lat_dir =N |lat_deg =24.7410 |lon_dir =E |lon_deg =46.6365 |CoordScale = 2000 |region =SA |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = Muhammad ibn Salmon Al-Saud |direktori = [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir al-Rumayyan]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |mahsulotlari = |brendlar = |byudjet = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |boyligi = 430 mlrd. [[dollar]]<ref name="profile">{{veb manbasi |url=https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b |title=Public Investment Fund (PIF) - Sovereign Wealth Fund, Saudi Arabia - SWFI |website=www.swfinstitute.org |accessdate=2021-06-19}}</ref> |kapitallashtirish = |toza_foyda = |IITKI = |sof_foyda = |ishchilar_soni = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_kompaniyalar = |vebsayti = https://www.pif.gov.sa |tili = }} '''Saudiya Arabistoni Suveren Jamgʻarmasi''' ({{lang-en|Public Investment Fund}} ; {{lang-ar|صندوق الإستثمارات العامة}}) – umumiy aktivlari 430 milliard dollarni tashkil qiluvchi dunyodagi eng yirik suveren fondlardan biridir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.swfinstitute.org/fund-rankings/sovereign-wealth-fund|sarlavha=Top 89 Largest Sovereign Wealth Fund Rankings by Total Assets - SWFI|work=www.swfinstitute.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. U Saudiya Arabistoni hukumati nomidan mablagʻlarni investitsiya qilish uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma portfeli 200 ga yaqin investitsiyalarni oʻz ichiga oladi, ulardan 20 ga yaqini Saudiya Tadawul fond birjasida joylashgan. Jamgʻarma loyihalarga kapital qoʻyilmalar, kreditlar yoki kafolatlar orqali investitsiya kiritadi. Shuningdek, yirik davlat va xususiy sanoat loyihalariga oʻrta va uzoq muddatli kreditlar beradi. Jamgʻarma telekommunikatsiya, aerokosmik sanoat, energetika, yashil texnologiyalarga<ref>{{veb manbasi|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|sarlavha=PIF - ​Public Investment Fund|work=www.pif.gov.sa|kirish sanasi=2020-10-26|qaralgan sana=2022-01-07|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref> invistitsiya qiladi. == Tarixi == Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi 1971-yilda M / 24<ref>{{veb manbasi|url=https://www.unescwa.org/public-investment-fund|sarlavha=Public Investment Fund|work=www.unescwa.org|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> farmoni bilan milliy iqtisodiyot uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan loyihalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan. Jamgʻarma tashkil etilganidan beri Qirollikning asosiy sarmoyaviy vositasi boʻlib, neftni qayta ishlash, oʻgʻitlar, neft-kimyo va energetika sanoatidagi muhim loyihalarni moliyalashtirishda muhim rol oʻynadi. 2014-yil iyul oyida Vazirlar Kengashi Fondga kengashning oldindan roziligisiz mustaqil ravishda yoki davlat va xususiy sektorlar bilan hamkorlikda Qirollik ichida va tashqarisida yangi loyihalarni moliyalashtirish vakolatini berdi<ref name="monitor">{{veb manbasi|til=en|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/saudi-public-investment-fund-strategy-challenges-income.html|sarlavha=Saudis refine blueprint for post-oil economy|work=Al-Monitor|sana=2016-04-26|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. == Investitsiyalar == [[Fayl:Yasir_bin_Othman_Al-Rumayyan.jpg|thumb| [[Yosir Al-Rumayyan|Yosir ibn Usmon Al-Rumayyan]]. 2016-yil]] 2015-yildan beri Fond bir qator yirik sarmoyalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, 2015-yil iyul oyida Janubiy Koreyaning Posco Engineering & Construction Co kompaniyasining 38% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|sarlavha=“Letʻs establish a joint venture”, following a 20-minute explanation of the miracle of Incheon Songdo.|kirish sanasi=2022-01-07|arxiv-sana=2020-10-29|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029190942/https://www.poscoenc.com:446/eng/pr/press_release_view.asp?hBOARD_ID=PR&hDOC_ID=313}}</ref>. 2016-yil iyun oyida Fond Uber aksiyalarining 5 foizga yaqinini 3,5 milliard dollarga sotib oldi. 2016-yil 14-oktabrda SoftBank texnologiya sohasiga besh yil davomida 45 milliard dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirgan SoftBank Vision Fundni tuzish boʻyicha hamkorlik memorandumi imzolanganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://group.softbank/en/news/press/20161014|sarlavha=SoftBank Group Corp. to Establish SoftBank Vision Fund|work=SoftBank Group Corp.|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2016-yil mart oyida [[Arab-amerika neft kompaniyasi|Saudi Aramco]] nazorati Fondga oʻtishi va qirollik 2017-yilgacha Aramco aksiyalarining 5 foizini [[listing]]ini maqsad qilgani maʼlum qilingan edi. Jamgʻarma 2 trillion dollarlik aktivlari bilan dunyodagi eng yirik suveren jamgʻarmadir<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/saudi-arabia-s-pif-targets-2-trillion-portfolio-by-2030-1.783557|sarlavha=Saudi Arabiaʻs PIF targets $2 trillion portfolio by 2030|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2017-yilning 20-may kuni Prezident [[Donald Trump|Donald Trampning]] Saudiya Arabistoniga rasmiy safari doirasida boʻlib oʻtgan Saudiya-Amerika forumi chogʻida Fond „asosan AQShdagi infratuzilma loyihalariga 40 milliard dollar sarmoya kiritish“ rejalarini eʼlon qildi. Saudiya Arabistoni General Electric, Lockheed Martin va Blackstone Group kompaniyalari bilan biznes bitimlari tuzdi. Blackstone Fondga 20 milliard dollar ajratish boʻyicha majburiy boʻlmagan shartnoma imzoladi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/334407-saudi-arabia-trump-ally-set-to-invest-40-billion-in-infrastructure|sarlavha=Blackstone, Saudis set to invest $40 billion in primarily U.S. infrastructure|muallif=Julia Manchester|work=TheHill|sana=2017-05-20|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2019-yil 29-yanvarda Saudiya Arabistoni kapitali 500 milliard dollar boʻlgan NEOM xususiy masʼuliyati cheklangan jamiyati tashkil etilganini eʼlon qildi Jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan ushbu kompaniyaning maqsadi Neom<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.arabnews.com/node/1443891/saudi-arabia|sarlavha=Saudi Arabia announces creation of Neom Company|work=Arab News|sana=2019-01-29|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> iqtisodiy zonasini rivojlantirishdir. 2020-yil 27-aprelda Fond 500 million dollarlik Live Nation kontsert distribyuterining 5,7% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|til=en-US|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/live-nation-just-sold-5-7-of-its-company-to-a-saudi-arabian-fund-for-around-500m-it-may-soon-need-the-money/|sarlavha=Saudi fund acquires $500m stake in Live Nation – as the company balances ʻdoing the right thingʻ with its $3.8bn cash pot|work=Music Business Worldwide|sana=2020-04-27|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2020-yil 16-may kuni Fond Amerikaning yirik kompaniyalari, jumladan [[Boeing]], [[Facebook]] va Citigroup<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.cnbc.com/2020/05/16/saudi-sovereign-fund-discloses-stakes-in-citi-boeing-facebook.html|sarlavha=Saudi sovereign fund discloses stakes in Citi, Boeing, Facebook|work=CNBC|sana=2020-05-16|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> dagi kam miqdordagi ulushlarini sotib oldi. Jamgʻarma [[Boeing|Boeingʻdagi]] 713,7 million dollar, Citigroup’dagi taxminan 522 million dollar, [[Facebook|Facebook’dagi]] 522 million dollar, [[The Walt Disney Company|Disney’dagi]] 495,8 million dollar va [[Bank of America|Bank of Americaʼdagi]] 487,6 million dollar ulushi borligini oshkor qildi. Shuningdek, u [[Berkshire Hathaway|Berkshire Hathawayʻdagi]] kichik ulushini, hamda<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Saudi Sovereign-Wealth Fund Buys Stakes in Facebook, Boeing, Cisco Systems|url=https://www.wsj.com/articles/saudi-sovereign-wealth-fund-buys-stakes-in-facebook-boeing-cisco-systems-11589633300}}</ref> [[British petroleum|BP]] neft kompaniyasidagi 827,7 million dollar miqdoridagi<ref>{{veb manbasi|til=en|url=https://www.thenationalnews.com/business/saudi-arabia-s-public-investment-fund-invests-billions-of-dollars-in-boeing-disney-and-facebook-shares-1.1020204|sarlavha=Saudi Arabia's Public Investment Fund invests billions of dollars in Boeing, Disney and Facebook shares|work=The National|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref> ulushini ham oshkor qildi. 2020-yil 18-may kuni SoftBank Saudiya Arabistoni 45 milliard dollar sarmoya kiritgan Vision Fund 2019—2020-yillar davomida 17,7 milliard dollar zarar koʻrganini tasdiqladi. Bu zararlar WeWork va Uberga kirgazilgan sarmoyalar bilan bogʻliq yoʻqotishlar<ref>{{yangiliklar manbasi|accessdate=2020-10-26|date=2020-05-18|website=Bloomberg.com|title=SoftBank Vision Fund Posts 197.7 Billion Loss on WeWork, Uber|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-18/softbank-vision-fund-books-17-7-billion-loss-on-wework-uber}}</ref> ekanligi aytildi. 2020-yil iyun oyida Jamgʻarma Hindistonning Reliance Industries shoʻʻba korxonasi Jio Platformsʻning 1,5 milliard dollarlik 2,32% ulushini sotib oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/jio-pif-deal-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-pif-the-latest-investor-in-jio-platforms-5423231.html/amp|sarlavha=Jio-PIF deal: All you need to know about Saudi Arabia's PIF, the latest investor in Jio Platforms|work=www.moneycontrol.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/business/jio-deals-since-april-22-mukesh-ambani-led-ril-raises-rs-1-16-lakh-crore-for-jio-in-11-deals-2248414|sarlavha=Reliance Industries' Jio Platforms Has Raised Rs 1.16 Lakh Crore Within 9 Weeks Through These 11 Deals|work=NDTV.com|kirish sanasi=2020-10-26}}</ref>. 2021-yil oktabr oyida Fond Nyukasl Yunayted futbol klubini 300 million funt sterlingga klubning aksiyadori Mark Eshlidan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/news-58837134|sarlavha=Инвестиционный фонд Саудовской Аравии купил английский футбольный клуб "Ньюкасл Юнайтед"|work=BBC News Русская служба|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.eurosport.ru/football/premier-league/2021-2022/story_sto8575072.shtml|sarlavha=Самый богатый фонд в мире выкупил клуб АПЛ «Ньюкасл» за 360 млн евро|work=www.eurosport.com|sana=2021-10-07|kirish sanasi=2021-10-08}}</ref> 80%ni aktsiyasini sotib oldi. Bu bilan klubni toʻliq oʻz nazoratiga oldi. == Manbalar == {{manbalar|33em}} == Havolalar == * [https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx Rasmiy sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx |date=2021-02-21 }} * SWFI dan [https://www.swfinstitute.org/profile/598cdaa60124e9fd2d05bc3b ochiq profil]. [[Turkum:Alfavit bo'yicha kompaniyalar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 861cejewj1y9p72rj5q0oc5hpy22ywa 0 722988 6315270 6283546 2026-10-22T14:08:40Z Xsolla Sara 319208 new logo 6315270 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | nomi = Xsolla | tasvir = Xsolla Logo 2026.png | founded = 2005 | founder = Aleksandr Agapitov | headquarters = Sherman Oaks, Kaliforniya, AQSh | sayt = [https://xsolla.com/ www.xsolla.com] | faoliyati = O'yin yaratuvchilari uchun to'lov tizimlari }} '''Xsolla''' (2010 yilgacha '''2Pay''' ) butun dunyo bo'ylab [[Onlayn o'yin|onlayn o'yinlar]] uchun individual to'lov echimlarini taqdim etuvchi to'lov xizmati provayderidir. O'yin sanoatiga ixtisoslashgan to'lov xizmati provayderi sifatida Xsolla 500&nbsp;Shimoliy va Janubiy Amerika, Yevropa, Rossiya, [[MENA mintaqasi]], Osiyo va [[Okeaniya|Okeaniyada]] to'lov usullari. Xsolla bilan to'lov usullariga misollar [[Kredit kartochkasi|kredit]] va [[Debet karta|debet kartalari]], [[onlayn banking|onlayn-banking]], naqd pul va [[Mobil to'lov|mobil to'lovlar]], [[elektron hamyon|elektron hamyonlar]] va [[Oldindan to'langan karta|oldindan to'langan kartalardir]] . Xsollaning Kaliforniyadagi shtab-kvartirasidan tashqari Moskva, [[Perm]] (Rossiya), Berlin va Kievda (Ukraina) ofislari mavjud. Xizmatdan [[Valve]] ( [[Steam]] ),<ref>{{Veb manbasi|url=http://store.steampowered.com/news/6568|sarlavha=News – Xsolla And Valve Announce Cash Payments to Steam in Russia|nashriyot=Store.steampowered.com|sana=2011-10-20|kirish sanasi=2013-08-30}}</ref> [[Aeriya o'yinlari|Aeria Games]],<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/74510/|sarlavha=Press Releases – Aeria Games Chooses Xsolla To Monetize Their Games In Russia And Eastern Europe|nashriyot=Gamasutra|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303183526/http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/74510/|arxivsana=2016-03-03|qaralgan sana=2022-10-20}}</ref> [[katta nuqta|Bigpoint]], [[gameforge|Gameforge]], [[kelishi|Ankama]], [[Wargaming.net]], [[Gaijin Entertainment]], [[Goodgame studiyalari|Goodgame Studios]], [[EpicGames]], [[Salyangoz o'yinlari|Snail Games]] kabi o'yin noshirlari foydalanadi. Bundan tashqari, [[Twitch]] -ga obunalar Xsolla orqali qayta ishlanadi.<ref>{{Internetquelle|url=https://help.twitch.tv/customer/portal/articles/2341636-purchase-support-faq|titel=Purchase Support FAQ|sprache=en|datum=|zugriff=2018-12-02}}</ref> == Kompaniya tarixi == Xsolla 2006 yilda Perm shahrida (Rossiya) Aleksandr Agapitov tomonidan ''2Pay'' sifatida tashkil etilgan va mahalliy to'lov usullari (kassa kiosklari, oldindan to'langan kartalar, pochta jo'natmalari va elektron hamyonlar) orqali to'lov xizmatlarini taklif qilgan. Asl maqsadli guruh rus o'yin ishlab chiqaruvchilari va noshirlari edi. [[PayPal]] va [[SMS]] toʻlov imkoniyatlari qoʻshilishi bilan 2Pay [[MDH bozori|MDH bozoriga]] kirdi va butun dunyo boʻylab kengayishni boshladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://moneynews.ru/AuthorsArticle/14162/|sarlavha=Энциклопедия: 2PAY &#124; MoneyNews|nashriyot=Moneynews.ru|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131001104401/http://moneynews.ru/AuthorsArticle/14162/|arxivsana=2013-10-01}}</ref> 2Pay shtab-kvartirasi 2010 yilda Kaliforniya shtatidagi [[Sherman Oaks|Sherman Oaksga]] ko'chib o'tdi. Kompaniya Xsolla deb o'zgartirildi, uning [[korporativ imidj|korporativ imidji]] Art tomonidan boshqariladi. Lebedev studiyasi ishlab chiqilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.artlebedev.ru/everything/xsolla/identity/|sarlavha=Фирменный стиль «Иксоллы»|nashriyot=Artlebedev.ru|sana=2010-10-28|kirish sanasi=2013-08-30}}</ref> Moskva va Kievda qo'shimcha filiallar ochildi va kompaniyaning Permdagi birinchi ofisi muhim [[Tadqiqot va texnologik ishlanmalar|ilmiy-tadqiqot]] markaziga aylandi. == Mahsulotlar == === To'lov xizmatlari === 2013-yil avgust holatiga ko‘ra, Xsolla butun dunyo bo‘ylab 500 ta to‘lov tizimlari, jumladan, kredit va oldindan to‘lov kartalari, mobil to‘lovlar, premium SMS, elektron hamyonlar, naqd pul va elektron naqd pul va to‘lov kiosklari bilan ishlaydi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/xsolla-attends-2013-microsoft-build-developer-conference-214740751.html|sarlavha=Xsolla Attends 2013 Microsoft Build Developer Conference – LOS ANGELES, July 9, 2013 /PRNewswire/|nashriyot=Prnewswire.com|sana=2013-07-09|kirish sanasi=2013-08-30}}</ref> Visa, MasterCard, Maestro, American Express va PayPal kabi butun dunyo bo'ylab to'lov usullaridan tashqari Xsolla mahalliy to'lov imkoniyatlarini ham taklif etadi. Bularga mahalliy banklar (Chase, [[Bank of America]], US Bank, Citibank AQSH, Sberbank, Alfa-Bank, Rossiyada Russian Standard Bank, La Caixa va IberCaja [[Ispaniya]]), mahalliy uyali aloqa provayderlari (T-Mobile va Vodafone) kiradi. [[Germaniya]], Rossiyada MTS, Beeline, MegaFon va Rostelekom, AQShda T-Mobile, Verizon, AT&T, Sprint), mahalliy elektron hamyonlar (Skrill, Yevropada Neteller, [[Yandex]]. Rossiyada Money, [[Qiwi Group|Qiwi]] va Webmoney, Xitoyda Cherry Credits va Alipay). Xizmat bir qator o'zgaruvchilar (joylashuv, to'lov tarixi, o'yin turi, pul qiymati) asosida har bir foydalanuvchi uchun to'lov imkoniyatlarini moslashtirgan patentlangan [[PayRank]] [[Algoritm|algoritmi]] tomonidan quvvatlanadi. Foydalanuvchiga 500 ta mumkin bo'lgan to'lov variantlari orasidan mahalliy variantlar tanlovi taqdim etiladi. Xsolla butun dunyo bo'ylab 70 ta variantni taklif qilgan 2010 yildan beri mavjud to'lov usullari soni yetti barobar oshdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://moneynews.ru/AuthorsArticle/14162/|sarlavha=Энциклопедия: 2PAY &#124; MoneyNews|nashriyot=Moneynews.ru|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131001104401/http://moneynews.ru/AuthorsArticle/14162/|arxivsana=2013-10-01}}</ref> Yangi to'lov usullari muntazam ravishda qo'shiladi va mavjud Xsolla loyihalariga avtomatik ravishda qo'shiladi. ==== PayStation ==== [[PayStation]] - bu o'yin, mobil, [[planshet kompyuter|planshet]] va [[ish stoli kompyuter|ish stolida]] foydalanish uchun turli xil interfeyslar, jumladan [[Men ramka|i-Frame]] uchun moslashtirilgan Xsolla vositasi. Barcha Xsolla to'lov opsiyalari mamlakat va turlar bo'yicha tuzilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.stampoutpiracy.com/software-piracy-laws/xsolla-to-exhibit-at-e3-2012-in-los-angeles-june-5-7-will-be-unveiling-new-products-and-services|sarlavha=Xsolla to Exhibit at E3 2012 in Los Angeles June 5-7; Will Be Unveiling New Products and Services|nashriyot=Stamp Out Piracy|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203010709/http://www.stampoutpiracy.com/software-piracy-laws/xsolla-to-exhibit-at-e3-2012-in-los-angeles-june-5-7-will-be-unveiling-new-products-and-services|arxivsana=2013-12-03}}</ref> ==== PayBar ==== PayBar - bu minimal hajmda pul o'tkazmalarini amalga oshirish uchun PayStation-ning ixcham versiyasidir. U bir nechta tavsiya etilgan va ilgari ishlatilgan to'lov variantlarini ko'rsatadi va PayStationning to'liq versiyasini ishga tushirish imkonini beradi. ==== PayRank ==== Kompaniya ma'lumotlariga ko'ra, PayRank patentlangan algoritm bo'lib, har bir foydalanuvchi uchun to'lov imkoniyatlarini alohida tanlaydi va eng mos variantlarga oson kirish imkonini beradi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://gdconline2012.b2b-match.com/index.php?page=cat_par&params%5Bid%5D=53|sarlavha=GDC Online 2012 ::List of participants|nashriyot=Gdconline2012.b2b-match.com|kirish sanasi=2013-08-30|qaralgan sana=2022-10-20|arxivsana=2016-03-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303181620/http://gdconline2012.b2b-match.com/index.php?page=cat_par&params&#91;id&#93;=53}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.jointhegamenetwork.com/newsletters/jtgn/2012/JTGN_Update_1208.html|sarlavha=UBM TechWeb Game Network Newsletter|nashriyot=Jointhegamenetwork.com|kirish sanasi=2013-08-30|qaralgan sana=2022-10-20|arxivsana=2013-05-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130512013648/http://jointhegamenetwork.com/newsletters/jtgn/2012/JTGN_Update_1208.html}}</ref> === Buxgalteriya hisobi === 2013 yilda taqdim etilgan buxgalteriya xizmati o'yin nashriyoti va ishlab chiquvchilariga o'yinni [[monetizatsiya]] qilishda to'liq yordam olish imkonini beradi. Xsolla o'yinning buxgalteriya sahifasiga [[xosting|mezbonlik qiladi]] va narxlarni mahalliy valyutada ko'rsatadi, bir marta bosish orqali to'lovni amalga oshirishga ruxsat beradi, maxsus sotuvlar va aktsiyalar, yuridik va buxgalteriya xizmatlarini taklif qiladi va maxsus tahliliy hisobotlarni yaratadi. === Firibgarlikni boshqarish === Xsolla-ning so'zlariga ko'ra, uning firibgarlik va to'lovlarni qaytarishni boshqarish xizmati ko'plab voqealarni, jumladan, to'lovlarni qaytarishni o'z ichiga oladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/153588/Xsolla_A_Leading_Global_Virtual_Currency_Reseller_EnjoyedSuccess_At_The_2011_E3_Expo_Due_To_Payment_Options_Offered_inGrowing_Markets_And_No_Insta.php|sarlavha=Press Releases – Xsolla, A Leading Global Virtual Currency Reseller, Enjoyed Success At The 2011 E3 Expo Due To Payment Options Offered in Growing Markets And No Insta|nashriyot=Gamasutra|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170417201729/http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/153588/Xsolla_A_Leading_Global_Virtual_Currency_Reseller_EnjoyedSuccess_At_The_2011_E3_Expo_Due_To_Payment_Options_Offered_inGrowing_Markets_And_No_Insta.php|arxivsana=2017-04-17|qaralgan sana=2022-10-20}}</ref> === Mijozlarni qo'llab-quvvatlash === Xsolla tomonidan taklif qilinadigan qo'shimcha xizmat mijozlarni qo'llab-quvvatlashdir.<ref>{{Veb manbasi|url=http://blog.danielgusev.com/2011/12/xolla-innovative-virtual-gaming.html|sarlavha=Xsolla: an innovative virtual gaming payments platform|nashriyot=Daniel Gusev Blog|sana=|kirish sanasi=2013-08-30}}{{Oʻlikhavola|date=may 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U bir nechta tillarda va 24/7 ishlaydi. == Bozorni qamrab olish == Kompaniya ma'lumotlariga ko'ra, Xsolla global qamrovga erishadi, 100 % Rossiya va MDHda mavjudligi va boshqa mintaqalarda kuchli mavjudligi. 2011 yilda Xsolla Ukraina bozoriga e'tibor qaratdi, chunki u [[Sharqiy Yevropa]] mintaqasidagi o'yin sanoati uchun eng tez rivojlanayotgan bozorlardan biri hisoblanadi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://xsolla.com/press-center/ukraine|sarlavha=Focuses On Ukrainian Online Gaming Payments' Market|nashriyot=Xsolla|sana=2011-07-13|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131202224734/http://xsolla.com/press-center/ukraine|arxivsana=2013-12-02}}</ref> Kompaniya koʻproq toʻlov imkoniyatlari (masalan, Yevropada [[Skrill]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://moneynews.ru/News/15417/|sarlavha=Xsolla начала сотрудничать со Skrill &#124; MoneyNews|nashriyot=Moneynews.ru|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203012935/http://moneynews.ru/News/15417/|arxivsana=2013-12-03}}</ref> va [[SafetyPay]]<ref>{{Veb manbasi|familiya=Schuppelius|ism=Martin|url=http://www.paymentobserver.com/xsolla-safetypay-monetize-online-games-3769|sarlavha=Xsolla and SafetyPay Join Forces To Monetize Online Games|nashriyot=Payment Observer|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131202224948/http://www.paymentobserver.com/xsolla-safetypay-monetize-online-games-3769|arxivsana=2013-12-02}}</ref>, 48 mamlakatda [[sentili|Centili]],<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.centili.com/blog/2013/04/centili-via-xsolla-now-available-in-48-countries/|sarlavha=via Xsolla now available in 48 countries|nashriyot=Centili|sana=2013-04-10|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130920021530/https://www.centili.com/blog/2013/04/centili-via-xsolla-now-available-in-48-countries/|arxivsana=2013-09-20}}</ref> ) va oʻyin ishlab chiquvchilari/nashriyotlarini ( [[Barbiely|Barbily]],<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mondespersistants.com/news/star-supremacy-star-supremacy-choisi-xsolla%3A20490/|sarlavha=Star Supremacy : Star Supremacy choisi Xsolla|til=französisch|nashriyot=Mondes Persistants|sana=|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131202232336/http://www.mondespersistants.com/news/star-supremacy-star-supremacy-choisi-xsolla%3A20490/|arxivsana=2013-12-02}}</ref> [[S2 o'yinlar|S2 Games]],<ref>{{Veb manbasi|muallif=Mr WordPress|url=http://geek.digitalspad.com/S2-Games-chooses-to-Xsolla-payment-solution-in-the-world-of-game/|sarlavha=S2 Games chooses to Xsolla payment solution in the world of game &#124; Electronics in life – Digitals PAD|nashriyot=Geek.digitalspad.com|sana=2011-10-30|kirish sanasi=2013-08-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131202231725/http://geek.digitalspad.com/S2-Games-chooses-to-Xsolla-payment-solution-in-the-world-of-game/|arxivsana=2013-12-02}}</ref> Valve,<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gamer.ru/everything/xsolla-i-valve-anonsirovali-platezhnuyu-sistemu-dlya-steam-v-rossii|sarlavha=Xsolla и Valve анонсировали платежную систему для Steam в России|nashriyot=Gamer.ru|sana=|kirish sanasi=2013-08-30}}</ref> va boshqalar) butun dunyo bo'ylab. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://xsolla.com/ Xsolla rasmiy sayti] 76zc5mele7umje85h6btppx3h9czd8b 0 724100 6315793 5859792 2026-10-23T09:30:31Z Ummul Soliha 319455 /* */ 6315793 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{xatolar}}{{wikify}}[[Fayl:Sorbetière.jpg|thumb|260x260px| Elektr muzqaymoq ishlab chiqaruvchi turlaridan biri]] '''Muzqaymoq ishlab chiqaruvchisi'''— odatda, uyda isteʼmol qilish uchun oz miqdorda [[muzqaymoq]] tayyorlashga mo'ljallangan uy jihozidir. Qoʻlda ishlaydigan muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari ham, elektr motori bilan ishlaydigan avtomatik muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari ham bugungi kunda mavjud. Ular, narxi, rangi, sifati va boshqa jihatlariga ko'ra turlari keng. Muzqaymoq ishlab chiqaruvchining ishlash usuli bir vaqtning oʻzida birinchi aralashmani muzlatish va maydalashdan iborat boʻlib, aralashmada muz kristallari shakllanishiga toʻsqinlik qiladi. Koʻpgina zamonaviy muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari darhol isteʼmol qilishga tayyor boʻlgan muzqaymoq ishlab chiqaradilar, garchi ularning baʼzilari iste'mol qilishdan oldin uzoqroq sovutishni talab qilsa ham. Elektr muzqaymoq ishlab chiqaruvchilari ikkita asosiy turga boʻlinadi: bundan birinchi-oʻrnatilgan kompressor bilan oʻz-oʻzini sovutish; ikkinchi-ishlash uchun past haroratli idishlarni oldindan sovutish kerak; baʼzida uchinchi turdagi – bir vaqtning o'zida muzlatib ham beradigan mashinalar mavjud<ref>[http://www.icecreamnation.org/2011/07/on-ice-cream-machines/ On ice cream machines – Ice Cream Nation]</ref>. Birinchi muzqaymoq ishlab chiqaruvchisi (qoʻlda ishlash prinsipi) 1843-yilda amerikalik kashfiyotchi Nensi Jonson tomonidan yaratilgan. Ayrim manbalarga koʻra, [[Nyu York (shahar)|Nyu York]] yoki [[Filadelfiya]]<nowiki/>da patentlangan(ya'ni ishlab chiqarishga ruxsat berilgan) <ref>[https://prezi.com/6lhrv8atkrmx/ice-cream-maker/ Ice Cream Maker by Megan Wendling on Prezi]</ref>. Birinchi muzqaymoq muzlatgichi 1851-yilda Baltimorlik Jeykob Fussel tomonidan yaratilgan, u birinchi muzqaymoq zavodiga ham asos solgan<ref>[http://www.thenibble.com/reviews/main/ice-cream/the-history-of-ice-cream3.asp History Of The Ice Cream Freezer – Product Reviews]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Книга|часть=Мороженица|страницы=354|автор=|заглавие=Краткая энциклопедия домашнего хозяйства|ответственный=под ред. {{nobr|А. И. Ревина}}|mesto=M.|izdatelstvo=Sovetskaya ensiklopediya|god=1960|tom=1|stranits=770}} * Morojenitsa // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). – M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1958. – T. V. – Stb. 806—808 – 588 s. {{chala}} [[Turkum:Oshxona jihozlari]] [[Turkum:Muzqaymoqlar]] ar8vi4dcoj7zxfcdz2x216hf6w1r422 0 729930 6315516 5000399 2026-10-22T22:17:24Z Sherzod11W 273619 6315516 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Plastic comb, 2015-06-07.jpg|thumb|Oddiy plastik taroq]] '''Taroq''' — [[soch]] va [[Soqol|soqolni]] tarash uchun foydalaniladigan vosita. U odatda, hayvon tishlari, [[Suyak|suyaklar]], [[yogʻoch]], [[temir]] va [[Plastik materiallar|plastik materiallardan]] yasaladi. Bu asbobdan odatda soch turmaklovchilar va [[Sartarosh|sartaroshlar]] koʻproq foydalanishadi. Taroq uzoq tarixga ega boʻlib, eng qadimgi taroqlar 5000 yil oldingi Eron hududlariga tegishli<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/ninevehandperse02vauxgoog|title=Nineveh and Persepolis: An Historical Sketch of Ancient Assyria and Persia, with an Account of the Recent Researches in Those Countries|last=Vaux|first=William Sandys Wright|date=1850|publisher=A. Hall, Virtue, & Company|language=en}}</ref>. [[Orkney]] va [[Somerset]]dagi arxeologik qazishmalardan [[Temir davri|Temir davriga]] oid kit suyagidan yasalgan taroqlar topilgan<ref>Helen Chittock, “Arts and crafts in Iron Age Britain: reconsidering the aesthetic effects of weaving combs,” ''Oxford Journal of Archaeology,'' 33 (3) August 2014, pp.315-6.</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Gigiena]] [[Turkum:Buyumlar]] eggoqnu2g9oqvxlturwpupcgr2q06gl 6315517 6315516 2026-10-22T22:17:33Z Sherzod11W 273619 6315517 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Plastic comb, 2015-06-07.jpg|thumb|Oddiy plastik taroq]] '''Taroq''' — [[soch]] va [[Soqol|soqolni]] tarash uchun foydalaniladigan vosita. U odatda, hayvon tishlari, [[Suyak|suyaklar]], [[yogʻoch]], [[temir]] va [[Plastik materiallar|plastik materiallardan]] yasaladi. Bu asbobdan odatda soch turmaklovchilar va [[Sartarosh|sartaroshlar]] koʻproq foydalanishadi. Taroq uzoq tarixga ega boʻlib, eng qadimgi taroqlar 5000 yil oldingi Eron hududlariga tegishli<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/ninevehandperse02vauxgoog|title=Nineveh and Persepolis: An Historical Sketch of Ancient Assyria and Persia, with an Account of the Recent Researches in Those Countries|last=Vaux|first=William Sandys Wright|date=1850|publisher=A. Hall, Virtue, & Company|language=en}}</ref>. [[Orkney]] va [[Somerset]]dagi arxeologik qazishmalardan [[Temir davri|Temir davriga]] oid kit suyagidan yasalgan taroqlar topilgan<ref>Helen Chittock, “Arts and crafts in Iron Age Britain: reconsidering the aesthetic effects of weaving combs,” ''Oxford Journal of Archaeology,'' 33 (3) August 2014, pp.315-6.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Gigiena]] [[Turkum:Buyumlar]] mizy9oe3g2b3mk0jjyfmhdfidosznn9 0 732341 6315526 4680548 2026-10-22T22:19:13Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315526 wikitext text/x-wiki '''Farrux Nurullayev''' (1980-yil, 23-mayda [[Buxoro]]da tug'ilgan) - musiqashunos, [[O'zbekiston Kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi]] a'zosi, [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universiteti]] San'atshunoslik fakulteti dotsenti, pedagogika fanlari falsafa doktori (PhD).<ref>https://scholar.google.com/citations?user=skYxwc0AAAAJ&hl=ru</ref><ref>http://www.conferencious.com/index.php/conferences/article/download/49/48</ref> Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Farrux Nurullayev G'aybulloyevich|kasbi=Musiqashunos|tavallud sanasi=23.05.1980|tavallud joyi=[[Buxoro shahri]]|fuqaroligi=[[O'zbekiston]]|bilimi=*[[Buxoro davlat universiteti]] *[[Navoiy davlat pedagogika instituti]]}} == Biografiya == Farrux Nurullayev 1980-yil 23-mayda Buxoro shaxrida tavallud topgan. Dastlab, 1989-yil Buxoro shahar Domla Halim Ibodov nomli 1-son musiqa maktabida taxsil oldi. Keyinchalik musiqadagi bilimlarini [[Muxtor Ashrafiy]] nomidagi Buxoro san'at bilim yurtida davom ettirdi. 2009-yilda Nurullayev [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universitetida]] "San'atshunoslik" fakultetining Musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha o'qishni boshladi. Buxoro Davlat Universitetida bakalavrlik darajasini olganidan so'ng, 2015-yilda [[Navoiy pedagogika instituti|Navoiy Davlat Pedagogika Institutida]] ayni yo'nalishda magistraturada o'qishni davom ettirdi. Farrux Nurullayev 2015-2019-yilldan davomida Buxoro Davlat Universitetida Musiqa ta'limi kafedrasida dars berdi.<ref>https://media.neliti.com/media/publications/352569-the-world-of-still-life-is-a-world-that-7e6d11a0.pdf</ref> 2019-yildan boshlab kafedraning katta o'qituvchisi maqomini oldi va 2021-yildan buyon dotsent lavozimida ishlab kelmoqda.<ref>https://buxdu.uz/user/profile/360-nurullayev-farrux-gaybulloyevich/{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021-yilda Nurullayev Farrux G'aybulloyevich Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy  darajalar  beruvchi  PhD.03/30.12.2019.Ped.72.04  raqamli  Ilmiy kengashda 13.00.02 – Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (musiqa ta'lim) yo'nalishi bo'yicha “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning ilmiy –metodik xususiyatlari (5-7 sinflar misolida)” mavzusidagi tadqiqot ishini yakunlab, dissertasiyani muvaffaqiyatli himoya qildi va O’zbekiston  Respublikasi  Oliy  Attestasiya Komissiyasining   2021-yil 30-oktabr 308\1 –bayonnomasiga  asosan  Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini oldi. Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi.<ref>http://book.iiau.uz/book?id=13819</ref> == Ta'lim == * 1989-yil. Domla Halim Ibodov nomli 1-son usiqa maktabi (Buxoro) * Muxtor Ashrafiy nomidagi Buxoro san'at bilim yurti (Buxoro) * 2009-2015. Buxoro Davlat Universitetida "San'atshunoslik" fakulteti (Buxoro) * 2015-2017. Navoiy Davlat Pedagogika Instituti, "Musiqa ta'limi" yo'nalishi (Navoiy) * 2016, 2019, 2022-yillarda O’zbekiston  Davlat  San’at va Madaniyat   Institutida malaka  oshirish  kurslarida tahsil oldi. == Faoliyati == * 2000-2001. Buxoro viloyat ma'naviyat va qo'shimcha ta'lim markazida "Bolalar badiiy ijodiyoti" to'garagida rahbar * 2001-2007. Buxoro shahar 6-umumiy o'rta ta'lim maktabida to'garak rahbari * 2007-2015. Buxoro San'at kolleji Estrada ijrochiligi yo'nalishida o'qituvchi * 2015-2019. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi o'qituvchisi. * 2019-2021. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi katta o'qituvchisi * 2021-hozir Buxoro Davlat Universiteti dotsenti == Ilmiy ishlari == * Buxoro Dabiriston saroy maktabida xor san’ati va maktabining tarixi. (2015)<ref>Nurullayev, F.G, “Маданият ва таълим: давр мулоқоти” илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2015.-Б.486-488</ref> * Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159</ref> * Ommaviy madaniyatni yoshlar tarbiyasiga ta’siri. (2016)<ref>Nurullayev, F.G, “Ta’lim jarayonida salomatlikni muhofaza qiluvchi muhitni yaratishning pedagogik xususiyatlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. -Buxoro, 2016. -B.267-270</ref> * “Fortepiano”ning paydo bo`lish tarixi va ergologiyasi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016. -Б.255-257</ref> * Дмитрий Шостакович. Национальные традиции в музыке. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016.-Б.246-248</ref> * O`zbekistonda musiqiy Estrada san’ati tizimi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Марказий Осиё илмий меросининг инсоният цивилизациясида тутган ўрни” мавзуидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалар тўплами (2-китоб). -Тошкент, 2016.-Б.155-156.</ref> * O`zbekistonda tadbirlar va ma’naviy huquqlarga bo`lgan an’anaviy ahamiyat. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси” мавзусидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалари тўплами (2-китоб) – Навоий, 2017.-Б.124-126</ref> * Ajdodlar merosida san'at turlari uyg'unligi. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б. 74-77</ref> * Musiqa inson qalbining gavxari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Сайфиддинова Д.Т, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017. -Б.227-228</ref> * Xorazm musiqa folklori vositasida o'quvchilarni estetik tarbiyalashning pedagogik-psixologik asoslari (5-7 sinflar misolida). (2017)<ref>Nurullayev, F.G, Madrimov, B.X, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (26)/2017.-Б. 31-37</ref> * Talabalarni xalq qo`shiqlari vositasida estetik tarbiyalsh. (2017)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Pedagogik mahorat. Ilmiy-nazariy va metodik jurnal – Buxoro №4, 2017.-Б.211-215</ref> * Yoshlarda fuqarolik madaniyatini shakllantirish omillari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим тизимида қайта тайёрлаш ва малака оширишнинг модернизациялашган дидактик муҳити” мавзуидаги Республика илмий-назарий анжуманининг материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б.379-380</ref> * Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. (2018)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Вестник интегративной психологии. Журнал для психологов. - Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128</ref> * Vokal-xor va Estrada xonandalik malakalari va ularni musiqa darslarida qo`llanishi (o`quv-uslubiy innovatsion metodologik qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, Buxoro-2018-yil,40 bet</ref> * O'zbek xalqining musiqa merosining etnopsixologik xususiyatlari. (2018)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (30)/2018.-Б.102-108.</ref> * XX asr o`zbek an’anaviy musiqasi. Musiqali drama va opera teatrlarning tashkil etilishi, vokal (xonanda) va cholg`u musiqasi (o`quv metodik uslubiy qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, O`quv metodik uslubiy qo`llanma. Navoiy-2018-yil, 52 bet.</ref> * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatishning o’rni va ahamiyati. (2019-yil)<ref>Nurullayev F.G, «Buxoro shashmaqomi: tarixiy nazariy va amaliy masalalari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman. –Buxoro. 2019-yil.</ref> * Об­ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. (2019)<ref>Нуруллаев Ф.Г, «Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник  материалов международное  научное конференции. » –Бухара, 2019. –C.317– 320</ref> * Muammoli vaziyat asosida talabalarga tasavvur ta’limotini o’rgatish yo’llari. (2019)<ref>Farrux N.G, «The universal significance of scientific-spiritual heritage of khojagon, naqshbandi sufi teachings in the context of world cultural civilization. » Internation scientific conference.­­­­­­ - May 27-28, 2019. Navoi, Uzbekistan. –Б. 77-78.</ref> * Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev, F.G, Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma, Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil</ref> * Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G. Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma.- Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G, Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * The role of folklore in the raising of children. (2020)<ref>Farrux Nurullayev, "The role of folklore in the raising of children", European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlariga qo'yiladigan metodik talablar. (2020)<ref>Farrux N. G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. –Buxoro. –Б.175-180.</ref> * Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. (2020) * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatish jarayonini loyihalash. (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020- йил, 6 ноябрь. - Бухоро, 2020- Б. 107-111</ref> * Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Нуруллаева Н.К, Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020- года (С. 115-118)</ref> * Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. (2020)<ref>Nurullayev, F.G, «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, - Poland 2020-. P. 139-141.</ref> * Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. (2020)<ref>Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020- P. 6049</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa (o'quv qo'llanma). (2020)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2020-yil 30-iyundagi “359”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 359-188</ref> * Role and significance of folk music in the upbringing of children of preschool age. (2020)<ref>Nurullaeva F.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G, Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October- 2020</ref> * Композиционный и исполнительский процесс в музыке. (2021)<ref>Farrux Nurullayev, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581</ref> * Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlarining o'ziga xos ta'limiy va tarbiyaviy axamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal, 30.06. 2021-yil maxsus son.- Buxoro. Б.28-32</ref> * Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593</ref> * Uzluksiz ta'lim tizimida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning o'rni va ahamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186</ref> * Музыкальный процесс в западной музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.</ref> * Bolalarning musiqiy ta’limi (o’quv qo’llanma). (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 1 martdagi “110”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 110-123.</ref> == Manbalar == <references /> == Havolalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} sgd0h0yweqe3o1f6actxi2d3ds7i11o 6315527 6315526 2026-10-22T22:19:33Z Sherzod11W 273619 6315527 wikitext text/x-wiki '''Farrux Nurullayev''' (1980-yil, 23-mayda [[Buxoro]]da tug'ilgan) - [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], [[O'zbekiston Kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi]] a'zosi, [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universiteti]] San'atshunoslik fakulteti dotsenti, pedagogika fanlari falsafa doktori (PhD).<ref>https://scholar.google.com/citations?user=skYxwc0AAAAJ&hl=ru</ref><ref>http://www.conferencious.com/index.php/conferences/article/download/49/48</ref> Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Farrux Nurullayev G'aybulloyevich|kasbi=Musiqashunos|tavallud sanasi=23.05.1980|tavallud joyi=[[Buxoro shahri]]|fuqaroligi=[[O'zbekiston]]|bilimi=*[[Buxoro davlat universiteti]] *[[Navoiy davlat pedagogika instituti]]}} == Biografiya == Farrux Nurullayev 1980-yil 23-mayda Buxoro shaxrida tavallud topgan. Dastlab, 1989-yil Buxoro shahar Domla Halim Ibodov nomli 1-son musiqa maktabida taxsil oldi. Keyinchalik musiqadagi bilimlarini [[Muxtor Ashrafiy]] nomidagi Buxoro san'at bilim yurtida davom ettirdi. 2009-yilda Nurullayev [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universitetida]] "San'atshunoslik" fakultetining Musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha o'qishni boshladi. Buxoro Davlat Universitetida bakalavrlik darajasini olganidan so'ng, 2015-yilda [[Navoiy pedagogika instituti|Navoiy Davlat Pedagogika Institutida]] ayni yo'nalishda magistraturada o'qishni davom ettirdi. Farrux Nurullayev 2015-2019-yilldan davomida Buxoro Davlat Universitetida Musiqa ta'limi kafedrasida dars berdi.<ref>https://media.neliti.com/media/publications/352569-the-world-of-still-life-is-a-world-that-7e6d11a0.pdf</ref> 2019-yildan boshlab kafedraning katta o'qituvchisi maqomini oldi va 2021-yildan buyon dotsent lavozimida ishlab kelmoqda.<ref>https://buxdu.uz/user/profile/360-nurullayev-farrux-gaybulloyevich/{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021-yilda Nurullayev Farrux G'aybulloyevich Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy  darajalar  beruvchi  PhD.03/30.12.2019.Ped.72.04  raqamli  Ilmiy kengashda 13.00.02 – Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (musiqa ta'lim) yo'nalishi bo'yicha “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning ilmiy –metodik xususiyatlari (5-7 sinflar misolida)” mavzusidagi tadqiqot ishini yakunlab, dissertasiyani muvaffaqiyatli himoya qildi va O’zbekiston  Respublikasi  Oliy  Attestasiya Komissiyasining   2021-yil 30-oktabr 308\1 –bayonnomasiga  asosan  Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini oldi. Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi.<ref>http://book.iiau.uz/book?id=13819</ref> == Ta'lim == * 1989-yil. Domla Halim Ibodov nomli 1-son usiqa maktabi (Buxoro) * Muxtor Ashrafiy nomidagi Buxoro san'at bilim yurti (Buxoro) * 2009-2015. Buxoro Davlat Universitetida "San'atshunoslik" fakulteti (Buxoro) * 2015-2017. Navoiy Davlat Pedagogika Instituti, "Musiqa ta'limi" yo'nalishi (Navoiy) * 2016, 2019, 2022-yillarda O’zbekiston  Davlat  San’at va Madaniyat   Institutida malaka  oshirish  kurslarida tahsil oldi. == Faoliyati == * 2000-2001. Buxoro viloyat ma'naviyat va qo'shimcha ta'lim markazida "Bolalar badiiy ijodiyoti" to'garagida rahbar * 2001-2007. Buxoro shahar 6-umumiy o'rta ta'lim maktabida to'garak rahbari * 2007-2015. Buxoro San'at kolleji Estrada ijrochiligi yo'nalishida o'qituvchi * 2015-2019. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi o'qituvchisi. * 2019-2021. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi katta o'qituvchisi * 2021-hozir Buxoro Davlat Universiteti dotsenti == Ilmiy ishlari == * Buxoro Dabiriston saroy maktabida xor san’ati va maktabining tarixi. (2015)<ref>Nurullayev, F.G, “Маданият ва таълим: давр мулоқоти” илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2015.-Б.486-488</ref> * Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159</ref> * Ommaviy madaniyatni yoshlar tarbiyasiga ta’siri. (2016)<ref>Nurullayev, F.G, “Ta’lim jarayonida salomatlikni muhofaza qiluvchi muhitni yaratishning pedagogik xususiyatlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. -Buxoro, 2016. -B.267-270</ref> * “Fortepiano”ning paydo bo`lish tarixi va ergologiyasi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016. -Б.255-257</ref> * Дмитрий Шостакович. Национальные традиции в музыке. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016.-Б.246-248</ref> * O`zbekistonda musiqiy Estrada san’ati tizimi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Марказий Осиё илмий меросининг инсоният цивилизациясида тутган ўрни” мавзуидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалар тўплами (2-китоб). -Тошкент, 2016.-Б.155-156.</ref> * O`zbekistonda tadbirlar va ma’naviy huquqlarga bo`lgan an’anaviy ahamiyat. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси” мавзусидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалари тўплами (2-китоб) – Навоий, 2017.-Б.124-126</ref> * Ajdodlar merosida san'at turlari uyg'unligi. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б. 74-77</ref> * Musiqa inson qalbining gavxari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Сайфиддинова Д.Т, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017. -Б.227-228</ref> * Xorazm musiqa folklori vositasida o'quvchilarni estetik tarbiyalashning pedagogik-psixologik asoslari (5-7 sinflar misolida). (2017)<ref>Nurullayev, F.G, Madrimov, B.X, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (26)/2017.-Б. 31-37</ref> * Talabalarni xalq qo`shiqlari vositasida estetik tarbiyalsh. (2017)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Pedagogik mahorat. Ilmiy-nazariy va metodik jurnal – Buxoro №4, 2017.-Б.211-215</ref> * Yoshlarda fuqarolik madaniyatini shakllantirish omillari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим тизимида қайта тайёрлаш ва малака оширишнинг модернизациялашган дидактик муҳити” мавзуидаги Республика илмий-назарий анжуманининг материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б.379-380</ref> * Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. (2018)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Вестник интегративной психологии. Журнал для психологов. - Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128</ref> * Vokal-xor va Estrada xonandalik malakalari va ularni musiqa darslarida qo`llanishi (o`quv-uslubiy innovatsion metodologik qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, Buxoro-2018-yil,40 bet</ref> * O'zbek xalqining musiqa merosining etnopsixologik xususiyatlari. (2018)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (30)/2018.-Б.102-108.</ref> * XX asr o`zbek an’anaviy musiqasi. Musiqali drama va opera teatrlarning tashkil etilishi, vokal (xonanda) va cholg`u musiqasi (o`quv metodik uslubiy qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, O`quv metodik uslubiy qo`llanma. Navoiy-2018-yil, 52 bet.</ref> * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatishning o’rni va ahamiyati. (2019-yil)<ref>Nurullayev F.G, «Buxoro shashmaqomi: tarixiy nazariy va amaliy masalalari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman. –Buxoro. 2019-yil.</ref> * Об­ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. (2019)<ref>Нуруллаев Ф.Г, «Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник  материалов международное  научное конференции. » –Бухара, 2019. –C.317– 320</ref> * Muammoli vaziyat asosida talabalarga tasavvur ta’limotini o’rgatish yo’llari. (2019)<ref>Farrux N.G, «The universal significance of scientific-spiritual heritage of khojagon, naqshbandi sufi teachings in the context of world cultural civilization. » Internation scientific conference.­­­­­­ - May 27-28, 2019. Navoi, Uzbekistan. –Б. 77-78.</ref> * Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev, F.G, Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma, Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil</ref> * Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G. Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma.- Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G, Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * The role of folklore in the raising of children. (2020)<ref>Farrux Nurullayev, "The role of folklore in the raising of children", European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlariga qo'yiladigan metodik talablar. (2020)<ref>Farrux N. G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. –Buxoro. –Б.175-180.</ref> * Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. (2020) * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatish jarayonini loyihalash. (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020- йил, 6 ноябрь. - Бухоро, 2020- Б. 107-111</ref> * Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Нуруллаева Н.К, Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020- года (С. 115-118)</ref> * Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. (2020)<ref>Nurullayev, F.G, «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, - Poland 2020-. P. 139-141.</ref> * Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. (2020)<ref>Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020- P. 6049</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa (o'quv qo'llanma). (2020)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2020-yil 30-iyundagi “359”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 359-188</ref> * Role and significance of folk music in the upbringing of children of preschool age. (2020)<ref>Nurullaeva F.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G, Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October- 2020</ref> * Композиционный и исполнительский процесс в музыке. (2021)<ref>Farrux Nurullayev, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581</ref> * Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlarining o'ziga xos ta'limiy va tarbiyaviy axamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal, 30.06. 2021-yil maxsus son.- Buxoro. Б.28-32</ref> * Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593</ref> * Uzluksiz ta'lim tizimida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning o'rni va ahamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186</ref> * Музыкальный процесс в западной музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.</ref> * Bolalarning musiqiy ta’limi (o’quv qo’llanma). (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 1 martdagi “110”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 110-123.</ref> == Manbalar == <references /> == Havolalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 8jcjm5pjcktewk71axh8665vh55lzwu 6315528 6315527 2026-10-22T22:19:50Z Sherzod11W 273619 6315528 wikitext text/x-wiki '''Farrux Nurullayev''' (1980-yil, 23-mayda [[Buxoro]]da tug'ilgan) - [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], [[O'zbekiston Kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi]] a'zosi, [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universiteti]] San'atshunoslik fakulteti dotsenti, pedagogika fanlari falsafa doktori (PhD).<ref>https://scholar.google.com/citations?user=skYxwc0AAAAJ&hl=ru</ref><ref>http://www.conferencious.com/index.php/conferences/article/download/49/48</ref> Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Farrux Nurullayev G'aybulloyevich|kasbi=Musiqashunos|tavallud sanasi=23.05.1980|tavallud joyi=[[Buxoro shahri]]|fuqaroligi=[[O'zbekiston]]|bilimi=*[[Buxoro davlat universiteti]] *[[Navoiy davlat pedagogika instituti]]}} == Biografiya == Farrux Nurullayev 1980-yil 23-mayda Buxoro shaxrida tavallud topgan. Dastlab, 1989-yil Buxoro shahar Domla Halim Ibodov nomli 1-son musiqa maktabida taxsil oldi. Keyinchalik musiqadagi bilimlarini [[Muxtor Ashrafiy]] nomidagi Buxoro san'at bilim yurtida davom ettirdi. 2009-yilda Nurullayev [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universitetida]] "San'atshunoslik" fakultetining Musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha o'qishni boshladi. Buxoro Davlat Universitetida bakalavrlik darajasini olganidan so'ng, 2015-yilda [[Navoiy pedagogika instituti|Navoiy Davlat Pedagogika Institutida]] ayni yo'nalishda magistraturada o'qishni davom ettirdi. Farrux Nurullayev 2015-2019-yilldan davomida Buxoro Davlat Universitetida Musiqa ta'limi kafedrasida dars berdi.<ref>https://media.neliti.com/media/publications/352569-the-world-of-still-life-is-a-world-that-7e6d11a0.pdf</ref> 2019-yildan boshlab kafedraning katta o'qituvchisi maqomini oldi va 2021-yildan buyon dotsent lavozimida ishlab kelmoqda.<ref>https://buxdu.uz/user/profile/360-nurullayev-farrux-gaybulloyevich/{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021-yilda Nurullayev Farrux G'aybulloyevich Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy  darajalar  beruvchi  PhD.03/30.12.2019.Ped.72.04  raqamli  Ilmiy kengashda 13.00.02 – Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (musiqa ta'lim) yo'nalishi bo'yicha “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning ilmiy –metodik xususiyatlari (5-7 sinflar misolida)” mavzusidagi tadqiqot ishini yakunlab, dissertasiyani muvaffaqiyatli himoya qildi va O’zbekiston  Respublikasi  Oliy  Attestasiya Komissiyasining   2021-yil 30-oktabr 308\1 –bayonnomasiga  asosan  Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini oldi. Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi.<ref>http://book.iiau.uz/book?id=13819</ref> == Ta'lim == * 1989-yil. Domla Halim Ibodov nomli 1-son usiqa maktabi (Buxoro) * Muxtor Ashrafiy nomidagi Buxoro san'at bilim yurti (Buxoro) * 2009-2015. Buxoro Davlat Universitetida "San'atshunoslik" fakulteti (Buxoro) * 2015-2017. Navoiy Davlat Pedagogika Instituti, "Musiqa ta'limi" yo'nalishi (Navoiy) * 2016, 2019, 2022-yillarda O’zbekiston  Davlat  San’at va Madaniyat   Institutida malaka  oshirish  kurslarida tahsil oldi. == Faoliyati == * 2000-2001. Buxoro viloyat ma'naviyat va qo'shimcha ta'lim markazida "Bolalar badiiy ijodiyoti" to'garagida rahbar * 2001-2007. Buxoro shahar 6-umumiy o'rta ta'lim maktabida to'garak rahbari * 2007-2015. Buxoro San'at kolleji Estrada ijrochiligi yo'nalishida o'qituvchi * 2015-2019. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi o'qituvchisi. * 2019-2021. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi katta o'qituvchisi * 2021-hozir Buxoro Davlat Universiteti dotsenti == Ilmiy ishlari == * Buxoro Dabiriston saroy maktabida xor san’ati va maktabining tarixi. (2015)<ref>Nurullayev, F.G, “Маданият ва таълим: давр мулоқоти” илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2015.-Б.486-488</ref> * Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159</ref> * Ommaviy madaniyatni yoshlar tarbiyasiga ta’siri. (2016)<ref>Nurullayev, F.G, “Ta’lim jarayonida salomatlikni muhofaza qiluvchi muhitni yaratishning pedagogik xususiyatlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. -Buxoro, 2016. -B.267-270</ref> * “Fortepiano”ning paydo bo`lish tarixi va ergologiyasi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016. -Б.255-257</ref> * Дмитрий Шостакович. Национальные традиции в музыке. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016.-Б.246-248</ref> * O`zbekistonda musiqiy Estrada san’ati tizimi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Марказий Осиё илмий меросининг инсоният цивилизациясида тутган ўрни” мавзуидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалар тўплами (2-китоб). -Тошкент, 2016.-Б.155-156.</ref> * O`zbekistonda tadbirlar va ma’naviy huquqlarga bo`lgan an’anaviy ahamiyat. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси” мавзусидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалари тўплами (2-китоб) – Навоий, 2017.-Б.124-126</ref> * Ajdodlar merosida san'at turlari uyg'unligi. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б. 74-77</ref> * Musiqa inson qalbining gavxari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Сайфиддинова Д.Т, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017. -Б.227-228</ref> * Xorazm musiqa folklori vositasida o'quvchilarni estetik tarbiyalashning pedagogik-psixologik asoslari (5-7 sinflar misolida). (2017)<ref>Nurullayev, F.G, Madrimov, B.X, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (26)/2017.-Б. 31-37</ref> * Talabalarni xalq qo`shiqlari vositasida estetik tarbiyalsh. (2017)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Pedagogik mahorat. Ilmiy-nazariy va metodik jurnal – Buxoro №4, 2017.-Б.211-215</ref> * Yoshlarda fuqarolik madaniyatini shakllantirish omillari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим тизимида қайта тайёрлаш ва малака оширишнинг модернизациялашган дидактик муҳити” мавзуидаги Республика илмий-назарий анжуманининг материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б.379-380</ref> * Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. (2018)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Вестник интегративной психологии. Журнал для психологов. - Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128</ref> * Vokal-xor va Estrada xonandalik malakalari va ularni musiqa darslarida qo`llanishi (o`quv-uslubiy innovatsion metodologik qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, Buxoro-2018-yil,40 bet</ref> * O'zbek xalqining musiqa merosining etnopsixologik xususiyatlari. (2018)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (30)/2018.-Б.102-108.</ref> * XX asr o`zbek an’anaviy musiqasi. Musiqali drama va opera teatrlarning tashkil etilishi, vokal (xonanda) va cholg`u musiqasi (o`quv metodik uslubiy qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, O`quv metodik uslubiy qo`llanma. Navoiy-2018-yil, 52 bet.</ref> * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatishning o’rni va ahamiyati. (2019-yil)<ref>Nurullayev F.G, «Buxoro shashmaqomi: tarixiy nazariy va amaliy masalalari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman. –Buxoro. 2019-yil.</ref> * Об­ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. (2019)<ref>Нуруллаев Ф.Г, «Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник  материалов международное  научное конференции. » –Бухара, 2019. –C.317– 320</ref> * Muammoli vaziyat asosida talabalarga tasavvur ta’limotini o’rgatish yo’llari. (2019)<ref>Farrux N.G, «The universal significance of scientific-spiritual heritage of khojagon, naqshbandi sufi teachings in the context of world cultural civilization. » Internation scientific conference.­­­­­­ - May 27-28, 2019. Navoi, Uzbekistan. –Б. 77-78.</ref> * Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev, F.G, Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma, Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil</ref> * Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G. Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma.- Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G, Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * The role of folklore in the raising of children. (2020)<ref>Farrux Nurullayev, "The role of folklore in the raising of children", European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlariga qo'yiladigan metodik talablar. (2020)<ref>Farrux N. G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. –Buxoro. –Б.175-180.</ref> * Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. (2020) * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatish jarayonini loyihalash. (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020- йил, 6 ноябрь. - Бухоро, 2020- Б. 107-111</ref> * Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Нуруллаева Н.К, Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020- года (С. 115-118)</ref> * Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. (2020)<ref>Nurullayev, F.G, «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, - Poland 2020-. P. 139-141.</ref> * Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. (2020)<ref>Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020- P. 6049</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa (o'quv qo'llanma). (2020)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2020-yil 30-iyundagi “359”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 359-188</ref> * Role and significance of folk music in the upbringing of children of preschool age. (2020)<ref>Nurullaeva F.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G, Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October- 2020</ref> * Композиционный и исполнительский процесс в музыке. (2021)<ref>Farrux Nurullayev, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581</ref> * Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlarining o'ziga xos ta'limiy va tarbiyaviy axamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal, 30.06. 2021-yil maxsus son.- Buxoro. Б.28-32</ref> * Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593</ref> * Uzluksiz ta'lim tizimida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning o'rni va ahamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186</ref> * Музыкальный процесс в западной музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.</ref> * Bolalarning musiqiy ta’limi (o’quv qo’llanma). (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 1 martdagi “110”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 110-123.</ref> == Manbalar == {{manbalar}} <references /> == Havolalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} jct5vdtms1vkbp0fdrn07igjcenaktq 6315529 6315528 2026-10-22T22:20:09Z Sherzod11W 273619 /* Ilmiy ishlari */ 6315529 wikitext text/x-wiki '''Farrux Nurullayev''' (1980-yil, 23-mayda [[Buxoro]]da tug'ilgan) - [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], [[O'zbekiston Kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi]] a'zosi, [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universiteti]] San'atshunoslik fakulteti dotsenti, pedagogika fanlari falsafa doktori (PhD).<ref>https://scholar.google.com/citations?user=skYxwc0AAAAJ&hl=ru</ref><ref>http://www.conferencious.com/index.php/conferences/article/download/49/48</ref> Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Farrux Nurullayev G'aybulloyevich|kasbi=Musiqashunos|tavallud sanasi=23.05.1980|tavallud joyi=[[Buxoro shahri]]|fuqaroligi=[[O'zbekiston]]|bilimi=*[[Buxoro davlat universiteti]] *[[Navoiy davlat pedagogika instituti]]}} == Biografiya == Farrux Nurullayev 1980-yil 23-mayda Buxoro shaxrida tavallud topgan. Dastlab, 1989-yil Buxoro shahar Domla Halim Ibodov nomli 1-son musiqa maktabida taxsil oldi. Keyinchalik musiqadagi bilimlarini [[Muxtor Ashrafiy]] nomidagi Buxoro san'at bilim yurtida davom ettirdi. 2009-yilda Nurullayev [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universitetida]] "San'atshunoslik" fakultetining Musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha o'qishni boshladi. Buxoro Davlat Universitetida bakalavrlik darajasini olganidan so'ng, 2015-yilda [[Navoiy pedagogika instituti|Navoiy Davlat Pedagogika Institutida]] ayni yo'nalishda magistraturada o'qishni davom ettirdi. Farrux Nurullayev 2015-2019-yilldan davomida Buxoro Davlat Universitetida Musiqa ta'limi kafedrasida dars berdi.<ref>https://media.neliti.com/media/publications/352569-the-world-of-still-life-is-a-world-that-7e6d11a0.pdf</ref> 2019-yildan boshlab kafedraning katta o'qituvchisi maqomini oldi va 2021-yildan buyon dotsent lavozimida ishlab kelmoqda.<ref>https://buxdu.uz/user/profile/360-nurullayev-farrux-gaybulloyevich/{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021-yilda Nurullayev Farrux G'aybulloyevich Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy  darajalar  beruvchi  PhD.03/30.12.2019.Ped.72.04  raqamli  Ilmiy kengashda 13.00.02 – Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (musiqa ta'lim) yo'nalishi bo'yicha “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning ilmiy –metodik xususiyatlari (5-7 sinflar misolida)” mavzusidagi tadqiqot ishini yakunlab, dissertasiyani muvaffaqiyatli himoya qildi va O’zbekiston  Respublikasi  Oliy  Attestasiya Komissiyasining   2021-yil 30-oktabr 308\1 –bayonnomasiga  asosan  Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini oldi. Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi.<ref>http://book.iiau.uz/book?id=13819</ref> == Ta'lim == * 1989-yil. Domla Halim Ibodov nomli 1-son usiqa maktabi (Buxoro) * Muxtor Ashrafiy nomidagi Buxoro san'at bilim yurti (Buxoro) * 2009-2015. Buxoro Davlat Universitetida "San'atshunoslik" fakulteti (Buxoro) * 2015-2017. Navoiy Davlat Pedagogika Instituti, "Musiqa ta'limi" yo'nalishi (Navoiy) * 2016, 2019, 2022-yillarda O’zbekiston  Davlat  San’at va Madaniyat   Institutida malaka  oshirish  kurslarida tahsil oldi. == Faoliyati == * 2000-2001. Buxoro viloyat ma'naviyat va qo'shimcha ta'lim markazida "Bolalar badiiy ijodiyoti" to'garagida rahbar * 2001-2007. Buxoro shahar 6-umumiy o'rta ta'lim maktabida to'garak rahbari * 2007-2015. Buxoro San'at kolleji Estrada ijrochiligi yo'nalishida o'qituvchi * 2015-2019. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi o'qituvchisi. * 2019-2021. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi katta o'qituvchisi * 2021-hozir Buxoro Davlat Universiteti dotsenti == Ilmiy ishlari == * Buxoro Dabiriston saroy maktabida xor san’ati va maktabining tarixi. (2015)<ref>Nurullayev, F.G, “Маданият ва таълим: давр мулоқоти” илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2015.-Б.486-488</ref> * Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159</ref> * Ommaviy madaniyatni yoshlar tarbiyasiga ta’siri. (2016)<ref>Nurullayev, F.G, “Ta’lim jarayonida salomatlikni muhofaza qiluvchi muhitni yaratishning pedagogik xususiyatlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. -Buxoro, 2016. -B.267-270</ref> * “Fortepiano”ning paydo bo`lish tarixi va ergologiyasi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016. -Б.255-257</ref> * Дмитрий Шостакович. Национальные традиции в музыке. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016.-Б.246-248</ref> * O`zbekistonda musiqiy Estrada san’ati tizimi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Марказий Осиё илмий меросининг инсоният цивилизациясида тутган ўрни” мавзуидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалар тўплами (2-китоб). -Тошкент, 2016.-Б.155-156.</ref> * O`zbekistonda tadbirlar va ma’naviy huquqlarga bo`lgan an’anaviy ahamiyat. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси” мавзусидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалари тўплами (2-китоб) – Навоий, 2017.-Б.124-126</ref> * Ajdodlar merosida san'at turlari uyg'unligi. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б. 74-77</ref> * Musiqa inson qalbining gavxari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Сайфиддинова Д.Т, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017. -Б.227-228</ref> * Xorazm musiqa folklori vositasida o'quvchilarni estetik tarbiyalashning pedagogik-psixologik asoslari (5-7 sinflar misolida). (2017)<ref>Nurullayev, F.G, Madrimov, B.X, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (26)/2017.-Б. 31-37</ref> * Talabalarni xalq qo`shiqlari vositasida estetik tarbiyalsh. (2017)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Pedagogik mahorat. Ilmiy-nazariy va metodik jurnal – Buxoro №4, 2017.-Б.211-215</ref> * Yoshlarda fuqarolik madaniyatini shakllantirish omillari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим тизимида қайта тайёрлаш ва малака оширишнинг модернизациялашган дидактик муҳити” мавзуидаги Республика илмий-назарий анжуманининг материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б.379-380</ref> * Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. (2018)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Вестник интегративной психологии. Журнал для психологов. - Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128</ref> * Vokal-xor va Estrada xonandalik malakalari va ularni musiqa darslarida qo`llanishi (o`quv-uslubiy innovatsion metodologik qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, Buxoro-2018-yil,40 bet</ref> * O'zbek xalqining musiqa merosining etnopsixologik xususiyatlari. (2018)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (30)/2018.-Б.102-108.</ref> * XX asr o`zbek an’anaviy musiqasi. Musiqali drama va opera teatrlarning tashkil etilishi, vokal (xonanda) va cholg`u musiqasi (o`quv metodik uslubiy qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, O`quv metodik uslubiy qo`llanma. Navoiy-2018-yil, 52 bet.</ref> * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatishning o’rni va ahamiyati. (2019-yil)<ref>Nurullayev F.G, «Buxoro shashmaqomi: tarixiy nazariy va amaliy masalalari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman. –Buxoro. 2019-yil.</ref> * Об­ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. (2019)<ref>Нуруллаев Ф.Г, «Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник  материалов международное  научное конференции. » –Бухара, 2019. –C.317– 320</ref> * Muammoli vaziyat asosida talabalarga tasavvur ta’limotini o’rgatish yo’llari. (2019)<ref>Farrux N.G, «The universal significance of scientific-spiritual heritage of khojagon, naqshbandi sufi teachings in the context of world cultural civilization. » Internation scientific conference.­­­­­­ - May 27-28, 2019. Navoi, Uzbekistan. –Б. 77-78.</ref> * Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev, F.G, Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma, Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil</ref> * Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G. Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma.- Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G, Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * The role of folklore in the raising of children. (2020)<ref>Farrux Nurullayev, "The role of folklore in the raising of children", European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlariga qo'yiladigan metodik talablar. (2020)<ref>Farrux N. G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. –Buxoro. –Б.175-180.</ref> * Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. (2020) * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatish jarayonini loyihalash. (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020- йил, 6 ноябрь. - Бухоро, 2020- Б. 107-111</ref> * Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Нуруллаева Н.К, Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020- года (С. 115-118)</ref> * Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. (2020)<ref>Nurullayev, F.G, «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, - Poland 2020-. P. 139-141.</ref> * Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. (2020)<ref>Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020- P. 6049</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa (o'quv qo'llanma). (2020)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2020-yil 30-iyundagi “359”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 359-188</ref> * Role and significance of folk music in the upbringing of children of preschool age. (2020)<ref>Nurullaeva F.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G, Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October- 2020</ref> * Композиционный и исполнительский процесс в музыке. (2021)<ref>Farrux Nurullayev, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581</ref> * Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlarining o'ziga xos ta'limiy va tarbiyaviy axamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal, 30.06. 2021-yil maxsus son.- Buxoro. Б.28-32</ref> * Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593</ref> * Uzluksiz ta'lim tizimida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning o'rni va ahamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186</ref> * Музыкальный процесс в западной музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.</ref> * Bolalarning musiqiy ta’limi (o’quv qo’llanma). (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 1 martdagi “110”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 110-123.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> == Havolalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} bt5dmsw0qvfpnjopliynnh1vvi8l40t 6315530 6315529 2026-10-22T22:20:22Z Sherzod11W 273619 6315530 wikitext text/x-wiki '''Farrux Nurullayev''' (1980-yil, 23-mayda [[Buxoro]]da tug'ilgan) - [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], [[O'zbekiston Kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi]] a'zosi, [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universiteti]] San'atshunoslik fakulteti dotsenti, pedagogika fanlari falsafa doktori (PhD).<ref>https://scholar.google.com/citations?user=skYxwc0AAAAJ&hl=ru</ref><ref>http://www.conferencious.com/index.php/conferences/article/download/49/48</ref> Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Farrux Nurullayev G'aybulloyevich|kasbi=Musiqashunos|tavallud sanasi=23.05.1980|tavallud joyi=[[Buxoro shahri]]|fuqaroligi=[[O'zbekiston]]|bilimi=*[[Buxoro davlat universiteti]] *[[Navoiy davlat pedagogika instituti]]}} == Biografiya == Farrux Nurullayev 1980-yil 23-mayda Buxoro shaxrida tavallud topgan. Dastlab, 1989-yil Buxoro shahar Domla Halim Ibodov nomli 1-son musiqa maktabida taxsil oldi. Keyinchalik musiqadagi bilimlarini [[Muxtor Ashrafiy]] nomidagi Buxoro san'at bilim yurtida davom ettirdi. 2009-yilda Nurullayev [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universitetida]] "San'atshunoslik" fakultetining Musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha o'qishni boshladi. Buxoro Davlat Universitetida bakalavrlik darajasini olganidan so'ng, 2015-yilda [[Navoiy pedagogika instituti|Navoiy Davlat Pedagogika Institutida]] ayni yo'nalishda magistraturada o'qishni davom ettirdi. Farrux Nurullayev 2015-2019-yilldan davomida Buxoro Davlat Universitetida Musiqa ta'limi kafedrasida dars berdi.<ref>https://media.neliti.com/media/publications/352569-the-world-of-still-life-is-a-world-that-7e6d11a0.pdf</ref> 2019-yildan boshlab kafedraning katta o'qituvchisi maqomini oldi va 2021-yildan buyon dotsent lavozimida ishlab kelmoqda.<ref>https://buxdu.uz/user/profile/360-nurullayev-farrux-gaybulloyevich/{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021-yilda Nurullayev Farrux G'aybulloyevich Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy  darajalar  beruvchi  PhD.03/30.12.2019.Ped.72.04  raqamli  Ilmiy kengashda 13.00.02 – Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (musiqa ta'lim) yo'nalishi bo'yicha “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning ilmiy –metodik xususiyatlari (5-7 sinflar misolida)” mavzusidagi tadqiqot ishini yakunlab, dissertasiyani muvaffaqiyatli himoya qildi va O’zbekiston  Respublikasi  Oliy  Attestasiya Komissiyasining   2021-yil 30-oktabr 308\1 –bayonnomasiga  asosan  Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini oldi. Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi.<ref>http://book.iiau.uz/book?id=13819</ref> == Ta'lim == * 1989-yil. Domla Halim Ibodov nomli 1-son usiqa maktabi (Buxoro) * Muxtor Ashrafiy nomidagi Buxoro san'at bilim yurti (Buxoro) * 2009-2015. Buxoro Davlat Universitetida "San'atshunoslik" fakulteti (Buxoro) * 2015-2017. Navoiy Davlat Pedagogika Instituti, "Musiqa ta'limi" yo'nalishi (Navoiy) * 2016, 2019, 2022-yillarda O’zbekiston  Davlat  San’at va Madaniyat   Institutida malaka  oshirish  kurslarida tahsil oldi. == Faoliyati == * 2000-2001. Buxoro viloyat ma'naviyat va qo'shimcha ta'lim markazida "Bolalar badiiy ijodiyoti" to'garagida rahbar * 2001-2007. Buxoro shahar 6-umumiy o'rta ta'lim maktabida to'garak rahbari * 2007-2015. Buxoro San'at kolleji Estrada ijrochiligi yo'nalishida o'qituvchi * 2015-2019. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi o'qituvchisi. * 2019-2021. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi katta o'qituvchisi * 2021-hozir Buxoro Davlat Universiteti dotsenti. == Ilmiy ishlari == * Buxoro Dabiriston saroy maktabida xor san’ati va maktabining tarixi. (2015)<ref>Nurullayev, F.G, “Маданият ва таълим: давр мулоқоти” илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2015.-Б.486-488</ref> * Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159</ref> * Ommaviy madaniyatni yoshlar tarbiyasiga ta’siri. (2016)<ref>Nurullayev, F.G, “Ta’lim jarayonida salomatlikni muhofaza qiluvchi muhitni yaratishning pedagogik xususiyatlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. -Buxoro, 2016. -B.267-270</ref> * “Fortepiano”ning paydo bo`lish tarixi va ergologiyasi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016. -Б.255-257</ref> * Дмитрий Шостакович. Национальные традиции в музыке. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016.-Б.246-248</ref> * O`zbekistonda musiqiy Estrada san’ati tizimi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Марказий Осиё илмий меросининг инсоният цивилизациясида тутган ўрни” мавзуидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалар тўплами (2-китоб). -Тошкент, 2016.-Б.155-156.</ref> * O`zbekistonda tadbirlar va ma’naviy huquqlarga bo`lgan an’anaviy ahamiyat. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси” мавзусидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалари тўплами (2-китоб) – Навоий, 2017.-Б.124-126</ref> * Ajdodlar merosida san'at turlari uyg'unligi. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б. 74-77</ref> * Musiqa inson qalbining gavxari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Сайфиддинова Д.Т, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017. -Б.227-228</ref> * Xorazm musiqa folklori vositasida o'quvchilarni estetik tarbiyalashning pedagogik-psixologik asoslari (5-7 sinflar misolida). (2017)<ref>Nurullayev, F.G, Madrimov, B.X, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (26)/2017.-Б. 31-37</ref> * Talabalarni xalq qo`shiqlari vositasida estetik tarbiyalsh. (2017)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Pedagogik mahorat. Ilmiy-nazariy va metodik jurnal – Buxoro №4, 2017.-Б.211-215</ref> * Yoshlarda fuqarolik madaniyatini shakllantirish omillari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим тизимида қайта тайёрлаш ва малака оширишнинг модернизациялашган дидактик муҳити” мавзуидаги Республика илмий-назарий анжуманининг материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б.379-380</ref> * Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. (2018)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Вестник интегративной психологии. Журнал для психологов. - Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128</ref> * Vokal-xor va Estrada xonandalik malakalari va ularni musiqa darslarida qo`llanishi (o`quv-uslubiy innovatsion metodologik qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, Buxoro-2018-yil,40 bet</ref> * O'zbek xalqining musiqa merosining etnopsixologik xususiyatlari. (2018)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (30)/2018.-Б.102-108.</ref> * XX asr o`zbek an’anaviy musiqasi. Musiqali drama va opera teatrlarning tashkil etilishi, vokal (xonanda) va cholg`u musiqasi (o`quv metodik uslubiy qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, O`quv metodik uslubiy qo`llanma. Navoiy-2018-yil, 52 bet.</ref> * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatishning o’rni va ahamiyati. (2019-yil)<ref>Nurullayev F.G, «Buxoro shashmaqomi: tarixiy nazariy va amaliy masalalari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman. –Buxoro. 2019-yil.</ref> * Об­ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. (2019)<ref>Нуруллаев Ф.Г, «Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник  материалов международное  научное конференции. » –Бухара, 2019. –C.317– 320</ref> * Muammoli vaziyat asosida talabalarga tasavvur ta’limotini o’rgatish yo’llari. (2019)<ref>Farrux N.G, «The universal significance of scientific-spiritual heritage of khojagon, naqshbandi sufi teachings in the context of world cultural civilization. » Internation scientific conference.­­­­­­ - May 27-28, 2019. Navoi, Uzbekistan. –Б. 77-78.</ref> * Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev, F.G, Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma, Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil</ref> * Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G. Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma.- Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G, Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * The role of folklore in the raising of children. (2020)<ref>Farrux Nurullayev, "The role of folklore in the raising of children", European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlariga qo'yiladigan metodik talablar. (2020)<ref>Farrux N. G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. –Buxoro. –Б.175-180.</ref> * Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. (2020) * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatish jarayonini loyihalash. (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020- йил, 6 ноябрь. - Бухоро, 2020- Б. 107-111</ref> * Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Нуруллаева Н.К, Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020- года (С. 115-118)</ref> * Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. (2020)<ref>Nurullayev, F.G, «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, - Poland 2020-. P. 139-141.</ref> * Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. (2020)<ref>Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020- P. 6049</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa (o'quv qo'llanma). (2020)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2020-yil 30-iyundagi “359”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 359-188</ref> * Role and significance of folk music in the upbringing of children of preschool age. (2020)<ref>Nurullaeva F.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G, Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October- 2020</ref> * Композиционный и исполнительский процесс в музыке. (2021)<ref>Farrux Nurullayev, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581</ref> * Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlarining o'ziga xos ta'limiy va tarbiyaviy axamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal, 30.06. 2021-yil maxsus son.- Buxoro. Б.28-32</ref> * Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593</ref> * Uzluksiz ta'lim tizimida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning o'rni va ahamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186</ref> * Музыкальный процесс в западной музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.</ref> * Bolalarning musiqiy ta’limi (o’quv qo’llanma). (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 1 martdagi “110”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 110-123.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> == Havolalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} nb7cfvfsdopor25vh3wgk03ldqj8nd1 6315531 6315530 2026-10-22T22:20:35Z Sherzod11W 273619 6315531 wikitext text/x-wiki '''Farrux Nurullayev''' (1980-yil, 23-mayda [[Buxoro]]da tug'ilgan) - [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], [[O'zbekiston Kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi]] a'zosi, [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universiteti]] San'atshunoslik fakulteti dotsenti, pedagogika fanlari falsafa doktori (PhD).<ref>https://scholar.google.com/citations?user=skYxwc0AAAAJ&hl=ru</ref><ref>http://www.conferencious.com/index.php/conferences/article/download/49/48</ref> Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Farrux Nurullayev G'aybulloyevich|kasbi=Musiqashunos|tavallud sanasi=23.05.1980|tavallud joyi=[[Buxoro shahri]]|fuqaroligi=[[O'zbekiston]]|bilimi=*[[Buxoro davlat universiteti]] *[[Navoiy davlat pedagogika instituti]]}} == Biografiya == Farrux Nurullayev 1980-yil 23-mayda Buxoro shaxrida tavallud topgan. Dastlab, 1989-yil Buxoro shahar Domla Halim Ibodov nomli 1-son musiqa maktabida taxsil oldi. Keyinchalik musiqadagi bilimlarini [[Muxtor Ashrafiy]] nomidagi Buxoro san'at bilim yurtida davom ettirdi. 2009-yilda Nurullayev [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro Davlat Universitetida]] "San'atshunoslik" fakultetining Musiqa ta'limi yo'nalishi bo'yicha o'qishni boshladi. Buxoro Davlat Universitetida bakalavrlik darajasini olganidan so'ng, 2015-yilda [[Navoiy pedagogika instituti|Navoiy Davlat Pedagogika Institutida]] ayni yo'nalishda magistraturada o'qishni davom ettirdi. Farrux Nurullayev 2015-2019-yilldan davomida Buxoro Davlat Universitetida Musiqa ta'limi kafedrasida dars berdi.<ref>https://media.neliti.com/media/publications/352569-the-world-of-still-life-is-a-world-that-7e6d11a0.pdf</ref> 2019-yildan boshlab kafedraning katta o'qituvchisi maqomini oldi va 2021-yildan buyon dotsent lavozimida ishlab kelmoqda.<ref>https://buxdu.uz/user/profile/360-nurullayev-farrux-gaybulloyevich/{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021-yilda Nurullayev Farrux G'aybulloyevich Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy  darajalar  beruvchi  PhD.03/30.12.2019.Ped.72.04  raqamli  Ilmiy kengashda 13.00.02 – Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (musiqa ta'lim) yo'nalishi bo'yicha “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning ilmiy –metodik xususiyatlari (5-7 sinflar misolida)” mavzusidagi tadqiqot ishini yakunlab, dissertasiyani muvaffaqiyatli himoya qildi va O’zbekiston  Respublikasi  Oliy  Attestasiya Komissiyasining   2021-yil 30-oktabr 308\1 –bayonnomasiga  asosan  Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini oldi. Faoliyati davomida Nurullayevning 40 dan ortiq ilmiy maqolalari xalqaro ilmiy jurnallarda chop etildi.<ref>http://book.iiau.uz/book?id=13819</ref> == Ta'lim == * 1989-yil. Domla Halim Ibodov nomli 1-son usiqa maktabi (Buxoro) * Muxtor Ashrafiy nomidagi Buxoro san'at bilim yurti (Buxoro) * 2009-2015. Buxoro Davlat Universitetida "San'atshunoslik" fakulteti (Buxoro) * 2015-2017. Navoiy Davlat Pedagogika Instituti, "Musiqa ta'limi" yo'nalishi (Navoiy) * 2016, 2019, 2022-yillarda O’zbekiston  Davlat  San’at va Madaniyat   Institutida malaka  oshirish  kurslarida tahsil oldi. == Faoliyati == * 2000-2001. Buxoro viloyat ma'naviyat va qo'shimcha ta'lim markazida "Bolalar badiiy ijodiyoti" to'garagida rahbar * 2001-2007. Buxoro shahar 6-umumiy o'rta ta'lim maktabida to'garak rahbari * 2007-2015. Buxoro San'at kolleji Estrada ijrochiligi yo'nalishida o'qituvchi * 2015-2019. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi o'qituvchisi. * 2019-2021. Buxoro Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti musiqa ta'limi kafedrasi katta o'qituvchisi * 2021-hozir Buxoro Davlat Universiteti dotsenti. == Ilmiy ishlari == * Buxoro Dabiriston saroy maktabida xor san’ati va maktabining tarixi. (2015)<ref>Nurullayev, F.G, “Маданият ва таълим: давр мулоқоти” илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2015.-Б.486-488</ref> * Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159</ref> * Ommaviy madaniyatni yoshlar tarbiyasiga ta’siri. (2016)<ref>Nurullayev, F.G, “Ta’lim jarayonida salomatlikni muhofaza qiluvchi muhitni yaratishning pedagogik xususiyatlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. -Buxoro, 2016. -B.267-270</ref> * “Fortepiano”ning paydo bo`lish tarixi va ergologiyasi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016. -Б.255-257</ref> * Дмитрий Шостакович. Национальные традиции в музыке. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Таълим жараёнида саломатликни муҳофаза қилувчи муҳитни яратишнинг педагогик хусусиятлари” республика илмий-амалий анжумани материаллари. -Бухоро, 2016.-Б.246-248</ref> * O`zbekistonda musiqiy Estrada san’ati tizimi. (2016)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Марказий Осиё илмий меросининг инсоният цивилизациясида тутган ўрни” мавзуидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалар тўплами (2-китоб). -Тошкент, 2016.-Б.155-156.</ref> * O`zbekistonda tadbirlar va ma’naviy huquqlarga bo`lgan an’anaviy ahamiyat. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси” мавзусидаги Республика илмий-назарий конференция мақолалари тўплами (2-китоб) – Навоий, 2017.-Б.124-126</ref> * Ajdodlar merosida san'at turlari uyg'unligi. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б. 74-77</ref> * Musiqa inson qalbining gavxari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Сайфиддинова Д.Т, “Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбиялашда маданият ва санъатнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий-назарий анжуман материаллари тўплами. -Бухоро, 2017. -Б.227-228</ref> * Xorazm musiqa folklori vositasida o'quvchilarni estetik tarbiyalashning pedagogik-psixologik asoslari (5-7 sinflar misolida). (2017)<ref>Nurullayev, F.G, Madrimov, B.X, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (26)/2017.-Б. 31-37</ref> * Talabalarni xalq qo`shiqlari vositasida estetik tarbiyalsh. (2017)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Pedagogik mahorat. Ilmiy-nazariy va metodik jurnal – Buxoro №4, 2017.-Б.211-215</ref> * Yoshlarda fuqarolik madaniyatini shakllantirish omillari. (2017)<ref>Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К, “Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим тизимида қайта тайёрлаш ва малака оширишнинг модернизациялашган дидактик муҳити” мавзуидаги Республика илмий-назарий анжуманининг материаллари тўплами. -Бухоро, 2017.-Б.379-380</ref> * Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. (2018)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Вестник интегративной психологии. Журнал для психологов. - Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128</ref> * Vokal-xor va Estrada xonandalik malakalari va ularni musiqa darslarida qo`llanishi (o`quv-uslubiy innovatsion metodologik qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, Buxoro-2018-yil,40 bet</ref> * O'zbek xalqining musiqa merosining etnopsixologik xususiyatlari. (2018)<ref>Nurullayev F.G., Norova Sh.U, Psixologiya ilmiy jurnal - № 2 (30)/2018.-Б.102-108.</ref> * XX asr o`zbek an’anaviy musiqasi. Musiqali drama va opera teatrlarning tashkil etilishi, vokal (xonanda) va cholg`u musiqasi (o`quv metodik uslubiy qo`llanma). (2018)<ref>Nurullayev, F.G, O`quv metodik uslubiy qo`llanma. Navoiy-2018-yil, 52 bet.</ref> * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatishning o’rni va ahamiyati. (2019-yil)<ref>Nurullayev F.G, «Buxoro shashmaqomi: tarixiy nazariy va amaliy masalalari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjuman. –Buxoro. 2019-yil.</ref> * Об­ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. (2019)<ref>Нуруллаев Ф.Г, «Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник  материалов международное  научное конференции. » –Бухара, 2019. –C.317– 320</ref> * Muammoli vaziyat asosida talabalarga tasavvur ta’limotini o’rgatish yo’llari. (2019)<ref>Farrux N.G, «The universal significance of scientific-spiritual heritage of khojagon, naqshbandi sufi teachings in the context of world cultural civilization. » Internation scientific conference.­­­­­­ - May 27-28, 2019. Navoi, Uzbekistan. –Б. 77-78.</ref> * Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev, F.G, Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqiy tarbiya. O’quv-uslubiy qo’llanma, Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil</ref> * Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G. Cholg’u ijrochiligi. O’quv-uslubiy qo’llanma.- Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. (2019)<ref>Nurullayev F.G, Vokal va zamonaviy musiqa. O’quv-uslubiy qo’llanma. Buxoro “Durdona” nashriyoti. 2019-yil.</ref> * The role of folklore in the raising of children. (2020)<ref>Farrux Nurullayev, "The role of folklore in the raising of children", European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlariga qo'yiladigan metodik talablar. (2020)<ref>Farrux N. G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. –Buxoro. –Б.175-180.</ref> * Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. (2020) * Musiqа ta’limida Buxoro folklor qo’shiqlarini o’rgatish jarayonini loyihalash. (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020- йил, 6 ноябрь. - Бухоро, 2020- Б. 107-111</ref> * Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). (2020)<ref>Нуруллаев Ф.Г, Нуруллаева Н.К, Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020- года (С. 115-118)</ref> * Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. (2020)<ref>Nurullayev, F.G, «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, - Poland 2020-. P. 139-141.</ref> * Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. (2020)<ref>Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020- P. 6049</ref> * Vokal va zamonaviy musiqa (o'quv qo'llanma). (2020)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2020-yil 30-iyundagi “359”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 359-188</ref> * Role and significance of folk music in the upbringing of children of preschool age. (2020)<ref>Nurullaeva F.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G, Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October- 2020</ref> * Композиционный и исполнительский процесс в музыке. (2021)<ref>Farrux Nurullayev, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581</ref> * Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.</ref> * Buxoro folklor qo'shiqlarining o'ziga xos ta'limiy va tarbiyaviy axamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal, 30.06. 2021-yil maxsus son.- Buxoro. Б.28-32</ref> * Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593</ref> * Uzluksiz ta'lim tizimida Buxoro folklor qo'shiqlarini o'rgatishning o'rni va ahamiyati. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186</ref> * Музыкальный процесс в западной музыке. (2021)<ref>Nurullayev, F.G, «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.</ref> * Bolalarning musiqiy ta’limi (o’quv qo’llanma). (2021)<ref>Nurullayev, F.G, O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligining 2021-yil 1 martdagi “110”-sonli buyrug`iga asosan. Ro`yxatga olish raqami 110-123.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> == Havolalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 2bjju80o1tr724cdswtho349a7vig29 0 752602 6315365 5999592 2026-10-22T21:40:59Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315365 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, Britaniya harbiy bazalari qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. [[Nikosiya]] UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] qseqcom5gwe4lrtv4s9xc5b93684fj3 6315366 6315365 2026-10-22T21:41:13Z Sherzod11W 273619 6315366 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, ''Britaniya harbiy bazalari'' qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. [[Nikosiya]] UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 1y017b3cb34yqk2k24phod1ht98ezou 6315367 6315366 2026-10-22T21:41:25Z Sherzod11W 273619 6315367 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, ''Britaniya harbiy bazalari'' qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. [[Nikosiya]] UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 0vlgkhf0anlcb5qv1fw2mnyyc7k8a5m 6315368 6315367 2026-10-22T21:41:34Z Sherzod11W 273619 6315368 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, ''Britaniya harbiy bazalari'' qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. [[Nikosiya]] UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 6m6e6k9xiiy77lxn8ebsdyommmvo9wi 6315369 6315368 2026-10-22T21:41:45Z Sherzod11W 273619 6315369 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cyprus_1973_ethnic_neutral.svg|thumb|320x320px| Kipr etnik xaritasi 1973-yil. Yunonlar sariq rangda, turklar binafsha rang bilan, ''Britaniya harbiy bazalari'' qizil rang bilan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg|sarlavha=Cyprus Ethnic 1973|kirish sanasi=2022-04-29|arxivsana=2019-11-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191120014511/https://legacy.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg}}</ref>]] '''Kipr Turk anklavlari''' 1960-yillarning birinchi yarmida yunonlar bilan etnik toʻqnashuvlar va 1974-yilda Turkiyaning Kiprga bostirib kirishi oʻrtasida mavjud boʻlgan Kipr turk jamoasining zich joylashgan hududlari sanaladi. == Anklavlarning paydo boʻlishiga olib keladigan voqealar == 1960-yilda Kipr Respublikasi mustaqillikka erishganida turk millati ozligi (18% aholisining) orol boʻylab ham turk qishloqlarida, ham aralash qishloqlar va yirik shaharlarda tarqalgan. Kipr Respublikasi Konstitutsiyasi Kipr turklarining hukumatda ishtirok etishini va konstitutsiyaga koʻra, lavozimini turk egallagan mamlakat vitse-prezidenti uchun veto huquqini taʼminladi. 1963-yil dekabr oyida [[Kipr Respublikasi]] [[Kipr prezidenti|Prezidenti]] arxiyepiskop Makarios kiprlik turklarni hukumat va davlatning normal faoliyatiga putur yetkazishda ayblab, 1960-yilgi konstitutsiyaga turk jamiyati vakilligiga chek qoʻygan bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Kipr hukumati va millatlararo munosabatlardagi inqirozni kuchaytirdi. Yunonlar turklar Kipr Respublikasi hukumatida ishtirok etishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortganliklarini daʼvo qilganlar, turklar esa ularni majburan chiqarib tashlaganliklarini daʼvo qilganlar<ref>{{Kitob manbasi|isbn=9780199757169}}</ref>. Kipr turk jamiyati konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar rad etilganidan keyin butun orol boʻylab zoʻravonlik urushi boshlandi. 103 dan 109 gacha turk qishloqlari yoki aralash qishloqlari hujumga uchradi va 25 000 dan 30 000 gacha turklar qochqinga aylandi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 364 kiprlik turk va 174 kiprlik grek halok boʻlgan. Voqea natijasida turklar alohida hududlarda yashay boshlagan. [[Nikosiya]] UNFICYP qoʻshinlarini joylashtirish bilan yashil chiziq bilan boʻlindi. == Anklavlardagi vaziyat == Anklavlar orol boʻylab tarqalib ketgan. Ularning aholisi koʻplab asosiy ehtiyojlardan mahrum edi. Anklav cheklovlari faqat 1967-yildan keyin yumshata boshladi, oʻsha paytda koʻplab kiprlik turklar 1963-yilda tark etgan tashlab ketgan qishloqlariga qaytishni boshladilar. === Tovarlarni taqiqlash === Kipr Respublikasi hukumati turklarga maʼlum narsalarga ega boʻlish va bu narsalarni anklavlarga olib kirishni taqiqladi. Cheklovlar nafaqat qurolli faoliyatni cheklash, balki ularning normal iqtisodiy hayotga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ham moʻljallangan edi. Shunday qilib, yoqilgʻining barcha turlari, shu jumladan [[kerosin]], dastlab taqiqlangan edi (1964-yil oktyabr oyiga kelib, kerosinga nisbatan taqiq bekor qilindi). Benzin va dizel yoqilgʻisini taqiqlash oʻsha vaqtgacha saqlanib qoldi va anklavlarni oziq-ovqat bilan taʼminlashga toʻsqinlik qildi. Qurilish materiallarini taqiqlash janglarda vayron boʻlgan uylarni qayta tiklashga toʻsqinlik qildi va qish yaqinlashganda, jun kiyimning taqiqlanishi koʻchirilgan odamlarni qiyin ahvolga solib qoʻydi. Chodirlar uchun materiallarning cheklanishi koʻchirilganlar uchun vaqtinchalik boshpana qurishga toʻsqinlik qildi. 1964-yil 7-oktabrdan boshlab , Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibining maʼruzasiga koʻra, anklavlarga akkumulyatorlar, avtomobil qismlari, sement, qurollar, radiolar, yoqilgʻi (koʻp miqdorda) olib kirish taqiqlandi. jun kiyim (agar u harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlsa), telefonlar, simlar (shu jumladan tikanli simlar), portlovchi moddalar ham olib kirish taqiqilab qoʻyildi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. === Harakat erkinligini cheklash === Kipr turklarining harakat erkinligi cheklangan edi. Gretsiya politsiyasi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Bosh kotibi „ortiqcha tekshirish va tintuvlar va keraksiz toʻsiqlar“ deb atagan narsani amalga oshirdi<ref name="unsgr1">{{Veb manbasi|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y|sarlavha=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS (For the period 10 September to 12 December 1964) - Annex II. Doc S/6103|nashriyot=United Nations|kirish sanasi=4 August 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304140650/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/80188/S_6102-EN.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>. Kipr turklari nazorat-oʻtkazish punktlari, aeroportlar va davlat idoralarida millatchi yunon xodimlari tomonidan taʼqibga uchradi. Politsiya Shimoliy Nikosiya anklavidan tashqarida turklarning sayohat qilishiga cheklovlar qoʻydi. Dastlab, kiprlik turklarning Lefkaga kirishi va chiqishiga umuman ruxsat berilmagan, cheklov faqat 1964-yil oktyabr oyiga kelib, ularga sharqqa emas, balki gʻarbga Limnitisga borishga ruxsat berilganda yumshatilgan. Turk shifokorlarining ham navbatchilikda erkin harakatlanishiga ruxsat berilmagan, yunonlar ularni tekshirishga majbur qilishgan<ref name="unsgr1" />. === Iqtisodiy vaziyat === 1963-yil va 1974-yillar davomida ikki jamoa oʻrtasidagi iqtisodiy tafovut kuchaydi. Orolning yunon qismining iqtisodiyoti rivojlangan turizm va moliya sektoridan foyda koʻrgan boʻlsa, turklar qashshoqlashib, ular orasida ishsizlik koʻpayib bordi. Ularning anklavlari Kipr Respublikasining yunon maʼmuriyati tomonidan embargo qilingan, jamoalar oʻrtasidagi savdo toʻsib qoʻyilgan edi. Harakatdagi cheklovlar tufayli koʻp sonli turklar avvalgi ish joylarini tark etishga majbur boʻldilar. Qochqinlar eski daromad manbalaridan mahrum edi. Biroq bu davrda Turkiya hukumati yordami boshlandi: 1968-yilga kelib Turkiya kipr turklariga yiliga 8 000 000 funt sterlingga yaqin pul bera boshladi. == Kipr Turk anklavlari roʻyxati == * Kokkina (Erenkoy) * Limnit (Yeshilirmak) * Lefka (Lefke) * Lefkosiya-Agyrta (Lefkosa-Agyrdag) * Tsatos (Tsiaos/Serdarli) * Galinoporni (Kuruova) * Kofinou (Gechitkale) * Lurojina (Akinjilar) * Angolemi (Gaziveren) * Pergamos (Beyarmudu) Katta shaharlardagi kichik anklavlar ham mavjud: * Pafos (Muttalos/Kasaba) * Larnaka (Iskele) * Famagusta (Magusa/Surichi). == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kipr]] [[Turkum:Turkiya-Gretsiya]] [[Turkum:Turkiya-Kipr]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 15t6hfz53vco0277x4ksajp8u48f1so 0 755490 6315562 5762873 2026-10-23T01:29:36Z AnvarxonM 75105 /* Faoliyati */ 6315562 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Gerald Asamoah | image = Gerald Asamoah – Tag der Legenden 2016 02.jpg | caption = | fullname = Gerald Asamoah<ref>{{veb manbasi |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Germany |publisher=FIFA |page=12 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1978|10|3|df=y}} | birth_place = [[Mampong]], Gana | height = 1.80 m | position = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | currentclub = | youthyears1 = 1990 | youthclubs1 = VfV Hainholz | youthyears2 = 1990-1991 | youthclubs2 = SG Borken | youthyears3 = 1991-1994 | youthclubs3 = BV Werder Hannover | youthyears4 = 1994-1996 | youthclubs4 = [[Hannover 96]] | years1 = 1996-1999 | clubs1 = [[Hannover 96]] | caps1 = 79 | goals1 = 28 | years2 = 1999-2010 | clubs2 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps2 = 279 | goals2 = 44 | years3 = 2004 | clubs3 = [[FC Schalke 04 II|Schalke 04 II]] | caps3 = 1 | goals3 = 0 | years4 = 2010-2011 | clubs4 = [[FC St. Pauli]] | caps4 = 27 | goals4 = 6 | years5 = 2012-2013 | clubs5 = [[SpVgg Greuther Fürth|Greuther Fürth]] | caps5 = 27 | goals5 = 5 | years6 = 2013-2015 | clubs6 = [[FC Schalke 04 II|Schalke 04 II]] | caps6 = 49 | goals6 = 8 | totalcaps = 462 | totalgoals = 91 | nationalyears1 = 2001-2006 | nationalteam1 = [[Germaniya]] | nationalcaps1 = 43 | nationalgoals1 = 6 | manageryears1 = 2016-2021 | managerclubs1 = [[FC Schalke 04 II|Schalke 04 II]] }} '''Gerald Asamoah''' ([[1978]]-[[3-oktabr|yil 3-oktyabr]], Mampong, [[Gana]]) — Ganalik [[Germaniya|nemis]] [[Futbol|futbolchisi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]]. == Faoliyati == === Klub === Asamoahning faoliyatidagi birinchi klubi Germaniyaning „Hannover 96“ boʻlgan. Hannoverdagi uch mavsumdan soʻng Asamoah „[[FC Schalke 04|Schalke 04]]“ ga oʻtgan U 11 yilni [[Gelsenkirchen|Gelzenkirxen]] klubida oʻtkazgan. 2010-yilning 1-iyunida Asamoah Sankt-Pauli bilan ikki yillik shartnoma imzolagandan keyin u Ikkinchi Bundesligadan Birinchisiga oʻtgan 2011-yil iyun oyida Asamoah ushbu shartnomani bekor qilgan. 2011-yilning 12-iyulida Asamoah „Xuls“ klubida jismoniy mashqalardan oʻtgan boʻlsada, u yerda rasmiy oʻyinlarda ishtirok etmagan. 2012-yilda Greyther Furth klubi futbolchisiga aylangan. Shartnoma [[2013]]-yil iyun oyining oxirigacha amal qilgan. 2013-yilning 16-iyulida Asamoah „Schalke 04“ga qaytdi va u yerda zaxira oʻyinchisiga aylangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/130716_asamoah/page/2004--10-213-.html|sarlavha=Gerald Asamoah: Schalke ist mein Zuhause|kirish sanasi=2013-07-17|arxivsana=2013-07-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130720012121/http://www.schalke04.de/de/aktuell/news/130716_asamoah/page/2004--10-213-.html}}</ref>. 2015-yilda u faoliyatini yakunlab, klub murabbiylik tizimiga kirib, yoshlar (15 yoshgacha) jamoasida yordamchi murabbiyga aylangan. 2018-yilda u „[[FC Schalke 04|Schalke 04]]“ zaxira jamoasini boshqargan. Yanvar oyida oʻzining sobiq ustozi Xab Stivens va jamoadoshi Mayk Buskens bilan birgalikda jamoaning murabbiylar shtabiga qoʻshilgan va „[[FC Schalke 04|Schalke 04]]“ ni quyi ligaga tushib qolishdan qutqargan (jamoa murabbiyi lavozimini egallagan). Vazifasini bajarib, zaxira murabbiyi lavozimiga qaytgan. Jamoa murabbiyining boʻsh oʻrnini Sasha Rieter egallagan. === Xalqaro === [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasidagi]] ilk uchrashuvini 2001-yil 29-may kuni [[Slovakiya milliy futbol terma jamoasi|Slovakiya terma jamoasiga]] qarshi oʻtkazgan (2:0). == Shaxsiy hayoti == Asamoah [[Gana|Ganada]] tugʻilgan, ammo 1990-yilda uning oilasi [[Germaniya|Germaniyaga]] koʻchib oʻtgan. Asamoah uylangan va ikki nafar farzandi bor, egizak Jadu va Jaden (2007-yil 26-fevral). U yurak xastaligi, gipertrofik kardiyomiyopatiyadan bilan aziyat chekib kelmoqda<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-8030920.html|sarlavha=Gott weiß, was er tut|kirish sanasi=2011-08-25|arxivsana=2011-06-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110629055857/http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-8030920.html}}</ref>. Jeraldning ukasi Lyuis [[Germaniya|Germaniyaning]] Vulfrat jamoasida oʻynagan. Shuningdek, uning amakivachchasi Emmanuel „Sent-Pauli U-17“ jamoasida oʻynagan. == Faoliyat statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|DFB-Pokal !colspan="2"|Yevropa !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol |- |rowspan="4"|[[Hannover 96]] |[[1996–97 Regionalliga|1996-97]] |rowspan="2"|Regionalliga Nord |25||5||1||0||colspan="2"|-||2||0||28||5 |- |[[1997–98 Regionalliga|1997-98]] |33||19||3||0||colspan="2"|-||2||1||38||20 |- |[[1998–99 2. Bundesliga|1998-99]] |2. Bundesliga<ref name="wf">{{veb manbasi |title=Gerald Asamoah » Club matches |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/gerald-asamoah/2/ |website=worldfootball.net |access-date=17 March 2021}}</ref> |21||4||1||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||22||4 |- !colspan="2"|Jami !79||28||5||0||0||0||4||1||88||29 |- |rowspan="12"|[[FC Schalke 04|Schalke 04]] |[[1999–2000 Bundesliga|1999-2000]]<ref name="wf"/> |rowspan="11"|Bundesliga |33||4||2||1||colspan="2"|-||colspan="2"|-||35||5 |- |[[2000–01 Bundesliga|2000-01]]<ref name="wf"/> |29||4||6||4||colspan="2"|-||colspan="2"|-||35||8 |- |[[2001–02 Bundesliga|2001-02]]<ref name="wf"/> |32||6||6||0||5||1||2||0||45||7 |- |[[2002–03 Bundesliga|2002-03]]<ref name="wf"/> |27||3||3||1||6||0||2||0||38||4 |- |[[2003–04 Bundesliga|2003-04]]<ref name="wf"/> |24||4||0||0||4||0||6||1||34||5 |- |[[2004–05 Bundesliga|2004-05]]<ref name="wf"/> |31||8||5||1||7||1||6||2||49||12 |- |[[2005–06 Bundesliga|2005-06]]<ref name="wf"/> |24||3||1||0||10||1||2||0||37||4 |- |[[2006–07 Bundesliga|2006-07]]<ref name="wf"/> |13||2||1||2||2||0||colspan="2"|-||16||4 |- |[[2007–08 Bundesliga|2007-08]]<ref name="wf"/> |31||7||3||3||10||1||3||0||47||11 |- |[[2008–09 Bundesliga|2008-09]]<ref name="wf"/> |27||2||2||0||7||1||colspan="2"|-||36||3 |- |[[2009–10 Bundesliga|2009-10]]<ref name="wf"/> |8||1||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||8||1 |- !colspan="2"|Jami !279||44||29||12||51||5||21||3||380||64 |- |[[FC Schalke 04 II|Schalke 04 II]] |[[2003–04 Regionalliga|2003-04]]<ref name="wf"/> |Regionalliga Nord |1||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||1||0 |- |[[FC St. Pauli]] |[[2010–11 Bundesliga|2010-11]]<ref name="wf"/> |Bundesliga |27||6||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||27||6 |- |rowspan="3"|[[SpVgg Greuther Fürth|Greuther Fürth]] |[[2011–12 2. Bundesliga|2011-12]]<ref name="wf"/> |2. Bundesliga |10||5||2||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||12||5 |- ||[[2012–13 Bundesliga|2012-13]]<ref name="wf"/> |Bundesliga |17||0||1||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||18||0 |- !colspan="2"|Jami !27||5||3||0||0||0||0||0||30||5 |- |[[FC Schalke 04|Schalke 04]] |[[2013–14 Bundesliga|2013-14]]<ref name="wf"/> |Bundesliga |0||0||1||0||0||0||colspan="2"|-||1||0 |- |rowspan="3"|[[FC Schalke 04 II|Schalke 04 II]] |[[2013-14 Regionalliga|2013-14]]<ref name="wf"/> |rowspan="2"|Regionalliga Gʻarb |28||6||colspan="2"|-||colspan="2"|-||colspan="2"|-||28||6 |- |[[2014-15 Regionalliga|2014-15]]<ref name="wf"/> |21||2||colspan="2"|-||colspan="2"|-||colspan="2"|-||21||2 |- !colspan="2"|Jami !49||8||0||0||0||0||0||0||49||8 |- !colspan="3"|Karyerada jami !462||91||38||12||51||5||25||4||576||112 |} == Yutuqlar == * Ikkinchi Bundesliga gʻolibi (1): 2011/12 * Germaniya kubogi sohibi (2): 2000/01, 2001/02 * Intertoto kubogi gʻolibi (2): 2003, 2004 * Germaniya Ligasi kubogi sohibi (1): 2005-yil * 2002-yilgi jahon chempionatining kumush medali sovrindori * 2005-yil Konfederatsiyalar kubogining bronza medali sovrindori * [[Futbol boʻyicha jahon chempionati 2006|2006-yilgi jahon chempionatining]] bronza medali sovrindori == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Asamoah, Gerald}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ganalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Hannover 96 futbolchilari]] [[Turkum:FC Schalke 04 futbolchilari]] [[Category:SpVgg Greuther Fürth futbolchilari]] [[Category:FC Schalke 04 II futbolchilari]] [[Category:Bundesliga futbolchilari]] [[Category:2. Bundesliga futbolchilari]] [[Category:Regionalliga futbolchilari]] [[Category:FC St. Pauli futbolchilari]] [[Turkum:Germaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]] [[Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]] [[Turkum:Germaniyaning mahalliylashtirilgan fuqarolari]] 8hj9w9dkke60g86h2at0eahxm52xhbv 0 756410 6315563 6122698 2026-10-23T01:32:41Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315563 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Tim Borowski | image = Tim Borowski 2007 kleiner.jpg | caption = | fullname = Tim Borowski<ref>{{veb manbasi |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Germany |publisher=FIFA |page=12 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1980|5|2|df=y}} | birth_place = [[Neubrandenburg]], Germaniya | height = 1.94 m | position = [[Yarim himoyachi]] | currentclub = | youthyears1 = 1985—1996 | youthclubs1 = Neubrandenburg 04 | youthyears2 = 1996—1999 | youthclubs2 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] | yillar1 = 1999—2001 | klublar1 = [[SV Werder Bremen II|Werder Bremen II]] | isht1 = 58 | gollar1 = 12 | yillar2 = 2000—2008 | klublar2 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] | isht2 = 169 | gollar2 = 23 | yillar3 = 2008—2009 | klublar3 = [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] | isht3 = 26 | gollar3 = 5 | yillar4 = 2009—2012 | klublar4 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] | isht4 = 41 | gollar4 = 4 | totalcaps = 294 | totalgoals = 44 | milliyyillar1 = 1999—2001 | milliyjamoa1 = [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Germaniya U21]] | milliyisht1 = 15 | milliygollar1 = 0 | milliyyillar2 = 2002—2004 | milliyjamoa2 = [[Germaniya B]] | milliyisht2 = 5 | milliygollar2 = 0 | milliyyillar3 = 2002—2008 | milliyjamoa3 = [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya]] | milliyisht3 = 33 | milliygollar3 = 2 | boshliqyillar1 = 2017 | boshliqklublar1 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] yoshlar <br/>(yordamchi murabbiy) | boshliqyillar2 = 2017–2021 | boshliqklublar2 = Werder Bremen (yordamchi murabbiy) }} '''Tim Borowski''' ({{Talaffuz|Tim Borovski}}) ([[2-may]] [[1980]]-yil [[Neubrandenburg]], [[Germaniya Demokratik Respublikasi|GDR]]) – nemis [[Futbol|futbolchisi]], Markaziy yarim [[Yarimhimoyachi (futbol)|himoyachi]], murabbiy. Borowski Bremendagi „Werder“ uchun 294 oʻyinini oʻynagan va 32 gollarini oʻz hisobiga rasmiylashtirgan. U [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma]] jamoasining oʻyinchisi boʻlib, 33 oʻyinini oʻtkazgan va 2 ta gol urgan. Borowski terma jamoa bilan [[Futbol boʻyicha jahon chempionati 2006|2006-yilgi jahon chempionatining]] bronza medali sovrindori va 2008-yilgi Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori boʻlgan. 2012-yilda u oʻz karyerasini yakunlagan, Verderda murabbiylik ishiga oʻtgan. == Biografiya == === Jamoalardagi faoliyati === Tim Borowski 1990-yillarning boshlarida Germaniya bolalar chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etgan."Neibrandenburg 04" bolalar<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Borowski: Darum fiebert er mit Neubrandenburg|url=http://www.dfb.de/dfb-pokal/news-detail/borowski-darum-fiebert-er-mit-neubrandenburg-102335/|sana=2016-02-11|nashriyot=Deutscher Fußball-Bund|kirish sanasi=2016-04-02|til=de|arxivsana=2016-04-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160417164156/http://www.dfb.de/dfb-pokal/news-detail/borowski-darum-fiebert-er-mit-neubrandenburg-102335/}}</ref> kubida oʻz karyerasni boshlagan. 1996-yilda Borowski Bremen „Werder“ futbol maktabiga koʻchib oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Borowski haut bei Werder in den Sack|url=http://www.bild.de/sport/fussball/tim-borowski/haut-bei-werder-in-den-sack-36613582.bild.html|sana=2014-07-01|nashriyot=Bild|kirish sanasi=2016-04-02|til=de}}</ref>. 1999-yilda Tim Shimoliy mintaqaviy ligada oʻynagan Werder II zaxira jamoasi oʻyinchisiga aylangan, u yerda ikki mavsumda oʻzini yaxshi koʻrsatgan va asosiy tarkibga oʻtkazilgan. 14-iyul 2001-yil Borowski birinchi marta Werder uchun rasmiy oʻyinda maydonga tushgan. Bu uchrashuv belgiyaning „Gentga“ klubiga qarshi uchrashuvi boʻlib, u asosiy tarkibda maydonga tushgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=SV Werder Bremen - KAA Gent, Jul 14, 2001 - UEFA Intertoto Cup - Match report|url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/940745|nashriyot=Transfermarkt|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160415203320/http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/940745}}</ref>. 2001-yil 18-avgustda Tim Bundesligada "Myunxen 1860<nowiki>�M2�</nowiki><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=SV Werder Bremen - TSV 1860 Munich, Aug 18, 2001 - 1.Bundesliga - Match report|url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/18789|nashriyot=Transfermarkt|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160415212514/http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/18789}}</ref> klubiga qarshi oʻyinda ham maydonga tushgan. 2003/2004-yilgi mavsumda „Werder“ chempionlik va Germaniya kubogini qoʻlga kiritganida, Borovski allaqachon Tomas Shaaf jamoasida asosiy tarkibda toʻlaqonli oʻyinchi boʻlgan edi. Keyingi mavsumlarda ham „Verder“ juda muvaffaqiyatli oʻynagan. Germaniya chempionatida ikkinchi va uchinchi oʻrinlarni egallab, 2006-yilda Chempionlar ligasining 1/8 finaliga chiqgan. 2005/2006-yilgi mavsum shaxsiy statistika boʻyicha Tim uchun eng muvaffaqiyatli mavsum boʻlgan, Bundesliganing 31 ta oʻyinida u 10 ta gol va 11 ta golli uzatmani amalga oshirgan, Chempionlar ligasining 1/8 finalida esa [[Juventus|"Yuventus"]]<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Micoud header ends Juve comeback|url=http://www.uefa.com/news/newsid=382577.html|sana=2006-02-23|nashriyot=UEFA.com|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2015-10-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151027072627/http://www.uefa.com/news/newsid=382577.html}}</ref> klubiga gol urgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Micoud header ends Juve comeback|url=http://www.uefa.com/news/newsid=382577.html|sana=2006-02-23|nashriyot=UEFA.com|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2015-10-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151027072627/http://www.uefa.com/news/newsid=382577.html}}</ref>. 2008-yilning yanvarida Borovski „Bavariya“ bilan kelishuvga erishgan edi, yozda „Verder“ bilan shartnomasi tugagach, erkin agent sifatida Myunxen klubiga oʻtgan. „Verder“ rahbariyati Timga yangi shartnoma imzolashni taklif qilgan, ammo u rad javobini bergan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Borowski kein Klinsmann-Produkt|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/artikel/374010/|sana=2008-01-14|nashriyot=Kicker|kirish sanasi=2016-04-02|til=de|arxivsana=2016-09-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160917021344/http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/artikel/374010/}}</ref>. „Bavariya“da Borovski bor-yoʻgʻi bir mavsum oʻtkazgan, unda u jami 35 oʻyin oʻtkazgan va 7 ta gol urgan, ammo markaziy yarim himoya pozitsiyasida yuqori raqobat tufayli asosiy tarkibda toʻlaqonli futbolchiga aylana olmagan<ref name="hasib">{{Veb manbasi|muallif=Hasib, Samrin.|sarlavha=Tim Borowski of Bayern Munich: Forgotten or Ignored?|url=http://bleacherreport.com/articles/87748-tim-borowski-of-bayern-munich-forgotten-or-ignored|sana=2008-12-01|nashriyot=Bleacher Report|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-04-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160414164751/http://bleacherreport.com/articles/87748-tim-borowski-of-bayern-munich-forgotten-or-ignored}}</ref>. Bundan tashqari, Borovskini sotib olish tashabbuskori Germaniya terma jamoasida Tim bilan birga ishlagan murabbiy [[Jürgen Klinsmann|Yurgen Klinsman]] va Klinsmanni almashtirgandan soʻng yangi murabbiy yaʼni [[Lui van Gal]] oʻz jamoasida futbolchiga joy koʻrmagan<ref name="cnn">{{Veb manbasi|sarlavha=Midfielder Borowski returns to Werder Bremen|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/07/22/borowski.werder.bremen.bayern/index.html?eref=edition_sport|sana=2009-07-22|nashriyot=CNN|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160415080751/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/07/22/borowski.werder.bremen.bayern/index.html?eref=edition_sport}}</ref>. 2009-yil yozida Borowski „Verder“ ga qaytib kelgan va u bilan yana bir yilga uzaytirish imkoniyati bilan uch yilga shartnoma tuzgan<ref name="cnn">{{Veb manbasi|sarlavha=Midfielder Borowski returns to Werder Bremen|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/07/22/borowski.werder.bremen.bayern/index.html?eref=edition_sport|sana=2009-07-22|nashriyot=CNN|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160415080751/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/07/22/borowski.werder.bremen.bayern/index.html?eref=edition_sport}}</ref>. 2010/2011-yilgi mavsumida Tim bir necha marta toʻpigʻini jarohatlab, Germaniya chempionatida koʻplab oʻyinlarni oʻtkazib yuborgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Grima, Mitchell.|sarlavha=Werder Bremen's Tim Borowski suffers another injury setback|url=http://www.goal.com/en/news/15/german-football/2011/04/27/2460276/werder-bremens-tim-borowski-suffers-another-injury-setback|sana=2011-04-27|nashriyot=Goal.com|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-05-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160504062910/http://www.goal.com/en/news/15/german-football/2011/04/27/2460276/werder-bremens-tim-borowski-suffers-another-injury-setback}}</ref>. 2011—2012-yillarda u jarohatlar tufayli Verder uchun deyarli oʻynamagan. 2012-yilning yozida futbolchining klub bilan shartnomasi tugagan va Verder rahbariyati Timga yangi shartnoma taklif qilmagan. 2012-yil sentyabr oyida 32 yoshli Borowski rasmiy ravishda oʻyin karyerasining tugashini eʼlon qilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Borowski retires from football|url=http://www.espnfc.com/story/1164192/former-germany-midfielder-tim-borowski-announces-retirement|sana=2012-09-19|nashriyot=ESPN|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-04-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160413061521/http://www.espnfc.com/story/1164192/former-germany-midfielder-tim-borowski-announces-retirement}}</ref>. === Terma jamoadagi oʻyinlari === 1999—2001-yillarda Borowski 15 ta oʻyinda oʻynagan Germaniya yoshlar terma jamoasining oʻyinchisi edi. 2002-yil 21-avgustda Tim [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Bolgariya terma jamoasi]] bilan [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvida]] Germaniya terma jamoasida debyut qilgan. U hech qachon milliy terma jamoaning asosiy yarim himoyachisi boʻlmagan, chunki [[Michael Ballack]] bu joyga mahkam oʻrnashgan. [[Futbol boʻyicha jahon chempionati 2006|2006-yilgi Jahon chempionatida]] Borovski [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rika]] bilan ochilish oʻyinida Ballakni oʻrniga maydonga tushgan, uchinchi oʻrin uchun oʻyinni hisobga olmaganda, keyingi barcha bahslarda xuddi shunday oʻynagan. [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] bilan chorak final uchrashuvida Borovski jamoadoshi Miroslav Klozega golli uzatmani amalga oshirgan va oʻyindan keyingi birinchi penaltini muvaffaqiyatli amalga oshirgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Germany 1-1 Argentina|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991602.stm|sana=2006-06-30|nashriyot=BBC Sport|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2018-06-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180618105001/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991602.stm}}</ref>. [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasi]] bilan yarim final uchrashuvida Tim chap qanot yarim himoyachisi sifatida oʻzi uchun noodatiy holatda asosiy tarkibda maydonga tushgan. Germaniya terma jamoasi jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egallagan. Terma jamoa bilan birga Borovski 2008-yilgi Yevropa chempionatiga ham borgan, ammo u yerda uning jamoadagi roli ahamiyatsiz edi. U atigi ikkita uchrashuvda maydonga tushgan va jami 18 daqiqa oʻynagan. [[Portugaliya milliy futbol terma jamoasi|Portugaliya termasi]] bilan chorak final uchrashuvi Borovski uchun Germaniya terma jamoasidagi soʻnggisi boʻlgan. Germaniya terma jamoasining qolgan futbolchilari bilan birgalikda chempionatning kumush medallarini qoʻlga kiritgan. Borovski terma jamoa safida jami 33 ta oʻyin oʻtkazgan va 2 ta gol urgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Arnhold, Matthias.|sarlavha=Tim Borowski - International Appearances|url=http://rsssf.com/miscellaneous/borowski-intl.html|sana=2015-04-16|nashriyot=RSSF|kirish sanasi=2016-04-02|til=en|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305062606/http://www.rsssf.com/miscellaneous/borowski-intl.html}}</ref>. === Futbolchilik faoliyatini tugatgandan soʻng === 2013-yilda Borowski „Verder“ marketing boʻlimida ish topgan. U yerda 18 oy ishlagan. 2015-yil aprel oyida unga 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilar orasida klub jamoasida sport direktori lavozimiga taklif qilingan. Borowski bilan shartnoma uch yil muddatga imzolangan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Tim Borowski wird Sportdirektor der U 23 von Werder Bremen|url=http://www.sport1.de/fussball/bundesliga/2015/04/bundesliga-tim-borowski-wird-sportdirektor-der-u-23-von-werder-bremen|sana=2015-04-09|nashriyot=Sport1.de|kirish sanasi=2016-04-02|til=de|arxivsana=2017-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170813060132/http://www.sport1.de/fussball/bundesliga/2015/04/bundesliga-tim-borowski-wird-sportdirektor-der-u-23-von-werder-bremen}}</ref>. Uning vazifalari klub akademiyasida oʻqigan yosh futbolchilarni asosiy tarkibga chiqish uchun tayyorlashni oʻz ichiga olagan. == Faoliyat statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ |- !rowspan="2"|KLub!! rowspan="2" |Mavsum!! colspan="3" |Liga!! colspan="2" |Mamlakat kubogi!! colspan="2" |Liga kubogi!! colspan="2" |Qitʼa!! colspan="2" |Jami!! rowspan="2" |Man. |- !Divizion!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol!!Oʻyin!!Gol |- |rowspan="4"|[[SV Werder Bremen II|Werder Bremen II]]||1999—2000|| rowspan="3" |[[Regionalliga Nord]]||29||6||2||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||31||6||<ref name="nft">{{veb manbasi |title=Tim Borowski |url=https://www.national-football-teams.com/player/2575/Tim_Borowski.html |website=National Football Teams |access-date=12 July 2018}}</ref><ref name="wf">{{veb manbasi |title=Tim Borowski » Club matches |url=http://www.worldfootball.net/player_summary/tim-borowski/2/ |website=worldfootball.net |access-date=12 July 2018}}</ref> |- |2000—2001||27||5||1||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||28||5||<ref name="nft"/><ref name="wf"/> |- |2001—2002||2||1||1||1||colspan="2"|-||colspan="2"|-||3||2||<ref name="wf"/> |- !colspan="2"|Jami!!58!!12!!4!!1!!0!!0!!0!!0!!62!!13!!- |- |rowspan="8"|[[SV Werder Bremen|Werder Bremen]]||2001—2002|| rowspan="7" |[[Bundesliga]]||26||1||2||1||colspan="2"|-||2||0||30||2||<ref name="wf"/> |- |2002—2003||18||0||4||0||0||0||2||2||24||2||<ref name="wf"/> |- |2003—2004||25||1||5||5||colspan="2"|-||1||0||31||6||<ref name="wf"/> |- |2004—2005||31||7||5||3||2||0||6||0||44||10||<ref name="wf"/> |- |2005—2006||31||10||3||0||2||0||9||3||45||13||<ref name="wf"/> |- |2006—2007||17||2||0||0||1||0||6||1||24||3||<ref name="wf"/> |- |2007—2008||21||2||3||1||1||1||7||0||32||4||<ref name="wf"/> |- !colspan="2"|Jami!!169!!23!!22!!10!!6!!1!!33!!6!!230!!40!!- |- |[[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]||2008—2009||Bundesliga||26||5||2||1||colspan="2"|-||7||1||35||7||<ref name="wf"/> |- |rowspan="4"|Werder Bremen||2009—2010|| rowspan="3" |Bundesliga||28||4||6||1||colspan="2"|-||11||1||45||6||<ref name="wf"/> |- |2010—2011||12||0||1||1||colspan="2"|-||4||0||17||1||<ref name="wf"/> |- |2011—2012||1||0||1||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||2||0||<ref name="wf"/> |- !colspan="2"|Jami!!41!!4!!8!!2!!0!!0!!15!!1!!64!!7!!- |- !colspan="3"|Karyerada jami!!294!!44!!36!!14!!6!!1!!55!!8!!391!!67!!- |} == Yutuqlar == ; Werder<ref name="Soccerway">{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/tim-borowski/24/ |title=T. Borowski – Trophies |publisher=Soccerway |access-date=7 June 2015}}</ref> * Germaniya chempioni 2004 * 2004-yil Germaniya Kubogi sohibi * 2006-yil Germaniya ligasi Kubogi gʻolibi ; [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya Terma Jamoasi]] * [[Futbol boʻyicha jahon chempionati 2006|2006-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori]] * 2008-yilgi Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{FIFA player|191193}} * {{Official website|http://www.timborowski.de/}} {{in lang|de}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Borowski, Tim}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:SV Werder Bremen II futbolchilari]] [[Turkum:SV Werder Bremen futbolchilari]] [[Turkum:FC Bayern Munich futbolchilari]] [[Turkum:Bundesliga futbolchilari]] [[Turkum:Germaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Germaniya 21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]] [[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]] [[Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]] ftnh9mfyxcsbjdl8l35oswz72l7a4io 0 763063 6315412 6274409 2026-10-22T21:52:39Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315412 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — Rossiya hukumati tomonidan xonlik instituti tugatilgandan soʻng qozoq choʻlini mustamlaka qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 6oxpqnjflslhji9l1jspjzkjiydcpd7 6315413 6315412 2026-10-22T21:52:49Z Sherzod11W 273619 6315413 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan xonlik instituti tugatilgandan soʻng qozoq choʻlini mustamlaka qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] n80mtaenrnot0ms22l4wusugy2ou90z 6315414 6315413 2026-10-22T21:53:00Z Sherzod11W 273619 6315414 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng qozoq choʻlini mustamlaka qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] hiejmh7tc28tmwd4p3uh9bk940vmdxm 6315415 6315414 2026-10-22T21:53:07Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315415 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini mustamlaka qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] d4hbwyhlrhyobvu5h1i8iwclg3726di 6315416 6315415 2026-10-22T21:53:17Z Sherzod11W 273619 6315416 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini mustamlaka qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 06u2kgz5fpd4w7aw8cfhuauwud0kgm1 6315417 6315416 2026-10-22T21:53:23Z Sherzod11W 273619 6315417 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini mustamlaka qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] gkrwf608jwxp3en5jhcl070ottwl7te 6315418 6315417 2026-10-22T21:53:40Z Sherzod11W 273619 6315418 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] o51y884qk2cs79mvwz5wfkusaui5uw9 6315419 6315418 2026-10-22T21:53:49Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315419 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi.<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref> == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] slk191swzsjwnpc9u7721wqucsmkngr 6315420 6315419 2026-10-22T21:54:00Z Sherzod11W 273619 6315420 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar.<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref> == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] qzmlurspfkkkmmcvhku8yvox2ep23xj 6315421 6315420 2026-10-22T21:54:11Z Sherzod11W 273619 6315421 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] r5su1e7dibvofmbymlbtdzblw0giyn5 6315422 6315421 2026-10-22T21:54:19Z Sherzod11W 273619 6315422 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849) <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref> == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 7paybi9a9xkff0m833lw8dw709p04xo 6315423 6315422 2026-10-22T21:54:29Z Sherzod11W 273619 6315423 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44) == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] spq09mepk9ycfecb0gdlck44aqb6nq7 6315424 6315423 2026-10-22T21:54:35Z Sherzod11W 273619 6315424 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44). == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862 == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 395stlsad7vrwg0g72o5sc5cz2ur12z 6315425 6315424 2026-10-22T21:54:44Z Sherzod11W 273619 6315425 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44). == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862. == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref> == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] pu2qjcz6twbpph4al8h7rumlskzjtdu 6315426 6315425 2026-10-22T21:54:51Z Sherzod11W 273619 /* Olatau tumani */ 6315426 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44). == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862. == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref>. == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 6evx257pcu5az5fdr1phnoe1b4hqqvh 6315427 6315426 2026-10-22T21:55:00Z Sherzod11W 273619 6315427 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44). == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862. == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref>. == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli. == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref> == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 7cogr8sg5y58rnlsp7sofr3k9s08821 6315428 6315427 2026-10-22T21:55:10Z Sherzod11W 273619 6315428 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44). == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862. == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref>. == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli. == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref>. == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859) == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 6fz01h3skisb6bghiy39ja3u35bin4n 6315429 6315428 2026-10-22T21:55:21Z Sherzod11W 273619 6315429 wikitext text/x-wiki '''Ogʻa sulton''' — [[Rossiya]] hukumati tomonidan ''xonlik instituti'' tugatilgandan soʻng, qozoq choʻlini [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] qilishni yanada chuqurlashtirish maqsadida tuzilgan maʼmuriy-hududiy okrug boshligʻi lavozimi. == Buyurtma == Dastlab [[Xon (unvon)|xon]]-qozilarning nasl-nasabi tanlangan. Keyinchalik xon urugʻlarining taʼsirini susaytirish maqsadida „Katta sultonlarni saylash“ toʻgʻrisida yangi qoidalar ishlab chiqilib, alohida qobiliyatlari bilan eʼtirof etilgan „qoralar“ning saylanishiga ruxsat berildi. Rossiya hukumatining „Sibir qozoqlari xartiyasi“da (1822) quyidagi maʼmuriy qismlar belgilanadi. 50-70 uy — bitta maʼmuriy qishloq, 10-12 qishloq — bitta bolus, 15-20 boʻyli-bitta tuman. Katta sulton bolus gubernatorlari tomonidan uch yilga saylangan. Birinchi boʻlib (1824) Qarqarali tumani (sobiq Boʻkeyxon mulki) katta sultoni Tursin Chingisuli, Ko‘kchatov tumani (sobiq Valixon mulki) katta sultoni Gubaydolla (Abaydilda) Valixonuli topilgan. Chingiz Ualixonovich (Qusmurin), Tezek Tore ([[Katta juz|Katta Juz]]), Erden Sandybayev (Atbasar), Beksulton Agadayovich (Ayagʻoz), Odil Bokeyxonovich (Kichik Juz), Shalgʻinbay Biraliovich (Qarqarali), Muso Shoʻrmanovich (Bayanaul) va boshqalar b. taniqli ogʻa sultonlar paydo boʻldi<ref>Aybin. Ensiklopediya. / Bas red. B.Ө.Jaqip. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasi“, 2011. — 880 bet. ISBN 9965-893-73-X</ref>. == Majburiy == Katta sultonning asosiy vazifalari: rus hokimiyatini amalga oshirish, soliq yigʻish, savdo karvonlari xavfsizligini taʼminlash, „qoʻzgʻolonchilar“ ni bostirish va boshqalar. Oradan uch yil o‘tib zodagon og‘a sultonga rus qo‘shinining mayor unvoni va zodagonlik unvoni berildi. Qora tanlilar kichik ofitser darajasi bilan chegaralangan (masalan,[[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qoʻnanboy Uskenboyovich]]). Katta sultonning yillik maoshi 380 so‘m etib belgilanadi. Ular xalq anʼanalariga koʻra oq kigizda tarbiyalangan. Bu marosim avgust oyida, odatda, mamlakatning beli boʻshashib, iqtisod tinch boʻlgan paytda oʻtkaziladi. Rus maʼmuriyati oʻzlariga munosib nomzod koʻrsatish uchun Ogʻa Sultonning saylanishiga taʼsir koʻrsatdi. Podshoh [[Nikolay I]] ning mustamlaka hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan yangi islohotiga (19.5.1854) muvofiq okrug boʻlinib, Ogʻa sultonlik lavozimi tugatildi. 1867—68-yillarda Ogʻa Sulton Dar avlodlari islohot doirasida bir qancha imtiyozlar oldilar<ref> Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref>. == Qarqarali tumani == {| class="wikitable" !Yoʻq ! Toʻliq ismi sharif ! Boshqaruv yillari ! qabila |- | 1 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1824-1845-yillar | Tora |- | 2 | Kusbek Taukin | 1845-1849-yillar |Tora |- | 3 | [[Qo'nanboy Uskenbayovich|Qonanboy Uskenboyovich]] | 1849-1852-yillar | Toʻbiqti |- | 4 | Tolek Chingisov | 1852-1861-yillar | Tora |- | 5 | Chingisov o‘rnidan tursin | 1861-1862-yillar | Tora |- | 6 | Shalinbay Biralin | 1862-1868-yillar | Tora |} == Oqmola tashqi okrugi == * Qo‘ng‘irqulja Xudoymendeuli (1832-1842), (1845-1849)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2018-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181025145942/https://camonitor.kz/27994-kazahskiy-sultan-185-let-nazad-ukazal-mesto-buduschey-akmoly.html }}</ref>. == Amanqaragʻay tumani == * Chingiz Vali Ogʻli Ualixonov (1834-44). == Ayakoʻz tashqi tumani == * Sart Joshi Ogʻli * Beksulton Agaday Ogʻli * Barak Soltibay Ogʻli 1861-1862. == Olatau tumani == * Doʻng Nuralin (Tezak tore)?<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2020-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201022091618/https://zheruiyq.kz/2201/altynemelge-sajahat/ }}</ref>. == Otbasor tashqi tumani == * Erden Sandybayev 1862-? * Koshek Jadayev<ref>https://el.kz/news/archive/content-30795</ref> == Bayanaul tashqi tumani == * Shong Edigeuli (Idabol qabilasidan, 1833 — 36) * Shoʻrman Kushiquli (moliyalangan, 1836 — 37), * Maman Abylaev (sudya, 1837 — 38), * Bopi Tatenuli (sudya, 1838 — 40), * Boshtay Tursinboyuli (Aydabol, 1840 — 1841), * Berdali Qozongapuli (basentiin, 1841 — 42), * Kazangap Sotibaldiuli (1843 — 48), * Ali Ko‘ksalov (qozi, 1848 — 51), * Xonxoʻja Tatenuli (sudya, 1851 — 53), * Muso Shoʻrmanuli. == Koʻkpekti tumani == (1844 — 18?) * Qisiq Tezekov (oʻgʻli kichik — Murin)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 |qaralgan sana=2022-08-02 |arxivsana=2019-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190622112021/http://stom.tilimen.org/h-a-b-a-r-sh-i-s-i-v-e-s-t-n-i-k-semipalatinskogo-gosudarstven.html?page=15 }}</ref>. == Ko‘kchatov tashqi okrugi == # Gubaydolla Ualixonov — 1824, 1832-1838. # Jilgara Baitokin — 1824-1826, 1838-1841. # Toʻqtamis raqsi — 1826-1827. # Abilay Gabbasov — 1829-1832. # Abulxayr Gabbasov — 1841-1845. # Manday Toʻqtamisov — 1845-1851. # Abdig‘afar Mandaev — 1852-1854. # Pireli Gabbasov — 1854-1857. # Muso Zylgarin — 1858-1860, 1866-1868. # Chingiz Valixonov — 1860-1862, 1863-1866. * Chingiz Valiuli Ualixonov (1857 — 68) # Quspek Taukin — 1862-1863. == Qusmurin tumani == * Chingiz Valiuli Ualixonov (1844 — 1853) * Yeseney Estemesuliy (1853 — 1859). == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] c8x8g2uvrjlagtjfcka9r8wwu3nehji 0 763393 6315302 5349252 2026-10-22T15:47:33Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315302 wikitext text/x-wiki '''Misr pasportlari''' ({{Lang-ar|جواز السفر المصري}}) [[Misr]] fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. Misr fuqaroligini tasdiqlovchi hujjat sifatida xizmat qilishdan tashqari, ular zarur boʻlganda xorijdagi Misr konsulligi xodimlaridan yordam olish jarayonini osonlashtiradi. Misr pasportlari kattalar uchun yetti yil amal qiladi va maktab yoki kollej oʻquvchilari yoki harbiy xizmatga chaqiruv maqomini tugatmaganlar uchun kamroq muddatga beriladi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Ahmed |ism=Ahmed Mahmoud Yosri |sarlavha=The Egyptian machine readable passport and ID card |url=http://www.keesingjournalofdocuments.com/content/Cases_analysed/KJDI_2012_37_Ahmed.pdf |ish=keesing journal of documents & identity |kirish sanasi=2 July 2016 |arxivsana=2019-05-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190531194912/http://www.keesingjournalofdocuments.com/content/Cases_analysed/KJDI_2012_37_Ahmed.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}}{{Stub}} [[Turkum:Pasport]] 9vue0420vzjj6173qk4vxq83c0vh0a4 6315949 6315302 2026-10-23T11:04:07Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315949 wikitext text/x-wiki '''Misr pasportlari''' ({{Lang-ar|جواز السفر المصري}}) [[Misr]] fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. Misr fuqaroligini tasdiqlovchi hujjat sifatida xizmat qilishdan tashqari, ular zarur boʻlganda xorijdagi Misr konsulligi xodimlaridan yordam olish jarayonini osonlashtiradi. Misr pasportlari kattalar uchun yetti yil amal qiladi va maktab va kollej oʻquvchilari yoki harbiy xizmatga chaqiruv maqomini tugatmaganlar uchun kamroq muddatga beriladi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Ahmed |ism=Ahmed Mahmoud Yosri |sarlavha=The Egyptian machine readable passport and ID card |url=http://www.keesingjournalofdocuments.com/content/Cases_analysed/KJDI_2012_37_Ahmed.pdf |ish=keesing journal of documents & identity |kirish sanasi=2 July 2016 |arxivsana=2019-05-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190531194912/http://www.keesingjournalofdocuments.com/content/Cases_analysed/KJDI_2012_37_Ahmed.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}}{{Stub}} [[Turkum:Pasport]] 21p7986o59p2f99v0oli0pjk9imxc7z 0 763530 6315518 6272129 2026-10-22T22:17:46Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315518 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u avtomobil va temir yoʻllarning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil.</ref> <ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref> <ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] 793n0rf5xm8oek96x1jv3uh03qhic05 6315519 6315518 2026-10-22T22:17:54Z Sherzod11W 273619 6315519 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va temir yoʻllarning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil.</ref> <ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref> <ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] n2lpsy0ow638tr3ymh2vnu3pvukjc0c 6315520 6315519 2026-10-22T22:18:19Z Sherzod11W 273619 6315520 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]<nowiki/>larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil.</ref> <ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref> <ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] rcod2wcdh518jqolond2ja5o2pdv7rc 6315521 6315520 2026-10-22T22:18:29Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315521 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil.</ref> <ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref> <ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] 06d1hh1hifdarhwf7u6twivml2tmjjc 6315522 6315521 2026-10-22T22:18:35Z Sherzod11W 273619 6315522 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil.</ref> <ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref> <ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] jqs6o45qnkb74bvi9mtxx2wp5i98cr4 6315523 6315522 2026-10-22T22:18:43Z Sherzod11W 273619 6315523 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil.</ref> <ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref><ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] tdio4jd1xeuiluhhysu301204tdsd86 6315524 6315523 2026-10-22T22:18:52Z Sherzod11W 273619 6315524 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil</ref><ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref><ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] sqrk3nqvnqd7dj5yt3q076s5mt7axo5 6315525 6315524 2026-10-22T22:18:59Z Sherzod11W 273619 6315525 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) qurilish materiali boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil</ref><ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref><ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] 6x6ekvisrqa1smqukxt96yajnc9wct9 6315548 6315525 2026-10-22T22:26:05Z Sherzod11W 273619 6315548 wikitext text/x-wiki '''Geosetka''' - maxsus sintetik (polimer) [[Qurilish materiallari|qurilish materiali]] boʻlib soʻnggi yillarda u [[avtomobil]] va [[temiryoʻl]]larning poydevorini mustahkamlash uchun tobora koʻproq foydalanilmoqda. [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasida]] bu nisbatan yaqinda maʼlum boʻlgan, ammo u muvaffaqiyatli, chunki bu [[landshaft]] va yoʻl ishlarini tezroq va yaxshiroq bajarishga imkon beradi<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=Rs_3Up0AAAAJ&hl=en&authuser=4 Academic Research in Educational Sciences] <nowiki><br></nowiki> VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-62-68</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://slib.uz/ru/journal/view?id=131|sarlavha=Scientific Library of Uzbekistan|qaralgan sana=2022-08-02|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045226/https://slib.uz/ru/journal/view?id=131}}</ref>. == Geosetkani qoʻllanishi == * faol ish paytida yoʻl va aerodrom qoplamasining tirqishi, [[deformatsi]]yasi va siljishini kamaytirish: * yoʻl va [[aerodrom]] qoplamalarining [[struktura]] qatlamlarini mustahkamlash: Yassi [[geosetka]]lar yuqori [[Mexanika|mexanik]] tavsiflari bilan ajralib turadi va [[armatura]]lovchi qatlamcha yaratish uchun foydalaniladi. Konstruktiv yechimni qoʻllash sohasi – yoʻl toʻshamasi [[konstruksiya]]sining mustahkamligi taʼminlangan boʻlib, [[Transport|transport vositalari]] taʼsiridan suruvchi yuklama yoʻq boʻlganda [[Asfalt-beton|asfaltobeton]]dan qoplamani taʼmirlashdan iborat. [[Geosetka|Geosetkalar]], odatda, uzunligi 5 – 40 mm oʻlchamli yacheykadan iborat boʻladi. Yacheyka borligi va oʻlchami, element qalinligi materialning mexanik tavsifini va materialning uni yotqizilgan qatlami bilan bogʻliqlik darajasini belgilaydi <ref>Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ― „Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qarori. Toshkent-2019yil</ref><ref>Ismatillaevich, M. D., Muydinova, I. Q., Khujayevich, A. M. A., & Nurkhonov, D. K. O. (2020). Analysis of laying asphalt concrete mixtures and new modern installation method. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 10(11), 1164-1171.</ref><ref>Inamov A. N. et al. The role of geo information technologies in management and design of the state cadastre of roads //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2020. – T. 10. – №. 11. – S. 154-160.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Chala maqolalar]] 93zqi63srdut47yzy3u1cx8fex98av6 0 767910 6315818 6284144 2026-10-23T09:51:40Z Ummul Soliha 319455 /* */ 6315818 wikitext text/x-wiki {{xatolar}} '''Aruz vazni''' — [[hijo]]larning qisqa va choʻziq boʻlishiga asoslangan sheʼriy oʻlchov tizimi. == Aruz vazni == '''Aruz vazni'''ning asosini hijolarning sifati tashkil etadi. [[Aruz]] tizimida [[hijo]] asosiy oʻlchov birligi hisoblanadi. Aruz misralarda qisqa va choʻziq hijolarning muayyan tartibda guruhlanadi. Aksariyat hollarda „o“ tovushidan boshqa unlilar bilan tugaydigan hijolar qisqa, undosh tovush yoki „o“ bilan tugaydigan hijolar esa choʻziq hisoblanadi. Tarkibida choʻziq [[unli tovushlar|unli]] boʻlgan „zor“, „yor“, „shod“ kabi hamda qoʻsh undosh bilan tugaydigan „mehr“, „[[xalq]]“, „ilm“ kabi yopiq hijolar oʻta choʻziq hijo hisoblanadi. Aruz ilmiga oid adabiyotlarda qisqa hijo „V“, choʻziq hijo „—“, oʻta choʻziq hijo esa „~“ belgisi bilan ifodalanadi. Hijolarning choʻziq yoki qisqaligi yozilishiga emas, balki vaznga muvofiq talaffuz qilinishiga qarab aniqlanadi. Masalan: '''''Jahon shoirlari, ey gulshani bogʻ,''''' '''''Kimi bulbuldurur soʻzda, kimi zogʻ.''''' Ja-hon-sho-ir / la-ri-ey-gul / sha-ni-bogʻ V — – — / V — – — / V — — Ma-fo-iy-lun / ma-fo-iy-lun / ma-fo-iyl Ki-mi-bul-bul / du-rur-soʻz-da / ki-mi-zogʻ V — – — / V — – — / V — ~ Ma-fo-iy-lun / ma-fo-iy-lun / ma-fo-iyl Baʼzi hollarda vazn talabiga koʻra qisqa hijo choʻziq hijoga yoki aksincha oʻzgarishi mumkin. Bu hodisa [[imola]] deb ataladi. Shuningdek, ayrim soʻzlar vazn talabiga koʻra odatdagidan boshqacharoq talaffuz qilinadi. Masalan, „oftob“ soʻzi „o-f-to-b“, „podshoh“ soʻzi „po-d-sho-h“, „izhor“ soʻzi „iz-ho-r“ shaklida oʻqilishi mumkin. Aruzdagi sheʼrlarni ifodali oʻqishda oʻta choʻziq hijolar talaffuziga alohida eʼtibor beriladi. Tarkibida choʻziq unli boʻlgan yopiq hijoning unlisi choʻzib talaffuz qilinadi. Masalan, [[Bobur]]ning sheʼrlarida uchraydigan „yoz“ va „yor“ kabi hijolar oʻta choʻziq hisoblanadi. Aruzda unli bilan boshlanadigan soʻz undosh bilan tugagan soʻzdan keyin kelganda, vazn talabiga koʻra ular qoʻshib oʻqilishi ham mumkin. == Rukn == '''[[Rukn]]''' — [[aruz]] tizimidagi ikkinchi asosiy [[oʻlchov birligi]]. Misraning bir necha hijodan tashkil topgan ritmik boʻlagi rukn deb ataladi. „Rukn“ [[Arab tili|arabcha]] soʻz boʻlib, „ustun“ maʼnosini anglatadi. Rukn bir hijodan besh hijogacha boʻlishi mumkin. Misradagi ruknlar odatda qisqa pauza orqali bir-biridan ajratiladi. Masalan, [[Atoiy]]ning quyidagi baytini ruknlarga ajratish mumkin: '''''Ul sanam kim, suv yaqosinda paritek oʻlturur,''''' '''''Gʻoyati nozuklukindin suv bila yutsa boʻlur.''''' Ul-sa-nam-kim / suv-ya-qo-sin-da / pa-ri-tek / oʻl-tu-rur, Gʻo-ya-ti-no / zuk-lu-kin-din / suv-bi-la-yut / sa-boʻ-lur. Ruknlarning takrorlanishi sheʼrning [[vazn]]i va ritmik tuzilishini belgilaydi. Aruzdagi ruknlar hijolarning miqdori va sifatiga qarab sakkiz aslga boʻlinadi: # '''Faulun''' — uch hijoli rukn: fa-u-lun. # '''Foilun''' — uch hijoli rukn: fo-i-lun. # '''Foilotun''' — toʻrt hijoli rukn: fo-i-lo-tun. # '''Mafoiylun''' — toʻrt hijoli rukn: ma-fo-iy-lun. # '''Mafʼulotu''' — toʻrt hijoli rukn: maf-u-lo-tu. # '''Mustafʼilun''' — toʻrt hijoli rukn: mus-tafʼ-i-lun. # '''Mutafoilun''' — besh hijoli rukn: mu-ta-fo-i-lun. # '''Mafoilotun''' — besh hijoli rukn: ma-fo-i-lo-tun. == Bahr == Sakkiz asosiy ruknning turlicha birikishidan [[bahr]]lar vujudga keladi. Bahrlar aruz tizimidagi sheʼr oʻlchovlarining asosini tashkil etadi. Ruknlar oʻzgarishsiz takrorlansa, solim (asliy) bahrlar, ruknlarning takrorlanishida oʻzgarishlar yuz bersa, tarmoq (farʼiy) bahrlar hosil boʻladi. Alisher Navoiy ''[[Mezon ul-avzon]]'' asarida aruzda 19 ta bahr mavjudligini qayd etadi<ref>Alisher Navoiy, ''Mezon ul-avzon'', 142-bet.</ref>. Ular quyidagilar: [[tavil]], [[madid]], [[basit]], [[vofir]], komil, [[hazaj]], [[rajaz]], [[ramal]], [[munsarih]], [[muzoreʼ]], [[muqtazab]], [[mujtass]], [[sareʼ]], [[jadid]], [[qarib]], [[hafif]], [[mushokil]], [[mutaqorib]], [[mutadorik]]. Bahrlar odatda baytdagi ruknlar soni bilan birga ataladi. Toʻrt ruknli bahr '''murabbaʼ''', olti ruknli '''musaddas''', sakkiz ruknli esa '''musamman''' deb ataladi. Masalan, ''ramali musaddas'' va ''ramali musamman''. Bahrlarning har biri bir necha tarmoqqa boʻlinishi mumkin. Masalan, ramal bahri 15, rajaz bahri 9, hazaj bahri esa 10 tarmoqqa boʻlinadi. Ramal bahrining ayrim tarmoqlari: # '''Ramali musammani maqsur''' — Foilotun / foilotun / foilotun / foilun. # '''Ramali musammani mahbun''' — Foilotun / foilotun / foilotun / foilotun. # '''Ramali musaddasi maqsur''' — Foilotun / foilotun / foilun. Oʻzbek [[mumtoz adabiyot]]ida eng koʻp qoʻllanadigan bahrlar [[ramal]] va [[hazaj]] hisoblanadi. ''Ramali musammani mahzuf'' vazni gʻazallarda keng qoʻllangan. Adabiyotshunos Anvar Hojiahmedovning maʼlumotlariga koʻra, Alisher Navoiyning ''Xazoyin ul-maoniy'' kulliyotidagi 3132 sheʼrdan 1156 tasi, jumladan, 2600 gʻazaldan 1089 tasi shu vaznda yaratilgan. Boburning 113 gʻazalidan 42 tasi, Muqimiyning 226 lirik sheʼridan 117 tasi ham shu vaznda yozilgan<ref>Anvar Hojiahmedov. ''Maktabda aruz vaznini oʻrganish''. Toshkent: Oʻqituvchi, 1995. 41-bet.</ref>. == Aruzni oʻrganish == Aruzdagi sheʼrlarni toʻgʻri oʻqish uchun avvalo matndagi notanish, xususan, arabiy va forsiy soʻzlarning maʼnosini aniqlash, bayt mazmunini tushunish va sheʼrning [[bahr]]ini belgilash lozim. Shundan soʻng sheʼr hijolar va ruknlarga ajratiladi. Sheʼrni ifodali oʻqishda qisqa „V“, choʻziq „—“ va oʻta choʻziq „~“ hijolarning talaffuziga, shuningdek, vazn talabiga koʻra qoʻshib oʻqiladigan soʻzlarga eʼtibor beriladi. == Aruz va mumtoz sheʼriyat == Aruz [[Sharq]] mumtoz sheʼriyatida keng qoʻllangan sheʼriy oʻlchov tizimlaridan biridir. [[Lutfiy]], [[Alisher Navoiy]], [[Fuzuliy]], [[Ogahiy]] kabi shoirlar ijodida aruz vaznining turli shakllaridan foydalanilgan. [[Abu Ali ibn Sino]] ''Sheʼr sanʼati'' risolasida sheʼrning inson xayoliga taʼsir etishida ohang, obrazli ifoda va vaznning ahamiyatini taʼkidlaydi<ref>Abu Ali ibn Sino. ''Sheʼr sanʼati'' (Abdusodiq Irisov tarjimasi). Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1980. 99–100-betlar.</ref>. === Misol === [[Muhammad Fuzuliy]]ning „Shifoyi vasl qadrin…“ deb boshlanuvchi gʻazali aruz vaznida yozilgan: '''''Shifoyi vasl qadrin hajr ila bemor oʻlandan soʻr,''''' '''''Zuloli zavq-shavqin tashnai diydor oʻlandan soʻr.''''' '''''Labing sirrin gelub guftora bandan oʻzgadan soʻrma,''''' '''''Bu pinhon nuktani bir voqifi asror oʻlandan soʻr.''''' '''''Goʻzi yoshlularing holin na bilsun mardumi gʻofil,''''' '''''Kavokib sayrini shab to sahar bemor oʻlandan soʻr.''''' '''''Gʻamingdan shamʼtak yondim, sabodan soʻrma ahvolim,''''' '''''Bu ahvoli shabi hijron banim-la yor oʻlandan soʻr.''''' '''''Xarobi jomi ishqam, nargisi masting bilur holim,''''' '''''Xarobat ahlining ahvolini xummor oʻlandan soʻr.''''' '''''Muhabbat lazzatindin bexabardir zohidi gʻofil,''''' '''''[[Fuzuliy]] ishq zavqin, shavqi ishqi vor oʻlandan soʻr.''''' === Notanish soʻzlar === * '''Oʻlandan''' — boʻlgandan. * '''Zulol''' — tiniq. * '''Guftor''' — soʻzlash. * '''Nukta''' — sir. * '''Kavokib''' — yulduzlar. * '''Banim-la''' — men bilan. * '''Xarobot ahli''' — iloh oshiqlari. * '''Shabi hijron''' — hijron tuni. * '''Nargisi masting''' — mastona koʻzing. === Gʻazalning nasriy bayoni === Ayriliq azobiga shifo boʻluvchi vasl qadrini hijron dardida kuygan kishidan soʻra. Yor diydoriga tashna boʻlgan kishigina uning qadrini biladi. Labing sirlarini mendan oʻzgadan soʻrama, bu pinhona soʻzni sirlardan voqif boʻlgan kishidan soʻra. Koʻzi ojizlarning holini gʻofil olomon qayerdan bilsin? Koʻkdagi yulduzlar sayrini tunlarni bedor oʻtkazgan bemorgina biladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Adabiyot]] [[Turkum:Adabiyot]] d549gh4tn5rm9wpuk6w410x94cgew37 0 771555 6315430 3792799 2026-10-22T21:55:43Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315430 wikitext text/x-wiki {{Ziyoratgohlar}} '''Arxangel Mixail''' cherkovi — Buxoro shahrida joylashgan Rus pravoslav cherkovining [[Markaziy Osiyo]] metropolitan okrugiga qarashli bo'lgan [[Toshkent]] va Oʻzbekiston yeparxiyasining hozirgi pravoslav [[Ibodatxona|cherkovi]] hisoblanadi. Ibodatxona 1860-yilda tashkil etilgan<ref name="autogenerated1">буклет ''Иванов Ан. А.''</ref>. Ikkinchi ibodatxona va qo'ng'iroq minorasi 1875-yil mart oyida tashkil etilgan<ref name="autogenerated1" />, 1875-yil 21-noyabrda A. Benoisning chizgan eskizi bo'yicha qurilgan<ref name="autogenerated1" />. 1875-yil 21-noyabrda muqaddas qilingan ibodatxona<ref name="autogenerated1" />,1929-yilga kelib faoliyatini to'xtatgan<ref name="autogenerated2">книга ''Рузаев Б. А.''</ref>, qo'ng'iroq minorasi esa 1931-yilga kelib buzib tashlandi<ref name="autogenerated2" />,1992-yilda ibodatxona qayta tiklanib,faoliyatini boshladi<ref name="autogenerated2" />, "Muqaddas bosh farishta [[Mikoil]]<ref name="autogenerated3">книга ''Иванов Ал. А.''</ref><nowiki>'' sharafiga bag'ishlangan, 300ta ibodat qiluvchular uchun mo'</nowiki>ljallangan<ref name="autogenerated3" />, davlat boshlig'i buyurug'igan asosan ibodatxonaga ruhoniy tayinlandi (shuningdek, rohiba-rohibalar va qo'ng'iroqchi ham tayinlandi; ma'lumotlar 1930-yil uchun berilgan)<ref name="autogenerated1" />, 21-noyabrda patronal bayram <ref name="autogenerated2" /> . Birinchi ibodatxona haqida batafsil ma'lumot - Sankt-Aleksandr ibodatxonasida berib o'tilgan. [[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|right|thumb|200x200px| devorga osilgan ibodatxona nomi]] == Tarixi == 1860-yilda Buxoroning chekkasida joylashgan koʻchmanchilar qishlogʻiga rus pravoslav xristianlari kela boshladi va ibodat qilishlari uchun yogʻochdan cherkov qura boshladilar. ''Sankt-Aleksandr cherkovi'' (ehtimol Nevskiy) muqaddaslangan va u o;z nomiga ega bo'lgan. 1872-yilga kelib ibodatxona yong'in tufayli jiddiy zarar ko'rdi. Ibodatxona yong'in tufayli zarzr ko'rgandan keyin 1875-yilda Buxoroga quruvchilar va askarlar olib kelindi va ularning yordami bilan yangi cherkov binosi qurildi - bu safar cherkov yog'ochdan emas aksincha pishirtirilgan g'ishtdan foyalanilgan edi. [[Turkiston general-gubernatorligi|Turkiston o'lkasidagi]] barcha ibodatxonalar singari, u ham namunaviy ko'rinishga ega bo'ldi. Bu ibodatxona dastlab vaqtlarda ''Temur harbiy okrugi'', soʻngra ''Samarqand harbiy okrugi'' tarkibida boʻlib kelgan, keyinchalik Turkiston yeparxiyasi boshqarmasi tasarrufida boʻlgan va “Samarqand harbiy qoʻmondoni maʼmuriyati qoshidagi cherkovi”, mahalliy harbiy ibodatxona hisoblangan bo'lib,1992-yildan "Muqaddas Archangel Maykl cherkovi" sifatida [[nom]] qozongan. 1929-yilga kelib bu ibodatxona ham yopilib, xuddi Samarqand, Termiz va boshqa shaharlarda bo'lgani kabi omborxonaga aylantirildi. 1931-yilda inqilobiy hokimiyat qarori bilan alohida qo'ng'iroq minorasi buzib tashlandi. Uning balandligi 5 metr edi va minorada 5 ta katta qo'ng'iroq osilgan bo'lib, ularning eng kattasi Archangel Maykl deb nomlangan edi. Yuqorida aytilganlarning barchasi Kogon shahrida (sobiq Yangi Buxoro) joylashgan bo'lib, hozirda faoliyat ko‘rsatmay kelayotgan Ibodatxonaga taalluqlidir. 1992-yilda ibodatxona imonlilarga topshirildi, u joylar muqaddas qilindi va qayta tiklash ishlari boshlandi. Ikonostaz va cherkov anjomlari qisman parishionerlar tomonidan saqlanib qolgan. Ikonostazning markazida halokatdan qutqarilgan piktogrammalar mavjud bo'lgan. Ibodatxona ko'rkam qilib bezatilgan ikonostaz va cherkov anjomlari mavjud edd. Ibodatxonaning ichki qismi xoch shaklida qilib yasalgan. Cherkov bir necha xonalarga bo'lingan: qurbongohli xonasi, ibodat xonasi, ruhoniylar turar joyi va oshxona kabilarga bo'lingan. ibodatxonaning orqasida hovlisida vaqtinchalik qo'ng'iroq minorasi saqlanib qolingan. Qabristonda 2000-yillarning boshlarida cherkovda xizmat qilgan protoreys Viktor Mixaylovichning dafn etilgan qabri bor edi. Boshqa qabristonda ko'proq dafn etilgan, ammo, afsuski, ularning nomlari saqlanib qolinmagan. Bugungi kunda ibodatxonada xizmatlar turli turdagi xizmatchilar ishlab keladi, xizmatchilar ish kunlarida unchalik ko'p kelmaydi ko'pi bilan - 20 kishi, bayram kunlari esa- 30-35 kishi ishlasi mumkin. Xizmatni ruhoniy Leonid Petrov boshqaradi. Ibodatxonada asosan piyoda yoki taksida borish mumkin. == Albomlar == {| class="graytable" style="text-align:center" |+ | width="25%" |[[Fayl:Church_in_the_resettlement_village71.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Church_in_the_resettlement_village71.jpg/150px-Church_in_the_resettlement_village71.jpg|center|150x150px]] 1860-yildan Avliyo Aleksandr cherkovi (Buxoro yaqinidagi aholi punkti). | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|center|150x150px]] Archangel Maykl cherkovi (shahar, Buxoro) 1880-yil. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|center|150x150px]] Ikonostaz. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|center|150x150px]] Kirish. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|center|150x150px]] Qo'ng'iroqlar. |- | | | | | |} == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://pravoslavie.uz/archdiocese/parishes/ pravoslavie.uz dagi cherkov manzili] == Pochta kartalaridagi ibodatxonalar == * Pochta varaqasi. Surat muallifi noma'lum. Suratda aytilishicha: ''Buxorodagi Archangel Mayklning qo'ng'iroq minorasi bilan cherkov'' . Anonim nashriyot. 1911-yil Surat tiklanmadi. == Adabiyot == * Fotosurat va tavsif bilan buklet. ''Ivanov An. A.'' – ''Rossiya Turkistonining shahar va qishloqlariga sayohatlar. Qishloq va shaharlar, jami 100 ga yaqin fotosuratlar va 154 ta matnlar oʻrganilib, suratga olindi'' . Sankt-Peterburg, 1910-yil. * Kitob. ''Ivanov An. A.'' - ''Tamerlan harbiy okrugi tarixi'' . Qo‘qon, 1911-yil. * Kitob. ''Karavaev F. B.'' - ''O'tmishda va hozirgi paytda och dasht. Och dashtning hududi juda katta edi'' . Petrograd, 1914-yil. * Kitob. ''Golenberg B. A.'' - ''Turkiston o'lkasining qadimiy ibodatxonalari'' . Toshkent, 2011-yil. * Kitob. ''Ruzaev B. A.'' - "O'zbekiston cherkovlari tarixi ''. Toshkent, 2014-yil.'' [[Turkum:Ibodatxonalar]] [[Turkum:Cherkovlar]] [[Turkum:Buxorodagi pravoslav cherkovlari]] mbvbl41qrav6k2qoz8r9ch52dbk1fo4 6315431 6315430 2026-10-22T21:55:56Z Sherzod11W 273619 6315431 wikitext text/x-wiki {{Ziyoratgohlar}} '''Arxangel Mixail''' cherkovi — [[Buxoro]] shahrida joylashgan Rus pravoslav cherkovining [[Markaziy Osiyo]] metropolitan okrugiga qarashli bo'lgan [[Toshkent]] va Oʻzbekiston yeparxiyasining hozirgi pravoslav [[Ibodatxona|cherkovi]] hisoblanadi. Ibodatxona 1860-yilda tashkil etilgan<ref name="autogenerated1">буклет ''Иванов Ан. А.''</ref>. Ikkinchi ibodatxona va qo'ng'iroq minorasi 1875-yil mart oyida tashkil etilgan<ref name="autogenerated1" />, 1875-yil 21-noyabrda A. Benoisning chizgan eskizi bo'yicha qurilgan<ref name="autogenerated1" />. 1875-yil 21-noyabrda muqaddas qilingan ibodatxona<ref name="autogenerated1" />,1929-yilga kelib faoliyatini to'xtatgan<ref name="autogenerated2">книга ''Рузаев Б. А.''</ref>, qo'ng'iroq minorasi esa 1931-yilga kelib buzib tashlandi<ref name="autogenerated2" />,1992-yilda ibodatxona qayta tiklanib,faoliyatini boshladi<ref name="autogenerated2" />, "Muqaddas bosh farishta [[Mikoil]]<ref name="autogenerated3">книга ''Иванов Ал. А.''</ref><nowiki>'' sharafiga bag'ishlangan, 300ta ibodat qiluvchular uchun mo'</nowiki>ljallangan<ref name="autogenerated3" />, davlat boshlig'i buyurug'igan asosan ibodatxonaga ruhoniy tayinlandi (shuningdek, rohiba-rohibalar va qo'ng'iroqchi ham tayinlandi; ma'lumotlar 1930-yil uchun berilgan)<ref name="autogenerated1" />, 21-noyabrda patronal bayram <ref name="autogenerated2" /> . Birinchi ibodatxona haqida batafsil ma'lumot - Sankt-Aleksandr ibodatxonasida berib o'tilgan. [[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|right|thumb|200x200px| devorga osilgan ibodatxona nomi]] == Tarixi == 1860-yilda Buxoroning chekkasida joylashgan koʻchmanchilar qishlogʻiga rus pravoslav xristianlari kela boshladi va ibodat qilishlari uchun yogʻochdan cherkov qura boshladilar. ''Sankt-Aleksandr cherkovi'' (ehtimol Nevskiy) muqaddaslangan va u o;z nomiga ega bo'lgan. 1872-yilga kelib ibodatxona yong'in tufayli jiddiy zarar ko'rdi. Ibodatxona yong'in tufayli zarzr ko'rgandan keyin 1875-yilda Buxoroga quruvchilar va askarlar olib kelindi va ularning yordami bilan yangi cherkov binosi qurildi - bu safar cherkov yog'ochdan emas aksincha pishirtirilgan g'ishtdan foyalanilgan edi. [[Turkiston general-gubernatorligi|Turkiston o'lkasidagi]] barcha ibodatxonalar singari, u ham namunaviy ko'rinishga ega bo'ldi. Bu ibodatxona dastlab vaqtlarda ''Temur harbiy okrugi'', soʻngra ''Samarqand harbiy okrugi'' tarkibida boʻlib kelgan, keyinchalik Turkiston yeparxiyasi boshqarmasi tasarrufida boʻlgan va “Samarqand harbiy qoʻmondoni maʼmuriyati qoshidagi cherkovi”, mahalliy harbiy ibodatxona hisoblangan bo'lib,1992-yildan "Muqaddas Archangel Maykl cherkovi" sifatida [[nom]] qozongan. 1929-yilga kelib bu ibodatxona ham yopilib, xuddi Samarqand, Termiz va boshqa shaharlarda bo'lgani kabi omborxonaga aylantirildi. 1931-yilda inqilobiy hokimiyat qarori bilan alohida qo'ng'iroq minorasi buzib tashlandi. Uning balandligi 5 metr edi va minorada 5 ta katta qo'ng'iroq osilgan bo'lib, ularning eng kattasi Archangel Maykl deb nomlangan edi. Yuqorida aytilganlarning barchasi Kogon shahrida (sobiq Yangi Buxoro) joylashgan bo'lib, hozirda faoliyat ko‘rsatmay kelayotgan Ibodatxonaga taalluqlidir. 1992-yilda ibodatxona imonlilarga topshirildi, u joylar muqaddas qilindi va qayta tiklash ishlari boshlandi. Ikonostaz va cherkov anjomlari qisman parishionerlar tomonidan saqlanib qolgan. Ikonostazning markazida halokatdan qutqarilgan piktogrammalar mavjud bo'lgan. Ibodatxona ko'rkam qilib bezatilgan ikonostaz va cherkov anjomlari mavjud edd. Ibodatxonaning ichki qismi xoch shaklida qilib yasalgan. Cherkov bir necha xonalarga bo'lingan: qurbongohli xonasi, ibodat xonasi, ruhoniylar turar joyi va oshxona kabilarga bo'lingan. ibodatxonaning orqasida hovlisida vaqtinchalik qo'ng'iroq minorasi saqlanib qolingan. Qabristonda 2000-yillarning boshlarida cherkovda xizmat qilgan protoreys Viktor Mixaylovichning dafn etilgan qabri bor edi. Boshqa qabristonda ko'proq dafn etilgan, ammo, afsuski, ularning nomlari saqlanib qolinmagan. Bugungi kunda ibodatxonada xizmatlar turli turdagi xizmatchilar ishlab keladi, xizmatchilar ish kunlarida unchalik ko'p kelmaydi ko'pi bilan - 20 kishi, bayram kunlari esa- 30-35 kishi ishlasi mumkin. Xizmatni ruhoniy Leonid Petrov boshqaradi. Ibodatxonada asosan piyoda yoki taksida borish mumkin. == Albomlar == {| class="graytable" style="text-align:center" |+ | width="25%" |[[Fayl:Church_in_the_resettlement_village71.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Church_in_the_resettlement_village71.jpg/150px-Church_in_the_resettlement_village71.jpg|center|150x150px]] 1860-yildan Avliyo Aleksandr cherkovi (Buxoro yaqinidagi aholi punkti). | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|center|150x150px]] Archangel Maykl cherkovi (shahar, Buxoro) 1880-yil. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|center|150x150px]] Ikonostaz. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|center|150x150px]] Kirish. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|center|150x150px]] Qo'ng'iroqlar. |- | | | | | |} == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://pravoslavie.uz/archdiocese/parishes/ pravoslavie.uz dagi cherkov manzili] == Pochta kartalaridagi ibodatxonalar == * Pochta varaqasi. Surat muallifi noma'lum. Suratda aytilishicha: ''Buxorodagi Archangel Mayklning qo'ng'iroq minorasi bilan cherkov'' . Anonim nashriyot. 1911-yil Surat tiklanmadi. == Adabiyot == * Fotosurat va tavsif bilan buklet. ''Ivanov An. A.'' – ''Rossiya Turkistonining shahar va qishloqlariga sayohatlar. Qishloq va shaharlar, jami 100 ga yaqin fotosuratlar va 154 ta matnlar oʻrganilib, suratga olindi'' . Sankt-Peterburg, 1910-yil. * Kitob. ''Ivanov An. A.'' - ''Tamerlan harbiy okrugi tarixi'' . Qo‘qon, 1911-yil. * Kitob. ''Karavaev F. B.'' - ''O'tmishda va hozirgi paytda och dasht. Och dashtning hududi juda katta edi'' . Petrograd, 1914-yil. * Kitob. ''Golenberg B. A.'' - ''Turkiston o'lkasining qadimiy ibodatxonalari'' . Toshkent, 2011-yil. * Kitob. ''Ruzaev B. A.'' - "O'zbekiston cherkovlari tarixi ''. Toshkent, 2014-yil.'' [[Turkum:Ibodatxonalar]] [[Turkum:Cherkovlar]] [[Turkum:Buxorodagi pravoslav cherkovlari]] mcz65c740coyiyw5vfxz0fne78qa7d6 6315432 6315431 2026-10-22T21:56:03Z Sherzod11W 273619 6315432 wikitext text/x-wiki {{Ziyoratgohlar}} '''Arxangel Mixail''' cherkovi — [[Buxoro]] shahrida joylashgan Rus pravoslav cherkovining [[Markaziy Osiyo]] metropolitan okrugiga qarashli bo'lgan [[Toshkent]] va Oʻzbekiston yeparxiyasining hozirgi pravoslav [[Ibodatxona|cherkovi]] hisoblanadi. Ibodatxona 1860-yilda tashkil etilgan<ref name="autogenerated1">буклет ''Иванов Ан. А.''</ref>. Ikkinchi ibodatxona va qo'ng'iroq minorasi 1875-yil mart oyida tashkil etilgan<ref name="autogenerated1" />, 1875-yil 21-noyabrda A. Benoisning chizgan eskizi bo'yicha qurilgan<ref name="autogenerated1" />. 1875-yil 21-noyabrda muqaddas qilingan ibodatxona<ref name="autogenerated1" />,1929-yilga kelib faoliyatini to'xtatgan<ref name="autogenerated2">книга ''Рузаев Б. А.''</ref>, qo'ng'iroq minorasi esa 1931-yilga kelib buzib tashlandi<ref name="autogenerated2" />,1992-yilda ibodatxona qayta tiklanib,faoliyatini boshladi<ref name="autogenerated2" />, "Muqaddas bosh farishta [[Mikoil]]<ref name="autogenerated3">книга ''Иванов Ал. А.''</ref><nowiki>'' sharafiga bag'ishlangan, 300ta ibodat qiluvchular uchun mo'</nowiki>ljallangan<ref name="autogenerated3" />, davlat boshlig'i buyurug'igan asosan ibodatxonaga ruhoniy tayinlandi (shuningdek, rohiba-rohibalar va qo'ng'iroqchi ham tayinlandi; ma'lumotlar 1930-yil uchun berilgan)<ref name="autogenerated1" />, 21-noyabrda patronal bayram <ref name="autogenerated2" /> . Birinchi ibodatxona haqida batafsil ma'lumot - Sankt-Aleksandr ibodatxonasida berib o'tilgan. [[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|right|thumb|200x200px| devorga osilgan ibodatxona nomi]] == Tarixi == 1860-yilda Buxoroning chekkasida joylashgan koʻchmanchilar qishlogʻiga rus pravoslav xristianlari kela boshladi va ibodat qilishlari uchun yogʻochdan cherkov qura boshladilar. ''Sankt-Aleksandr cherkovi'' (ehtimol Nevskiy) muqaddaslangan va u o;z nomiga ega bo'lgan. 1872-yilga kelib ibodatxona yong'in tufayli jiddiy zarar ko'rdi. Ibodatxona yong'in tufayli zarzr ko'rgandan keyin 1875-yilda Buxoroga quruvchilar va askarlar olib kelindi va ularning yordami bilan yangi cherkov binosi qurildi - bu safar cherkov yog'ochdan emas aksincha pishirtirilgan g'ishtdan foyalanilgan edi. [[Turkiston general-gubernatorligi|Turkiston o'lkasidagi]] barcha ibodatxonalar singari, u ham namunaviy ko'rinishga ega bo'ldi. Bu ibodatxona dastlab vaqtlarda ''Temur harbiy okrugi'', soʻngra ''Samarqand harbiy okrugi'' tarkibida boʻlib kelgan, keyinchalik Turkiston yeparxiyasi boshqarmasi tasarrufida boʻlgan va “Samarqand harbiy qoʻmondoni maʼmuriyati qoshidagi cherkovi”, mahalliy harbiy ibodatxona hisoblangan bo'lib,1992-yildan "Muqaddas Archangel Maykl cherkovi" sifatida [[nom]] qozongan. 1929-yilga kelib bu ibodatxona ham yopilib, xuddi Samarqand, Termiz va boshqa shaharlarda bo'lgani kabi omborxonaga aylantirildi. 1931-yilda inqilobiy hokimiyat qarori bilan alohida qo'ng'iroq minorasi buzib tashlandi. Uning balandligi 5 metr edi va minorada 5 ta katta qo'ng'iroq osilgan bo'lib, ularning eng kattasi Archangel Maykl deb nomlangan edi. Yuqorida aytilganlarning barchasi Kogon shahrida (sobiq Yangi Buxoro) joylashgan bo'lib, hozirda faoliyat ko‘rsatmay kelayotgan Ibodatxonaga taalluqlidir. 1992-yilda ibodatxona imonlilarga topshirildi, u joylar muqaddas qilindi va qayta tiklash ishlari boshlandi. Ikonostaz va cherkov anjomlari qisman parishionerlar tomonidan saqlanib qolgan. Ikonostazning markazida halokatdan qutqarilgan piktogrammalar mavjud bo'lgan. Ibodatxona ko'rkam qilib bezatilgan ikonostaz va cherkov anjomlari mavjud edd. Ibodatxonaning ichki qismi xoch shaklida qilib yasalgan. Cherkov bir necha xonalarga bo'lingan: qurbongohli xonasi, ibodat xonasi, ruhoniylar turar joyi va oshxona kabilarga bo'lingan. ibodatxonaning orqasida hovlisida vaqtinchalik qo'ng'iroq minorasi saqlanib qolingan. Qabristonda 2000-yillarning boshlarida cherkovda xizmat qilgan protoreys Viktor Mixaylovichning dafn etilgan qabri bor edi. Boshqa qabristonda ko'proq dafn etilgan, ammo, afsuski, ularning nomlari saqlanib qolinmagan. Bugungi kunda ibodatxonada xizmatlar turli turdagi xizmatchilar ishlab keladi, xizmatchilar ish kunlarida unchalik ko'p kelmaydi ko'pi bilan - 20 kishi, bayram kunlari esa- 30-35 kishi ishlasi mumkin. Xizmatni ruhoniy Leonid Petrov boshqaradi. Ibodatxonada asosan piyoda yoki taksida borish mumkin. == Albomlar == {| class="graytable" style="text-align:center" |+ | width="25%" |[[Fayl:Church_in_the_resettlement_village71.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Church_in_the_resettlement_village71.jpg/150px-Church_in_the_resettlement_village71.jpg|center|150x150px]] 1860-yildan Avliyo Aleksandr cherkovi (Buxoro yaqinidagi aholi punkti). | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|center|150x150px]] Archangel Maykl cherkovi (shahar, Buxoro) 1880-yil. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|center|150x150px]] Ikonostaz. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|center|150x150px]] Kirish. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|center|150x150px]] Qo'ng'iroqlar. |- | | | | | |} == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://pravoslavie.uz/archdiocese/parishes/ pravoslavie.uz dagi cherkov manzili] == Pochta kartalaridagi ibodatxonalar == * Pochta varaqasi. Surat muallifi noma'lum. Suratda aytilishicha: ''Buxorodagi Archangel Mayklning qo'ng'iroq minorasi bilan cherkov'' . Anonim nashriyot. 1911-yil Surat tiklanmadi. == Adabiyot == * Fotosurat va tavsif bilan buklet. ''Ivanov An. A.'' – ''Rossiya Turkistonining shahar va qishloqlariga sayohatlar. Qishloq va shaharlar, jami 100 ga yaqin fotosuratlar va 154 ta matnlar oʻrganilib, suratga olindi'' . Sankt-Peterburg, 1910-yil. * Kitob. ''Ivanov An. A.'' - ''Tamerlan harbiy okrugi tarixi'' . Qo‘qon, 1911-yil. * Kitob. ''Karavaev F. B.'' - ''O'tmishda va hozirgi paytda och dasht. Och dashtning hududi juda katta edi'' . Petrograd, 1914-yil. * Kitob. ''Golenberg B. A.'' - ''Turkiston o'lkasining qadimiy ibodatxonalari'' . Toshkent, 2011-yil. * Kitob. ''Ruzaev B. A.'' - "O'zbekiston cherkovlari tarixi ''. Toshkent, 2014-yil.'' [[Turkum:Ibodatxonalar]] [[Turkum:Cherkovlar]] [[Turkum:Buxorodagi pravoslav cherkovlari]] pc9e64rgeryvet3msm2geofk459qa2l 6315433 6315432 2026-10-22T21:56:11Z Sherzod11W 273619 6315433 wikitext text/x-wiki {{Ziyoratgohlar}} '''Arxangel Mixail''' cherkovi — [[Buxoro]] shahrida joylashgan Rus pravoslav cherkovining [[Markaziy Osiyo]] metropolitan okrugiga qarashli bo'lgan [[Toshkent]] va Oʻzbekiston yeparxiyasining hozirgi pravoslav [[Ibodatxona|cherkovi]] hisoblanadi. Ibodatxona 1860-yilda tashkil etilgan<ref name="autogenerated1">буклет ''Иванов Ан. А.''</ref>. Ikkinchi ibodatxona va qo'ng'iroq minorasi 1875-yil mart oyida tashkil etilgan<ref name="autogenerated1" />, 1875-yil 21-noyabrda A. Benoisning chizgan eskizi bo'yicha qurilgan<ref name="autogenerated1" />. 1875-yil 21-noyabrda muqaddas qilingan ibodatxona<ref name="autogenerated1" />,1929-yilga kelib faoliyatini to'xtatgan<ref name="autogenerated2">книга ''Рузаев Б. А.''</ref>, qo'ng'iroq minorasi esa 1931-yilga kelib buzib tashlandi<ref name="autogenerated2" />,1992-yilda ibodatxona qayta tiklanib,faoliyatini boshladi<ref name="autogenerated2" />, "Muqaddas bosh farishta [[Mikoil]]<ref name="autogenerated3">книга ''Иванов Ал. А.''</ref><nowiki>'' sharafiga bag'ishlangan, 300ta ibodat qiluvchular uchun mo'</nowiki>ljallangan<ref name="autogenerated3" />, davlat boshlig'i buyurug'igan asosan ibodatxonaga ruhoniy tayinlandi (shuningdek, rohiba-rohibalar va qo'ng'iroqchi ham tayinlandi; ma'lumotlar 1930-yil uchun berilgan)<ref name="autogenerated1" />, 21-noyabrda patronal bayram <ref name="autogenerated2" /> . Birinchi ibodatxona haqida batafsil ma'lumot - Sankt-Aleksandr ibodatxonasida berib o'tilgan. [[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-00.JPG|right|thumb|200x200px| devorga osilgan ibodatxona nomi]] == Tarixi == 1860-yilda Buxoroning chekkasida joylashgan koʻchmanchilar qishlogʻiga rus pravoslav xristianlari kela boshladi va ibodat qilishlari uchun yogʻochdan cherkov qura boshladilar. ''Sankt-Aleksandr cherkovi'' (ehtimol Nevskiy) muqaddaslangan va u o;z nomiga ega bo'lgan. 1872-yilga kelib ibodatxona yong'in tufayli jiddiy zarar ko'rdi. Ibodatxona yong'in tufayli zarzr ko'rgandan keyin 1875-yilda Buxoroga quruvchilar va askarlar olib kelindi va ularning yordami bilan yangi cherkov binosi qurildi - bu safar cherkov yog'ochdan emas aksincha pishirtirilgan g'ishtdan foyalanilgan edi. [[Turkiston general-gubernatorligi|Turkiston o'lkasidagi]] barcha ibodatxonalar singari, u ham namunaviy ko'rinishga ega bo'ldi. Bu ibodatxona dastlab vaqtlarda ''Temur harbiy okrugi'', soʻngra ''Samarqand harbiy okrugi'' tarkibida boʻlib kelgan, keyinchalik Turkiston yeparxiyasi boshqarmasi tasarrufida boʻlgan va “Samarqand harbiy qoʻmondoni maʼmuriyati qoshidagi cherkovi”, mahalliy harbiy ibodatxona hisoblangan bo'lib,1992-yildan "Muqaddas Archangel Maykl cherkovi" sifatida [[nom]] qozongan. 1929-yilga kelib bu ibodatxona ham yopilib, xuddi Samarqand, Termiz va boshqa shaharlarda bo'lgani kabi omborxonaga aylantirildi. 1931-yilda inqilobiy hokimiyat qarori bilan alohida qo'ng'iroq minorasi buzib tashlandi. Uning balandligi 5 metr edi va minorada 5 ta katta qo'ng'iroq osilgan bo'lib, ularning eng kattasi Archangel Maykl deb nomlangan edi. Yuqorida aytilganlarning barchasi Kogon shahrida (sobiq Yangi Buxoro) joylashgan bo'lib, hozirda faoliyat ko‘rsatmay kelayotgan Ibodatxonaga taalluqlidir. 1992-yilda ibodatxona imonlilarga topshirildi, u joylar muqaddas qilindi va qayta tiklash ishlari boshlandi. Ikonostaz va cherkov anjomlari qisman parishionerlar tomonidan saqlanib qolgan. Ikonostazning markazida halokatdan qutqarilgan piktogrammalar mavjud bo'lgan. Ibodatxona ko'rkam qilib bezatilgan ikonostaz va cherkov anjomlari mavjud edd. Ibodatxonaning ichki qismi xoch shaklida qilib yasalgan. Cherkov bir necha xonalarga bo'lingan: qurbongohli xonasi, ibodat xonasi, ruhoniylar turar joyi va oshxona kabilarga bo'lingan. ibodatxonaning orqasida hovlisida vaqtinchalik qo'ng'iroq minorasi saqlanib qolingan. Qabristonda 2000-yillarning boshlarida cherkovda xizmat qilgan protoreys Viktor Mixaylovichning dafn etilgan qabri bor edi. Boshqa qabristonda ko'proq dafn etilgan, ammo, afsuski, ularning nomlari saqlanib qolinmagan. Bugungi kunda ibodatxonada xizmatlar turli turdagi xizmatchilar ishlab keladi, xizmatchilar ish kunlarida unchalik ko'p kelmaydi ko'pi bilan - 20 kishi, bayram kunlari esa- 30-35 kishi ishlasi mumkin. Xizmatni ruhoniy Leonid Petrov boshqaradi. Ibodatxonada asosan piyoda yoki taksida borish mumkin. == Albomlar == {| class="graytable" style="text-align:center" |+ | width="25%" |[[Fayl:Church_in_the_resettlement_village71.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Church_in_the_resettlement_village71.jpg/150px-Church_in_the_resettlement_village71.jpg|center|150x150px]] 1860-yildan Avliyo Aleksandr cherkovi (Buxoro yaqinidagi aholi punkti). | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-03.JPG|center|150x150px]] Archangel Maykl cherkovi (shahar, Buxoro) 1880-yil. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-02.JPG|center|150x150px]] Ikonostaz. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-05.JPG|center|150x150px]] Kirish. | width="25%" |[[Fayl:Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG/150px-Church_of_Archangel_Michael_in_Bukhara_15-04.JPG|center|150x150px]] Qo'ng'iroqlar. |- | | | | | |} == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://pravoslavie.uz/archdiocese/parishes/ pravoslavie.uz dagi cherkov manzili] == Pochta kartalaridagi ibodatxonalar == * Pochta varaqasi. Surat muallifi noma'lum. Suratda aytilishicha: ''Buxorodagi Archangel Mayklning qo'ng'iroq minorasi bilan cherkov'' . Anonim nashriyot. 1911-yil Surat tiklanmadi. == Adabiyot == * Fotosurat va tavsif bilan buklet. ''Ivanov An. A.'' – ''Rossiya Turkistonining shahar va qishloqlariga sayohatlar. Qishloq va shaharlar, jami 100 ga yaqin fotosuratlar va 154 ta matnlar oʻrganilib, suratga olindi'' . Sankt-Peterburg, 1910-yil. * Kitob. ''Ivanov An. A.'' - ''Tamerlan harbiy okrugi tarixi'' . Qo‘qon, 1911-yil. * Kitob. ''Karavaev F. B.'' - ''O'tmishda va hozirgi paytda och dasht. Och dashtning hududi juda katta edi'' . Petrograd, 1914-yil. * Kitob. ''Golenberg B. A.'' - ''Turkiston o'lkasining qadimiy ibodatxonalari'' . Toshkent, 2011-yil. * Kitob. ''Ruzaev B. A.'' - "O'zbekiston cherkovlari tarixi ''. Toshkent, 2014-yil.'' [[Turkum:Ibodatxonalar]] [[Turkum:Cherkovlar]] [[Turkum:Buxorodagi pravoslav cherkovlari]] of4xxsnm4h5ucgml830a5i2icwyt34v 0 773023 6315385 6048103 2026-10-22T21:46:32Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315385 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi|medallar=Olimpiada oʻyinlari, Sidney 2000, Bronza medali|ism=Aydin Qudaybergenuli Smagʻulov|fuqarolik={{KAZ}} {{KGZ}}|jins=Erkak|sport=[[Dzudo]]|tavallud_yer=Ust-Kamenogorsk, Qozoq SSR, SSSR|tavallud_sana=1976-yil 1-dekabr|boy=161 sm|murabbiylar=Janadil Ataev|tugilgan_paytdagi_ism={{lang-kk|Айдын Құдайбергенұлы Смағұлов}}}} '''Aydin Qudaybergenuli Smagʻulov''' ([[qozoqcha]] Айдын Смағұлов [[1976]]-[[1-dekabr|yil 1-dekabr]]) — qozogʻistonlik [[Dzudo|dzudochi]], 1996-yil [[Qozogʻiston]] chempioni, [[Markaziy Osiyo]] oʻyinlari chempioni, 2000-yil Sidney Olimpiadasida [[Qirgʻiziston]] nomidan bronza medali sovrindori. Aydin Smagʻulov Olmaota viloyati Alakoʻl tumani bitiruvchisi. U katta akasi Rustemga taqlid qilib kurash toʻgaragiga kelgan.U bu sanʼat sirlarini mahalliy murabbiy Baxitbek Mustafindan oʻrgangan.Vaqt oʻtishi bilan u oʻz saflarida yetakchi boʻlib, yurt sharafini munosib himoya qildi.U dzudo kurashi boʻyicha mamlakat chempioni boʻldi, Markaziy Osiyo oʻyinlarida terma jamoadan joy oldi, qator xalqaro musobaqalarda gʻolib chiqdi. == Qirgʻiziston qatorida == Biroq, 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlari arafasida u milliy chempionatda muvaffaqiyatsizlikka uchradi va bayroqli musobaqada Qozogʻiston bayrogʻi ostida chiqish huquqidan mahrum boʻldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=„Vecherniy Bishkek“, 19 marta 2001 |url=https://vecherka.kg/2001/03/19/03.htm |qaralgan sana=2022-08-11 |arxivsana=2022-08-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220811112724/https://vecherka.kg/2001/03/19/03.htm }}</ref>. 26 yoshdan oshgan Aydin palvonga qozogʻistonlik murabbiylar ishonchsizlik bildirganidan soʻng, kutilmagan qarorga keldi.Olotovning narigi tomoniga borib, oʻtkir qalpoqli aka-uka shaʼnini yoʻqqa chiqargan maʼqul, deb oʻyladi.Shu bilan birga uning mehnati zoyi ketmadi.Aydin Sidneyda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Qirgʻizlar qalpoqlarini osmonga otdilar. Ularning bunday baxtli boʻlishlari bejiz emas. Negaki, mashhur ogʻir atletikachi Qanibek Osmanaliyev 1980-yilda [[Moskva|Moskvada]] oltin medalni qoʻlga kiritganidan buyon oʻtgan 20 yil davomida Qirgʻiziston terma jamoasi birorta ham Olimpiada medalini qoʻlga kiritmagan. Aydin Smagʻulovgacha qozogʻistonlik dzudochilardan hech biri Olimpiya shohsupasiga tegmagan edi. == Sportga kelishi == Uning ota-onasi aloqa sanoatining oddiy xodimlari.Tuman markazi-Usharal viloyatidagi barcha muvaffaqiyatlar malakali murabbiy Baxitbek Mustafin nomi bilan chambarchas bogʻliq.Undan saboq olgan akasi Rustem qisqa fursatda xalqqa tanish boʻldi.Sambo boʻyicha bir qator respublika musobaqalarida gʻolib chiqqan.U Gruziyada oʻtkazilgan SSSR oʻsmirlar chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi va koʻkragiga sport ustasi kumush medalini taqdi.Katta akasi Dastan boks bilan shugʻullangan.Ikkalasi ham doimo raqobatda.Uyda boʻlsa ham qoʻllari mashgʻulotdan boʻshamaydi.Uyda Oydinga qaraydigan odam yoʻq.Shuning uchun Rustem uni sport zaliga olib borardi.Kechqurun ukasi bilan qolib, mashgʻulotni tomosha qilardi.Murabbiy juda jiddiy inson.U hech qachon ovozini koʻtarmaydi va bolani tanbeh qilmaydi.Gʻalaba qozonasizmi, yutqazasizmi, baribir.Doim maslahat beradi, birodarlarcha gʻamxoʻrlik koʻrsatadi.Bilmaganini oʻrgatishdan charchamaydi. Rustemning xarakteri esa boshqacha. Usulni faqat bir marta takrorlaydi. Koʻrsatilganda uni qoʻlga olishingiz kerak. Xuddi shu usulni takrorlay olmasangiz, u gʻazablanadi. Agar u kayfiyatda boʻlsa, u buni ikkinchi marta takrorlashi mumkin. U yerda oʻrganmasangiz, qoʻlingiz yoʻqoladi. U shunchaki ketmaydi, haqorat qiladi, ogʻir soʻzlarni aytadi. Akasining bu xatti-harakati avvaliga menga juda kulgili tuyuldi. „Ularga toʻgʻri taʼlim berilsa yaxshi boʻlardi“, derdi. „Toʻxtab turing, uka, hamma texnikani oʻrganay, keyin jang qilishni oʻrgataman“, derdi u oʻziga. Bolaligimda katta boʻlganimda akamning nega jahli chiqqanini tushundim. Kurashchiga eng avvalo tezlik, chaqqonlik, chaqqonlik kerak. Maslahatga quloq solgan va koʻrsatilgan usulni darhol tushunmagan sportchi kulrang gilamda shoshilinch qaror qabul qila olmasligi va sarosimaga tushishi mumkin. Va u nima bilan tugashi maʼlum<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Baza dannix masterov sporta SSSR i Kirgizskoy Respubliki |url=http://www.sport.gov.kg/public/images/file_library/201801171333470.docx |qaralgan sana=2022-08-11 |arxivsana=2019-02-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190215050534/http://www.sport.gov.kg/public/images/file_library/201801171333470.docx }}</ref>. == Usharaldan Oʻskemenga borishi == Olakoʻl viloyati polvonlari maʼlum darajaga erishgach, oʻsha yillarda Oʻskemenga mashgʻulotlarga borishni odatga aylantirdilar.Sharqiy Qozogʻiston viloyati markaziga koʻchib kelganimda Janadil Atayev qoʻl ostida ham mashgʻulot oʻtkazdim.Uning malakasiga shubha yoʻq.Ataevning „qoʻl“idan koʻplab kuchli polvonlar chiqdi.Janadil akadan ham koʻp narsani oʻrgandim.Oʻshanda sambo boʻyicha yoshlar oʻrtasida ikki karra jahon chempioni Yerjan Omarbayevning shon-shuhrati avjiga chiqqan edi.Rustem hamisha oʻsha yigitni unga oʻrnak qilib olardi.Mashgʻulotlardan soʻng: "Jahon toifasidagi polvon boʻlmoqchi boʻlsangiz,Omarboyevni engishingiz kerak. „Ishonamanki, bu maqsadga erishgan kuningdagina erisha olasan“, deb meni undardi.Oʻshanda Erjonni magʻlub etishning iloji yoʻq edi. Biroq Omarboyev darajasiga chiqish uchun Oydin koʻp ter toʻkdi. Sekin-asta elkama-elka tura boshladik. U bir oz muvaffaqiyatga erishdi. 1996-yili Oydin sambo boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi mamlakat chempionatida bosh sovrinni qoʻlga kiritgach, dzyudoga oʻtdi. == Dzudoga oʻtishi == 90-yillarning oʻrtalarida koʻplab kuchli sambochilar dzudoga oʻtishdi.Negaki, yaponlar oʻylab topgan kurash turi Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan.Har bir sportchining orzusi esa Olimpiya oʻyinlarida qatnashishdir.Oydin ana shu orzusiga yetib, dzudo toʻgaragi ostonasidan oshib ketdi.Toʻgʻrirogʻi, uning kuchli dzudochi boʻlib shakllanishiga yuqorida tilga olingan fuqarolardan tashqari oʻsha yillarda Oʻskemenda tayyorgarlik koʻrgan katta akalarimiz ham katta hissa qoʻshgan.Ruslan Seyilxonov,Yerjan Omarboyev,Serjan Omarov kabi mashhur polvonlardan koʻp narsani oʻrgandi. Qolaversa, 60 kg vazn toifasidagi ichki musobaqalarda ham raqobat juda kuchli edi. Oʻsha yillarda Nurbol Sulaymenov, Bazarbek Donbay, Qosim Tabyldinov, Bakitjan Abdikarimov, Yerjan Omarbayev kabilarni engish oson ish emas edi. Keyinroq safimizga Berik Jetpisboev va Yerlan Silambaevlar kelib qoʻshildi. Shunday kuchlilar bilan raqobat qilishimiz kerak edi. Shu tufayli u tajriba orttirdi, mahoratini oshirdi. 1996-yilda kattalar oʻrtasida mamlakat chempioni boʻldi. Oʻsha yili u yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatiga borib, yettinchi oʻrinni egalladi.1997-yilda Qozogʻiston chempionatining final bosqichiga chiqa olmagan boʻlsam-da, hal qiluvchi bosqichda Nurbol Suleymenovga yutqazib, kumush medal sohibiga aylangandim.1998-yilda Moskvada oʻtkazilgan eng yirik xalqaro turnirda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha mavsumda Kanadada oʻtkazilgan talabalar oʻrtasidagi jahon chempionatida beshinchi oʻrinni egalladi. Boshqa katta-kichik musobaqalarda ham sovrinli oʻrinlarni qoʻlga kiritdi. == Qirgʻiziston terma jamoasiga oʻtish == Aydin Sidney Olimpiadasi arafasida oʻtkazilgan musobaqalarda oʻz kuchini isbotlay olmadi. 1999-yilda Qaragʻandada boʻlib oʻtgan Qozogʻiston chempionatida muvaffaqiyatsizlikka uchradi.Keyin „Olimpiadaga borish“ degan yuksak orzuim bilan xayrlashishga majbur boʻldim. Darhaqiqat, u mas’uliyatli musobaqalar arafasida ortiqcha vazn yigʻdi.Baʼzan siz hatto 10-12 kg vazn yoʻqotishingiz kerak.Natijada Olimpiada arafasida oʻtkaziladigan mas’uliyatli musobaqalarda undan keng foydalana olmadi. Olimpiadada qatnashish imkoniyatidan mahrum boʻlgan sportchining yomon kunlaridan birida Qirgʻizistonning taniqli murabbiyi Turatbek Quliboyev kutilmagan taklif bilan chiqdi.Qizigʻi shundaki,Oydin Qozogʻistondagi ichki musobaqalarda shlyapa kiygan akasini tez-tez koʻrgan.—Bu odam bu yerda nima qilyapti? deb oʻyladim.Turatbek ogʻa qirgʻiz xalqi orasidan sharaf bayrogʻini baland koʻtaradigan bilak polvonlarni topmay Qozogʻistonga kelib, oʻzi uchun shogird olib yurgan edi.Bishkekda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo oʻyinlarida u 73 kilogramm vazn toifasida kurash olib borayotgan Aydin va Sagʻdat Sodiqovlarning eʼtiborini tortdi.Ikkalasi ham muvaffaqiyatsizlikka uchraganini bilgach,Qozogʻiston terma jamoasiga „Bizga keling“ degan taklifni berdi.Avvaliga Aydin bilan Sagʻdat biroz dovdirab qolishdi. „Vatanim, ona Vatanim tik turganda birovning shaʼnini qanday yoʻq qilaman?“ fikr keldi.Keyin ukalari bilan maslahatlashdi.Ular: „Terma jamoaga tushmaganingda aybing yoʻq.Qirgʻizlar soʻrasa, ikkilanishga asos yoʻq. Agar bilsangiz, chet davlatga bormaysiz. Qirgʻizlar bizning birodarlarimiz. Qozogʻiston fuqarosi qardosh davlatning shon-shuhratini targʻib qilayotgan boʻlsa, nima ayb. Esingizda boʻlsin, sport hayoti qisqa. Bundan tashqari, Olimpiya oʻyinlari har kuni oʻtkazilmaydi. Toʻrt yildan keyin global musobaqaga borasizmi yoki yoʻqmi nomaʼlum. Shuning uchun imkoniyatingizni boy bermang“, dedi u. Bu qarorga na bizning murabbiylar, na boshqalar qarshi boʻlishdi. Shunday qilib, u Sagʻdat bilan 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida Qirgʻiziston bayrogʻi ostida chiqish qilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.alaman.kz/?p=20371 |qaralgan sana=11-avgust 2022-yil |arxivsana=11-noyabr 2011-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111111100928/http://www.alaman.kz/?p=20371 }}</ref>. == Sidney 2000-yil == Aydin ilk bellashuvini argentinalik polvonga qarshi oʻtkazdi.U hech qanday qiyinchiliksiz gʻalaba qozondi.Ikkinchi bahsda braziliyalik Manola Puloga imkoniyatni boy berdi.Aslida, gʻalaba qozonish mumkin edi.Musobaqa boshlangan sahifada „tegirmon“ usuli yaratilgan.Hakamlar bu yondashuvni „yuko“ ball bilan baholadilar.Oydin tez orada boshqa usulni bajarishga qaror qildi.Oʻshanda ikkalasi ham boʻz gilamga yiqilgan. Tatamidagi hakam oq-qorani ajratmasdan, gʻalabani Puloga berdi. Bu magʻlubiyat Oydinni oltindan mahrum qildi. Keyingi bahslarda raqiblar bosh koʻtara olishmadi. Rossiya, Moldova va AQSH dzudochilari „ippon“, yaʼni toza magʻlubiyatga uchradi. Oʻzbekistonlik kurashchi Alisher Muxtarov bronza uchun kurash olib bordi.Ushbu voqeadan bir yil oldin ikkalasi Olmaotada Sanjar Jandosov xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirda uchrashishgan.Oʻsha bellashuvda „kulgili“ usulni qoʻllagan Muxtorov Aydinni ortda qoldirdi.Tatamiga chiqish oldidan jamoadoshi Sagʻdat Sodiqov uni qoʻllab-quvvatlagan,Qozogʻiston terma jamoasi bosh murabbiyi Boʻstan Janbirboev esa birodarlik donoligini izhor qilib, gʻururlanardi.Qozogʻistondan boshqa polvon va murabbiylar ham kelishdi va omad tilashdi.Uchrashuvning 3-daqiqasida Muxtarov ichkaridan osib qoʻyishga harakat qildi.Aydin yuzini oʻrashga qaror qildi va darhol „tegirmon“ usulini qoʻlladi. Raqibim ikkala qilich bilan yerga yiqildi. Hakam „ippon“ deb baqirdi. Oʻzbekistonlik dzudochi Aydinga, hakamga qaraydi. Aydinning Sidneydagi jangidan keyin sallalilar baybalam kiydilar.Oʻzbekistonlik murabbiylar: "Aydin Smagʻulov Qozogʻiston fuqarosi.Qirgʻizistonga hech qanday aloqasi yoʻq.Ular Xalqaro dzudo federatsiyasi tomonidan belgilangan qoidalarni buzishadi.Shuning uchun gʻalaba polvonimizga berilishi kerak. Oʻshanda raqibim madaniyatlilik koʻrsatdi. Alisher: „Men Oydinga tatamida, halol raqobat chogʻida yutqazdim. Shuning uchun men hech kimga shikoyat qilmayman. Men unga ruxsat bermayman. Menga bunchalik arzon yoʻl bilan kelgan tillaning keragi yoʻq“, dedi u. Buni eshitgan [[oʻzbeklar]] yuz oʻgirishdi. == Qiziqarli fikrlar == Baʼzilar Aydindan „Bronza medali uchun kurashda oʻzbek Muxtarov oʻrniga qozoq Donbayiga duch kelsangiz nima qilasiz?“ deb soʻrashdi, tez-tez savol beradi. Albatta, har bir sportchining eng oliy orzusi Olimpiya oʻyinlarida qatnashishdir.Aydin ham Sidney oʻyinlarida medal olishni maqsad qilgan.Xudoning izmi bilan orzuim ushaldi.Bozorbek bilan yoʻllari kesishsa,Aydin hech ikkilanmay uni qoʻyib yuborardi.Axir Donbay qozoqlar sharafini himoya qilgan.U boshqa davlat bayrogʻi ostida chiqish qildi. Bunday holatda har bir or-nomusli fuqaro davlat manfaatlarini hamma narsadan ustun qoʻyishi kerak, — deydi Oydin. == Mukofot == Qirgʻiziston davlat rahbari Asqar Akaev Aydinning koʻksiga „Shon-sharaf“ ordenini taqib qoʻydi == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:1-dekabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] 3rehinj765l4w3lgg0gtvj5plrpxyu2 6315386 6315385 2026-10-22T21:46:57Z Sherzod11W 273619 6315386 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi|medallar=Olimpiada oʻyinlari, Sidney 2000, Bronza medali|ism=Aydin Qudaybergenuli Smagʻulov|fuqarolik={{KAZ}} {{KGZ}}|jins=Erkak|sport=[[Dzudo]]|tavallud_yer=Ust-Kamenogorsk, Qozoq SSR, SSSR|tavallud_sana=1976-yil 1-dekabr|boy=161 sm|murabbiylar=Janadil Ataev|tugilgan_paytdagi_ism={{lang-kk|Айдын Құдайбергенұлы Смағұлов}}}} '''Aydin Qudaybergenuli Smagʻulov''' ([[qozoqcha]] Айдын Смағұлов [[1976]]-[[1-dekabr|yil 1-dekabr]]) — [[qozogʻiston]]<nowiki/>lik [[Dzudo|dzudochi]], 1996-yil [[Qozogʻiston]] chempioni, [[Markaziy Osiyo]] oʻyinlari chempioni, 2000-yil Sidney Olimpiadasida [[Qirgʻiziston]] nomidan bronza medali sovrindori. Aydin Smagʻulov Olmaota viloyati Alakoʻl tumani bitiruvchisi. U katta akasi Rustemga taqlid qilib kurash toʻgaragiga kelgan.U bu sanʼat sirlarini mahalliy murabbiy Baxitbek Mustafindan oʻrgangan.Vaqt oʻtishi bilan u oʻz saflarida yetakchi boʻlib, yurt sharafini munosib himoya qildi.U dzudo kurashi boʻyicha mamlakat chempioni boʻldi, Markaziy Osiyo oʻyinlarida terma jamoadan joy oldi, qator xalqaro musobaqalarda gʻolib chiqdi. == Qirgʻiziston qatorida == Biroq, 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlari arafasida u milliy chempionatda muvaffaqiyatsizlikka uchradi va bayroqli musobaqada Qozogʻiston bayrogʻi ostida chiqish huquqidan mahrum boʻldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=„Vecherniy Bishkek“, 19 marta 2001 |url=https://vecherka.kg/2001/03/19/03.htm |qaralgan sana=2022-08-11 |arxivsana=2022-08-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220811112724/https://vecherka.kg/2001/03/19/03.htm }}</ref>. 26 yoshdan oshgan Aydin palvonga qozogʻistonlik murabbiylar ishonchsizlik bildirganidan soʻng, kutilmagan qarorga keldi.Olotovning narigi tomoniga borib, oʻtkir qalpoqli aka-uka shaʼnini yoʻqqa chiqargan maʼqul, deb oʻyladi.Shu bilan birga uning mehnati zoyi ketmadi.Aydin Sidneyda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Qirgʻizlar qalpoqlarini osmonga otdilar. Ularning bunday baxtli boʻlishlari bejiz emas. Negaki, mashhur ogʻir atletikachi Qanibek Osmanaliyev 1980-yilda [[Moskva|Moskvada]] oltin medalni qoʻlga kiritganidan buyon oʻtgan 20 yil davomida Qirgʻiziston terma jamoasi birorta ham Olimpiada medalini qoʻlga kiritmagan. Aydin Smagʻulovgacha qozogʻistonlik dzudochilardan hech biri Olimpiya shohsupasiga tegmagan edi. == Sportga kelishi == Uning ota-onasi aloqa sanoatining oddiy xodimlari.Tuman markazi-Usharal viloyatidagi barcha muvaffaqiyatlar malakali murabbiy Baxitbek Mustafin nomi bilan chambarchas bogʻliq.Undan saboq olgan akasi Rustem qisqa fursatda xalqqa tanish boʻldi.Sambo boʻyicha bir qator respublika musobaqalarida gʻolib chiqqan.U Gruziyada oʻtkazilgan SSSR oʻsmirlar chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi va koʻkragiga sport ustasi kumush medalini taqdi.Katta akasi Dastan boks bilan shugʻullangan.Ikkalasi ham doimo raqobatda.Uyda boʻlsa ham qoʻllari mashgʻulotdan boʻshamaydi.Uyda Oydinga qaraydigan odam yoʻq.Shuning uchun Rustem uni sport zaliga olib borardi.Kechqurun ukasi bilan qolib, mashgʻulotni tomosha qilardi.Murabbiy juda jiddiy inson.U hech qachon ovozini koʻtarmaydi va bolani tanbeh qilmaydi.Gʻalaba qozonasizmi, yutqazasizmi, baribir.Doim maslahat beradi, birodarlarcha gʻamxoʻrlik koʻrsatadi.Bilmaganini oʻrgatishdan charchamaydi. Rustemning xarakteri esa boshqacha. Usulni faqat bir marta takrorlaydi. Koʻrsatilganda uni qoʻlga olishingiz kerak. Xuddi shu usulni takrorlay olmasangiz, u gʻazablanadi. Agar u kayfiyatda boʻlsa, u buni ikkinchi marta takrorlashi mumkin. U yerda oʻrganmasangiz, qoʻlingiz yoʻqoladi. U shunchaki ketmaydi, haqorat qiladi, ogʻir soʻzlarni aytadi. Akasining bu xatti-harakati avvaliga menga juda kulgili tuyuldi. „Ularga toʻgʻri taʼlim berilsa yaxshi boʻlardi“, derdi. „Toʻxtab turing, uka, hamma texnikani oʻrganay, keyin jang qilishni oʻrgataman“, derdi u oʻziga. Bolaligimda katta boʻlganimda akamning nega jahli chiqqanini tushundim. Kurashchiga eng avvalo tezlik, chaqqonlik, chaqqonlik kerak. Maslahatga quloq solgan va koʻrsatilgan usulni darhol tushunmagan sportchi kulrang gilamda shoshilinch qaror qabul qila olmasligi va sarosimaga tushishi mumkin. Va u nima bilan tugashi maʼlum<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Baza dannix masterov sporta SSSR i Kirgizskoy Respubliki |url=http://www.sport.gov.kg/public/images/file_library/201801171333470.docx |qaralgan sana=2022-08-11 |arxivsana=2019-02-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190215050534/http://www.sport.gov.kg/public/images/file_library/201801171333470.docx }}</ref>. == Usharaldan Oʻskemenga borishi == Olakoʻl viloyati polvonlari maʼlum darajaga erishgach, oʻsha yillarda Oʻskemenga mashgʻulotlarga borishni odatga aylantirdilar.Sharqiy Qozogʻiston viloyati markaziga koʻchib kelganimda Janadil Atayev qoʻl ostida ham mashgʻulot oʻtkazdim.Uning malakasiga shubha yoʻq.Ataevning „qoʻl“idan koʻplab kuchli polvonlar chiqdi.Janadil akadan ham koʻp narsani oʻrgandim.Oʻshanda sambo boʻyicha yoshlar oʻrtasida ikki karra jahon chempioni Yerjan Omarbayevning shon-shuhrati avjiga chiqqan edi.Rustem hamisha oʻsha yigitni unga oʻrnak qilib olardi.Mashgʻulotlardan soʻng: "Jahon toifasidagi polvon boʻlmoqchi boʻlsangiz,Omarboyevni engishingiz kerak. „Ishonamanki, bu maqsadga erishgan kuningdagina erisha olasan“, deb meni undardi.Oʻshanda Erjonni magʻlub etishning iloji yoʻq edi. Biroq Omarboyev darajasiga chiqish uchun Oydin koʻp ter toʻkdi. Sekin-asta elkama-elka tura boshladik. U bir oz muvaffaqiyatga erishdi. 1996-yili Oydin sambo boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi mamlakat chempionatida bosh sovrinni qoʻlga kiritgach, dzyudoga oʻtdi. == Dzudoga oʻtishi == 90-yillarning oʻrtalarida koʻplab kuchli sambochilar dzudoga oʻtishdi.Negaki, yaponlar oʻylab topgan kurash turi Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan.Har bir sportchining orzusi esa Olimpiya oʻyinlarida qatnashishdir.Oydin ana shu orzusiga yetib, dzudo toʻgaragi ostonasidan oshib ketdi.Toʻgʻrirogʻi, uning kuchli dzudochi boʻlib shakllanishiga yuqorida tilga olingan fuqarolardan tashqari oʻsha yillarda Oʻskemenda tayyorgarlik koʻrgan katta akalarimiz ham katta hissa qoʻshgan.Ruslan Seyilxonov,Yerjan Omarboyev,Serjan Omarov kabi mashhur polvonlardan koʻp narsani oʻrgandi. Qolaversa, 60 kg vazn toifasidagi ichki musobaqalarda ham raqobat juda kuchli edi. Oʻsha yillarda Nurbol Sulaymenov, Bazarbek Donbay, Qosim Tabyldinov, Bakitjan Abdikarimov, Yerjan Omarbayev kabilarni engish oson ish emas edi. Keyinroq safimizga Berik Jetpisboev va Yerlan Silambaevlar kelib qoʻshildi. Shunday kuchlilar bilan raqobat qilishimiz kerak edi. Shu tufayli u tajriba orttirdi, mahoratini oshirdi. 1996-yilda kattalar oʻrtasida mamlakat chempioni boʻldi. Oʻsha yili u yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatiga borib, yettinchi oʻrinni egalladi.1997-yilda Qozogʻiston chempionatining final bosqichiga chiqa olmagan boʻlsam-da, hal qiluvchi bosqichda Nurbol Suleymenovga yutqazib, kumush medal sohibiga aylangandim.1998-yilda Moskvada oʻtkazilgan eng yirik xalqaro turnirda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha mavsumda Kanadada oʻtkazilgan talabalar oʻrtasidagi jahon chempionatida beshinchi oʻrinni egalladi. Boshqa katta-kichik musobaqalarda ham sovrinli oʻrinlarni qoʻlga kiritdi. == Qirgʻiziston terma jamoasiga oʻtish == Aydin Sidney Olimpiadasi arafasida oʻtkazilgan musobaqalarda oʻz kuchini isbotlay olmadi. 1999-yilda Qaragʻandada boʻlib oʻtgan Qozogʻiston chempionatida muvaffaqiyatsizlikka uchradi.Keyin „Olimpiadaga borish“ degan yuksak orzuim bilan xayrlashishga majbur boʻldim. Darhaqiqat, u mas’uliyatli musobaqalar arafasida ortiqcha vazn yigʻdi.Baʼzan siz hatto 10-12 kg vazn yoʻqotishingiz kerak.Natijada Olimpiada arafasida oʻtkaziladigan mas’uliyatli musobaqalarda undan keng foydalana olmadi. Olimpiadada qatnashish imkoniyatidan mahrum boʻlgan sportchining yomon kunlaridan birida Qirgʻizistonning taniqli murabbiyi Turatbek Quliboyev kutilmagan taklif bilan chiqdi.Qizigʻi shundaki,Oydin Qozogʻistondagi ichki musobaqalarda shlyapa kiygan akasini tez-tez koʻrgan.—Bu odam bu yerda nima qilyapti? deb oʻyladim.Turatbek ogʻa qirgʻiz xalqi orasidan sharaf bayrogʻini baland koʻtaradigan bilak polvonlarni topmay Qozogʻistonga kelib, oʻzi uchun shogird olib yurgan edi.Bishkekda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo oʻyinlarida u 73 kilogramm vazn toifasida kurash olib borayotgan Aydin va Sagʻdat Sodiqovlarning eʼtiborini tortdi.Ikkalasi ham muvaffaqiyatsizlikka uchraganini bilgach,Qozogʻiston terma jamoasiga „Bizga keling“ degan taklifni berdi.Avvaliga Aydin bilan Sagʻdat biroz dovdirab qolishdi. „Vatanim, ona Vatanim tik turganda birovning shaʼnini qanday yoʻq qilaman?“ fikr keldi.Keyin ukalari bilan maslahatlashdi.Ular: „Terma jamoaga tushmaganingda aybing yoʻq.Qirgʻizlar soʻrasa, ikkilanishga asos yoʻq. Agar bilsangiz, chet davlatga bormaysiz. Qirgʻizlar bizning birodarlarimiz. Qozogʻiston fuqarosi qardosh davlatning shon-shuhratini targʻib qilayotgan boʻlsa, nima ayb. Esingizda boʻlsin, sport hayoti qisqa. Bundan tashqari, Olimpiya oʻyinlari har kuni oʻtkazilmaydi. Toʻrt yildan keyin global musobaqaga borasizmi yoki yoʻqmi nomaʼlum. Shuning uchun imkoniyatingizni boy bermang“, dedi u. Bu qarorga na bizning murabbiylar, na boshqalar qarshi boʻlishdi. Shunday qilib, u Sagʻdat bilan 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida Qirgʻiziston bayrogʻi ostida chiqish qilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.alaman.kz/?p=20371 |qaralgan sana=11-avgust 2022-yil |arxivsana=11-noyabr 2011-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111111100928/http://www.alaman.kz/?p=20371 }}</ref>. == Sidney 2000-yil == Aydin ilk bellashuvini argentinalik polvonga qarshi oʻtkazdi.U hech qanday qiyinchiliksiz gʻalaba qozondi.Ikkinchi bahsda braziliyalik Manola Puloga imkoniyatni boy berdi.Aslida, gʻalaba qozonish mumkin edi.Musobaqa boshlangan sahifada „tegirmon“ usuli yaratilgan.Hakamlar bu yondashuvni „yuko“ ball bilan baholadilar.Oydin tez orada boshqa usulni bajarishga qaror qildi.Oʻshanda ikkalasi ham boʻz gilamga yiqilgan. Tatamidagi hakam oq-qorani ajratmasdan, gʻalabani Puloga berdi. Bu magʻlubiyat Oydinni oltindan mahrum qildi. Keyingi bahslarda raqiblar bosh koʻtara olishmadi. Rossiya, Moldova va AQSH dzudochilari „ippon“, yaʼni toza magʻlubiyatga uchradi. Oʻzbekistonlik kurashchi Alisher Muxtarov bronza uchun kurash olib bordi.Ushbu voqeadan bir yil oldin ikkalasi Olmaotada Sanjar Jandosov xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirda uchrashishgan.Oʻsha bellashuvda „kulgili“ usulni qoʻllagan Muxtorov Aydinni ortda qoldirdi.Tatamiga chiqish oldidan jamoadoshi Sagʻdat Sodiqov uni qoʻllab-quvvatlagan,Qozogʻiston terma jamoasi bosh murabbiyi Boʻstan Janbirboev esa birodarlik donoligini izhor qilib, gʻururlanardi.Qozogʻistondan boshqa polvon va murabbiylar ham kelishdi va omad tilashdi.Uchrashuvning 3-daqiqasida Muxtarov ichkaridan osib qoʻyishga harakat qildi.Aydin yuzini oʻrashga qaror qildi va darhol „tegirmon“ usulini qoʻlladi. Raqibim ikkala qilich bilan yerga yiqildi. Hakam „ippon“ deb baqirdi. Oʻzbekistonlik dzudochi Aydinga, hakamga qaraydi. Aydinning Sidneydagi jangidan keyin sallalilar baybalam kiydilar.Oʻzbekistonlik murabbiylar: "Aydin Smagʻulov Qozogʻiston fuqarosi.Qirgʻizistonga hech qanday aloqasi yoʻq.Ular Xalqaro dzudo federatsiyasi tomonidan belgilangan qoidalarni buzishadi.Shuning uchun gʻalaba polvonimizga berilishi kerak. Oʻshanda raqibim madaniyatlilik koʻrsatdi. Alisher: „Men Oydinga tatamida, halol raqobat chogʻida yutqazdim. Shuning uchun men hech kimga shikoyat qilmayman. Men unga ruxsat bermayman. Menga bunchalik arzon yoʻl bilan kelgan tillaning keragi yoʻq“, dedi u. Buni eshitgan [[oʻzbeklar]] yuz oʻgirishdi. == Qiziqarli fikrlar == Baʼzilar Aydindan „Bronza medali uchun kurashda oʻzbek Muxtarov oʻrniga qozoq Donbayiga duch kelsangiz nima qilasiz?“ deb soʻrashdi, tez-tez savol beradi. Albatta, har bir sportchining eng oliy orzusi Olimpiya oʻyinlarida qatnashishdir.Aydin ham Sidney oʻyinlarida medal olishni maqsad qilgan.Xudoning izmi bilan orzuim ushaldi.Bozorbek bilan yoʻllari kesishsa,Aydin hech ikkilanmay uni qoʻyib yuborardi.Axir Donbay qozoqlar sharafini himoya qilgan.U boshqa davlat bayrogʻi ostida chiqish qildi. Bunday holatda har bir or-nomusli fuqaro davlat manfaatlarini hamma narsadan ustun qoʻyishi kerak, — deydi Oydin. == Mukofot == Qirgʻiziston davlat rahbari Asqar Akaev Aydinning koʻksiga „Shon-sharaf“ ordenini taqib qoʻydi == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:1-dekabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] l6cdhzviwtfftpphrh3o4l3xpruasto 6315387 6315386 2026-10-22T21:47:10Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315387 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi|medallar=Olimpiada oʻyinlari, Sidney 2000, Bronza medali|ism=Aydin Qudaybergenuli Smagʻulov|fuqarolik={{KAZ}} {{KGZ}}|jins=Erkak|sport=[[Dzudo]]|tavallud_yer=Ust-Kamenogorsk, Qozoq SSR, SSSR|tavallud_sana=1976-yil 1-dekabr|boy=161 sm|murabbiylar=Janadil Ataev|tugilgan_paytdagi_ism={{lang-kk|Айдын Құдайбергенұлы Смағұлов}}}} '''Aydin Qudaybergenuli Smagʻulov''' ([[qozoqcha]] Айдын Смағұлов [[1976]]-[[1-dekabr|yil 1-dekabr]]) — [[qozogʻiston]]lik [[Dzudo|dzudochi]], 1996-yil [[Qozogʻiston]] chempioni, [[Markaziy Osiyo]] oʻyinlari chempioni, 2000-yil Sidney Olimpiadasida [[Qirgʻiziston]] nomidan bronza medali sovrindori. Aydin Smagʻulov Olmaota viloyati Alakoʻl tumani bitiruvchisi. U katta akasi Rustemga taqlid qilib kurash toʻgaragiga kelgan.U bu sanʼat sirlarini mahalliy murabbiy Baxitbek Mustafindan oʻrgangan.Vaqt oʻtishi bilan u oʻz saflarida yetakchi boʻlib, yurt sharafini munosib himoya qildi.U dzudo kurashi boʻyicha mamlakat chempioni boʻldi, Markaziy Osiyo oʻyinlarida terma jamoadan joy oldi, qator xalqaro musobaqalarda gʻolib chiqdi. == Qirgʻiziston qatorida == Biroq, 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlari arafasida u milliy chempionatda muvaffaqiyatsizlikka uchradi va bayroqli musobaqada Qozogʻiston bayrogʻi ostida chiqish huquqidan mahrum boʻldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=„Vecherniy Bishkek“, 19 marta 2001 |url=https://vecherka.kg/2001/03/19/03.htm |qaralgan sana=2022-08-11 |arxivsana=2022-08-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220811112724/https://vecherka.kg/2001/03/19/03.htm }}</ref>. 26 yoshdan oshgan Aydin palvonga qozogʻistonlik murabbiylar ishonchsizlik bildirganidan soʻng, kutilmagan qarorga keldi.Olotovning narigi tomoniga borib, oʻtkir qalpoqli aka-uka shaʼnini yoʻqqa chiqargan maʼqul, deb oʻyladi.Shu bilan birga uning mehnati zoyi ketmadi.Aydin Sidneyda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Qirgʻizlar qalpoqlarini osmonga otdilar. Ularning bunday baxtli boʻlishlari bejiz emas. Negaki, mashhur ogʻir atletikachi Qanibek Osmanaliyev 1980-yilda [[Moskva|Moskvada]] oltin medalni qoʻlga kiritganidan buyon oʻtgan 20 yil davomida Qirgʻiziston terma jamoasi birorta ham Olimpiada medalini qoʻlga kiritmagan. Aydin Smagʻulovgacha qozogʻistonlik dzudochilardan hech biri Olimpiya shohsupasiga tegmagan edi. == Sportga kelishi == Uning ota-onasi aloqa sanoatining oddiy xodimlari.Tuman markazi-Usharal viloyatidagi barcha muvaffaqiyatlar malakali murabbiy Baxitbek Mustafin nomi bilan chambarchas bogʻliq.Undan saboq olgan akasi Rustem qisqa fursatda xalqqa tanish boʻldi.Sambo boʻyicha bir qator respublika musobaqalarida gʻolib chiqqan.U Gruziyada oʻtkazilgan SSSR oʻsmirlar chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi va koʻkragiga sport ustasi kumush medalini taqdi.Katta akasi Dastan boks bilan shugʻullangan.Ikkalasi ham doimo raqobatda.Uyda boʻlsa ham qoʻllari mashgʻulotdan boʻshamaydi.Uyda Oydinga qaraydigan odam yoʻq.Shuning uchun Rustem uni sport zaliga olib borardi.Kechqurun ukasi bilan qolib, mashgʻulotni tomosha qilardi.Murabbiy juda jiddiy inson.U hech qachon ovozini koʻtarmaydi va bolani tanbeh qilmaydi.Gʻalaba qozonasizmi, yutqazasizmi, baribir.Doim maslahat beradi, birodarlarcha gʻamxoʻrlik koʻrsatadi.Bilmaganini oʻrgatishdan charchamaydi. Rustemning xarakteri esa boshqacha. Usulni faqat bir marta takrorlaydi. Koʻrsatilganda uni qoʻlga olishingiz kerak. Xuddi shu usulni takrorlay olmasangiz, u gʻazablanadi. Agar u kayfiyatda boʻlsa, u buni ikkinchi marta takrorlashi mumkin. U yerda oʻrganmasangiz, qoʻlingiz yoʻqoladi. U shunchaki ketmaydi, haqorat qiladi, ogʻir soʻzlarni aytadi. Akasining bu xatti-harakati avvaliga menga juda kulgili tuyuldi. „Ularga toʻgʻri taʼlim berilsa yaxshi boʻlardi“, derdi. „Toʻxtab turing, uka, hamma texnikani oʻrganay, keyin jang qilishni oʻrgataman“, derdi u oʻziga. Bolaligimda katta boʻlganimda akamning nega jahli chiqqanini tushundim. Kurashchiga eng avvalo tezlik, chaqqonlik, chaqqonlik kerak. Maslahatga quloq solgan va koʻrsatilgan usulni darhol tushunmagan sportchi kulrang gilamda shoshilinch qaror qabul qila olmasligi va sarosimaga tushishi mumkin. Va u nima bilan tugashi maʼlum<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Baza dannix masterov sporta SSSR i Kirgizskoy Respubliki |url=http://www.sport.gov.kg/public/images/file_library/201801171333470.docx |qaralgan sana=2022-08-11 |arxivsana=2019-02-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190215050534/http://www.sport.gov.kg/public/images/file_library/201801171333470.docx }}</ref>. == Usharaldan Oʻskemenga borishi == Olakoʻl viloyati polvonlari maʼlum darajaga erishgach, oʻsha yillarda Oʻskemenga mashgʻulotlarga borishni odatga aylantirdilar.Sharqiy Qozogʻiston viloyati markaziga koʻchib kelganimda Janadil Atayev qoʻl ostida ham mashgʻulot oʻtkazdim.Uning malakasiga shubha yoʻq.Ataevning „qoʻl“idan koʻplab kuchli polvonlar chiqdi.Janadil akadan ham koʻp narsani oʻrgandim.Oʻshanda sambo boʻyicha yoshlar oʻrtasida ikki karra jahon chempioni Yerjan Omarbayevning shon-shuhrati avjiga chiqqan edi.Rustem hamisha oʻsha yigitni unga oʻrnak qilib olardi.Mashgʻulotlardan soʻng: "Jahon toifasidagi polvon boʻlmoqchi boʻlsangiz,Omarboyevni engishingiz kerak. „Ishonamanki, bu maqsadga erishgan kuningdagina erisha olasan“, deb meni undardi.Oʻshanda Erjonni magʻlub etishning iloji yoʻq edi. Biroq Omarboyev darajasiga chiqish uchun Oydin koʻp ter toʻkdi. Sekin-asta elkama-elka tura boshladik. U bir oz muvaffaqiyatga erishdi. 1996-yili Oydin sambo boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi mamlakat chempionatida bosh sovrinni qoʻlga kiritgach, dzyudoga oʻtdi. == Dzudoga oʻtishi == 90-yillarning oʻrtalarida koʻplab kuchli sambochilar dzudoga oʻtishdi.Negaki, yaponlar oʻylab topgan kurash turi Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan.Har bir sportchining orzusi esa Olimpiya oʻyinlarida qatnashishdir.Oydin ana shu orzusiga yetib, dzudo toʻgaragi ostonasidan oshib ketdi.Toʻgʻrirogʻi, uning kuchli dzudochi boʻlib shakllanishiga yuqorida tilga olingan fuqarolardan tashqari oʻsha yillarda Oʻskemenda tayyorgarlik koʻrgan katta akalarimiz ham katta hissa qoʻshgan.Ruslan Seyilxonov,Yerjan Omarboyev,Serjan Omarov kabi mashhur polvonlardan koʻp narsani oʻrgandi. Qolaversa, 60 kg vazn toifasidagi ichki musobaqalarda ham raqobat juda kuchli edi. Oʻsha yillarda Nurbol Sulaymenov, Bazarbek Donbay, Qosim Tabyldinov, Bakitjan Abdikarimov, Yerjan Omarbayev kabilarni engish oson ish emas edi. Keyinroq safimizga Berik Jetpisboev va Yerlan Silambaevlar kelib qoʻshildi. Shunday kuchlilar bilan raqobat qilishimiz kerak edi. Shu tufayli u tajriba orttirdi, mahoratini oshirdi. 1996-yilda kattalar oʻrtasida mamlakat chempioni boʻldi. Oʻsha yili u yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatiga borib, yettinchi oʻrinni egalladi.1997-yilda Qozogʻiston chempionatining final bosqichiga chiqa olmagan boʻlsam-da, hal qiluvchi bosqichda Nurbol Suleymenovga yutqazib, kumush medal sohibiga aylangandim.1998-yilda Moskvada oʻtkazilgan eng yirik xalqaro turnirda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha mavsumda Kanadada oʻtkazilgan talabalar oʻrtasidagi jahon chempionatida beshinchi oʻrinni egalladi. Boshqa katta-kichik musobaqalarda ham sovrinli oʻrinlarni qoʻlga kiritdi. == Qirgʻiziston terma jamoasiga oʻtish == Aydin Sidney Olimpiadasi arafasida oʻtkazilgan musobaqalarda oʻz kuchini isbotlay olmadi. 1999-yilda Qaragʻandada boʻlib oʻtgan Qozogʻiston chempionatida muvaffaqiyatsizlikka uchradi.Keyin „Olimpiadaga borish“ degan yuksak orzuim bilan xayrlashishga majbur boʻldim. Darhaqiqat, u mas’uliyatli musobaqalar arafasida ortiqcha vazn yigʻdi.Baʼzan siz hatto 10-12 kg vazn yoʻqotishingiz kerak.Natijada Olimpiada arafasida oʻtkaziladigan mas’uliyatli musobaqalarda undan keng foydalana olmadi. Olimpiadada qatnashish imkoniyatidan mahrum boʻlgan sportchining yomon kunlaridan birida Qirgʻizistonning taniqli murabbiyi Turatbek Quliboyev kutilmagan taklif bilan chiqdi.Qizigʻi shundaki,Oydin Qozogʻistondagi ichki musobaqalarda shlyapa kiygan akasini tez-tez koʻrgan.—Bu odam bu yerda nima qilyapti? deb oʻyladim.Turatbek ogʻa qirgʻiz xalqi orasidan sharaf bayrogʻini baland koʻtaradigan bilak polvonlarni topmay Qozogʻistonga kelib, oʻzi uchun shogird olib yurgan edi.Bishkekda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo oʻyinlarida u 73 kilogramm vazn toifasida kurash olib borayotgan Aydin va Sagʻdat Sodiqovlarning eʼtiborini tortdi.Ikkalasi ham muvaffaqiyatsizlikka uchraganini bilgach,Qozogʻiston terma jamoasiga „Bizga keling“ degan taklifni berdi.Avvaliga Aydin bilan Sagʻdat biroz dovdirab qolishdi. „Vatanim, ona Vatanim tik turganda birovning shaʼnini qanday yoʻq qilaman?“ fikr keldi.Keyin ukalari bilan maslahatlashdi.Ular: „Terma jamoaga tushmaganingda aybing yoʻq.Qirgʻizlar soʻrasa, ikkilanishga asos yoʻq. Agar bilsangiz, chet davlatga bormaysiz. Qirgʻizlar bizning birodarlarimiz. Qozogʻiston fuqarosi qardosh davlatning shon-shuhratini targʻib qilayotgan boʻlsa, nima ayb. Esingizda boʻlsin, sport hayoti qisqa. Bundan tashqari, Olimpiya oʻyinlari har kuni oʻtkazilmaydi. Toʻrt yildan keyin global musobaqaga borasizmi yoki yoʻqmi nomaʼlum. Shuning uchun imkoniyatingizni boy bermang“, dedi u. Bu qarorga na bizning murabbiylar, na boshqalar qarshi boʻlishdi. Shunday qilib, u Sagʻdat bilan 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida Qirgʻiziston bayrogʻi ostida chiqish qilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.alaman.kz/?p=20371 |qaralgan sana=11-avgust 2022-yil |arxivsana=11-noyabr 2011-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111111100928/http://www.alaman.kz/?p=20371 }}</ref>. == Sidney 2000-yil == Aydin ilk bellashuvini argentinalik polvonga qarshi oʻtkazdi.U hech qanday qiyinchiliksiz gʻalaba qozondi.Ikkinchi bahsda braziliyalik Manola Puloga imkoniyatni boy berdi.Aslida, gʻalaba qozonish mumkin edi.Musobaqa boshlangan sahifada „tegirmon“ usuli yaratilgan.Hakamlar bu yondashuvni „yuko“ ball bilan baholadilar.Oydin tez orada boshqa usulni bajarishga qaror qildi.Oʻshanda ikkalasi ham boʻz gilamga yiqilgan. Tatamidagi hakam oq-qorani ajratmasdan, gʻalabani Puloga berdi. Bu magʻlubiyat Oydinni oltindan mahrum qildi. Keyingi bahslarda raqiblar bosh koʻtara olishmadi. Rossiya, Moldova va AQSH dzudochilari „ippon“, yaʼni toza magʻlubiyatga uchradi. Oʻzbekistonlik kurashchi Alisher Muxtarov bronza uchun kurash olib bordi.Ushbu voqeadan bir yil oldin ikkalasi Olmaotada Sanjar Jandosov xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirda uchrashishgan.Oʻsha bellashuvda „kulgili“ usulni qoʻllagan Muxtorov Aydinni ortda qoldirdi.Tatamiga chiqish oldidan jamoadoshi Sagʻdat Sodiqov uni qoʻllab-quvvatlagan,Qozogʻiston terma jamoasi bosh murabbiyi Boʻstan Janbirboev esa birodarlik donoligini izhor qilib, gʻururlanardi.Qozogʻistondan boshqa polvon va murabbiylar ham kelishdi va omad tilashdi.Uchrashuvning 3-daqiqasida Muxtarov ichkaridan osib qoʻyishga harakat qildi.Aydin yuzini oʻrashga qaror qildi va darhol „tegirmon“ usulini qoʻlladi. Raqibim ikkala qilich bilan yerga yiqildi. Hakam „ippon“ deb baqirdi. Oʻzbekistonlik dzudochi Aydinga, hakamga qaraydi. Aydinning Sidneydagi jangidan keyin sallalilar baybalam kiydilar.Oʻzbekistonlik murabbiylar: "Aydin Smagʻulov Qozogʻiston fuqarosi.Qirgʻizistonga hech qanday aloqasi yoʻq.Ular Xalqaro dzudo federatsiyasi tomonidan belgilangan qoidalarni buzishadi.Shuning uchun gʻalaba polvonimizga berilishi kerak. Oʻshanda raqibim madaniyatlilik koʻrsatdi. Alisher: „Men Oydinga tatamida, halol raqobat chogʻida yutqazdim. Shuning uchun men hech kimga shikoyat qilmayman. Men unga ruxsat bermayman. Menga bunchalik arzon yoʻl bilan kelgan tillaning keragi yoʻq“, dedi u. Buni eshitgan [[oʻzbeklar]] yuz oʻgirishdi. == Qiziqarli fikrlar == Baʼzilar Aydindan „Bronza medali uchun kurashda oʻzbek Muxtarov oʻrniga qozoq Donbayiga duch kelsangiz nima qilasiz?“ deb soʻrashdi, tez-tez savol beradi. Albatta, har bir sportchining eng oliy orzusi Olimpiya oʻyinlarida qatnashishdir.Aydin ham Sidney oʻyinlarida medal olishni maqsad qilgan.Xudoning izmi bilan orzuim ushaldi.Bozorbek bilan yoʻllari kesishsa,Aydin hech ikkilanmay uni qoʻyib yuborardi.Axir Donbay qozoqlar sharafini himoya qilgan.U boshqa davlat bayrogʻi ostida chiqish qildi. Bunday holatda har bir or-nomusli fuqaro davlat manfaatlarini hamma narsadan ustun qoʻyishi kerak, — deydi Oydin. == Mukofot == Qirgʻiziston davlat rahbari Asqar Akaev Aydinning koʻksiga „Shon-sharaf“ ordenini taqib qoʻydi == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:1-dekabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] 1gyag8i0eo7ao94mzz4d9cpuflih8zn 0 773032 6315313 6291197 2026-10-22T17:41:50Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315313 wikitext text/x-wiki '''Bongcloud hujumi''' yoki '''Bongcloud ochilishi''' — bu gʻayrioddiy usullardan iborat [[Debut (shaxmat)|shaxmat usuli]] : : 1. [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4|e4]] [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4/1...e5|e5]] : 2. [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4/1...e5/2. Ke2|Ke2]] Bu hazil yurish hisoblanadi va internet shaxmat hazillari bilan bogʻliq. Neytral harakat boʻlib, uning ishlatilishi oʻz-oʻzidan qiyinchilik tugʻdirishi mumkin. [[Grossmeyster]] [[Hikaru Nakamura]] kabi Twitch translyatorlari undan onlayn blits shaxmatda, shu jumladan, [[Jahon Shaxmat Chempionati|shaxmat boʻyicha jahon chempioni]] Magnus Karlsen kabi yuqori darajadagi raqiblarga qarshi oʻyinlarda foydalangan. Bu nom, shuningdek, oʻyinchilardan biri qirolni ikkinchi harakatda harakatga keltiradigan boshqa yurish ketma-ketliklariga ham qoʻllangan. == Oqibati == Harakat nomi Chess.com foydalanuvchisi „Lenny_Bongcloud“ dan kelib chiqqan boʻlib, u harakatdan unchalik muvaffaqiyat bilan foydalanmagan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Nicholas|ism=Bergh|sarlavha=Carlsen fikk latterkrampe. «Bringer sjakken i vanry», mener sjakktopp.|url=https://www.aftenposten.no/sport/sjakk/i/eKOKGy/carlsen-fikk-latterkrampe-bringer-sjakken-i-vanry-mener-sjakktopp|ish=[[Aftenposten]]|kirish sanasi=20 March 2021|sana=19 March 2021|til=no|arxivsana=19 April 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210419185008/https://www.aftenposten.no/sport/sjakk/i/eKOKGy/carlsen-fikk-latterkrampe-bringer-sjakken-i-vanry-mener-sjakktopp}}</ref>. Harakatning shaxmat hazilida qoʻllanishi Endryu ''Fabbroning "Bongcloud bilan gʻalaba qozonish'' " hazil qoʻllanmasi bilan yanada mustahkamlandi<ref>{{Kitob manbasi|last=Fabbro|first=Andrew|title=Winning with the Bongcloud|date=28 January 2020|isbn=979-8605806851}}</ref><ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}</ref>. Bongcloud hujumi shaxmat strategiyasining qabul qilingan tamoyillarini buzadi, yaʼni shaxmat oʻynashdan voz kechib, toʻra va farzinning harakatiga toʻsqinlik qiladi, shoxni ochiq qoldiradi, tempni soʻndiradi va Uaytning mavqeini yaxshilash uchun hech narsa qilmaydi. Boshqa shubhali ochilishlardan farqli oʻlaroq, har qanday qutqarish xususiyatining yoʻqligi Bongcloudni anʼanaviy amaliyotdan tashqarida qoʻyadi. Tvitterdagi postida ingliz grossmeysteri Nayjel Short bu harakatni „shaxmatni haqorat qilish“ deb baholadi<ref>{{Tweet manbasi|author=Nigel Short|user=nigelshortchess|title=Mike Basman used to shock by playing 1.e4 g5!? Although not quite as solid as the Berlin, at least this took control of the f4 square & prepared an extended fianchetto. It was highly provocative, but not an insult to chess - unlike some Twitch generation openings I could name.}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Bostock|ism=Bill|sarlavha='The Queen's Gambit' and the pandemic injected new life into the multimillion-dollar chess industry, with esports teams and sponsors rushing to snap up the game's Twitch stars|url=https://www.insider.com/chess-boom-stars-get-new-esports-contracts-sponsorships-2021-3|sana=March 18, 2021|ish=Insider|iqtibos=Nigel Short, a British grandmaster, also called the Bongcloud "an insult to chess."}}</ref>. == Yuqori darajada foydalanish == GM Hikaru Nakamura onlayn blits oʻyinlarida Bongcloud hujumidan foydalangan. U faqat Chess.com yangi akkaunti orqali ochilish marosimini oʻtkazdi va 3000 reytingga etdi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref>. 2018-yilda Nakamura Chess.com tez shaxmat chempionatida GM Levon Aronyanga qarshi Bongcloud bilan uch marta oʻynadi va bitta gʻalaba va ikkita magʻlubiyatga uchradi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Copeland|ism=Sam|sarlavha=Nakamura Beats Aronian In Speed Chess, Loses In Bullet|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-beats-aronian-in-speed-chess-loses-in-bullet|ish=Chess.com|kirish sanasi=2 September 2020|arxivsana=3 December 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201203120359/https://www.chess.com/news/view/nakamura-beats-aronian-in-speed-chess-loses-in-bullet}}</ref>. Nakamura, shuningdek, 2019-yilgi tezkor shaxmat chempionatida GM Vladimir Dobrov va GM Uesli Soga qarshi Bongcloud oʻynadi va ikkala oʻyinda ham gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Steincamp|ism=Isaac|sarlavha=Nakamura Routs Dobrov In Speed Chess Championship|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-routs-dobrov-in-speed-chess-championship|sana=October 1, 2019|ish=Chess.com|kirish sanasi=2 September 2020|arxivsana=9 October 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201009062337/https://www.chess.com/news/view/nakamura-routs-dobrov-in-speed-chess-championship}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Doggers|ism=Peter|sarlavha=Hikaru Nakamura Wins 2019 Speed Chess Championship|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-2019-speed-chess-championship|sana=15 March 2022|ish=Chess.com|kirish sanasi=20 September 2020|arxivsana=11 November 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201111073621/https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-2019-speed-chess-championship}}</ref>. 2020-yil 19-sentabr kuni Nakamura onlayn Sent-Luis Rapid va Blits turnirining soʻnggi bosqichida GM Jeffery Xiongga qarshi ochilishdan foydalandi va oʻyinda gʻalaba qozondi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Backhouse |first=Andrew |date=21 September 2020 |title=Chess star Magnus Carlsen makes a late, shirtless cameo |work=[[news.com.au]] |url=https://www.news.com.au/sport/more-sports/chess-star-magnus-carlsen-makes-a-late-shirtless-cameo/news-story/fc815c45086fed712aafd6252c9cfb02 |url-status=live |access-date=12 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921134141/https://www.news.com.au/sport/more-sports/chess-star-magnus-carlsen-makes-a-late-shirtless-cameo/news-story/fc815c45086fed712aafd6252c9cfb02 |archive-date=21 September 2020 |quote=Nakamura finished third with 21 points, winning his final game with the offbeat opening known as the “Bongcloud Attack”. He managed to confuse his young American opponent Jeffery Xiong with the ultimate troll opening, winning in 52 moves.}}</ref>. 2021-yil 15-mart kuni [[Magnus Carlsen]] oq rangda oʻynab, Magnus Carlsen Invitationalda Nakamuraga qarshi oʻyinda Bongcloud bilan birga yetakchilik qildi. Nakamura harakatni 2 bora amalga oshirdi. . . . Ke7, " '''Double Bongcloud''' " laqabga ega boʻldi<ref name="Guardian Double Bongcloud" />. Oʻyinchilar harakatlarni darhol takrorlagandan soʻng, oʻyin qasddan uch marta takrorlash orqali chizilgan, ular ishlatgan ketma-ketlik „Hotbox Variatsiyasi“ deb nomlanadi. Oʻyin turnirning dastlabki bosqichining soʻnggi raundida boʻlib oʻtdi va ikkala oʻyinchi ham keyingi bosqichga yoʻl olishdi va bu oʻyinni oʻlik kauchukga aylantirdi. Bu 1.e4 e5 2.Ke2 Ke7 yirik turnirdaning birinchi qayd etilgan hodisa boʻldi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref><ref name="Vice">{{Veb manbasi|url=https://www.vice.com/en/article/n7vxdx/chess-world-champion-plays-bongcloud-attack-meme-opening-in-tournament|sarlavha=Chess World Champion Plays 'Bongcloud Attack' Meme Opening in Tournament|ish=[[Vice (magazine)|Vice]]|muallif=Gault|ism=Matthew|sana=16 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=19 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210319033021/https://www.vice.com/en/article/n7vxdx/chess-world-champion-plays-bongcloud-attack-meme-opening-in-tournament}}</ref>. Aniq kamchiliklariga qaramay, bunday „hazil“ hujumdan foydalanish ham psixologik taʼsir koʻrsatishi mumkin: Carlsen 2020-yilgi blits-turnirda Uesli So ustidan gʻalaba qozonganidan keyin u 1.f3 (Barnes ochilishi) va keyin 2. Kf2 {{En dash}} „Bongcloud“ deb ham atalgan variant boʻldi<ref name="Kf2">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/oct/02/chess-carlsen-wins-with-1-f3-as-play-magnus-raises-42m-in-oslo-listing|sarlavha=Chess: Carlsen wins with 1 f3 as Play Magnus raises $42m in Oslo listing|muallif=Barden|ism=Leonard|sana=2 October 2020|ish=The Guardian|kirish sanasi=2 October 2020|arxivsana=3 October 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201003072827/https://www.theguardian.com/sport/2020/oct/02/chess-carlsen-wins-with-1-f3-as-play-magnus-raises-42m-in-oslo-listing}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/|sarlavha=Magnus Carlsen shows Wesley So who's boss|ish=[[Manila Bulletin]]|muallif=Satumbaga-Villar|ism=Kristel|sana=1 October 2020|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=9 July 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210709185100/https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/}}</ref> {{En dash}} Shunday qilib, bunday ochilishdan keyin oʻyinni yutqazish kuchli taʼsir qilganini taʼkidladi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref>. == Yana qarang == * Shaxmatning tartibsiz ochilishi == Manbalar == <div class="reflist"> {{manbalar}}<span class="mw-linkback-text">↑ </span> </span> <span class="reference-text"><span class="ve-ce-branchNode ve-ce-internalItemNode"><span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span>{{Veb manbasi|url=https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/|sarlavha=Magnus Carlsen shows Wesley So who's boss|ish=[[Manila Bulletin]]|muallif=Satumbaga-Villar|ism=Kristel|sana=1 October 2020|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=9 July 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210709185100/https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/}}<span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span></span></span> </div> [[Turkum:Shaxmat andozalari]] [[Turkum:Shaxmat nazariyasi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] fyfb8vyk9zlpko2td0uup1y0itum8pq 6315314 6315313 2026-10-22T17:42:03Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315314 wikitext text/x-wiki '''Bongcloud hujumi''' yoki '''Bongcloud ochilishi''' — bu gʻayrioddiy usullardan iborat [[Debut (shaxmat)|shaxmat usuli]]: : 1. [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4|e4]] [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4/1...e5|e5]] : 2. [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4/1...e5/2. Ke2|Ke2]] Bu hazil yurish hisoblanadi va internet shaxmat hazillari bilan bogʻliq. Neytral harakat boʻlib, uning ishlatilishi oʻz-oʻzidan qiyinchilik tugʻdirishi mumkin. [[Grossmeyster]] [[Hikaru Nakamura]] kabi Twitch translyatorlari undan onlayn blits shaxmatda, shu jumladan, [[Jahon Shaxmat Chempionati|shaxmat boʻyicha jahon chempioni]] Magnus Karlsen kabi yuqori darajadagi raqiblarga qarshi oʻyinlarda foydalangan. Bu nom, shuningdek, oʻyinchilardan biri qirolni ikkinchi harakatda harakatga keltiradigan boshqa yurish ketma-ketliklariga ham qoʻllangan. == Oqibati == Harakat nomi Chess.com foydalanuvchisi „Lenny_Bongcloud“ dan kelib chiqqan boʻlib, u harakatdan unchalik muvaffaqiyat bilan foydalanmagan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Nicholas|ism=Bergh|sarlavha=Carlsen fikk latterkrampe. «Bringer sjakken i vanry», mener sjakktopp.|url=https://www.aftenposten.no/sport/sjakk/i/eKOKGy/carlsen-fikk-latterkrampe-bringer-sjakken-i-vanry-mener-sjakktopp|ish=[[Aftenposten]]|kirish sanasi=20 March 2021|sana=19 March 2021|til=no|arxivsana=19 April 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210419185008/https://www.aftenposten.no/sport/sjakk/i/eKOKGy/carlsen-fikk-latterkrampe-bringer-sjakken-i-vanry-mener-sjakktopp}}</ref>. Harakatning shaxmat hazilida qoʻllanishi Endryu ''Fabbroning "Bongcloud bilan gʻalaba qozonish'' " hazil qoʻllanmasi bilan yanada mustahkamlandi<ref>{{Kitob manbasi|last=Fabbro|first=Andrew|title=Winning with the Bongcloud|date=28 January 2020|isbn=979-8605806851}}</ref><ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}</ref>. Bongcloud hujumi shaxmat strategiyasining qabul qilingan tamoyillarini buzadi, yaʼni shaxmat oʻynashdan voz kechib, toʻra va farzinning harakatiga toʻsqinlik qiladi, shoxni ochiq qoldiradi, tempni soʻndiradi va Uaytning mavqeini yaxshilash uchun hech narsa qilmaydi. Boshqa shubhali ochilishlardan farqli oʻlaroq, har qanday qutqarish xususiyatining yoʻqligi Bongcloudni anʼanaviy amaliyotdan tashqarida qoʻyadi. Tvitterdagi postida ingliz grossmeysteri Nayjel Short bu harakatni „shaxmatni haqorat qilish“ deb baholadi<ref>{{Tweet manbasi|author=Nigel Short|user=nigelshortchess|title=Mike Basman used to shock by playing 1.e4 g5!? Although not quite as solid as the Berlin, at least this took control of the f4 square & prepared an extended fianchetto. It was highly provocative, but not an insult to chess - unlike some Twitch generation openings I could name.}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Bostock|ism=Bill|sarlavha='The Queen's Gambit' and the pandemic injected new life into the multimillion-dollar chess industry, with esports teams and sponsors rushing to snap up the game's Twitch stars|url=https://www.insider.com/chess-boom-stars-get-new-esports-contracts-sponsorships-2021-3|sana=March 18, 2021|ish=Insider|iqtibos=Nigel Short, a British grandmaster, also called the Bongcloud "an insult to chess."}}</ref>. == Yuqori darajada foydalanish == GM Hikaru Nakamura onlayn blits oʻyinlarida Bongcloud hujumidan foydalangan. U faqat Chess.com yangi akkaunti orqali ochilish marosimini oʻtkazdi va 3000 reytingga etdi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref>. 2018-yilda Nakamura Chess.com tez shaxmat chempionatida GM Levon Aronyanga qarshi Bongcloud bilan uch marta oʻynadi va bitta gʻalaba va ikkita magʻlubiyatga uchradi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Copeland|ism=Sam|sarlavha=Nakamura Beats Aronian In Speed Chess, Loses In Bullet|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-beats-aronian-in-speed-chess-loses-in-bullet|ish=Chess.com|kirish sanasi=2 September 2020|arxivsana=3 December 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201203120359/https://www.chess.com/news/view/nakamura-beats-aronian-in-speed-chess-loses-in-bullet}}</ref>. Nakamura, shuningdek, 2019-yilgi tezkor shaxmat chempionatida GM Vladimir Dobrov va GM Uesli Soga qarshi Bongcloud oʻynadi va ikkala oʻyinda ham gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Steincamp|ism=Isaac|sarlavha=Nakamura Routs Dobrov In Speed Chess Championship|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-routs-dobrov-in-speed-chess-championship|sana=October 1, 2019|ish=Chess.com|kirish sanasi=2 September 2020|arxivsana=9 October 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201009062337/https://www.chess.com/news/view/nakamura-routs-dobrov-in-speed-chess-championship}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Doggers|ism=Peter|sarlavha=Hikaru Nakamura Wins 2019 Speed Chess Championship|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-2019-speed-chess-championship|sana=15 March 2022|ish=Chess.com|kirish sanasi=20 September 2020|arxivsana=11 November 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201111073621/https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-2019-speed-chess-championship}}</ref>. 2020-yil 19-sentabr kuni Nakamura onlayn Sent-Luis Rapid va Blits turnirining soʻnggi bosqichida GM Jeffery Xiongga qarshi ochilishdan foydalandi va oʻyinda gʻalaba qozondi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Backhouse |first=Andrew |date=21 September 2020 |title=Chess star Magnus Carlsen makes a late, shirtless cameo |work=[[news.com.au]] |url=https://www.news.com.au/sport/more-sports/chess-star-magnus-carlsen-makes-a-late-shirtless-cameo/news-story/fc815c45086fed712aafd6252c9cfb02 |url-status=live |access-date=12 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921134141/https://www.news.com.au/sport/more-sports/chess-star-magnus-carlsen-makes-a-late-shirtless-cameo/news-story/fc815c45086fed712aafd6252c9cfb02 |archive-date=21 September 2020 |quote=Nakamura finished third with 21 points, winning his final game with the offbeat opening known as the “Bongcloud Attack”. He managed to confuse his young American opponent Jeffery Xiong with the ultimate troll opening, winning in 52 moves.}}</ref>. 2021-yil 15-mart kuni [[Magnus Carlsen]] oq rangda oʻynab, Magnus Carlsen Invitationalda Nakamuraga qarshi oʻyinda Bongcloud bilan birga yetakchilik qildi. Nakamura harakatni 2 bora amalga oshirdi. . . . Ke7, " '''Double Bongcloud''' " laqabga ega boʻldi<ref name="Guardian Double Bongcloud" />. Oʻyinchilar harakatlarni darhol takrorlagandan soʻng, oʻyin qasddan uch marta takrorlash orqali chizilgan, ular ishlatgan ketma-ketlik „Hotbox Variatsiyasi“ deb nomlanadi. Oʻyin turnirning dastlabki bosqichining soʻnggi raundida boʻlib oʻtdi va ikkala oʻyinchi ham keyingi bosqichga yoʻl olishdi va bu oʻyinni oʻlik kauchukga aylantirdi. Bu 1.e4 e5 2.Ke2 Ke7 yirik turnirdaning birinchi qayd etilgan hodisa boʻldi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref><ref name="Vice">{{Veb manbasi|url=https://www.vice.com/en/article/n7vxdx/chess-world-champion-plays-bongcloud-attack-meme-opening-in-tournament|sarlavha=Chess World Champion Plays 'Bongcloud Attack' Meme Opening in Tournament|ish=[[Vice (magazine)|Vice]]|muallif=Gault|ism=Matthew|sana=16 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=19 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210319033021/https://www.vice.com/en/article/n7vxdx/chess-world-champion-plays-bongcloud-attack-meme-opening-in-tournament}}</ref>. Aniq kamchiliklariga qaramay, bunday „hazil“ hujumdan foydalanish ham psixologik taʼsir koʻrsatishi mumkin: Carlsen 2020-yilgi blits-turnirda Uesli So ustidan gʻalaba qozonganidan keyin u 1.f3 (Barnes ochilishi) va keyin 2. Kf2 {{En dash}} „Bongcloud“ deb ham atalgan variant boʻldi<ref name="Kf2">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/oct/02/chess-carlsen-wins-with-1-f3-as-play-magnus-raises-42m-in-oslo-listing|sarlavha=Chess: Carlsen wins with 1 f3 as Play Magnus raises $42m in Oslo listing|muallif=Barden|ism=Leonard|sana=2 October 2020|ish=The Guardian|kirish sanasi=2 October 2020|arxivsana=3 October 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201003072827/https://www.theguardian.com/sport/2020/oct/02/chess-carlsen-wins-with-1-f3-as-play-magnus-raises-42m-in-oslo-listing}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/|sarlavha=Magnus Carlsen shows Wesley So who's boss|ish=[[Manila Bulletin]]|muallif=Satumbaga-Villar|ism=Kristel|sana=1 October 2020|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=9 July 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210709185100/https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/}}</ref> {{En dash}} Shunday qilib, bunday ochilishdan keyin oʻyinni yutqazish kuchli taʼsir qilganini taʼkidladi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref>. == Yana qarang == * Shaxmatning tartibsiz ochilishi == Manbalar == <div class="reflist"> {{manbalar}}<span class="mw-linkback-text">↑ </span> </span> <span class="reference-text"><span class="ve-ce-branchNode ve-ce-internalItemNode"><span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span>{{Veb manbasi|url=https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/|sarlavha=Magnus Carlsen shows Wesley So who's boss|ish=[[Manila Bulletin]]|muallif=Satumbaga-Villar|ism=Kristel|sana=1 October 2020|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=9 July 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210709185100/https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/}}<span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span></span></span> </div> [[Turkum:Shaxmat andozalari]] [[Turkum:Shaxmat nazariyasi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] kgv6305wdp1w80xn77ky0vipx84euqz 6315315 6315314 2026-10-22T17:42:24Z Sherzod11W 273619 6315315 wikitext text/x-wiki '''Bongcloud hujumi''' yoki '''Bongcloud ochilishi''' — bu gʻayrioddiy usullardan iborat [[Debut (shaxmat)|shaxmat usuli]]: : 1. [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4|e4]] [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4/1...e5|e5]] : 2. [[wikibooks:Chess Opening Theory/1. e4/1...e5/2. Ke2|Ke2]] Bu hazil yurish hisoblanadi va internet shaxmat hazillari bilan bogʻliq. Neytral harakat boʻlib, uning ishlatilishi oʻz-oʻzidan qiyinchilik tugʻdirishi mumkin. [[Grossmeyster]] [[Hikaru Nakamura]] kabi Twitch translyatorlari undan onlayn blits shaxmatda, shu jumladan, [[Jahon Shaxmat Chempionati|shaxmat boʻyicha jahon chempioni]] Magnus Karlsen kabi yuqori darajadagi raqiblarga qarshi oʻyinlarda foydalangan. Bu nom, shuningdek, oʻyinchilardan biri qirolni ikkinchi harakatda harakatga keltiradigan boshqa yurish ketma-ketliklariga ham qoʻllangan. == Oqibati == Harakat nomi Chess.com foydalanuvchisi „Lenny_Bongcloud“ dan kelib chiqqan boʻlib, u harakatdan unchalik muvaffaqiyat bilan foydalanmagan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Nicholas|ism=Bergh|sarlavha=Carlsen fikk latterkrampe. «Bringer sjakken i vanry», mener sjakktopp.|url=https://www.aftenposten.no/sport/sjakk/i/eKOKGy/carlsen-fikk-latterkrampe-bringer-sjakken-i-vanry-mener-sjakktopp|ish=[[Aftenposten]]|kirish sanasi=20 March 2021|sana=19 March 2021|til=no|arxivsana=19 April 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210419185008/https://www.aftenposten.no/sport/sjakk/i/eKOKGy/carlsen-fikk-latterkrampe-bringer-sjakken-i-vanry-mener-sjakktopp}}</ref>. Harakatning shaxmat hazilida qoʻllanishi Endryu ''Fabbroning "Bongcloud bilan gʻalaba qozonish'' " hazil qoʻllanmasi bilan yanada mustahkamlandi<ref>{{Kitob manbasi|last=Fabbro|first=Andrew|title=Winning with the Bongcloud|date=28 January 2020|isbn=979-8605806851}}</ref><ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}</ref>. Bongcloud hujumi shaxmat strategiyasining qabul qilingan tamoyillarini buzadi, yaʼni shaxmat oʻynashdan voz kechib, toʻra va farzinning harakatiga toʻsqinlik qiladi, shoxni ochiq qoldiradi, tempni soʻndiradi va Uaytning mavqeini yaxshilash uchun hech narsa qilmaydi. Boshqa shubhali ochilishlardan farqli oʻlaroq, har qanday qutqarish xususiyatining yoʻqligi Bongcloudni anʼanaviy amaliyotdan tashqarida qoʻyadi. Tvitterdagi postida ingliz grossmeysteri Nayjel Short bu harakatni „shaxmatni haqorat qilish“ deb baholadi<ref>{{Tweet manbasi|author=Nigel Short|user=nigelshortchess|title=Mike Basman used to shock by playing 1.e4 g5!? Although not quite as solid as the Berlin, at least this took control of the f4 square & prepared an extended fianchetto. It was highly provocative, but not an insult to chess - unlike some Twitch generation openings I could name.}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Bostock|ism=Bill|sarlavha='The Queen's Gambit' and the pandemic injected new life into the multimillion-dollar chess industry, with esports teams and sponsors rushing to snap up the game's Twitch stars|url=https://www.insider.com/chess-boom-stars-get-new-esports-contracts-sponsorships-2021-3|sana=March 18, 2021|ish=Insider|iqtibos=Nigel Short, a British grandmaster, also called the Bongcloud "an insult to chess."}}</ref>. == Yuqori darajada foydalanish == GM Hikaru Nakamura onlayn blits oʻyinlarida Bongcloud hujumidan foydalangan. U faqat Chess.com yangi akkaunti orqali ochilish marosimini oʻtkazdi va 3000 reytingga etdi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref>. 2018-yilda Nakamura Chess.com tez shaxmat chempionatida GM Levon Aronyanga qarshi Bongcloud bilan uch marta oʻynadi va bitta gʻalaba va ikkita magʻlubiyatga uchradi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Copeland|ism=Sam|sarlavha=Nakamura Beats Aronian In Speed Chess, Loses In Bullet|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-beats-aronian-in-speed-chess-loses-in-bullet|ish=Chess.com|kirish sanasi=2 September 2020|arxivsana=3 December 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201203120359/https://www.chess.com/news/view/nakamura-beats-aronian-in-speed-chess-loses-in-bullet}}</ref>. Nakamura, shuningdek, 2019-yilgi tezkor shaxmat chempionatida GM Vladimir Dobrov va GM Uesli Soga qarshi Bongcloud oʻynadi va ikkala oʻyinda ham gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Steincamp|ism=Isaac|sarlavha=Nakamura Routs Dobrov In Speed Chess Championship|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-routs-dobrov-in-speed-chess-championship|sana=October 1, 2019|ish=Chess.com|kirish sanasi=2 September 2020|arxivsana=9 October 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201009062337/https://www.chess.com/news/view/nakamura-routs-dobrov-in-speed-chess-championship}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Doggers|ism=Peter|sarlavha=Hikaru Nakamura Wins 2019 Speed Chess Championship|url=https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-2019-speed-chess-championship|sana=15 March 2022|ish=Chess.com|kirish sanasi=20 September 2020|arxivsana=11 November 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201111073621/https://www.chess.com/news/view/nakamura-wins-2019-speed-chess-championship}}</ref>. 2020-yil 19-sentabr kuni Nakamura onlayn Sent-Luis Rapid va Blits turnirining soʻnggi bosqichida GM Jeffery Xiongga qarshi ochilishdan foydalandi va oʻyinda gʻalaba qozondi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Backhouse |first=Andrew |date=21 September 2020 |title=Chess star Magnus Carlsen makes a late, shirtless cameo |work=[[news.com.au]] |url=https://www.news.com.au/sport/more-sports/chess-star-magnus-carlsen-makes-a-late-shirtless-cameo/news-story/fc815c45086fed712aafd6252c9cfb02 |url-status=live |access-date=12 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921134141/https://www.news.com.au/sport/more-sports/chess-star-magnus-carlsen-makes-a-late-shirtless-cameo/news-story/fc815c45086fed712aafd6252c9cfb02 |archive-date=21 September 2020 |quote=Nakamura finished third with 21 points, winning his final game with the offbeat opening known as the “Bongcloud Attack”. He managed to confuse his young American opponent Jeffery Xiong with the ultimate troll opening, winning in 52 moves.}}</ref>. 2021-yil 15-mart kuni [[Magnus Carlsen]] oq rangda oʻynab, Magnus Carlsen Invitationalda Nakamuraga qarshi oʻyinda Bongcloud bilan birga yetakchilik qildi. Nakamura harakatni 2 bora amalga oshirdi. . . . Ke7, " '''Double Bongcloud''' " laqabga ega boʻldi<ref name="Guardian Double Bongcloud" />. Oʻyinchilar harakatlarni darhol takrorlagandan soʻng, oʻyin qasddan uch marta takrorlash orqali chizilgan, ular ishlatgan ketma-ketlik „Hotbox Variatsiyasi“ deb nomlanadi. Oʻyin turnirning dastlabki bosqichining soʻnggi raundida boʻlib oʻtdi va ikkala oʻyinchi ham keyingi bosqichga yoʻl olishdi va bu oʻyinni oʻlik kauchukga aylantirdi. Bu 1.e4 e5 2.Ke2 Ke7 yirik turnirdaning birinchi qayd etilgan hodisa boʻldi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref><ref name="Vice">{{Veb manbasi|url=https://www.vice.com/en/article/n7vxdx/chess-world-champion-plays-bongcloud-attack-meme-opening-in-tournament|sarlavha=Chess World Champion Plays 'Bongcloud Attack' Meme Opening in Tournament|ish=[[Vice (magazine)|Vice]]|muallif=Gault|ism=Matthew|sana=16 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=19 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210319033021/https://www.vice.com/en/article/n7vxdx/chess-world-champion-plays-bongcloud-attack-meme-opening-in-tournament}}</ref>. Aniq kamchiliklariga qaramay, bunday „hazil“ hujumdan foydalanish ham psixologik taʼsir koʻrsatishi mumkin: Carlsen 2020-yilgi blits-turnirda Uesli So ustidan gʻalaba qozonganidan keyin u 1.f3 (Barnes ochilishi) va keyin 2. Kf2 {{En dash}} „Bongcloud“ deb ham atalgan variant boʻldi<ref name="Kf2">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/oct/02/chess-carlsen-wins-with-1-f3-as-play-magnus-raises-42m-in-oslo-listing|sarlavha=Chess: Carlsen wins with 1 f3 as Play Magnus raises $42m in Oslo listing|muallif=Barden|ism=Leonard|sana=2 October 2020|ish=The Guardian|kirish sanasi=2 October 2020|arxivsana=3 October 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201003072827/https://www.theguardian.com/sport/2020/oct/02/chess-carlsen-wins-with-1-f3-as-play-magnus-raises-42m-in-oslo-listing}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/|sarlavha=Magnus Carlsen shows Wesley So who's boss|ish=[[Manila Bulletin]]|muallif=Satumbaga-Villar|ism=Kristel|sana=1 October 2020|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=9 July 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210709185100/https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/}}</ref> {{En dash}} Shunday qilib, bunday ochilishdan keyin oʻyinni yutqazish kuchli taʼsir qilganini taʼkidladi<ref name="Guardian Double Bongcloud">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura|sarlavha=Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess|ish=[[The Guardian]]|muallif=Graham|ism=Bryan Armen|sana=18 March 2021|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=18 March 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGraham2021">Graham, Bryan Armen (18 March 2021). [https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura „Double bongcloud: why grandmasters are playing the worst move in chess“]. ''[[The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20210318234004/https://www.theguardian.com/sport/2021/mar/18/bongcloud-meme-opening-carlsen-nakamura Archived] from the original on 18 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2021</span>.</cite></ref>. == Yana qarang == * Shaxmatning tartibsiz ochilishi == Manbalar == {{manbalar}} <div class="reflist"> {{manbalar}}<span class="mw-linkback-text">↑ </span> </span> <span class="reference-text"><span class="ve-ce-branchNode ve-ce-internalItemNode"><span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span>{{Veb manbasi|url=https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/|sarlavha=Magnus Carlsen shows Wesley So who's boss|ish=[[Manila Bulletin]]|muallif=Satumbaga-Villar|ism=Kristel|sana=1 October 2020|kirish sanasi=19 March 2021|arxivsana=9 July 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210709185100/https://mb.com.ph/2020/10/01/magnus-carlsen-shows-wesley-so-whos-boss/}}<span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span></span></span> </div> [[Turkum:Shaxmat andozalari]] [[Turkum:Shaxmat nazariyasi]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] ctscjcuc2n964n35hb3tvj6wkntt4wo 0 776337 6315616 6116011 2026-10-23T04:38:47Z PaulLim11 263353 Image 6315616 wikitext text/x-wiki {{Musiqachi bilgiqutisi | ismi = Ailee | foto = Ailee at Korea Expo Los Angeles 2026-1.jpg | tugʻilgan paytidagi ismi = Amy Lee | tavalludi sanasi = {{birth date and age|1989|5|30}} | tavalludi joyi = [[Denver]], [[Kolorado]] | kasblari = Qoʻshiqchi }} '''Amy Lee''' (1989-yil 30-mayda tugʻilgan), '''Ailee''' nomi bilan tanilgan, Janubiy Koreyada yashovchi koreys-amerikalik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi. [[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreyada]] raqamli savdo muvaffaqiyatiga erishib, u toʻrtta [[Musiqiy albom|studiya albomi]], oltita mini-albom va yigirma bitta qoʻshiq chiqargan, ulardan oltitasi [[Gaon Digital Chart]]ning eng yaxshi beshligidan joy olgan. Nyu-York shahridagi [[Muzo Entertainment]]da qisqa muddatli faoliyatdan soʻng, 2010-yilda Janubiy Koreyaga koʻchib oʻtgan va [[YMC Entertainment]] bilan shartnoma tuzgan. U 2012-yilda oʻzining birinchi "Heaven" qoʻshigʻi bilan debyut qilgan, qoʻshiq Gaon Digital Chartda uchinchi oʻrinni egallagan va Melon Music mukofotlari, Golden Disc mukofotlari, Gaon Chart K-Pop mukofotlari va Seul musiqa mukofotlariga sazovor boʻlgan. U 2013-yildan 2016-yilgacha “U&I”, “Singing Got Better”, “Mind Your Own Business” va “If You” bilan ketma-ket toʻrt marta “Eng yaxshi ayol vokal ijrosi” nominatsiyasi sifatifa [[Mnet]] Asian Music mukofotini qoʻlga kiritgan. Uning 2017-yilgi ''[[Guardian: The Lonely and Great God]]'' (2016) [[Koreys drama|koreys dramasining]] saundtracki uchun yozilgan ''[[I Will Go to You Like the First Snow]]'' qo`shig`i bir nechta mukofotlarni qoʻlga kiritgan va oʻsha yilning raqamli jihatdan eng muvaffaqiyatli qoʻshigʻi boʻlgan. == Hayoti va ijodi == Ailee 1989-yil 30-mayda [[Kolorado|Kolorado shtatining]] [[Denver]] shahrida tugʻilgan va [[Nyu-Jersi|Nyu-Jersida]] tarbiyalangan<ref name="yonhapnews">{{veb manbasi|sarlavha=에일리의 음악 세계로 초대합니다|url=https://entertain.naver.com/read?oid=001&aid=0005879638|til=ko|sana=18-oktabr 2012-yil|kirish sanasi=10-noyabr 2020-yil|arxivsana=25-dekabr 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201225144926/https://entertain.naver.com/read?oid=001&aid=0005879638}}</ref>. [[Leonia|Leoniaga]] koʻchib oʻtishdan oldin Palisades Park oʻrta maktabida oʻqigan. Scotch Plains-Fanvud oʻrta maktabini tugatgandan soʻng, u musiqa bilan shugʻullanish uchun taʼlimni tashlamasdan oldin Pace universitetida<ref name="koreajoongangdaily">{{veb manbasi|sarlavha=Ailee: The K-pop and YouTube sensation|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2956602|ish=Korea Joongang Daily|sana=9-iyun 2016-yil|arxivsana=6-aprel 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170406083240/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2956602}}</ref> aloqa boʻyicha tahsil olgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ymcent.com/|sarlavha=YMC Entertainment Official Website|sana=7-oktabr 2015-yil|arxivsana=11-yanvar 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160111042632/http://ymcent.com/}}</ref>. [[K-pop]] debyutidan oldin, Ailee [[New York (shahar)|Nyu-York]] va Nyu-Jersidagi [[Muzo Entertainment]] mustaqil agentlik bilan shartnoma imzolagan. Ushbu yorliq ostida u bir nechta sanʼatkorlar, jumladan Jonniflo va [[Filadelfiya|Filadelfiyada]] yashovchi reper [[Decipher]] bilan birga ishlagan.  Janubiy Koreyaga koʻchib oʻtishdan oldin, Ailee [[YouTube]] tarmogʻida "mzamyx3" va "aileemusic" kanallarini yaratgan.  [[Fayl:Ailee_in_2012_2.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Ailee_in_2012_2.png/170px-Ailee_in_2012_2.png|thumb| Ailee 2012-yil iyul oyida chiqish qilmoqda]] 2012-yil 9-fevralda Ailee oʻzining "Heaven" debyut qoʻshigʻini va "Beast" Gi Kvang ishtirokidagi musiqiy videosini chiqardi<ref name="chosun">{{veb manbasi|sarlavha='드림하이2' 에일리, 휘성이 만든 'HEAVEN(헤븐)'으로 데뷔|url=http://thestar.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/09/2012020900722.html|til=ko|ish=Chosun|sana=9-fevral 2012-yil|arxivsana=11-noyabr 2013-yil|kirish sanasi=10-noyabr 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131111192740/http://thestar.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/09/2012020900722.html}}</ref>. Oʻsha kuni u ''M Countdown dasturida'' "[[Heaven]]" debyut sahnasida chiqish qilgan<ref>{{veb manbasi|sarlavha='드림하이2' 에일리 가수데뷔, 연기+노래 두마리 토끼 다 잡았다|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201202091806441002|ish=Newsen|til=ko|sana=9-fevral 2012-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221113619/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201202091806441002|arxivsana=21-fevral 2021-yil}}</ref>. Qoʻshiqlarining muvaffaqiyati Ailee 2012 Cyworld Digital Music Awards -da oʻzining birinchi mukofotini qoʻlga kiritishiga yordam bergan<ref>{{veb manbasi|sarlavha='최강 신인' 에일리, 싸이월드 뮤지어워드에서 2관왕 차지|url=https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201203030100011320000665&servicedate=20120302|ish=[[Chosun.com|Sports Chosun]]|til=ko|muallif=Lee Jung-hyuk|sana=2-mart 2012-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221113618/https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201203030100011320000665&servicedate=20120302|arxivsana=21-fevral 2021-yil}}</ref>. [[Fayl:130131_서울가요대상_레드카펫_에일리.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/130131_%EC%84%9C%EC%9A%B8%EA%B0%80%EC%9A%94%EB%8C%80%EC%83%81_%EB%A0%88%EB%93%9C%EC%B9%B4%ED%8E%AB_%EC%97%90%EC%9D%BC%EB%A6%AC.jpg/170px-130131_%EC%84%9C%EC%9A%B8%EA%B0%80%EC%9A%94%EB%8C%80%EC%83%81_%EB%A0%88%EB%93%9C%EC%B9%B4%ED%8E%AB_%EC%97%90%EC%9D%BC%EB%A6%AC.jpg|left|thumb| Ailee 22 Seoul Music mukofotlari marosimida]] 2013-yil 12-iyulda Ailee oʻzining ''Aʼs Doll House'' nomli ikkinchi qoʻshigʻini chiqargan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=에일리, 깜찍한 재킷 사진 공개 '인형 에일리'|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0002571730|ish=Osen|til=ko|muallif=Lee Hye-rin|sana=9-iyul 2013-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224100426/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0002571730|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref>. Uning "U&amp;amp;I" nomli qoʻshigʻi chiqarilgandan soʻng toʻrt soat ichida turli musiqiy chartlarda birinchi oʻrinni egallagan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=에일리, '유앤아이' 공개 4시간만에 9개 음원차트 '올킬'|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0002574244|ish=Osen|til=ko|muallif=Lim Young-jin|sana=12-iyul 2013-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224100518/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0002574244|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=에일리 '유앤아이' 9개 음원사이트 정상 석권|url=https://www.news1.kr/articles/1236243|ish=News 1|til=ko|muallif=Yoo Yoo-lim|sana=12-iyul 2013-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivsana=7-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130907081615/http://news1.kr/articles/1236243}}</ref>. 2013-yil 6-noyabrda Ailee Warner Music Japan ostida "Heaven" va "Starlight" qoʻshiqlarining yaponcha versiyasi bilan yapon tilida [[debyut]] qilgan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=에일리, 11월 日 공식 데뷔…현지 언론 '아시아의 비욘세' 기대한다|url=http://www.sportsworldi.com/newsView/20130915021448|ish=Sports World|til=ko|muallif=Kim Yong-ho|sana=15-sentabr 2013-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224091647/http://www.sportsworldi.com/newsView/20130915021448|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=에일리, 열도 공략한다 11월 6일 싱글 '해븐' 발표|url=http://enews24.tving.com/news/article?nsID=235266|ish=enews24|til=ko|muallif=Ahn So-Hyun|sana=5-sentabr 2013-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221113345/http://enews24.tving.com/news/article?nsID=235266|arxivsana=21-fevral 2021-yil}}</ref>. == Diskografiyasi == {{Col-begin}} {{col-2}} '''Koreyscha albomlari''' * ''[[Vivid (Ailee album)|Vivid]]'' (2015) * ''Butterfly'' (2019) * ''Amy'' (2021) {{col-2}} '''Inglizcha albomlari''' * ''I'm Lovin' Amy'' (2022) {{Col-end}} == Filmografiyasi == === Dramalarda === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol ! scope="col" |{{abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- ! scope="row" |2012 |''Dream High Season 2'' |Ailee | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha='드림하이2' 에일리, 데뷔곡 '헤븐' 발표|url=https://www.nocutnews.co.kr/news/4239515|ish=No Cut News|til=ko|muallif=Jeong Byeong-geun|sana=9-fevral 2012-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivsana=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221061336/https://www.nocutnews.co.kr/news/4239515}}</ref> |} === Telekoʻrsatuvlarda === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Sarlavha ! scope="col" |Rol ! scope="col" |Izohlar ! class="unsortable" scope="col" |{{abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- ! scope="row" |2012 |''Vitamin'' | rowspan="2" | | | rowspan="3" style="text-align:center" |  |- ! scope="row" |2013–2014 |''Great Marriage'' | |- ! scope="row" |2014 |''MBC Music Aileeʼs Vitamin'' | | |- ! scope="row" |2016 |''Superstar K 2016 (K8)'' |Hakam | | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha=김연우ㆍ에일리, '슈퍼스타K 2016' 1라운드 참가…섀도우 복싱 중?|url=https://entertain.naver.com/read?oid=030&aid=0002525309|ish=E-Newspaper|til=ko|muallif=Choi Min-young|sana=14-sentabr 2016-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224095637/https://entertain.naver.com/read?oid=030&aid=0002525309|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref> |- ! scope="row" |2017 |''One Night Food Trip: Food Race'' |Tarkib aʼzosi |Epizod: 6–10 | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha='원나잇 푸드트립2' 첫방송…코요태·이연복 등 출연|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20170322075300033?input=1195m|ish=[[Yonhap News Agency]]|til=ko|muallif=Lee Jung-hyun|sana=22-mart 2017-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224095807/https://www.yna.co.kr/view/AKR20170322075300033?input=1195m|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |2018 |''Hyena on the Keyboard'' |Produser |Jeong Dong-hwan bilan birga (Ep. 1–2) | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha=그레이·리듬파워 VS 에일리·정동환, '건반 위의 하이에나'에서 격돌|url=https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2018022089634|ish=Ten Asia|til=ko|muallif=Kim Soo-kyung|sana=20-fevral 2018-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivsana=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221061417/https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2018022089634}}</ref> |- |''The Call'' |Tanlov ishtirokchisi va produser |Ep. 1–8 | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha='더 콜' 신승훈×에일리, 반전 매력이 이뤄낸 '최고의 커플'|url=https://www.nocutnews.co.kr/news/4968709|ish=No Cut News|til=ko|muallif=Yoo Won-jung|sana=12-may 2018-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivsana=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221061341/https://www.nocutnews.co.kr/news/4968709}}</ref> |- ! scope="row" |2019 |''Vocal Play'' |Hakam | | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha='보컬플레이2' 에일리, 눈물 쏟으며 '말잇못'|url=https://entertain.naver.com/read?oid=382&aid=0000780308|ish=[[Donga.com|Sports Donga]]|til=ko|muallif=Jeong Hee-yeon|sana=30-noyabr 2019-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224100129/https://entertain.naver.com/read?oid=144&aid=0000669433|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref> |- ! scope="row" |2020 |''Good Girl'' |Tanlov ishtirokchisi | | style="text-align:center" |<ref>{{veb manbasi|sarlavha=에일리, 힙합 리얼리티 '굿걸' 출격|url=https://entertain.naver.com/read?oid=144&aid=0000669433|ish=Kyunghang|til=ko|muallif=Lee Da-won|sana=30-aprel 2020-yil|kirish sanasi=21-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224100018/https://entertain.naver.com/read?oid=382&aid=0000780308|arxivsana=24-fevral 2021-yil}}</ref> |} == Konsertlari == ; {{Hidden|Seuldagi birinchi namoyishi|#"U&I" #"Worth it" #"Mind Your Own Business" #"Home" #"Heaven" with Lee Min Jung #"Now" with Park Su Bin #"Evening Sky" #"Singing Got Better" #"If You" #"Everyone" #"Letting Go" with Amber Liu #"Shake that Brass" with Amber Liu #"Live or Die" with Tak #"Wrong Encounter", "Bruise" and "Run to You" Mix #"No No No" #"Don't Touch Me" #"I Will Show You"; Boshqalar # "All I Want for Christmas is You", "Must Have Love", "White Love" and "Jingle Bells". (Christmas Song Medley)|headercss=background: #ccccff; font-size: 100%; width: 67%;|contentcss=text-align: left; font-size: 100%; width: 67%;}} == Manbalar == [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1989-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar]] [[Turkum:Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha musiqachilar]] 2xhtx8sjfgbiaxgl3auvbb7aud79pym 0 787854 6315815 6195600 2026-10-23T09:49:40Z Ummul Soliha 319455 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315815 wikitext text/x-wiki '''Taʼlim texnologiyasi''' (odatda '''edutech''' yoki '''edtech''' deb qisqartiriladi) oʻrganishni osonlashtirish uchun kompyuter texnikasi, [[dasturiy taʼminot]] va [[Ta'lim fanlari|taʼlim nazariyasi]] va amaliyotidan birgalikda foydalanishdir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.aect.org/publications/EducationalTechnology/ER5861X_C002.pdf|sarlavha=Facilitating Learning|muallif=Robinson|ism=Rhonda|ish=Association for Educational Communications and Technology|kirish sanasi=18 March 2016|arxivsana=22 September 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150922040507/http://www.aect.org/publications/EducationalTechnology/ER5861X_C002.pdf}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Mastellos|first1=Nikolaos|last2=Tran|first2=Tammy|last3=Dharmayat|first3=Kanika|last4=Cecil|first4=Elizabeth|last5=Lee|first5=Hsin-Yi|last6=Wong|first6=Cybele C. Peng|last7=Mkandawire|first7=Winnie|last8=Ngalande|first8=Emmanuel|last9=Wu|first9=Joseph Tsung-Shu|date=2 April 2018|title=Training community healthcare workers on the use of information and communication technologies: a randomised controlled trial of traditional versus blended learning in Malawi, Africa|url=https://doi.org/10.1186/s12909-018-1175-5|journal=[[BMC Medical Education]]|volume=18|issue=1|pages=61|doi=10.1186/s12909-018-1175-5|issn=1472-6920|pmc=5879741|pmid=29609596}}</ref>. Oʻzining qisqartmasi, edtech bilan atalganda, u koʻpincha taʼlim texnologiyasini yaratuvchi kompaniyalar sanoatini nazarda tutadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Woo |first=Stu |date=30 January 2017 |title=What's Better in the Classroom—Teacher or Machine? |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/whats-better-in-the-classroomteacher-or-machine-1485772201 |url-status=live |access-date=26 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033201/https://www.wsj.com/articles/whats-better-in-the-classroomteacher-or-machine-1485772201 |archive-date=12 November 2020}}</ref>. Amaliy taʼlim tajribasidan tashqari, taʼlim texnologiyasi aloqa, taʼlim, psixologiya, sotsiologiya, [[sunʼiy intellekt]], informatika kabi turli fanlardan nazariy bilimlarga asoslanadi<ref>{{Cite report|title=Draft National Education Policy 2019|last=((Committee for Draft National Education Policy))|publisher=Government of India|year=2018|url=https://www.education.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/Draft_NEP_2019_EN_Revised.pdf|language=en}}</ref>. U oʻrganish nazariyasi, kompyuterga asoslangan taʼlim, onlayn taʼlim va mobil texnologiyalar qoʻllanadigan m-learning kabi bir qancha sohalarni oʻz ichiga oladi. == Taʼrifi == Taʼlim kommunikatsiyalari va texnologiyalari assotsiatsiyasi (AECT) taʼlim texnologiyasini „tegishli texnologik jarayonlar va resurslarni yaratish, ulardan foydalanish va boshqarish orqali oʻrganishni osonlashtirish va samaradorlikni oshirishni oʻrganish va axloqiy amaliyot“ deb taʼriflagan. U taʼlim texnologiyasini „oʻrganish uchun jarayonlar va resurslarni loyihalash, ishlab chiqish, ulardan foydalanish, boshqarish va baholash nazariyasi va amaliyoti“ sifatida koʻrsatdi. Shunday qilib, taʼlim texnologiyasi barcha haqiqiy va ishonchli amaliy taʼlim fanlariga, masalan, asbob-uskunalar, shuningdek, ilmiy tadqiqotlar natijasida olingan jarayonlar va protseduralarga tegishli boʻlib, maʼlum bir kontekstda nazariy, algoritmik yoki evristik jarayonlarga murojaat qilishi mumkin: albatta jismoniy texnologiyani nazarda tutadi. Taʼlim texnologiyasi — bu texnologiyani taʼlimga ijobiy tarzda integratsiyalash jarayoni boʻlib, u yanada xilma-xil taʼlim muhitini va oʻquvchilarning texnologiyadan foydalanishni, shuningdek, umumiy topshiriqlarini oʻrganish usulini taʼminlaydi. Shunga koʻra, taʼlim texnologiyasining intellektual va texnik rivojlanishini tavsiflashning bir nechta alohida jihatlari mavjud: * Taʼlim texnologiyasi oʻrganishga taʼlim yondashuvlari nazariyasi va amaliyoti sifatida . * Taʼlim texnologiyasi texnologik vositalar va ommaviy axborot vositalari sifatida, masalan, bilimlarni uzatish, uni rivojlantirish va almashishda yordam beradigan ommaviy onlayn kurslar . Odatda odamlar „edtech“ atamasini ishlatganda shuni nazarda tutadi. * Talabalar va oʻquv dasturlarini boshqarish vositalari va taʼlimni boshqarish axborot tizimlari (EMIS) kabi taʼlimni boshqarish tizimlari (LMS) uchun taʼlim texnologiyasi. * Logistika va byudjetni boshqarish uchun taʼlimni boshqarish tizimlari va maʼlumotlarni saqlash va tahlil qilishni oʻrganish uchun Learning Record Store (LRS) kabi back-ofis boshqaruvi kabi taʼlim texnologiyasi. * Taʼlim texnologiyasining oʻzi taʼlim predmeti sifatida; bunday kurslar „kompyuter tadqiqotlari“ yoki „ axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)“ deb nomlanishi mumkin<ref>Report by Tech.Ed.Gov (2017). NETP17.</ref>. == Tegishli shartlar == [[Fayl:Kugleramme.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Kugleramme.jpg/220px-Kugleramme.jpg|thumb|XX asr boshlarida Daniya boshlangʻich maktabida ishlatilgan [[abak]]]] Taʼlim texnologiyasi moddiy vositalar, jarayonlar va taʼlim va oʻqitishni qoʻllab-quvvatlashning nazariy asoslari uchun inklyuziv atamadir. Taʼlim texnologiyasi yuqori texnologiyalar bilan chegaralanib qolmaydi, balki aralash, yuzma-yuz yoki onlayn taʼlimdan foydalanishda sinfda oʻrganishni yaxshilaydigan har qanday narsadir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Herold |first=Benjamin |date=5 February 2016 |title=Technology in Education: An Overview |work=[[Education Week]] |url=http://www.edweek.org/ew/issues/technology-in-education/ |url-status=live |access-date=31 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101034617/http://www.edweek.org/ew/issues/technology-in-education/ |archive-date=1 November 2016}}</ref>. Taʼlim texnologi — bu taʼlim texnologiyasi sohasida oʻqitilgan shaxs. Taʼlim texnologlari oʻrganishni yaxshilash uchun jarayon va vositalarni tahlil qilish, loyihalash, ishlab chiqish, amalga oshirish va baholashga harakat qilishadi. ''Taʼlim texnologi'' atamasi asosan Qoʻshma Shtatlarda qoʻllanilsa-da, ''oʻrganish texnologi'' sinonim hisoblanadi va Buyuk Britaniyada hamda Kanadada qoʻllanadi. Zamonaviy elektron taʼlim texnologiyasi bugungi kunda jamiyatning muhim qismidir. Taʼlim texnologiyasi elektron taʼlim, taʼlim texnologiyasi, taʼlimda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT), edtech, taʼlim texnologiyasi, [[multimedia]]li taʼlim, texnologiyani kengaytirilgan taʼlim (TEL), kompyuterga asoslangan taʼlim (CBI), kompyuterda boshqariladigan oʻqitish, kompyuterni oʻz ichiga oladi. asoslangan taʼlim (CBT), kompyuter yordamida o‘qitish yoki kompyuter yordamida o‘qitish (CAI), internetga asoslangan taʼlim (IBT), moslashuvchan taʼlim, vebga asoslangan trening (WBT), onlayn taʼlim, raqamli taʼlim sohasida hamkorlik, taqsimlangan taʼlim, kompyuter vositachiligidagi aloqa, kiber-taʼlim va multimodal taʼlim, virtual taʼlim, shaxsiy taʼlim muhitlari, tarmoqqa ulangan taʼlim, virtual oʻquv muhitlari (VLE) (ular oʻquv platformalari deb ham ataladi), m-learning, hamma joyda oʻrganish va raqamli taʼlim . Ushbu koʻplab atamalarning har birining oʻziga xos xususiyatlarini koʻrsatadigan himoyachilari bor. Biroq, taʼlim texnologiyasidagi koʻplab atamalar va tushunchalar noaniq tarzda taʼriflangan; masalan, Fidlerning adabiyotlarni koʻrib chiqishi shaxsiy taʼlim muhiti tarkibiy qismlarining toʻliq etishmasligini aniqladi. Bundan tashqari, Mur ushbu atamalarni kontseptsiya yoki printsip boʻyicha tubdan oʻxshash emas, balki raqamlashtirish yondashuvlari, komponentlar yoki etkazib berish usullari kabi oʻziga xos xususiyatlarni taʼkidlagan holda koʻrdi. Misol uchun, m-learning oʻrganish vaqtini, joylashuvini, foydalanish imkoniyatini va kontekstini oʻzgartirish imkonini beruvchi harakatchanlikni ''taʼkidlaydi'' ; shunga qaramay, uning maqsadi va kontseptual ''tamoyillari'' taʼlim texnologiyasidir. Amalda, texnologiya rivojlangan sari, dastlab nomi bilan taʼkidlangan alohida „tor belgilangan“ terminologik jihat taʼlim texnologiyasining umumiy maydoniga qoʻshilib ketdi. Dastlab, „virtual oʻrganish“ [[Semantika|semantik]] maʼnoda tor taʼriflanganidek, [[virtual dunyo]]da atrof-muhit simulyatsiyasiga kirishni nazarda tutadi, masalan, travmadan keyingi stress buzilishini (TSSB) davolashda<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.govtech.com/education/Universities-Use-Second-Life-to-Teach.html|sarlavha=Universities Use Second Life to Teach Complex Concepts|sana=27 July 2010|nashriyot=[[Government Technology]]|kirish sanasi=3 October 2013|arxivsana=4 October 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131004213356/http://www.govtech.com/education/Universities-Use-Second-Life-to-Teach.html}}</ref>. Amalda, „virtual taʼlim kursi“ barcha yoki hech boʻlmaganda muhim qismi [[Internet]] orqali taqdim etiladigan har qanday oʻquv kursiga ishora qiladi. „Virtual“ sinfda yuzma-yuz oʻqitiladigan kursni tasvirlash uchun kengroq maʼnoda qoʻllanadi, lekin kontseptual ravishda sinfdagi oʻqitish bilan „deyarli“ bogʻlanishi mumkin boʻlgan oʻrnini bosuvchi rejim orqali, yaʼni odamlar buni qilishlari shart emas. oʻrganish uchun jismoniy sinfga boring. Shunga koʻra, virtual taʼlim masofaviy taʼlim shakliga ishora qiladi, unda kurs mazmuni kursni boshqarish ilovalari, [[multimedia]] resurslari va videokonferentsaloqa kabi turli usullar bilan yetkaziladi<ref>Kurbel, Karl: Virtuality on the Students' and on the Teachers' sides: A Multimedia and Internet based International Master Program; ICEF Berlin GmbH (Eds.), Proceedings on the 7th International Conference on Technology Supported Learning and Training&nbsp;— Online Educa; Berlin, Germany; November 2001, pp. 133-136</ref>. Virtual taʼlim va oʻyinlar yoki qismlarga ajratish kabi simulyatsiya qilingan oʻrganish imkoniyatlari oʻquvchilarga sinf mazmunini haqiqiy vaziyatlarga ulash imkonini beradi<ref name=":4">{{Kitob manbasi|title=How people learn: Brain, mind, experience|url=https://archive.org/details/howpeoplelearnbr00natirich|publisher=National Academies Press|year=2000|editor=J. Bransford|location=Washington, DC|pages=206–230|chapter=Technology to support learning}}</ref>. Obyektlarga keng tarqalgan taʼlim mazmuni oʻquvchining atrofida boʻlib, u oʻquv jarayonini hatto anglamasligi ham mumkin<ref name="Teaching English as a Second/Foreign Language in a Ubiquitous Learning Environment: A Guide for ESL/EFL Instructors">{{Kitob manbasi|last=Alsheail|first=Abdulrahman|title=Teaching English as a Second/Foreign Language in a Ubiquitous Learning Environment: A Guide for ESL/EFL Instructors|year=2010|publisher=(Master's Project)|url=http://csuchico-dspace.calstate.edu/bitstream/handle/10211.4/184/5%209%202010%20Abdulrahman%20Alsheail.pdf?sequence=1|accessdate=2 April 2016|chapterurl=http://csuchico-dspace.calstate.edu/bitstream/handle/10211.4/184/5%209%202010%20Abdulrahman%20Alsheail.pdf?sequence=1|archive-date=2014-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140207152602/http://csuchico-dspace.calstate.edu/bitstream/handle/10211.4/184/5%209%202010%20Abdulrahman%20Alsheail.pdf?sequence=1}}</ref>. Individual interfeys va materiallardan foydalangan holda moslashtirilgan taʼlimning kombinatsiyasi, bu shaxsga mos keladigan, shu tariqa shaxsan tabaqalashtirilgan taʼlim oladigan, raqamli resurslardan va turli joylarda va turli vaqtlarda oʻrganish imkoniyatlaridan hamma joyda foydalanish imkoniyatiga ega<ref name="Hwang2014">Hwang, G. J. (2014). Definition, framework and research issues of smart learning environments-a context-aware ubiquitous learning perspective. Smart Learning Environments, 1(1), 1-14.</ref>. Aqlli taʼlim aqlli shahar kontseptsiyasining tarkibiy qismidir<ref>{{Kitob manbasi|last=Andone|first=Diana|title=2014 International Conference on Web and Open Access to Learning (ICWOAL)|pages=1–4|date=26 November 2014|doi=10.1109/ICWOAL.2014.7009244|url=https://www.researchgate.net/publication/268774144|isbn=978-1-4799-5739-2}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Lombardi|first1=Patrizia|last2=Giordano|first2=Silvia|last3=Farouh|first3=Hend|last4=Yousef|first4=Wael|title=Modelling the smart city performance|journal=Innovation: The European Journal of Social Science Research|date=June 2012|volume=25|issue=2|pages=137–149|doi=10.1080/13511610.2012.660325}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:19th_century_classroom,_Auckland_-_0795.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/19th_century_classroom%2C_Auckland_-_0795.jpg/220px-19th_century_classroom%2C_Auckland_-_0795.jpg|thumb|XIX asr sinf xonasi, Oklend]] Odamlarga va bolalarga osonroq, tezroq, aniqroq yoki arzonroq usullarda oʻrganishga yordam berish gʻor devorlariga rasmlar kabi dastlabki mehnat qurollarining paydo boʻlishi bilan bogʻliq<ref name="Molenda">Molenda, M. (2008). „Historical foundations“. In M. J. Spector, M. D. Merrill, J. Merrienboer, & M. P. Driscoll (Eds.), ''Handbook of Research on Educational Communications and Technology'' (Third., pp. 3-20). New York, NY: Lawrence Earlbaum Associates.</ref>. [[Abak]]ning har xil turlari ishlatilgan. [[Aspid taxtasi|Yozuvchi shiferlar]] va doskalar kamida ming yil davomida ishlatilgan<ref>{{Kitob manbasi|url=https://archive.org/stream/alberunisindiaac01biru#page/182/mode/2up|last=Biruni, Muhammad ibn Ahmad|title=Alberuni's India. An account of the religion, philosophy, literature, geography, chronology, astronomy, customs, laws and astrology of India about A.D. 1030|year=1910|location=London|publisher=K. Paul, Trench, Trübner & Co.}}</ref>. Muqaddimasidan boshlab kitoblar va risolalar taʼlimda muhim rol oʻynadi. Yigirmanchi asrning boshidan boshlab, mimeograf va Gestetner trafaret qurilmalari kabi nusxa koʻchirish mashinalari sinfda yoki uyda foydalanish uchun qisqa nusxa koʻchirish (odatda 10-50 nusxa) ishlab chiqarish uchun ishlatilgan. Oʻquv maqsadlarida ommaviy axborot vositalaridan foydalanish odatda <nowiki>XX</nowiki> asrning birinchi oʻn yilligida<ref name="Saettler">Saettler, P. (1990). ''The Evolution of American Educational Technology''. Englewood, CO: Libraries Unlimited.</ref> oʻquv filmlari (1900-yillar) va Sidney Pressining mexanik oʻqitish mashinalari (1920-yillar) paydo boʻlishi bilan kuzatilgan. Birinchi koʻp tanlovli, keng miqyosli baholash Armiya Alfa boʻlib, u Birinchi Jahon urushi harbiy xizmatchilarining razvedka maʼlumotlarini va aniqrogʻi, qobiliyatlarini baholash uchun ishlatilgan. Keyinchalik keng koʻlamli texnologiyalardan foydalanish Ikkinchi Jahon Urushi paytida va undan keyin askarlarni oʻqitishda [[film]]lar va boshqa vositachilik materiallari, masalan, proyektorlar yordamida qoʻllandi. [[Hipermatn|Gipermatn]] tushunchasi 1945-yilda Vannevar Bush tomonidan memex tavsifidan kelib chiqqan. [[Fayl:Cuisenaire-Rods-2.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Cuisenaire-Rods-2.png/220px-Cuisenaire-Rods-2.png|thumb| Oshxona tayoqchalari]] [[Diaskop|Slayd proyektorlar]] 1950-yillarda taʼlim muassasalarida keng qoʻllangan. Oshxona tayoqchalari 1920-yillarda ishlab chiqilgan va 1950-yillarning oxiridan boshlab keng tarqalgan. 1960-yillarning oʻrtalarida [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] psixologiya professorlari Patrik Suppes va Richard C. Atkinson [[Kaliforniya]]dagi Palo Alto birlashgan maktab okrugidagi boshlangʻich maktab oʻquvchilariga teletayplar orqali arifmetika va imloni oʻrgatish uchun kompyuterlardan foydalanish boʻyicha tajriba oʻtkazdilar<ref>{{Jurnal manbasi|title=Arithmetic drills and review on a computer-based teletype|url=http://suppes-corpus.stanford.edu/articles/comped/54-5.pdf|journal=The Arithmetic Teacher|volume=13|issue=4|year=1966|pages=303–309|last=Suppes, P.|last2=Jerman, M.|last3=Groen, G.|doi=10.5951/AT.13.4.0303|access-date=4 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305160358/http://suppes-corpus.stanford.edu/articles/comped/54-5.pdf|archivedate=5 March 2016}}</ref><ref>{{Cite report|title=Computer Assisted Instruction at Stanford|date=19 May 1971|last=Suppes, P.|url=http://suppes-corpus.stanford.edu/techreports/IMSSS_174.pdf|access-date=4 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100717203424/http://suppes-corpus.stanford.edu/techreports/IMSSS_174.pdf|archivedate=17 July 2010}}</ref>. Stenfordning iqtidorli yoshlar uchun taʼlim dasturi ana shu dastlabki tajribalardan kelib chiqqan. Onlayn taʼlim Illinoys universitetida 1960-yilda paydo boʻlgan. Internet yana oʻn yil davomida yaratilmasa ham, talabalar ulangan kompyuter terminallari orqali sinf maʼlumotlariga kirish imkoniga ega boʻlishdi. Onlayn taʼlim 1982-yilda Kaliforniyaning La Jolla shahridagi Gʻarbiy Xulq-atvor fanlari instituti boshqaruv va strategik tadqiqotlar maktabini ochganda paydo boʻldi. Maktab biznes rahbarlariga masofaviy taʼlim dasturini etkazib berish uchun Nyu-Jersi Texnologiya Institutining Elektron Axborot almashinuvi tizimi (EIES) orqali kompyuter konferentsiyasidan foydalangan<ref>See Rowan, Roy (1983). Executive Ed. at Computer U. Fortune, 7 March 1983; Feenberg, Andrew (1993). „Building a Global Network: The WBSI Experience“, in L. Harasim, ed., ''Global Networks: Computerizing the International Community'', MIT Press, pp. 185-197.</ref>. 1985-yildan boshlab Connected Education Nyu-York shahridagi The New School orqali, shuningdek, EIES kompyuter konferentsiya tizimi orqali media tadqiqotlari boʻyicha birinchi toʻliq onlayn magistr darajasini taklif qildi<ref name="T.H.E.">{{Veb manbasi|url=http://thejournal.com/Articles/1997/06/01/Technology-in-Education-and-the-Next-TwentyFive-Years.aspx|sarlavha=Technology in Education and the Next Twenty-Five Years|muallif=Withrow|ism=Frank|sana=1 June 1997|ish=T.H.E. Journal}}</ref><ref name="New Scientist">{{Jurnal manbasi|url=https://www.newscientist.com/article/mg14820045.300-carry-on-learning-learning-cyberspace.html|title=Carry on learning|last=Ray Percival|date=28 November 1995}}</ref><ref name="Netweaver">{{Veb manbasi|url=http://cgi.gjhost.com/~cgi/mt/netweaverarchive/000144.html|sarlavha=Connected Education, Inc.|muallif=Gail S. Thomas|ish=Netweaver|nashriyot=Electronic Networking Association|sana=1 February 1988|kirish sanasi=25 August 2008|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080827214245/http://cgi.gjhost.com/~cgi/mt/netweaverarchive/000144.html|arxivsana=27 August 2008}}</ref>. Keyingi kurslar 1986-yilda Elektron Universitet tarmogʻi tomonidan DOS va Commodore 64 kompyuterlari uchun taklif qilingan. 2002-yilda [[Massachusetts texnologiya instituti|MIT]] onlayn darslarni bepul taqdim qila boshladi. 2009-yil holatiga koʻra, taxminan 5,5 million talaba kamida bitta darsni onlayn tarzda oʻtkazgan. Hozirda har uch kollej talabasidan biri kollejda oʻqiyotganda kamida bitta onlayn kursdan oʻtadi. DeVry universitetida bakalavr darajasini olayotgan barcha talabalarning 80 % talablarining uchdan ikki qismini internet orqali oladi. Shuningdek, 2014-yilda onlayn kurslarda qatnashgan 5,8 million talabaning 2,85 million talaba barcha kurslarini onlayn tarzda olgan. Ushbu maʼlumotlardan xulosa qilish mumkinki, onlayn dars oʻtayotgan talabalar soni doimiy ravishda oʻsib bormoqda<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brookings.edu/research/promises-and-pitfalls-of-online-education/|sarlavha=Promises and pitfalls of online education|sana=9 June 2017|kirish sanasi=19 March 2018|arxivsana=20 June 2018|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180620051048/https://www.brookings.edu/research/promises-and-pitfalls-of-online-education/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.petersons.com/articles/online-degrees/online-education-history|sarlavha=The history of online education|muallif=Hickey|ism=Ryan|sana=12 May 2014|ish=[[Peterson's]]|kirish sanasi=19 March 2018|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180319084900/https://www.petersons.com/articles/online-degrees/online-education-history|arxivsana=19 March 2018}}</ref>. [[Fayl:Alliance_Française_de_Moldavie_-_Médiathèque_et_espace_multimédia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Alliance_Fran%C3%A7aise_de_Moldavie_-_M%C3%A9diath%C3%A8que_et_espace_multim%C3%A9dia.jpg/220px-Alliance_Fran%C3%A7aise_de_Moldavie_-_M%C3%A9diath%C3%A8que_et_espace_multim%C3%A9dia.jpg|thumb| Multimedia maydoni, Moldova Alliance Française]] Yaqinda nashr etilgan „Oʻzgarish sodir boʻladi: onlayn taʼlim oʻrganishdagi yangi paradigma sifatida“ nomli maqolada Linda Xarasim onlayn taʼlim tarixi haqida umumiy maʼlumotni, shuningdek, u qanday ehtiyojlarni qondirishni tushunish uchun asosni qamrab oladi, masofaviy taʼlim tushunchasi allaqachon koʻp asrlar davomida ixtiro qilingan. Onlayn [[taʼlim]]ning ahamiyati uning masofaviy taʼlim usulini yaratish qobiliyatida emas, balki oʻqituvchi va ularning talabalari bilan deyarli oʻzaro aloqada boʻlishlari mumkin boʻlgan vositani taqdim etish orqali ushbu turdagi oʻquv jarayonini yanada samaraliroq qilish qobiliyatidadir. real vaqtda boshqa. Onlayn taʼlim mavzusi, birinchi navbatda, 1900-yillarning oxirida, muassasalar va korxonalar talabalarning oʻqishiga yordam beradigan mahsulotlar ishlab chiqara boshlaganida boshlangan. Bu guruhlar butun dunyo boʻylab, birinchi navbatda, rivojlanayotgan mamlakatlarda taʼlim xizmatlarini yanada rivojlantirish zarurligini istashdi. 1960-yilda Illinoys universiteti talabalarga boʻsh vaqtlarida tomosha qilishlari yoki foydalanishlari mumkin boʻlgan yozib olingan maʼruzalar va kurs materiallaridan foydalanish imkoniyatini berish uchun Intranet deb nomlanuvchi bogʻlangan kompyuter terminallari tizimini yaratdi. PLATO (avtomatik oʻqitish operatsiyalari uchun dasturlashtirilgan mantiq) deb nomlangan ushbu turdagi kontseptsiya butun dunyo boʻylab tez joriy etildi. Koʻpgina muassasalar ushbu oʻxshash uslubni Internet rivojlanish bosqichida boʻlgan paytda qabul qildilar. 1971-yilda Ivan Illich juda taʼsirli boʻlgan "''Maktabdan ajralish jamiyati'' " kitobini nashr etdi, unda u „oʻrganish toʻrlari“ ni odamlarga kerakli oʻrganishni tarmoqqa oʻtkazish uchun namuna sifatida tasavvur qildi. 1970 va 1980-yillar Nyu-Jersi texnologiya institutida Myurrey Turoff va Starr Roksan Xilts tomonidan kompyuterga asoslangan taʼlimga katta hissa qoʻshgan<ref>Hiltz, S. (1990). „Evaluating the Virtual Classroom“. In Harasim, L. (ed.) ''Online Education: Perspectives on a New Environment''. New York: Praeger, pp. 133-169.</ref>, shuningdek, Kanadadagi Guelf universitetidagi ishlanmalarni ham misol qilib keltirish mumkin. Buyuk Britaniyada Taʼlim texnologiyalari boʻyicha kengash taʼlim texnologiyalaridan foydalanishni qoʻllab-quvvatladi, xususan, hukumatning „ Kompyuter yordamida oʻqitish boʻyicha Milliy rivojlanish dasturi“ (1973-1977) va Mikroelektronika taʼlim dasturi (1980-1986) ni boshqaradi. 1980-yillarning oʻrtalariga kelib, koʻplab kollej kutubxonalarida kurs mazmuniga kirish mumkin boʻldi. Kompyuterga asoslangan taʼlim (CBT) yoki kompyuterga asoslangan taʼlim (CBL) da oʻquv oʻzaro taʼsiri talaba va kompyuter mashqlari yoki mikro-dunyo simulyatsiyalari oʻrtasida edi. Taʼlimda raqamli aloqa va tarmoq 1980-yillarning oʻrtalarida boshlangan. Taʼlim muassasalari axborot olish uchun kompyuter tarmogʻidan foydalangan holda masofaviy oʻqitish kurslarini taklif qilish orqali yangi vositadan foydalanishni boshladilar. Kompyuterga asoslangan taʼlim/treningga asoslangan dastlabki elektron taʼlim tizimlari koʻpincha avtokratik oʻqitish uslublarini takrorlardi, bunda elektron taʼlim tizimining roli keyinchalik kompyuter qoʻllab-quvvatlanadigan hamkorlikda oʻrganish (CSCL) asosida ishlab chiqilgan tizimlardan farqli oʻlaroq, bilimlarni uzatish uchun moʻljallangan edi.), bu bilimlarning umumiy rivojlanishini ragʻbatlantirdi. Videokonferensaloqa bugungi kunda maʼlum boʻlgan taʼlim texnologiyalarining muhim asoschisi edi. Bu ish, ayniqsa, muzey taʼlimi bilan mashhur edi. Hatto soʻnggi yillarda ham videokonferentsaloqa 2008-2009-yillarda Qoʻshma Shtatlar va Kanada boʻylab 20 000 dan ortiq talabalarni qamrab olish uchun mashhurlik darajasiga koʻtarildi. Taʼlim texnologiyasining ushbu shaklining kamchiliklari osongina koʻrinadi: tasvir va ovoz sifati koʻpincha donador yoki pikselli; videokonferensaloqa uchun muzeyda translyatsiya qilish uchun bir turdagi mini-televidenie studiyasini tashkil etish talab etiladi, joy muammoga aylanadi va provayder va ishtirokchi uchun ham maxsus jihozlar talab qilinadi<ref>Crow, W. B. & Din, H. (2009). ''Unbound By Place or Time: Museums and Online Learning''. Washington, DC: American Association of Museums, 9-10.</ref>. Britaniyadagi Ochiq Universitet<ref name="Mason. R 1989">Mason. R. and Kaye, A. (1989). ''Mindweave: Communication, Computers and Distance Education''. Oxford, UK: Pergamon Press.</ref> va Britaniya Kolumbiyasi Universiteti (hozirda Blackboard Inc. tarkibiga kiritilgan Web CT birinchi boʻlib ishlab chiqilgan) oʻrganishni taʼminlash uchun internetdan foydalanish boʻyicha inqilobni boshladi<ref>Bates, A. (2005). ''Technology, e-Learning and Distance Education''. London: Routledge.</ref>.Internet bazasidan oson foydalanishga asoslangan trening, onlayn masofaviy taʼlim va talabalar oʻrtasida onlayn muhokama<ref name="eurodl.org">{{Jurnal manbasi|last=Johnson, Henry M|title=Dialogue and the construction of knowledge in e-learning: Exploring students' perceptions of their learning while using Blackboard's asynchronous discussion board|journal=European Journal of Open, Distance and E-Learning|volume=10|issue=1|year=2007|url=http://www.eurodl.org/index.php?tag=120&article=151&article=251|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121116211219/http://www.eurodl.org/index.php?tag=120&article=151&article=251|archivedate=16 November 2012|access-date=22 October 2013}}</ref>. Harasim (1995)<ref>Harasim, L., Hiltz, S., Teles, L. and Turoff, M. (1995). ''Learning Networks: A Field Guide to Teaching and Learning Online''. Cambridge, MA: MIT Press.</ref> kabi amaliyotchilar oʻrganish tarmoqlaridan foydalanishga katta eʼtibor berishadi. 1990-yillarda [[Butunjahon oʻrgimchak toʻri|World Wide Web]] paydo boʻlishi bilan, oʻqituvchilar matnga asoslangan onlayn virtual haqiqat tizimlari boʻlgan koʻp obyektga yoʻnaltirilgan saytlardan foydalanish va kurs veb-saytlarini yaratish uchun oddiy koʻrsatmalar toʻplamini yaratish uchun rivojlanayotgan texnologiyalardan foydalanish usulini boshladilar. 1994-yilga kelib, birinchi onlayn oʻrta maktab tashkil etildi. 1997-yilda Graziadei mahsulotlarni baholash va texnologiyaga asoslangan kurslarni ishlab chiqish mezonlarini tasvirlab berdi, ular portativ, takrorlanadigan, kengaytiriladigan, arzon va uzoq muddatli iqtisodiy samaradorlikning yuqori ehtimoliga ega. Yaxshilangan [[Internet]] funksiyasi [[multimedia]] yoki veb- kameralar bilan aloqa qilishning yangi sxemalarini faollashtirdi. Taʼlim statistikasi Milliy markazi 2002-yildan 2005-yilgacha onlayn masofaviy taʼlim dasturlariga qabul qilingan K-12 talabalari soni 65 % ga oshganini taxmin qilmoqda, bu koʻproq moslashuvchanlik, oʻqituvchi va talaba oʻrtasidagi aloqa qulayligi va tezkor maʼruza va topshiriqlar bilan bogʻliq. AQSh Taʼlim vazirligi tomonidan 2008-yilda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 2006-2007 oʻquv yilida talabalarga moliyaviy yordam dasturlarida ishtirok etuvchi oʻrta taʼlimdan keyingi davlat va xususiy maktablarning taxminan 66 % masofaviy taʼlim kurslarini taklif qilgan; yozuvlar onlayn komponentli kredit kurslariga roʻyxatdan oʻtishning 77 foizini koʻrsatadi.  2008-yilda Yevropa Kengashi Yevropa Ittifoqida tenglik va taʼlimni yaxshilash uchun elektron taʼlim salohiyatini maʼqullagan bayonotni qabul qildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Recommendation 1836 (2008)|url=http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta08/EREC1836.htm|ish=Realising the full potential of e-learning for education and training|nashriyot=Council of Europe|kirish sanasi=7 May 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130322020711/http://assembly.coe.int/Main.asp?link=%2FDocuments%2FAdoptedText%2Fta08%2FEREC1836.htm|arxivsana=22 March 2013}}</ref>. Kompyuter vositachiligidagi aloqa (CMC) oʻquvchilar va oʻqituvchilar oʻrtasida, kompyuter vositachiligida. Bundan farqli oʻlaroq, CBT/CBL odatda individual (oʻz-oʻzini oʻrganish) oʻrganishni anglatadi, CMC esa oʻqituvchi/repetitor yordamini oʻz ichiga oladi va moslashuvchan taʼlim faoliyati stsenariysini talab qiladi. Bundan tashqari, zamonaviy AKT taʼlimni oʻquv jamoalarini qoʻllab-quvvatlash vositalari va tegishli bilimlarni boshqarish vazifalari bilan taʼminlaydi. Ushbu raqamli asrda oʻsayotgan talabalar turli ommaviy axborot vositalariga keng taʼsir koʻrsatadilar<ref>{{Jurnal manbasi|last=Craft|first1=Anna|title=Childhood in a digital age: creative challenges for educational futures|journal=London Review of Education|date=July 2012|volume=10|issue=2|pages=173–190|doi=10.1080/14748460.2012.691282|url=http://oro.open.ac.uk/37518/3/97E20EDA.pdf|access-date=2 January 2019|archivedate=21 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181221084155/http://oro.open.ac.uk/37518/3/97E20EDA.pdf}}</ref>. Yirik yuqori texnologiyali kompaniyalar maktablarni oʻz talabalariga texnologiya orqali oʻqitish imkoniyatini berish uchun moliyalashtirdilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25 May 2011 |title=Technology In Schools: Weighing The Pros And Cons |work=[[Huffington Post]] |url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/22/technology-in-schools-wei_n_772674.html |url-status=live |access-date=21 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423040408/http://www.huffingtonpost.com/2010/10/22/technology-in-schools-wei_n_772674.html |archive-date=23 April 2014}}</ref>. 2015-yil xususiy notijorat tashkilotlari notijorat tashkilotlaridan koʻproq onlayn talabalarni roʻyxatdan oʻtkazgan birinchi yil boʻldi, garchi davlat universitetlari hali ham eng koʻp onlayn talabalarni roʻyxatga olishgan. 2015-yilning kuzida 6 milliondan ortiq talaba kamida bitta onlayn kursga yozildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.usnews.com/higher-education/online-education/articles/2017-05-03/study-online-learning-enrollment-rising-fastest-at-private-nonprofit-schools|sarlavha=Study: Online Course Enrollment Rising Rapidly at Private Nonprofits|sana=3 May 2017|ish=U.S. News|kirish sanasi=3 May 2017|arxivsana=24 October 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171024191113/https://www.usnews.com/higher-education/online-education/articles/2017-05-03/study-online-learning-enrollment-rising-fastest-at-private-nonprofit-schools}}</ref>. 2020-yilda, [[COVID-19 pandemiyasi]] tufayli dunyo boʻylab koʻplab maktablar yopilishga majbur boʻldi, bu esa tobora koʻproq sinf oʻquvchilarining onlayn taʼlimda ishtirok etishiga va universitet darajasidagi talabalarning masofaviy taʼlimni kuchaytirish uchun onlayn kurslarga yozilishlariga olib keldi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hrw.org/news/2020/03/27/schools-close-over-coronavirus-protect-kids-privacy-online-learning|sarlavha=As Schools Close Over Coronavirus, Protect Kids' Privacy in Online Learning|sana=27 March 2020|ish=Human Rights Watch|til=en|kirish sanasi=17 April 2020|arxivsana=10 April 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200410003127/https://www.hrw.org/news/2020/03/27/schools-close-over-coronavirus-protect-kids-privacy-online-learning}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sean |first=Allan |date=25 September 2020 |title=How Covid-19 brought the University of Toronto Class of '24 Together Online |publisher=Brooke Godfrey |url=https://www.wizeprep.com/blog/how-covid-19-brought-the-university-of-toronto-class-of-24-together-online |url-status=live |access-date=9 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809185709/https://www.wizeprep.com/blog/how-covid-19-brought-the-university-of-toronto-class-of-24-together-online |archive-date=9 August 2021}}</ref> [[UNESCO|Yunesko]] kabi tashkilotlar maktablarga masofaviy taʼlimni osonlashtirishga yordam berish uchun taʼlim texnologiyalari yechimlarini roʻyxatga oldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Unesco|sarlavha=Distance learning solutions|sana=5 March 2020|url=https://en.unesco.org/covid19/educationresponse/solutions|kirish sanasi=11 May 2020|arxivsana=31 March 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200331143436/https://en.unesco.org/themes/education-emergencies/coronavirus-school-closures/solutions}}</ref>. Pandemiyaning kengaytirilgan blokirovkalari va masofaviy taʼlimga eʼtibor qaratilishi ed-tech sektoriga rekord darajadagi venchur kapitalini jalb qildi<ref>{{Kitob manbasi|first=Andreas|last=Kaplan|authorlink=Andreas Kaplan|title=Higher Education at the Crossroads of Disruption: the University of the 21st Century|isbn=9781800715042|url=https://books.emeraldinsight.com/page/detail/Higher-Education-at-the-Crossroads-of-Disruption/?k=9781800715042|accessdate=14 April 2021|date=6 April 2021}}</ref>. 2020-yilda faqat AQShda ed-tech startaplari 265 ta bitimni qamrab olgan venchur kapitalida 1,78 milliard dollar yig‘di, 2019-yildagi 1,32 milliard dollar boʻlgan edi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=13 investors say lifelong learning is taking edtech mainstream|url=https://social.techcrunch.com/2021/01/28/12-investors-say-lifelong-learning-is-taking-edtech-mainstream/|kirish sanasi=1 February 2021|ish=TechCrunch|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Nazariya == Taʼlim texnologiyasini loyihalash va oʻzaro aloqada boʻlishda turli [[Pedagogika|pedagogik]] istiqbollar yoki oʻrganish nazariyalari koʻrib chiqilishi mumkin. Elektron taʼlim nazariyasi ushbu yondashuvlarni oʻrganadi. Ushbu nazariy istiqbollar uchta asosiy nazariy maktab yoki falsafiy doiralarga birlashtirilgan: [[bixeviorizm]], kognitivizm va konstruktivizm . === Bixeviorizm === Ushbu nazariy asos XX asrning boshlarida [[Ivan Pavlov]], Edvard Thorndike, [[Tolmen Eduard Cheys|Edvard C. Tolman]], Clark L. Hull va BF Skinner tomonidan hayvonlarni oʻrganish tajribalari asosida ishlab chiqilgan. Koʻpgina psixologlar bu natijalardan insonni oʻrganish nazariyalarini ishlab chiqish uchun foydalanganlar, ammo zamonaviy oʻqituvchilar odatda [[bixeviorizm]]ni yaxlit sintezning bir jihati sifatida koʻrishadi. Bixeviorizm boʻyicha oʻqitish hayvonlarni oʻrganish tajribalariga urgʻu berib, mashgʻulotlar bilan bogʻlangan. Bixeviorizm odamlarga mukofot va jazolar bilan biror narsa qilishni oʻrgatish nuqtai nazaridan iborat boʻlgani sababli, u odamlarni tarbiyalash bilan bogʻliq<ref>{{Kitob manbasi|title=The activities of teaching|url=https://archive.org/details/activitiesofteac00gree|last=Green|first=Thomas|publisher=McGraw Hill|year=1971}}</ref>. BF Skinner ogʻzaki xatti-harakatlarning funktsional tahlili asosida oʻqitishni takomillashtirish haqida koʻp yozgan<ref>{{Jurnal manbasi|last=Skinner|first1=B.F.|year=1958|title=Teaching machines|url=https://archive.org/details/sim_science_1958-10-24_128_3330/page/n43|journal=Science|volume=128|issue=3330|pages=969–77|doi=10.1126/science.128.3330.969|pmid=13592277|bibcode=1958Sci...128..969S}} and others see {{Veb manbasi|url=http://www.bfskinner.org/f/EpsteinBibliography.pdf|sarlavha=Dr. Burrhus Frederic Skinner: A Bibliography|ish=bfskinner.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081217104146/http://www.bfskinner.org/f/EpsteinBibliography.pdf|arxivsana=17 December 2008}}</ref> va „Oʻqitish texnologiyasi“ ni yozgan<ref>{{Jurnal manbasi|journal=[[Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|year=1965|volume=162|issue=989|pages=427–43|title=The technology of teaching|last=Skinner BF|doi=10.1098/rspb.1965.0048|pmid=4378497|bibcode=1965RSPSB.162..427S}}</ref> zamonaviy taʼlim asosida yotgan afsonalarni yoʻq qilishga, shuningdek, targʻib qilishga urinish. uning tizimini u dasturlashtirilgan koʻrsatma deb atagan. Ogden Lindsli xatti-harakatlar tahliliga asoslangan, ammo Keller va Skinner modellaridan tubdan farq qiladigan Celeration nomli oʻquv tizimini ishlab chiqdi. === Kognitivizm === Kognitiv fan 1960 va 1970-yillarda sezilarli oʻzgarishlarga duch keldi, baʼzilar bu davrni, ayniqsa, bixeviorizmga munosabatda „kognitiv inqilob“ deb taʼrifladilar.<ref name=":5">{{Kitob manbasi|title=Handbook of Educational Theories|last=Irby|first=Beverly|publisher=IAP|year=2013|isbn=9781617358661|location=Charlotte, NC|page=105}}</ref> Bixeviorizmning empirik asosini saqlab qolgan holda, [[Bixeviorizm|kognitiv]] psixologiya nazariyalari oʻrganishni rivojlantirish uchun inson xotirasi qanday ishlashini hisobga olgan holda miyaga asoslangan oʻrganishni tushuntirish uchun xatti-harakatlardan tashqariga qaraydi. U oʻrganishni inson ongi tomonidan „sezgi maʼlumotlarini oʻzgartirish, qisqartirish, ishlab chiqish, saqlash, tiklash va ishlatish jarayonlari“ deb ataydi<ref name=":5" /><ref>{{Kitob manbasi|title=An Introduction to the History of Psychology|last=Hergenhahn|first=B.R.|publisher=Wadsworth Cengage Learning|year=2008|isbn=9780495506218|location=Belmont, CA|page=627}}</ref>. Atkinson-Shiffrin xotira modeli va Baddeleyning ishchi xotira modeli nazariy asos sifatida yaratilgan. Kompyuter fanlari va [[axborot texnologiyalari]] kognitiv fan nazariyasiga katta taʼsir koʻrsatdi. Ishchi xotira (ilgari qisqa muddatli xotira deb ataladigan) va uzoq muddatli xotiraning kognitiv tushunchalari kompyuter fanlari sohasidagi tadqiqotlar va texnologiyalar yordamida osonlashtirildi. Kognitiv fan sohasidagi yana bir katta taʼsir [[Noam Chomsky|Noam Chomskiydir]] . Bugungi kunda tadqiqotchilar kognitiv yuk, axborotni qayta ishlash va media psixologiyasi kabi mavzularga eʼtibor qaratmoqdalar. Ushbu nazariy nuqtai nazarlar oʻquv dizayniga taʼsir qiladi<ref>{{Jurnal manbasi|last=deJong|first1=T.|title=Cognitive Load Theory, Educational Research, and Instructional Design: Some Food for Thought|journal=Instructional Science|year=2010|page=38}}</ref>. Kognitivizmning ikkita alohida maktabi mavjud boʻlib, ular kognitivist va ijtimoiy kognitivist. Birinchisi shaxsning fikrlash yoki kognitiv jarayonlarini tushunishga qaratilgan boʻlsa, ikkinchisi ijtimoiy jarayonlarni bilishdan tashqari oʻrganishga taʼsir koʻrsatadi<ref name=":6">{{Kitob manbasi|title=Theory and Research for Academic Nurse Educators: Application to Practice|url=https://archive.org/details/theoryresearchfo0000utle|last=Utley|first=Rose|publisher=Jones & Bartlett Learning LLC|year=2010|isbn=9780763774134|location=Sudbury, MA|page=[https://archive.org/details/theoryresearchfo0000utle/page/23 23]}}</ref>. Biroq, bu ikki maktab oʻrganish xulq-atvorni oʻzgartirish emas, balki oʻquvchi tomonidan qoʻllanadigan aqliy jarayon degan fikrga qoʻshiladi<ref name=":6" />. === Konstruktivizm === Taʼlim psixologlari konstruktivizmning bir nechta turlarini ajratib koʻrsatishadi: individual (yoki psixologik) konstruktivizm, masalan, Piagetning kognitiv rivojlanish nazariyasi va ijtimoiy konstruktivizm . Konstruktivizmning ushbu shakli oʻquvchilarning yangi maʼlumotlardan qanday qilib oʻz maʼnolarini qurishlariga asosiy eʼtiborni qaratadi, chunki ular haqiqat bilan va turli nuqtai nazarlarni keltiradigan boshqa oʻquvchilar bilan oʻzaro munosabatda boʻlishadi. Konstruktiv taʼlim muhiti talabalardan oʻzlarining oldingi bilimlari va tajribalarini oʻrganishda yangi, bogʻliq va / yoki moslashtirilgan tushunchalarni shakllantirish uchun foydalanishni talab qiladi (Termos, 2012<ref>{{Jurnal manbasi|last=Termos|first1=Mohamad|title=Does the Classroom Performance System (CPS) Increase Students' Chances for Getting a Good Grade in College Core Courses and Increase Retention?|journal=International Journal of Technologies in Learning|date=2012|volume=19|issue=1|pages=45–56|doi=10.18848/2327-0144/cgp/v19i01/49144}}</ref>). Ushbu doirada oʻqituvchining roli oʻquvchilar oʻz bilimlarini qurishlari uchun yoʻl-yoʻriq koʻrsatuvchi vositachi roliga aylanadi. Konstruktivist oʻqituvchilar oldingi oʻrganish tajribasi mos va oʻrgatilgan tushunchalar bilan bogʻliqligiga ishonch hosil qilishlari kerak. Jonassen (1997) „yaxshi tuzilgan“ oʻquv muhitlari yangi boshlanuvchilar uchun foydali ekanligini va „notoʻgʻri tuzilgan“ muhitlar faqat ilgʻor oʻquvchilar uchun foydali ekanligini taklif qiladi. Konstruktivistik nuqtai nazardan foydalanadigan oʻqituvchilar faol taʼlim muhitini taʼkidlashlari mumkin, bu oʻquvchilarga qaratilgan muammoli taʼlim, loyihaga asoslangan taʼlim va soʻrovga asoslangan taʼlimni oʻz ichiga olishi mumkin, bunda talabalar tanqidiy fikrlash faoliyatida faol ishtirok etadilar. Tasviriy munozara va misolni 1980-yillarda kompyuter savodxonligida konstruktivistik kognitiv taʼlimni qoʻllashda topish mumkin, bu dasturlashni oʻrganish vositasi sifatida oʻz ichiga oladi<ref name="Rosenberg">{{Kitob manbasi|title=The Social Impact of Computers|url=https://archive.org/details/socialimpactofco0003rose|last=Rosenberg|first=Richard|publisher=Elsevier Academic Press|year=2004|isbn=978-0-12-597121-8|location=Amsterdam}}</ref>.''LOGO'', dasturlash tili, Piagetan gʻoyalarini kompyuterlar va texnologiyalar bilan birlashtirishga urinishni oʻzida mujassam etgan<ref name="Rosenberg" /><ref>{{Kitob manbasi|title=Book Ends: The Changing Media Environment of American Classrooms|url=https://archive.org/details/bookendschanging0000cass|last=Cassidy|first=Margaret|publisher=Hampton Press, Inc.|year=2004|isbn=978-1-57273-492-0|location=Cresskill, NJ|page=[https://archive.org/details/bookendschanging0000cass/page/223 223]}}</ref>. Dastlab keng koʻlamli, umidvor daʼvolar bor edi, jumladan, „ehtimol, eng bahsli daʼvo“ fanlar boʻyicha „umumiy muammolarni hal qilish koʻnikmalarini yaxshilaydi“<ref name="Rosenberg" />. Biroq, ''LOGO'' dasturlash koʻnikmalari doimiy ravishda kognitiv foyda keltirmadi<ref name="Rosenberg" />. Bu advokatlar taʼkidlaganidek „aniq emas“ edi, u „mulohaza yuritishning barcha shakllaridan“ ustunlik qildi va fikrlash faoliyatini ''LOGOga'' asoslanmagan faoliyatga qoʻllash qiyin edi<ref>{{Kitob manbasi|title=Book Ends: The Changing Media Environment of American Classrooms|url=https://archive.org/details/bookendschanging0000cass|last=Cassidy|first=Margaret|publisher=Hampton Press, Inc.|year=2004|isbn=978-1-57273-492-0|location=Cresskill, NJ|page=[https://archive.org/details/bookendschanging0000cass/page/224 224]}}</ref>. 1980-yillarning oxiriga kelib, ''LOGO'' va boshqa shunga oʻxshash dasturlash tillari oʻzining yangiligi va ustunligini yoʻqotdi va tanqidlar ostida asta-sekin eʼtibordan chetda qoldi<ref>{{Kitob manbasi|title=The Social Impact of Computers|url=https://archive.org/details/socialimpactofco0003rose|last=Rosenberg|first=Richard|publisher=Elsevier Academic Press|year=2004|isbn=978-0-12-597121-8|location=Amsterdam|page=[https://archive.org/details/socialimpactofco0003rose/page/219 219]}}</ref>. == Amaliyot == Elektron taʼlimning boshqa taʼlim va oʻqitish yondashuvlariga yordam berish darajasi yoki oʻrnini bosish darajasi oʻzgaruvchan boʻlib, davomiylik boʻyicha yoʻqdan toʻliq [[Butunjahon oʻrgimchak toʻri|onlayn]] masofaviy taʼlimgacha boʻladi<ref name="Bates2003">Bates, A. and Poole, G. Effective Teaching with Technology in Higher Education San Francisco: Jossey-Bass/John Wiley, 2003</ref><ref>OECD (2005) E-Learning in Tertiary Education: Where Do We Stand? Paris: OECD</ref>. Texnologiyani qoʻllash darajasini tasniflash uchun turli tavsiflovchi atamalar (bir oz nomuvofiq) ishlatilgan. Masalan, „gibrid taʼlim“ yoki " [[Aralash ta’lim|aralashtirilgan taʼlim]] " sinfdagi yordamchi vositalar va noutbuklarga tegishli boʻlishi mumkin yoki anʼanaviy sinf vaqti qisqartirilgan, ammo yoʻq qilinmagan va baʼzi onlayn taʼlim bilan almashtiriladigan yondashuvlarga ishora qilishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|muallif=Baker|ism=Celia|sarlavha=Blended learning: Teachers plus computers equal success|url=http://www.deseretnews.com/article/865569876/Blended-learning-teachers-plus-computers-equal-success.html?pg=all|nashriyot=Desert News|kirish sanasi=30 January 2014|sana=4 January 2013|arxivsana=23 October 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131023134021/http://www.deseretnews.com/article/865569876/Blended-learning-teachers-plus-computers-equal-success.html?pg=all}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Strauss |first=Valerie |date=22 September 2012 |title=Three fears about blended learning |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/answer-sheet/post/three-fears-about-blended-learning/2012/09/22/56af57cc-035d-11e2-91e7-2962c74e7738_blog.html |url-status=live |access-date=26 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716060535/https://www.washingtonpost.com/blogs/answer-sheet/post/three-fears-about-blended-learning/2012/09/22/56af57cc-035d-11e2-91e7-2962c74e7738_blog.html |archive-date=16 July 2017}}</ref>. „Taqsimlangan taʼlim“ gibrid yondashuvning elektron taʼlim komponentini yoki toʻliq onlayn masofaviy taʼlim muhitini tavsiflashi mumkin<ref name="Bates2003" />. === Sinxron va asinxron === Elektron taʼlim sinxron yoki asinxron boʻlishi mumkin. Sinxron taʼlim real vaqt rejimida amalga oshiriladi, barcha ishtirokchilar bir vaqtning oʻzida oʻzaro taʼsir qiladi, asinxron taʼlim esa oʻz-oʻzidan amalga oshiriladi va ishtirokchilarga bir vaqtning oʻzida boshqa ishtirokchilarning ishtirokiga bogʻliq boʻlmagan holda gʻoyalar yoki maʼlumotlar almashinuvida qatnashish imkonini beradi<ref>{{Jurnal manbasi|first1=Andreas|last=Kaplan|date=2017|title=Academia Goes Social Media, MOOC, SPOC, SMOC, and SSOC: The digital transformation of Higher Education Institutions and Universities|editor1-first=Bikramjit|editor1-last=Rishi|editor2-first=Subir|editor2-last=Bandyopadhyay|journal=Contemporary Issues in Social Media Marketing|publisher=Routledge|doi=10.4324/9781315563312-2}}</ref>. Sinxron taʼlim deganda bir yoki bir nechta ishtirokchilar bilan bir vaqtning oʻzida fikr va maʼlumotlar almashinuvi tushuniladi. Masalan, yuzma-yuz suhbat, real vaqt rejimida oʻqituvchining onlayn koʻrsatmalari va fikr-mulohazalari, Skype suhbatlari va hamma onlayn boʻlgan va bir vaqtning oʻzida hamkorlikda ishlayotgan chat xonalari yoki virtual sinf xonalari. Talabalar hamkorlikda ishlayotganligi sababli, sinxronlashtirilgan taʼlim talabalarga yanada ochiq fikrli boʻlishga yordam beradi, chunki ular faol ravishda tinglashlari va tengdoshlarini oʻrganishlari kerak. Sinxronlashtirilgan taʼlim onlayn xabardorlikni rivojlantiradi va koʻplab talabalarning yozish koʻnikmalarini yaxshilaydi<ref>{{Jurnal manbasi|last=Al-Asfour|first1=A|year=2012|title=Online Teaching: Navigating Its Advantages, Disadvantages and Best Practices|journal=[[Tribal College Journal of American Indian Higher Education]]|volume=23|page=3}}</ref>. Asinxron taʼlim oʻrganishni boshqarish tizimlari, [[Email|elektron pochta]], [[blog]]lar, vikilar va muhokamalar taxtasi kabi texnologiyalardan, shuningdek, [[Butunjahon oʻrgimchak toʻri|veb-]] qoʻllab-quvvatlanadigan darsliklar, [[Hipermatn|gipermatnli]] hujjatlar, audio video kurslar va web 2.0 dan foydalangan holda [[ijtimoiy tarmoq]]lardan foydalanishi mumkin. Professional taʼlim darajasida oʻqitish virtual operatsiya xonalarini oʻz ichiga olishi mumkin. Asinxron taʼlim sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolarga duchor boʻlgan yoki bolalarga gʻamxoʻrlik qilish mas’uliyati boʻlgan talabalar uchun foydalidir. Ular oʻz ishlarini kam stressli muhitda va yanada moslashuvchan vaqt oraligʻida yakunlash imkoniyatiga ega<ref name="eurodl.org"/>. ''Asinxron'' onlayn kurslarda talabalarga ishni oʻz tezligida bajarish erkinligi beriladi. Noanʼanaviy talaba boʻlib, ular oʻzlarining kundalik hayoti va maktablarini ijtimoiy jihat bilan boshqarishlari mumkin. Asinxron hamkorlik talabaga kerak boʻlganda yordam soʻrashga imkon beradi va topshiriqni bajarish uchun qancha vaqt ketishiga qarab foydali koʻrsatmalar beradi. Ushbu kurslar uchun ishlatiladigan koʻplab vositalar, lekin ular bilan cheklanmaydi: videolar, sinf muhokamalari va guruh loyihalari<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.schoology.com/blog/asynchronous-learning-definition-benefits-and-example-activities|sarlavha=Asynchronous Learning: Definition, Benefits, and Example Activities|kirish sanasi=10 February 2020|arxivsana=25 October 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191025192423/https://www.schoology.com/blog/asynchronous-learning-definition-benefits-and-example-activities}}</ref>. Onlayn kurslar orqali talabalar oʻz diplomlarini tezroq olishlari yoki yosh talabalar bilan sinfda boʻlmasdan muvaffaqiyatsiz kurslarni takrorlashlari mumkin. Talabalar onlayn taʼlimda aql bovar qilmaydigan turli xil boyitish kurslariga kirishlari mumkin va hali ham kollej kurslarida, amaliyotda, sportda yoki ishda qatnashadilar va hali ham oʻz sinflari bilan bitiradilar. === Chiziqli taʼlim === Kompyuterga asoslangan trening (CBT) [[kompyuter]] yoki planshet yoki smartfon kabi qoʻl qurilmasida oʻz-oʻzidan oʻtkaziladigan oʻquv mashgʻulotlarini anglatadi. CBT dastlab tarkibni CD-ROM orqali etkazib berdi va odatda onlayn kitob yoki qoʻllanmani oʻqish kabi tarkibni chiziqli ravishda taqdim etdi. Shu sababli, CBT koʻpincha dasturiy taʼminotdan foydalanish yoki matematik tenglamalarni toʻldirish kabi statik jarayonlarni oʻrgatish uchun ishlatiladi. Kompyuterga asoslangan oʻqitish kontseptual jihatdan veb- [[brauzer]] yordamida [[Internet]] orqali uzatiladigan veb-ga asoslangan treningga (WBT) oʻxshaydi. CBTda oʻrganishni baholash koʻpincha kompyuter tomonidan osongina baholanishi mumkin boʻlgan koʻp tanlovli savollar, sudrab olib tashlash, radio tugmasi, simulyatsiya yoki boshqa interaktiv vositalar kabi baholanadi. Onlayn dasturiy taʼminot orqali baholar osongina baholanadi va qayd etiladi, bu esa oxirgi foydalanuvchining darhol fikr-mulohazalarini va yakunlash holatini taʼminlaydi. Foydalanuvchilar koʻpincha sertifikatlar shaklida tugatish yozuvlarini chop etishlari mumkin. CBTlar darslik, qoʻllanma yoki sinfga asoslangan koʻrsatmalardan anʼanaviy oʻrganish metodologiyasidan tashqari oʻrganishni ragʻbatlantiradi. CBTlar bosma oʻquv materiallariga yaxshi muqobil boʻlishi mumkin, chunki oʻrganishni yaxshilash uchun boy media, jumladan, video yoki animatsiyalarni kiritish mumkin. Biroq, CBTlar oʻrganishda baʼzi qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Odatda, samarali CBTlarni yaratish juda katta resurslarni talab qiladi. CBTni ishlab chiqish uchun dasturiy taʼminot koʻpincha fan boʻyicha mutaxassis yoki oʻqituvchi foydalanishi mumkin boʻlgandan koʻra murakkabroqdir. Odamlarning oʻzaro taʼsirining etishmasligi taqdim etilishi mumkin boʻlgan kontent turini ham, amalga oshirilishi mumkin boʻlgan baholash turini ham cheklashi mumkin va onlayn muhokama yoki boshqa interaktiv elementlar bilan toʻldirishni talab qilishi mumkin. === Hamkorlikda oʻrganish === Kompyuter tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan hamkorlikda oʻrganish (CSCL) oʻquvchilarni oʻquv vazifalarida birgalikda ishlashga undash yoki talab qilish uchun moʻljallangan oʻqitish usullaridan foydalanadi, bu esa ijtimoiy oʻrganish imkonini beradi. CSCL tushunchasi jihatidan „e-learning 2.0“ va „tarmoqli hamkorlikda oʻrganish“ (NCL) atamalariga oʻxshaydi. Web 2.0 rivojlanishi bilan tarmoqdagi bir nechta odamlar oʻrtasida maʼlumot almashish ancha osonlashdi va foydalanish koʻpaydi. Uni qoʻllashning asosiy sabablaridan biri uning „ijodiy va qiziqarli taʼlim ishlari uchun zamin“ ekanligini taʼkidlaydi<ref name="Crane2009">Crane B. „Using Web 2.0 Tools in the K-12 Classroom“. Neal-Schuman Publishers, Inc., 2009</ref>. Oʻrganish mazmuni haqida suhbatlar va muammolar va harakatlar haqida asosli oʻzaro taʼsir qilish orqali amalga oshiriladi. Ushbu hamkorlikda oʻrganish oʻqituvchi bilim va koʻnikmalarning asosiy manbai boʻlgan taʼlimdan farq qiladi. „Elektron taʼlim 1.0“ neologizmi dastlabki kompyuterga asoslangan taʼlim va oʻqitish tizimlarida (CBL) qoʻllanadigan toʻgʻridan- toʻgʻri taʼlimga ishora qiladi. Koʻpincha oʻqituvchining materialidan tarkibni chiziqli etkazib berishdan farqli oʻlaroq, CSCL [[blog]]lar, ijtimoiy media, wikilar, podkastlar, bulutga asoslangan hujjat portallari, muhokama guruhlari va virtual olamlar kabi ijtimoiy dasturlardan foydalanadi<ref>{{Jurnal manbasi|last=Redecker|first1=Christine|year=2009|title=Review of Learning 2.0 Practices: Study on the Impact of Web 2.0 Innovations on Education and Training in Europe|journal=JRC Scientific and Technical Reports|issue=EUR 23664 EN&nbsp;– 2009|url=http://ipts.jrc.ec.europa.eu/publications/pub.cfm?id=2059|access-date=20 November 2014|archivedate=7 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161207052509/http://ipts.jrc.ec.europa.eu/publications/pub.cfm?id=2059}}</ref>. Bu hodisa uzun quyruqni oʻrganish deb nomlanadi<ref name="Minds on Fire">{{Jurnal manbasi|last=Seely Brown|first1=John|author-link=John Seely Brown|last2=Adler|first2=Richard P.|year=2008|title=Minds on Fire: Open Education, the Long Tail, and Learning 2.0|journal=[[Educause Review]]|issue=January/February 2008|pages=16–32|url=http://net.educause.edu/ir/library/pdf/ERM0811.pdf|access-date=20 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140716025801/http://net.educause.edu/ir/library/pdf/ERM0811.pdf|archivedate=16 July 2014}}</ref>. Ijtimoiy taʼlim tarafdorlari biror narsani oʻrganishning eng yaxshi usullaridan biri uni boshqalarga oʻrgatishdir, deb taʼkidlaydilar<ref name="Minds on Fire" />. Ijtimoiy tarmoqlar imtihonga tayyorgarlik va til taʼlimi kabi turli fanlar boʻyicha onlayn taʼlim hamjamiyatlarini rivojlantirish uchun ishlatilgan. Mobil yordamli tilni oʻrganish (MALL) — bu til oʻrganishda yordam berish uchun qoʻl kompyuterlari yoki uyali telefonlardan foydalanish. Hamkorlikdagi ilovalar talabalar va oʻqituvchilarga oʻqish paytida oʻzaro muloqot qilish imkonini beradi. Ilovalar oʻyinlardan keyin ishlab chiqilgan boʻlib, ular qayta koʻrib chiqishning qiziqarli usulini taʼminlaydi. Tajriba yoqimli boʻlsa, talabalar yanada faol boʻlishadi. Oʻyinlar odatda progressivlik hissi bilan birga keladi, bu esa oʻquvchilarni yaxshilashga harakat qilishda motivatsiya va izchillikni saqlashga yordam beradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=UCI's iMedEd Initiative named a 2012-13 Apple Distinguished Program|url=http://news.uci.edu/press-releases/ucis-imeded-initiative-named-a-2012-13-apple-distinguished-program/|ish=news.uci.edu|kirish sanasi=11 November 2015|sana=11 February 2013|arxivsana=4 March 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304073535/http://news.uci.edu/press-releases/ucis-imeded-initiative-named-a-2012-13-apple-distinguished-program/}}</ref>. Classroom 2.0 geografik chegaralar boʻylab maktablarni bogʻlaydigan onlayn [[Virtual dunyo|koʻp foydalanuvchili virtual muhitlarni]] (MUVE) anglatadi. „eTwinning“ nomi bilan tanilgan, kompyuter qoʻllab-quvvatlanadigan hamkorlikda oʻrganish (CSCL) bir maktabdagi oʻquvchilarga boshqa maktabdagi oʻquvchilar bilan muloqot qilish imkonini beradi, ular boshqa yoʻl bilan ular tanish boʻlmaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ite.educacion.es/es/escuela-20|sarlavha=Escuela 2.0|nashriyot=Ite.educacion.es|kirish sanasi=22 October 2013|arxivsana=23 October 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131023061544/http://www.ite.educacion.es/es/escuela-20}}</ref>. Bu taʼlim natijalarini<ref>{{Jurnal manbasi|last=Lee|first1=Yuan-Hsuan|title=Facilitating critical thinking using the C-QRAC collaboration script: Enhancing science reading literacy in a computer-supported collaborative learning environment|journal=Computers & Education|date=October 2015|volume=88|pages=182–191|doi=10.1016/j.compedu.2015.05.004}}</ref> va madaniy integratsiyani oshiradi. Bundan tashqari, koʻplab tadqiqotchilar guruhli oʻrganishda hamkorlik va hamkorlik yondashuvlarini farqlaydilar. Masalan, Roschelle va Teasley (1995) taʼkidlashicha, „hamkorlik ishtirokchilar oʻrtasida mehnat taqsimoti orqali amalga oshiriladi, bunda har bir kishi muammoni hal qilishning bir qismi uchun javobgar boʻlgan faoliyat“ „oʻzaro hamkorlikni“ oʻz ichiga olgan hamkorlikdan farqli oʻlaroq amalga oshiriladi. muammoni birgalikda hal qilish uchun kelishilgan saʼy-harakatlar ishtirokchilari."<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=What is collaborative learning?|url=https://spiral.ac/support/faq/what-is-collaborative-learning|ish=spiral.ac|kirish sanasi=5 June 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160803201335/https://spiral.ac/support/faq/what-is-collaborative-learning|arxivsana=3 August 2016}}</ref> Ijtimoiy texnologiyalar va xususan, ijtimoiy media talabalarning oʻrganishi uchun boshqa yoʻllar bilan mavjud boʻlmagan yoʻllarni taqdim etadi. Masalan, u oddiy talabalarga bir xonada yashash va tadqiqotchilar, siyosatchilar va faollar bilan muloqot qilish imkoniyatini beradi. Buning sababi shundaki, u odamlarni ajratib turadigan geografik toʻsiqlarni yoʻqotadi<ref>{{Jurnal manbasi|last=Friess|first1=Erin|last2=Lam|first2=Chris|date=October 2018|title=Cultivating a Sense of Belonging: Using Twitter to Establish a Community in an Introductory Technical Communication Classroom|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10572252.2018.1520435|journal=[[Technical Communication Quarterly]]|volume=27|issue=4|pages=343–361|doi=10.1080/10572252.2018.1520435}}</ref>. Soddalashtirilgan ijtimoiy media oʻquvchilarga kommunikator sifatida oʻsishiga imkon beradigan imkoniyatlar va suhbatlar bilan taʼminlaydigan imkoniyatlarni beradi<ref>{{Jurnal manbasi|last=Verzosa Hurley|first1=Elise|last2=Kimme Hea|first2=Amy C.|date=January 2014|title=The Rhetoric of Reach: Preparing Students for Technical Communication in the Age of Social Media|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10572252.2014.850854|journal=Technical Communication Quarterly|language=en|volume=23|issue=1|pages=55–68|doi=10.1080/10572252.2014.850854|issn=1057-2252}}</ref>. Taʼlim texnologlari va psixologlari asosiy taʼlim va psixologik tadqiqotlarni oʻrganish yoki oʻqitishning dalillarga asoslangan amaliy fanida (yoki texnologiyasida) qoʻllaydilar. Tadqiqotda bu kasblar odatda taʼlim psixologiyasi, taʼlim vositalari, eksperimental psixologiya, kognitiv psixologiya yoki aniqrogʻi sohalar boʻyicha magistrlik darajasini (magistr, doktorlik, Ph.D yoki D.Fil.) talab qiladi. taʼlim, taʼlim yoki inson ishlashi texnologiyasi yoki oʻquv dizayni . Sanoatda taʼlim texnologiyasi talabalar va xodimlarni keng doiradagi oʻquv va aloqa amaliyotchilari, jumladan oʻqituvchi dizaynerlari, texnik murabbiylar, texnik aloqa va professional aloqa mutaxassislari, texnik yozuvchilar va, albatta, barcha darajadagi boshlangʻich maktab va kollej [[oʻqituvchi]]lari tomonidan oʻqitish uchun qoʻllanadi. . Taʼlim texnologiyasini yozgi sanoatdan kasbga aylantirish Shurville va boshqalar tomonidan muhokama qilinadi. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Texnologiya]] [[Turkum:Taʼlim]] kf3cnqdb1d46w3he89m9v60hp6shxbj 0 789292 6315312 4847714 2026-10-22T17:22:21Z ~2026-56543-04 319255 6315312 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Farhod Umarov | lavozimi = Buxoro viloyati hokimi | bayroq = Emblem_of_Uzbekistan.svg | bayroq2 = Flag_of_Uzbekistan.svg | boshlanish davri = [[2020-yil]] [[28-avgust]] | tugash davri = [[2020-yil]] [[7-noyabr]] | oʻtmishdoshi = [[Karim Kamolov]] | vorisi = [[Botir Zaripov]] | ta'lim = [[Buxoro davlat texnika universiteti]] <br/> [[Toshkent moliya instituti]] | kasbi = [[moliyachi]] }} '''Farhod Baqoyevich Umarov''' ([[1977]]-yil) oʻzbek moliyachi-iqtisodchisi va davlat arbobi, 2020-yil 28-avgustdan 2020-yil 7-noyabrgacha [[Buxoro viloyati]] [[Hokim|hokimi vazifasini vaqtincha bajaruvchisi]] lavozimida ishlagan. == Tarjimai holi == 1977-yilda tug'ilgan. 1999-yilda [[Buxoro oziq-ovqat va yengil sanoat texnologiya instituti|Buxoro davlat texnika universitetini]], 2007-yilda esa [[Toshkent moliya instituti|Toshkent moliya institutini]] tamomlagan. Oʻtgan yillar davomida [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi|Moliya vazirligining]] Buxoro viloyati boʻyicha Gʻaznachilik boshqarmasi boshligʻi, [[Buxoro viloyati]] hokimligi moliya boʻlimiga rahbarlik qilgan [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi|va Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati]]<ref>{{Veb manbasi|til=ru|url=https://www.gazeta.uz/ru/2020/08/28/bukhara/|sarlavha=Бухарскую область возглавил Фарход Умаров|ish=Газета.uz|sana=2020-08-28|kirish sanasi=2021-04-21|arxivsana=2021-04-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210418092558/https://www.gazeta.uz/ru/2020/08/28/bukhara/}}</ref>. 2017-yildan 2021-yilgacha viloyat hokimining moliya-iqtisodiy masalalar va kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha birinchi o‘rinbosari lavozimida ishlab kelgan<ref>{{Veb manbasi|til=ru|url=https://kun.uz/ru/news/2020/08/28/farxod-umarov-naznachen-io-xokima-buxarskoy-oblasti|sarlavha=Фарход Умаров назначен и.о. хокима Бухарской области|muallif=Kun uz|ish=Kun.uz|kirish sanasi=2021-04-21|arxivsana=2021-04-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210421191335/https://kun.uz/ru/news/2020/08/28/farxod-umarov-naznachen-io-xokima-buxarskoy-oblasti}}</ref>. Shu davrda, ya'ni 2020-yil 28-avgustdan 2020-yil 7-noyabrgacha [[Buxoro viloyati]] [[Hokim|hokimi]]<ref>{{Veb manbasi|til=ru|url=https://xs.uz/ru/post/vo-glave-bukharskoj-oblasti-vstal-farkhod-umarov|sarlavha=Во главе Бухарской области встал Фарход Умаров|ish=xs.uz|kirish sanasi=2021-04-21|arxivsana=2021-04-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210420170246/https://xs.uz/ru/post/vo-glave-bukharskoj-oblasti-vstal-farkhod-umarov}}</ref> vazifasini vaqtincha bajargan. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Buxoro viloyati hokimlari}} {{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}} {{DEFAULTSORT:Umarov, Farhod}} [[Turkum:Buxoro viloyati hokimlari]] d08cor5fzwmmzi0igxyif4cg4rzpkq6 0 807313 6315272 6284567 2026-10-22T14:17:30Z Vol71193 44886 /* 2000–2020 yillar */ Illyustrasiyani almashtirish: «VAZ-2151». 6315272 wikitext text/x-wiki {{manbasiz}} [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSRI]] parchalanishidan keyin yaratilgan [[Rossiya]] [[Yengil avtomobillar|yengil avtomobillarning]] keng roʻyxati. == 1990-yillar == {| class="wikitable" |- style="background:#00FA9A;color:black;font-weight:bold" align="center" | width="15%" |Asosiy kuzov | width="15%" |Kuzov turlari | width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili | width="17%" |Sinf | width="10%" |Rasm | width="9%" |Sport | width="9%" |Oʻzgartirilgan |- align="center" |VAZ-2123 |VAZ-2323 (2723) (ishlab chiqarilmagan) |1994 – shakllanish. 2002 |kichik |[[Fayl:Lada Niva 2020.jpg|130px]] | |''"Lada Niva Travel"'' |- align="center" |VAZ-1118 |VAZ-1119 / 1117 |1994 – shakllanish. 2004 |kichik |[[Fayl:Lada Kalina II (VAZ-2192) front (cropped).JPG|130px]] |"''Lada Kalina NFR''", „''Lada Granta''“ WTCC |VAZ-2190 / 2191 / 2192 / 2194<br> ''„Datsun On-DO“'' / ''„Datsun Mi-DO“'' |- align="center" |GAZ-3103 (3104) | |1997 – shakllanish/tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | rowspan="1" |oʻrta |[[Fayl:GAZ-3104 Volga - GAZ museum.jpg|130px]] | | |- align="center" |GAZ-3111 | |1998 |oʻrta |[[Fayl:Etmr 15 – GAZ.jpg|130px]] | | |- align="center" |GAZ-3106 | |1998 – shakllanish. Chiqarish bekor qilindi. |oʻrta |[[Fayl:GAZ-3106 Ataman II - GAZ museum.jpg|130px]] | | |- align="center" |XTARS | |1998 – kelib chiqqan [[Mamlakat|mamlakatda]] shakllanish. 2012 | |[[Fayl:2013 Lada Largus КS0У5L silver front.jpg|130x130px]] | | |- align="center" |"''Volga Siber''" | |2001 – kelib chiqqan mamlakatda. 2008 | |[[Fayl:GAZ Volga Siber (front).jpg|130px]] | | |} == 2000–2020 yillar == {| class="wikitable" |- style="background:#FFFF00;color:black;font-weight:bold" align="center" | width="3%" |Asosiy kuzov | width="3%" |Rasm | width="20%" |Chiqarilish boshlangan yili | width="17%" |Sinf | width="10%" |Kuzov turlari | width="10%" |Oʻzgartirilgan |- align="center" |GAZ-2169 (3120) | |2000 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |GAZ-3115 |[[Fayl:GAZ-3115 Volga - GAZ museum.jpg|130px]] |2003 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |GAZ-3106 |[[Fayl:GAZ 3106.jpg|130px]] |2003 – tajribali Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |GAZ-3121 |[[Fayl:GAZ-3121 (Tigr-2).jpg|frameless|130x130px]] |2006 – tajribali Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |GAZ-2332 |[[Fayl:ГАЗ-2332 CityVan из музея истории ГАЗ, вид спереди сбоку.jpg|130x130px]] |2006 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |VAZ-2151 |[[Fayl:ВАЗ-2151 Classic (вырезка).jpg|130x130px]] |2002 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |VAZ-1121 | [[Fayl:VAZ 1121.jpg|frameless|130x130px]] |2004 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | rowspan="1" | | | |- align="center" |VAZ-2116 |[[Fayl:Lada Siluet.jpg|130px]] |2004 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | |VAZ-2117 / 2118 | |- align="center" |VAZ-2119 ''"Lada C-Cross"'' |[[Fayl:Moscow International Automobile Salon 2008 021.jpg|130x130px]] |2008 – tajribali. Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi. | | | |- align="center" |''„Sollers ST6“'' |[[Fayl:2017 JAC Shuailing T6, front 8.11.18.jpg|130px]] |2015 – kelib chiqqan mamlakatda. 2023 | |''„Sollers S9“'' |''„Sollers ST8“'', ''„Sollers ST9“'' |} {| class="wikitable" |- style="background:#9EFD38;color:black;font-weight:bold" align="center" | width="3%" |Asosiy kuzov | width="5%" |Rasm | width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili | width="15%" |Sinf | width="18%" |Kuzov turlari | width="10%" |Sport |- align="center" |[[LADA Vesta|XTAGFL, ''"Lada Aura"'']] |[[Fayl:Vladimir Putin driving Lada Vesta 04.jpg|130px]] |2015 | rowspan="1" | |"XTAGFK" |"''Lada Vesta''" WTCC, „''Lada Vesta''“ RSKG |- align="center" |''„Lada Iskra"'' | [[Fayl:Lada Iskra Comfort white front.jpg|frameless|130x130px]] |2025 | rowspan="1" | | |''„Lada Iskra TMS"'' |- align="center" |''„TENET T7“'' |[[Fayl:2025 Tenet T7 silver front.jpg|130px]] |2020 – kelib chiqqan mamlakatda. 2024 | rowspan="1" | | | |- align="center" |''„TENET T8“'' |[[Fayl:Moscow, Tenet T8 (Chery Tiggo 8 Plus) black, Sept 2025 01-1.jpg|130px]] |2017 – kelib chiqqan mamlakatda. 2024 | | | |- align="center" |UAZ-3170 | |2015 – maket. Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi. | rowspan="1" | | | |- align="center" |EMP-4123, 412311 |[[Fayl:Aurus Senat Genf 2019 1Y7A5897.jpg|130px]] |~ 2016 – shakllanish. 2018 | |EMP-412314 / 412366 | |- align="center" |EMP-4124 |[[Fayl:Aurus Komendant (Moscow, Feb 2023).jpg|130px]] |~ 2016 – shakllanish. 2022 | | | |- align="center" |XTAGAB |[[Fayl:2021 Lada XRAY Cross BLACK edition white rear.jpg|130x130px]] |2015 | | | |- align="center" |X7LJA1 |[[Fayl:2024 Moskvich 3 white rear.jpg|130x130px]] |2018 – kelib chiqqan mamlakatda. 2022 | | | |- align="center" |''„Chevrolet Niva“'' |[[Fayl:Chevrolet Niva Concept.JPG|frameless|130x130px]] |2014 – tajribali. Chiqarish bekor qilindi. | | | |- align="center" |"''Ambertruck Work''" |[[Fayl:JMC Boarding XLT 2.4 TDCi Crew Cab 2012 (9481622178).jpg|130px]] |2012 – kelib chiqqan mamlakatda. 2024 | | | |- align="center" |X7LDD1 |[[Fayl:Moskvich 6 red.jpg|130x130px]] |2019 – kelib chiqqan mamlakatda. 2023 | | | |- align="center" |„''Evolute i-Space''“ |[[Fayl:DFSK E5 PHEV Automesse Ludwigsburg 2024 IMG 1369.jpg|130px]] |2021 – kelib chiqqan mamlakatda. 2024 | | | |- align="center" |''„Sollers SP7“'' |[[Fayl:Sollers SP7.jpg|130x130px]] |2024 – kelib chiqqan mamlakatda. 2025 | | | |- align="center" |„''Eonyx City''“ |[[Fayl:20260202 Zelenopark (46528).jpg|frameless|130x130px]] |(?) – kelib chiqqan mamlakatda. 2025 |motorli aravachasi | | |- align="center" |''„Eonyx Profi“'' (''„Eonyx Cargo“'') |[[Fayl:20260202 Zelenopark (28514).jpg|frameless|130x130px]] |(?) – kelib chiqqan mamlakatda. 2025 |motorli aravachasi | | |} {| class="wikitable" |- style="background:#AFEEEE;color:black;font-weight:bold" align="center" | width="3%" |Asosiy kuzov | width="5%" |Rasm | width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili | width="15%" |Sinf | width="18%" |Kuzov turlari | width="10%" |Sport |- align="center" |''„Amberauto A5“'' |[[Fayl:АмберАвто A5.jpg|frameless|130x130px]] |2022 – kelib chiqqan mamlakatda. 2024 | | | |- align="center" |''„Moskvich 8"'' |[[Fayl:JAC X8 Plus 001.jpg|130px]] |2020 – kelib chiqqan mamlakatda. 2025 | rowspan="1" | | | |- align="center" |''„Evolute i-Joy"'' |[[Fayl:Nammi 06 001.jpg|130px]] |2025 – kelib chiqqan mamlakatda. 2025 | | | |} == Yana qarang == * [[Rossiya mikroavtobuslari (21 asr)]] * [[Sovet va Rossiya yengil avtomobillari]] [[Turkum:Avtomobillar]] [[Turkum:Avtomobilsozlik]] [[Turkum:Rossiya avtomobillari]] jpslkrzwljua1g92sisoxe41xas1t6c 0 812323 6315486 3099125 2026-10-22T22:10:14Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315486 wikitext text/x-wiki {{Mineral |nomi = Garnierit |tasvir = Garnieryt,1 Madagaskar.jpg |formulasi =Ni{{sub|4}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]¬{{sub|4}}4H{{sub|2}}O |molekulyar ogʻirligi = |aralashma = |ixtiro qil. yili = |IMA maqomi = |sinfi = [[sluda|sludalar]] |oilasi = |guruh = [[galluazit]] |rangi =havorang- yashil, kamdan-kam koʻkimtir — yashil |qirra rangi = |yaltiroqlik = xira, baʼzan mumdek, yogʻlangandek |shaffoflik = shaffof |yopishqoqlik = |qattiqlik = 2-2,5 |sinishi = tekis chigʻanoqsimon |zichlik = |radioaktivlik = |elektr oʻtkazuvchanlik = |erish harorati = |singoniya = }} '''Garnierit''' — sludalar sinfining galluazit guruhiga mansub mineral, [[nikel]] madani hisoblanadi. Mineral ilk marotaba [[Yangi Kaledoniya]] davlatining Numea shahri yaqinida topilgan. == Kimyoviy tarkibi == Mineralning kimyoviy tarkibi oʻzgaruvchan boʻlib, quyidagi koʻrinishga ega: Ni{{sub|4}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]¬{{sub|4}}4H{{sub|2}}O yoki Ni{{sub|6}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]{{sub|8}} 4H{{sub|2}}O. Uning sinonimi ''numeneit'' deyiladi. Tarkibida doimo NiO ga izomorf aralashma holida 15 % gacha miqdorda MgO boʻladi, bu ularning keng miqyosda aralashuvchanligidan darak beradi. == Fizik hususiyatlari == Singoniyasi nomaʼlum, gil va yashirin kristallangan agregatlar, kamdan-kam oqiq (quyulma) shakilda hamda tuproqsimon massalar holida yuzaga keladi. Rangi havorang- yashil, kamdan-kam koʻkimtir — yashil yoki toʻq maysa rang holda uchraydi. Yaltiroqligi xira, baʼzan mumdek, yogʻlangandek. Oʻrtacha nur sindirish koʻrsatkichi 1,566 dan 1,590 gacha oʻzgaradi. Qattiqligi 2-2,5 tirnoq bilan chizilmaydi, lekin silliqlanadi moʻrt. Sinishi tekis chigʻanoqsimon, solishtirma ogʻirligi 2,3-2,8. == Diagnostik belgilari == Mineralning fizik hususiyatlari galluazitga oʻxshab ketadi. Nikelga boy hillarini tiniq maysa rangligidan oson ajratish mumkin. Och rangli hillarini esa faqat kimyoviy analiz yoki optik konstantlari yordami bilan aniqlay olamiz. Mineral dahandam alangasida erimaydi. Qaytaruvchi alangada qizdirilganda magnit tortadigan boʻlib qoladi. Suyultirilgan NCl da qizdirilsa eriydi. == Hosil boʻlishi va konlari == Ushbu mineral nikelning boshqa silikatlari singari oʻta asos jinslarning (dunitlar, peridotitlar, serpintinitlarning) issiq tropik iqlim yoki subtropik iqlim sharoitlarida kuchli nurashi jarayonida yuzaga keladi. Serpintinitlarning nurash poʻstida mineral nikel miqdori kam boʻlgan magnezial gidrosilikatlarga qaraganda birmuncha yuqoriroq gorizontlarda uchraydi. Mineral kuchsiz ishqorli yoki neytral muhitda yuzaga keladi. Garnierit bilan doimo, tashqi kuchlar taʼsirida paydo boʻladigan darzliklarda tomirchalar shaklida joylashadigan kvarts minerali birga uchraydi. Bu mineral quruq havo sharoitida tarkibidagi suvning bir qismini yoʻqotishi sababli yorilib ketadi va tuproqsimon massaga aylanadi. Ushbu mineral Oʻrta ural konlarida galluazit-garnierit qatoriga kiradigan gilsimon maxsulotlar orasida uchraydi. Konda u serpentinit massivlari yaqinidagi ohaktoshlarda rivojlangan karst boʻshliqlarida toʻplanadi. Ushbu mineral Akkermanovkava viloyati Xalilovo tumanida serpentinitlarning nurash poʻstida hamda huddi shunday sharoitlarda Aktyubinsk viloyatining Kampirsoy tumanida ham bir muncha keng tarqalgan. == Amaliy ahamiyati == Garnierit boshqa nikel gidrosilikatlari bilan bir qatorda, muhim nikel manbai sifatida maʼdanlar tarkibiga kiradi. Sanoatdametallar bilan qotishmalar holida ishlatiladi. [[Mis]], temir, xrom va boshqa elementlarning nikelli qotishmalari korroziyaga chidamli yuqori mexanik, magnit, elektr xossalarga ega. Shuning uchun Nikel krtishmalari atom reaktorlari qurishda ishlatiladi. Nikelning talaygina miqsori ishqorli akkumulyatorlar, korroziyaga chidamli qoplamalar, quvurlar uchun ketadi. Kimyo sanoatida kimyoviy qurilmalar va katalizatorlar tayyorlashda ishlatiladi. == Adabiyotlar == # A. G. Betextin. Mineralogiya kursi "Oʻqituvchi: nashriyoti Toshkent-1969. # Ziyayeva P.N MINERALOGIYA labaratoriya mashgʻulotlati uvhun oʻquv uslubiy qoʻllanma. == Manbalar == {{manbalar}} 460u0lbb6qy55eqi9klojwwxnvf16cs 6315487 6315486 2026-10-22T22:10:37Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315487 wikitext text/x-wiki {{Mineral |nomi = Garnierit |tasvir = Garnieryt,1 Madagaskar.jpg |formulasi =Ni{{sub|4}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]¬{{sub|4}}4H{{sub|2}}O |molekulyar ogʻirligi = |aralashma = |ixtiro qil. yili = |IMA maqomi = |sinfi = [[sluda|sludalar]] |oilasi = |guruh = [[galluazit]] |rangi =havorang- yashil, kamdan-kam koʻkimtir — yashil |qirra rangi = |yaltiroqlik = xira, baʼzan mumdek, yogʻlangandek |shaffoflik = shaffof |yopishqoqlik = |qattiqlik = 2-2,5 |sinishi = tekis chigʻanoqsimon |zichlik = |radioaktivlik = |elektr oʻtkazuvchanlik = |erish harorati = |singoniya = }} '''Garnierit''' — sludalar sinfining galluazit guruhiga mansub mineral, [[nikel]] madani hisoblanadi. Mineral ilk marotaba [[Yangi Kaledoniya]] davlatining Numea shahri yaqinida topilgan. == Kimyoviy tarkibi == Mineralning kimyoviy tarkibi oʻzgaruvchan boʻlib, quyidagi koʻrinishga ega: Ni{{sub|4}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]¬{{sub|4}}4H{{sub|2}}O yoki Ni{{sub|6}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]{{sub|8}} 4H{{sub|2}}O. Uning sinonimi ''numeneit'' deyiladi. Tarkibida doimo NiO ga izomorf aralashma holida 15 % gacha miqdorda MgO boʻladi, bu ularning keng miqyosda aralashuvchanligidan darak beradi. == Fizik hususiyatlari == Singoniyasi nomaʼlum, gil va yashirin kristallangan agregatlar, kamdan-kam oqiq (quyulma) shakilda hamda tuproqsimon massalar holida yuzaga keladi. Rangi havorang- yashil, kamdan-kam koʻkimtir — yashil yoki toʻq maysa rang holda uchraydi. Yaltiroqligi xira, baʼzan mumdek, yogʻlangandek. Oʻrtacha nur sindirish koʻrsatkichi 1,566 dan 1,590 gacha oʻzgaradi. Qattiqligi 2-2,5 tirnoq bilan chizilmaydi, lekin silliqlanadi moʻrt. Sinishi tekis chigʻanoqsimon, solishtirma ogʻirligi 2,3-2,8. == Diagnostik belgilari == Mineralning fizik hususiyatlari galluazitga oʻxshab ketadi. Nikelga boy hillarini tiniq maysa rangligidan oson ajratish mumkin. Och rangli hillarini esa faqat kimyoviy analiz yoki optik konstantlari yordami bilan aniqlay olamiz. Mineral dahandam alangasida erimaydi. Qaytaruvchi alangada qizdirilganda magnit tortadigan boʻlib qoladi. Suyultirilgan NCl da qizdirilsa eriydi. == Hosil boʻlishi va konlari == Ushbu mineral nikelning boshqa silikatlari singari oʻta asos jinslarning (dunitlar, peridotitlar, serpintinitlarning) issiq tropik iqlim yoki subtropik iqlim sharoitlarida kuchli nurashi jarayonida yuzaga keladi. Serpintinitlarning nurash poʻstida mineral nikel miqdori kam boʻlgan magnezial gidrosilikatlarga qaraganda birmuncha yuqoriroq gorizontlarda uchraydi. Mineral kuchsiz ishqorli yoki neytral muhitda yuzaga keladi. Garnierit bilan doimo, tashqi kuchlar taʼsirida paydo boʻladigan darzliklarda tomirchalar shaklida joylashadigan kvarts minerali birga uchraydi. Bu mineral quruq havo sharoitida tarkibidagi suvning bir qismini yoʻqotishi sababli yorilib ketadi va tuproqsimon massaga aylanadi. Ushbu mineral Oʻrta ural konlarida galluazit-garnierit qatoriga kiradigan gilsimon maxsulotlar orasida uchraydi. Konda u serpentinit massivlari yaqinidagi ohaktoshlarda rivojlangan karst boʻshliqlarida toʻplanadi. Ushbu mineral Akkermanovkava viloyati Xalilovo tumanida serpentinitlarning nurash poʻstida hamda huddi shunday sharoitlarda Aktyubinsk viloyatining Kampirsoy tumanida ham bir muncha keng tarqalgan. == Amaliy ahamiyati == Garnierit boshqa nikel gidrosilikatlari bilan bir qatorda, muhim nikel manbai sifatida maʼdanlar tarkibiga kiradi. Sanoatdametallar bilan qotishmalar holida ishlatiladi. [[Mis]], temir, xrom va boshqa elementlarning nikelli qotishmalari korroziyaga chidamli yuqori mexanik, magnit, elektr xossalarga ega. Shuning uchun Nikel krtishmalari atom reaktorlari qurishda ishlatiladi. Nikelning talaygina miqsori ishqorli akkumulyatorlar, korroziyaga chidamli qoplamalar, quvurlar uchun ketadi. Kimyo sanoatida kimyoviy qurilmalar va katalizatorlar tayyorlashda ishlatiladi. == Adabiyotlar == # A. G. Betextin. Mineralogiya kursi "Oʻqituvchi: nashriyoti Toshkent-1969. # Ziyayeva P.N MINERALOGIYA labaratoriya mashgʻulotlati uvhun oʻquv uslubiy qoʻllanma. == Manbalar == {{manbalar}} pnb7ue4tpoxw12or33mtvmsuk3ct71n 6315488 6315487 2026-10-22T22:10:52Z Sherzod11W 273619 6315488 wikitext text/x-wiki {{Mineral |nomi = Garnierit |tasvir = Garnieryt,1 Madagaskar.jpg |formulasi =Ni{{sub|4}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]¬{{sub|4}}4H{{sub|2}}O |molekulyar ogʻirligi = |aralashma = |ixtiro qil. yili = |IMA maqomi = |sinfi = [[sluda|sludalar]] |oilasi = |guruh = [[galluazit]] |rangi =havorang- yashil, kamdan-kam koʻkimtir — yashil |qirra rangi = |yaltiroqlik = xira, baʼzan mumdek, yogʻlangandek |shaffoflik = shaffof |yopishqoqlik = |qattiqlik = 2-2,5 |sinishi = tekis chigʻanoqsimon |zichlik = |radioaktivlik = |elektr oʻtkazuvchanlik = |erish harorati = |singoniya = }} '''Garnierit''' — sludalar sinfining galluazit guruhiga mansub mineral, [[nikel]] madani hisoblanadi. Mineral ilk marotaba [[Yangi Kaledoniya]] davlatining Numea shahri yaqinida topilgan. == Kimyoviy tarkibi == Mineralning kimyoviy tarkibi oʻzgaruvchan boʻlib, quyidagi koʻrinishga ega: Ni{{sub|4}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]¬{{sub|4}}4H{{sub|2}}O yoki Ni{{sub|6}}[Si{{sub|4}}O{{sub|10}}][OH]{{sub|8}} 4H{{sub|2}}O. Uning sinonimi ''numeneit'' deyiladi. Tarkibida doimo NiO ga izomorf aralashma holida 15 % gacha miqdorda MgO boʻladi, bu ularning keng miqyosda aralashuvchanligidan darak beradi. == Fizik hususiyatlari == Singoniyasi nomaʼlum, gil va yashirin kristallangan agregatlar, kamdan-kam oqiq (quyulma) shakilda hamda tuproqsimon massalar holida yuzaga keladi. Rangi havorang- yashil, kamdan-kam koʻkimtir — yashil yoki toʻq maysa rang holda uchraydi. Yaltiroqligi xira, baʼzan mumdek, yogʻlangandek. Oʻrtacha nur sindirish koʻrsatkichi 1,566 dan 1,590 gacha oʻzgaradi. Qattiqligi 2-2,5 tirnoq bilan chizilmaydi, lekin silliqlanadi moʻrt. Sinishi tekis chigʻanoqsimon, solishtirma ogʻirligi 2,3-2,8. == Diagnostik belgilari == Mineralning fizik hususiyatlari galluazitga oʻxshab ketadi. Nikelga boy hillarini tiniq maysa rangligidan oson ajratish mumkin. Och rangli hillarini esa faqat kimyoviy analiz yoki optik konstantlari yordami bilan aniqlay olamiz. Mineral dahandam alangasida erimaydi. Qaytaruvchi alangada qizdirilganda magnit tortadigan boʻlib qoladi. Suyultirilgan NCl da qizdirilsa eriydi. == Hosil boʻlishi va konlari == Ushbu mineral nikelning boshqa silikatlari singari oʻta asos jinslarning (dunitlar, peridotitlar, serpintinitlarning) issiq tropik iqlim yoki subtropik iqlim sharoitlarida kuchli nurashi jarayonida yuzaga keladi. Serpintinitlarning nurash poʻstida mineral nikel miqdori kam boʻlgan magnezial gidrosilikatlarga qaraganda birmuncha yuqoriroq gorizontlarda uchraydi. Mineral kuchsiz ishqorli yoki neytral muhitda yuzaga keladi. Garnierit bilan doimo, tashqi kuchlar taʼsirida paydo boʻladigan darzliklarda tomirchalar shaklida joylashadigan kvarts minerali birga uchraydi. Bu mineral quruq havo sharoitida tarkibidagi suvning bir qismini yoʻqotishi sababli yorilib ketadi va tuproqsimon massaga aylanadi. Ushbu mineral Oʻrta ural konlarida galluazit-garnierit qatoriga kiradigan gilsimon maxsulotlar orasida uchraydi. Konda u serpentinit massivlari yaqinidagi ohaktoshlarda rivojlangan karst boʻshliqlarida toʻplanadi. Ushbu mineral Akkermanovkava viloyati Xalilovo tumanida serpentinitlarning nurash poʻstida hamda huddi shunday sharoitlarda Aktyubinsk viloyatining Kampirsoy tumanida ham bir muncha keng tarqalgan. == Amaliy ahamiyati == Garnierit boshqa nikel gidrosilikatlari bilan bir qatorda, muhim nikel manbai sifatida maʼdanlar tarkibiga kiradi. Sanoatdametallar bilan qotishmalar holida ishlatiladi. [[Mis]], temir, xrom va boshqa elementlarning nikelli qotishmalari korroziyaga chidamli yuqori mexanik, magnit, elektr xossalarga ega. Shuning uchun Nikel krtishmalari atom reaktorlari qurishda ishlatiladi. Nikelning talaygina miqsori ishqorli akkumulyatorlar, korroziyaga chidamli qoplamalar, quvurlar uchun ketadi. Kimyo sanoatida kimyoviy qurilmalar va katalizatorlar tayyorlashda ishlatiladi. == Adabiyotlar == # A. G. Betextin. Mineralogiya kursi "Oʻqituvchi: nashriyoti Toshkent-1969. # Ziyayeva P.N MINERALOGIYA labaratoriya mashgʻulotlati uvhun oʻquv uslubiy qoʻllanma. == Manbalar == {{manbalar}} mvjbwb1eh49pvjvdz5va5dinxhbti5b 0 812737 6315580 5917308 2026-10-23T02:20:18Z AnvarxonM 75105 AnvarxonM [[FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] sahifasini [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]]ga koʻchirdi 5917308 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Pages using infobox international football competition with unknown parameters|1 = &#32;tourney_name 2019 FIFA Women&#39;s World Cup]] <div class="shortdescription nomobile noexcerpt noprint searchaux" style="display:none">International football competition</div>{{Xalqaro futbol musobaqasi bilgiqutisi|year=2019-yilgi|other_titles=Coupe du Monde Féminine de la FIFA|image=FIFA Women's World Cup.svg|country=[[Fransiya]]|dates=2019-yil 7-iyundan 7-iyulga qadar|num_teams=24|confederations=6|venues=9|cities=9|champion_other={{USA}}|count=4-marta|second_other={{NED}}|third_other={{SWE}}|fourth_other={{ENG}}|matches=52|goals=146|attendance={{#expr: <!--Group A--> 45261 + 11058 + 11252 + 34872 + 28267 + 13034 <!--Group B-->+ 15283 + 12044 + 20761 + 20011 + 15502 + 11814 <!--Group C-->+ 15380 + 17668 + 17032 + 12016 + 17402 + 21669 <!--Group D-->+ 13188 + 25055 + 13201 + 20294 + 14319 + 28205 <!--Group E-->+ 10710 + 10654 + 22423 + 14856 + 19277 + 8009 <!--Group F-->+ 15875 + 18591 + 9354 + 45594 + 22418 + 13567 <!--Round of 16-->+ 17988 + 12229 + 20148 + 23965 + 19633 + 38078 + 17492 + 21076 <!--Chorak final-->+ 21111 + 45595 + 22600 + 25301 <!--Yarim final-->+ 53512 + 48452 <!--3-o`rin uchun o`yin-->+ 20316 <!--Final-->+ 57900}}|top_scorer={{nowrap|{{ENG}} [[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]]<br />{{USA}} [[Alex Morgan]]<br />{{USA}} [[Megan Rapinoe]]<br />(har biri 6 tadan gol urgan)}}|player={{USA}} [[Megan Rapinoe]]|goalkeeper={{NED}} [[Sari van Veenendaal]]|young_player={{GER}} [[Giulia Gwinn]]|prevseason=[[2015-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2015]]|nextseason=[[2023-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2023]]|tourney_name=FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati }}'''2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati''' sakkizinchi [[FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati]] boʻlib, [[FIFA|FIFAga]] aʼzo futbol assotsiatsiyalar vakillari boʻlgan 24 [[Milliy ayollar terma jamoalari roʻyxati|nafar ayollar jamoasi]] ishtirokidagi har toʻrt yilda bir oʻtkaziladigan xalqaro [[Ayollar futbol assotsiatsiyasi|futbol]] chempionati boʻldi. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati 2019-yilning 7-iyunidan 7-iyuliga qadar boʻlib oʻtdi. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati doirasida Fransiyaning toʻqqiz shahrida 52 ta oʻyin boʻlib oʻtdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=9/news=oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170914215739/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=9/news=oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924.html|arxivsana=14 September 2017|sarlavha=OC for FIFA Competitions approves procedures for the Final Draw of the 2018 FIFA World Cup|nashriyot=FIFA.com|sana=14-sentabr 2017-yil}}</ref>. Fransiya 2015-yilning mart oyidagi FIFA qaroriga asosan birinchi marta FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqiga ega boʻldi. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati ''videoyordamchi hakam (VAR)'' tizimidan foydalanilgan birinchi ayollar Jahon chempionati boʻldi. Ushbu yilgi Jahon chempionati Avstraliya va Yangi Zelandiyada oʻtkazilishi rejalashtirilayotgan 2023-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oldidan (2023-yilgi turnirda 32 ta jamoa ishtirok etishi moʻljallangan) 24 jamoa oʻrtasida tashkil etilgan ikkinchi Jahon chempionati edi. Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar milliy futbol jamoasi 2015-yilda Kanadada boʻlib oʻtgan Jahon chempionatidagi gʻalabadan soʻng amaldagi chempion sifatida ushbu yilgi turnirda ishtirok etdi va 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalida Niderlandiya ayollar milliy futbol jamoasi ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, oʻz unvonini muvaffaqiyatli himoya qildi. Shunday qilib, AQSh ayollar jamoasi oʻzlarining rekord darajadagi toʻrtinchi chempionligini qoʻlga kiritishdi va [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya ayollar milliy futbol jamoasidan]] keyin chempionlikni muvaffaqiyatli saqlab qolgan (yaʼni ketma-ket ikki marta chempion boʻlgan) ikkinchi davlatga aylanishdi. Germaniyadan farqli oʻlaroq, bu gʻalaba alohida ajralib turardi. Chunki Qoʻshma Shtatlar jamoasi 2015 va 2019-yilgi Jahon chempionatlarida bitta bosh murabbiy (Jill Ellis) qoʻl ostida gʻolib boʻlishdi. Bu natija (Jahon chempionatlarida ketma-ket bitta bosh murabbiy qoʻl ostida chempion boʻlish) Vittorio Pozzo qoʻl ostida 1934 va 1938-yillardagi FIFA erkaklar oʻrtasidagi Jahon chempionatlarida chempion boʻlgan [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya erkaklar milliy jamoasi]]dan keyingi 81 yil ichida birinchi marta sodir boʻlgan edi. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻyinlari butun dunyo boʻylab translyatsiya qilingan va umumiy hisobda 1,12 milliard kishilik bevosita va onlayn tarzda oʻyinlarni tomosha qilgan auditoriyani oʻziga jalb qilgan. == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqi == 2014-yil 6-mart kuni FIFA ayollar oʻrtasidagi 2019-yilgi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqi uchun tender (tanlov) boshlangani eʼlon qilindi. Turnirni oʻtkazishdan manfaatdor boʻlgan aʼzo assotsiatsiyalar 2014-yil 15-aprelgacha oʻzlarining mezbonlik qilish istagi toʻgʻrisidagi deklaratsiyasini va 2014-yil 31-oktabrgacha tender hujjatlarining toʻliq toʻplamini taqdim etishlari kerak edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2293621/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140306142058/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2293621/index.html|arxivsana=6 March 2014|sarlavha=Bidding process opened for eight FIFA competitions|nashriyot=FIFA.com|sana=19-dekabr 2013-yil}}</ref>. Umumqoida sifatida FIFA 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati va 2018-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati bir davlatda oʻtkazilishini maʼqul koʻrdi, biroq tender komisssiya ushbu ikki chempionatni alohida-alohida davlatlar hududida oʻtkazish haqida qaror chiqarish huquqini saqlab qoldi. Dastlab beshta davlat 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini oʻtkazishga qiziqish bildirgan. Ular: [[Fransiya]], [[Angliya]], [[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreya]], [[Yangi Zelandiya]] va [[Janubiy Afrika Respublikasi]]. Angliya ham, Yangi Zelandiya ham 2014-yilning aprel oyigacha oʻzlarining mezbonlik qilish istagi toʻgʻrisidagi deklaratsiyalarini roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9-may 2014-yil |title=FA consider hosting 2019 women's World Cup in England |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27341502}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.oceaniafootball.com/ofc/News/ViewArticle/tabid/125/Article/05acd8c8-ea5e-44f4-8b4b-2a34c8614904/language/en-US/Default.aspx|sarlavha=New Zealand express interest in host role|nashriyot=Oceania Football Confederation|sana=12-may 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140512215947/http://www.oceaniafootball.com/ofc/News/ViewArticle/tabid/125/Article/05acd8c8-ea5e-44f4-8b4b-2a34c8614904/language/en-US/Default.aspx|arxivsana=12 May 2014}}</ref>, ammo 2014-yil-iyun oyida har ikki davlat futbol assotsiatsiyalari 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqi uchun oʻtkazilayotgan tenderda ishtirok etishni davom etmasliklarini eʼlon qilishdi<ref name="England's FA to no longer bid for 2019 event">{{Veb manbasi|url=http://www.football365.com/england/9358881/Women-s-World-Cup-FA-drop-bid-to-host-2019-event|sarlavha=FA drop Women's World Cup bid|nashriyot=Football365.com|sana=23-iyun 2014-yil|qaralgan sana=23-iyun 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140626153404/http://www.football365.com/england/9358881/Women-s-World-Cup-FA-drop-bid-to-host-2019-event|arxivsana=26 June 2014}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.oceaniafootball.com/ofc/News/ViewArticle/tabid/125/Article/5b0bd60c-102d-4221-bbca-8e69a87ae10d/language/en-US/Default.aspx|sarlavha=NZF not progressing women's cup bid|nashriyot=Oceania Football Confederation|sana=25-iyun 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140628090311/http://www.oceaniafootball.com/ofc/News/ViewArticle/tabid/125/Article/5b0bd60c-102d-4221-bbca-8e69a87ae10d/language/en-US/Default.aspx|arxivsana=28 June 2014}}</ref>. [[Janubiy Afrika Respublikasi]] ham 2014-yil aprel oyigacha qoʻzining mezbonlik qilish istagi toʻgʻrisidagi deklaratsiyani roʻyxatdan oʻtkazdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-mart 2014-yil |title=South Africa will bid to host 2019 Women's World Cup |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/26562090}}</ref>, lekin keyinroq oktyabr oyining oxirida tenderda ishtirok etishdan voz kechishga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=France and South Korea submit bids for 2019 FIFA Women's World Cup|url=http://www.insidethegames.biz/sports/summer/football/732-world-cup/1023549-france-and-south-korea-submit-bids-for-2019-fifa-women-s-world-cup|nashriyot=insidethegames.biz|kirish sanasi=1-fevral 2015-yil|qaralgan sana=2022-10-15|arxivsana=2015-02-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150208082525/http://www.insidethegames.biz/sports/summer/football/732-world-cup/1023549-france-and-south-korea-submit-bids-for-2019-fifa-women-s-world-cup}}</ref>. [[Yaponiya]] ham, [[Shvetsiya]] ham 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qiligash huquqi daʼvogarlik qilish istagini bildirgan edi, ammo Yaponiya regbi boʻyicha 2019-yilgi Jahon kubogi va [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlariga]]<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19-dekabr 2013-yil |title=Japan to bid for 2023 Women's World Cup |work=The Japan Times |url=http://www.japantimes.co.jp/sports/2013/12/19/soccer/japan-to-bid-for-2023-womens-world-cup/ |access-date=2022-10-15 |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616141029/https://www.japantimes.co.jp/sports/2013/12/19/soccer/japan-to-bid-for-2023-womens-world-cup/ |url-status=dead }}</ref> koʻproq eʼtibor qaratishni tanladi, Shvetsiya esa Yevropa U-17 chempionatiga koʻproq eʼtibor qaratishga qaror qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11-dekabr 2011-yil |title=Svenskt intresse för VM-ansökan |language=shvedcha |work=[[Dagens Nyheter]] |url=http://www.dn.se/sport/fotbolls-em/svenskt-intresse-for-vm-ansokan/ |access-date=10-sentabr 2013-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.eurosport.se/fotboll/trots-em-succen-sverige-soker-inte-vm-2019_sto4210543/story.shtml|sarlavha=Trots EM-succén – Sverige söker inte VM 2019|nashriyot=[[Eurosport]]|sana=11-aprel 2014-yil|qaralgan sana=16-aprel 2014-yil|til=shvedcha|arxivsana=2019-03-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190320235951/https://www.eurosport.se/fotboll/trots-em-succen-sverige-soker-inte-vm-2019_sto4210543/story.shtml}}</ref>. Fransiya va Janubiy Koreya 2014-yil 31-oktabrgacha tender ostidagi toʻliq hujjat toʻplamini taqdim etish orqali 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqi uchun kurashishni davom ettirishdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fff.fr/actualites/140884-551599-la-france-candidate-pour-2019-|sarlavha=La France candidate pour 2019!|nashriyot=Fédération Française de Football|sana=25-aprel 2014-yil|qaralgan sana=4-may 2014-yil|arxivsana=21-mart 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321004649/https://www.fff.fr/actualites/140884-551599-la-france-candidate-pour-2019-}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://english.kbs.co.kr/news/news_view.html?id=Sp&No=101835|sarlavha=S.Korea Applies to Host 2019 FIFA Women's World Cup|nashriyot=KBS|sana=9-aprel 2014-yil|qaralgan sana=10-aprel 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140414045818/http://english.kbs.co.kr/news/news_view.html?No=101835&id=Sp|arxivsana=14 April 2014}}</ref>. 2015-yil 19-mart kuni Fransiya 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati va 2018-yilgi ayollar oʻrtasidagi U-20 Jahon chempionatiga mezbonlik qilish uchun huquqini rasman yutib oldi<ref name="hosts">{{Veb manbasi|sarlavha=France to host the FIFA Women's World Cup in 2019|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2015/m=3/news=france-to-host-the-fifa-women-s-world-cup-in-2019-2567761.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150320194817/http://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2015/m=3/news=france-to-host-the-fifa-women-s-world-cup-in-2019-2567761.html|arxivsana=20 March 2015|nashriyot=FIFA.com|sana=19-mart 2015-yil}}</ref>. Bu qaror FIFA Ijroiya Qoʻmitasi tomonidan oʻtkazilgan ovoz berishdan soʻng qabul qilindi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=France to stage 2019 Women's World Cup|url=http://www.uefa.com/womensworldcup/news/newsid=2224589.html|nashriyot=uefa.com|kirish sanasi=27-iyun 2015-yil|sana=19-mart 2015-yil}}</ref>.Tenderdan soʻng, Fransiya ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan uchinchi Yevropa davlati ([[Shvetsiya]] va [[Germaniya]]dan keyin) boʻldi. Shuningdek, Fransiya 1938 va 1998-yillarda [[FIFA Jahon chempionati|erkaklar]] oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan toʻrtinchi Yevropa davlat hamdir. Fransiya 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilishdan oldin [[UEFA Yevropa chempionati 2016|2016-yilgi UEFA Yevropa chempionati]]ga ham mezbonlik qilgan edi. == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida qatnashish uchun Konfederatsiyalarga ajratilgan kvotalar == Konfederatsiyalar uchun ajratilgan kvotalar soni FIFA Kengashi tomonidan 2016-yil 13-14-oktyabrda tasdiqlangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/84/92/41/circularno.1565-fifawomenstournaments2018-2019_neutral.pdf|sarlavha=Circular #1565 – FIFA women's tournaments 2018–2019|nashriyot=FIFA.com|sana=11-noyabr 2016-yil|qaralgan sana=12-noyabr 2016-yil|arxivsana=12-noyabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161112085224/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/84/92/41/circularno.1565-fifawomenstournaments2018-2019_neutral.pdf}}</ref>. Har bir Konfederatsiya uchun kvotalar (oʻrinlar) 2015-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatigidagidan oʻzgarmadi, faqat mezbon davlat uchun ajratiladigan kvota CONCACAFdan ([[Kanada]]) UEFAga ([[Fransiya]]) koʻchirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://bigstory.ap.org/article/26ba82395a9645549de76133b3a0a3b5/fifa-leaves-berths-unchanged-2019-womens-world-cup|sarlavha=FIFA leaves berths unchanged for 2019 Women's World Cup|ish=The Big Story|nashriyot=[[Associated Press]]|sana=15-oktabr 2016-yil|qaralgan sana=29-oktabr 2016-yil|arxivsana=30-oktabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161030002352/http://bigstory.ap.org/article/26ba82395a9645549de76133b3a0a3b5/fifa-leaves-berths-unchanged-2019-womens-world-cup}}</ref>. * [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] (Osiyo): 5 ta kvota * CAF (Afrika): 3 ta kvota * CONCACAF (Shimoliy Amerika, Markaziy Amerika va Karib dengizi): 3 ta kvota * [[CONMEBOL]] (Janubiy Amerika): 2 ta kvota * [[Okeaniya Futbol Konfederatsiyasi|OFC]] (Okeaniya): 1 kvota * [[UEFA]] (Yevropa): 8 kvota * Mezbon davlat: 1 kvota (UEFA aʼzosi [[Fransiya]]) * CONCACAF — CONMEBOL pley-offi: 1 ta kvota 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bahslari 2017-yilning 3-aprelida boshlanib, 2018-yilning 1-dekabrida yakuniga yetdi. == Saralashdan oʻtgan jamoalar roʻyxati == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga jami 24 ta jamoa yoʻllanma oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/wwc-qualified-teams-release|sarlavha=All 24 qualified teams now confirmed|nashriyot=FIFA.com|sana=1-dekabr 2018-yil}}</ref>. Har bir jamoaning FIFAdagi reytingi 2019-yil mart oyi holatiga koʻra qavs ichida koʻrsatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/women/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141101115156/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/women/index.html|arxivsana=1 November 2014|sarlavha=Women's Ranking|ish=[[FIFA]]|sana=29-mart 2019-yil|qaralgan sana=29-mart 2019-yil}}</ref>. {{col-begin}} {{col-4}} ;[[AFC]] (5) * {{AUS}} (6) * {{CHN}} (16) * {{JPN}} (7) * {{KOR}} (14) * {{THA}} (34) ;[[CAF]] (3) * {{CMR}} (46) * {{NGA}} (38) * {{RSA}} (49) (debyut) {{col-4}} ;[[CONCACAF]] (3) * {{CAN}} (5) * {{JAM}} (53) (debyut) * {{USA}} (1) ;[[CONMEBOL]] (3) * {{ARG}} (37) * {{BRA}} (10) * {{CHI}} (39) (debyut) ;[[OFC]] (1) * {{NZL}} (19) {{col-4}} ;[[UEFA]] (9) * {{ENG}} (3) * {{FRA}} (mezbon) (4) * {{GER}} (2) * {{ITA}} (15) * {{NED}} (8) * {{NOR}} (12) * {{SCO}} (20) (debyut) * {{ESP}} (13) * {{SWE}} (9) {{col-4}} [[File:2019_FIFA_Women's_World_Cup_qualification.png|thumb|upright=1.5]] {{col-end}}Chili, Yamayka, [[Shotlandiya ayollar milliy futbol jamoasi|Shotlandiya]] va Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol jamoalari ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida birinchi bor qatnashishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-iyun 2019-yil |title=Women's World Cup 2019: talking points from the first week of action |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jun/14/womens-world-cup-2019-talking-points-first-week-tickets-france |access-date=8-iyun 2020-yil}}</ref>, [[Italiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Italiya ayollar milliy futbol jamoasi]] esa 1999-yildan beri birinchi marta, [[Argentina ayollar milliy futbol terma jamoasi|Argentina ayollar milliy futbol jamoasi]] esa 2007-yildan beri birinchi marta ishtirok etdi. [[Braziliya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Braziliyaiya]], [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya]], [[Yaponiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Yaponiya]], Nigeriya, [[Norvegiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Norvegiya]], [[Shvetsiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Shvetsiya]] va Qoʻshma Shtatlar ayollar milliy futbol jamoalari esa oʻzlarining sakkizinchi Jahon chempionatiga yoʻllanma olishdi va shu paytgacha oʻtkazilgan har bir FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga qatnashish seriyasini davom ettirishdi. == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻtkazilgan stadionlar == Fransiyadagi 12 ta stadion 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻyinlarini oʻtkazish uchun ehtimoliy stadionlar roʻyxatiga kiritildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19-mart 2015-yil |title=La France organisera la Coupe du monde 2019! |work=[[L'Équipe]] |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/La-france-organisera-la-coupe-du-monde-2019/544452}}</ref>. Yakuniy 9 ta stadion roʻyxati esa 2017-yil 14-iyun kuni eʼlon qilindi. Dastlabki roʻyxat orasidan [[Nantes]] shahridagi Stade de la Beaujoire, [[Nancy]] shahridagi Stade Marcel-Picot va Auxerre shahridagi Stade de l’Abbé-Deschamps stadionlari chiqarib tashlandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=6/news=the-nine-host-cities-confirmed-2894761.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170615085856/http://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=6/news=the-nine-host-cities-confirmed-2894761.html|arxivsana=15 June 2017|sarlavha=The nine host cities confirmed|ish=[[FIFA]]|sana=14-iyun 2017-yil}}</ref>. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining yarim final va final oʻyinlari [[Lion|Lion shahrining]] [[Décines-Charpieu|Desin-Sharpie]] chekkasida joylashgan, 58 000 tomoshabinga moʻljallangan Parc Olympique Lyonnais stadionida, ochilish oʻyini esa [[Parij|Parijdagi]] Parc des Princes stadionida boʻlib oʻtdi<ref name="slogan">{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=9/news=official-slogan-and-emblem-of-fifa-women-s-world-cup-france-2019-launc-2908450.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170919172552/http://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=9/news=official-slogan-and-emblem-of-fifa-women-s-world-cup-france-2019-launc-2908450.html|arxivsana=19 September 2017|sarlavha=Official Slogan and Emblem of FIFA Women's World Cup France 2019 launched today|nashriyot=FIFA.com|sana=19-sentabr 2017-yil}}</ref>. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati 24 jamoali formatda ikki davrali oʻyinlarsiz oʻtkaziladigan birinchi turnir boʻldi<ref name="FIFA-GShighs">{{pres-reliz manbasi|date=22-iyun 2019-yil|title=France 2019 group stage: Global interest hits new highs|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/group-stage-facts-and-figures|publisher=Fédération Internationale de Football Association|accessdate=7-iyul 2019-yil}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" ![[:en:Lyon|Lyon]]{{small|([[Décines-Charpieu]])}} ![[:en:Paris|Parij]] ![[:en:Nice|Nice]] ![[:en:Rennes|Rennes]] |- |[[:en:Parc_Olympique_Lyonnais|Parc Olympique Lyonnais]]'''{{small|(Stade de Lyon)}}''' |[[:en:Parc_des_Princes|Parc des Princes]] |[[:en:Allianz_Riviera|Allianz Riviera]]'''{{small|(Stade de Nice)}}''' |[[:en:Roazhon_Park|Roazhon Park]] |- |Sigʻimi: '''57,900'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5043845/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054816/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5043845/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade de Lyon|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |Sigʻimi: '''45,600'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/37066/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054821/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/37066/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Parc des Princes|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |Sigʻimi: '''35,100'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5001602/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054824/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5001602/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade de Nice|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |Sigʻimi: '''28,600'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5001645/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054823/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5001645/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Roazhon Park|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |- |[[File:OL-Angers_Groupama_Stadium_11.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:OL-Angers_Groupama_Stadium_11.jpg|center|frameless|180x180px]] |[[File:PSG-Nantes_Parc_des_Princes_04.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PSG-Nantes_Parc_des_Princes_04.jpg|180x180px]] |[[File:Allianz_inauguration.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Allianz_inauguration.jpg|180x180px]] |[[File:Rennes_-_Montpellier_L1_20150815_-_Scène_match.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rennes_-_Montpellier_L1_20150815_-_Sc%C3%A8ne_match.JPG|180x180px]] |- ![[:en:Le_Havre|Le Havre]] | colspan="3" rowspan="4" | |- |[[:en:Stade_Océane|Stade Océane]] |- |Sigʻimi: '''24,000'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5027111/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054822/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5027111/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade Océane|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |- |[[File:Intérieur_stade_Océane.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Int%C3%A9rieur_stade_Oc%C3%A9ane.jpg|180x180px]] |- ![[:en:Valenciennes|Valenciennes]] ![[:en:Reims|Reyms]] ![[:en:Montpellier|Montpellier]] ![[:en:Grenoble|Grenoble]] |- |[[:en:Stade_du_Hainaut|Stade du Hainaut]] |[[:en:Stade_Auguste-Delaune|Stade Auguste-Delaune]] |[[:en:Stade_de_la_Mosson|Stade de la Mosson]] |[[:en:Stade_des_Alpes|Stade des Alpes]] |- |Sigʻimi: '''22,600'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5001436/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054822/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5001436/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade du Hainaut|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |Sigʻimi: '''20,500'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/406/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054825/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/406/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade Auguste-Delaune|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |Sigʻimi: '''19,300'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/4/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054825/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/4/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade de la Mosson|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |Sigʻimi: '''18,000'''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5018427/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531054822/https://www.fifa.com/womensworldcup/destination/stadiums/stadium/5018427/|url-status=dead|archive-date=31 May 2019|title=Stade des Alpes|work=FIFA (Fédération Internationale de Football Association)|access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref> |- |[[File:Australia_vs_Italy_(Women_World_Cup_France_2019_Valenciennes).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Australia_vs_Italy_(Women_World_Cup_France_2019_Valenciennes).jpg|180x180px]] |[[File:Tribune_Jonquet.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tribune_Jonquet.JPG|180x180px]] |[[File:Australie-Fidji.4.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Australie-Fidji.4.JPG|180x180px]] |[[File:GF38-CLERMONT001.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GF38-CLERMONT001.jpg|180x180px]] |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati hakamlari == 2018-yil 3-dekabr sanasida FIFA 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga hakamlik qiladigan 27 nafar bosh hakam va 48 nafar yordamchi hakamlar roʻyxatini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/match-officials-appointed-for-fifa-women-s-world-cup-france-2019tm|sarlavha=Match officials appointed for FIFA Women's World Cup France 2019|nashriyot=FIFA.com|sana=3-dekabr 2018-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1b485598f8f5a1cd/original/n8eqnjfvnrfpvqt0msyx-pdf.pdf|sarlavha=FIFA Women's World Cup France 2019 – List of match officials|nashriyot=FIFA.com}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://digitalhub.fifa.com/m/5d53dcbf0cc415a/original/kbzgpuspy1jbldcjkvzc-pdf.pdf|sarlavha=Selected Referees, Support Referees, Assistant Referees, and VARs}}</ref>. 2019-yil 4-iyunda esa FIFA kanadalik hakam Carol Anne Chenard va xitoylik yordamchi hakam Kui Yongmeilarni sogʻliqqa oid sabablar tufayli turnir hakamlar roʻyxatidan chiqqanini maʼlum qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/two-referees-selected-for-the-fifa-womens-world-cup-france-2019-pull-out|sarlavha=Two referees selected for the FIFA Women's World Cup France 2019 pull out|ish=FIFA.com|sana=4-iyun 2019-yil}}</ref>. 2019-yil 15-mart kuni FIFA Kengashi birinchi marta FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati turnirida ''videoyordamchi hakam (J)'' tizimidan foydalanishni maʼqulladi. BU texnologiya avvalroq 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtgan erkaklar oʻrtasidagi Jahon chempionatida qoʻllangan edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=15-mart 2019-yil |title=FIFA Council decides on key steps for upcoming international tournaments |work=FIFA.com |url=https://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/news/fifa-council-decides-on-key-steps-for-upcoming-international-tournaments |access-date=15-mart 2019-yil}}</ref>. 2019-yil 2-may kuni FIFA tomonidan oʻn besh nafar VAR rasmiy hakamlari eʼlon qilindi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2-may 2019-yil |title=Fifteen video match officials appointed for France 2019 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/fifteen-video-match-officials-appointed-for-france-2019 |access-date=3-may 2019-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://digitalhub.fifa.com/m/71cd3e414cefc4b9/original/rydx5ltngrzynx6samjb-pdf.pdf|sarlavha=FIFA Women's World Cup France 2019: Selected Referees/Support Referees, Assistant Referees & VARs|nashriyot=FIFA|sana=2-may 2019-yil|qaralgan sana=3-may 2019-yil}}</ref>. 2019-yilning 26-iyunida 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati chorak finallari va undan keyingi oʻyinlarda hakamlik qiluvchi 11ta hakamlar jamoasi eʼlon qilindi. Oʻyin bosh hakamlari orasida Edina Alves Batista, Mari-Soleil Beoudoin, Melissa Borjas, Stephanie Frappart, Kete Jacewicz, Katalin Kulcsár, Katerina Monzul, Anastasia Pustovoitova, Qin Liang, Claudiya Umpierrez va Lucila Venegaslar bor edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://digitalhub.fifa.com/m/2828b48446f280f9/original/b7h9pras9shxrwulsfux-pdf.pdf|sarlavha=Refereeing: Media briefing}}</ref>. 2019-yil 5-iyul kuni FIFA fransiyalik hakam Stephanie Frappart AQSh va NIderlandiya oʻrtasidagi final oʻyinini boshqarib borishini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6-iyul 2019-yil |title=Frappart: Final role a huge source of pride |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/frappart-final-role-a-huge-sense-of-pride |url-status=live |access-date=6-iyul 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706143910/https://www.fifa.com/womensworldcup/news/frappart-final-role-a-huge-sense-of-pride |archive-date=6-iyul 2019-yil}}</ref>. {| class="wikitable" |+ Hakamlar |- ! Konfederatsiya ! Hakamlar |- | rowspan="5" | [[Asian Football Confederation|AFC]] | [[Kate Jacewicz]] (Avstraliya) |- | [[Qin Liang]] (Xitoy) |- | [[Casey Reibelt]] (Avstraliya) |- | [[Ri Hyang-ok]] (Shimoliy Koreya) |- | [[Yoshimi Yamashita]] (Yaponiya) |- | rowspan="2" | [[Confederation of African Football|CAF]] | [[Salima Mukansanga]] (Ruanda) |- | [[Lidya Tafesse]] (Efiopiya) |- | rowspan="3" | [[CONCACAF]] | [[Marie-Soleil Beaudoin]] (Kanada) |- | [[Melissa Borjas]] (Gonduras) |- | [[Lucila Venegas]] ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) |- | rowspan="4" | [[CONMEBOL]] | [[Edina Alves Batista]] (Braziliya) |- | [[María Carvajal]] (Chili) |- | [[Laura Fortunato]] (Argentina) |- | [[Claudia Umpiérrez]] (Urugvay) |- | rowspan="1" | [[Oceania Football Confederation|OFC]] | [[Anna-Marie Keighley]] ([[New Zealand Football|Yangi Zelandiya]]) |- | rowspan="9" | [[UEFA]] | [[Jana Adámková]] (Chexiya Respublikasi) |- | [[Sandra Braz]] (Portugaliya) |- | [[Stéphanie Frappart]] ([[French Football Federation|Fransiya]]) |- | [[Riem Hussein]] (Germaniya) |- | [[Katalin Kulcsár]] (Vengriya) |- | [[Kateryna Monzul]] ([[Ukrainian Association of Football|Ukraina]]) |- | [[Anastasia Pustovoitova]] (Rossiya) |- | [[Esther Staubli]] (Shveysariya) |- | [[Bibiana Steinhaus]] ([[German Football Association|Germaniya]]) |} {| class="wikitable" |+ Toʻrtinchi hakam |- ! Konfederatsiya ! Hakamlar |- | [[Confederation of African Football|CAF]] | [[Gladys Lengwe]] (Zambiya) |- | [[CONCACAF]] | [[Katja Koroleva]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari) |} {| class="wikitable" |+ Yordamchi hakamlar |- ! Konfederatsiya ! Yordamchi hakam |- | rowspan="7" | [[Asian Football Confederation|AFC]] | Makoto Bozono ([[Japan Football Association|Yaponiya]]) |- | Fang Yan ([[Chinese Football Association|Xitoy]]) |- | Maiko Hagio ([[Japan Football Association|Yaponiya]]) |- | Hong Kum-nyo ([[DPR Korea Football Association|Shimoliy Koreya]]) |- | Kim Kyoung-min (Janubiy Koreya) |- | Lee Seul-gi (Janubiy Koreya) |- | Naomi Teshirogi ([[Japan Football Association|Yaponiya]]) |- | rowspan="4" | [[Confederation of African Football|CAF]] | Bernadettar Kwimbira (Malavi) |- | Mary Njoroge (Keniya) |- | Lidwine Rakotozafinoro (Madagaskar) |- | Queency Victoire (Mavritaniya) |- | rowspan="8" | [[CONCACAF]] | Chantal Boudreau (Kanada) |- | Princess Brown ([[Jamaica Football Federation|Yamayka]]) |- | Enedina Caudillo ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) |- | Mayte Chávez ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) |- | Felisha Mariscal ([[United States Soccer Federation|Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) |- | Kathryn Nesbitt ([[United States Soccer Federation|Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) |- | Shirley Perelló ([[National Autonomous Federation of Football of Honduras|Gonduras]]) |- | Stephanie-Dale Yee Sing ([[Jamaica Football Federation|Yamayka]]) |- | rowspan="8" | [[CONMEBOL]] | Mónica Amboya (Ekvador) |- | Neuza Back ([[Brazilian Football Confederation|Braziliya]]) |- | Mary Blanco (Kolumbiya) |- | Mariana de Almeida ([[Argentine Football Association|Argentina]]) |- | Luciana Mascaraña ([[Uruguayan Football Association|Urugvay]]) |- | Tatiane Sacilotti ([[Brazilian Football Confederation|Braziliya]]) |- | Loreto Toloza ([[Football Federation of Chile|Chili]]) |- | Leslie Vásquez ([[Football Federation of Chile|Chili]]) |- | rowspan="2" | [[Oceania Football Confederation|OFC]] | Sarah Jones ([[New Zealand Football|Yangi Zelandiya]]) |- | Maria Salamasina (Samoa) |- | rowspan="18" | [[UEFA]] | Oleksandra Ardasheva ([[Ukrainian Association of Football|Ukraina]]) |- | [[Kylie Cockburn]] ([[Scottish Football Association|Shotlandiya]]) |- | Petruța Iugulescu ([[Romanian Football Federation|Ruminiya]]) |- | Chrysoula Kourompylia (Gretsiya) |- | Susanne Küng ([[Swiss Football Association|Shveysariya]]) |- | Ekaterina Kurochkina ([[Russian Football Union|Rossiya]]) |- | Julia Magnusson ([[Swedish Football Association|Shvetsiya]]) |- | [[Sian Massey-Ellis]] ([[The Football Association|Angliya]]) |- | Manuela Nicolosi ([[French Football Federation|Fransiya]]) |- | Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) |- | Katrin Rafalski ([[German Football Association|Germaniya]]) |- | Lisa Rashid (Angliya) |- | Lucie Ratajová ([[Football Association of the Czech Republic|Chexiya Respublikasi]]) |- | Sanja Rođak-Karšić (Xorvatiya) |- | [[Maryna Striletska]] ([[Ukrainian Association of Football|Ukraina]]) |- | Mária Súkeníková ([[Slovak Football Association|Slovakiya]]) |- | Mihaela Țepușă (Ruminiya) |- | Katalin Török ([[Hungarian Football Federation|Vengriya]]) |} {| class="wikitable" |+ VAR yordamchi hakamlar |- ! Konfederatsiya ! Erkak VAR yordamchi hakamlar |- | rowspan="2" | [[Asian Football Confederation|AFC]] | [[Chris Beath]] ([[Football Australia|Avstraliya]]) |- | [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] (Birlashgan Arab Amirliklari) |- | [[CONCACAF]] | [[Drew Fischer]] ([[Canadian Soccer Association|Kanada]]) |- | [[CONMEBOL]] | [[Mauro Vigliano]] (Argentina) |- | rowspan="11" | [[UEFA]] | [[Bastian Dankert]] ([[German Football Association|Germaniya]]) |- | [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Royal Spanish Football Federation|Ispaniya]]) |- | [[Paweł Gil]] (Polsha) |- | [[Massimiliano Irrati]] (Italiya) |- | [[Danny Makkelie]] (Niderlandiya) |- | [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] ([[Portuguese Football Federation|Portugaliya]]) |- | [[José María Sánchez Martínez]] ([[Royal Spanish Football Federation|Ispaniya]]) |- | [[Sascha Stegemann]] ([[German Football Association|Germaniya]]) |- | [[Clément Turpin]] ([[French Football Federation|Fransiya]]) |- | [[Paolo Valeri]] (Italiya) |- | [[Felix Zwayer]] ([[German Football Association|Germaniya]]) |} == Qur’a tashlash == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga qur’a tashlash marosimi 2018-yil 8-dekabr, Markaziy Yevropa vaqti bilan 18:00 (UTC+1)da Bulon-Bilankur okrugi, Île Seguin orolidagi La Seine Musicaleʼ binosida boʻlib oʻtdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fff.fr/actualites/179425-le-calendrier-du-mondial-2019-devoile?themePath=equipes-de-france-1/|sarlavha=Le Calendrier du Mondial 2019 Dévoilé|nashriyot=FFF|sana=8-fevral 2018-yil|qaralgan sana=11-yanvar 2022-yil|arxivsana=4-aprel 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190404142820/https://www.fff.fr/actualites/179425-le-calendrier-du-mondial-2019-devoile?themePath=equipes-de-france-1%2F}}</ref>. Bunda 24 ta jamoa toʻrtta jamoadan iborat oltita guruhga boʻlingan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-dekabr 2018-yil |title=FIFA Women's World Cup France 2019 match schedule confirmed |work=FIFA |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-match-schedule-confirmed |access-date=8-dekabr 2018-yil}}</ref>. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati qur’a tashlash marosimida 24 ta jamoa 2018-yil 7-dekabrda eʼlon qilingan FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon reytingi asosida toʻrtta qur’a tashlash savatiga ajratildi. Mezbon Fransiya jamoasi avtomatik tarzda 1-savatchaga joylashdi va qura tashlashda A1 oʻrinni egalladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7-dekabr 2018-yil |title=Draw pots confirmed by latest Women's Ranking |work=FIFA |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/news/draw-pots-confirmed-by-latest-women-s-ranking |access-date=9-dekabr 2018-yil}}</ref>. Birinchi boʻlib 1-savatchadagi jamoalarga qura tashlandi. Shundan soʻng 2, 3 va nihoyat 4-savatchadagi jamoalarga shu yoʻsinda qur’a tashlandi. Toʻqqizta kvotaga ega boʻlgan [[UEFA|UEFAdan]] tashqari hech bir konfederatsiya bittadan ortiq qur’a tashlash savatchasiga tushmadi<ref name="fifa20181001">{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2018/m=10/news=organising-committee-takes-important-decisions-on-fifa-women-s-world-cup.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181001184011/https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2018/m=10/news=organising-committee-takes-important-decisions-on-fifa-women-s-world-cup.html|arxivsana=1 October 2018|sarlavha=Organising Committee takes important decisions on FIFA Women's World Cup|nashriyot=FIFA.com|sana=1-oktabr 2018-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7-dekabr 2018-yil |title=The Draw: How does it work? |work=FIFA |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/the-draw-how-does-it-work-3009632 |access-date=9-dekabr 2018-yil}}</ref>. {| class="wikitable" ! width="25%" |1-qu’ra tashlash savatchasi ! width="25%" | 2-qu’ra tashlash savatchasi ! width="25%" | 3-qu’ra tashlash savatchasi ! width="25%" | 4-qu’ra tashlash savatchasi |- |{{fbw|Fransiya}} (3) '' (mezbon)'' {{Fbw|USA}} (1) {{Fbw|GER}} (2) {{Fbw|ENG}} (4) {{Fbw|CAN}} (5) {{Fbw|AUS}} (6) |{{Fbw|NED}} (7) {{Fbw|JPN}} (8) {{Fbw|SWE}} (9) {{Fbw|BRA}} (10) {{Fbw|ESP}} (12) {{Fbw|NOR}} (13) |{{Fbw|KOR}} (14) {{Fbw|CHN}} (15) {{Fbw|ITA}} (16) {{Fbw|NZL}} (19) {{Fbw|SCO}} (20) {{Fbw|THA}} (29) |{{Fbw|ARG}} (36) {{Fbw|CHI}} (38) {{Fbw|NGA}} (39) {{Fbw|CMR}} (46) {{Fbw|RSA}} (48) {{Fbw|JAM}} (53) |} Har bir jamoa 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida qatnashish uchun 2019-yilning 26-apreliga qadar 23 tadan 50 nafargacha futbolchidan iborat dastlabki ehtimoliy tarkibni taqdim etishi kerak edi. Dastlabki ehtimoliy tarkib ichidan har bir jamoa 2019-yil 24-may sanasigacha 23 nafar futbolchidan (ulardan uchtasi darvozabon boʻlishi kerak) yakuniy tarkibni nomlashi kerak edi. Yakuniy tarkibdagi oʻyinchilar jamoaning birinchi oʻyini boshlanishidan 24 soat oldin jiddiy jarohat yoki kasallik tufayli ehtimoliy tarkibdagi oʻyinchi bilan almashtirilishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-regulations.pdf?cloudid=ztloydigvm0hzcoqbtez|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181209124044/https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-regulations.pdf?cloudid=ztloydigvm0hzcoqbtez|arxivsana=9 December 2018|sarlavha=Regulations – FIFA Women's World Cup France 2019|ish=FIFA|format=PDF|qaralgan sana=8-dekabr 2018-yil}}</ref>. == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining guruh bosqichi == [[Fayl:FIFA_Women's_World_Cup_2019.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/FIFA_Women%27s_World_Cup_2019.png/420px-FIFA_Women%27s_World_Cup_2019.png|right|thumb|{{Legend|#2b42a3|Chempion jamoa}} {{Legend|#34c0be|2-o`rinni olgan jamoa}} {{Legend|#269c5a|3-o`rinni olgan jamoa}} {{Legend|#81c846|4-o`rinni olgan jamoa}} {{Legend|#e4e454|Chorak finalga chiqqan jamoalar}} {{Legend|orange|NImchorak finalga (1/8) chiqqan jamoalar}} {{Legend|#b94954|Guruh bosqichidan chiqa olmagan jamoalar}} ]] 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun oʻyinlar taqvimi 2018-yil 8-fevralda eʼlon qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2018/m=2/news=match-schedule-for-fifa-womens-world-cup-france-2019-announced.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180208234644/http://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2018/m=2/news=match-schedule-for-fifa-womens-world-cup-france-2019-announced.html|arxivsana=8 February 2018|sarlavha=Match schedule for FIFA Women's World Cup France 2019 announced|nashriyot=FIFA.com|sana=8-fevral 2018-yil}}</ref>. Yakuniy qura tashlash marosimidan soʻng FIFA tomonidan guruh bosqichining 6 ta boshlanish vaqti eʼlon qilindi<ref name="match schedule">{{Veb manbasi|url=https://digitalhub.fifa.com/m/bc1d0355c55781c/original/k2t9sjzqn2fi9noswjmz-pdf.pdf|sarlavha=Match Schedule – FIFA Women's World Cup France 2019|nashriyot=FIFA|qaralgan sana=8-dekabr 2018-yil}}</ref>. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida har bir guruhning eng yaxshi ikki jamoasi va 6ta guruhdagi uchinchi oʻrinni egallagan toʻrtta eng yaxshi jamoa 1/8 final (nimchorak final)ga yoʻl oldi<ref name="regulations">{{Veb manbasi|url=https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-regulations.pdf?cloudid=ztloydigvm0hzcoqbtez|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181209124044/https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-regulations.pdf?cloudid=ztloydigvm0hzcoqbtez|arxivsana=9 December 2018|sarlavha=Regulations – FIFA Women's World Cup France 2019|ish=FIFA|format=PDF|qaralgan sana=8-dekabr 2018-yil}}</ref>. Barcha oʻyinlar Markaziy Yevropa yozgi soat mintaqasi boʻyicha bir xiltda boshlangan (UTC+2)<ref name="match schedule"/>. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining birinchi tur yoki guruh bosqichida yigirma toʻrtta jamoa toʻrtta jamoadan oltita guruhga boʻlingan. Har bir guruhda oʻyinlar oltita oʻyindan [[Turnir|iborat bir davra]] formatida oʻtkazildi, unda har bir jamoa bir guruhdagi boshqa jamoalarning har biri bilan bir martadan oʻyin oʻtkazdi. Jamoalarga gʻalaba uchun uch ochko, durang uchun bir ochko va magʻlubiyat uchun ochko berilmadi. Har bir guruhdan gʻolib va ikkinchi oʻrinni egallagan jamoalar, shuningdek, uchinchi oʻrinni egallagan eng yaxshi toʻrtta jamoa pley-off bosqichining birinchi bosqichiga yoʻllanma oldi. {| class="wikitable collapsible collapsed" !Guruh oʻyinlari uchun ochko hisoblash mezonlari |- |Guruh bosqichidagi jamoalar reytingi quyidagicha aniqlandi:<ref name="regulations3">{{Veb manbasi|url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/07/47/91/regulationsfwwccanada2015e_neutral.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141209162112/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/07/47/91/regulationsfwwccanada2015e_neutral.pdf|arxivsana=9 December 2014|sarlavha=Regulations FIFA Women's World Cup Canada 2015™|nashriyot=FIFA.com}}</ref> # Guruhning barcha oʻyinlarida olingan [[Ballar (futbol assotsiatsiyasi)|ochkolar]] (gʻalaba uchun uchta ochko, durang uchun bitta, magʻlubiyat uchun yoʻq); # Guruhdagi barcha oʻyinlardagi toʻplar [[Gol farqi|farqi]]; # Barcha guruh oʻyinlarida urilgan gollar soni; # Ochkolari teng kelgan jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlarda olingan ochkolar; # Ochkolari teng kelgan jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlardagi toʻplar farqi; # Ochkolari teng kelgan jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlarda urilgan gollar soni; # Qizil va sariq kartoshkalar koʻrsatkichi # Qur'a tashlash. |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati A guruhi == {| class="wikitable" |- !<abbr>Guruhdagi oʻrni</abbr> !Terma jamoa !<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> !Gʻalaba !<abbr>Durang</abbr> !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !<abbr>Ochko</abbr> !Yoʻllanma olgan jamoalar |- |1 !Fransiya |3 |3 |0 |0 |7 |1 | +6 |9 | rowspan="3" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- |2 !Norvegiya |3 |2 |0 |1 |6 |3 | +3 |6 |- |3 !Nigeriya |3 |1 |0 |2 |2 |4 |−2 |3 |- |4 !Janubiy Koreya |3 |0 |0 |3 |1 |8 |−7 |0 |} === Fransiya va Janubiy Koreya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|7|df=y}}|time=21:00|team1={{FRA}}|score=4-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438238|team2={{KOR}}|goals1=*[[Eugénie Le Sommer|Le Sommer]] {{goal|9}} * [[Wendie Renard|Renard]] {{goal|35||45+2}} * [[Amandine Henry|Henry]] {{goal|85}}|goals2=|stadium=Parc des Princes stadioni, [[Parij]]|attendance=45,261<ref name="FRA-KOR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4b03dd76d7076c8d/original/vv7jtdrsgkglhgcgzrdg-pdf.pdf |title=Match report – Group A – France v Korea Republic |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=7-iyun 2019-yil |access-date=7-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Claudia Umpiérrez]] ([[Urugvay]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_fraw19h|pattern_b=_fraw19h|pattern_ra=_fraw19h|pattern_sh=_fra19aw|pattern_so=_fra19hwlong|leftarm=0F244D|body=0F244D|rightarm=0F244D|shorts=0F244D|socks=F1030A|title=Fransiya<ref name="FRA-KOR line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/78154cd9f5434bd0/original/e3efo6ltmnoinjgcome3-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Fransiya v Korea Republic |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=7-iyun 2019-yil |access-date=7-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=_kor18a|pattern_b=_kor18a|pattern_ra=_kor18a|pattern_sh=|pattern_so=_kor18A|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Janubiy Koreya<ref name="FRA-KOR line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Sarah Bouhaddi]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Marion Torrent]] |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Griedge Mbock Bathy]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Wendie Renard]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Amel Majri]] | |{{suboff|74}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Amandine Henry]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Gaëtane Thiney]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Élise Bussaglia]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''20''' |[[Delphine Cascarino]] | |{{suboff|70}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Kadidiatou Diani]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Eugénie Le Sommer]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''13''' |[[Valérie Gauvin]] | |{{subon|70}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Ève Périsset]] | |{{subon|74}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Grace Geyoro]] | |{{subon|86}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Corinne Diacre]] |} | valign="top" |[[Fayl:FRA-KOR_(women)_2019-06-07.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Kim Min-jeong (futbolchi)|Kim Min-jeong]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''20''' |[[Kim Hye-ri (futbolchi)|Kim Hye-ri]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Hwang Bo-ram]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Kim Do-yeon (futbolchi)|Kim Do-yeon]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''16''' |[[Jang Sel-gi]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Lee Young-ju]] | |{{suboff|69}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Ji So-yun]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Cho So-hyun]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''12''' |[[Kang Yu-mi]] | |{{suboff|52}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Jung Seol-bin]] | |{{suboff|86}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''17''' |[[Lee Geum-min]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''23''' |[[Kang Chae-rim]] | |{{subon|52}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Lee Min-a]] | |{{subon|69}} |- |Hujumchi |'''13''' |[[Yeo Min-ji]] | |{{subon|86}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Yoon Deok-yeo]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Wendie Renard]] (Fransiya)<ref name="FRA-KOR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="FRA-KOR line-ups" /> Luciana Mascaraña (Urugvay) Mónica Amboya (Ekvador) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Melissa Borjas]] (Gonduras) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mariana de Almeida (Argentina) '''VAR hakami:''' [[Mauro Vigliano]] (Argentina) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] (Ispaniya) Felisha Mariscal (Amerika Qoʻshma Shtatlari) |} === Norvegiya va Nigeriya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|8|df=y}}|time=21:00|team1={{NOR}}|score=3-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438213|team2={{NGA}}|goals1=*[[Guro Reiten|Reiten]] {{goal|17}} * [[Lisa-Marie Karlseng Utland|Utland]] {{goal|34}} * [[Osinachi Ohale|Ohale]] {{goal|37|o.g.}}|goals2=|stadium=Stade Auguste-Delaune stadioni, [[Reyms]]|attendance=11,058<ref name="NOR-NGA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/22817536409b9f09/original/leqvsc5qaepvi9vgjoot-pdf.pdf |title=Match report – Group A – Norway v Nigeria |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=8-iyun 2019-yil |access-date=8-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Kate Jacewicz]] [[Avstraliya]]|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_nor19hw|pattern_b=_nor19hw|pattern_ra=_nor19hw|pattern_sh=|pattern_so=_nor18A|leftarm=D50015|body=2D3A5B|rightarm=D50015|shorts=2D3A5B|socks=FFFFFF|title=Norvegiya<ref name="NOR-NGA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6b4ea00158fb9f00/original/dh8fgg5hddhxlcyjetal-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Norway v Nigeria |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=8-iyun 2019-yil |access-date=8-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=_ngra18h|pattern_b=_nga18H|pattern_ra=_ngra18h|pattern_sh=_usa18h|pattern_so=_nga18h|leftarm=FFFFFF|body=37FF5D|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=37FF5D|title=Nigeriya<ref name="NOR-NGA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Ingrid Hjelmseth]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Ingrid Moe Wold]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Maren Mjelde]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Maria Thorisdottir]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Kristine Minde]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''10''' |[[Caroline Graham Hansen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Vilde Bøe Risa]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Ingrid Syrstad Engen]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Guro Reiten]] | |{{suboff|90+1}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Isabell Herlovsen]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Lisa-Marie Karlseng Utland|Lisa-Marie Utland]] | |{{suboff|80}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''7''' |[[Elise Thorsnes]] | |{{subon|80}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Frida Maanum]] | |{{subon|84}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Emilie Haavi]] | |{{subon|90+1}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SWE}} [[Martin Sjögren]] |} | valign="top" |[[Fayl:NOR-NGA_(women)_2019-06-08.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Tochukwu Oluehi]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''14''' |[[Faith Michael]] | |{{suboff|54}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Osinachi Ohale]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Onome Ebi]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Ngozi Ebere]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''18''' |[[Halimatu Ayinde]] | |{{suboff|51}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Ngozi Okobi-Okeoghene]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Rita Chikwelu]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''8''' |[[Asisat Oshoala]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Desire Oparanozie]] (Jamoa kapitani) |{{yel|13}} |{{suboff|71}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''17''' |[[Francisca Ordega]] |{{yel|45+1}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''11''' |[[Chinaza Uchendu|Xitoyza Uchendu]] | |{{subon|51}} |- |Himoyachi |'''20''' |[[Chidinma Okeke]] | |{{subon|54}} |- |Hujumchi |'''12''' |[[Uchenna Kanu]] | |{{subon|71}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SWE}} [[Thomas Dennerby]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Guro Reiten]] (Norvegiya)<ref name="NOR-NGA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NOR-NGA line-ups" /> Kathryn Nesbitt ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) Chantal Boudreau ([[Kanada]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Casey Reibelt]] ([[Avstraliya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Maiko Hagio ([[Yaponiya]]) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] ([[Niderlandiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] ([[Birlashgan Arab Amirliklari]]) [[Sian Massey-Ellis]] ([[Angliya]]) |} === Nigeriya va Janubiy Koreya === {{Football box|date=2019-yil 12-iyun|time=15:00|team1={{NGA}}|score=2-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438222|team2={{KOR}}|goals1=*[[Kim Do-yeon (futbolchi)|Kim Do-yeon]] {{goal|29|o.g.}} * [[Asisat Oshoala|Oshoala]] {{goal|75}}|goals2=|stadium=Stade des Alpes stadioni, [[Grenoble]]|attendance=11,252<ref name="NGA-KOR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/72652be0593ca6e6/original/tjp8jzx5eggqpbcnrhec-pdf.pdf |title=Match report – Group A – Nigeria v Korea Republic |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=12-iyun 2019-yil |access-date=12-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Anastasia Pustovoitova]] ([[Rossiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_ngra18h|pattern_b=_nga18H|pattern_ra=_ngra18h|pattern_sh=_usa18h|pattern_so=_nga18h|leftarm=FFFFFF|body=37FF5D|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=37FF5D|title=Nigeriya<ref name="NGA-KOR line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4fbf79d1cf3cacc/original/qpyuhryiwxbctell60qn-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Nigeria v Korea Republic |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=12-iyun 2019-yil |access-date=12-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_kore18h|pattern_b=_kore18h|pattern_ra=_kore18h|pattern_sh=|pattern_so=_kor18H|leftarm=E20325|body=E20325|rightarm=E20325|shorts=000000|socks=E20325|title=Janubiy Koreya<ref name="NGA-KOR line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Chiamaka Nnadozie]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''20''' |[[Chidinma Okeke]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Osinachi Ohale]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Onome Ebi]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Ngozi Ebere]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Chinaza Uchendu|Xitoyza Uchendu]] | |{{suboff|65}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Ngozi Okobi-Okeoghene]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Rita Chikwelu]] |{{yel|61}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''8''' |[[Asisat Oshoala]] | |{{suboff|83}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Desire Oparanozie]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''17''' |[[Francisca Ordega]] | |{{suboff|80}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Halimatu Ayinde]] | |{{subon|65}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Anam Imo]] | |{{subon|80}} |- |Hujumchi |'''12''' |[[Uchenna Kanu]] | |{{subon|83}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SWE}} [[Thomas Dennerby]] |} | valign="top" |[[Fayl:NGA-KOR_(women)_2019-06-12.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Kim Min-jeong (futbolchi)|Kim Min-jeong]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''20''' |[[Kim Hye-ri (futbolchi)|Kim Hye-ri]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Hwang Bo-ram]] |{{yel|71}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Kim Do-yeon (futbolchi)|Kim Do-yeon]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''16''' |[[Jang Sel-gi]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Cho So-hyun]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''7''' |[[Lee Min-a]] | |{{suboff|56}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Ji So-yun]] |{{yel|49}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''23''' |[[Kang Chae-rim]] | |{{suboff|76}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Lee Geum-min]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Jung Seol-bin]] | |{{suboff|56}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''13''' |[[Yeo Min-ji]] | |{{subon|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Moon Mi-ra]] | |{{subon|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Lee So-dam]] | |{{subon|76}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Yoon Deok-yeo]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Asisat Oshoala]] (Nigeriya)<ref name="NGA-KOR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NGA-KOR line-ups" /> Ekaterina Kurochkina ([[Rossiya]]) Petruța Iugulescu ([[Ruminiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katja Koroleva]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Julia Magnusson ([[Shvetsiya]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] ([[Italiya]]) Leslie Vásquez ([[Chili]]) |} === Fransiya va Norvegiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|12|df=y}}|time=21:00|team1={{FRA}}|score={{score link|2019 FIFA Women's World Cup Group A#France vs Norway|2–1}}|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438220|team2={{NOR}}|goals1=*[[Valérie Gauvin|Gauvin]] {{goal|46}} * [[Eugénie Le Sommer|Le Sommer]] {{goal|72|pen.}}|goals2=*[[Wendie Renard|Renard]] {{goal|54|o.g.}}|stadium=Allianz Riviera stadioni, [[Nice]]|attendance=34,872<ref name="FRA-NOR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7ed402cb64b1d380/original/seami9ywum7gkws3fyfl-pdf.pdf |title=Match report – Group A – France v Norway |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=12-iyun 2019-yil |access-date=12-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Bibiana Steinhaus]] ([[Germaniya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_fraw19h|pattern_b=_fraw19h|pattern_ra=_fraw19h|pattern_sh=_fra19aw|pattern_so=_fra19hwlong|leftarm=0F244D|body=0F244D|rightarm=0F244D|shorts=0F244D|socks=F1030A|title=Fransiya<ref name="FRA-NOR line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/73633c5d5354ebf5/original/osk5mnoxckapj0sey8ga-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – France v Norway |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=12-iyun 2019-yil |access-date=12-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_norw18a|pattern_ra=|pattern_sh=|pattern_so=_nor18A|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Norvegiya<ref name="FRA-NOR line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Sarah Bouhaddi]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Marion Torrent]] |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Griedge Mbock Bathy]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Wendie Renard]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Amel Majri]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Amandine Henry]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Gaëtane Thiney]] | |{{suboff|82}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Élise Bussaglia]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''11''' |[[Kadidiatou Diani]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Valérie Gauvin]] | |{{suboff|85}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Eugénie Le Sommer]] |{{yel|56}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''14''' |[[Charlotte Bilbault]] | |{{subon|82}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Delphine Cascarino]] | |{{subon|85}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Corinne Diacre]] |} | valign="top" |[[Fayl:FRA-NOR_(women)_2019-06-12.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Ingrid Hjelmseth]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Ingrid Moe Wold]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Maren Mjelde]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Maria Thorisdottir]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Kristine Minde]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Karina Sævik]] | |{{suboff|76}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Vilde Bøe Risa]] | |{{suboff|90+1}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Ingrid Syrstad Engen]] |{{yel|71}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Guro Reiten]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Caroline Graham Hansen]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Isabell Herlovsen]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''11''' |[[Lisa-Marie Karlseng Utland|Lisa-Marie Utland]] | |{{subon|76}} |- |Markaziy hujumchi |'''5''' |[[Synne Skinnes Hansen]] | |{{subon|86}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Frida Maanum]] | |{{subon|90+1}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SWE}} [[Martin Sjögren]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Valérie Gauvin]] (Fransiya)<ref name="FRA-NOR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="FRA-NOR line-ups" /> Katrin Rafalski (Germaniya) Chrysoula Kourompylia (Gretsiya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Riem Hussein]] (Germaniya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Lisa Rashid (Angliya) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] (Germaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Sascha Stegemann]] (Germaniya) Chantal Boudreau (Kanada) |} === Nigeriya va Fransiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|17|df=y}}|time=21:00|team1={{NGA}}|score=0-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438255|team2={{FRA}}|goals1=|goals2=*[[Wendie Renard|Renard]] {{goal|79|pen.}}|stadium=Roazhon Park stadioni, [[Rennes]]|attendance=28,267<ref name="NGA-FRA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/274435d186cb4c0e/original/irwnsosopkymxeezxqcf-pdf.pdf |title=Match report – Group A – Nigeria v France |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Melissa Borjas]] ([[Gonduras]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_ngra18h|pattern_b=_nga18H|pattern_ra=_ngra18h|pattern_sh=_usa18h|pattern_so=_nga18h|leftarm=FFFFFF|body=37FF5D|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=37FF5D|title=Nigeriya<ref name="NGA-FRA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/418bfa6efb0fb021/original/qqgnpmqppa96fqox381h-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Nigeria v France |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_fraw19h|pattern_b=_fraw19h|pattern_ra=_fraw19h|pattern_sh=_usa18h|pattern_so=_fra19hwlong|leftarm=0F244D|body=0F244D|rightarm=0F244D|shorts=FFFFFF|socks=F1030A|title=Fransiya<ref name="NGA-FRA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Chiamaka Nnadozie]] |{{yel|77}} |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''20''' |[[Chidinma Okeke]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Onome Ebi]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Osinachi Ohale]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Ngozi Ebere]] |{{sent off|2|28|75}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''18''' |[[Halimatu Ayinde]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Ngozi Okobi-Okeoghene]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Rita Chikwelu]] |{{yel|90+9}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Francisca Ordega]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Asisat Oshoala]] | |{{suboff|85}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Desire Oparanozie]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|90}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Evelyn Nwabuoku]] | |{{subon|84}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Anam Imo]] | |{{subon|85}} |- |Hujumchi |'''12''' |[[Uchenna Kanu]] | |{{subon|90}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SWE}} [[Thomas Dennerby]] |} | valign="top" |[[Fayl:NGA-FRA_(women)_2019-06-17.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Sarah Bouhaddi]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Ève Périsset]] |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Griedge Mbock Bathy]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Wendie Renard]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Amel Majri]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Amandine Henry]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Gaëtane Thiney]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Charlotte Bilbault]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''20''' |[[Delphine Cascarino]] | |{{suboff|62}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Valérie Gauvin]] |{{yel|45+1}} |{{suboff|62}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Viviane Asseyi]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Eugénie Le Sommer]] | |{{subon|62}} |- |Hujumchi |'''11''' |[[Kadidiatou Diani]] | |{{subon|62}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Grace Geyoro]] | |{{subon|89}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Corinne Diacre]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Wendie Renard]] (Fransiya)<ref name="NGA-FRA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NGA-FRA line-ups" /> Shirley Perello ([[Gonduras]]) Felisha Mariscal ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[María Carvajal]] ([[Chili]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Leslie Vásquez ([[Chili]]) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] ([[Niderlandiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] ([[Polsha]]) Loreto Toloza ([[Chili]]) |} === Janubiy Koreya va Norvegiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|17|df=y}}|time=21:00|team1={{KOR}}|score=1-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438232|team2={{NOR}}|goals1=*[[Yeo Min-ji]] {{goal|78}}|goals2=*[[Caroline Graham Hansen|Graham Hansen]] {{goal|4|pen.}} * [[Isabell Herlovsen|Herlovsen]] {{goal|50|pen.}}|stadium=Stade Auguste-Delaune stadioni, [[Reyms]]|attendance=13,034<ref name="KOR-NOR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7ef7b29c8fc8051f/original/crcuxelx7mghhgtz2l4c-pdf.pdf |title=Match report – Group A – Korea Republic v Norway |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Marie-Soleil Beaudoin]] ([[Kanada]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_kore18h|pattern_b=_kore18h|pattern_ra=_kore18h|pattern_sh=|pattern_so=_kor18H|leftarm=E20325|body=E20325|rightarm=E20325|shorts=000000|socks=E20325|title=Janubiy Koreya<ref name="KOR-NOR line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2ce9cd0de9b8387d/original/uzvsx00vpkktvefhhhmn-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group A – Korea Republic v Norway |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_norw18a|pattern_ra=|pattern_sh=|pattern_so=_nor18A|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Norvegiya<ref name="KOR-NOR line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Kim Min-jeong (futbolchi)|Kim Min-jeong]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lee Eun-mi (futbolchi)|Lee Eun-mi]] | |{{suboff|79}} |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Shin Dam-yeong]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Kim Do-yeon (futbolchi)|Kim Do-yeon]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''16''' |[[Jang Sel-gi]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Kang Chae-rim]] | |{{suboff|66}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Ji So-yun]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Cho So-hyun]] (Jamoa kapitani) |{{yel|4}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Lee Geum-min]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Yeo Min-ji]] |{{yel|85}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Moon Mi-ra]] | |{{suboff|82}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Lee Min-a]] | |{{subon|66}} |- |Himoyachi |'''3''' |[[Jeong Yeong-a]] | |{{subon|79}} |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Kang Yu-mi]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Yoon Deok-yeo]] |} | valign="top" |[[Fayl:KOR-NOR_(women)_2019-06-17.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Ingrid Hjelmseth]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Ingrid Moe Wold]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Maren Mjelde]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Maria Thorisdottir]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Kristine Minde]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''10''' |[[Caroline Graham Hansen]] | |{{suboff|54}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Vilde Bøe Risa]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Ingrid Syrstad Engen]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Guro Reiten]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Lisa-Marie Karlseng Utland|Lisa-Marie Utland]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Isabell Herlovsen]] | |{{suboff|69}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Karina Sævik]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Frida Maanum]] | |{{subon|54}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Elise Thorsnes]] | |{{subon|69}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SWE}} [[Martin Sjögren]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Caroline Graham Hansen]] (Norvegiya)<ref name="KOR-NOR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="KOR-NOR line-ups" /> Princess Brown (Yamayka) Stephanie-Dale Yee Sing (Yamayka) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Gladys Lengwe]] (Zambiya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Maria Salamasina (Samoa) '''VAR hakami:''' [[Chris Beath]] ([[Avstraliya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] (Birlashgan Arab Amirliklari) Lucie Ratajová (Chexiya Respublikasi) |} <div class="fleft"> == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati B guruhi == {| class="wikitable" |- !<abbr>Guruhdagi oʻrni</abbr> !Terma jamoa !<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> !Gʻalaba !<abbr>Durang</abbr> !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !<abbr>Ochko</abbr> !Yoʻllanma olgan jamoalar |- |1 !Germaniya |3 |3 |0 |0 |6 |0 | +6 |9 | rowspan="3" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- |2 !Ispaniya |3 |1 |1 |1 |3 |2 | +1 |4 |- |3 !Xitoy |3 |1 |1 |1 |1 |1 |0 |4 |- |4 !Janubiy Afrika Respublikasi |3 |0 |0 |3 |1 |8 |−7 |0 |} === Germaniya va Xitoy === {{Football box|date={{Start date|2019|6|8|df=y}}|time=15:00|team1={{GER}}|score=1-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438216|team2={{CHN}}|goals1=*[[Giulia Gwinn|Gwinn]] {{goal|66}}|goals2=|stadium=Roazhon Park stadioni, [[Rennes]]|attendance=15,283<ref name="GER-CHN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7f844478b9d23475/original/ulhofa13fasark9amchu-pdf.pdf |title=Match report – Group B – Germany v China PR |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=8-iyun 2019-yil |access-date=8-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Marie-Soleil Beaudoin]] ([[Kanada]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_gerwomen19h|pattern_ra=|pattern_sh=_adidaswhite|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000000|socks=FFFFFF|title=Germaniya<ref name="GER-CHN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/344b121b97efb019/original/bjegxgcxlt7hyqnsdx14-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – Germany v China PR |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=8-iyun 2019-yil |access-date=8-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_chn18h|pattern_b=_chn18h|pattern_ra=_chn18h|pattern_sh=_eng18a2|pattern_so=_chn18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=FF0000|title=Xitoy<ref name="GER-CHN line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Almuth Schult]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''3''' |[[Kathrin Hendrich]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Marina Hegering]] |- |Markaziy himoyachi |'''23''' |[[Sara Doorsoun]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Carolin Simon]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''18''' |[[Melanie Leupolz]] | |{{suboff|63}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Dzsenifer Marozsán]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sara Däbritz]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Svenja Huth]] | |{{suboff|85}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''15''' |[[Giulia Gwinn]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Alexandra Popp]] (Jamoa kapitani) |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Lena Oberdorf]] |{{yel|82}} |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Lina Magull]] | |{{subon|63}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Lea Schüller]] | |{{subon|85}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Martina Voss-Tecklenburg]] |} | valign="top" |[[Fayl:GER-CHN_(women)_2019-06-08.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''12''' |[[Peng Shimeng]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''3''' |[[Lin Yuping]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Han Peng (female footballer)|Han Peng]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Wu Haiyan]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Liu Shanshan]] |{{yel|50}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''4''' |[[Lou Jiahui]] | |{{suboff|33}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Zhang Rui (futbolchi)|Zhang Rui]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''21''' |[[Yao Wei (futbolchi)|Yao Wei]] | |{{suboff|46}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Gu Yasha]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Wang Shanshan]] |{{yel|12}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Yang Li (futbolchi)|Yang Li]] |{{yel|44}} |{{suboff|69}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Tan Ruyin]] | |{{subon|33}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Wang Shuang (futbolchi)|Wang Shuang]] |{{yel|71}} |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''15''' |[[Song Duan]] | |{{subon|69}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jia Xiuquan]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Giulia Gwinn]] (Germaniya)<ref name="GER-CHN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="GER-CHN line-ups" /> Princess Brown (Yamayka) Stephanie-Dale Yee Sing (Yamayka) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Lucila Venegas]] (Meksika) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mayte Chávez (Meksika) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] (Italiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] (Italiya) Sarah Jones (Yangi Zelandiya) |} === Ispaniya va Janubiy Afrika Respublikasi === {{Football box|date={{Start date|2019|6|8|df=y}}|time=18:00|team1={{ESP}}|score=3-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438234|team2={{RSA}}|goals1=*[[Jennifer Hermoso|Hermoso]] {{goal|69|pen.|82|pen.}} * [[Lucía García|L. García]] {{goal|89}}|goals2=*[[Thembi Kgatlana|Kgatlana]] {{goal|25}}|stadium=Stade Océane stadioni, [[Le Havre]]|attendance=12,044<ref name="ESP-RSA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/64bcef1510f833cf/original/kr3u4kc30hs84lnksuhk-pdf.pdf |title=Match report – Group B – Spain v South Africa |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=8-iyun 2019-yil |access-date=8-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[María Carvajal]] ([[Chili]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_esp18h|pattern_b=_esp19hw|pattern_ra=_esp18h|pattern_sh=_esp19hw|pattern_so=_esp19hw|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=001870|socks=001870|title=Ispaniya<ref name="ESP-RSA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5d783c20eef53a17/original/als3g61z4jmys6fptprg-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – Spain v South Africa |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=8-iyun 2019-yil |access-date=8-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=_rsa19hw|pattern_b=_rsa19hw|pattern_ra=_rsa19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFEF00|body=FFEF00|rightarm=FFEF00|shorts=FFEF00|socks=FFEF00|title=Janubiy Afrika Respublikasi<ref name="ESP-RSA line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Sandra Paños]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''8''' |[[Marta Torrejón]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Irene Paredes]] |- |Markaziy himoyachi |'''16''' |[[María Pilar León]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Marta Corredera]] |{{yel|90+4}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Virginia Torrecilla]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Vicky Losada]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Alexia Putellas]] | |{{suboff|73}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''19''' |[[Amanda Sampedro]] | |{{suboff|46}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Mariona Caldentey]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Jennifer Hermoso]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Aitana Bonmatí]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''17''' |[[Lucía García]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''22''' |[[Nahikari García]] | |{{subon|73}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jorge Vilda]] |} | valign="top" |[[Fayl:ESP-RSA_(women)_2019-06-08.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Andile Dlamini]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lebogang Ramalepe]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Janine van Wyk]] (Jamoa kapitani) |{{yel|68}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Noko Matlou]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Nothando Vilakazi]] |{{sent off|2|59|81}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''10''' |[[Linda Motlhalo]] | |{{suboff|52}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''19''' |[[Kholosa Biyana]] |{{yel|77}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Refiloe Jane]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Amanda Mthandi]] | |{{suboff|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Ode Fulutudilu]] | |{{suboff|77}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Thembi Kgatlana]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Busisiwe Ndimeni]] | |{{subon|52}} |- |Hujumchi |'''12''' |[[Jermaine Seoposenwe]] | |{{subon|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Leandra Smeda]] | |{{subon|77}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Desiree Ellis]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Jennifer Hermoso]] (Ispaniya)<ref name="ESP-RSA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ESP-RSA line-ups" /> Leslie Vásquez ([[Chili]]) Loreto Toloza (Chili]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Laura Fortunato]] ([[Argentina]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mary Blanco ([[Kolumbiya]]) '''VAR hakami:''' [[Mauro Vigliano]] ([[Argentina]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] (Portugaliya) Mariana de Almeida ([[Argentina]]) |} === Germaniya va Ispaniya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|12|df=y}}|time=18:00|team1={{GER}}|score=1-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438243|team2={{ESP}}|goals1=*[[Sara Däbritz|Däbritz]] {{goal|42}}|goals2=|stadium=Stade du Hainaut stadioni, [[Valenciennes]]|attendance=20,761<ref name="GER-ESP full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2696182095457960/original/k7wec72fasrj4g2ar6a5-pdf.pdf |title=Match report – Group B – Germany v Spain |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=12-iyun 2019-yil |access-date=12-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Kateryna Monzul]] ([[Ukraina]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_gerwomen19h|pattern_ra=|pattern_sh=_adidaswhite|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000000|socks=FFFFFF|title=Germaniya<ref name="GER-ESP line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5edb2735fbd6e142/original/rklzmamgmxqik5rfgi71-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – Germany v Spain |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=12-iyun 2019-yil |access-date=12-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_esp18h|pattern_b=_esp19hw|pattern_ra=_esp18h|pattern_sh=_esp19aw|pattern_so=_esp19hw|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FFFFFF|socks=001870|title=Ispaniya<ref name="GER-ESP line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Almuth Schult]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''3''' |[[Kathrin Hendrich]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Marina Hegering]] |- |Markaziy himoyachi |'''23''' |[[Sara Doorsoun]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''15''' |[[Giulia Gwinn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Lena Goeßling]] | |{{suboff|80}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sara Däbritz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Lena Oberdorf]] | |{{suboff|64}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''9''' |[[Svenja Huth]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Alexandra Popp]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''17''' |[[Verena Schweers]] |{{yel|63}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''19''' |[[Klara Bühl]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Lina Magull]] | |{{subon|64}} |- |Hujumchi |'''18''' |[[Melanie Leupolz]] | |{{subon|80}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Martina Voss-Tecklenburg]] |} | valign="top" |[[Fayl:GER-ESP_(women)_2019-06-12.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Sandra Paños]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''8''' |[[Marta Torrejón]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Irene Paredes]] |- |Markaziy himoyachi |'''16''' |[[María Pilar León]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Marta Corredera]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Silvia Meseguer]] | |{{suboff|66}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Jennifer Hermoso]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Virginia Torrecilla]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''9''' |[[Mariona Caldentey]] | |{{suboff|59}} |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Nahikari García]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Alexia Putellas]] | |{{suboff|77}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''17''' |[[Lucía García]] | |{{subon|59}} |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Patricia Guijarro]] | |{{subon|66}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Aitana Bonmatí]] | |{{subon|77}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jorge Vilda]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Sara Däbritz]] (Germaniya)<ref name="GER-ESP full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="GER-ESP line-ups" /> Maryna Striletska (Ukraina) Oleksandra Ardasheva (Ukraina) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Sandra Braz]] ([[Portuguese Football Federation|Portugaliya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mihaela Țepușă (Ruminiya) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] (Niderlandiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] (Polsha) Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) |} === Janubiy Afrika Respublikasi va Xitoy === {{Football box|date={{Start date|2019|6|13|df=y}}|time=21:00|team1={{RSA}}|score=0-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438231|team2={{CHN}}|goals1=|goals2=*[[Li Ying (footballer, born 1993)|Li Ying]] {{goal|40}}|stadium=Parc des Princes stadioni, [[Parij]]|attendance=20,011<ref name="RSA-CHN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2cef65ef6ad830ad/original/chlunas8m2retgpooavs-pdf.pdf |title=Match report – Group B – South Africa v China PR |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=13-iyun 2019-yil |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Katalin Kulcsár]] ([[Vengriya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_rsa19hw|pattern_b=_rsa19hw|pattern_ra=_rsa19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFEF00|body=FFEF00|rightarm=FFEF00|shorts=002F00|socks=FFEF00|title=Janubiy Afrika Respublikasi<ref name="RSA-CHN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/42bf239b7f25aa4f/original/zfdioilkam7zcbv6ldky-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – South Africa v China PR |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=13-iyun 2019-yil |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=_chn18h|pattern_b=_chn18h|pattern_ra=_chn18h|pattern_sh=_eng18a2|pattern_so=_chn18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=FF0000|title=Xitoy<ref name="RSA-CHN line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''20''' |[[Kaylin Swart]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lebogang Ramalepe]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Janine van Wyk]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Noko Matlou]] |{{yel|83}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''23''' |[[Sibulele Holweni]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Bambanani Mbane]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Mamello Makhabane]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''19''' |[[Kholosa Biyana]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Thembi Kgatlana]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''15''' |[[Refiloe Jane]] | |{{suboff|82}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Ode Fulutudilu]] | |{{suboff|60}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''12''' |[[Jermaine Seoposenwe]] | |{{subon|60}} |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Leandra Smeda]] | |{{subon|72}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Linda Motlhalo]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Desiree Ellis]] |} | valign="top" |[[Fayl:RSA-CHN_(women)_2019-06-13.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''12''' |[[Peng Shimeng]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Lin Yuping]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Han Peng (female footballer)|Han Peng]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Wu Haiyan]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''13''' |[[Wang Yan (futbolchi)|Wang Yan]] | |{{suboff|81}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Liu Shanshan]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''7''' |[[Wang Shuang (futbolchi)|Wang Shuang]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Zhang Rui (futbolchi)|Zhang Rui]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Gu Yasha]] | |{{suboff|65}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Wang Shanshan]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Li Ying (footballer, born 1993)|Li Ying]] | |{{suboff|78}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''4''' |[[Lou Jiahui]] | |{{subon|65}} |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Yao Wei (futbolchi)|Yao Wei]] | |{{subon|78}} |- |Hujumchi |'''9''' |[[Yang Li (futbolchi)|Yang Li]] | |{{subon|81}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jia Xiuquan]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Li Ying (footballer, born 1993)|Li Ying]] (Xitoy)<ref name="RSA-CHN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="RSA-CHN line-ups" /> Katalin Török ([[Vengriya]]) Sanja Rođak-Karšić ([[Xorvatiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Jana Adámková]] ([[Chexiya Respublikasi]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Stephanie-Dale Yee Sing ([[Yamayka]]) '''VAR hakami:''' [[Chris Beath]] ([[Avstraliya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] ([[Birlashgan Arab Amirliklari]]) Manuela Nicolosi ([[Fransiya]]) |} === Janubiy Afrika Respublikasi va Germaniya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|17|df=y}}|time=18:00|team1={{RSA}}|score=0 - 4|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438221|team2={{GER}}|goals1=|goals2=*[[Melanie Leupolz|Leupolz]] {{goal|14}} * [[Sara Däbritz|Däbritz]] {{goal|29}} * [[Alexandra Popp|Popp]] {{goal|40}} * [[Lina Magull|Magull]] {{goal|58}}|stadium=[[Stade de la Mosson]], [[Montpellier]]|attendance=15,502<ref name="RSA-GER full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/35f7191d33ec5dc5/original/kjcinzvoixkjv4wcn8hd-pdf.pdf |title=Match report – Group B – South Africa v Germany |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Sandra Braz]] ([[Portugaliya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_rsa19hw|pattern_b=_rsa19hw|pattern_ra=_rsa19hw|pattern_sh=|pattern_so=_rsa19aw|leftarm=FFEF00|body=FFEF00|rightarm=FFEF00|shorts=002F00|socks=002F00|title=Janubiy Afrika Respublikasi<ref name="RSA-GER line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7b85215e9c535651/original/fspulpakphwst5txplgi-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – South Africa v Germany |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_gerwomen19h|pattern_ra=|pattern_sh=_adidasblack|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Germaniya<ref name="RSA-GER line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Andile Dlamini]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lebogang Ramalepe]] |{{yel|53}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Janine van Wyk]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Noko Matlou]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Nothando Vilakazi]] |{{yel|58}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Refiloe Jane]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''19''' |[[Kholosa Biyana]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Mamello Makhabane]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Amanda Mthandi]] | |{{suboff|46}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Busisiwe Ndimeni]] |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Ode Fulutudilu]] | |{{suboff|46}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''11''' |[[Thembi Kgatlana]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''22''' |[[Rhoda Mulaudzi]] |{{yel|66}} |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Leandra Smeda]] | |{{subon|89}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Desiree Ellis]] |} | valign="top" |[[Fayl:RSA-GER_(women)_2019-06-17.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Almuth Schult]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Giulia Gwinn]] |- |Markaziy himoyachi |'''23''' |[[Sara Doorsoun]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Marina Hegering]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Verena Schweers]] | |{{suboff|46}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Svenja Huth]] | |{{suboff|59}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''18''' |[[Melanie Leupolz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Lina Magull]] |{{yel|54}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''13''' |[[Sara Däbritz]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Alexandra Popp]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Klara Bühl]] | |{{suboff|66}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''2''' |[[Carolin Simon]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''16''' |[[Linda Dallmann]] | |{{subon|59}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Lea Schüller]] | |{{subon|66}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Martina Voss-Tecklenburg]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Sara Däbritz]] (Germaniya)<ref name="RSA-GER full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="RSA-GER line-ups" /> Julia Magnusson (Shvetsiya) Lisa Rashid (Angliya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Stéphanie Frappart]] (Fransiya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) '''VAR hakami:''' [[Clément Turpin]] (Fransiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Drew Fischer]] (Kanada) Manuela Nicolosi (Fransiya) |} === Xitoy va Ispaniya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|17|df=y}}|time=18:00|team1={{CHN}}|score=0-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438252|team2={{ESP}}|goals1=|goals2=|stadium=Stade Océane stadioni, [[Le Havre]]|attendance=11,814<ref name="CHN-ESP full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/278d1051bd8eb433/original/nizixnxgmdtywebkdtad-pdf.pdf |title=Match report – Group B – China PR v Spain |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Edina Alves Batista]] ([[Braziliya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_chn18h|pattern_b=_chn18h|pattern_ra=_chn18h|pattern_sh=_eng18a2|pattern_so=_chn18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=FF0000|title=Xitoy<ref name="CHN-ESP line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1201922016325af4/original/fpcapld5f7im4f5bo6qb-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group B – China PR v Spain |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=17-iyun 2019-yil |access-date=17-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=_esp19aw|pattern_b=_esp19aw|pattern_ra=_esp19aw|pattern_sh=_esp19aw|pattern_so=_esp19aw|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Ispaniya<ref name="CHN-ESP line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''12''' |[[Peng Shimeng]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''6''' |[[Han Peng (female footballer)|Han Peng]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Wu Haiyan]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Lin Yuping]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Liu Shanshan]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Wang Shuang (futbolchi)|Wang Shuang]] | |{{suboff|55}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Zhang Rui (futbolchi)|Zhang Rui]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Wang Yan (futbolchi)|Wang Yan]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Gu Yasha]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Wang Shanshan]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Li Ying (footballer, born 1993)|Li Ying]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Yang Li (futbolchi)|Yang Li]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''16''' |[[Li Wen (futbolchi)|Li Wen]] |{{yel|63}} |{{subon|55}} |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Yao Wei (futbolchi)|Yao Wei]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jia Xiuquan]] |} | valign="top" |[[Fayl:CHN-ESP_(women)_2019-06-17.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Sandra Paños]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Marta Corredera]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Irene Paredes]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''16''' |[[María Pilar León]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Leila Ouahabi]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Lucía García]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''12''' |[[Patricia Guijarro]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Virginia Torrecilla]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Mariona Caldentey]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Jennifer Hermoso]] |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Nahikari García]] | |{{suboff|67}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Andrea Falcón]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Alexia Putellas]] | |{{subon|67}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Celia Jiménez (futbolchi)|Celia Jiménez]] | |{{subon|86}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jorge Vilda]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Peng Shimeng]] (Xitoy)<ref name="CHN-ESP full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="CHN-ESP line-ups" /> Neuza Back (Braziliya) Tatiane Sacilotti (Braziliya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Laura Fortunato]] (Argentina) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mary Blanco (Kolumbiya) '''VAR hakami:''' [[Mauro Vigliano]] (Argentina) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] (Portugaliya) Mariana de Almeida (Argentina) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati C guruhi == {| class="wikitable" |- !<abbr>Guruhdagi oʻrni</abbr> !Terma jamoa !<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> !Gʻalaba !<abbr>Durang</abbr> !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !<abbr>Ochko</abbr> !Yoʻllanma olgan jamoalar |- |1 !Italiya |3 |2 |0 |1 |7 |2 | +5 |6 | rowspan="3" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- |2 !Avstraliya |3 |2 |0 |1 |8 |5 | +3 |6 |- |3 !Braziliya |3 |2 |0 |1 |6 |3 | +3 |6 |- |4 !Yamayka |3 |0 |0 |3 |1 |12 |−11 |0 |} === Avstraliya va Italiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|9|df=y}}|time=13:00|team1={{AUS}}|score=1-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438227|team2={{fbw|ITA}}|goals1=*[[Sam Kerr|Kerr]] {{goal|22}}|goals2=*[[Barbara Bonansea|Bonansea]] {{goal|56||90+5}}|stadium=[[Stade du Hainaut]], [[Valenciennes]]|attendance=15,380<ref name="AUS-ITA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4cd6e22f9aa49132/original/co06ungpe7tl9lasvm6d-pdf.pdf |title=Match report – Group C – Australia v Italy |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=9-iyun 2019-yil |access-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Melissa Borjas]] ([[Gonduras]])}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_aus2019hw|pattern_b=_aus2019hw|pattern_ra=_aus2019hw|pattern_sh=|pattern_so=_aus19hwlong|leftarm=FFBB00|body=FFBB00|rightarm=FFBB00|shorts=FFBB00|socks=FFBB00|title=Avstraliya<ref name="AUS-ITA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7641724e2dac2ff4/original/ptn5tz8pc7raycpwb4pd-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group C – Australia v Italy |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=9-iyun 2019-yil |access-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_italia18H|pattern_b=_italia18H|pattern_ra=_italia18H|pattern_sh=_italia18H|pattern_so=_italia18H|leftarm=113ED7|body=113ED7|rightarm=113ED7|shorts=FFFFFF|socks=113ED7|title=Italiya<ref name="AUS-ITA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lydia Williams]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Steph Catley]] |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Alanna Kennedy]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Clare Polkinghorne]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''21''' |[[Ellie Carpenter]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Emily van Egmond]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Tameka Yallop]] | |{{suboff|83}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Chloe Logarzo]] | |{{suboff|61}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Hayley Raso]] | |{{suboff|69}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Caitlin Foord]] |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Sam Kerr]] (Jamoa kapitani) |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''11''' |[[Lisa De Vanna]] |{{yel|76}} |{{subon|61}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Katrina Gorry]] | |{{subon|69}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Elise Kellond-Knight]] | |{{subon|83}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Ante Milicic]] |} | valign="top" |[[Fayl:AUS-ITA_(women)_2019-06-09.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Laura Giuliani]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Valentina Bergamaschi]] | |{{suboff|77}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Sara Gama]] (Jamoa kapitani) |{{yel|21}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Elena Linari]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Alia Guagni]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Aurora Galli]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Manuela Giugliano]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''21''' |[[Valentina Cernoia]] |{{yel|70}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''18''' |[[Ilaria Mauro]] | |{{suboff|58}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Cristiana Girelli]] |{{yel|63}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Barbara Bonansea]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''13''' |[[Elisa Bartoli]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''9''' |[[Daniela Sabatino]] | |{{subon|58}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Valentina Giacinti]] | |{{subon|77}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Milena Bertolini]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Barbara Bonansea]] (Italiya)<ref name="AUS-ITA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="AUS-ITA line-ups" /> Shirley Perello ([[Gonduras]]) Felisha Mariscal ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katja Koroleva]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Enedina Caudillo ([[Meksika]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) Luciana Mascaraña ([[Urugvay]]) |} === Braziliya va Yamayka === {{Football box|date={{Start date|2019|6|9|df=y}}|time=15:30|team1={{BRA}}|score=3-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438219|team2={{JAM}}|goals1=*[[Cristiane (futbolchi)|Cristiane]] {{goal|15||50||64}}|goals2=|stadium=[[Stade des Alpes]], [[Grenoble]]|attendance=17,668<ref name="BRA-JAM full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/67c2d190141854d5/original/f8o0cdqqrrol1bt6ikcz-pdf.pdf |title=Match report – Group C – Brazil v Jamaica |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=9-iyun 2019-yil |access-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Riem Hussein]] ([[Germaniya]])}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_bra19hw|pattern_b=_bra19hw|pattern_ra=_bra19hw|pattern_sh=_bra18h|pattern_so=|leftarm=FFE400|body=FFE400|rightarm=FFE400|shorts=003CFF|socks=FFFFFF|title=Braziliya<ref name="BRA-JAM line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7a4f84c5e1b65573/original/pqn7jwzihhsnd5asb0te-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group C – Brazil v Jamaica |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=9-iyun 2019-yil |access-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_jam1819a|pattern_b=_jam1819a|pattern_ra=_jam1819a|pattern_sh=_jam1819a|pattern_so=|leftarm=000000|body=000000|rightarm=000000|shorts=FFE000|socks=000000|title=Yamayka<ref name="BRA-JAM line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Bárbara (futbolchi)|Bárbara]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''13''' |[[Letícia Santos]] |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Kathellen]] | |{{suboff|76}} |- |Markaziy himoyachi |'''21''' |[[Mônica (footballer, born 1987)|Mônica]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Tamires]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Andressa Alves da Silva|Andressa Alves]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Formiga (footballer, born 1978)|Formiga]] |{{yel|58}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Thaisa]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Debinha]] |- |Markaziy hujumchi |'''16''' |[[Beatriz Zaneratto João|Beatriz]] | |{{suboff|65}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Cristiane (futbolchi)|Cristiane]] | |{{suboff|65}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''23''' |[[Geyse Ferreira|Geyse]] | |{{subon|65}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Ludmila (futbolchi)|Ludmila]] | |{{subon|65}} |- |Himoyachi |'''3''' |[[Daiane Limeira]] |{{yel|82}} |{{subon|76}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Vadão]] |} | valign="top" |[[Fayl:BRA-JAM_(women)_2019-06-09.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sydney Schneider]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''16''' |[[Dominique Bond-Flasza]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Konya Plummer]] (Jamoa kapitani) |{{yel|17}} |- |Markaziy himoyachi |'''17''' |[[Allyson Swaby]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''14''' |[[Deneisha Blackwood]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Chantelle Swaby]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Havana Solaun]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Marlo Sweatman]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''20''' |[[Cheyna Matthews]] | |{{suboff|62}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Khadija Shaw]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Trudi Carter]] | |{{suboff|79}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''10''' |[[Jody Brown]] | |{{subon|62}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Chinyelu Asher]] | |{{subon|72}} |- |Hujumchi |'''15''' |[[Tiffany Cameron]] | |{{subon|79}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Hue Menzies]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Cristiane (futbolchi)|Cristiane]] (Braziliya)<ref name="BRA-JAM full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="BRA-JAM line-ups" /> [[Kylie Cockburn]] ([[Shotlandiya]]) Mihaela Țepușă ([[Ruminiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Kateryna Monzul]] (Ukraina) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Petruța Iugulescu (Ruminiya) '''VAR hakami:''' [[Bastian Dankert]] (Germaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Sascha Stegemann]] (Germaniya) Maryna Striletska (Ukraina) |} === Avstraliya va Braziliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|13|df=y}}|time=18:00|team1={{AUS}}|score=3-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438225|team2={{BRA}}|goals1=*[[Caitlin Foord|Foord]] {{goal|45+1}} * [[Chloe Logarzo|Logarzo]] {{goal|58}} * [[Mônica (footballer, born 1987)|Mônica]] {{goal|66|o.g.}}|goals2=*[[Marta (futbolchi)|Marta]] {{goal|27|pen.}} * [[Cristiane (futbolchi)|Cristiane]] {{goal|38}}|stadium=[[Stade de la Mosson]], [[Montpellier]]|attendance=17,032<ref name="AUS-BRA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7bfb9e3085aae18/original/ql3flsyhusqm493yl72y-pdf.pdf |title=Match report – Group C – Australia v Brazil |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=13-iyun 2019-yil |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Esther Staubli]] ([[Shveysariya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_aus2019hw|pattern_b=_aus2019hw|pattern_ra=_aus2019hw|pattern_sh=|pattern_so=_aus19hwlong|leftarm=FFBB00|body=FFBB00|rightarm=FFBB00|shorts=051001|socks=FFBB00|title=Avstraliya<ref name="AUS-BRA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5ee601846905f922/original/uwlqj68m9k8dvkejajti-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group C – Australia v Brazil |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=13-iyun 2019-yil |access-date=13-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_bra19aw|pattern_b=_bra19aw|pattern_ra=_bra19aw|pattern_sh=_usa18h|pattern_so=_bra19aw|leftarm=003CFF|body=003CFF|rightarm=003CFF|shorts=FFFFFF|socks=003CFF|title=Braziliya<ref name="AUS-BRA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lydia Williams]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''21''' |[[Ellie Carpenter]] |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Alanna Kennedy]] |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Steph Catley]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''8''' |[[Elise Kellond-Knight]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Tameka Yallop]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Emily van Egmond]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Chloe Logarzo]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''15''' |[[Emily Gielnik]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Sam Kerr]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Caitlin Foord]] | |{{suboff|90+5}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''16''' |[[Hayley Raso]] | |{{subon|72}} |- |Himoyachi |'''5''' |[[Karly Roestbakken]] | |{{subon|90+5}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Ante Milicic]] |} | valign="top" |[[Fayl:AUS-BRA_(women)_2019-06-13.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Bárbara (futbolchi)|Bárbara]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''13''' |[[Letícia Santos]] |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Kathellen]] |- |Markaziy himoyachi |'''21''' |[[Mônica (footballer, born 1987)|Mônica]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Tamires]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Debinha]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Formiga (footballer, born 1978)|Formiga]] |{{yel|14}} |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Thaisa]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Andressa Alves da Silva|Andressa Alves]] |{{yel|85}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Cristiane (futbolchi)|Cristiane]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Marta (futbolchi)|Marta]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|46}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''19''' |[[Ludmila (futbolchi)|Ludmila]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Luana (futbolchi)|Luana]] |{{yel|87}} |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''16''' |[[Beatriz Zaneratto João|Beatriz]] | |{{subon|75}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Vadão]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Chloe Logarzo]] (Avstraliya)<ref name="AUS-BRA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="AUS-BRA line-ups" /> [[Sian Massey-Ellis]] (Angliya) Susanne Küng (Shveysariya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Stéphanie Frappart]] (Fransiya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Lidwine Rakotozafinoro (Madagaskar) '''VAR hakami:''' [[Bastian Dankert]] (Germaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Sascha Stegemann]] (Germaniya) Lucie Ratajová (Chexiya Respublikasi) |} === Yamayka va Italiya === <section begin="C4" /> {{Football box|date={{Start date|2019|6|14|df=y}}|time=18:00|team1={{JAM}}|score=0-5|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438230|team2={{fbw|ITA}}|goals1=|goals2=*[[Cristiana Girelli|Girelli]] {{goal|12|pen.|25||46}} * [[Aurora Galli|Galli]] {{goal|71||81}}|stadium=[[Stade Auguste-Delaune]], [[Reims]]|attendance=12,016<ref name="JAM-ITA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7f5e4f19b4e1b2e2/original/m5stf9dqn8lufthta7qf-pdf.pdf |title=Match report – Group C – Jamaica v Italy |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=14-iyun 2019-yil |access-date=14-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Anna-Marie Keighley]] ([[Yangi Zelandiya]])}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_jam1819h|pattern_b=_jam1819h|pattern_ra=_jam1819h|pattern_sh=_jam1819h|pattern_so=|leftarm=FFE000|body=FFE000|rightarm=FFE000|shorts=000000|socks=FFE000|title=Yamayka<ref name="JAM-ITA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4a770dfc28bc484f/original/gkgcnc3otqlknyhkrqpn-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group C – Jamaica v Italy |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=14-iyun 2019-yil |access-date=14-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_italia18H|pattern_b=_italia18H|pattern_ra=_italia18H|pattern_sh=_italia18H|pattern_so=_italia18H|leftarm=113ED7|body=113ED7|rightarm=113ED7|shorts=FFFFFF|socks=113ED7|title=Italiya<ref name="JAM-ITA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sydney Schneider]] |{{yel|12}} |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''12''' |[[Sashana Campbell]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Konya Plummer]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''17''' |[[Allyson Swaby]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''14''' |[[Deneisha Blackwood]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Olufolasade Adamolekun]] | |{{suboff|76}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Havana Solaun]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Chantelle Swaby]] | |{{suboff|46}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Chinyelu Asher]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Khadija Shaw]] |{{yel|59}} |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Mireya Grey]] | |{{suboff|66}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Marlo Sweatman]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''10''' |[[Jody Brown]] | |{{subon|66}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Lauren Silver|Lauren Kumush]] | |{{subon|76}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Hue Menzies]] |} | valign="top" |[[Fayl:JAM-ITA_(women)_2019-06-14.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Laura Giuliani]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Alia Guagni]] | |{{suboff|57}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Sara Gama]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Elena Linari]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''13''' |[[Elisa Bartoli]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''2''' |[[Valentina Bergamaschi]] | |{{suboff|65}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Manuela Giugliano]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''21''' |[[Valentina Cernoia]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''9''' |[[Daniela Sabatino]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Cristiana Girelli]] | |{{suboff|72}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Barbara Bonansea]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''17''' |[[Lisa Boattin]] | |{{subon|57}} |- |Markaziy hujumchi |'''4''' |[[Aurora Galli]] | |{{subon|65}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Valentina Giacinti]] | |{{subon|72}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Milena Bertolini]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Cristiana Girelli]] (Italiya)<ref name="JAM-ITA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="JAM-ITA line-ups" /> Sarah Jones ([[New Zealand Football|Yangi Zelandiya]]) Maria Salamasina ([[Samoa]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Claudia Umpiérrez]] ([[Urugvay]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mónica Amboya ([[Ekvador]]) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] ([[Niderlandiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] ([[Polsha]]) Chrysoula Kourompylia ([[Gretsiya]]) |} === Yamayka va Avstraliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|18|df=y}}|time=21:00|team1={{JAM}}|score=1-4|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438242|team2={{AUS}}|goals1=*[[Havana Solaun|Solaun]] {{goal|49}}|goals2=*[[Sam Kerr|Kerr]] {{goal|11||42||69||83}}|stadium=Stade des Alpes stadioni, [[Grenoble]]|attendance=17,402<ref name="JAM-AUS full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2df498d6aae90fda/original/ouwsqcqpbmomwskckvt4-pdf.pdf |title=Match report – Group C – Jamaica v Australia |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=18-iyun 2019-yil |access-date=18-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Katalin Kulcsár]] ([[Vengriya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_jam1819h|pattern_b=_jam1819h|pattern_ra=_jam1819h|pattern_sh=_jam1819a|pattern_so=|leftarm=FFE000|body=FFE000|rightarm=FFE000|shorts=FFE000|socks=FFE000|title=Yamayka<ref name="JAM-AUS line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3fbce42b29c74489/original/czagrz77ws7pw1vbeguj-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group C – Jamaica v Australia|website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=18-iyun 2019-yil |access-date=18-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_aus18A|pattern_ra=|pattern_sh=|pattern_so=_aus18A|leftarm=24403C|body=213A36|rightarm=24403C|shorts=213A36|socks=213A36|title=Avstraliya<ref name="JAM-AUS line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Nicole McClure]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''12''' |[[Sashana Campbell]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Konya Plummer]] (Jamoa kapitani) |{{yel|71}} |- |Markaziy himoyachi |'''17''' |[[Allyson Swaby]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''14''' |[[Deneisha Blackwood]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Chantelle Swaby]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Khadija Shaw]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''19''' |[[Toriana Patterson]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''22''' |[[Mireya Grey]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Cheyna Matthews]] | |{{suboff|59}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''15''' |[[Tiffany Cameron]] | |{{suboff|46}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Havana Solaun]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Trudi Carter]] | |{{subon|59}} |- |Hujumchi |'''10''' |[[Jody Brown]] | |{{subon|72}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Hue Menzies]] |} | valign="top" |[[Fayl:JAM-AUS_(women)_2019-06-18.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lydia Williams]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''21''' |[[Ellie Carpenter]] |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Alanna Kennedy]] |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Steph Catley]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''5''' |[[Karly Roestbakken]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Emily van Egmond]] |{{yel|76}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Chloe Logarzo]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''19''' |[[Katrina Gorry]] | |{{suboff|87}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''15''' |[[Emily Gielnik]] | |{{suboff|59}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Lisa De Vanna]] | |{{suboff|63}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Sam Kerr]] (Jamoa kapitani) |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Caitlin Foord]] | |{{subon|59}} |- |Hujumchi |'''16''' |[[Hayley Raso]] | |{{subon|63}} |- |Markaziy hujumchi |'''3''' |[[Aivi Luik]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Ante Milicic]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Sam Kerr]] (Avstraliya)<ref name="JAM-AUS full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="JAM-AUS line-ups" /> Katalin Török ([[engriya]]) Sanja Rođak-Karšić ([[Xorvatiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Jana Adámková]] (Chexiya Respublikasi) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mária Súkeníková ([[Slovakiya]]) '''VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] (Birlashgan Arab Amirliklari) [[Sian Massey-Ellis]] (Angliya) |} === Italiya va Braziliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|18|df=y}}|time=21:00|team1={{ITA}}|score=0-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438212|team2={{BRA}}|goals1=|goals2=*[[Marta (futbolchi)|Marta]] {{goal|74|pen.}}|stadium=Stade du Hainaut stadioni, Valenciennes shahri|attendance=21,669<ref name="ITA-BRA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2c5ea8eb008ddc28/original/xaxi9jc9gwoxysj8fq6f-pdf.pdf |title=Match report – Group C – Italy v Brazil |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=18-iyun 2019-yil |access-date=18-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Lucila Venegas]] ([[Meksika]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_italia18H|pattern_b=_italia18H|pattern_ra=_italia18H|pattern_sh=_italia18H|pattern_so=_italia18H|leftarm=113ED7|body=113ED7|rightarm=113ED7|shorts=FFFFFF|socks=113ED7|title=Italiya<ref name="ITA-BRA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7189e436eb8fb07c/original/n3vaumlgt9aqunplgqma-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group C – Italy v Brazil |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=18-iyun 2019-yil |access-date=18-iyun 2019-yil}}</ref>|chapqoʻl=|vujud=|oʻngqoʻl=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |{{Football kit|pattern_la=_bra19hw|pattern_b=_bra19hw|pattern_ra=_bra19hw|pattern_sh=_bra18h|pattern_so=|leftarm=FFE400|body=FFE400|rightarm=FFE400|shorts=003CFF|socks=FFFFFF|title=Braziliya<ref name="ITA-BRA line-ups"/>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Laura Giuliani]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Alia Guagni]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Sara Gama]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Elena Linari]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''13''' |[[Elisa Bartoli]] |{{yel|15}} |{{suboff|71}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Aurora Galli]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Manuela Giugliano]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''21''' |[[Valentina Cernoia]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''19''' |[[Valentina Giacinti]] | |{{suboff|63}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Cristiana Girelli]] | |{{suboff|78}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Barbara Bonansea]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''2''' |[[Valentina Bergamaschi]] | |{{subon|63}} |- |Himoyachi |'''17''' |[[Lisa Boattin]] | |{{subon|71}} |- |Hujumchi |'''18''' |[[Ilaria Mauro]] | |{{subon|78}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Milena Bertolini]] |} | valign="top" |[[Fayl:ITA-BRA_(women)_2019-06-18.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Bárbara (futbolchi)|Bárbara]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''13''' |[[Letícia Santos]] |{{yel|13}} |{{suboff|76}} |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Kathellen]] |{{yel|90+4}} |- |Markaziy himoyachi |'''21''' |[[Mônica (footballer, born 1987)|Mônica]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Tamires]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Thaisa]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Andressa Cavalari Machry|Andressinha]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Marta (futbolchi)|Marta]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|84}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''19''' |[[Ludmila (futbolchi)|Ludmila]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Debinha]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Cristiane (futbolchi)|Cristiane]] | |{{suboff|65}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''16''' |[[Beatriz Zaneratto João|Beatriz]] | |{{subon|65}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Poliana (futbolchi)|Poliana]] | |{{subon|76}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Luana (futbolchi)|Luana]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Vadão]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Marta (futbolchi)|Marta]] (Braziliya)<ref name="ITA-BRA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ITA-BRA line-ups" /> Mayte Chávez ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) Enedina Caudillo (Meksika) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katja Koroleva]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mary Njoroge ([[Football Kenya Federation|Keniya]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] (Ispaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] (Portugaliya) Loreto Toloza (Chili) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati D guruhi == {| class="wikitable" !<abbr>Guruhdagi oʻrni</abbr> !Terma jamoa !<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> !Gʻalaba !<abbr>Durang</abbr> !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !<abbr>Ochko</abbr> !Yoʻllanma olgan jamoalar |- |1 !Angliya |3 |3 |0 |0 |5 |1 | +4 |9 | rowspan="2" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- |2 !Yaponiya |3 |1 |1 |1 |2 |3 |−1 |4 |- |3 !Argentina |3 |0 |2 |1 |3 |4 |−1 |2 | rowspan="2" | |- |4 !Shotlandiya |3 |0 |1 |2 |5 |7 |−2 |1 |} === Angliya va Shotlandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|9|df=y}}|time=18:00|team1={{ENG}}|score=2-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438214|team2={{SCO}}|goals1=*[[Nikita Parris|Parris]] {{goal|14|pen.}} * [[Ellen White (futbolchi)|White]] {{goal|40}}|goals2=*[[Claire Emslie|Emslie]] {{goal|79}}|stadium=Allianz Riviera stadioni, [[Nice]] shahri|attendance=13,188<ref name="ENG-SCO full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3ce39b529e1cd617/original/soa1cpqqwou4qparnutd-pdf.pdf |title=Match report – Group D – England v Scotland |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=9-iyun 2019-yil |access-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Jana Adámková]] ([[Chexiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_eng19hw|pattern_b=_eng19hw|pattern_ra=_eng19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Angliya<ref name="ENG-SCO line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/a1285b5c3d3c586/original/k0faojcqidwsawriuvbr-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – England v Scotland |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=9-iyun 2019-yil |access-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_sco19hw|pattern_b=_sco19hw|pattern_ra=_sco19hw|pattern_sh=_adidaswhite|pattern_so=_3_stripes_white|leftarm=00005D|body=00005D|rightarm=00005D|shorts=00005D|socks=00005D|title=Shotlandiya<ref name="ENG-SCO line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Karen Bardsley]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Millie Bright]] | |{{suboff|55}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Alex Greenwood]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Keira Walsh]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Fran Kirby]] | |{{suboff|82}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Nikita Parris]] |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''22''' |[[Beth Mead]] | |{{suboff|71}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''15''' |[[Abbie McManus]] | |{{subon|55}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Karen Carney]] | |{{subon|71}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Georgia Stanway]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} | valign="top" |[[Fayl:ENG-SCO_(women)_2019-06-09.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lee Alexander (futbolchi)|Lee Alexander]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Sophie Howard (futbolchi)|Sophie Howard]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Rachel Corsie]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Jen Beattie]] |{{yel|43}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Nicola Docherty]] |{{yel|47}} |{{suboff|55}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Kim Little]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Christie Murray]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Caroline Weir]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Lisa Evans]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''18''' |[[Claire Emslie]] |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Erin Cuthbert]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''2''' |[[Kirsty Smith]] | |{{subon|55}} |- |Himoyachi |'''14''' |[[Chloe Arthur]] | |{{subon|75}} |- |Markaziy hujumchi |'''23''' |[[Lizzie Arnot]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Shelley Kerr]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Nikita Parris]] (Angliya)<ref name="ENG-SCO full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ENG-SCO line-ups" /> Lucie Ratajová ([[Chexiya Respublikasi]]) Mária Súkeníková ([[Slovakiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Anastasia Pustovoitova]] ([[Rossiya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Sanja Rođak-Karšić ([[Xorvatiya]]) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] ([[Germaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] ([[Polsha]]) Ekaterina Kurochkina ([[Rossiya]]) |} === Argentina va Yaponiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|10|df=y}}|time=18:00|team1={{ARG}}|score=0-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438217|team2={{JPN}}|goals1=|goals2=|stadium=Parc des Princes stadioni, [[Parij]]|attendance=25,055<ref name="ARG-JPN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/12118f3d938a4b10/original/xnraobylqgtbsdohbckl-pdf.pdf |title=Match report – Group D – Argentina v Japan |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=10-iyun 2019-yil |access-date=10-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Stéphanie Frappart]] ([[Fransiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_arg19hw|pattern_b=_arg19hw|pattern_ra=_arg19hw|pattern_sh=_arg19hw2|pattern_so=_arg19h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Argentina<ref name="ARG-JPN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/525b54bac80d1675/original/a5vubbyvniq0pfx9dh7c-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – Argentina v Japan |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=10-iyun 2019-yil |access-date=10-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_jpn18h|pattern_b=_jap19hw|pattern_ra=_jpn18h|pattern_sh=_jpn18h|pattern_so=_jpn18h|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=000055|socks=000080|title=Yaponiya<ref name="ARG-JPN line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Vanina Correa]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''13''' |[[Virginia Gómez]] |- |Markaziy himoyachi |'''2''' |[[Agustina Barroso]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Aldana Cometti]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Eliana Stábile]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Lorena Benítez]] | |{{suboff|79}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Ruth Bravo]] | |{{suboff|64}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Miriam Mayorga]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''10''' |[[Estefanía Banini]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Florencia Bonsegundo]] | |{{suboff|77}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Sole Jaimes]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''5''' |[[Vanesa Santana]] | |{{subon|64}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Mariana Larroquette]] | |{{subon|77}} |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Mariela Coronel]] | |{{subon|79}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Carlos Borrello]] |} | valign="top" |[[Fayl:ARG-JPN_(women)_2019-06-10.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Ayaka Yamashita (futbolchi)|Ayaka Yamashita]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''22''' |[[Risa Shimizu (futbolchi)|Risa Shimizu]] |{{yel|38}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Saki Kumagai]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''12''' |[[Moeka Minami]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Aya Sameshima]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Emi Nakajima]] | |{{suboff|74}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Hina Sugita]] |{{yel|45+1}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Narumi Miura]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''14''' |[[Yui Hasegawa]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Yuika Sugasawa]] | |{{suboff|90}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Kumi Yokoyama]] | |{{suboff|57}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''8''' |[[Mana Iwabuchi]] |{{yel|85}} |{{subon|57}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Jun Endo]] | |{{subon|74}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Saori Takarada]] | |{{subon|90}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Asako Takakura]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Estefanía Banini]] (Argentina)<ref name="ARG-JPN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ARG-JPN line-ups" /> Manuela Nicolosi ([[Fransiya]]) Michelle OʻNeill ([[Irlandiya Respublikasi]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Anna-Marie Keighley]] ([[Yangi Zelandiya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Sarah Jones ([[Yangi Zelandiya]]) '''VAR hakami:''' [[Clément Turpin]] ([[Fransiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Ispaniya]]) Kathryn Nesbitt ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) |} === Yaponiya va Shotlandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|14|df=y}}|time=15:00|team1={{JPN}}|score=2-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438244|team2={{SCO}}|goals1=*[[Mana Iwabuchi|Iwabuchi]] {{goal|23}} * [[Yuika Sugasawa|Sugasawa]] {{goal|37|pen.}}|goals2=*[[Lana Clelland|Clelland]] {{goal|88}}|stadium=Roazhon Park stadioni, [[Rennes]] shahri|attendance=13,201<ref name="JPN-SCO full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/790a83970dc8c0e0/original/dslyeire5opouw7isrqa-pdf.pdf |title=Match report – Group D – Japan v Scotland |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=14-iyun 2019-yil |access-date=14-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Lidya Tafesse]] ([[Efiopiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_jpn18h|pattern_b=_jap19hw|pattern_ra=_jpn18h|pattern_sh=_jpn18h|pattern_so=_jpn18h|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=000055|socks=000080|title=Yaponiya<ref name="JPN-SCO line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/296c35e08f14cb8/original/huo4acdqzxfy8gr2bbyq-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – Japan v Scotland |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=14-iyun 2019-yil |access-date=14-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_sco19aw|pattern_b=_sco19aw|pattern_ra=_sco19aw|pattern_sh=_sco19aw2|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFBBF3|body=FFBBF3|rightarm=FFBBF3|shorts=FFFFFF|socks=FFBBF3|title=Shotlandiya<ref name="JPN-SCO line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Ayaka Yamashita (futbolchi)|Ayaka Yamashita]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''22''' |[[Risa Shimizu (futbolchi)|Risa Shimizu]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Saki Kumagai]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nana Ichise]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Aya Sameshima]] |{{yel|19}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Emi Nakajima]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Narumi Miura]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Hina Sugita]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''19''' |[[Jun Endo]] | |{{suboff|66}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Yuika Sugasawa]] |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Mana Iwabuchi]] | |{{suboff|81}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''11''' |[[Rikako Kobayashi]] | |{{subon|66}} |- |Markaziy hujumchi |'''14''' |[[Yui Hasegawa]] | |{{subon|81}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Asako Takakura]] |} | valign="top" |[[Fayl:JPN-SCO_(women)_2019-06-14.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lee Alexander (futbolchi)|Lee Alexander]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Kirsty Smith]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Rachel Corsie]] (Jamoa kapitani) |{{yel|36}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Jen Beattie]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Hayley Lauder]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Lisa Evans]] | |{{suboff|85}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Kim Little]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Caroline Weir]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''23''' |[[Lizzie Arnot]] | |{{suboff|60}} |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Erin Cuthbert]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Jane Ross (futbolchi)|Jane Ross]] | |{{suboff|76}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''18''' |[[Claire Emslie]] | |{{subon|60}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Lana Clelland]] | |{{subon|76}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Fiona Brown (futbolchi)|Fiona Brown]] | |{{subon|85}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Shelley Kerr]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Mana Iwabuchi]] (Yaponiya)<ref name="JPN-SCO full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="JPN-SCO line-ups" /> Mary Njoroge ([[Football Kenya Federation|Keniya]]) Queency Victoire ([[Mavritaniya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Gladys Lengwe]] ([[Zambiya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Princess Brown ([[Yamayka]]) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] ([[Italiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) Oleksandra Ardasheva ([[Ukraina]]) |} === Angliya va Argentina === {{Football box|date={{Start date|2019|6|14|df=y}}|time=21:00|team1={{ENG}}|score=1-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438223|team2={{ARG}}|goals1=*[[Jodie Taylor|Taylor]] {{goal|62}}|goals2=|stadium=Stade Océane stadioni, [[Le Havre]]|attendance=20,294<ref name="ENG-ARG full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7c32ce5fd7e37ed8/original/gxblwpofbybmgck1uy8b-pdf.pdf |title=Match report – Group D – England v Argentina |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=14-iyun 2019-yil |access-date=14-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Qin Liang]] ([[Xitoy]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_eng19aw|pattern_b=_eng19aw|pattern_ra=_eng19aw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=750106|body=750106|rightarm=750106|shorts=750106|socks=750106|title=Angliya<ref name="ENG-ARG line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/35026075984fb34e/original/obmuoqolnld4qi7jugro-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – England v Argentina |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=14-iyun 2019-yil |access-date=14-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_arg19hw|pattern_b=_arg19hw|pattern_ra=_arg19hw|pattern_sh=_arg19ha|pattern_so=_arg19h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=00355E|socks=FFFFFF|title=Argentina<ref name="ENG-ARG line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Carly Telford]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''15''' |[[Abbie McManus]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Alex Greenwood]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''22''' |[[Beth Mead]] | |{{suboff|81}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Jade Moore]] |{{yel|45+2}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''10''' |[[Fran Kirby]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Jodie Taylor]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''7''' |[[Nikita Parris]] | |{{suboff|87}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Georgia Stanway]] | |{{subon|81}} |- |Himoyachi |'''17''' |[[Rachel Daly]] | |{{subon|87}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Karen Carney]] | |{{subon|89}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} | valign="top" |[[Fayl:ENG-ARG_(women)_2019-06-14.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Vanina Correa]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Adriana Sachs]] |- |Markaziy himoyachi |'''2''' |[[Agustina Barroso]] |{{yel|69}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Aldana Cometti]] |{{yel|39}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Eliana Stábile]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Miriam Mayorga]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Ruth Bravo]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Lorena Benítez]] | |{{suboff|77}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''10''' |[[Estefanía Banini]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|68}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Florencia Bonsegundo]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Sole Jaimes]] | |{{suboff|90}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Mariana Larroquette]] | |{{subon|68}} |- |Markaziy hujumchi |'''5''' |[[Vanesa Santana]] | |{{subon|77}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Yael Oviedo]] | |{{subon|90}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Carlos Borrello]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Vanina Correa]] (Argentina)<ref name="ENG-ARG full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ENG-ARG line-ups" /> Fang Yan ([[Xitoy]]) Kim Kyoung-min ([[Janubiy Koreya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Ri Hyang-ok]] ([[Shimoliy Koreya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Hong Kum-nyo ([[DPR Korea Football Association|Shimoliy Koreya]]) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] ([[Germaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Sascha Stegemann]] ([[Germaniya]]) Katrin Rafalski ([[Germaniya]]) |} === Yaponiya va Angliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|19|df=y}}|time=21:00|team1={{JPN}}|score=0-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438233|team2={{ENG}}|goals1=|goals2=*[[Ellen White (futbolchi)|White]] {{goal|14||84}}|stadium=Allianz Riviera stadioni, [[Nice]] shahri|attendance=14,319<ref name="JPN-ENG full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1d4a6181406a8808/original/ru1rbs4ssduku7apjma9-pdf.pdf |title=Match report – Group D – Japan v England |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=19-iyun 2019-yil |access-date=19-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Claudia Umpiérrez]] ([[Urugvay]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_jpn18h|pattern_b=_jap19hw|pattern_ra=_jpn18h|pattern_sh=_jpn18h|pattern_so=_jpn18h|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=000055|socks=000080|title=Yaponiya<ref name="JPN-ENG line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7faa3b5ce4db1075/original/f4oa4du41izcxbyxdoio-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – Japan v England |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=19-iyun 2019-yil |access-date=19-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_eng19hw|pattern_b=_eng19hw|pattern_ra=_eng19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Angliya<ref name="JPN-ENG line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Ayaka Yamashita (futbolchi)|Ayaka Yamashita]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''22''' |[[Risa Shimizu (futbolchi)|Risa Shimizu]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Saki Kumagai]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nana Ichise]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Aya Sameshima]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Rikako Kobayashi]] | |{{suboff|62}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''7''' |[[Emi Nakajima]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Hina Sugita]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''19''' |[[Jun Endo]] | |{{suboff|85}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Kumi Yokoyama]] | |{{suboff|61}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Mana Iwabuchi]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Yuika Sugasawa]] | |{{subon|61}} |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Narumi Miura]] | |{{subon|62}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Saori Takarada]] | |{{subon|85}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Asako Takakura]] |} | valign="top" |[[Fayl:JPN-ENG_(women)_2019-06-19.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Karen Bardsley]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Millie Bright]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''12''' |[[Demi Stokes]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Keira Walsh]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''19''' |[[Georgia Stanway]] | |{{suboff|74}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Rachel Daly]] |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Toni Duggan]] | |{{suboff|83}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''16''' |[[Jade Moore]] | |{{subon|72}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Karen Carney]] | |{{subon|74}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Nikita Parris]] | |{{subon|83}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] (Angliya)<ref name="JPN-ENG full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="JPN-ENG line-ups" /> Luciana Mascaraña ([[Urugvay]]) Mónica Amboya ([[Ekvador]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[María Carvajal]] ([[Chili]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Queency Victoire ([[Mavritaniya]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) Leslie Vasquez ([[Chili]]) |} === Shotlandiya va Argentina === {{Football box|date={{Start date|2019|6|19|df=y}}|time=21:00|team1={{SCO}}|score=3-3|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438241|team2={{ARG}}|goals1=*[[Kim Little|Little]] {{goal|19}} * [[Jen Beattie|Beattie]] {{goal|49}} * [[Erin Cuthbert|Cuthbert]] {{goal|69}}|goals2=*[[Milagros Menéndez|Menéndez]] {{goal|74}} * [[Lee Alexander (futbolchi)|Alexander]] {{goal|79|o.g.}} * [[Florencia Bonsegundo|Bonsegundo]] {{goal|90+4|pen.}}|stadium=Parc des Princes stadioni, [[Parij]]|attendance=28,205<ref name="SCO-ARG full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4b67b83ac74ca8eb/original/mejowovljjtfmgyb0dhz-pdf.pdf |title=Match report – Group D – Scotland v Argentina |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=19-iyun 2019-yil |access-date=19-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Ri Hyang-ok]] ([[Shimoliy Koreya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_sco19aw|pattern_b=_sco19aw|pattern_ra=_sco19aw|pattern_sh=_sco19aw|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFBBF3|body=FFBBF3|rightarm=FFBBF3|shorts=000000|socks=FFBBF3|title=Shotlandiya<ref name="SCO-ARG line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/68980028bca8469d/original/bhylzpyc7npcqtdrxe1t-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group D – Scotland v Argentina |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=19-iyun 2019-yil |access-date=19-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_arg19aw|pattern_b=_arg19aw|pattern_ra=_arg19aw|pattern_sh=_arg19hw2|pattern_so=|leftarm=00355E|body=00355E|rightarm=00355E|shorts=FFFFFF|socks=00355E|title=Argentina<ref name="SCO-ARG line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lee Alexander (futbolchi)|Lee Alexander]] |{{yel|90+3}} |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Kirsty Smith]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Rachel Corsie]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Jen Beattie]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Nicola Docherty]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Kim Little]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Leanne Crichton]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Caroline Weir]] |{{yel|86}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lisa Evans]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Erin Cuthbert]] |{{yel|85}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Claire Emslie]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''15''' |[[Sophie Howard (futbolchi)|Sophie Howard]] | |{{subon|86}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Fiona Brown (futbolchi)|Fiona Brown]] | |{{subon|86}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Shelley Kerr]] |} | valign="top" |[[Fayl:SCO-ARG_(women)_2019-06-19.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Vanina Correa]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''8''' |[[Ruth Bravo]] |- |Markaziy himoyachi |'''2''' |[[Agustina Barroso]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Aldana Cometti]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Eliana Stábile]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''19''' |[[Mariana Larroquette]] |{{yel|75}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Vanesa Santana]] | |{{suboff|82}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Lorena Benítez]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Florencia Bonsegundo]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Estefanía Banini]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|60}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Sole Jaimes]] | |{{suboff|70}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''22''' |[[Milagros Menéndez]] | |{{subon|60}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Dalila Ippólito]] | |{{subon|70}} |- |Markaziy hujumchi |'''14''' |[[Miriam Mayorga]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Carlos Borrello]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Erin Cuthbert]] (Shotlandiya)<ref name="SCO-ARG full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="SCO-ARG line-ups" /> Hong Kum-nyo ([[Shimoliy Koreya]]) Kim Kyoung-min ([[Janubiy Koreya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Lidya Tafesse]] ([[Efiopiya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Makoto Bozono ([[Yaponiya]]) '''VAR hakami:''' [[Bastian Dankert]] ([[Germaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) Katrin Rafalski ([[Germaniya]]) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati E guruhi == {| class="wikitable" |- !<abbr>Guruhdagi oʻrni</abbr> !Terma jamoa !<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> !Gʻalaba !<abbr>Durang</abbr> !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !<abbr>Ochko</abbr> !Yoʻllanma olgan jamoalar |- |1 !Niderlandiya |3 |3 |0 |0 |6 |2 | +4 |9 | rowspan="3" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- |2 !Kanada |3 |2 |0 |1 |4 |2 | +2 |6 |- |3 !Kamerun |3 |1 |0 |2 |3 |5 |−2 |3 |- |4 !Yangi Zelandiya |3 |0 |0 |3 |1 |5 |−4 |0 |} === Kanada va Kamerun === {{Football box|date={{Start date|2019|6|10|df=y}}|time=21:00|team1={{CAN}}|score=1-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438218|team2={{CMR}}|goals1=*[[Kadeisha Buchanan|Buchanan]] {{goal|45}}|goals2=|stadium=Stade de la Mosson stadioni, [[Montpellier]]|attendance=10,710<ref name="CAN-CMR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/549ef7762fa73da7/original/lfxezonbs07mtdpygjm6-pdf.pdf |title=Match report – Group E – Canada v Cameroon |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=10-iyun 2019-yil |access-date=10-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Ri Hyang-ok]] ([[Shimoliy Koreya]])|penalties1=|penalties2=}}<section end="E1" /> {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_portugal18a|pattern_b=_canada19a|pattern_ra=_portugal18a|pattern_sh=_POR18A|pattern_so=_poland18h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Kanada<ref name="CAN-CMR line-ups">{{veb manbasi |url=https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/03/03/58/33/eng_09_0610_can-cmr_tacticalstartlist.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – Canada v Cameroon |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=10-iyun 2019-yil |access-date=10-iyun 2019-yil |archive-date=15-sentabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915095245/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/03/03/58/33/eng_09_0610_can-cmr_tacticalstartlist.pdf |url-status=dead }}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_cmr19h|pattern_b=_cmr19h|pattern_ra=_cmr19h|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=007331|body=007331|rightarm=007331|shorts=007331|socks=FFDD00|title=Kamerun<ref name="CAN-CMR line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Stephanie Labbé]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''10''' |[[Ashley Lawrence (soccer)|Ashley Lawrence]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Kadeisha Buchanan]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Shelina Zadorsky]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Allysha Chapman]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''15''' |[[Nichelle Prince]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Desiree Scott]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sophie Schmidt]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Janine Beckie]] |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Christine Sinclair]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Jessie Fleming]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''6''' |[[Deanne Rose]] | |{{subon|75}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|DEN}} [[Kenneth Heiner-Møller]] |} | valign="top" |[[Fayl:CAN-CMR_(women)_2019-06-10.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Annette Ngo Ndom]] |- |Markaziy himoyachi |'''11''' |[[Aurelle Awona]] |- |Markaziy himoyachi |'''2''' |[[Christine Manie]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Estelle Johnson]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Yvonne Leuko]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''12''' |[[Claudine Meffometou]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''3''' |[[Ajara Nchout]] | |{{suboff|67}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Raissa Feudjio]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Jeannette Yango]] | |{{suboff|82}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Gabrielle Onguéné]] |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Marlyse Ngo Ndoumbouk]] |{{yel|37}} |{{suboff|68}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''18''' |[[Henriette Akaba]] | |{{subon|67}} |- |Hujumchi |'''17''' |[[Gaëlle Enganamouit]] |{{yel|74}} |{{subon|68}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Charlène Meyong]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Alain Djeumfa]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Kadeisha Buchanan]] (Kanada)<ref name="CAN-CMR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="CAN-CMR line-ups" /> Hong Kum-nyo ([[Shimoliy Koreya]]) Kim Kyoung-min ([[Janubiy Koreya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Qin Liang]] ([[Xitoy]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Lee Seul-gi ([[Janubiy Koreya]]) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] ([[Italiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] ([[Birlashgan Arab Amirliklari]]) [[Sian Massey-Ellis]] ([[Angliya]]) |} === Yangi Zelandiya va Niderlandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|11|df=y}}|time=15:00|team1={{NZL}}|score=0-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438237|team2={{NED}}|goals1=|goals2=*[[Jill Roord|Roord]] {{goal|90+2}}|stadium=Stade Océane stadioni, [[Le Havre]]|attendance=10,654<ref name="NZL-NED full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4eacc3bee3033c00/original/db92c9yeqd84vlybdzom-pdf.pdf |title=Match report – Group E – New Zealand v Netherlands |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=11-iyun 2019-yil |access-date=11-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Edina Alves Batista]] ([[Braziliya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_nzl18h|pattern_b=_nzl18h|pattern_ra=_nzl18h|pattern_sh=|pattern_so=_poland18h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Yangi Zelandiya<ref name="NZL-NED line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/478e0d181d85c237/original/v7xrzbrvxfblndihoyip-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – New Zealand v Netherlands |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=11-iyun 2019-yil |access-date=11-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="NZL-NED line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Erin Nayler]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[C. J. Bott]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Rebekah Stott]] |- |Markaziy himoyachi |'''8''' |[[Abby Erceg]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Ali Riley]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''2''' |[[Ria Percival]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Katie Bowen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Rosie White]] | |{{suboff|73}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''12''' |[[Betsy Hassett]] | |{{suboff|67}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''22''' |[[Olivia Chance]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Sarah Gregorius]] | |{{suboff|73}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Annalie Longo]] | |{{subon|67}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Paige Satchell]] | |{{subon|73}} |- |Hujumchi |'''17''' |[[Hannah Wilkinson]] | |{{subon|73}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|SCO}} [[Tom Sermanni]] |} | valign="top" |[[Fayl:NZL-NED_(women)_2019-06-11.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Stefanie van der Gragt]] |- |Markaziy himoyachi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kika van Es]] | |{{suboff|70}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''4''' |[[Merel van Dongen]] | |{{subon|70}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] | |{{subon|75}} |- |Hujumchi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] | |{{subon|86}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Lieke Martens]] (Niderlandiya)<ref name="NZL-NED full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NZL-NED line-ups" /> Neuza Back ([[Braziliya]]) Tatiane Sacilotti ([[Braziliya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[María Carvajal]] ([[Chili]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mónica Amboya ([[Ekvador]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] ([[Portugaliya]]) Felisha Mariscal ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) |} === Niderlandiya va Kamerun === {{Football box|date={{Start date|2019|6|15|df=y}}|time=15:00|team1={{NED}}|score=3-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438240|team2={{CMR}}|goals1=*[[Vivianne Miedema|Miedema]] {{goal|41||85}} * [[Dominique Bloodworth|Bloodworth]] {{goal|48}}|goals2=*[[Gabrielle Onguéné|Onguéné]] {{goal|43}}|stadium=Stade du Hainaut stadioni, [[Valenciennes]]|attendance=22,423<ref name="NED-CMR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/63c2c79c9171d711/original/agmaylz8d3dflvdw2v79-pdf.pdf |title=Match report – Group E – Netherlands v Cameroon |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=15-iyun 2019-yil |access-date=15-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Casey Reibelt]] ([[Avstraliya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="NED-CMR line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/e8733bf878f11e9/original/jwaaz8nixdytg0kwsnqk-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – Netherlands v Cameroon |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=15-iyun 2019-yil |access-date=15-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_cmr19h|pattern_b=_cmr19h|pattern_ra=_cmr19h|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=007331|body=007331|rightarm=007331|shorts=007331|socks=FFDD00|title=Kamerun<ref name="NED-CMR line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Anouk Dekker]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kika van Es]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] | |{{suboff|71}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] | |{{suboff|66}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] | |{{subon|66}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] | |{{subon|71}} |- |Himoyachi |'''4''' |[[Merel van Dongen]] | |{{subon|86}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} | valign="top" |[[Fayl:NED-CMR_(women)_2019-06-15.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Annette Ngo Ndom]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Yvonne Leuko]] |- |Markaziy himoyachi |'''2''' |[[Christine Manie]] (Jamoa kapitani) |{{yel|14}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Estelle Johnson]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''8''' |[[Raissa Feudjio]] |{{yel|68}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''12''' |[[Claudine Meffometou]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''22''' |[[Michaela Abam]] | |{{suboff|60}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Jeannette Yango]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Genevieve Ngo Mbeleck]] |{{yel|37}} |{{suboff|66}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Gabrielle Onguéné]] |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Gaëlle Enganamouit]] | |{{suboff|75}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''3''' |[[Ajara Nchout]] | |{{subon|60}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Charlène Meyong]] | |{{subon|66}} |- |Hujumchi |'''18''' |[[Henriette Akaba]] | |{{subon|75}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Alain Djeumfa]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Vivianne Miedema]] (Niderlandiya)<ref name="NED-CMR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NED-CMR line-ups" /> Lee Seul-gi ([[Janubiy Koreya]]) Maiko Hagio ([[Yaponiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katja Koroleva]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mária Súkeníková ([[Slovakiya]]) '''VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] ([[Italiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mauro Vigliano]] ([[Argentina]]) Mayte Chávez ([[Meksika]]) |} === Kanada va Yangi Zelandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|15|df=y}}|time=21:00|team1={{CAN}}|score=2-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438228|team2={{NZL}}|goals1=*[[Jessie Fleming|Fleming]] {{goal|48}} * [[Nichelle Prince|Prince]] {{goal|79}}|goals2=|stadium=Stade des Alpes stadioni, [[Grenoble]]|attendance=14,856<ref name="CAN-NZL full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/51f439fc066d22f7/original/iv3aw9chds8vc5qzdcof-pdf.pdf |title=Match report – Group E – Canada v New Zealand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=15-iyun 2019-yil |access-date=15-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Yoshimi Yamashita]] ([[Yaponiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_canada19h|pattern_b=_canada19h|pattern_ra=_canada19h|pattern_sh=_can19h|pattern_so=_eng18a|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=FF0000|title=Kanada<ref name="CAN-NZL line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/552e962424ef815b/original/ttwviuigdjxgqpzym7lr-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – Canada v New Zealand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=15-iyun 2019-yil |access-date=15-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_nzl18h|pattern_b=_nzl18h|pattern_ra=_nzl18h|pattern_sh=|pattern_so=_poland18h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Yangi Zelandiya<ref name="CAN-NZL line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Stephanie Labbé]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''8''' |[[Jayde Riviere]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Kadeisha Buchanan]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Shelina Zadorsky]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Ashley Lawrence (soccer)|Ashley Lawrence]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''15''' |[[Nichelle Prince]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Desiree Scott]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sophie Schmidt]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Janine Beckie]] | |{{suboff|83}} |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Christine Sinclair]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Jessie Fleming]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''2''' |[[Allysha Chapman]] | |{{subon|75}} |- |Himoyachi |'''5''' |[[Rebecca Quinn (soccer)|Rebecca Quinn]] | |{{subon|83}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Adriana Leon]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|DEN}} [[Kenneth Heiner-Møller]] |} | valign="top" |[[Fayl:CAN-NZL_(women)_2019-06-15.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Erin Nayler]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[C. J. Bott]] | |{{suboff|18}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Rebekah Stott]] |- |Markaziy himoyachi |'''8''' |[[Abby Erceg]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Ali Riley]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''22''' |[[Olivia Chance]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''2''' |[[Ria Percival]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Katie Bowen]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''12''' |[[Betsy Hassett]] | |{{suboff|85}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Sarah Gregorius]] | |{{suboff|62}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Rosie White]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Annalie Longo]] | |{{subon|18}} |- |Himoyachi |'''3''' |[[Anna Green (futbolchi)|Anna Green]] | |{{subon|62}} |- |Hujumchi |'''9''' |[[Emma Kete]] | |{{subon|85}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|SCO}} [[Tom Sermanni]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Jessie Fleming]] (Kanada)<ref name="CAN-NZL full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="CAN-NZL line-ups" /> Naomi Teshirogi ([[Yaponiya]]) Makoto Bozono ([[Yaponiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Kate Jacewicz]] ([[Avstraliya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Sanja Rođak-Karšić ([[Xorvatiya]]) '''VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] ([[Polsha]]) Kathryn Nesbitt ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) |} === Niderlandiya va Kanada === <section begin="E5" /> {{Football box|date={{Start date|2019|6|20|df=y}}|time=18:00|team1={{NED}}|score=2-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438254|team2={{CAN}}|goals1=*[[Anouk Dekker|Dekker]] {{goal|54}} * [[Lineth Beerensteyn|Beerensteyn]] {{goal|75}}|goals2=*[[Christine Sinclair|Sinclair]] {{goal|60}}|stadium=[[Stade Auguste-Delaune]], [[Reyms]]|attendance=19,277<ref name="NED-CAN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/10bf13c141c7f19f/original/fed8ide5plukrnvp9zay-pdf.pdf |title=Match report – Group E – Netherlands v Canada |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Stéphanie Frappart]] ([[Fransiya]])|penalties1=|penalties2=}}<section end="E5" /> {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="NED-CAN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6639bed06b073493/original/qiaxqvdn2qjzvql0aqvr-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – Netherlands v Canada |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_portugal18a|pattern_b=_canada19a|pattern_ra=_portugal18a|pattern_sh=_POR18A|pattern_so=_poland18h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Kanada<ref name="NED-CAN line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Anouk Dekker]] |{{yel|23}} |- |Markaziy himoyachi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Merel van Dongen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] | |{{suboff|70}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] | |{{suboff|70}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] |{{yel|90}} |{{subon|70}} |- |Hujumchi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] | |{{subon|70}} |- |Hujumchi |'''13''' |[[Renate Jansen]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} | valign="top" |[[Fayl:NED-CAN_(women)_2019-06-20.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Stephanie Labbé]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''10''' |[[Ashley Lawrence (soccer)|Ashley Lawrence]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Kadeisha Buchanan]] |{{yel|38}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Shelina Zadorsky]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Allysha Chapman]] | |{{suboff|69}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Jessie Fleming]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Desiree Scott]] | |{{suboff|79}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sophie Schmidt]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''9''' |[[Jordyn Huitema]] |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Christine Sinclair]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|68}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''16''' |[[Janine Beckie]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''19''' |[[Adriana Leon]] | |{{subon|68}} |- |Himoyachi |'''8''' |[[Jayde Riviere]] | |{{subon|69}} |- |Himoyachi |'''5''' |[[Rebecca Quinn (soccer)|Rebecca Quinn]] |{{yel|80}} |{{subon|79}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|DEN}} [[Kenneth Heiner-Møller]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Christine Sinclair]] (Kanada)<ref name="NED-CAN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NED-CAN line-ups" /> Manuela Nicolosi ([[Fransiya]]) Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Salima Mukansanga]] ([[Ruanda]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Stephanie-Dale Yee Sing ([[Yamayka]]) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] ([Germaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Sascha Stegemann]] ([[Germaniya]]) Neuza Back ([[Braziliya]]) |} === Kamerun va Yangi Zelandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|20|df=y}}|time=18:00|team1={{CMR}}|score=2-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438239|team2={{NZL}}|goals1=*[[Ajara Nchout|Nchout]] {{goal|57||90+5}}|goals2=*[[Aurelle Awona|Awona]] {{goal|80|o.g.}}|stadium=Stade de la Mosson stadioni, [[Montpellier]]|attendance=8,009<ref name="CMR-NZL full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5e8a335baa878471/original/rzkjkdrp8jp7sipydbg9-pdf.pdf |title=Match report – Group E – Cameroon v New Zealand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Kateryna Monzul]] ([[Ukraina]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_cmr19h|pattern_b=_cmr19h|pattern_ra=_cmr19h|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=007331|body=007331|rightarm=007331|shorts=FF0000|socks=FFDD00|title=Kamerun<ref name="CMR-NZL line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/380b47052f21d633/original/dmfglfmsklzpnw5clrxn-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group E – Cameroon v New Zealand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_nzl18h|pattern_b=_nzl18h|pattern_ra=_nzl18h|pattern_sh=|pattern_so=_poland18h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Yangi Zelandiya<ref name="CMR-NZL line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Annette Ngo Ndom]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Yvonne Leuko]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Augustine Ejangue]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Estelle Johnson]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''8''' |[[Raissa Feudjio]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''11''' |[[Aurelle Awona]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''22''' |[[Michaela Abam]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''3''' |[[Ajara Nchout]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Jeannette Yango]] | |{{suboff|84}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Gabrielle Onguéné]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Gaëlle Enganamouit]] | |{{suboff|54}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''21''' |[[Alexandra Takounda]] |{{yel|69}} |{{subon|54}} |- |Markaziy hujumchi |'''14''' |[[Ninon Abena]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Alain Djeumfa]] |} | valign="top" |[[Fayl:CMR-NZL_(women)_2019-06-20.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Erin Nayler]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Rebekah Stott]] |- |Markaziy himoyachi |'''8''' |[[Abby Erceg]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Anna Green (futbolchi)|Anna Green]] |{{yel|68}} |{{suboff|68}} |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''14''' |[[Katie Bowen]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''7''' |[[Ali Riley]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''2''' |[[Ria Percival]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Katie Duncan]] | |{{suboff|68}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''22''' |[[Olivia Chance]] | |{{suboff|88}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Sarah Gregorius]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Rosie White]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Betsy Hassett]] | |{{subon|68}} |- |Hujumchi |'''17''' |[[Hannah Wilkinson]] | |{{subon|68}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Annalie Longo]] | |{{subon|88}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{SCO}} [[Tom Sermanni]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Ajara Nchout]] (Kamerun)<ref name="CMR-NZL full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="CMR-NZL line-ups" /> Maryna Striletska ([[Ukraina]]) Oleksandra Ardasheva ([[Ukraina]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Sandra Braz]] ([[Portugaliya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Julia Magnusson ([[Shvetsiya]]) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] ([[Italiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Bastian Dankert]] ([[Germaniya]]) Lisa Rashid ([[Angliya]]) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati F guruhi == {| class="wikitable" !<abbr>Guruhdagi oʻrni</abbr> !Terma jamoa !<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> !Gʻalaba !<abbr>Durang</abbr> !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar farqi !<abbr>Ochko</abbr> !Yoʻllanma olgan jamoalar |- |1 !Amerika Qoʻshma Shtatlari |3 |3 |0 |0 |18 |0 | +18 |9 | rowspan="2" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- |2 !Shvetsiya |3 |2 |0 |1 |7 |3 | +4 |6 |- |3 !Chili |3 |1 |0 |2 |2 |5 |−3 |3 | rowspan="2" | |- |4 !Tailand |3 |0 |0 |3 |1 |20 |−19 |0 |} <div class="fdate"> === Chili va Shvetsiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|11|df=y}}|time=18:00|team1={{CHI}}|score=0-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438224|team2={{SWE}}|goals1=|goals2=*[[Kosovare Asllani|Asllani]] {{goal|83}} * [[Madelen Janogy|Janogy]] {{goal|90+4}}|stadium=[[Roazhon Park]], [[Rennes]]|attendance=15,875<ref name="CHI-SWE full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/382800643afcaf58/original/pg40r0vyuuva4uxdn8zo-pdf.pdf |title=Match report – Group F – Chile v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=11-iyun 2019-yil |access-date=11-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Lucila Venegas]] ([[Meksika]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_chi18h|pattern_b=_chi18h|pattern_ra=_chi18h|pattern_sh=_chi18h|pattern_so=_chi18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=0000BE|socks=0000BE|title=Chili<ref name="CHI-SWE line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7f57a240661548f9/original/ysqd60abqu0iwalvpky2-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Chile v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=11-iyun 2019-yil |access-date=11-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19hw|pattern_ra=|pattern_sh=_zwed19aw|pattern_so=_zwed18h|leftarm=FFEC00|body=FFEC00|rightarm=FFEC00|shorts=FFEC00|socks=FFEC00|title=Shvetsiya<ref name="CHI-SWE line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Christiane Endler]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Su Helen Galaz]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Carla Guerrero]] |{{yel|78}} |- |Markaziy himoyachi |'''18''' |[[Camila Sáez]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Javiera Toro]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Karen Araya]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Yanara Aedo]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Francisca Lara]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''20''' |[[Daniela Zamora]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[María José Urrutia]] | |{{suboff|59}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''21''' |[[Rosario Balmaceda]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Yessenia López]] |{{yel|90+6}} |{{subon|59}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Rocío Soto]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[José Letelier]] |} | valign="top" |[[Fayl:CHI-SWE_(women)_2019-06-11.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Hanna Glas]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nilla Fischer]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Magdalena Eriksson]] |{{yel|67}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Elin Rubensson]] | |{{suboff|81}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''10''' |[[Sofia Jakobsson]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Stina Blackstenius]] | |{{suboff|65}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Fridolina Rolfö]] | |{{suboff|65}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Anna Anvegård]] | |{{subon|65}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] | |{{subon|65}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Madelen Janogy]] | |{{subon|81}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Kosovare Asllani]] (Shvetsiya)<ref name="CHI-SWE full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="CHI-SWE line-ups" /> Mayte Chávez ([[Meksika]]) Enedina Caudillo ([[Meksika]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Marie-Soleil Beaudoin]] ([[Kanada]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Princess Brown ([[Yamayka]]) '''VAR hakami:''' [[Chris Beath]] ([[Avstraliya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] ([[Birlashgan Arab Amirliklari]]) [[Kylie Cockburn]] ([[Shotlandiya]]) |} === Amerika Qoʻshma Shtatlari va Tailand === {{Football box|date={{Start date|2019|6|11|df=y}}|time=21:00|team1={{USA}}|score=13-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438226|team2={{THA}}|goals1=*[[Alex Morgan|Morgan]] {{goal|12||53||74||81||87}} * [[Rose Lavelle|Lavelle]] {{goal|20||56}} * [[Lindsey Horan|Horan]] {{goal|32}} * [[Sam Mewis|Mewis]] {{goal|50||54}} * [[Megan Rapinoe|Rapinoe]] {{goal|79}} * [[Mallory Pugh|Pugh]] {{goal|85}} * [[Carli Lloyd|Lloyd]] {{goal|90+2}}|goals2=|stadium=[[Stade Auguste-Delaune]], [[Reyms]]|attendance=18,591<ref name="USA-THA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1d9e8787a023d8d0/original/lsqhtvr2u23adiincx07-pdf.pdf |title=Match report – Group F – USA v Thailand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=11-iyun 2019-yil |access-date=11-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Laura Fortunato]] ([[Argentina]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_usa19aw|pattern_b=_usa19aw|pattern_ra=_usa19aw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=FF0000|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="USA-THA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/55cb999cd248e098/original/b55dvjrnwzprgn9hllbw-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – USA v Thailand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=11-iyun 2019-yil |access-date=11-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_tha19Hw|pattern_b=_tha19Hw|pattern_ra=_tha19Hw|pattern_sh=|pattern_so=_tha19hw|leftarm=4FE7FF|body=4FE7FF|rightarm=4FE7FF|shorts=4FE7FF|socks=4FE7FF|title=Tailand<ref name="USA-THA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kelley O'Hara]] |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] |- |Markaziy himoyachi |'''8''' |[[Julie Ertz]] | |{{suboff|69}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''19''' |[[Crystal Dunn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Rose Lavelle]] | |{{suboff|57}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''3''' |[[Sam Mewis]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Lindsey Horan]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Tobin Heath]] | |{{suboff|57}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Alex Morgan]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''15''' |[[Megan Rapinoe]] (Jamoa kapitani) |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] | |{{subon|57}} |- |Hujumchi |'''23''' |[[Christen Press]] | |{{subon|57}} |- |Hujumchi |'''2''' |[[Mallory Pugh]] | |{{subon|69}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} | valign="top" |[[Fayl:USA-THA_(women)_2019-06-11.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Sukanya Chor Charoenying]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''9''' |[[Warunee Phetwiset]] | |{{suboff|71}} |- |Markaziy himoyachi |'''2''' |[[Kanjanaporn Saengkoon]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Natthakarn Chinwong]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Sunisa Srangthaisong]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Ainon Phancha]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Wilaiporn Boothduang|Wilaiporn Butsa mukofotihduang]] | |{{suboff|35}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''7''' |[[Silawan Intamee]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Kanjana Sungngoen]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''12''' |[[Rattikan Thongsombut]] | |{{suboff|65}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Miranda Nild]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Pikul Khueanpet]] | |{{subon|35}} |- |Hujumchi |'''17''' |[[Taneekarn Dangda]] |{{yel|72}} |{{subon|65}} |- |Hujumchi |'''13''' |[[Orathai Srimanee]] | |{{subon|71}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Nuengrutai Srathongvian]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Alex Morgan]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari)<ref name="USA-THA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="USA-THA line-ups" /> Mariana de Almeida ([[Argentina]]) Mary Blanco ([[Kolumbiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Claudia Umpiérrez]] ([[Urugvay]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Luciana Mascaraña ([[Urugvay]]) '''VAR hakami:''' [[Mauro Vigliano]] ([[Argentina]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) Sarah Jones ([[Yangi Zelandiya]]) |} === Shvetsiya va Tailand === <section begin="F3" /> {{Football box|date={{Start date|2019|6|16|df=y}}|time=15:00|team1={{SWE}}|score=5-1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438251|team2={{THA}}|goals1=*[[Linda Sembrant|Sembrant]] {{goal|6}} * [[Kosovare Asllani|Asllani]] {{goal|19}} * [[Fridolina Rolfö|Rolfö]] {{goal|42}} * [[Lina Hurtig|Hurtig]] {{goal|81}} * [[Elin Rubensson|Rubensson]] {{goal|90+6|pen.}}|goals2=*[[Kanjana Sungngoen|Kanjana]] {{goal|90+1}}|stadium=[[Allianz Riviera]], [[Nice]]|attendance=9,354<ref name="SWE-THA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4ac150129e9392ae/original/dmaonyj6uvavw582928y-pdf.pdf |title=Match report – Group F – Sweden v Thailand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=16-iyun 2019-yil |access-date=16-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Salima Mukansanga]] ([[Ruanda]])|penalties1=|penalties2=}}<section end="F3" /> {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19hw|pattern_ra=|pattern_sh=_swe19hw|pattern_so=_zwed18h|leftarm=FFEC00|body=FFEC00|rightarm=FFEC00|shorts=011045|socks=FFEC00|title=Shvetsiya<ref name="SWE-THA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4fbac241f9a5082e/original/auo7pqdbp1ixl9i4mkmb-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Sweden v Thailand |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=16-iyun 2019-yil |access-date=16-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_tha19a|pattern_b=_tha19a|pattern_ra=_tha19a|pattern_sh=|pattern_so=_tha19along|leftarm=9D1002|body=9C1707|rightarm=9D1002|shorts=991000|socks=991000|title=Tailand<ref name="SWE-THA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Hanna Glas]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nilla Fischer]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Magdalena Eriksson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Elin Rubensson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|69}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Anna Anvegård]] | |{{suboff|77}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Fridolina Rolfö]] | |{{suboff|46}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''7''' |[[Madelen Janogy]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''22''' |[[Olivia Schough]] | |{{subon|69}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Mimmi Larsson]] | |{{subon|77}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} | valign="top" |[[Fayl:SWE-THA_(women)_2019-06-16.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Waraporn Boonsing]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Ainon Phancha]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Natthakarn Chinwong]] |{{yel|90+5}} |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Pitsamai Sornsai]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Sunisa Srangthaisong]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Pikul Khueanpet]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''7''' |[[Silawan Intamee]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Miranda Nild]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Taneekarn Dangda]] |{{yel|45+1}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''12''' |[[Rattikan Thongsombut]] | |{{suboff|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Kanjana Sungngoen]] (Jamoa kapitani) |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''13''' |[[Orathai Srimanee]] | |{{subon|56}} |{{suboff|81}} |- |Markaziy hujumchi |'''15''' |[[Orapin Waenngoen]] | | |{{subon|81}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Sudarat Chuchuen]] | |{{subon|89}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Nuengrutai Srathongvian]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Kosovare Asllani]] (Shvetsiya)<ref name="SWE-THA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="SWE-THA line-ups" /> Bernadettar Kwimbira ([[Malavi]]) Lidwine Rakotozafinoro ([[Madagaskar]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katalin Kulcsár]] ([[Vengriya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Katalin Török ([[Vengriya]]) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] ([[Germaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] ([[Italiya]]) Sarah Jones ([[Yangi Zelandiya]]) |} === Amerika Qoʻshma Shtatlari va Chili === {{Football box|date={{Start date|2019|6|16|df=y}}|time=18:00|team1={{USA}}|score=3-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438229|team2={{CHI}}|goals1=*[[Carli Lloyd|Lloyd]] {{goal|11||35}} * [[Julie Ertz|Ertz]] {{goal|26}}|goals2=|stadium=[[Parc des Princes]], [[Parij]]|attendance=45,594<ref name="USA-CHI full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7745fa83e2ed4225/original/nqg6roamcfvmnaiq3ilg-pdf.pdf |title=Match report – Group F – USA v Chile |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=16-iyun 2019-yil |access-date=16-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Riem Hussein]] ([[Germaniya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_usa19hw|pattern_b=_usa19hw|pattern_ra=_usa19hw|pattern_sh=_usa19hw|pattern_so=_usa19hw2|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=002866|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="USA-CHI line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/32fdd21fc2004ae7/original/zl7u7jw7jvpaeaq81rdo-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – USA v Chile |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=16-iyun 2019-yil |access-date=16-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_chi18h|pattern_b=_chi18h|pattern_ra=_chi18h|pattern_sh=_chi18h|pattern_so=_usa18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=0000BE|socks=FFFFFF|title=Chili<ref name="USA-CHI line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''11''' |[[Ali Krieger]] |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] | |{{suboff|82}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Becky Sauerbrunn]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''12''' |[[Tierna Davidson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Morgan Brian]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Julie Ertz]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Lindsey Horan]] |{{yel|23}} |{{suboff|59}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''23''' |[[Christen Press]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''2''' |[[Mallory Pugh]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''22''' |[[Jessica McDonald]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Allie Long]] |{{yel|88}} |{{subon|59}} |- |Himoyachi |'''14''' |[[Emily Sonnett]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} | valign="top" |[[Fayl:USA-CHI_(women)_2019-06-16.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Christiane Endler]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Su Helen Galaz]] |{{yel|90+4}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Carla Guerrero]] |- |Markaziy himoyachi |'''18''' |[[Camila Sáez]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Javiera Toro]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Claudia Soto]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Karen Araya]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Francisca Lara]] |{{yel|76}} |{{suboff|89}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''20''' |[[Daniela Zamora]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[María José Urrutia]] | |{{suboff|68}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''21''' |[[Rosario Balmaceda]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Yessenia López]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''19''' |[[Yessenia Huenteo]] |{{yel|80}} |{{subon|68}} |- |Markaziy hujumchi |'''14''' |[[Daniela Pardo]] | |{{subon|89}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[José Letelier]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Christiane Endler]] (Chili)<ref name="USA-CHI full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="USA-CHI line-ups" /> [[Kylie Cockburn]] ([[Shotlandiya]]) Mihaela Țepușă ([[Ruminiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Esther Staubli]] ([[Shveysariya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Susanne Küng ([[Shveysariya]]) '''VAR hakami:''' [[Clément Turpin]] ([[Fransiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) Maryna Striletska ([[Ukraina]]) |} === Shvetsiya va Amerika Qoʻshma Shtatlari === {{Football box|date={{Start date|2019|6|20|df=y}}|time=21:00|team1={{SWE}}|score=0-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438245|team2={{USA}}|goals1=|goals2=*[[Lindsey Horan|Horan]] {{goal|3}} * [[Jonna Andersson|Andersson]] {{goal|50|o.g.}}|stadium=[[Stade Océane]], [[Le Havre]]|attendance=22,418<ref name="SWE-USA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/511771db1e79bb42/original/uvbkomrsu2cmfcadsobf-pdf.pdf |title=Match report – Group F – Sweden v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Anastasia Pustovoitova]] ([[Rossiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19hw|pattern_ra=|pattern_sh=_swe19hw|pattern_so=_zwed18h|leftarm=FFEC00|body=FFEC00|rightarm=FFEC00|shorts=001045|socks=FFEC00|title=Shvetsiya<ref name="SWE-USA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2e8d050083535542/original/lp3rhymcqaudwtnuoggr-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Sweden v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_usa19hw|pattern_b=_usa19hw|pattern_ra=_usa19hw|pattern_sh=_usa19hw|pattern_so=_usa19wh|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="SWE-USA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Nathalie Björn]] |- |Markaziy himoyachi |'''13''' |[[Amanda Ilestedt]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Jonna Andersson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] | |{{suboff|79}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Julia Zigiotti Olme]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|63}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''10''' |[[Sofia Jakobsson]] |{{yel|87}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''22''' |[[Olivia Schough]] | |{{suboff|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Stina Blackstenius]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''18''' |[[Fridolina Rolfö]] | |{{subon|56}} |- |Himoyachi |'''4''' |[[Hanna Glas]] | |{{subon|63}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] | |{{subon|79}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} | valign="top" |[[Fayl:SWE-USA_(women)_2019-06-20.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kelley O'Hara]] |{{yel|59}} |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Becky Sauerbrunn]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''19''' |[[Crystal Dunn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''3''' |[[Sam Mewis]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Rose Lavelle]] | |{{suboff|63}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Lindsey Horan]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Tobin Heath]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Alex Morgan]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|46}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''15''' |[[Megan Rapinoe]] | |{{suboff|83}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''23''' |[[Christen Press]] | |{{subon|63}} |- |Hujumchi |'''2''' |[[Mallory Pugh]] | |{{subon|83}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Tobin Heath]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari)<ref name="SWE-USA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="SWE-USA line-ups" /> Ekaterina Kurochkina ([[Rossiya]]) Petruța Iugulescu ([[Ruminiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Esther Staubli]] ([[Shveysariya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Susanne Küng ([[Shveysariya]]) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] ([[Niderlandiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Chris Beath]] ([[Avstraliya]]) Chrysoula Kourompylia ([[Gretsiya]]) |} === Tailand va Chili === {{Football box|date={{Start date|2019|6|20|df=y}}|time=21:00|team1={{THA}}|score=0-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438246|team2={{fbw|CHI}}|goals1=|goals2=*[[Waraporn Boonsing|Waraporn]] {{goal|48|o.g.}} * [[María José Urrutia|Urrutia]] {{goal|80}}|stadium= Roazhon Park stadioni, [[Rennes]]|attendance=13,567<ref name="THA-CHI full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4b468d010bcf8ad5/original/asx78zeab5fukycfyaev-pdf.pdf |title=Match report – Group F – Thailand v Chile |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Anna-Marie Keighley]] ([[Yangi Zelandiya]])}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_tha19Hw|pattern_b=_tha19Hw|pattern_ra=_tha19Hw|pattern_sh=|pattern_so=_tha19hw|leftarm=4FE7FF|body=4FE7FF|rightarm=4FE7FF|shorts=4FE7FF|socks=4FE7FF|title=Tailand<ref name="THA-CHI line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5599ae80f6256082/original/x5ik17zdzrrzwc1ssruo-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Group F – Thailand v Chile |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=20-iyun 2019-yil |access-date=20-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_chi18h|pattern_b=_chi18h|pattern_ra=_chi18h|pattern_sh=_chi18h|pattern_so=_usa18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=0000BE|socks=FFFFFF|title=Chili<ref name="THA-CHI line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Waraporn Boonsing]] |{{yel|85}} |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''9''' |[[Warunee Phetwiset]] | |{{suboff|90+1}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Natthakarn Chinwong]] |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Pitsamai Sornsai]] |{{yel|59}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Sunisa Srangthaisong]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Ainon Phancha]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Pikul Khueanpet]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Miranda Nild]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''12''' |[[Rattikan Thongsombut]] | |{{suboff|58}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Silawan Intamee]] | |{{suboff|73}} |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Kanjana Sungngoen]] (Jamoa kapitani) |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''15''' |[[Orapin Waenngoen]] | |{{subon|58}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Sudarat Chuchuen]] | |{{subon|73}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Kanjanaporn Saengkoon]] | |{{subon|90+1}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Nuengrutai Srathongvian]] |} | valign="top" |[[Fayl:THA-CHI_(women)_2019-06-20.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Christiane Endler]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Rocío Soto]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Carla Guerrero]] |- |Markaziy himoyachi |'''18''' |[[Camila Sáez]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Francisca Lara]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Karen Araya]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Yanara Aedo]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Yessenia López]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''20''' |[[Daniela Zamora]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Rosario Balmaceda]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[María José Urrutia]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''13''' |[[Javiera Grez]] | |{{subon|46}} |{{suboff|88}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[María José Rojas]] | | |{{subon|88}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[José Letelier]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[María José Urrutia]] (Chili)<ref name="THA-CHI full-time" /> '''[[[Yordamchi hakamlar]]:'''<ref name="THA-CHI line-ups" /> Sarah Jones ([[Yangi Zelandiya]]) Maria Salamasina ([[Samoa]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Gladys Lengwe]] ([[Zambiya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Bernadettar Kwimbira ([[Malavi]]) '''VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] ([[Italiya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) Mihaela Țepușă ([[Ruminiya]]) |} </div></div> == Guruh bosqichida eng yaxshi natija koʻrsatgan 4 ta uchinchi oʻrinni olgan jamoani aniqlash == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="28" |<abbr title="Position">Guruhdagi oʻrni</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Group">Guruh</abbr> ! scope="col" width="190" |Terma jamoa ! scope="col" width="28" |<abbr>Oʻtkazilgan oʻyinlar</abbr> ! scope="col" width="28" |Gʻalaba ! scope="col" width="28" |<abbr>Durang</abbr> ! scope="col" width="28" |Magʻlubiyat ! scope="col" width="28" |Urilgan gollar ! scope="col" width="28" |Oʻtkazib yuborilgan gollar ! scope="col" width="28" |Gollar farqi ! scope="col" width="28" |<abbr>Ochko</abbr> ! scope="col" |Yoʻllanma olgan jamoalar |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |C ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span class="flagicon">[[File:Flag_of_Brazil.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</span> [[Braziliya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +3 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |6 | rowspan="4" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |Pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |B ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span class="flagicon">[[Fayl:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> [[Xitoy ayollar milliy futbol terma jamoasi|Xitoy]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |4 |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |E ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span class="flagicon">[[Fayl:Flag_of_Cameroon.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> [[Kamerun milliy ayollar futbol terma jamoasi|Kamerun]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |5 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |&#x2212;2 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |3 |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |4 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |A ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span class="flagicon">[[Fayl:Flag_of_Nigeria.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> Nigeriya | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |4 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |&#x2212;2 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |3 |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |5 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |F ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |<span class="flagicon">[[Fayl:Flag_of_Chile.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> [[Chili ayollar milliy futbol terma jamoasi|Chili]] | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |5 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;3 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |3 | rowspan="2" style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |D ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |<span class="flagicon">[[Fayl:Flag_of_Argentina.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> [[Argentina ayollar milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |4 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;1 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |2 |} <div class="sports-table-notes">'''Manba''': [https://www.fifa.com/womensworldcup/groups/ FIFA] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190626180734/https://www.fifa.com/womensworldcup/groups/ |date=26-iyun 2019-yil }}sayti == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati pley-off bosqichlari == {{#invoke:RoundN|N16|22-iyun – [[Allianz Riviera|Nice]]|{{NOR}} {{pso}}|1 (4)|{{AUS}}|1 (1)|23-iyun — [[Stade du Hainaut|Valenciennes]]|{{ENG}}|3|{{CMR}}|0|23-iyun — [[Stade Océane|Le Havre]]|{{FRA|1974}} {{aet}}|2|{{BRA}}|1|24-iyun — [[Stade Auguste-Delaune|Reyms]]|{{ESP}}|1|{{USA}}|2|25-iyun — [[Stade de la Mosson|Montpellier]]|{{ITA}}|2|{{CHN}}|0|25-iyun — [[Roazhon Park|Rennes]]|{{NED}}|2|{{JPN}}|1|22-iyun — [[Stade des Alpes|Grenoble]]|{{GER}}|3|{{NGA}}|0|24-iyun — [[Parc des Princes|Parij]]|{{SWE}}|1|{{CAN}}|0 <!--Quarter-finals-->|27-iyun — [[Stade Océane|Le Havre]]|{{NOR}}|0|{{ENG}}|3|28-iyun — [[Parij]]|{{FRA|}}|1|{{USA}}|2|29-iyun — [[Stade du Hainaut|Valenciennes]]|{{ITA}}|0|{{NED}}|2|29-iyun — [[Roazhon Park|Rennes]]|{{GER}}|1|{{SWE}}|2 <!--Semi-finals-->|2-iyul — [[Parc Olympique Lyonnais|Décines-Charpieu]]|{{ENG}}|1|{{USA}}|2|3-iyul — [[Parc Olympique Lyonnais|Décines-Charpieu]]|{{NED}} {{aet}}|1|{{SWE}}|0 <!--Final-->|7-iyul — [[Parc Olympique Lyonnais|Décines-Charpieu]]|{{USA}}|2|{{NED}}|0 <!--3-o`rin uchun o`yin-->|6-iyul — [[Allianz Riviera|Nice]]|{{ENG}}|1|{{SWE}}|2|style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes|RD1=[[Nimchorak final]]|RD2=[[Chorak final]]|RD3=[[Yarim final]]|RD4=[[Final]]|Consol=[[3-o`rin uchun o`yin]] <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 16-->}} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati nimchorak final (1/8) bosqichi == === Germaniya va Nigeriya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|22|df=y}}|time=17:30|team1={{GER}}|score=3–0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438215|team2={{NGA}}|goals1=*[[Alexandra Popp|Popp]] {{goal|20}} * [[Sara Däbritz|Däbritz]] {{goal|27|pen.}} * [[Lea Schüller|Schüller]] {{goal|82}}|goals2=|stadium=[[Stade des Alpes]], [[Grenoble]]|attendance=17,988<ref name="GER-NGA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/454831bb77216ded/original/kket0dh4dstkoqz23tga-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – Germany v Nigeria |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=22-iyun 2019-yil |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Yoshimi Yamashita]] ([[Yaponiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_gerwomen19h|pattern_ra=|pattern_sh=_adidasblack|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Germaniya<ref name="GER-NGA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7c97c0a38932f833/original/obdv5su3ziyd8ohgdinv-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Germany v Nigeria |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=22-iyun 2019-yil |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_ngra18a|pattern_b=_nga18a|pattern_ra=_ngra18a|pattern_sh=_nga18a|pattern_so=_nga18a|leftarm=1A4030|body=1A4030|rightarm=1A4030|shorts=1A4030|socks=1A4030|title=Nigeriya<ref name="GER-NGA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Almuth Schult]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Giulia Gwinn]] |- |Markaziy himoyachi |'''23''' |[[Sara Doorsoun]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Marina Hegering]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Verena Schweers]] | |{{suboff|46}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''9''' |[[Svenja Huth]] |{{yel|57}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''18''' |[[Melanie Leupolz]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Lina Magull]] | |{{suboff|69}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''13''' |[[Sara Däbritz]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Alexandra Popp]] (Jamoa kapitani) |{{yel|32}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Lea Schüller]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''19''' |[[Klara Bühl]] | |{{subon|46}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Carolin Simon]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Lena Oberdorf]] | |{{subon|69}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Martina Voss-Tecklenburg]] |} | valign="top" |[[Fayl:GER-NGA_(women)_2019-06-22.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Chiamaka Nnadozie]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''20''' |[[Chidinma Okeke]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Onome Ebi]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Evelyn Nwabuoku]] |{{yel|26}} |{{suboff|46}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Osinachi Ohale]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Francisca Ordega]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''18''' |[[Halimatu Ayinde]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Ngozi Okobi-Okeoghene]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''12''' |[[Uchenna Kanu]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Chinwendu Ihezuo]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Desire Oparanozie]] (Jamoa kapitani) |{{yel|61}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''15''' |[[Rasheedat Ajibade]] |{{yel|82}} |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''11''' |[[Chinaza Uchendu|Xitoyza Uchendu]] | |{{subon|75}} |- |Hujumchi |'''22''' |[[Alice Ogebe]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|SWE}} [[Thomas Dennerby]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Alexandra Popp]] (Germaniya)<ref name="GER-NGA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="GER-NGA line-ups" /> Naomi Teshirogi (Yaponiya) Makoto Bozono (Yaponiya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Casey Reibelt]] (Avstraliya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Maiko Hagio (Yaponiya) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] (Ispaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] (Ispaniya) Mayte Chávez (Meksika) |} === Norvegiya va Avstraliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|22|df=y}}|time=21:00|team1={{NOR}}|score=1–1 (qoʻshimcha vaqtda)|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438247|team2={{AUS}}|goals1=*[[Isabell Herlovsen|Herlovsen]] {{goal|31}}|goals2=*[[Elise Kellond-Knight|Kellond-Knight]] {{goal|83}}|stadium=[[Allianz Riviera]], [[Nice]]|attendance=12,229<ref name="NOR-AUS full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3266f0a4975bb113/original/d8nzg5ye6innxiuuiqzl-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – Norway v Australia |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=22-iyun 2019-yil |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Riem Hussein]] ([[Germaniya]])|penalties1=*[[Caroline Graham Hansen|Graham Hansen]] {{pengoal}} * [[Guro Reiten|Reiten]] {{pengoal}} * [[Maren Mjelde|Mjelde]] {{pengoal}} * [[Ingrid Syrstad Engen|Syrstad Engen]] {{pengoal}}|penaltyscore=4-1|penalties2=*{{penmiss}} [[Sam Kerr|Kerr]] * {{penmiss}} [[Emily Gielnik|Gielnik]] * {{pengoal}} [[Steph Catley|Catley]]}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_nor19hw|pattern_b=_nor19hw|pattern_ra=_nor19hw|pattern_sh=|pattern_so=_nor19hw|leftarm=D50015|body=2D3A5B|rightarm=D50015|shorts=2D3A5B|socks=DD0000|title=Norvegiya<ref name="NOR-AUS line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1decf619ab00572b/original/afc063xtqzndsfwslivt-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Norway v Australia |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=22-iyun 2019-yil |access-date=22-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_aus2019hw|pattern_b=_aus2019hw|pattern_ra=_aus2019hw|pattern_sh=|pattern_so=_aus19hwlong|leftarm=FFBB00|body=FFBB00|rightarm=FFBB00|shorts=FFBB00|socks=FFBB00|title=Avstraliya<ref name="NOR-AUS line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Ingrid Hjelmseth]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Ingrid Moe Wold]] | |{{suboff|102}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Maren Mjelde]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Maria Thorisdottir]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Kristine Minde]] |{{yel|53}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Karina Sævik]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Vilde Bøe Risa]] |{{yel|105+2}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Ingrid Syrstad Engen]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Guro Reiten]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Caroline Graham Hansen]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Isabell Herlovsen]] | |{{suboff|77}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Frida Maanum]] | |{{subon|72}} |- |Hujumchi |'''11''' |[[Lisa-Marie Karlseng Utland|Lisa-Marie Utland]] |{{yel|96}} |{{subon|77}} |- |Markaziy hujumchi |'''5''' |[[Synne Skinnes Hansen]] | |{{subon|102}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|SWE}} [[Martin Sjögren]] |} | valign="top" |[[Fayl:NOR-AUS_(women)_2019-06-22.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Lydia Williams]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''21''' |[[Ellie Carpenter]] | |{{suboff|120+2}} |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Alanna Kennedy]] |{{sent off|0|104}} |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Steph Catley]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''8''' |[[Elise Kellond-Knight]] | |{{suboff|94}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Chloe Logarzo]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Emily van Egmond]] | |{{suboff|116}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Tameka Yallop]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''16''' |[[Hayley Raso]] | |{{suboff|74}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Sam Kerr]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Caitlin Foord]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''15''' |[[Emily Gielnik]] | |{{subon|74}} |- |Himoyachi |'''4''' |[[Clare Polkinghorne]] | |{{subon|94}} |- |Himoyachi |'''5''' |[[Karly Roestbakken]] | |{{subon|116}} |- |Markaziy hujumchi |'''22''' |[[Amy Harrison]] | |{{subon|120+2}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Ante Milicic]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Caroline Graham Hansen]] (Norvegiya)<ref name="NOR-AUS full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NOR-AUS line-ups" /> [[Kylie Cockburn]] (Shotlandiya) Mihaela Țepușă (Ruminiya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Jana Adámková]] (Chexiya Respublikasi) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mária Súkeníková (Slovakiya) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] (Germaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Sascha Stegemann]] (Germaniya) Katrin Rafalski (Germaniya) |} === Angliya va Kamerun === {{Football box|date={{Start date|2019|6|23|df=y}}|time=17:30|team1={{ENG}}|score=3–0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438249|team2={{CMR}}|goals1=*[[Steph Houghton|Houghton]] {{goal|14}} * [[Ellen White (futbolchi)|White]] {{goal|45+4}} * [[Alex Greenwood|Greenwood]] {{goal|58}}|goals2=|stadium=[[Stade du Hainaut]], [[Valenciennes]]|attendance=20,148<ref name="ENG-CMR full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5c3369e341b73e9/original/x5l0xaffbhreyvdzoeqj-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – England v Cameroon |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=23-iyun 2019-yil |access-date=23-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Qin Liang]] ([[Xitoy]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_eng19hw|pattern_b=_eng19hw|pattern_ra=_eng19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Angliya<ref name="ENG-CMR line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/9b4feef45926864/original/ekjowktlyn7asmdgyjep-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – England v Cameroon |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=23-iyun 2019-yil |access-date=23-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_cmr19h|pattern_b=_cmr19h|pattern_ra=_cmr19h|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=007331|body=007331|rightarm=007331|shorts=FF0000|socks=FFDD00|title=Kamerun<ref name="ENG-CMR line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Karen Bardsley]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Millie Bright]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Alex Greenwood]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Keira Walsh]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Fran Kirby]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] | |{{suboff|78}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Nikita Parris]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] | |{{suboff|64}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Toni Duggan]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Jodie Taylor]] | |{{subon|64}} |- |Markaziy hujumchi |'''23''' |[[Lucy Staniforth]] | |{{subon|78}} |- |Himoyachi |'''14''' |[[Leah Williamson]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} | valign="top" |[[Fayl:ENG-CMR_(women)_2019-06-23.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Annette Ngo Ndom]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Yvonne Leuko]] |{{yel|4}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Augustine Ejangue]] | |{{suboff|64}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Estelle Johnson]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''11''' |[[Aurelle Awona]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Raissa Feudjio]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''22''' |[[Michaela Abam]] | |{{suboff|68}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Jeannette Yango]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''3''' |[[Ajara Nchout]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Gabrielle Onguéné]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Gaëlle Enganamouit]] | |{{suboff|53}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''21''' |[[Alexandra Takounda]] |{{yel|90+10}} |{{subon|53}} |- |Himoyachi |'''15''' |[[Ysis Sonkeng]] | |{{subon|64}} |- |Markaziy hujumchi |'''14''' |[[Ninon Abena]] | |{{subon|68}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Alain Djeumfa]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Steph Houghton]] (Angliya)<ref name="ENG-CMR full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ENG-CMR line-ups" /> Fang Yan (Xitoy) Hong Kum-nyo (Shimoliy Koreya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Ri Hyang-ok]] (Shimoliy Koreya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Kim Kyoung-min (Janubiy Koreya) '''VAR hakami:''' [[Bastian Dankert]] (Germaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] (Birlashgan Arab Amirliklari) Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) |} === Fransiya va Braziliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|23|df=y}}|time=21:00 (qoʻshimcha vaqtda)|team1={{FRA}}|score=2–1 (qoʻshimcha vaqtda)|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438253|team2={{BRA}}|goals1=*[[Valérie Gauvin|Gauvin]] {{goal|52}} * [[Amandine Henry|Henry]] {{goal|107}}|goals2=*[[Thaisa]] {{goal|63}}|stadium=[[Stade Océane]], [[Le Havre]]|attendance=23,965<ref name="FRA-BRA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/517e00d699298f71/original/iysbbdfi4kmozmdhwe9x-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – France v Brazil |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=23-iyun 2019-yil |access-date=23-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Marie-Soleil Beaudoin]] ([[Kanada]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_fraw19a|pattern_b=_fraw19a|pattern_ra=_fraw19a|pattern_sh=_fra19aw|pattern_so=_fra19awlong|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=0F244D|socks=FFFFFF|title=Fransiya<ref name="FRA-BRA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/273c0b2cc4cb909/original/ep8u65fbm5ou1upg9maz-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – France v Brazil |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=23-iyun 2019-yil |access-date=23-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_bra19hw|pattern_b=_bra19hw|pattern_ra=_bra19hw|pattern_sh=_usa18h|pattern_so=_bra19aw|leftarm=FFE400|body=FFE400|rightarm=FFE400|shorts=FFFFFF|socks=003CFF|title=Braziliya<ref name="FRA-BRA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Sarah Bouhaddi]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Marion Torrent]] | |{{suboff|109}} |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Griedge Mbock Bathy]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Wendie Renard]] |{{yel|36}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Amel Majri]] | |{{suboff|118}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Kadidiatou Diani]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Amandine Henry]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Élise Bussaglia]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''18''' |[[Viviane Asseyi]] | |{{suboff|81}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Valérie Gauvin]] | |{{suboff|90+3}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Eugénie Le Sommer]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Gaëtane Thiney]] | |{{subon|81}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Delphine Cascarino]] | |{{subon|90+3}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Ève Périsset]] | |{{subon|109}} |- |Himoyachi |'''7''' |[[Sakina Karchaoui]] | |{{subon|118}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Corinne Diacre]] |} | valign="top" |[[Fayl:FRA-BRA_(women)_2019-06-23.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Bárbara (futbolchi)|Bárbara]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''13''' |[[Letícia Santos]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy himoyachi |'''14''' |[[Kathellen Sousa|Kathellen]] |{{yel|101}} |- |Markaziy himoyachi |'''21''' |[[Monica Hickmann Alves|Mônica]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Tamires Cássia Dias Gomes|Tamires]] |{{yel|45+2}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Formiga (footballer, born 1978)|Formiga]] |{{yel|70}} |{{suboff|75}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''5''' |[[Thaisa]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Marta (futbolchi)|Marta]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''19''' |[[Ludmila da Silva|Ludmila]] | |{{suboff|71}} |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Cristiane Rozeira|Cristiane]] | |{{suboff|96}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Debinha]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''16''' |[[Beatriz Zaneratto João|Beatriz]] |{{yel|82}} |{{subon|71}} |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Andressa Cavalari Machry|Andressinha]] | |{{subon|75}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Poliana Barbosa Medeiros|Poliana]] | |{{subon|89}} |- |Hujumchi |'''23''' |[[Geyse Ferreira|Geyse]] | |{{subon|96}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Vadão]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Amandine Henry]] (Fransiya)<ref name="FRA-BRA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="FRA-BRA line-ups" /> Princess Brown (Yamayka) Stephanie-Dale Yee Sing (Yamayka) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Esther Staubli]] (Shveysariya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Susanne Küng (Shveysariya) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] (Italiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Chris Beath]] (Avstraliya) Oleksandra Ardasheva (Ukraina) |} === Ispaniya va Amerika Qoʻshma Shtatlari === {{Football box|date={{Start date|2019|6|24|df=y}}|time=18:00|team1={{ESP}}|score=1–2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438260|team2={{USA}}|goals1=*[[Jennifer Hermoso|Hermoso]] {{goal|9}}|goals2=*[[Megan Rapinoe|Rapinoe]] {{goal|7|pen.|75|pen.}}|stadium=[[Stade Auguste-Delaune]], [[Reyms]]|attendance=19,633<ref name="ESP-USA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7273e2ad6201f8cb/original/dgwukbjlzfy3syzbu38l-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – Spain v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=24-iyun 2019-yil |access-date=24-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Katalin Kulcsár]] ([[Vengriya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_esp18h|pattern_b=_esp19hw|pattern_ra=_esp18h|pattern_sh=_esp19hw|pattern_so=_esp19hw|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=001870|socks=001870|title=Ispaniya<ref name="ESP-USA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3d7cd4e814e9dd2f/original/jnikfnovijhuxzfkdsgc-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Spain v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=24-iyun 2019-yil |access-date=24-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_usa19hw|pattern_b=_usa19hw|pattern_ra=_usa19hw|pattern_sh=_usa19hw|pattern_so=_usa19wh|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="ESP-USA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Sandra Paños]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Marta Corredera]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Irene Paredes]] (Jamoa kapitani) |{{yel|85}} |- |Markaziy himoyachi |'''16''' |[[María Pilar León]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Leila Ouahabi]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Vicky Losada]] | |{{suboff|32}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Virginia Torrecilla]] | |{{suboff|83}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''12''' |[[Patricia Guijarro]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Lucía García]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Jennifer Hermoso]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Alexia Putellas]] | |{{suboff|78}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''22''' |[[Nahikari García]] | |{{subon|32}} |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Andrea Sánchez Falcón|Andrea Falcón]] | |{{subon|78}} |- |Hujumchi |'''9''' |[[Mariona Caldentey]] | |{{subon|83}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jorge Vilda]] |} | valign="top" |[[Fayl:ESP-USA_(women)_2019-06-24.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kelley O'Hara]] |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Becky Sauerbrunn]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''19''' |[[Crystal Dunn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Rose Lavelle]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Julie Ertz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''3''' |[[Sam Mewis]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Tobin Heath]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Alex Morgan]] | |{{suboff|85}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''15''' |[[Megan Rapinoe]] (Jamoa kapitani) |{{yel|37}} |{{suboff|90+7}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] | |{{subon|85}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Lindsey Horan]] | |{{subon|89}} |- |Hujumchi |'''23''' |[[Christen Press]] | |{{subon|90+7}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Megan Rapinoe]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari)<ref name="ESP-USA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ESP-USA line-ups" /> Katalin Török ([[Hungarian Football Federation|Vengriya]]) Sanja Rođak-Karšić ([[Croatian Football Federation|Xorvatiya]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Anna-Marie Keighley]] (Yangi Zelandiya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Sarah Jones (Yangi Zelandiya) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] (Niderlandiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] (Polsha) Lucie Ratajová (Chexiya Respublikasi) |} === Shvetsiya va Kanada === {{Football box|date={{Start date|2019|6|24|df=y}}|time=21:00|team1={{SWE}}|score=1-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438236|team2={{CAN}}|goals1=*[[Stina Blackstenius|Blackstenius]] {{goal|55}}|goals2=|stadium=Parc des Princes stadioni, [[Parij]]|attendance=38,078<ref name="SWE-CAN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1554ba9829a757d7/original/eyt1i8ueacc4evdjglas-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – Sweden v Canada |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=24-iyun 2019-yil |access-date=24-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=Kate Jacewicz ([[Australiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19hw|pattern_ra=|pattern_sh=_swe19hw|pattern_so=_zwed18h|leftarm=FFEC00|body=FFEC00|rightarm=FFEC00|shorts=011045|socks=FFEC00|title=Shvetsiya<ref name="SWE-CAN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/dc72576b6f5e5a7/original/qk4jiczkm6o3rhbovvp9-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Sweden v Canada |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=24-iyun 2019-yil |access-date=24-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_portugal18a|pattern_b=_canada19a|pattern_ra=_portugal18a|pattern_sh=_POR18A|pattern_so=_poland18h|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Kanada<ref name="SWE-CAN line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Hanna Glas]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nilla Fischer]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Magdalena Eriksson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Elin Rubensson]] | |{{suboff|79}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] |{{yel|68}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''10''' |[[Sofia Jakobsson]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Stina Blackstenius]] | |{{suboff|90+4}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Fridolina Rolfö]] |{{yel|45}} |{{suboff|89}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''15''' |[[Nathalie Björn]] | |{{subon|79}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] | |{{subon|89}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Anna Anvegård]] | |{{subon|90+4}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} | valign="top" |[[Fayl:SWE-CAN_(women)_2019-06-24.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Stephanie Labbé]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''10''' |[[Ashley Lawrence (soccer)|Ashley Lawrence]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Kadeisha Buchanan]] |{{yel|85}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Shelina Zadorsky]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Allysha Chapman]] | |{{suboff|84}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''15''' |[[Nichelle Prince]] | |{{suboff|64}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''11''' |[[Desiree Scott]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sophie Schmidt]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Janine Beckie]] | |{{suboff|84}} |- |Markaziy hujumchi |'''12''' |[[Christine Sinclair]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy hujumchi |'''17''' |[[Jessie Fleming]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''19''' |[[Adriana Leon]] | |{{subon|64}} |- |Himoyachi |'''8''' |[[Jayde Riviere]] | |{{subon|84}} |- |Himoyachi |'''5''' |[[Rebecca Quinn (soccer)|Rebecca Quinn]] | |{{subon|84}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{DEN}} [[Kenneth Heiner-Møller]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Hedvig Lindahl]] (Shvetsiya)<ref name="SWE-CAN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="SWE-CAN line-ups" /> Kathryn Nesbitt ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) Felisha Mariscal ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Sandra Braz]] ([[Portugaliya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Lisa Rashid ([[Angliya]]) '''VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] ([[Italiya]]) Manuela Nicolosi ([[Fransiya]]) |} === Italiya va Xitoy === {{Football box|date={{Start date|2019|6|25|df=y}}|time=18:00|team1={{ITA}}|score=2–0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438258|team2={{CHN}}|goals1=*[[Valentina Giacinti|Giacinti]] {{goal|15}} * [[Aurora Galli|Galli]] {{goal|49}}|goals2=|stadium=Stade de la Mosson stadioni, [[Montpellier]]|attendance=17,492<ref name="ITA-CHN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5392c9fec1c973b6/original/dk4goeafh5c6iriv3pf8-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – Italy v China PR |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=25-iyun 2019-yil |access-date=25-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Edina Alves Batista]] ([[Braziliya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_italia18H|pattern_b=_italia18H|pattern_ra=_italia18H|pattern_sh=_italia18H|pattern_so=_italia18H|leftarm=113ED7|body=113ED7|rightarm=113ED7|shorts=FFFFFF|socks=113ED7|title=Italiya<ref name="ITA-CHN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4bab1c2b28bab5e2/original/teirbii7giywsibu74xo-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Italy v China PR |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=25-iyun 2019-yil |access-date=25-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_chn18h|pattern_b=_chn18h|pattern_ra=_chn18h|pattern_sh=_eng18a2|pattern_so=_chn18H|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=FF0000|title=Xitoy<ref name="ITA-CHN line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Laura Giuliani]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Alia Guagni]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Sara Gama]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Elena Linari]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''13''' |[[Elisa Bartoli]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''2''' |[[Valentina Bergamaschi]] | |{{suboff|63}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Manuela Giugliano]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''21''' |[[Valentina Cernoia]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''19''' |[[Valentina Giacinti]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Cristiana Girelli]] | |{{suboff|39}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Barbara Bonansea]] | |{{suboff|71}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''4''' |[[Aurora Galli]] | |{{subon|39}} |- |Hujumchi |'''18''' |[[Ilaria Mauro]] | |{{subon|63}} |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Martina Rosucci]] | |{{subon|71}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Milena Bertolini]] |} | valign="top" |[[Fayl:ITA-CHN_(women)_2019-06-25.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''12''' |[[Peng Shimeng]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''6''' |[[Han Peng (female footballer)|Han Peng]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Wu Haiyan]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Lin Yuping]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Liu Shanshan]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''11''' |[[Wang Shanshan]] | |{{suboff|61}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Zhang Rui (futbolchi)|Zhang Rui]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Wang Yan (futbolchi)|Wang Yan]] | |{{suboff|61}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Gu Yasha]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Wang Shuang (futbolchi)|Wang Shuang]] |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Li Ying (footballer, born 1993)|Li Ying]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Yang Li (futbolchi)|Yang Li]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''15''' |[[Song Duan]] | |{{subon|61}} |- |Markaziy hujumchi |'''21''' |[[Yao Wei (futbolchi)|Yao Wei]] | |{{subon|61}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jia Xiuquan]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Valentina Giacinti]] (Italiya)<ref name="ITA-CHN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ITA-CHN line-ups" /> Neuza Back (Braziliya) Tatiane Sacilotti (Braziliya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Laura Fortunato]] (Argentina) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Mary Blanco (Kolumbiya) '''VAR hakami:''' [[Mauro Vigliano]] (Argentina) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] (Portugaliya) Mariana de Almeida (Argentina) |} === Niderlandiya va Yaponiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|25|df=y}}|time=21:00|team1={{NED}}|score=2–1|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438250|team2={{JPN}}|goals1=*[[Lieke Martens|Martens]] {{goal|17||90|pen.}}|goals2=*[[Yui Hasegawa|Hasegawa]] {{goal|43}}|stadium=Roazhon Park stadioni, [[Rennes]]|attendance=21,076<ref name="NED-JPN full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7535c1efe4660e2/original/n3na9kkt8znbwk9ienmh-pdf.pdf |title=Match report – Round of 16 – Netherlands v Japan |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=25-iyun 2019-yil |access-date=25-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Melissa Borjas]] ([[Gonduras]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="NED-JPN line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6049105d35f0ef7c/original/ovauvyuc3v5l53njfbac-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Netherlands v Japan |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=25-iyun 2019-yil |access-date=25-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_jpn18h|pattern_b=_jap19hw|pattern_ra=_jpn18h|pattern_sh=_jpn18h|pattern_so=_jpn18h|leftarm=000080|body=000080|rightarm=000080|shorts=000055|socks=000080|title=Yaponiya<ref name="NED-JPN line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Stefanie van der Gragt]] |- |Markaziy himoyachi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Merel van Dongen]] | |{{suboff|85}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] | |{{suboff|68}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] | |{{subon|68}} |- |Himoyachi |'''5''' |[[Kika van Es]] | |{{subon|85}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} | valign="top" |[[Fayl:NED-JPN_(women)_2019-06-25.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''18''' |[[Ayaka Yamashita (futbolchi)|Ayaka Yamashita]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''22''' |[[Risa Shimizu (futbolchi)|Risa Shimizu]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Saki Kumagai]] (Jamoa kapitani) |{{yel|89}} |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nana Ichise]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Aya Sameshima]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''7''' |[[Emi Nakajima]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Narumi Miura]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Hina Sugita]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''14''' |[[Yui Hasegawa]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Yuika Sugasawa]] |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Mana Iwabuchi]] | |{{suboff|90+1}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''15''' |[[Yuka Momiki]] | |{{subon|72}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Saori Takarada]] | |{{subon|90+1}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Asako Takakura]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Lieke Martens]] (Niderlandiya)<ref name="NED-JPN full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NED-JPN line-ups" /> Shirley Perello ([[Gonduras]]) Chantal Boudreau ([[Kanada]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katja Koroleva]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' [[Sian Massey-Ellis]] (Angliya) '''VAR hakami:''' [[Chris Beath]] ([[Avstraliya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Clément Turpin]] ([[Fransiya]]) [[Kylie Cockburn]] ([[Shotlandiya]]) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati chorak final (1/4) bosqichi == === Norvegiya va Angliya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|27|df=y}}|time=21:00|team1={{NOR}}|score=0–3|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438262|team2={{ENG}}|goals1=|goals2=*[[Jill Scott (futbolchi)|Scott]] {{goal|3}} * [[Ellen White (futbolchi)|White]] {{goal|40}} * [[Lucy Bronze|Bronze]] {{goal|57}}|stadium=[[Stade Océane]], [[Le Havre]]|attendance=21,111<ref name="NOR-ENG full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6a38373869c0eacd/original/szgfzxhufwrv6pmygzd2-pdf.pdf |title=Match report – Quarter-final – Norway v England |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=27-iyun 2019-yil |access-date=27-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Lucila Venegas]] ([[Meksika]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_nor19hw|pattern_b=_nor19hw|pattern_ra=_nor19hw|pattern_sh=|pattern_so=_nor19hw|leftarm=D50015|body=2D3A5B|rightarm=D50015|shorts=2D3A5B|socks=DD0000|title=Norvegiya<ref name="NOR-ENG line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4308ac0bc8290c77/original/uctwurcd74w0qtetoyqu-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v England |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=27-iyun 2019-yil |access-date=27-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_eng19hw|pattern_b=_eng19hw|pattern_ra=_eng19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Angliya<ref name="NOR-ENG line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Ingrid Hjelmseth]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Ingrid Moe Wold]] | |{{suboff|85}} |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Maren Mjelde]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Maria Thorisdottir]] |{{yel|88}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''17''' |[[Kristine Minde]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Karina Sævik]] | |{{suboff|64}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Vilde Bøe Risa]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Ingrid Syrstad Engen]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''16''' |[[Guro Reiten]] | |{{suboff|74}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Caroline Graham Hansen]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Isabell Herlovsen]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''11''' |[[Lisa-Marie Karlseng Utland|Lisa-Marie Utland]] | |{{subon|64}} |- |Hujumchi |'''15''' |[[Amalie Eikeland]] | |{{subon|74}} |- |Markaziy hujumchi |'''5''' |[[Synne Skinnes Hansen]] | |{{subon|85}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |{{flagicon|SWE}} [[Martin Sjögren]] |} | valign="top" |[[Fayl:NOR-ENG_(women)_2019-06-27.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Karen Bardsley]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Millie Bright]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''12''' |[[Demi Stokes]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Keira Walsh]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Fran Kirby]] | |{{suboff|74}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Nikita Parris]] | |{{suboff|88}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Toni Duggan]] | |{{suboff|54}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''22''' |[[Beth Mead]] | |{{subon|54}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Georgia Stanway]] | |{{subon|74}} |- |Himoyachi |'''17''' |[[Rachel Daly]] | |{{subon|88}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Lucy Bronze]] (Angliya)<ref name="NOR-ENG full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NOR-ENG line-ups" /> Mayte Chávez ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) Enedina Caudillo ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Katalin Kulcsár]] ([[Hungarian Football Federation|Vengriya]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Sanja Rođak-Karšić (Xorvatiya) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] (Italiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paolo Valeri]] (Italiya) Manuela Nicolosi (Fransiya) |} === Fransiya va Amerika Qoʻshma Shtatlari === {{Football box|date={{Start date|2019|6|28|df=y}}|time=21:00|team1={{FRA}}|score=1–2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438261|team2={{USA}}|goals1=*[[Wendie Renard|Renard]] {{goal|81}}|goals2=*[[Megan Rapinoe|Rapinoe]] {{goal|5||65}}|stadium=[[Parc des Princes]], [[Parij]]|attendance=45,595<ref name="FRA-USA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/780d04062c699fbb/original/pzncamnyxfpgbueuwoxa-pdf.pdf |title=Match report – Quarter-final – France v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=28-iyun 2019-yil |access-date=28-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Kateryna Monzul]] ([[Ukraina]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_fraw19h|pattern_b=_fraw19h|pattern_ra=_fraw19h|pattern_sh=_fra19aw|pattern_so=_fra19tlong|leftarm=0F244D|body=0F244D|rightarm=0F244D|shorts=0F244D|socks=0F244D|title=Fransiya<ref name="FRA-USA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/27a1adbdae2dabf7/original/sbj6njrqkfcy38kgpcyd-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=28-iyun 2019-yil |access-date=28-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_usa19hw|pattern_b=_usa19hw|pattern_ra=_usa19hw|pattern_sh=_usa19hw|pattern_so=_usa19wh|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="FRA-USA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''16''' |[[Sarah Bouhaddi]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Marion Torrent]] |- |Markaziy himoyachi |'''19''' |[[Griedge Mbock Bathy]] |{{yel|4}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Wendie Renard]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''10''' |[[Amel Majri]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''6''' |[[Amandine Henry]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Gaëtane Thiney]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Élise Bussaglia]] |{{yel|90+4}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''11''' |[[Kadidiatou Diani]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Valérie Gauvin]] | |{{suboff|76}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''9''' |[[Eugénie Le Sommer]] | |{{suboff|82}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''20''' |[[Delphine Cascarino]] | |{{subon|76}} |- |Hujumchi |'''18''' |[[Viviane Asseyi]] | |{{subon|82}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Corinne Diacre]] |} | valign="top" |[[Fayl:FRA-USA_(women)_2019-06-28.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kelley O'Hara]] |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Becky Sauerbrunn]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''19''' |[[Crystal Dunn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Rose Lavelle]] | |{{suboff|63}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Julie Ertz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''3''' |[[Sam Mewis]] | |{{suboff|82}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Tobin Heath]] |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Alex Morgan]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''15''' |[[Megan Rapinoe]] | |{{suboff|87}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Lindsey Horan]] | |{{subon|63}} |- |Hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] | |{{subon|82}} |- |Hujumchi |'''23''' |[[Christen Press]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Megan Rapinoe]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari)<ref name="FRA-USA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="FRA-USA line-ups" /> [[Maryna Striletska]] (Ukraina) Oleksandra Ardasheva (Ukraina) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Kate Jacewicz]] (Avstraliya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Kim Kyoung-min (Janubiy Koreya) '''VAR hakami:''' [[Danny Makkelie]] (Niderlandiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Paweł Gil]] ([[Polish Football Association|Polsha]]) Chantal Boudreau (Kanada) |} === Italiya va Niderlandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|29|df=y}}|time=15:00|team1={{ITA}}|score=0-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438235|team2={{NED}}|goals1=|goals2=*[[Vivianne Miedema|Miedema]] {{goal|70}} * [[Stefanie van der Gragt|Van der Gragt]] {{goal|80}}|stadium=[[Stade du Hainaut]], [[Valenciennes]]|attendance=22,600<ref name="ITA-NED full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/354f230b49ba39b1/original/rd6xak3p06n1hwqtgd0p-pdf.pdf |title=Match report – Quarter-final – Italy v Netherlands |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=29-iyun 2019-yil |access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Claudia Umpiérrez]] ([[Urugvay]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_italia18H|pattern_b=_italia18H|pattern_ra=_italia18H|pattern_sh=_ita18t|pattern_so=_italia18H|leftarm=113ED7|body=113ED7|rightarm=113ED7|shorts=113ED7|socks=113ED7|title=Italiya<ref name="ITA-NED line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/361f7551bc0d0a7d/original/rho7gn7icsho6bjtsoq8-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Italy v Netherlands |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=29-iyun 2019-yil |access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="ITA-NED line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Laura Giuliani]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''7''' |[[Alia Guagni]] |{{yel|66}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Sara Gama]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Elena Linari]] |{{yel|41}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''13''' |[[Elisa Bartoli]] | |{{suboff|46}} |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''2''' |[[Valentina Bergamaschi]] | |{{suboff|75}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''4''' |[[Aurora Galli]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Manuela Giugliano]] |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''21''' |[[Valentina Cernoia]] |{{yel|73}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Valentina Giacinti]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Barbara Bonansea]] | |{{suboff|55}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''17''' |[[Lisa Boattin]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''9''' |[[Daniela Sabatino]] |{{yel|79}} |{{subon|55}} |- |Markaziy hujumchi |'''15''' |[[Annamaria Serturini]] | |{{subon|75}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Milena Bertolini]] |} | valign="top" |[[Fayl:ITA-NED_(women)_2019-06-29.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Stefanie van der Gragt]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy himoyachi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Merel van Dongen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] | |{{suboff|56}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] | |{{suboff|87}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] | |{{subon|56}} |- |Himoyachi |'''6''' |[[Anouk Dekker]] | |{{subon|87}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Vivianne Miedema]] (Niderlandiya)<ref name="ITA-NED full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ITA-NED line-ups" /> Luciana Mascaraña (Urugvay) Mónica Amboya (Ekvador) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Qin Liang]] ([[Chinese Football Association|Xitoy]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Fang Yan ([[Chinese Football Association|Xitoy]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] (Ispaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Clément Turpin]] (Fransiya) Mariana de Almeida (Argentina) |} === Germaniya va Shvetsiya === {{Football box|date={{Start date|2019|6|29|df=y}}|time=18:30|team1={{GER}}|score=1–2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438263|team2={{SWE}}|goals1=*[[Lina Magull|Magull]] {{goal|16}}|goals2=*[[Sofia Jakobsson|Jakobsson]] {{goal|22}} * [[Stina Blackstenius|Blackstenius]] {{goal|48}}|stadium=[[Roazhon Park]], [[Rennes]]|attendance=25,301<ref name="GER-SWE full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/73ae9f76c3b5e845/original/gck0uwzq0aatlify9rc9-pdf.pdf |title=Match report – Quarter-final – Germany v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=29-iyun 2019-yil |access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>|referee=[[Stéphanie Frappart]] ([[{{!}}Fransiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_gerwomen19h|pattern_ra=|pattern_sh=_adidaswhite|pattern_so=_3_stripes_black|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=000000|socks=FFFFFF|title=Germaniya<ref name="GER-SWE line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/ef66abc6aea5c49/original/adjt1bkqbpabbx8xksgl-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Germany v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=29-iyun 2019-yil |access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19aw|pattern_ra=|pattern_sh=_zwed19aw|pattern_so=_zwed19aw|leftarm=011045|body=000088|rightarm=011045|shorts=FFEC00|socks=011045|title=Shvetsiya<ref name="GER-SWE line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Almuth Schult]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''15''' |[[Giulia Gwinn]] |- |Markaziy himoyachi |'''23''' |[[Sara Doorsoun]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Marina Hegering]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''2''' |[[Carolin Simon]] | |{{suboff|43}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''13''' |[[Sara Däbritz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Linda Dallmann]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''20''' |[[Lina Magull]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''9''' |[[Svenja Huth]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Alexandra Popp]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''7''' |[[Lea Schüller]] | |{{suboff|69}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''4''' |[[Leonie Maier]] | |{{subon|43}} |- |Markaziy hujumchi |'''10''' |[[Dzsenifer Marozsán]] | |{{subon|46}} |- |Markaziy hujumchi |'''6''' |[[Lena Oberdorf]] | |{{subon|69}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Martina Voss-Tecklenburg]] |} | valign="top" |[[Fayl:GER-SWE_(women)_2019-06-29.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Hanna Glas]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nilla Fischer]] | |{{suboff|66}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Magdalena Eriksson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Elin Rubensson]] | |{{suboff|86}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''10''' |[[Sofia Jakobsson]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Stina Blackstenius]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Fridolina Rolfö]] |{{yel|56}} |{{suboff|90+5}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''13''' |[[Amanda Ilestedt]] | |{{subon|66}} |- |Himoyachi |'''15''' |[[Nathalie Björn]] | |{{subon|86}} |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] | |{{subon|90+5}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Sofia Jakobsson]] (Shvetsiya)<ref name="GER-SWE full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="GER-SWE line-ups" /> Manuela Nicolosi (Fransiya) Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Melissa Borjas]] (Gonduras) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Felisha Mariscal (Amerika Qoʻshma Shtatlari) '''VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] (Ispaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Chris Beath]] ([[Football Federation Australia|Avstraliya]]) Lucie Ratajová (Chexiya Respublikasi) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati yarim final (1/2) bosqichi == === Angliya va Amerika Qoʻshma Shtatlari === {{Football box|date={{Start date|2019|7|2|df=y}}|time=21:00|team1={{ENG}}|score=1-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438256|team2={{USA}}|goals1=*[[Ellen White (futbolchi)|White]] {{goal|19}}|goals2=*[[Christen Press|Press]] {{goal|10}} * [[Alex Morgan|Morgan]] {{goal|31}}|stadium=[[Parc Olympique Lyonnais]], [[Décines-Charpieu]]|attendance=53,512<ref name="ENG-USA full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/71fbd5a29fbc9018/original/bivasyhtse6kveakqxfj-pdf.pdf |title=Match report – Semi-finals – England v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=2-iyul 2019-yil |access-date=2-iyul 2019-yil}}</ref>|referee=[[Edina Alves Batista]] ([[Braziliya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_eng19hw|pattern_b=_eng19hw|pattern_ra=_eng19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Angliya<ref name="ENG-USA line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/168bff3351339a2/original/eyesqccpaf0xsfol2hd1-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Semi-finals – England v USA |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=2-iyul 2019-yil |access-date=2-iyul 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_usa19aw|pattern_b=_usa19aw|pattern_ra=_usa19aw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FF0000|body=FF0000|rightarm=FF0000|shorts=FF0000|socks=0000FF|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="ENG-USA line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Carly Telford]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Millie Bright]] |{{sent off|2|40|86}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''12''' |[[Demi Stokes]] |- |Oʻng qanot yarim himoyachisi |'''4''' |[[Keira Walsh]] | |{{suboff|71}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''22''' |[[Beth Mead]] | |{{suboff|58}} |- |Chap qanot yarim himoyachisi |'''17''' |[[Rachel Daly]] | |{{suboff|89}} |- |Markaziy hujumchi |'''7''' |[[Nikita Parris]] |{{yel|90+5}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''10''' |[[Fran Kirby]] | |{{subon|58}} |- |Markaziy hujumchi |'''16''' |[[Jade Moore]] | |{{subon|71}} |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Georgia Stanway]] | |{{subon|89}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} | valign="top" |[[Fayl:ENG-USA_(women)_2019-07-02.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kelley O'Hara]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Becky Sauerbrunn]] |{{yel|82}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''19''' |[[Crystal Dunn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Lindsey Horan]] |{{yel|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Julie Ertz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Rose Lavelle]] | |{{suboff|65}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Tobin Heath]] | |{{suboff|80}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Alex Morgan]] (Jamoa kapitani) |- |Chap qanot hujumchisi |'''23''' |[[Christen Press]] |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''3''' |[[Sam Mewis]] | |{{subon|65}} |- |Hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] | |{{subon|80}} |- |Himoyachi |'''11''' |[[Ali Krieger]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Alex Morgan]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari)<ref name="ENG-USA full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ENG-USA line-ups" /> Neuza Back (Braziliya) Tatiane Sacilotti (Braziliya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Melissa Borjas]] (Gonduras) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Shirley Perello (Gonduras) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] (Ispaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] (Portugaliya) Manuela Nicolosi (Fransiya) |} === Niderlandiya va Shvetsiya === {{Football box|date={{Start date|2019|7|3|df=y}}|time=21:00|team1={{NED}}|score=1-0 (qoʻshimcha vaqtda)|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438248|team2={{SWE}}|goals1=*[[Jackie Groenen|Groenen]] {{goal|99}}|goals2=|stadium=[[Parc Olympique Lyonnais]], [[Décines-Charpieu]]|attendance=48,452<ref name="NED-SWE full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/42f9867fff58656d/original/tfeejmdlctsyhoc2qep1-pdf.pdf |title=Match report – Semi-finals – Netherlands v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=3-iyul 2019-yil |access-date=3-iyul 2019-yil}}</ref>|referee=[[Marie-Soleil Beaudoin]] ([[Kanada]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="NED-SWE line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5a837ad01b7f6e8d/original/mweilin2vrfv1x9vjumq-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Semi-finals – Netherlands v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=3-iyul 2019-yil |access-date=3-iyul 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19aw|pattern_ra=|pattern_sh=_zwed19aw|pattern_so=_zwed19aw|leftarm=011045|body=000088|rightarm=011045|shorts=FFEC00|socks=011045|title=Shvetsiya<ref name="NED-SWE line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Stefanie van der Gragt]] |- |Markaziy himoyachi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''4''' |[[Merel van Dongen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] |{{yel|116}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] |{{yel|85}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] | |{{suboff|71}} |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] | |{{suboff|46}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] | |{{subon|71}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} | valign="top" |[[Fayl:NED-SWE_(women)_2019-07-03.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Hanna Glas]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nilla Fischer]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Magdalena Eriksson]] | |{{suboff|111}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''23''' |[[Elin Rubensson]] | |{{suboff|79}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''10''' |[[Sofia Jakobsson]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Stina Blackstenius]] | |{{suboff|111}} |- |Chap qanot hujumchisi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] | |{{suboff|79}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''16''' |[[Julia Zigiotti Olme]] |{{yel|94}} |{{subon|79}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Madelen Janogy]] | |{{subon|79}} |- |Hujumchi |'''20''' |[[Mimmi Larsson]] | |{{subon|111}} |- |Himoyachi |'''2''' |[[Jonna Andersson]] | |{{subon|111}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Jackie Groenen]] (Niderlandiya)<ref name="NED-SWE full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="NED-SWE line-ups" /> Princess Brown (Yamayka) Stephanie-Dale Yee Sing (Yamayka) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Kateryna Monzul]] (Ukraina) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' [[Maryna Striletska]] (Ukraina) '''VAR hakami:''' [[Massimiliano Irrati]] (Italiya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] (Birlashgan Arab Amirliklari) Chantal Boudreau (Kanada) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchinchi oʻrin uchun oʻyin == === Angliya va Shvetsiya === {{Football box|date={{Start date|2019|7|6|df=y}}|time=17:00|team1={{ENG}}|score=1-2|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438257|team2={{SWE}}|goals1=*[[Fran Kirby|Kirby]] {{goal|31}}|goals2=*[[Kosovare Asllani|Asllani]] {{goal|11}} * [[Sofia Jakobsson|Jakobsson]] {{goal|22}}|stadium=Allianz Riviera stadioni, [[Nice]]|attendance=20,316<ref name="ENG-SWE full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/32c6ae0e466e6bb6/original/sdt4bl2aswxfvrryka5z-pdf.pdf |title=Match report – Match for third place – England v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=6-iyul 2019-yil |access-date=6-iyul 2019-yil}}</ref>|referee=[[Anastasia Pustovoitova]] ([[Rossiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_eng19hw|pattern_b=_eng19hw|pattern_ra=_eng19hw|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Angliya<ref name="ENG-SWE line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3243b3ad2f0fb4de/original/yxzfan9r722k6ianhjdx-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Match for third place – England v Sweden |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=6-iyul 2019-yil |access-date=6-iyul 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=|pattern_b=_zwed19hw|pattern_ra=|pattern_sh=_zwed19aw|pattern_so=_zwed18h|leftarm=FFEC00|body=FFEC00|rightarm=FFEC00|shorts=FFEC00|socks=FFEC00|title=Shvetsiya<ref name="ENG-SWE line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''13''' |[[Carly Telford]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Lucy Bronze]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Steph Houghton]] (Jamoa kapitani) |- |Markaziy himoyachi |'''15''' |[[Abbie McManus]] | |{{suboff|83}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''3''' |[[Alex Greenwood]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Fran Kirby]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Jade Moore]] |{{yel|90+4}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''7''' |[[Nikita Parris]] | |{{suboff|74}} |- |Markaziy hujumchi |'''18''' |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''22''' |[[Beth Mead]] | |{{suboff|50}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Hujumchi |'''9''' |[[Jodie Taylor]] | |{{subon|50}} |- |Markaziy hujumchi |'''20''' |[[Karen Carney]] | |{{subon|74}} |- |Himoyachi |'''17''' |[[Rachel Daly]] | |{{subon|83}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Phil Neville]] |} | valign="top" |[[Fayl:ENG-SWE_(women)_2019-07-06.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Hedvig Lindahl]] |{{yel|85}} |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''4''' |[[Hanna Glas]] |- |Markaziy himoyachi |'''5''' |[[Nilla Fischer]] |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Linda Sembrant]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''6''' |[[Magdalena Eriksson]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''15''' |[[Nathalie Björn]] | |{{suboff|72}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''9''' |[[Kosovare Asllani]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy yarim himoyachi |'''17''' |[[Caroline Seger]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''10''' |[[Sofia Jakobsson]] |- |Markaziy hujumchi |'''11''' |[[Stina Blackstenius]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''18''' |[[Fridolina Rolfö]] | |{{suboff|27}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''8''' |[[Lina Hurtig]] | |{{subon|27}} |- |Hujumchi |'''16''' |[[Julia Zigiotti Olme]] | |{{subon|46}} |- |Himoyachi |'''13''' |[[Amanda Ilestedt]] | |{{subon|72}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Peter Gerhardsson]] |} |} {| width="50%" style="font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Sofia Jakobsson]] (Shvetsiya)<ref name="ENG-SWE full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="ENG-SWE line-ups" /> Ekaterina Kurochkina (Rossiya) Petruța Iugulescu (Ruminiya) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Kate Jacewicz]] (Avstraliya) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Chantal Boudreau (Kanada) '''VAR hakami:''' [[Felix Zwayer]] (Germaniya) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[Bastian Dankert]] (Germaniya) Kathryn Nesbitt (Amerika Qoʻshma Shtatlari) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati final oʻyini == === AQSH va Niderlandiya === {{Football box|date={{Start date|2019|7|7|df=y}}|time=17:00|team1={{USA}}|score=2-0|report=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup/france2019/match-center/300438259|team2={{NED}}|goals1=*[[Megan Rapinoe|Rapinoe]] {{goal|61|pen.}} * [[Rose Lavelle|Lavelle]] {{goal|69}}|goals2=|stadium=[[Parc Olympique Lyonnais]], [[Décines-Charpieu]]|attendance=57,900<ref name="USA-NED full-time">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/4d71867098f3d885/original/owdlkbnw1p9sf7wnlhfs-pdf.pdf |title=Match report – Final – USA v Netherlands |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=7-iyul 2019-yil |access-date=7-iyul 2019-yil}}</ref>|referee=[[Stéphanie Frappart]] ([[Fransiya]])|penalties1=|penalties2=}} {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_usa19hw|pattern_b=_usa19hw|pattern_ra=_usa19hw|pattern_sh=_usa19hw|pattern_so=_usa19wh|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|title=Amerika Qo`shma Shtatlari<ref name="USA-NED line-ups">{{veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/7540c0c5a0f774df/original/bnrme8aiv1jnynuvjkyx-pdf.pdf |title=Tactical Line-up – Final – USA v Netherlands |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |date=7-iyul 2019-yil |access-date=7-iyul 2019-yil}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_ned19hw|pattern_b=_ned19hw|pattern_ra=_ned19hw|pattern_sh=_ned18h2|pattern_so=_ned19hwlong|leftarm=FF6100|body=FF6100|rightarm=FF6100|shorts=FF6100|socks=FF6100|title=Niderlandiya<ref name="USA-NED line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Alyssa Naeher]] |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''5''' |[[Kelley O'Hara]] | |{{suboff|46}} |- |Markaziy himoyachi |'''7''' |[[Abby Dahlkemper]] |{{yel|42}} |- |Markaziy himoyachi |'''4''' |[[Becky Sauerbrunn]] |- |Chap qanot himoyachisi |'''19''' |[[Crystal Dunn]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''3''' |[[Sam Mewis]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Julie Ertz]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''16''' |[[Rose Lavelle]] |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''17''' |[[Tobin Heath]] | |{{suboff|87}} |- |Markaziy hujumchi |'''13''' |[[Alex Morgan]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''15''' |[[Megan Rapinoe]] (Jamoa kapitani) | |{{suboff|79}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Himoyachi |'''11''' |[[Ali Krieger]] | |{{subon|46}} |- |Hujumchi |'''23''' |[[Christen Press]] | |{{subon|79}} |- |Hujumchi |'''10''' |[[Carli Lloyd]] | |{{subon|87}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Jill Ellis]] |} | valign="top" |[[Fayl:USA-NED_(women)_2019-07-07.svg|415x415px]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |Darvozabon |'''1''' |[[Sari van Veenendaal]] (Jamoa kapitani) |- |Oʻng qanot himoyachisi |'''2''' |[[Desiree van Lunteren]] |- |Markaziy himoyachi |'''6''' |[[Anouk Dekker]] | |{{suboff|73}} |- |Markaziy himoyachi |'''3''' |[[Stefanie van der Gragt]] |{{yel|60}} |- |Chap qanot himoyachisi |'''20''' |[[Dominique Bloodworth]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''14''' |[[Jackie Groenen]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''10''' |[[Daniëlle van de Donk]] |- |Markaziy yarim himoyachi |'''8''' |[[Sherida Spitse]] |{{yel|10}} |- |Oʻng qanot hujumchisi |'''21''' |[[Lineth Beerensteyn]] |- |Markaziy hujumchi |'''9''' |[[Vivianne Miedema]] |- |Chap qanot hujumchisi |'''11''' |[[Lieke Martens]] | |{{suboff|70}} |- | colspan="3" |'''Zahiradan maydonga tushgan futbolchilar:''' |- |Markaziy hujumchi |'''19''' |[[Jill Roord]] | |{{subon|70}} |- |Hujumchi |'''7''' |[[Shanice van de Sanden]] | |{{subon|73}} |- | colspan="3" |'''Bosh murabbiy:''' |- | colspan="3" |[[Sarina Wiegman]] |} |} {| style="width:100%;font-size:90%" |'''Oʻyinning eng yaxshi futbolchisi:''' [[Megan Rapinoe]] (Amerika Qoʻshma Shtatlari)<ref name="USA-NED full-time" /> '''Yordamchi hakamlar:'''<ref name="USA-NED line-ups" /> Manuela Nicolosi ([[Fransiya]]) Michelle OʻNeill (Irlandiya Respublikasi) '''Toʻrtinchi rasmiy hakam:''' [[Claudia Umpiérrez]] ([[Urugvay]]) '''Zahiradagi yordamchi hakam:''' Luciana Mascaraña ([[Urugvay]]) '''VAR hakami:''' [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Ispaniya]]) '''Yordamchi VAR hakami:''' [[José María Sánchez Martínez]] ([[Ispaniya]]) Mariana de Almeida ([[Argentina]]) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati mukofotlari == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati yakunida bir qancha sovrinlar topshirildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7-iyul 2019-yil |title=Sensational Rapinoe showered with gold |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/sensational-rapinoe-showered-with-gold-3044723 |access-date=7-iyul 2019-yil}}</ref>. Xususan, „Oltin toʻp“ (eng yaxshi oʻyinchi), „Oltin butsa“ (eng yaxshi toʻpurar) va „Oltin qoʻlqop“ (eng yaxshi darvozabon) mukofotlariga [[Adidas]] homiylik qilgan boʻlsa, Turnirning eng chiroyli goli (turnir goli) mukofotiga [[Hyundai|Hyundai Motor Company]] homiylik qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/awards/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150910184847/http://www.fifa.com/womensworldcup/awards/|arxivsana=10 September 2015|sarlavha=Awards|ish=FIFA.com|nashriyot=Fédération Internationale de Football Association|sana=7-iyul 2019-yil|qaralgan sana=7-iyul 2019-yil}}</ref>. FIFA.com saytida 2019-yilning 17-iyulida soʻrovnoma yopilishi bilan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-iyul 2019-yil |title=Vote now for the Hyundai Goal of the Tournament |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/wwc-goal-of-the-tournament |access-date=17-iyul 2019-yil}}</ref> turnirning eng yaxshi gollari deb ovoz berishlari uchun oʻnta gol roʻyxatga kiritildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-iyul 2019-yil |title=Cristiane's header voted Hyundai Goal of the Tournament |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/cristiane-header-voted-goal-of-the-tournament-3045384 |access-date=18-iyul 2019-yil}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center;" ! style="width:33%" |Oltin Toʻp mukofoti ! style="width:33%" |Kumush Toʻp mukofoti ! style="width:33%" |Bronza Toʻp mukofoti |- |[[Megan Rapinoe]] |[[Lucy Bronze]] |[[Rose Lavelle]] |- !Oltin Butsa mukofoti !Kumush Butsa mukofoti !Bronza Butsa mukofoti |- |[[Megan Rapinoe]] |[[Alex Morgan]] |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] |- |6 ta gol, 3 tagolli uzatma 428 daqiqa maydonda oʻynagan |6 ta gol, 3 tagolli uzatma 490 daqiqa maydonda oʻynagan |6 ta gol, 0 tagolli uzatma 514 daqiqa maydonda oʻynagan |- ! colspan="3" |Oltin Qoʻlqop |- | colspan="3" |[[Sari van Veenendaal]] |- ! colspan="3" |FIFA Eng Yaxshi Yosh Futbolchisi mukofoti |- | colspan="3" |[[Giulia Gwinn]] |- ! colspan="3" |Turnirning eng chiroyli goli |- | colspan="3" |'''[[Braziliya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]]:''' [[Christiane Rozeira de Sousa Silva|Cristiane]] |- | colspan="3" |{{Goal|38}} daqiqada: [[2019 FIFA Women's World Cup Group C#Australia vs Brazil|C guruhi]]da [[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi|Avstraliya]] terma jamoasiga (2-0) (m2-davra oʻyini; 13-iyun) |- ! colspan="3" |FIFA Halol Oʻyin mukofoti |- | colspan="3" |{{Fbw|FRA}} |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oʻzini koʻrsata olgan futbolchilar == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati yakuniga yetganidan soʻng FIFA Texnik guruhi turnir davoida 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining shiori boʻlgan („Dare to shine“) oʻzining charaqlashini koʻrsata olgan futbolchilar roʻyxatini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-iyul 2019-yil |title=Vote now for the Hyundai Goal of the Tournament |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/wwc-goal-of-the-tournament |access-date=17-iyul 2019-yil}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin:0 auto" ! style="width:25%;" |Darvozabon ! style="width:25%;" |Himoyachi ! style="width:25%;" |Yarim hujumchi ! style="width:25%;" |Hujumchi |- style="vertical-align:top;" |[[Sari van Veenendaal]] |[[Lucy Bronze]] [[Crystal Dunn]] |[[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]][[Julie Ertz]][[Rose Lavelle]] |[[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]][[Vivianne Miedema]][[Sofia Jakobsson]][[Megan Rapinoe]] |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati mukofot pullari == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining mukofot pullarining miqdori 2018-yil oktabr oyida eʼlon qilingan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Statistical Kit – FIFA Women's World Cup|url=https://digitalhub.fifa.com/m/3a27ba4743438999/original/sthkfoowsnlmtrpfzywp-pdf.pdf|nashriyot=FIFA|kirish sanasi=23-iyun 2019-yil|sana=25-aprel 2019-yil}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Natija ! colspan="2" |Miqdori (million [[AQSh dollari]]) |- !Har jamoaga !Jami |- | align="left" |Chempion |4.0 |4.0 |- | align="left" |Ikkinchi oʻrin |2.6 |2.6 |- | align="left" |Uchinchi oʻrin |2.0 |2.0 |- | align="left" |Toʻrtinchi oʻrin |1.6 |1.6 |- | align="left" |5-8 oʻrinlar (chorak finalga chiqqan jamoalar) |1.45 |5.8 |- | align="left" |9-16 oʻrinlar (nimchorak finalga chiqaan jamoalar) |1.0 |8.0 |- | align="left" |17-24 oʻrinlar (guruh bosqichidan chiqa olmagan jamoalar) |0.75 |6.0 |- ! colspan="2" |Jami !30.0 |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati statistikasi == === 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida gol urgan futbolchilar === '''MANBA'' [[FIFA]] sayti<ref name="goals scored">{{veb manbasi |url=https://www.fifa.com/womensworldcup/statistics/players/goal-scored |title=Players: Goals scored |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=7-iyul 2019-yil |access-date=7-iyul 2019-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708164901/https://www.fifa.com/womensworldcup/statistics/players/goal-scored |archive-date=8-iyul 2019-yil}}</ref> ==== 6 ta gol ==== * {{ENG}}: [[Ellen White (futbolchi)|Ellen White]] * {{USA}}: [[Alex Morgan]] * {{USA}}: [[Megan Rapinoe]] ==== 5 ta gol ==== * {{AUS}}: [[Sam Kerr]] ==== 4 ta gol ==== * {{BRA}}: [[Cristiane Rozeira|Cristiane]] * {{FRA}}: [[Wendie Renard]] ==== 3 ta gol ==== * {{GER}}: [[Sara Däbritz]] * {{ITA}}: [[Aurora Galli]] * {{ITA}}: [[Cristiana Girelli]] * {{NED}}: [[Vivianne Miedema]] * {{ESP}}: [[Jennifer Hermoso]] * {{SWE}}: [[Kosovare Asllani]] * {{USA}}: [[Rose Lavelle]] * {{USA}}: [[Carli Lloyd]] ==== 2 ta gol ==== * {{BRA}}: [[Marta (futbolchi)|Marta]] * {{CMR}}: [[Ajara Nchout]] * {{FRA}}: [[Valérie Gauvin]] * {{FRA}}: [[Amandine Henry]] * {{FRA}}: [[Eugénie Le Sommer]] * {{GER}}: [[Lina Magull]] * {{GER}}: [[Alexandra Popp]] * {{ITA}}: [[Barbara Bonansea]] * {{NED}}: [[Lieke Martens]] * {{NOR}}: [[Isabell Herlovsen]] * {{SWE}}: [[Stina Blackstenius]] * {{SWE}}: [[Sofia Jakobsson]] * {{USA}}: [[Lindsey Horan]] * {{USA}}: [[Sam Mewis]] ==== 1 ta gol ==== * {{ARG}}: [[Florencia Bonsegundo]] * {{ARG}}: [[Milagros Menéndez]] * {{AUS}}: [[Caitlin Foord]] * {{AUS}}: [[Elise Kellond-Knight]] * {{AUS}}: [[Chloe Logarzo]] * {{BRA}}: [[Thaisa]] * {{CMR}}: [[Gabrielle Onguéné]] * {{CAN}}: [[Kadeisha Buchanan]] * {{CAN}}: [[Jessie Fleming]] * {{CAN}}: [[Nichelle Prince]] * {{CAN}}: [[Christine Sinclair]] * {{CHI}}: [[María José Urrutia]] * {{CHN}}: [[Li Ying (footballer, born 1993)|Li Ying]] * {{ENG}}: [[Lucy Bronze]] * {{ENG}}: [[Alex Greenwood]] * {{ENG}}: [[Steph Houghton]] * {{ENG}}: [[Fran Kirby]] * {{ENG}}: [[Nikita Parris]] * {{ENG}}: [[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] * {{ENG}}: [[Jodie Taylor]] * {{GER}}: [[Giulia Gwinn]] * {{GER}}: [[Melanie Leupolz]] * {{GER}}: [[Lea Schüller]] * {{ITA}}: [[Valentina Giacinti]] * {{JAM}}: [[Havana Solaun]] * {{JPN}}: [[Yui Hasegawa]] * {{JPN}}: [[Mana Iwabuchi]] * {{JPN}}: [[Yuika Sugasawa]] * {{NED}}: [[Lineth Beerensteyn]] * {{NED}}: [[Dominique Janssen|Dominique Bloodworth]] * {{NED}}: [[Anouk Dekker]] * {{NED}}: [[Stefanie van der Gragt]] * {{NED}}: [[Jackie Groenen]] * {{NED}}: [[Jill Roord]] * {{NGA}}: [[Asisat Oshoala]] * {{NOR}}: [[Caroline Graham Hansen]] * {{NOR}}: [[Guro Reiten]] * {{NOR}}: [[Lisa-Marie Karlseng Utland]] * {{SCO}}: [[Jen Beattie]] * {{SCO}}: [[Lana Clelland]] * {{SCO}}: [[Erin Cuthbert]] * {{SCO}}: [[Claire Emslie]] * {{SCO}}: [[Kim Little]] * {{RSA}}: [[Thembi Kgatlana]] * {{KOR}}: [[Yeo Min-ji]] * {{ESP}}: [[Lucía García]] * {{SWE}}: [[Lina Hurtig]] * {{SWE}}: [[Madelen Janogy]] * {{SWE}}: [[Fridolina Rolfö]] * {{SWE}}: [[Elin Rubensson]] * {{SWE}}: [[Linda Sembrant]] * {{THA}}: [[Kanjana Sungngoen]] * {{USA}}: [[Julie Ertz]] * {{USA}}: [[Christen Press]] * {{USA}}: [[Mallory Pugh]] ==== 1 ta gol (golli uzatmasiz) ==== * {{BRA}}: [[Mônica (footballer, born 1987)|Mônica]] * {{CMR}}: [[Aurelle Awona]] * {{FRA}}: [[Wendie Renard]] * {{NGA}}: [[Osinachi Ohale]] * {{SCO}}: [[Lee Alexander (futbolchi)|Lee Alexander]] * {{KOR}}: [[Kim Do-yeon (futbolchi)|Kim Do-yeon]] * {{SWE}}: [[Jonna Andersson]] * {{THA}}: [[Waraporn Boonsing]] === 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida golli uzatma amalga oshirgan futbolchilar === ==== 4 ta golli uzatma ==== * {{NED}}: [[Sherida Spitse]] ==== 3 ta golli uzatma ==== * {{ENG}}: [[Beth Mead]] * {{FRA}}: [[Amel Majri]] * {{ITA}}: [[Manuela Giugliano]] * {{USA}}: [[Sam Mewis]] * {{USA}}: [[Alex Morgan]] * {{USA}}: [[Megan Rapinoe]] ==== 2 ta golli uzatma ==== * {{BRA}}: [[Andressa Alves da Silva|Andressa Alves]] * {{ENG}}: [[Lucy Bronze]] * {{ENG}}: [[Toni Duggan]] * {{FRA}}: [[Gaëtane Thiney]] * {{USA}}: [[Tierna Davidson]] * {{USA}}: [[Lindsey Horan]] * {{USA}}: [[Kelley O'Hara]] ==== 1 ta golli uzatma ==== * {{ARG}}: [[Dalila Ippólito]] * {{AUS}}: [[Ellie Carpenter]] * {{AUS}}: [[Emily Gielnik]] * {{AUS}}: [[Katrina Gorry]] * {{AUS}}: [[Chloe Logarzo]] * {{BRA}}: [[Debinha]] * {{CMR}}: [[Raissa Feudjio]] * {{CMR}}: [[Yvonne Leuko]] * {{CAN}}: [[Janine Beckie]] * {{CAN}}: [[Ashley Lawrence (soccer)|Ashley Lawrence]] * {{CAN}}: [[Nichelle Prince]] * {{CHI}}: [[Yessenia López]] * {{CHN}}: [[Zhang Rui (futbolchi)|Zhang Rui]] * {{ENG}}: [[Karen Carney]] * {{ENG}}: [[Fran Kirby]] * {{ENG}}: [[Nikita Parris]] * {{ENG}}: [[Jill Scott (futbolchi)|Jill Scott]] * {{ENG}}: [[Georgia Stanway]] * {{FRA}}: [[Kadidiatou Diani]] * {{FRA}}: [[Amandine Henry]] * {{FRA}}: [[Eugénie Le Sommer]] * {{GER}}: [[Sara Däbritz]] * {{GER}}: [[Giulia Gwinn]] * {{GER}}: [[Lina Magull]] * {{GER}}: [[Verena Schweers]] * {{ITA}}: [[Lisa Boattin]] * {{ITA}}: [[Valentina Cernoia]] * {{ITA}}: [[Alia Guagni]] * {{JAM}}: [[Khadija Shaw]] * {{JPN}}: [[Jun Endo]] * {{JPN}}: [[Mana Iwabuchi]] * {{NED}}: [[Lineth Beerensteyn]] * {{NED}}: [[Desiree van Lunteren]] * {{NED}}: [[Shanice van de Sanden]] * {{NGA}}: [[Chidinma Okeke]] * {{NOR}}: [[Caroline Graham Hansen]] * {{NOR}}: [[Guro Reiten]] * {{NOR}}: [[Karina Sævik]] * {{SCO}}: [[Erin Cuthbert]] * {{SCO}}: [[Lisa Evans]] * {{SCO}}: [[Caroline Weir]] * {{RSA}}: [[Linda Motlhalo]] * {{KOR}}: [[Lee Geum-min]] * {{ESP}}: [[Lucía García]] * {{ESP}}: [[Virginia Torrecilla]] * {{SWE}}: [[Anna Anvegård]] * {{SWE}}: [[Kosovare Asllani]] * {{SWE}}: [[Stina Blackstenius]] * {{SWE}}: [[Magdalena Eriksson]] * {{SWE}}: [[Elin Rubensson]] * {{SWE}}: [[Linda Sembrant]] * {{THA}}: [[Taneekarn Dangda]] * {{USA}}: [[Crystal Dunn]] * {{USA}}: [[Tobin Heath]] * {{USA}}: [[Christen Press]] * {{USA}}: [[Mallory Pugh]] == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida qoida buzgan futbolchilar == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oʻyinchi quyidagi qoidabuzarliklar uchun avtomatik ravishda keyingi oʻyinga diskvalifikatsiya qilindi:<ref>{{Veb manbasi|url=https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-regulations.pdf?cloudid=ztloydigvm0hzcoqbtez|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181209124044/https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-regulations.pdf?cloudid=ztloydigvm0hzcoqbtez|arxivsana=9 December 2018|sarlavha=Regulations – FIFA Women's World Cup France 2019|ish=FIFA|format=PDF|qaralgan sana=8-dekabr 2018-yil}}</ref> * Qizil kartochka olish (jiddiy qoidabuzarliklar uchun qizil kartochka diskvalifikatsiyasi uzaytirilishi mumkin) * Ikki uchrashuvda ikkita sariq kartochka olish; sariq kartochkalar chorak final oʻyinlari tugagandan soʻng tugaydi (sariq kartochkalar asosida diskvalifikatsiya qilish boshqa xalqaro oʻyinlarga taʼsir oʻtkazmaydi). Turnir davomida quyidagi futbolchilar diskvalifikatsiya qilindi: {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !Futbolchilar !Diskvalifikatsiya qilinish asosi !Qaysi jamoaga qarshi oʻyinga diskvalifikatsiya qilingani |- |{{NED}} [[:en:Anouk_Dekker|Anouk Dekker]] |{{Sent off|0}} [[2019 FIFA ayollar o'rtasidagi Jahon chempionati saralashi - UEFA pley-off bosqichi|saralashda]] [[Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Shveysariyaga]] qarshi oʻyinda (2018-yil 13-noyabr) |[[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati E guruhi|E guruhi]]: [[Yangi Zelandiya ayollar milliy futbol jamoasi|Yangi Zelandiya]] (1-davra oʻyini; 11-iyun) |- |{{RSA}} [[:en:Nothando_Vilakazi|Nothando Vilakazi]] |{{Sent off|2}}{{Sent off|2}}[[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati B guruhi|B]] guruhida [[Ispaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Ispaniyaga]] qarshi oʻyinda (1-davra oʻyini; 8-iyun) |[[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati B guruhi|B guruhi]]: [[Xitoy ayollar milliy futbol jamoasi|Xitoy]] (2-davra oʻyini; 13-iyun) |- |{{BRA}} [[:en:Formiga_ (footballer,_born_1978)|Formiga]] |{{Yel}} [[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati C guruhi|C]] guruhida [[Yamayka ayollar milliy futbol jamoasi|Yamaykaga]] qarshi oʻyinda (1-davra oʻyini; 9-iyun) {{Yel}} [[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati C guruhi|C]] guruhida [[Avstraliya ayollar milliy futbol jamoasi|Avstraliyaga]] qarshi oʻyinda (2-davra oʻyini; 13-iyun) |[[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati C guruhi|C guruhi]]: [[Italiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] (3-davra oʻyini; 18-iyun) |- |{{THA}} [[:en:Taneekarn_Dangda|Taneekarn Dangda]] |{{Yel}} [[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati F guruhi|F]] guruhida [[Amerika Qo'shma Shtatlari ayollar milliy futbol jamoasi|AQSHga]] qarshi oʻyinda (1-davra oʻyini; 11-iyun) {{Yel}} [[2019 FIFA ayollar Jahon chempionati F guruhi|F]] guruhida [[Shvetsiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Shvetsiyaga]] qarshi oʻyinda (2-davra oʻyini; 16-iyun) |[[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati F guruhi|F guruhi]]: [[Chili ayollar milliy futbol jamoasi|Chili]] (3-davra oʻyini; 20-iyun) |- |{{NGA}} [[:en:Ngozi_Ebere|Ngozi Ebere]] |{{Sent off|2}}{{Sent off|2}}[[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati A guruhi|A]] guruhida [[Fransiya ayollar milliy futbol jamoasi|Fransiyaga]] qarshi oʻyinda (3-davra oʻyini; 17-iyun) |[[2019-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatining pley-off bosqichi|Nimchorak final]]: [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya]] (22-iyun) |- |{{NGA}} [[:en:Rita_Chikwelu|Rita Chikwelu]] |{{Yel}} [[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati A guruhi|A]] guruhida [[Janubiy Koreya ayollar milliy futbol jamoasi|Janubiy Koreyaga]] qarshi oʻyinda (2-davra oʻyini; 12-iyun) {{Yel}} [[2019 FIFA Ayollar Jahon chempionati A guruhi|A]] guruhida [[Fransiya ayollar milliy futbol jamoasi|Fransiyaga]] qarshi oʻyinda (3-davra oʻyini; 17-iyun) |[[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati B Guruhi|Nimchorak final]]: [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya]] (22-iyun) |- |{{SWE}} [[:en:Fridolina_Rolfö|Fridolina Rolfö]] |{{Yel}} [[2019-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatining pley-off bosqichi|Nimchorak finalda]] [[Kanada ayollar milliy futbol terma jamoasi|Kanadaga]] qarshi oʻyinda (24-iyun) {{Yel}} [[2019-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatining pley-off bosqichi|Chorak finalda]] [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniyaga]] qarshi oʻyinda (29-iyun) |[[2019-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatining pley-off bosqichi|Yarim final]]: [[Gollandiya ayollar milliy futbol jamoasi|Gollandiya]] (3-iyul) |- |{{ENG}} [[:en:Millie_Bright|Millie Bright]] |{{Sent off|2}}{{Sent off|2}}[[2019-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatining pley-off bosqichi|Yarim finalda]] [[Amerika Qo'shma Shtatlari ayollar milliy futbol jamoasi|AQShga]] qarshi oʻyinda (2-iyul) |[[2019-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatining pley-off bosqichi|Uchinchi oʻrin uchun pley-off]]: [[Shvetsiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Shvetsiya]] (6-iyul) |} == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati brendi == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining emblema va shiori 2017-yil 19-sentabrda [[Parij|Parijdagi]] [[Musée de l'Homme|Musée de l’Hommeʼda]] eʼlon qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=9/news=live-launch-of-the-official-emblem-at-fifa-com-2908328.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170918211944/http://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=9/news=live-launch-of-the-official-emblem-at-fifa-com-2908328.html|arxivsana=18 September 2017|sarlavha=France 2019's Official Emblem launched in Paris|nashriyot=FIFA.com|sana=19-sentabr 2017-yil}}</ref>. Emblema [[FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati]] kubogi shakliga oʻxshaydi va sakkizinchi yorugʻlik nuri bilan oʻralgan toʻpni ham oʻz ichiga oladi, bu ayollar oʻrtasidagi sakkizinchi Jahon chempionati ramzidir. Bundan tashqari emblema bir nechta fransuz madaniy piktogrammalariga ishora qiladi. Masalan: * [[Fransiya bayrogʻi|Fransiya bayrogʻining]] ranglari * „Breton chizigʻi“ sifatida ham tanilgan ''[[Marinière|Marinierening]]'' koʻk va oq chiziqlari 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining ingliz tilidagi rasmiy shiori: „''Dare to Shine“'' edi. Chempionatning [[Fransuz tili|fransuz tilidagi]] shiori „Le moment de briller“ dir<ref name="slogan2">{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=9/news=official-slogan-and-emblem-of-fifa-women-s-world-cup-france-2019-launc-2908450.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170919172552/http://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2017/m=9/news=official-slogan-and-emblem-of-fifa-women-s-world-cup-france-2019-launc-2908450.html|arxivsana=19 September 2017|sarlavha=Official Slogan and Emblem of FIFA Women's World Cup France 2019 launched today|nashriyot=FIFA.com|sana=19-sentabr 2017-yil}}</ref>. == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻyinlarining chiptalarini sotish == FIFA va mahalliy tashkiliy qoʻmita 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga chiptalarni 2018-yil dekabrida individual chiptalar oldindan sotish, 2018-yil oxirida bir shaharga chiptalar toʻplami va 2019-yilning 7-martidan boshlab keng jamoatchilik uchun umumchipta sotish yoʻli bilan sotdi<ref>{{pres-reliz manbasi|date=8-fevral 2019-yil|title=FIFA Women's World Cup France 2019: Individual tickets go on sale 7 March at 15:00 CET|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-individual-tickets-go-on-sale-7-march-at-15|accessdate=24 May 2019}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nesbitt |first=Andy |date=20-may 2019-yil |title=Soccer fans are rightfully irate at FIFA over awful mistake with Women's World Cup tickets |work=USA Today |url=https://ftw.usatoday.com/2019/05/womens-world-cup-fifa-ticket-snafu |access-date=21-may 2019-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=20-may 2019-yil |title=Women's World Cup: tickets bought together may not be next to each other |work=The Guardian |agency=Press Association |url=https://www.theguardian.com/football/2019/may/20/fifa-womens-world-cup-ticketing-fiasco |access-date=21-may 2019-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Das |first=Andrew |date=20-may 2019-yil |title=Going to the Women's World Cup? You Might Not Sit With Your Family and Friends |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2019/05/20/sports/womens-world-cup-tickets.html |access-date=21-may 2019-yil}}</ref>. == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini translyatsiya qilish == FIFA 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini translyatsiya qilish huquqini bir nechta kompaniyalarga sotdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019-media-rights-licensees.pdf?cloudid=elibo623n48kcedu93qj|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190607183015/https://resources.fifa.com/image/upload/fifa-women-s-world-cup-france-2019-media-rights-licensees.pdf?cloudid=elibo623n48kcedu93qj|arxivsana=7 June 2019|sarlavha=FIFA Women's World Cup France 2019 Media Rights Licesees|nashriyot=FIFA|format=PDF|sana=19-iyun 2019-yil|qaralgan sana=24-iyun 2019-yil}}</ref>. Butun dunyo boʻylab oʻyinlarni jami 1,12 milliard kishi tomosha qildi. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati final oʻyinini 82,18 million tomoshabin tomosha qildi va FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining tomoshabinlar soni b`oyicha yangi rekordini oʻrnatdi, chunki bu koʻrsatkich 2015-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalidan oʻzib ketdi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16-mart 2021-yil |title=Women's football in numbers: 147,000 players, 80,000 referees and 1.12bn viewers |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/with-you-all-the-way/2021/mar/16/28-nations-80000-referees-and-112bn-viewers-womens-football-in-numbers |access-date=21-mart 2021-yil}}</ref>. 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati turli mamlakatlarda tomoshabinlar soni boʻyicha yana boshqa bir qancha yangi rekordlarni oʻrnatdi<ref name="FIFA-GShighs2">{{pres-reliz manbasi|date=22-iyun 2019-yil|title=France 2019 group stage: Global interest hits new highs|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/group-stage-facts-and-figures|publisher=Fédération Internationale de Football Association|accessdate=7-iyul 2019-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roxborough |first=Scott |date=1-iyul 2019-yil |title=Women's World Cup Smashes Global Ratings Records |work=[[The Hollywood Reporter]] |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/womens-2019-soccer-world-cup-smashes-global-ratings-records-1221957 |access-date=6-iyul 2019-yil}}</ref>. == Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun saralangan UEFA jamoalari == 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatidan [[UEFA]] tomonidan 2020-yilda [[Yaponiya|Yaponiyada]] boʻlib [[2020-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol – Ayollar turniri|oʻtadigan ayollar futboli boʻyicah Yozgi Olimpiada oʻyinlariga]] uchta jamoani saralash uchun foydalanilgan. Eng yaxshi natijalarga erishgan uchta Yevropa jamoasiga (faqat ular erishgan bosqichni hisobga olgan holda) Yozgi Olimpiadada ishtirok etish huquqi berilgan. Agar Olimpiada yoʻllanmalari uchun kurashayotgan jamoalar bir turda turnirdan chiqib ketgan boʻlsa, qolgan oʻrin (lar)ni hal qilish uchun koʻpi bilan toʻrtta jamoa (kerak boʻlsa, guruh bosqichi natijalariga koʻra aniqlanadi) 2020-yil boshida maxsus pley-off bosqichiga yoʻl olishi mumkin edi. Biroq, bu hodisa ushbu turnirda sodir boʻlmadi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensolympic/news/the-road-to-tokyo-3024135|sarlavha=The road to Tokyo|ish=FIFA.com|nashriyot=Fédération Internationale de Football Association|sana=6-may 2019-yil}}</ref>. Buyuk Britaniyaning toʻrtta futbol assotsiatsiyasi (Angliya, [[Shimoliy Irlandiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Irlandiya]], [[Shotlandiya ayollar milliy futbol terma jamoasining natijalari (2010—2019)|Shotlandiya]] va [[Uels futbol assotsiatsiyasi|Uels]]) oʻrtasidagi ayollar terma jamoalari haqidagi kelishuvga koʻra, [[Buyuk Britaniya]] birinchi marta [[Angliya ayollar milliy futbol jamoasi|Angliya ayollar terma jamoasining]] Jahon chempionatidagi oʻyinlari orqali Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma olish uchun harakat qildi va Angliya ayollar terma jamoasi Yevropaning eng yaxshi uchta jamoasi qatoriga kirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28-iyun 2019-yil |title=Tokyo 2020 Olympics: Team GB qualify for women's football tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/48791484}}</ref> [[Shotlandiya ayollar milliy futbol jamoasi|Shotlandiya ayollar milliy terma jamoasi]] ham Jahon chempionatida ishtirok etgan, ammo kelishuvga koʻra, eng yuqori oʻrinni egallagan Uels, Shotlandiya, Shimoly Irlandiya, Angliya terma jamoalari Olimpiya oʻyinlari saralashi uchun kurashga nomzod sifatida koʻrsatilsa, ularning natijalari hisobga olinmasdi<ref name="fifa201810012">{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2018/m=10/news=organising-committee-takes-important-decisions-on-fifa-women-s-world-cup.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181001184011/https://www.fifa.com/womensworldcup/news/y=2018/m=10/news=organising-committee-takes-important-decisions-on-fifa-women-s-world-cup.html|arxivsana=1 October 2018|sarlavha=Organising Committee takes important decisions on FIFA Women's World Cup|nashriyot=FIFA.com|sana=1-oktabr 2018-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-oktabr 2018-yil |title=Tokyo 2020 Olympics: Home nations agree to GB women's football team |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45712449 |access-date=1-oktabr 2018-yil}}</ref>. Shunday qilib, sakkizta Yevropa terma jamoasi Jahon chempionatida uchta saralash oʻrni uchun kurashdi. [[Amerika Qo'shma Shtatlari ayollar milliy futbol jamoasi|Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar terma jamoasining]] chorak finalda [[Fransiya ayollar milliy futbol terma jamoasi]] ustidan qozonilgan gʻalabasi UEFAdan qolgan uchta yarim finalchining Olimpiada oʻyinlariga yoʻl olishini kafolatladi<ref name="uefa">{{Veb manbasi|url=https://www.uefa.com/womensworldcup/news/newsid=2586627.html|sarlavha=FIFA Women's World Cup fixtures/results|ish=UEFA.com|nashriyot=Union of European Football Associations|sana=16-iyun 2019-yil}}</ref>. {| class="wikitable sortable" !Yozgi Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma olgan jamoalar !Yoʻllanma olgan sana ! data-sort-type="number" |[[Futbol Olimpiada o‘yinlarida|Yozgi Olimpiya oʻyinlaridagi]] ishtioki |- |{{Fbw|GBR}} |2019-yil 28-iyun<ref name="NEDSWE">{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensolympic/news/netherlands-and-sweden-secure-tokyo-tickets|sarlavha=Netherlands and Sweden secure Tokyo tickets|ish=FIFA.com|nashriyot=Fédération Internationale de Football Association|sana=29-iyun 2019-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensolympic/news/lionesses-secure-olympic-spot-for-great-britain|sarlavha=Lionesses secure Olympic spot for Great Britain|ish=FIFA.com|nashriyot=Fédération Internationale de Football Association|sana=28-iyun 2019-yil}}</ref> |1 (''[[2012-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|2012]]'') |- |{{Fbw|NED}} |2019-yil 29-iyun<ref name="NEDSWE" /> |0 (debyut) |- |{{Fbw|SWE}} |2019-yil 29-iyun<ref name="NEDSWE" /><ref name="NEDSWE" /> |6 ([[1996-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|1996]], [[2000-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|2000]], [[2004-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|2004]], [[2008-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|2008]], [[2012-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|2012]], [[2016-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida futbol - Ayollar turniri|2016]]) |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.fifa.com/womensworldcup/archive/france2019/index.html FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati Fransiya 2019]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://digitalhub.fifa.com/m/6bd2fa3c769ee09c/original/lnpeuvaoc1v5tih9rf7p-pdf.pdf FIFAning texnik hisoboti] * [https://digitalhub.fifa.com/m/4f40a98140d305e2/original/zijqly4oednqa5gffgaz-pdf.pdf FIFA jismoniy tahlili] * [http://www.rsssf.com/tablesw/wwc2019f.html RSSSF da natijalar] * {{YouTube|tA6FrcK_pTs|FIFA Women’s World Cup France 2019 The Official Film}} cxe3z703036m60idsw61xh0sneecu6v 0 813232 6315587 3904864 2026-10-23T02:25:06Z Xqbot 1850 Fixing double redirect from [[FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] to [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] 6315587 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] 1nci7z87jm2m8nwbimlaui04i75vwtw 1 813720 6315582 4233415 2026-10-23T02:20:29Z AnvarxonM 75105 AnvarxonM [[Munozara:FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] sahifasini [[Munozara:Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]]ga koʻchirdi 4233415 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Maqola tarixi | status = XM | sana = 2022-11-03 | natija = berilmadi }} {{Sport loyihasi}} {{WikiStipendiya marafoni}} po0hr56qoaki58lh1u0na4gvdu5cic0 0 823001 6315559 6252202 2026-10-23T01:19:42Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315559 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Ioannis Amanatidis|tasvir=Ioannis Amanatidis im Eintracht Frankfurt Museum.JPG|izoh=|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1981|12|3}}|tavallud_joyi=[[Kozani]], Gretsiya|boʻyi=1.83 m|joriyklub=|klubraqami=|pozitsiya=[[Hujumchi]]|yoshlikyillari1=1991—1995|yoshlikklublari1=Stuttgarter SC|yoshlikyillari2=1995—1999|yoshlikklublari2=[[VfB Stuttgart]]|yillar1=1999—2004|klublar1=[[VfB Stuttgart]]|isht1=35|gollar1=6|yillar2=2000—2002|klublar2=→ [[SpVgg Greuther Fürth|Greuther Fürth]] (ijara)|isht2=42|gollar2=12|yillar3=2004|klublar3=→ [[Eintracht Frankfurt]] (ijara)|isht3=15|gollar3=6|yillar4=2004—2005|klublar4=[[1. FC Kaiserslautern]]|isht4=23|gollar4=6|yillar5=2005—2011|klublar5=[[Eintracht Frankfurt]]|isht5=140|gollar5=42|milliyyillar2=2002—2009|milliyjamoa2=[[Gretsiya]]|milliyisht2=35|milliygollar2=3|milliyyillar1=2000—2003|milliyjamoa1=Gretsiya U21|milliyisht1=15|milliygollar1=2|boshliqyillar1=2014—2016|boshliqklublar1=[[Iraklis 1908 Thessaloniki F.C.|Iraklis U20]]|boshliqyillar2=2016|boshliqklublar2=[[Iraklis 1908 Thessaloniki F.C.|Iraklis]] (vaqtinchalik)|boshliqyillar3=2019—2020|boshliqklublar3=[[FC St. Gallen|St. Gallen]] (yordamchi)|boshliqyillar4=2020|boshliqklublar4=[[PAOK FC|PAOK]] (yordamchi)}} '''Ioannis''' '''Amanatidis''' ({{Talaffuz|Jon Amanatidis}}; 1981-yil 3-dekabrda tugʻilgan) — [[futbol]] murabbiyi va sobiq futbolchi. [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] va [[Yarim himoyachi|qanot]] hujumchisi sifatida oʻynagan. Gretsiyani yuqori darajadagi xalqaro miqyosda himoya qilgan. == Klublardagi faoliyati == Amanatidis Gretsiyaning [[Kozani]] shahrida tugʻilgan. Oilasi toʻqqiz yoshida [[Stuttgart]]ga koʻchib oʻtdi va [[SC Stuttgart]]ga qoʻshildi. Ikki yildan soʻng VfB Stuttgart akademiyasiga kirdi. 2002-yilda [[Bundesliga]]dagi faoliyatini boshladi, SpVgg Greuther Fürthda ijara asosida oʻynagan. VfB Stuttgartning oʻsha paytdagi bosh murabbiyi Felix Magath bilan kelishmovchiliklar boʻlganidan soʻng, Bundesliganing „[[Eintracht Frankfurt]]“ jamoasiga ijaraga berildi, keyinroq jamoa ikkinchi divizionga tushib ketdi Yozda 1. FC Kaiserslauternga erkin agent sifatida oʻtdi. Bir mavsumdan soʻng Frankfurtning „Eintracht“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 2008-yilning aprel oyida „Eintracht“ sardori Amanatidis klub bilan shartnomasini 2012-yilgacha uzaytirishga rozi boʻlgani xabar qilingandi. 2011-yilning 18-iyulida professional futboldagi faoliyatini yakunlaganini rasman eʼlon qildi. Barcha musobaqalarda 325 oʻyinda 98 gol, 24 golli uzatma qayd etgan. == Xalqaro faoliyati == Amanatidis Gretsiya terma jamoasi safida ilk bor 2002-yilning noyabrida Irlandiyaga qarshi oʻyinda maydonga tushgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/3740161.stm|sarlavha=Papadopoulos in Greek squad|nashriyot=[[BBC]]|sana=23-may 2004-yil|qaralgan sana=19-iyun 2014-yil}}</ref>. 2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi uchun yakuniy tarkibda tanlangan. [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] va [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksikaga]] qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan. 2010-yil 9-avgustda Amanatatidis xalqaro futboldagi faoliyatini yakunlashga qaror qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://sport.t-online.de/ioannis-amanatidis-tritt-aus-nationalelf-zurueck/id_42494700/index|sarlavha=Amanatidis tritt aus Nationalelf zurück|til=olmoncha|nashriyot=T-Online|sana=9-avgust 2010-yil|qaralgan sana=21-dekabr 2010-yil|arxivsana=2011-06-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110608003709/http://sport.t-online.de/ioannis-amanatidis-tritt-aus-nationalelf-zurueck/id_42494700/index}}</ref>. Yevro-2008 final bosqichi uchun yakuniy tarkibga kiritilgan va Shvetsiya, [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] va [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiyaga]] qarshi barcha oʻyinlarda maydonga tushgan. == Murabbiylik faoliyati == Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng, 2014-yilda Iraklis U20 jamoasiga zaxira jamoasi bosh murabbiyi sifatida qoʻshildi. 2016-yilning oktyabr oyida asosiy jamoaning vaqtinchalik murabbiyi sifatida ishlagan. 2019-yilning 15-yanvarida Shveysariya Superligasining „St.Gallen“ klubi bosh murabbiy boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brägger |first=Christian |date=15-yanvar 2019-yil |title=Amanatidis kommt zum FCSG – Wiss könnte Kreuzband gerissen haben |language=olmoncha |work=St.Galler Tagblatt |url=https://www.tagblatt.ch/sport/fcstgallen/amanatidis-kommt-zum-fcsg-wiss-koennte-kreuzband-gerissen-haben-ld.1085356 |access-date=25-noyabr 2019-yil}}</ref>. 2020-yil 3-avgustda Abel Ferreiraning PAOKda yangi bosh murabbiy yordamchisi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Αντωνόπουλος|ism=Άρης|sana=2-avgust 2020-yil|sarlavha=Οριστικό: Συνεχίζει στην Ελλάδα ο Γιάννης Αμανατίδης!|url=https://www.galanolefko.gr/2020/08/03/oristiko-synechizei-stin-ellada-o-giannis-amanatidis/|kirish sanasi=2-avgust 2020-yil|ish=Galanolefko.gr - Νέα, Ειδήσεις και Αφιερώματα για την Εθνική|til=grekcha}}{{Oʻlikhavola|date=fevral 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Xalqaro gollari == {| class="wikitable" !Yoʻq. ! Sana ! Joy ! Raqib ! Hisob ! Natija ! Musobaqa |- | 1. | 2007-yil 17-oktyabr | [[Istanbul]], Turkiya |{{Fb|Turkey}} | 0-1 | Gʻalaba | UEFA Yevro-2008 saralashi |- | 2. | 2007-yil 17-noyabr | [[Afina (shahar)|Afina]], Gretsiya |{{Fb|Malta}} | 5-0 | Gʻalaba | UEFA Yevro-2008 saralashi |- | 3. | 2008-yil 24-may | [[Budapesht]], Vengriya |{{Fb|Hungary}} | 3-2 | Magʻlubiyat | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik oʻyini]] |} == Yutuqlari == '''VfB Stuttgart''' * UEFA Intertoto kubogi : 2002<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/competitions/IntertotoCup/FixturesResults/Round%3D1621/Match%3D70010/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20021021101811/http://www.uefa.com/competitions/IntertotoCup/FixturesResults/Round%3D1621/Match%3D70010/index.html|arxivsana=21 October 2002|sarlavha=Stuttgart 2-0 Lille (Aggregate: 2 - 1)|nashriyot=uefa.com|qaralgan sana=16-iyun 2020-yil}}</ref> '''Eintracht Frankfurt''' * DFB-Pokal ikkinchi sovrindori: 2005—2006 == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.ioannis-amanatidis.com/}} {{In lang|de|en|el}} * [http://www.eintracht-archiv.de/amanatidis.html Ioannis Amanatidis] eintracht-archiv.de da {{In lang|de}} {{DEFAULTSORT:Amanatidis, Ioannis}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Gretsiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Eintracht Frankfurt futbolchilari]] [[Turkum:VfB Stuttgart futbolchilari]] [[Turkum:VfB Stuttgart II futbolchilari]] [[Turkum:SpVgg Greuther Fürth futbolchilari]] [[Turkum:1. FC Kaiserslautern futbolchilari]] [[Turkum:Bundesliga futbolchilari]] [[Turkum:2. Bundesliga futbolchilari]] [[Turkum:Gretsiyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]] [[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]] [[Turkum:Gretsiyalik futbol murabbiylari]] jt5fbqpslmrgvqlkk2erbhx6qp0mx8w 0 826066 6315434 6063254 2026-10-22T21:56:26Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315434 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} * [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Adabiyotlar == WWW.YOMI.UZ mauovz6e1vebf2bq34pmm35t8zsykmi 6315435 6315434 2026-10-22T21:56:37Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315435 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Adabiyotlar == WWW.YOMI.UZ fhv0mdrg5l9zg7b3gkjte8yoj7wlts7 6315436 6315435 2026-10-22T21:56:55Z Sherzod11W 273619 6315436 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. == Manbalar == === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Adabiyotlar == WWW.YOMI.UZ t7x2kcb9ecr6n5ge8lfl3yixjph2epk 6315437 6315436 2026-10-22T21:57:12Z Sherzod11W 273619 6315437 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. == Manbalar == === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Adabiyotlar == * WWW.YOMI.UZ ka2glr0dwa42fovfw5iizxu3g1agh5h 6315438 6315437 2026-10-22T21:57:18Z Sherzod11W 273619 6315438 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. == Manbalar == === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Adabiyotlar == * WWW.YOMI.UZ. pl6fevy8zh1a2qjnko45b6qenkffc23 6315439 6315438 2026-10-22T21:57:35Z Sherzod11W 273619 6315439 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. == Manbalar == === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Manbalar == == Adabiyotlar == * WWW.YOMI.UZ. 9qiaqaqly4hwveat6dguh4i6p5zfjtj 6315440 6315439 2026-10-22T21:57:51Z Sherzod11W 273619 6315440 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. == Manbalar == === Institutning asosiy vazifalari === Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * WWW.YOMI.UZ. 0wdww8emgpy3mxo94g3ki5njf5if67c 6315441 6315440 2026-10-22T21:58:11Z Sherzod11W 273619 6315441 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-02}} {{betaraflik|sana=2024-02}} {{turkumsiz|sana=2024-02}} {{ichki havolasiz|sana=2024-02}} }} [[Fayl:YOMI 2.jpg|thumb|160x160px]] = Yoshlar muammolari oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti = === Institut faoliyati === Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [[2020]]-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori asosida faoliyatini yuritadi. Institut faoliyati yoshlar muammolarini oʻrganish, mazkur yoʻnalishda ilmiy-tadqiqot va tahliliy izlanishlar olib borish, istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan davlat muassasasi hisoblanadi Institutda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari boshqaruv kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish kurslari tashkil etiladi. Qayta tayyorlash kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan holda, malaka oshirish kurslarida oʻqish kasbiy faoliyatdan ajralgan yoki ajralmagan holda, shuningdek masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish asosida amalga oshirilishi mumkin. Oʻquv kurslariga nomzodlarni Oʻzbekiston Respublikasi [[Yoshlar ishlari agentligi]] davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mamlakatimizning jamoat tashkilotlari tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan saralab oladi. Nomzodlar yoshi 30 yoshdan oshmagan, oliy maʼlumotli va kamida 2 yillik mehnat stajiga ega boʻlishi kerak. Ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan Institut tinglovchilarining asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha ish haqi oʻqish mobaynida saqlab qolinadi. == Manbalar == === Institutning asosiy vazifalari === [[Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi]] huzuridagi Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash institutining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: — Respublika yoshlari muammolarini oʻrganish, mazkur muammolarni hal qilishga doir ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida axborot-tahliliy materiallar tayyorlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish; — hududlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, ularning kasbiy rivojlanishi boʻyicha monitoring tizimini yaratish, ushbu kadrlarni professional mahorati va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda boshqaruv lavozimlariga tavsiya etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; — ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlari asosida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda jamoat tashkilotlarining istiqbolli yoshkadrlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish, yosh boshqaruvchilarning kasbiy rivojlanishi boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; — yoshlar muammolarini oʻrganish va hal etishning ilgʻor usullarini joriy qilish maqsadida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirish sohasida xalqaro hamkorlik va aloqalarni rivojlantirish. == Ilmiy kengash == Kengash Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash Instituti (keyingi oʻrinlarda — Institut) faoliyatiga taalluqli asosiy masalalarni koʻrib chiqish va hal qilish uchun Institut direktori — Kengash raisining rahbarligida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organi hisoblanadi. Kengash oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarorlari va farmoyishlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi raisi buyruqlari, Institut Ustavi va mazkur Nizomga amal qiladi. Kengash oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, mustaqillik, masalalarni erkin muhokama qilish, kollegiallik va yakkaboshchilikning uygʻunlashuvi, jamoa fikrini hisobga olish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash tarkibiga direktor oʻrinbosari, ilmiy kotib, kafedra mudiri, boʻlim boshliqlari, xodimlar, shuningdek, boshqa taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot institutlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Vakolat muddati — 5 yil. Kengash tarkibi Institut direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Har bir kalendar yilining boshida, shuningdek, turli sabablarga koʻra Kengash tarkibidan chiqqanlar oʻrniga, yangi aʼzolar saylanadi yoki Nizom boʻyicha kiritiladi. === Kengashning maqsad va vazifalari === Kengashning maqsadi — institut jamoasi say’-harakatlari, intellektual salohiyati Oʻzbekiston Respublikasining „Taʼlim toʻgʻrisida“gi va „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida“gi qonunlarida belgilangan vazifalarga muvofiq istiqbolli yosh kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek ilmiy-tadqiqotlar asosida yoshlar muammolarini oʻrganish, tahlil qilish, ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kengash: „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“ga muvofiq davlat taʼlim standartlari, oʻquv rejalari va dasturlarining qatʼiy bajarilishini oʻrganib chiqadi hamda ustivor masalalar boʻyicha tavsiya va topshiriqlar belgilaydi; ilmiy-tadqiqot, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar rejalari ijrosi, [[professor]]-oʻqituvchilar tarkibining malaka oshirish va qayta tayyorlash masalalarini muhokama qiladi hamda tegishli qarorlarni qabul qiladi; professor-oʻqituvchi tarkibi lavozimlarini egallash hamda professor yoki dotsent ilmiy unvonlarini berish boʻyicha oʻtkaziladigan taqdimnomalarni muhokama qiladi, professor-oʻqituvchilar tanlovlarini oʻtkazadi va ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qiladi; professor-oʻqituvchilar tomonidan tayyorlangan oʻquv adabiyotlari, monografiya, ilmiy ishlanmalarni nashrga tavsiya qilish hamda lozim hollarda darslik va oʻquv qoʻllanmalarni nashr grifini olish uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi]] Muvofiqlashtiruvchi Kengashiga tavsiya etish masalasini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlari, magistrlik dissertatsiyalari, doktorant va mustaqil tadqiqotchilarning doktorlik dissertatsiyalarining mavzularini muhokama qiladi va tegishli qarorlar qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 5 ta tashabbusi doirasida tinglovchilarning ilmiy-ijodiy tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish, ishga joylashtirish, boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish choralarini koʻrish, sport sogʻlomlashtirish bazalarini qurish masalalarini oʻrganadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; institutning tashkiliy tuzilmalariga oʻzgartirishlar kiritish, yangi kafedra va boʻlimlar tashkil qilish boʻyicha qarorlar qabul qiladi; institut tinglovchilari va xodimlarining texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasini takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni belgilaydi. === Kengashning vakolatlari === Kengash vakolatiga quyidagilar kiradi: oʻquv rejalari va dasturlarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]], Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Oʻzbekiston Yoshlar ishlari agentligi tavsiyalarini inobatga olgan holda Kengash tomonidan tasdiqlash; professor-oʻqituvchilar tarkibi uchun oʻquv yuklamalari normativini tasdiqlash (oʻquv soatlari hajmi), shuningdek, pedagogik xodimlar tomonidan ilmiy-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy metodik va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni amalga oshirishni ragʻbatlantirish shakllarini ishlab chiqish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti va stajirovka oʻtash tartibini tasdiqlash; oʻquv jarayonining yakuniy natijalari uchun attestatsiya komissiyasi tarkibini tasdiqlash; bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarni tasdiqlash; Institut boʻlimlari rahbarlarining hisobotlarini tinglash; boshqaruv, professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar, oʻquv-yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tartibi hamda Institut xodimlariga har oylik ustamalarni belgilash mezonlarini tasdiqlash; qonun hujjatlari va mazkur Ustavga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. Kengash kollegial muhokama qilishni talab etadigan, Institut faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi va hal qilishi mumkin. Kengash qarorlari Institut direktori tomonidan tasdiqlanadi va Institutning barcha tarkibiy boʻlinmalari, xodimlari va tinglovchilari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlib hisoblanadi. Kengash raisi: Institut Ustaviga muvofiq, Kengashning faoliyatini tashkil etadi, uning majlislarini olib boradi, Kengash aʼzolari oʻrtasida vazifalar va topshiriqlarni taqsimlaydi; Kengash qarorlari ijrosini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi; Kengashning navbatdagi va navbatdan tashqari majlislarini oʻtkazish kuni, vaqti va joyini belgilaydi; Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritilgan masalalarning jamoatchilik asosida muhokama qilinishi va ularning hal etilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; Kengash majlisi uchun kun tartibiga Kengash ish rejasida nazarda tutilgan masalalardan tashqari boshqa zarur boʻlgan masalalarni kiritadi; Kengash faoliyati boʻyicha va u tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan shaxsan javobgar hisoblanadi; Institut Ustaviga muvofiq, Kengash faoliyatini tashkil etishga doir boshqa masalalarni hal qiladi. == Institut rahbariyati == === Direktor JALILOV Aktam Tashnazarovich === Telefon: (+998 71) 232-61-45 E-mail: a.jalilov@yomi.uz Qabul kunlari: Seshanba va Payshanba Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha [[Fayl:Alisher Yunusov.jpg|thumb|160x160px|YUNUSOV Alisher Bobomuradovich |left]] YUNUSOV Alisher Bobomuradovich Direktor oʻrinbosari Telefon: (+998 71) 232-60-69 E-mail: a.yunusov@yomi.uz Qabul kunlari: Chorshanba va Juma Qabul vaqti: 10:00 dan 12:00 gacha == Kafedralar == == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi == „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ—4768-sonli Qarori bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga muvofiq tashkil etilgan. Kafedra faoliyati davomida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengash qarorlariga, Institut direktorining buyruqlariga va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Kafedraning asosiy maqsadi tinglovchilarga boshqaruv nazariyasi, uning psixologik asoslari, boshqaruv va rahbarlikning oʻziga xos jihatlari, tashabbuskorlik va shaxsiy yetakchilik fazilatlarini rivojlantirish, shuningdek, ularda tizimli tahlil, strategik rejalashtirish, mantiqiy fikrlash, strategik qarorlarni qabul qilish, inson kapitalini boshqarish, moliyaviy savodxonlik boʻyicha chuqur bilim berish hamda mazkur sohada ilmiy izlanishlar olib borishdan iborat. Shuningdek, kafedrada institutning umumiy maqsad va vazifalaridan kelib chiqib, bir yoki bir necha turdosh fanlar boʻyicha oʻquv, uslubiy, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini tayyorlash kurslariga akademik yordam beriladi hamda tashkiliy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa tarbiyaviy ishlar olib boriladi. Kafedraning maqsadidan kelib chiqib quyidagi asosiy vazifalar belgilangan: yuksak maʼnaviy va axloqiy talablarga javob beruvchi, yuqori malakali va chuqur kasbiy bilimga ega boʻlgan raqobatbardosh boshqaruv kadrlarini tayyorlash; Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etilgan davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining yosh istiqbolli kadrlari uchun oʻquv kurslarini tashkil etish; tinglovchilarning malakaviy amaliyoti, kurs ishlari, bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish, tinglovchilar bilimini baholashning reyting nazoratini joriy etish va mustaqil ishlarni tashkil etish boʻyicha tadbirlar oʻtkazish; boshqaruv, ijtimoiy psixologiya va sotsiologiya yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni olib borish; psixologik va sotsiologik testlar asosida har bir tinglovchining ijtimoiy-psixologik qiyofasini yaratish va bitiruvchilarning taxminiy kasbiy traektoriyasini ishlab chiqish. Asosiy vazifalardan kelib chiqqan holda kafedra professor-oʻqituvchilarining funksiyalari quyidagicha belgilanadi: kafedra fanlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tasdiqlash uchun taqdim etadi, shuningdek, turdosh kafedralar tomonidan tayyorlangan oʻquv dasturlarga taqriz va xulosalar tayyorlash; kafedra yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari, oʻquv reja va dasturlarini rivojlangan xorijiy mamlakatlar taʼlim dasturlari bilan qiyosiy tahlilini muntazam ravishda olib boradi va takomillashtirish; darslik, oʻquv, uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash; kafedrada oʻqitiladigan fanlar boʻyicha darslik, oʻquv, uslubiy va koʻrgazmali qurollar tayyorlash, qayta nashr etiladigan darslik, oʻquv qoʻllanma va oʻquv-uslubiy adabiyotlar yaratadi, shuningdek, xorijiy olimlar bilan hammualliflilikda ishlab chiqilgan adabiyotlarga taqriz va xulosalar beish; belgilangan tartibda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirishni tashkil etadi hamda ularning Respublika hamda xalqaro ilmiy anjumanlarda maʼruzalar bilan ishtirok etishini taʼminlash; Institut yillik kasbiy oʻsish rejasiga muvofiq kafedra xodimlarining ilmiy-pedagogik, maʼnaviy-maʼrifiy salohiyatini yuksaltirish hamda xorijiy tillarni mukammal egallashiga yoʻnaltirilgan ishlarni tashkil etish; zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishni boshlagan yosh oʻqituvchilarga pedagogik malaka va koʻnikmalarni egallashda yordam berish, axborot bazasini yaratish, oʻquv mashgʻulotlarida zamonaviy oʻquv-texnika vositalaridan, yakka tartibda oʻqitish va mustaqil taʼlim olish uslublaridan samarali foydalanishni yoʻlga qoʻyish, oʻqitishning zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jihozlangan maxsus oʻquv auditoriyalarida tashkil qilish, masofaviy taʼlim modelini ishlab chiqish va rivojlantirish. „Boshqaruv koʻnikmalari va yetakchilik mahoratini rivojlantirish“ kafedrasida „Yoshlarga oid davlat siyosati“, „Yoshlar oʻrtasida kuzatilayotgan muammolar va ularni bartaraf etish texnologiyasi“, „Yoshlarda tadbirkorlik koʻnikmalarini rivojlantirish“, „Fuqarolik jamiyati asoslari“, „Davlatning iqtisodiy siyosati“, „Moliyaviy savodxonlik“, „Tizimli taxlil“, „Boshqaruv psixologiyasi“, „Boshqaruv sotsiologiyasi“, „Rahbar shaxsi va rahbarlik uslublari“, „Liderlik psixologiyasi“, „Ommaviy muloqot va notiqlik mahorati“, „Zamonaviy boshqaruv asoslari“, „Strategik boshqaruv“, „Inson resurslarini boshqarish“ va „Loyiha boshqaruvi asoslari“ oʻquv kurslaridan mashgʻulotlar olib boriladi. Kafedra aʼzolari: F. I. Sh. Rahmonov Zafar Yashinovich Lavozimi:kafedra mudiri Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni:iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 12 yil E-mail: akademiya2018@gmail.com F. I. Sh. Begmatov Abdullajon Sirojiddinovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: falsafa fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 46 yil E-mail: begmatov_abdulla@mail.ru F. I. Sh. Jalilov Aktam Tashnazarovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari doktori, professor Pedagogik staji: 15 yil E-mail: a.jalilov@yomi.uz F. I. Sh. Qodirov Kamoliddin Botirovich Lavozimi: kafedra professori Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent Pedagogik staji: 20 yil E-mail: kkamol@rambler.ru F. I. Sh. Norkulova Nargiza Tashpulatovna Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 16 yil E-mail: nargiza.norkulova@mail.ru F. I. Sh. Qaxxorov Avaz Jamolovich Lavozimi: kafedra dotsenti Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Pedagogik staji: 13 yil E-mail: avaz_qaxxorov@mail.ru F. I. Sh. Isabayev Maxsad Baxodirovich Lavozimi: kafedra dotsenti v.b. Ilmiy darajasi va ilmiy unvoni: siyosiy fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Pedagogik staji: 9 yil E-mail: maksfind_22@mail.ru == Boʻlimlar == === Yoshlar muammolarini oʻrganish va ijtimoiy tadqiqotlar boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish va ular yakuni boʻyicha axborot-tahliliy hujjatlar tayyorlash; -yoshlar muammolari bazasini shakllantirib borish; -yoshlar muammolarini oʻrganish va ularni hal etishda xorijning ilgʻor usullarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini oʻrganish masalasida aloqalarni rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar muammolarini oʻrganishga oid mavzular boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etish; -respublika va xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari bilan ilmiy-amaliy hamkorlik qilish. -Institutning Yoshlar indeksini monitoring qilish va Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Funksiyalari: -yoshlar muammolarini oʻrganish boʻyicha sotsiologik, tahliliy va ilmiy uslublarni qoʻllagan holda ijtimoiy tadqiqotlar amalga oshirish; -yoshlarning dolzarb muammolariga bagʻishlangan tahliliy materiallar tayyorlash hamda ularning amaliy yechimiga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va shu asosda Respublikada yoshlarga oid siyosatni yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chikish; -respublikada va xorijda ruy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish va axborot daydjestlar tayyorlash, Institut rahbariyatini doim xabardor qilish; -hududlar va tarmoqlar kesimida yoshlar muammolarini oʻrganish, muammolar bazasini shakllantirish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -Institutning tahliliy faoliyati doirasida boshqa vazirlik, idoralar va tashkilotlarning tegishli boʻlimlari bilan aloqalar olib borish; -Respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish; -dolzarb masalalar boʻyicha tadqiqot yoʻnalishlarini aniqlash maqsadida boʻlimlar bilan muhokamalar oʻtkazish hamda davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish; -hamkorlik uchun xorijiy ilmiy-tadqiqot muassasalarini aniqlash hamda ular bilan tegishli aloqalar oʻrnatish; -respublika va xalqaro ilmiy grantlarda ishtirok etish boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlash va ularni Ilmiy boʻlimga taqdim etish; -Institut tinglovchilari bilan turli mavzularda axborot-tahliliy materiallar tayyorlash orqali ularning analitik qobiliyatlarini aniqlash va rivojlantirish. === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi === Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimi Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlari, Institut Ustavi, Ilmiy Kengash qarorlari, Institut direktorining buyruqlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq faoliyat olib boradi. Kasbiy rivojlanishni monitoring qilish va oʻqishlarni tashkil etish boʻlimining asosiy maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarini tashkil qiladi, yaʼni hududlar va tarmoqlar kesimida davlat hokimiyati, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining istiqbolli yosh kadrlarini qayta tayyorlash boʻyicha 4 oygacha va 1 oygacha boʻlgan qayta tayyorlash va malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etib, Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishi va professional rivojlanishini monitoring qilish tizimini yaratadi. Boʻlimning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: — oʻquv kurslar boʻyicha tashkiliy va tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish; — tinglovchilarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hamda Institutning ichki tartib va intizom qoidalari bilan tanishtiradi va nazorat qilish; — tinglovchilarning stajirovka va malakaviy amaliyot oʻtashlarini tartibga solish mexanizmlarini rejalashtirish va amalga oshirish; — oʻquv jarayonini tashkil qilishni tartibga soluvchi meʼyoriy-xuquqiy va boshqa xujjatlarning loyihalarini ishlab chiqish; — tinglovchilar oʻrtasida anketa-soʻrovnomalarini tashkil qilish va ularni tahlil qilish; — Institut bitiruvchilarining kasbiy oʻsishini monitoring qilish; — Institut bitiruvchilarining onlayn bazasini yaratish; — Institut kafedralarini oʻquv ishlari boʻyicha yillik ish rejalarini oʻz vaqtida bajarilishini monitoring qilish va boshqalardan iborat. === Yoshlar indeksini monitoring qilish boʻlimi === Vazifalari: -Yoshlarga oid davlat siyosatini baholash milliy indeksi mezonlarini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi; -davlat va nodavlat tashkilotlari yoshlarga oid faoliyati boʻyicha statistik maʼlumotlarni toʻplaydi, yuritadi va tahlil qiladi; -tahlillar natijasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan ishlab chiqilgan takliflarni joylarda davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishini monitoring qiladi; -joylarda mavjud yosh istiqbolli kadrlar rivojlanishini doimiy oʻrganib borish, ular faoliyatiga toʻsiq boʻlayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar indeksi boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -Yoshlar indeksini shakllantirish maqsadida mutasaddi idora va tashkilotlardan tegishli statistik koʻrsatkichlarni olish; -mutasaddi tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan statistik koʻrsatkichlarni qayta tekshirish va joylarda holatni chuqur oʻrganish maqsadida tadqiqotlar olib borish; -joylardagi vazirlik, idora va tashkilotlarning qoʻyi boʻgʻinlarining yoshlarga oid faoliyatini yaqindan oʻrganib, ularga baho berish va ish faoliyatini samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish; -joylardagi yosh istiqbolli kadrlar faoliyatini, ularni rivojlanish tendentsiyalarini yaqindan oʻrganib borish va ular boʻyicha tegishli xulosa va takliflar ishlab chiqish; -yoshlar muammolarini hal etish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Yoshlar rivojlanishini strategik tahlil qilish boʻlimi === Vazifalari: -yoshlar muammolari va loyihalarini strategik tahlil qilish orqali prognozlar ishlab chiqadi; -yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha kontseptsiya, strategiya va sxemalar ishlab chiqadi; -Boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish yoʻnalishida Institutning xalqaro aloqalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; -yoshlar oid davlat siyosatini strategik rejalashtirish boʻyicha mahalliy va xalqaro ilmiy grantlarida ishtirok etadi. Funksiyalari: -tadqiqotlar va oʻrganishlar davomida aniqlangan yoshlar muammolarini hamda taklif etilayotgan yoshlarga oid loyihalarni chuqur tahlil qilish orqali prognozlarni ishlab chiqish; -yoshlarga oid kontseptsiya, strategiya, sxemalar va turli tahliliy infografikalar ishlab chiqish va ularni amaliyotga tadbiq etilishini oʻrganib borish; -yoshlar muammolarini strategik hal etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib borish; -respublikada va xorijda roʻy berayotgan yoshlar siyosatiga oid muhim yangiliklarni kuzatib borish; -boʻlim faoliyatiga tegishli masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash; -respublika va xalqaro miqyosda yoshlar muammolarini hal qilish masalalariga bagʻishlangan konferensiya, seminar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarda ishtirok etish. === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi === Uslubiy taʼminotni muvofiqlashtirish boʻlimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi PQ-4768-sonli qaror bilan tasdiqlangan tarkibiy tuzilmaga asosan tashkil etilgan. Boʻlim oʻz faoliyatini yuqorida qayd etilgan qaror va ushbu qaror bilan tasdiqlangan Institut Ustavi hamda mazkur Nizom asosida tashkil etadi. Boʻlim oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Yoshlar ishlari agentligi direktorining Institut faoliyatiga doir buyruq va farmoyishlariga, Institut Ustaviga, Ilmiy kengashining qarorlariga, mazkur Nizomga hamda Institut direktorining buyruq va farmoyishlariga amal qiladi. Boʻlimning asosiy maqsadi. Institut uslubiy taʼminot ishlarini rejalashtirish, istiqbolli kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy bazasini shakllantirish, oʻquv rejalar, dasturlar, uslubiy qoʻllanmalar hamda multimediya mahsulotlarini ishlab chiqish hamda estudy.dba.uz masofaviy taʼlim portaliga joylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, mahnaviy va mahrifiy tadbirlar oʻtkazish, shu asosda uslubiy taʼminot ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Vazifalari: -Institutda amalga oshiriladigan ilmiy, oʻquv va tahliliy tadqiqotlar hamda oʻquv jarayonini uslubiy jihatdan tahminotini amalga oshiradi; -kafedra, boʻlimlarda amalga oshirilayotgan ilmiy, oʻquv, tahliliy tadqiqotlarning uslubiy jihatdan Institut maqsad va vazifalariga mosligini nazorat qiladi; -Institutning asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar va yosh rahbar kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning uslubiy tahminot bazasini shakllantiradi; -istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlarini ishlab chiqilishini nazorat qiladi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv uslubiy majmualarni shakllantiradi; -Institut kafedralari bilan hamkorlikda istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish qisqa muddatli oʻquv kurslari uchun moʻljallangan oʻquv dasturlari, oʻquv uslubiy majmualar, mahruza matnlari, videodarslar hamda keys topshiriqlarini masofaviy tahlim portalida joylashtirishni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; -oʻquv dasturlari, oʻquv-metodik, oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish maqsadida doimiy va muddatli ijodiy guruh, ilmiy-amaliy jamoalar tashkil etadi hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; -Institut tinglovchilarining bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash va himoya qilishning asosiy talablarini ishlab chiqadi; -ilmiy boʻlim bilan birgalikda oʻquv jarayonining uslubiy bazasini shakllantirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalar, test materiallarini yangilash, modernizatsiya qilish va joriy etish, bosma mahsulotlarni manfaatdor hududiy oʻquv markazlariga tarqatishni muvofiqlashtiradi; -Institut oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish maqsadida yangi, interfaol pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish, masofaviy tahlim portalida joylashtirilgan mahlumotlarni yangilab borish ishlarini muvofiqlashtirib boradi; -oʻquv jarayonida qoʻllaniladigan badiiy va hujjatli filgʻmlar hamda boshqa mulgʻtimedia mahsulotlarining bazasini shakllantiradi; -uslubiy tahminot faoliyati boʻyicha hisobotni yuritadi. === Ilmiy va xalqaro aloqalar boʻlimi === Boʻlim Institutning tarkibiy tuzilmasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-iyundagi "Oʻzbekiston Respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidaʼ’gi PQ-4768-sonli qarorining 5-ilovasi asosida tashkil etilgan. Ushbu boʻlim Institut Nizomi, Ilmiy kengash qarorlari, Institut direktori buyruqlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari asosan faoliyat olib boradi. Boʻlimning asosiy maqsadi Institut ilmiy-tadqiqot ishlarini rejalashtirish, olib borilayotgan ilmiy ishlarning texnik taʼminotini amalga oshirish va muvofiqlashtirish, bajarilayotgan fundamental, amaliy va innovatsion grant loyihalarini ishlab chiqish va yuritilishini muvofiqlashtirish, yuqori malakali ilmiy xodimlarni tayyorlash, yoshlar muammolari, kadrlar siyosati samaradorligini oshirish, istiqbolli kadrlarni tayyorlash sohasida jahon tajribasini oʻrganish, tadbirlar oʻtkazish, xalqaro aloqalarni oʻrnatish hamda olib borish, shu asosda ilmiy ishlarni yanada takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Boʻlim ilmiy-tadqiqot ishlari va grant loyihalari, doktorantlar va mustaqil izlanuvchilarning ilmiy faoliyati hamda xalqaro aloqalar bilan bogʻliq faoliyatlarini Institutning umumiy faoliyati va ish rejalariga uygʻun tarzda, istiqbol va yillik ish rejalariga muvofiq olib boradi. Boʻlimning asosiy vazifasi boʻlim maqsadidan kelib chiqqan holda belgilanadi va quyidagilardan iborat: — Institutning yillik ilmiy faoliyatini belgilaydi va ilmiy ishlarni muvofiqlashtiradi; — Institutning ilmiy muammolari doirasini belgilaydi; — yoshlar muammolari asosida ilmiy tadqiqotlarning mavzular bazasini shakllantiradi; — Institutga ilmiy izlanuvchilarni qabul qilish va ularning ilmiy faoliyatini amalga oshirishga koʻmaklashadi; — Institut faoliyatiga doir boʻlgan mavzularda davlat ilmiy grantlarida ishtirok etadi; — ilmiy jurnallar va nashriyotlar bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy nashrlarni amalga oshiradi; — Yoshlar masalalari va ilmiy faoliyat boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hamkorlikning yangi yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; — ilmiy faoliyat boʻyicha hisobotni yuritadi. == Taʼlim dasturlari == Istiqbolli kadrlarni qayta tayyorlash — mamlakatda demokratik islohotlarni chuqurlashtirish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, davlat va jamiyat boshqaruvi sohasida xalqaro standartlar va talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari asosida yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash boʻyicha yangi zaruriy hamda yetarli bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish, yangi kasbiy faoliyatga yoʻnaltirishdan iborat. Qayta tayyorlash kurslariga tinglovchilarni qabul qilishda test va suhbat asosida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, davlat boshqaruv organlari, Respublika jamoat tashkilotlari takliflari inobatga olgan holda yoshi 30 dan oshmagan, oliy maʼlumotga ega boʻlgan va kamida 2 yillik ish staji mavjud boʻlgan istiqbolli kadrlar tanlab olinadi. Qayta tayyorlash muddati ishlab chiqarishdan ajralgan holda 16 hafta (tajriba orttirishni hisobga olgan holda, jami 576 soatdan kam boʻlmagan hajm)ni tashkil etadi. Auditoriya mashgʻulotlari haftasiga 36 soatdan, oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 54 soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Qayta tayyorlash kursini oʻzlashtirgan va yakuniy attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga belgilangan tartibda davlat namunasidagi diplom beriladi. Qayta tayyorlash kursi tinglovchilarining amaliyot oʻtash tartibi Institut tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi bilan kelishgan holda belgilanadi va tasdiqlanadigan dasturlar asosida tinglovchilarning xorijiy davlatlar taʼlim muassasalarida va davlat organlarida amaliyot oʻtash tashkil etiladi. Kirish imtixonlari 2 bosqichdan iborat. I bosqich: Test sinovlari (Davlat test markazi tomonidan oʻtkaziladi). II bosqich: Suhbat. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * WWW.YOMI.UZ. skug6uj001lxuiysio0b7pf6wjk43sh 0 832007 6315459 5917739 2026-10-22T22:02:47Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315459 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = Shuhrat Yovqochev | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | tugʻilgan_sanasi = 1965 | tugʻilgan_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | istiqomat_joylari = [[Toshkent]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = | sohasi = sharqshunoslik, arabshunoslik | ish_joylari = [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti]] | institutlar = | alma_mater = | tezis_sarlavhasi = | akademik_rahbarlari = | mashhur_shogirdlari = | mashhur_ishlari = | oʻtkazayotgan_taʼsiri = | koʻrsatgan_taʼsiri = | mukofotlari = | turmush_oʻrtogʻi = | dini = | vebsayt = }} '''Shuhrat Yovqochev''' (1964, [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]) — [[sharqshunos]], [[arabshunos]], siyosiy fanlar doktori, professor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949—2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. 1986-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent davlat univeristeti]]ni (hozirgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti|OʻzMU]]) tamomlagan. 2018—2019-yillarda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori. == Faoliyati== * 1986 – 1990-y. – Liviyada harbiy tarjimon (SNLAD) * 1990 – 1991 yy. Oʻzbekistonning xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar jamiyatida referent * 1991 – 1992 yy. harbiy qismda arab tilidan oʻqituvchi * 1992 – yildan Oʻzbekiston Respublikasi TIV xodimi * 1993 – y. MAR TIV Diplomatik akademiyasining tinglovchisi * 1995 – 1997 yy. Oʻzbekistonning Misrdagi (Qohira) elchixonasida uchinchi kotib * 1998 – 2000 yy. ToshDSHIda ilmiy tadqiqotchi * 1999 – 2004-yillar mazkur institut Siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, kafedra mudiri * 2004 yy. Sietl universiteti (AQSH, Vashington shtati)da stajirovkada boʻlgan * 2004 – 2005 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qoshidagi [[strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti]] direktori vazifasini bajaruvchi * 2005 – 2006 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining millatlararo munosabatlar va diniy ishlar boʻyicha davlat maslahatchisi * 2006 – 2007 yy. [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi TIU rektori * 2007 – 2010 yy. ToshDSHI Siyosatshunoslik, Xalqaro munosabatlar * 2010 – yildan Jahon siyosati kafedrasi mudiri * 2018 –2019 yy. Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori * 2019 yil noyabr oyidan maʼnaviy-maʼrifiy faoliyatini muvafaklashtirish boʻyicha birinchi prorektor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ===Ilmiy yoʻnalishi=== Oʻzbekistonda va xorijda (Saudiya Arabistoni, Kuveyt, Misr, AQSH, RF va Qozogʻiston) 100 dan ortiq ilmiy ishlar eʼlon qilgan. Bir qancha xalqaro simpozium, seminar va konferensiyalar ishtirokchisi. Bir nechta xalqaro va respublika ilmiy grantlari gʻolibi<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ==Ilmiy ishlari== Nomz. diss. mavzusi: “Politizatsiya religii i problema islamskogo ekstremizma v sovremennom Yegipte” – Tashkent, 2000. Dokt. diss. mavzusi: “Vliyaniye islama na formirovaniye sovremennoy politicheskoy sistemы ARE”. – Tashkent, 2009. # Religioznыe estremistskiye organizatsii Blijnego Vostoka i borba pravitelstv protiv nix // “Islom: bagʻrikenglik va mutaassiblik”. – Toshkent, 1998. – S.101 – 111. # Organizatsiya “al-Gamaa al-Islamiya” v ARE (1970 – 90 gg.) // Mayak Vostoka. – Tashkent, 1998. – №1-2. – S. 130 – 144. # Politizatsiya islama i yeyo proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. # Tendensii politizatsii religii i formы yeyo proyavleniya v sovremennom mire // Vostokovedeniye. – Tashkent: TashGIV, 2000. – № 4. – S.16 – 24. # Oʻzbekiston va Misr. Afak attʻaavunfi-l karn al- vaxid va alishrin // ad-Diblumasiyya al- duvaliyya. - al-Kaxira, MAR. – Agustus, 2000. - 20 b. – arab tilida. # Politizatsiya islama i yee proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. Molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. – 7 s. # Terrorizm: pravda i vыmыsel // OUMT va Imom al-Buxoriy nomidagi xalqaro jamgʻarma. – Tashkent, 2001. – 96 s. # Ob istokax politizirovannosti islama // Ijtimoiy fikr inson huquqlari. – Tashkent, 2002. – № 4. – S. 23 – 27. # Politizatsiya islama i problema religioznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere ARE): Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2003. # Politizatsiya islama i problema religi-oznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere Arabskoy Respubliki Yegipet): Uchebno-metodicheskoye posobiye.–Tashkent: TashGIV, 2003. – 143 s. # Politisal islam in Uzbekistan: before and after independence // University of Washington. – Seattle, 2004. – 14 r. # Istoriya religiy narodov Sentralnoy Azii: Uchebno-metodicheskoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2006. – 228 s. – M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # [[Markaziy Osiyo]] dinlar tarixi: Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: ToshDSHI, 2006. – 208 b. –M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # “Bratya-musulmane” i protsessы “demokratizatsii” na Blijnem Vostoke // Shygys (VostokOrient). – Almatы, 2007. – № 1 – 2 (7 – 8). - S. 102 – 114. #Misr Arab Respublikasida: davlat va diniy institutlar. – Toshkent: Akademiya, 2007. – 36 b. # O vliyanii radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy Yegipta na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu v strane // Vostok (Oriens). – [[Moskva]], 2007. – № 6 (noyabr-dekabr). – S. 116 – 124. # Razvitiye islamskix nauk v Uzbekistane // Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Oʻzbekistonning islom sivilizatsiyasi rivojiga qoʻshgan hissasi” (Tashkent – Samarqand, 14 – 15-avgusta 2007 g.). – Tashkent-Samarqand: RNPS Imama al-Buxari, 2007. – S. 108 – 110. #Politicheskaya modernizatsiya v Arabskoy Respublike Yegipet: reformы i perspektivы razvitiya// Mayak Vostoka. – Tashkent: TashGIV, 2008. – № 1 – 2. # Yegipet: vliyaniye radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu // Rossiya i musulmanskiy mir. – Moskva, 2008. – № 4 (190). – S. 174 – 184. # Zarojdeniye ideologii “islamskogo fundamentalizma” i sovremennыy islamizm v musulmanskix stranax // Minbar. – Kazan, 2008. – № 1. – S. 96 – 109. # Islam i modeli politicheskogo i sotsialno-ekonomicheskogo razvitiya gosudarstv musulmanskogo mira // Sentralnaya Aziya i Kavkaz. – Lulea (Shvetsiya), 2008. – № 1 (55). – C. 170 – 178. # Islamskiy faktor v politicheskoy sisteme sovremennogo Yegipta. – Tashkent: TIU, 2008. – 212 c. # K voprosu o preemstvennosti vlasti v arabo-musulmanskix stranax // Tashkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2008. – № 4. – S. 13 – 17. # Musulmon olamida siyosiy va ijtimoiy islohotchilik jarayonlari // Imom al-Buxoriy saboqlari. – Toshkent, 2008. – № 1. – B.67 – 68. # Nazrat fi nushuʻi an-nuzum as-siyasiya fi-l-ʻalam al-islamiy // Al-Maʻarifa. – Damask (Siriya), 2008. – № 535. – S. 265 – 275. – arab. tilida. # The modernization of society and transfer of power in Muslim countries // Central Asia and the Caucasus Journal of Social and Political Studies. - Lulea (Sweden): CA&CC Press, 2009. – № 2(56). # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / Sh.Yovqochev va boshq. – T.: TIU, 2010. –208 b. # Islam i politika: Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TIU, 2011. – 208 s. # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / avtor i otv.redaktor Sh.Yovkachev. –T.: TIU, 2010. – 208 b. # Subyektы i formы politicheskoy deyatelnosti v arabskix gosudarstvax // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent, 2010-yil, 5-may. –T.: ToshDSHI, 2010. –184 b. – B.17-23. # Siyosat va din: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TIU, 2011. – 176 b. # Markaziy Osiyo xalqlarining ijtimoiy-siyosiy va diniy harakatlari tarixi: Oʻquv qoʻllanma. –T.: ToshDSHI, 2011. –168 b. # Transformatsiya vneshnepoliticheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke // Oʻzbekiston Respublikasi OOʻMTV miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va masʼul muharrir Yovqochev Sh.A. B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2011. – 256 b. –B.11-14. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyutsii religiy na Velikom Shelkovom puti // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ikkinchi anʼanaviy ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent,2011, 12-may. – T.: ToshDSHI, 2011. –B.15–21. # Jahon siyosati yoʻnalishi – zamon talabi //“Sharqshunoslik mustaqillik yillarida” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent: TDSHI, 2011. – B.139-143. # Transformatsiya vneshne politicheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke. Soft power konsepsiyasini tatbiq etish va Oʻzbekiston Respublikasi konstitutsiyasining tashqi siyosatga oid meʼyorlarini qoʻllash amaliyoti. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta maxsus taʼlim vazirligi miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami. – Toshkent, 16-dekabr 2011-yil. –B.11-14. # O nekotorыx aktualnыx problemax razvitiya islamovedeniya v Uzbekistane // Jahon siyosatining dolzarb muammolari ilmiy maqolalar toʻplami / Masʼul muh.: Sh.Yovqochev, B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2012. – 208 b.– S. 24-29. # Buyuk Ipak Yoʻli: tizimlashtirilgan manbalar va adabiyotlar majmui: Oʻquv-uslubiy nashr / A.Mannonov, S.Saksena, B.Ochilov, A.Ibragimov hammualifligida. –Toshkent: ToshDSHI; Kembridj: Kembridj Osiyo Forumi, 2012. –62 b. # Role of traditions in the religious education in Uzbekistan// Himalayan and Central Asian studies (Journal of Himalayan Recearch and Cultural Foundation, UN). Vol.16. No.3-4, July-Des 2012. –PP.24-30. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyu-sii religiy na Velikom Shelkovom Puti // Buyuk Ipak Yoʻlining oʻtmishi va hozirgi kuni: rivojlanishining ijtimoiy-madaniy, tarixiy, siyosiy va iqtisodiy yoʻnalishlari xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami, (Toshkent, 25-mart 2013-y.) –T.: TDSHI, 2013.–S.32-36. # Aktualnыe problemы mirovoy politiki // Sbornik nauchnыx statey Kafedrы Mirovoy politiki /Otv.red.Sh.Yovkochev. –T.:TashGIV, 2014. –124. # Rol Sentralnoy Azii v evolyutsii religiy na Velikom shelkovom puti // sbornik statey mejdunarodnoy nauchnoy konferensii Odin poyas odin put (Kitay, Landjou, 23–28/VIII 2014). –6 s. # XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI. –2011. – 304 b. # K voprosu o nыneshney situatsii na Blijnem Vostoke// XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: ToshDSHI, 2016. –304 b. –B.190–195. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDSHI, 2016. –210 b. # Islam v Sentralnoy Azii: evolyutsiya i spetsifika musulmanskoy religii na primere Uzbekistana // Asian Culture Awaraness Projects: 2016 The Culture Week of Uzbekistan (2016.10.24–28). –Seoul, Seoul National University Press, pp.17-33. # Rol doislamskix verovaniy v formirovanii mestnoy formы islama v Sentralnoy Azii // VI Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Tengrianstvo i epicheskoye naslediye narodov Yevrazii: istoki i sovremennost” (14-16-iyunya 2017 goda). – Astana, 2017. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDShI, 2016. –234 b. # Islam v Uzbekistane: sotsialno-politicheskaya i istoricheskaya retrospektiva //XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI, 2017. –384 b. –B.54–61 b. # Islam in Uzbekistan: the history and modernity // Roundtable: devoted to Islam in Uzbekistan. Central Asia Initiative at Leiden University and Embassy of the Republic of Uzbekistan (18-aprel 2017-yil, Leyden, Gollandiya). –12 p. # Siyosiy texnologiyalar: Oʻquv qoʻllanma. –T.:TDSHI, 2018. –232 b. –R.Jumayev bilan hammualliflikda. # Ajdodlar orzu qilgan moʻtabar maskan // Islom tafakkuri. –Toshkent: 2018. –№ 1. –B. 2-5. # Islam in Uzbekistan: history and modernity // Oʻzbekiston Xalqaro islom akademiyasi ilmiy tahliliy byulleteni –Toshkent, 2018. –№ 1. –B. 3-6. #Jaholatga qarshi maʼrifat bilan // Islom tafakkuri.. –Toshkent, 2019. –№1. –B. 2-3. # Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi jamoasiga // Islom ziyosi. –Toshkent, 2019. –№ 1. 1-bet. #Soʻzboshi. “Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –№ 11. “Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi” nashriyot-matbaa birlashmasi. –Toshkent, 2019. –B. 2-3. # Kirish soʻzi. “Zamonaviy jamiyatda innovatsion taraqqiyot va ijtimoiy-gumanitar fanlar integratsiyasi” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –Toshkent. –B. 2-3. # Molodej i religioznыy radikalizm v kiberprostranstve // XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari” mavzudagi ilmiy-amaliy konferensiya toʻplami. –T.:ToshDSHI, 2019. –480 b. –B.6-10. # Vliyaniye religioznogo radikalizma v kiberprostranstve na sovremennuyu molodej Uzbekistana // Imom Abu Mansur Moturidiy va Moturidiya taʼlimoti: oʻtmish va bugun xalqaro konferensiya materiallari toʻplami. –Toshkent-Samarqand: Akademiya, 2020. –B..228-232. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book|last=Habibullayev|first=Alimulla|author-link=|title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar)|url=|url-access=|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|location=Toshkent|year=2022|isbn=}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]] 18qvj2tnw0cem6bag25eos6kwcrnp5i 6315460 6315459 2026-10-22T22:03:16Z Sherzod11W 273619 6315460 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = Shuhrat Yovqochev | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | tugʻilgan_sanasi = 1965 | tugʻilgan_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | istiqomat_joylari = [[Toshkent]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = | sohasi = sharqshunoslik, arabshunoslik | ish_joylari = [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti]] | institutlar = | alma_mater = | tezis_sarlavhasi = | akademik_rahbarlari = | mashhur_shogirdlari = | mashhur_ishlari = | oʻtkazayotgan_taʼsiri = | koʻrsatgan_taʼsiri = | mukofotlari = | turmush_oʻrtogʻi = | dini = | vebsayt = }} '''Shuhrat Yovqochev''' (1964, [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]) — [[sharqshunos]], [[arabshunos]], siyosiy fanlar doktori, professor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949—2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. 1986-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent davlat univeristeti]]ni (hozirgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti|OʻzMU]]) tamomlagan. 2018—2019-yillarda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori. == Faoliyati== * 1986 – 1990-y. – Liviyada harbiy tarjimon (SNLAD) * 1990 – 1991 yy. Oʻzbekistonning xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar jamiyatida referent * 1991 – 1992 yy. harbiy qismda arab tilidan oʻqituvchi * 1992 – yildan Oʻzbekiston Respublikasi TIV xodimi * 1993 – y. MAR TIV Diplomatik akademiyasining tinglovchisi * 1995 – 1997 yy. Oʻzbekistonning Misrdagi (Qohira) elchixonasida uchinchi kotib * 1998 – 2000 yy. ToshDSHIda ilmiy tadqiqotchi * 1999 – 2004-yillar mazkur institut Siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, kafedra mudiri * 2004 yy. Sietl universiteti (AQSH, Vashington shtati)da stajirovkada boʻlgan * 2004 – 2005 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qoshidagi [[strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti]] direktori vazifasini bajaruvchi * 2005 – 2006 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining millatlararo munosabatlar va diniy ishlar boʻyicha davlat maslahatchisi * 2006 – 2007 yy. [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi TIU rektori * 2007 – 2010 yy. ToshDSHI Siyosatshunoslik, Xalqaro munosabatlar * 2010 – yildan Jahon siyosati kafedrasi mudiri * 2018 –2019 yy. Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori * 2019 yil noyabr oyidan maʼnaviy-maʼrifiy faoliyatini muvafaklashtirish boʻyicha birinchi prorektor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ===Ilmiy yoʻnalishi=== Oʻzbekistonda va xorijda (Saudiya Arabistoni, Kuveyt, Misr, AQSH, RF va Qozogʻiston) 100 dan ortiq ilmiy ishlar eʼlon qilgan. Bir qancha xalqaro simpozium, seminar va konferensiyalar ishtirokchisi. Bir nechta xalqaro va respublika ilmiy grantlari gʻolibi<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ==Ilmiy ishlari== Nomz. diss. mavzusi: “Politizatsiya religii i problema islamskogo ekstremizma v sovremennom Yegipte” – Tashkent, 2000. Dokt. diss. mavzusi: “Vliyaniye islama na formirovaniye sovremennoy politicheskoy sistemы ARE”. – Tashkent, 2009. # Religioznыe estremistskiye organizatsii Blijnego Vostoka i borba pravitelstv protiv nix // “Islom: bagʻrikenglik va mutaassiblik”. – Toshkent, 1998. – S.101 – 111. # Organizatsiya “al-Gamaa al-Islamiya” v ARE (1970 – 90 gg.) // Mayak Vostoka. – Tashkent, 1998. – №1-2. – S. 130 – 144. # Politizatsiya islama i yeyo proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. # Tendensii politizatsii religii i formы yeyo proyavleniya v sovremennom mire // Vostokovedeniye. – Tashkent: TashGIV, 2000. – № 4. – S.16 – 24. # Oʻzbekiston va Misr. Afak attʻaavunfi-l karn al- vaxid va alishrin // ad-Diblumasiyya al- duvaliyya. - al-Kaxira, MAR. – Agustus, 2000. - 20 b. – arab tilida. # Politizatsiya islama i yee proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. Molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. – 7 s. # Terrorizm: pravda i vыmыsel // OUMT va Imom al-Buxoriy nomidagi xalqaro jamgʻarma. – Tashkent, 2001. – 96 s. # Ob istokax politizirovannosti islama // Ijtimoiy fikr inson huquqlari. – Tashkent, 2002. – № 4. – S. 23 – 27. # Politizatsiya islama i problema religioznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere ARE): Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2003. # Politizatsiya islama i problema religi-oznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere Arabskoy Respubliki Yegipet): Uchebno-metodicheskoye posobiye.–Tashkent: TashGIV, 2003. – 143 s. # Politisal islam in Uzbekistan: before and after independence // University of Washington. – Seattle, 2004. – 14 r. # Istoriya religiy narodov Sentralnoy Azii: Uchebno-metodicheskoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2006. – 228 s. – M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # [[Markaziy Osiyo]] dinlar tarixi: Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: ToshDSHI, 2006. – 208 b. –M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # “Bratya-musulmane” i protsessы “demokratizatsii” na Blijnem Vostoke // Shygys (VostokOrient). – Almatы, 2007. – № 1 – 2 (7 – 8). - S. 102 – 114. #Misr Arab Respublikasida: davlat va diniy institutlar. – Toshkent: Akademiya, 2007. – 36 b. # O vliyanii radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy Yegipta na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu v strane // Vostok (Oriens). – [[Moskva]], 2007. – № 6 (noyabr-dekabr). – S. 116 – 124. # Razvitiye islamskix nauk v Uzbekistane // Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Oʻzbekistonning islom sivilizatsiyasi rivojiga qoʻshgan hissasi” (Tashkent – Samarqand, 14 – 15-avgusta 2007 g.). – Tashkent-Samarqand: RNPS Imama al-Buxari, 2007. – S. 108 – 110. #Politicheskaya modernizatsiya v Arabskoy Respublike Yegipet: reformы i perspektivы razvitiya// Mayak Vostoka. – Tashkent: TashGIV, 2008. – № 1 – 2. # Yegipet: vliyaniye radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu // Rossiya i musulmanskiy mir. – Moskva, 2008. – № 4 (190). – S. 174 – 184. # Zarojdeniye ideologii “islamskogo fundamentalizma” i sovremennыy islamizm v musulmanskix stranax // Minbar. – Kazan, 2008. – № 1. – S. 96 – 109. # Islam i modeli politicheskogo i sotsialno-ekonomicheskogo razvitiya gosudarstv musulmanskogo mira // Sentralnaya Aziya i Kavkaz. – Lulea (Shvetsiya), 2008. – № 1 (55). – C. 170 – 178. # Islamskiy faktor v politicheskoy sisteme sovremennogo Yegipta. – Tashkent: TIU, 2008. – 212 c. # K voprosu o preemstvennosti vlasti v arabo-musulmanskix stranax // Tashkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2008. – № 4. – S. 13 – 17. # Musulmon olamida siyosiy va ijtimoiy islohotchilik jarayonlari // Imom al-Buxoriy saboqlari. – Toshkent, 2008. – № 1. – B.67 – 68. # Nazrat fi nushuʻi an-nuzum as-siyasiya fi-l-ʻalam al-islamiy // Al-Maʻarifa. – Damask (Siriya), 2008. – № 535. – S. 265 – 275. – arab. tilida. # The modernization of society and transfer of power in Muslim countries // Central Asia and the Caucasus Journal of Social and Political Studies. - Lulea (Sweden): CA&CC Press, 2009. – № 2(56). # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / Sh.Yovqochev va boshq. – T.: TIU, 2010. –208 b. # Islam i politika: Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TIU, 2011. – 208 s. # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / avtor i otv.redaktor Sh.Yovkachev. –T.: TIU, 2010. – 208 b. # Subyektы i formы politicheskoy deyatelnosti v arabskix gosudarstvax // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent, 2010-yil, 5-may. –T.: ToshDSHI, 2010. –184 b. – B.17-23. # Siyosat va din: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TIU, 2011. – 176 b. # Markaziy Osiyo xalqlarining ijtimoiy-siyosiy va diniy harakatlari tarixi: Oʻquv qoʻllanma. –T.: ToshDSHI, 2011. –168 b. # Transformatsiya vneshnepoliticheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke // Oʻzbekiston Respublikasi OOʻMTV miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va masʼul muharrir Yovqochev Sh.A. B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2011. – 256 b. –B.11-14. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyutsii religiy na Velikom Shelkovom puti // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ikkinchi anʼanaviy ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent,2011, 12-may. – T.: ToshDSHI, 2011. –B.15–21. # Jahon siyosati yoʻnalishi – zamon talabi //“Sharqshunoslik mustaqillik yillarida” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent: TDSHI, 2011. – B.139-143. # Transformatsiya vneshne politicheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke. Soft power konsepsiyasini tatbiq etish va Oʻzbekiston Respublikasi konstitutsiyasining tashqi siyosatga oid meʼyorlarini qoʻllash amaliyoti. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta maxsus taʼlim vazirligi miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami. – Toshkent, 16-dekabr 2011-yil. –B.11-14. # O nekotorыx aktualnыx problemax razvitiya islamovedeniya v Uzbekistane // Jahon siyosatining dolzarb muammolari ilmiy maqolalar toʻplami / Masʼul muh.: Sh.Yovqochev, B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2012. – 208 b.– S. 24-29. # Buyuk Ipak Yoʻli: tizimlashtirilgan manbalar va adabiyotlar majmui: Oʻquv-uslubiy nashr / A.Mannonov, S.Saksena, B.Ochilov, A.Ibragimov hammualifligida. –Toshkent: ToshDSHI; Kembridj: Kembridj Osiyo Forumi, 2012. –62 b. # Role of traditions in the religious education in Uzbekistan// Himalayan and Central Asian studies (Journal of Himalayan Recearch and Cultural Foundation, UN). Vol.16. No.3-4, July-Des 2012. –PP.24-30. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyu-sii religiy na Velikom Shelkovom Puti // Buyuk Ipak Yoʻlining oʻtmishi va hozirgi kuni: rivojlanishining ijtimoiy-madaniy, tarixiy, siyosiy va iqtisodiy yoʻnalishlari xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami, (Toshkent, 25-mart 2013-y.) –T.: TDSHI, 2013.–S.32-36. # Aktualnыe problemы mirovoy politiki // Sbornik nauchnыx statey Kafedrы Mirovoy politiki /Otv.red.Sh.Yovkochev. –T.:TashGIV, 2014. –124. # Rol Sentralnoy Azii v evolyutsii religiy na Velikom shelkovom puti // sbornik statey mejdunarodnoy nauchnoy konferensii Odin poyas odin put (Kitay, Landjou, 23–28/VIII 2014). –6 s. # XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI. –2011. – 304 b. # K voprosu o nыneshney situatsii na Blijnem Vostoke// XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: ToshDSHI, 2016. –304 b. –B.190–195. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDSHI, 2016. –210 b. # Islam v Sentralnoy Azii: evolyutsiya i spetsifika musulmanskoy religii na primere Uzbekistana // Asian Culture Awaraness Projects: 2016 The Culture Week of Uzbekistan (2016.10.24–28). –Seoul, Seoul National University Press, pp.17-33. # Rol doislamskix verovaniy v formirovanii mestnoy formы islama v Sentralnoy Azii // VI Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Tengrianstvo i epicheskoye naslediye narodov Yevrazii: istoki i sovremennost” (14-16-iyunya 2017 goda). – Astana, 2017. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDShI, 2016. –234 b. # Islam v Uzbekistane: sotsialno-politicheskaya i istoricheskaya retrospektiva //XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI, 2017. –384 b. –B.54–61 b. # Islam in Uzbekistan: the history and modernity // Roundtable: devoted to Islam in Uzbekistan. Central Asia Initiative at Leiden University and Embassy of the Republic of Uzbekistan (18-aprel 2017-yil, Leyden, Gollandiya). –12 p. # Siyosiy texnologiyalar: Oʻquv qoʻllanma. –T.:TDSHI, 2018. –232 b. –R.Jumayev bilan hammualliflikda. # Ajdodlar orzu qilgan moʻtabar maskan // Islom tafakkuri. –Toshkent: 2018. –№ 1. –B. 2-5. # Islam in Uzbekistan: history and modernity // Oʻzbekiston Xalqaro islom akademiyasi ilmiy tahliliy byulleteni –Toshkent, 2018. –№ 1. –B. 3-6. #Jaholatga qarshi maʼrifat bilan // Islom tafakkuri.. –Toshkent, 2019. –№1. –B. 2-3. # Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi jamoasiga // Islom ziyosi. –Toshkent, 2019. –№ 1. 1-bet. #Soʻzboshi. “Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –№ 11. “Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi” nashriyot-matbaa birlashmasi. –Toshkent, 2019. –B. 2-3. # Kirish soʻzi. “Zamonaviy jamiyatda innovatsion taraqqiyot va ijtimoiy-gumanitar fanlar integratsiyasi” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –Toshkent. –B. 2-3. # Molodej i religioznыy radikalizm v kiberprostranstve // XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari” mavzudagi ilmiy-amaliy konferensiya toʻplami. –T.:ToshDSHI, 2019. –480 b. –B.6-10. # Vliyaniye religioznogo radikalizma v kiberprostranstve na sovremennuyu molodej Uzbekistana // Imom Abu Mansur Moturidiy va Moturidiya taʼlimoti: oʻtmish va bugun xalqaro konferensiya materiallari toʻplami. –Toshkent-Samarqand: Akademiya, 2020. –B..228-232. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book|last=Habibullayev|first=Alimulla|author-link=|title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar)|url=|url-access=|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|location=Toshkent|year=2022|isbn=}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]] cmxq6ztww85sm4gnxidsgftmcx0kfx6 6315461 6315460 2026-10-22T22:03:24Z Sherzod11W 273619 6315461 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = Shuhrat Yovqochev | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | tugʻilgan_sanasi = 1965 | tugʻilgan_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | istiqomat_joylari = [[Toshkent]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = | sohasi = sharqshunoslik, arabshunoslik | ish_joylari = [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti]] | institutlar = | alma_mater = | tezis_sarlavhasi = | akademik_rahbarlari = | mashhur_shogirdlari = | mashhur_ishlari = | oʻtkazayotgan_taʼsiri = | koʻrsatgan_taʼsiri = | mukofotlari = | turmush_oʻrtogʻi = | dini = | vebsayt = }} '''Shuhrat Yovqochev''' (1964, [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]) — [[sharqshunos]], [[arabshunos]], siyosiy fanlar doktori, professor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949—2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. 1986-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent davlat univeristeti]]ni (hozirgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti|OʻzMU]]) tamomlagan. 2018—2019-yillarda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori. == Faoliyati== * 1986 – 1990-y. – Liviyada harbiy tarjimon (SNLAD) * 1990 – 1991 yy. Oʻzbekistonning xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar jamiyatida referent * 1991 – 1992 yy. harbiy qismda arab tilidan oʻqituvchi * 1992 – yildan Oʻzbekiston Respublikasi TIV xodimi * 1993 – y. MAR TIV Diplomatik akademiyasining tinglovchisi * 1995 – 1997 yy. Oʻzbekistonning Misrdagi (Qohira) elchixonasida uchinchi kotib * 1998 – 2000 yy. ToshDSHIda ilmiy tadqiqotchi * 1999 – 2004-yillar mazkur institut Siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, kafedra mudiri * 2004 yy. Sietl universiteti (AQSH, Vashington shtati)da stajirovkada boʻlgan * 2004 – 2005 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qoshidagi [[strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti]] direktori vazifasini bajaruvchi * 2005 – 2006 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining millatlararo munosabatlar va diniy ishlar boʻyicha davlat maslahatchisi * 2006 – 2007 yy. [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi TIU rektori * 2007 – 2010 yy. ToshDSHI Siyosatshunoslik, Xalqaro munosabatlar * 2010 – yildan Jahon siyosati kafedrasi mudiri * 2018 –2019 yy. Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori * 2019 yil noyabr oyidan maʼnaviy-maʼrifiy faoliyatini muvafaklashtirish boʻyicha birinchi prorektor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ===Ilmiy yoʻnalishi=== Oʻzbekistonda va xorijda (Saudiya Arabistoni, Kuveyt, Misr, AQSH, RF va Qozogʻiston) 100 dan ortiq ilmiy ishlar eʼlon qilgan. Bir qancha xalqaro simpozium, seminar va konferensiyalar ishtirokchisi. Bir nechta xalqaro va respublika ilmiy grantlari gʻolibi<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ==Ilmiy ishlari== Nomz. diss. mavzusi: “Politizatsiya religii i problema islamskogo ekstremizma v sovremennom Yegipte” – Tashkent, 2000. Dokt. diss. mavzusi: “Vliyaniye islama na formirovaniye sovremennoy politicheskoy sistemы ARE”. – Tashkent, 2009. # Religioznыe estremistskiye organizatsii Blijnego Vostoka i borba pravitelstv protiv nix // “Islom: bagʻrikenglik va mutaassiblik”. – Toshkent, 1998. – S.101 – 111. # Organizatsiya “al-Gamaa al-Islamiya” v ARE (1970 – 90 gg.) // Mayak Vostoka. – Tashkent, 1998. – №1-2. – S. 130 – 144. # Politizatsiya islama i yeyo proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. # Tendensii politizatsii religii i formы yeyo proyavleniya v sovremennom mire // Vostokovedeniye. – Tashkent: TashGIV, 2000. – № 4. – S.16 – 24. # Oʻzbekiston va Misr. Afak attʻaavunfi-l karn al- vaxid va alishrin // ad-Diblumasiyya al- duvaliyya. - al-Kaxira, MAR. – Agustus, 2000. - 20 b. – arab tilida. # Politizatsiya islama i yee proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. Molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. – 7 s. # Terrorizm: pravda i vыmыsel // OUMT va Imom al-Buxoriy nomidagi xalqaro jamgʻarma. – Tashkent, 2001. – 96 s. # Ob istokax politizirovannosti islama // Ijtimoiy fikr inson huquqlari. – Tashkent, 2002. – № 4. – S. 23 – 27. # Politizatsiya islama i problema religioznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere ARE): Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2003. # Politizatsiya islama i problema religi-oznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere Arabskoy Respubliki Yegipet): Uchebno-metodicheskoye posobiye.–Tashkent: TashGIV, 2003. – 143 s. # Politisal islam in Uzbekistan: before and after independence // University of Washington. – Seattle, 2004. – 14 r. # Istoriya religiy narodov Sentralnoy Azii: Uchebno-metodicheskoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2006. – 228 s. – M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # [[Markaziy Osiyo]] dinlar tarixi: Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: ToshDSHI, 2006. – 208 b. –M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # “Bratya-musulmane” i protsessы “demokratizatsii” na Blijnem Vostoke // Shygys (VostokOrient). – Almatы, 2007. – № 1 – 2 (7 – 8). - S. 102 – 114. #Misr Arab Respublikasida: davlat va diniy institutlar. – Toshkent: Akademiya, 2007. – 36 b. # O vliyanii radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy Yegipta na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu v strane // Vostok (Oriens). – [[Moskva]], 2007. – № 6 (noyabr-dekabr). – S. 116 – 124. # Razvitiye islamskix nauk v Uzbekistane // Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Oʻzbekistonning islom sivilizatsiyasi rivojiga qoʻshgan hissasi” (Tashkent – Samarqand, 14 – 15-avgusta 2007 g.). – Tashkent-Samarqand: RNPS Imama al-Buxari, 2007. – S. 108 – 110. #Politicheskaya modernizatsiya v Arabskoy Respublike Yegipet: reformы i perspektivы razvitiya// Mayak Vostoka. – Tashkent: TashGIV, 2008. – № 1 – 2. # Yegipet: vliyaniye radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu // Rossiya i musulmanskiy mir. – Moskva, 2008. – № 4 (190). – S. 174 – 184. # Zarojdeniye ideologii “islamskogo fundamentalizma” i sovremennыy islamizm v musulmanskix stranax // Minbar. – Kazan, 2008. – № 1. – S. 96 – 109. # Islam i modeli politicheskogo i sotsialno-ekonomicheskogo razvitiya gosudarstv musulmanskogo mira // Sentralnaya Aziya i Kavkaz. – Lulea (Shvetsiya), 2008. – № 1 (55). – C. 170 – 178. # Islamskiy faktor v politicheskoy sisteme sovremennogo Yegipta. – Tashkent: TIU, 2008. – 212 c. # K voprosu o preemstvennosti vlasti v arabo-musulmanskix stranax // Tashkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2008. – № 4. – S. 13 – 17. # Musulmon olamida siyosiy va ijtimoiy islohotchilik jarayonlari // Imom al-Buxoriy saboqlari. – Toshkent, 2008. – № 1. – B.67 – 68. # Nazrat fi nushuʻi an-nuzum as-siyasiya fi-l-ʻalam al-islamiy // Al-Maʻarifa. – Damask (Siriya), 2008. – № 535. – S. 265 – 275. – arab. tilida. # The modernization of society and transfer of power in Muslim countries // Central Asia and the Caucasus Journal of Social and Political Studies. - Lulea (Sweden): CA&CC Press, 2009. – № 2(56). # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / Sh.Yovqochev va boshq. – T.: TIU, 2010. –208 b. # Islam i politika: Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TIU, 2011. – 208 s. # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / avtor i otv.redaktor Sh.Yovkachev. –T.: TIU, 2010. – 208 b. # Subyektы i formы politicheskoy deyatelnosti v arabskix gosudarstvax // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent, 2010-yil, 5-may. –T.: ToshDSHI, 2010. –184 b. – B.17-23. # Siyosat va din: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TIU, 2011. – 176 b. # Markaziy Osiyo xalqlarining ijtimoiy-siyosiy va diniy harakatlari tarixi: Oʻquv qoʻllanma. –T.: ToshDSHI, 2011. –168 b. # Transformatsiya vneshnepoliticheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke // Oʻzbekiston Respublikasi OOʻMTV miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va masʼul muharrir Yovqochev Sh.A. B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2011. – 256 b. –B.11-14. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyutsii religiy na Velikom Shelkovom puti // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ikkinchi anʼanaviy ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent,2011, 12-may. – T.: ToshDSHI, 2011. –B.15–21. # Jahon siyosati yoʻnalishi – zamon talabi //“Sharqshunoslik mustaqillik yillarida” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent: TDSHI, 2011. – B.139-143. # Transformatsiya vneshne politicheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke. Soft power konsepsiyasini tatbiq etish va Oʻzbekiston Respublikasi konstitutsiyasining tashqi siyosatga oid meʼyorlarini qoʻllash amaliyoti. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta maxsus taʼlim vazirligi miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami. – Toshkent, 16-dekabr 2011-yil. –B.11-14. # O nekotorыx aktualnыx problemax razvitiya islamovedeniya v Uzbekistane // Jahon siyosatining dolzarb muammolari ilmiy maqolalar toʻplami / Masʼul muh.: Sh.Yovqochev, B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2012. – 208 b.– S. 24-29. # Buyuk Ipak Yoʻli: tizimlashtirilgan manbalar va adabiyotlar majmui: Oʻquv-uslubiy nashr / A.Mannonov, S.Saksena, B.Ochilov, A.Ibragimov hammualifligida. –Toshkent: ToshDSHI; Kembridj: Kembridj Osiyo Forumi, 2012. –62 b. # Role of traditions in the religious education in Uzbekistan// Himalayan and Central Asian studies (Journal of Himalayan Recearch and Cultural Foundation, UN). Vol.16. No.3-4, July-Des 2012. –PP.24-30. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyu-sii religiy na Velikom Shelkovom Puti // Buyuk Ipak Yoʻlining oʻtmishi va hozirgi kuni: rivojlanishining ijtimoiy-madaniy, tarixiy, siyosiy va iqtisodiy yoʻnalishlari xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami, (Toshkent, 25-mart 2013-y.) –T.: TDSHI, 2013.–S.32-36. # Aktualnыe problemы mirovoy politiki // Sbornik nauchnыx statey Kafedrы Mirovoy politiki /Otv.red.Sh.Yovkochev. –T.:TashGIV, 2014. –124. # Rol Sentralnoy Azii v evolyutsii religiy na Velikom shelkovom puti // sbornik statey mejdunarodnoy nauchnoy konferensii Odin poyas odin put (Kitay, Landjou, 23–28/VIII 2014). –6 s. # XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI. –2011. – 304 b. # K voprosu o nыneshney situatsii na Blijnem Vostoke// XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: ToshDSHI, 2016. –304 b. –B.190–195. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDSHI, 2016. –210 b. # Islam v Sentralnoy Azii: evolyutsiya i spetsifika musulmanskoy religii na primere Uzbekistana // Asian Culture Awaraness Projects: 2016 The Culture Week of Uzbekistan (2016.10.24–28). –Seoul, Seoul National University Press, pp.17-33. # Rol doislamskix verovaniy v formirovanii mestnoy formы islama v Sentralnoy Azii // VI Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Tengrianstvo i epicheskoye naslediye narodov Yevrazii: istoki i sovremennost” (14-16-iyunya 2017 goda). – Astana, 2017. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDShI, 2016. –234 b. # Islam v Uzbekistane: sotsialno-politicheskaya i istoricheskaya retrospektiva //XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI, 2017. –384 b. –B.54–61 b. # Islam in Uzbekistan: the history and modernity // Roundtable: devoted to Islam in Uzbekistan. Central Asia Initiative at Leiden University and Embassy of the Republic of Uzbekistan (18-aprel 2017-yil, Leyden, Gollandiya). –12 p. # Siyosiy texnologiyalar: Oʻquv qoʻllanma. –T.:TDSHI, 2018. –232 b. –R.Jumayev bilan hammualliflikda. # Ajdodlar orzu qilgan moʻtabar maskan // Islom tafakkuri. –Toshkent: 2018. –№ 1. –B. 2-5. # Islam in Uzbekistan: history and modernity // Oʻzbekiston Xalqaro islom akademiyasi ilmiy tahliliy byulleteni –Toshkent, 2018. –№ 1. –B. 3-6. #Jaholatga qarshi maʼrifat bilan // Islom tafakkuri.. –Toshkent, 2019. –№1. –B. 2-3. # Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi jamoasiga // Islom ziyosi. –Toshkent, 2019. –№ 1. 1-bet. #Soʻzboshi. “Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –№ 11. “Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi” nashriyot-matbaa birlashmasi. –Toshkent, 2019. –B. 2-3. # Kirish soʻzi. “Zamonaviy jamiyatda innovatsion taraqqiyot va ijtimoiy-gumanitar fanlar integratsiyasi” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –Toshkent. –B. 2-3. # Molodej i religioznыy radikalizm v kiberprostranstve // XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari” mavzudagi ilmiy-amaliy konferensiya toʻplami. –T.:ToshDSHI, 2019. –480 b. –B.6-10. # Vliyaniye religioznogo radikalizma v kiberprostranstve na sovremennuyu molodej Uzbekistana // Imom Abu Mansur Moturidiy va Moturidiya taʼlimoti: oʻtmish va bugun xalqaro konferensiya materiallari toʻplami. –Toshkent-Samarqand: Akademiya, 2020. –B..228-232. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book|last=Habibullayev|first=Alimulla|author-link=|title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar)|url=|url-access=|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|location=Toshkent|year=2022|isbn=}} . [[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]] mjzu5uegsbc20j5cneoyfnel8d24ycs 6315462 6315461 2026-10-22T22:03:45Z Sherzod11W 273619 [[Special:Contributions/Sherzod11W|Sherzod11W]] ([[User talk:Sherzod11W|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6315461|6315461]]-sonli tahrir qaytarildi 6315462 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = Shuhrat Yovqochev | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | tugʻilgan_sanasi = 1965 | tugʻilgan_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | istiqomat_joylari = [[Toshkent]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = | sohasi = sharqshunoslik, arabshunoslik | ish_joylari = [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti]] | institutlar = | alma_mater = | tezis_sarlavhasi = | akademik_rahbarlari = | mashhur_shogirdlari = | mashhur_ishlari = | oʻtkazayotgan_taʼsiri = | koʻrsatgan_taʼsiri = | mukofotlari = | turmush_oʻrtogʻi = | dini = | vebsayt = }} '''Shuhrat Yovqochev''' (1964, [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]) — [[sharqshunos]], [[arabshunos]], siyosiy fanlar doktori, professor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949—2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. 1986-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent davlat univeristeti]]ni (hozirgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti|OʻzMU]]) tamomlagan. 2018—2019-yillarda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori. == Faoliyati== * 1986 – 1990-y. – Liviyada harbiy tarjimon (SNLAD) * 1990 – 1991 yy. Oʻzbekistonning xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar jamiyatida referent * 1991 – 1992 yy. harbiy qismda arab tilidan oʻqituvchi * 1992 – yildan Oʻzbekiston Respublikasi TIV xodimi * 1993 – y. MAR TIV Diplomatik akademiyasining tinglovchisi * 1995 – 1997 yy. Oʻzbekistonning Misrdagi (Qohira) elchixonasida uchinchi kotib * 1998 – 2000 yy. ToshDSHIda ilmiy tadqiqotchi * 1999 – 2004-yillar mazkur institut Siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, kafedra mudiri * 2004 yy. Sietl universiteti (AQSH, Vashington shtati)da stajirovkada boʻlgan * 2004 – 2005 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qoshidagi [[strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti]] direktori vazifasini bajaruvchi * 2005 – 2006 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining millatlararo munosabatlar va diniy ishlar boʻyicha davlat maslahatchisi * 2006 – 2007 yy. [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi TIU rektori * 2007 – 2010 yy. ToshDSHI Siyosatshunoslik, Xalqaro munosabatlar * 2010 – yildan Jahon siyosati kafedrasi mudiri * 2018 –2019 yy. Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori * 2019 yil noyabr oyidan maʼnaviy-maʼrifiy faoliyatini muvafaklashtirish boʻyicha birinchi prorektor<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ===Ilmiy yoʻnalishi=== Oʻzbekistonda va xorijda (Saudiya Arabistoni, Kuveyt, Misr, AQSH, RF va Qozogʻiston) 100 dan ortiq ilmiy ishlar eʼlon qilgan. Bir qancha xalqaro simpozium, seminar va konferensiyalar ishtirokchisi. Bir nechta xalqaro va respublika ilmiy grantlari gʻolibi<ref name="Habibullayev">{{kitob manbasi |last1=Habibullayev |first1=Alimulla |title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar) |date=2022 |publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti |location=Toshkent |page=146-149}}</ref>. ==Ilmiy ishlari== Nomz. diss. mavzusi: “Politizatsiya religii i problema islamskogo ekstremizma v sovremennom Yegipte” – Tashkent, 2000. Dokt. diss. mavzusi: “Vliyaniye islama na formirovaniye sovremennoy politicheskoy sistemы ARE”. – Tashkent, 2009. # Religioznыe estremistskiye organizatsii Blijnego Vostoka i borba pravitelstv protiv nix // “Islom: bagʻrikenglik va mutaassiblik”. – Toshkent, 1998. – S.101 – 111. # Organizatsiya “al-Gamaa al-Islamiya” v ARE (1970 – 90 gg.) // Mayak Vostoka. – Tashkent, 1998. – №1-2. – S. 130 – 144. # Politizatsiya islama i yeyo proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. # Tendensii politizatsii religii i formы yeyo proyavleniya v sovremennom mire // Vostokovedeniye. – Tashkent: TashGIV, 2000. – № 4. – S.16 – 24. # Oʻzbekiston va Misr. Afak attʻaavunfi-l karn al- vaxid va alishrin // ad-Diblumasiyya al- duvaliyya. - al-Kaxira, MAR. – Agustus, 2000. - 20 b. – arab tilida. # Politizatsiya islama i yee proyavleniya v obщestvenno-politicheskoy jizni sovremennogo Uzbekistana // Sb. stat. Molodыx vostokovedov SNG. – M., 2000. – 7 s. # Terrorizm: pravda i vыmыsel // OUMT va Imom al-Buxoriy nomidagi xalqaro jamgʻarma. – Tashkent, 2001. – 96 s. # Ob istokax politizirovannosti islama // Ijtimoiy fikr inson huquqlari. – Tashkent, 2002. – № 4. – S. 23 – 27. # Politizatsiya islama i problema religioznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere ARE): Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2003. # Politizatsiya islama i problema religi-oznogo ekstremizma v sovremennom mire (na primere Arabskoy Respubliki Yegipet): Uchebno-metodicheskoye posobiye.–Tashkent: TashGIV, 2003. – 143 s. # Politisal islam in Uzbekistan: before and after independence // University of Washington. – Seattle, 2004. – 14 r. # Istoriya religiy narodov Sentralnoy Azii: Uchebno-metodicheskoye posobiye. – Tashkent: TashGIV, 2006. – 228 s. – M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # [[Markaziy Osiyo]] dinlar tarixi: Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: ToshDSHI, 2006. – 208 b. –M.Isʼhoqov va boshq. bilan hammualliflikda. # “Bratya-musulmane” i protsessы “demokratizatsii” na Blijnem Vostoke // Shygys (VostokOrient). – Almatы, 2007. – № 1 – 2 (7 – 8). - S. 102 – 114. #Misr Arab Respublikasida: davlat va diniy institutlar. – Toshkent: Akademiya, 2007. – 36 b. # O vliyanii radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy Yegipta na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu v strane // Vostok (Oriens). – [[Moskva]], 2007. – № 6 (noyabr-dekabr). – S. 116 – 124. # Razvitiye islamskix nauk v Uzbekistane // Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Oʻzbekistonning islom sivilizatsiyasi rivojiga qoʻshgan hissasi” (Tashkent – Samarqand, 14 – 15-avgusta 2007 g.). – Tashkent-Samarqand: RNPS Imama al-Buxari, 2007. – S. 108 – 110. #Politicheskaya modernizatsiya v Arabskoy Respublike Yegipet: reformы i perspektivы razvitiya// Mayak Vostoka. – Tashkent: TashGIV, 2008. – № 1 – 2. # Yegipet: vliyaniye radikalnыx islamistskix organizatsiy i dvijeniy na sotsialno-politicheskuyu situatsiyu // Rossiya i musulmanskiy mir. – Moskva, 2008. – № 4 (190). – S. 174 – 184. # Zarojdeniye ideologii “islamskogo fundamentalizma” i sovremennыy islamizm v musulmanskix stranax // Minbar. – Kazan, 2008. – № 1. – S. 96 – 109. # Islam i modeli politicheskogo i sotsialno-ekonomicheskogo razvitiya gosudarstv musulmanskogo mira // Sentralnaya Aziya i Kavkaz. – Lulea (Shvetsiya), 2008. – № 1 (55). – C. 170 – 178. # Islamskiy faktor v politicheskoy sisteme sovremennogo Yegipta. – Tashkent: TIU, 2008. – 212 c. # K voprosu o preemstvennosti vlasti v arabo-musulmanskix stranax // Tashkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2008. – № 4. – S. 13 – 17. # Musulmon olamida siyosiy va ijtimoiy islohotchilik jarayonlari // Imom al-Buxoriy saboqlari. – Toshkent, 2008. – № 1. – B.67 – 68. # Nazrat fi nushuʻi an-nuzum as-siyasiya fi-l-ʻalam al-islamiy // Al-Maʻarifa. – Damask (Siriya), 2008. – № 535. – S. 265 – 275. – arab. tilida. # The modernization of society and transfer of power in Muslim countries // Central Asia and the Caucasus Journal of Social and Political Studies. - Lulea (Sweden): CA&CC Press, 2009. – № 2(56). # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / Sh.Yovqochev va boshq. – T.: TIU, 2010. –208 b. # Islam i politika: Uchebnoye posobiye. – Tashkent: TIU, 2011. – 208 s. # Islom va hozirgi zamon: Oʻquv qoʻllanma / avtor i otv.redaktor Sh.Yovkachev. –T.: TIU, 2010. – 208 b. # Subyektы i formы politicheskoy deyatelnosti v arabskix gosudarstvax // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent, 2010-yil, 5-may. –T.: ToshDSHI, 2010. –184 b. – B.17-23. # Siyosat va din: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TIU, 2011. – 176 b. # Markaziy Osiyo xalqlarining ijtimoiy-siyosiy va diniy harakatlari tarixi: Oʻquv qoʻllanma. –T.: ToshDSHI, 2011. –168 b. # Transformatsiya vneshnepoliticheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke // Oʻzbekiston Respublikasi OOʻMTV miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va masʼul muharrir Yovqochev Sh.A. B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2011. – 256 b. –B.11-14. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyutsii religiy na Velikom Shelkovom puti // Ijtimoiy fanlarning dolzarb muammolari ikkinchi anʼanaviy ilmiy-uslubiy konferensiya materiallari toʻplami: Toshkent,2011, 12-may. – T.: ToshDSHI, 2011. –B.15–21. # Jahon siyosati yoʻnalishi – zamon talabi //“Sharqshunoslik mustaqillik yillarida” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent: TDSHI, 2011. – B.139-143. # Transformatsiya vneshne politicheskoy strategii SSHA v svete “tvitternыx revolyutsiy” na Blijnem Vostoke. Soft power konsepsiyasini tatbiq etish va Oʻzbekiston Respublikasi konstitutsiyasining tashqi siyosatga oid meʼyorlarini qoʻllash amaliyoti. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta maxsus taʼlim vazirligi miqyosidagi ikkinchi anʼanaviy ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami. – Toshkent, 16-dekabr 2011-yil. –B.11-14. # O nekotorыx aktualnыx problemax razvitiya islamovedeniya v Uzbekistane // Jahon siyosatining dolzarb muammolari ilmiy maqolalar toʻplami / Masʼul muh.: Sh.Yovqochev, B.Ochilov. –T.: ToshDSHI, 2012. – 208 b.– S. 24-29. # Buyuk Ipak Yoʻli: tizimlashtirilgan manbalar va adabiyotlar majmui: Oʻquv-uslubiy nashr / A.Mannonov, S.Saksena, B.Ochilov, A.Ibragimov hammualifligida. –Toshkent: ToshDSHI; Kembridj: Kembridj Osiyo Forumi, 2012. –62 b. # Role of traditions in the religious education in Uzbekistan// Himalayan and Central Asian studies (Journal of Himalayan Recearch and Cultural Foundation, UN). Vol.16. No.3-4, July-Des 2012. –PP.24-30. # Sotsialno-politicheskiye aspektы evolyu-sii religiy na Velikom Shelkovom Puti // Buyuk Ipak Yoʻlining oʻtmishi va hozirgi kuni: rivojlanishining ijtimoiy-madaniy, tarixiy, siyosiy va iqtisodiy yoʻnalishlari xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami, (Toshkent, 25-mart 2013-y.) –T.: TDSHI, 2013.–S.32-36. # Aktualnыe problemы mirovoy politiki // Sbornik nauchnыx statey Kafedrы Mirovoy politiki /Otv.red.Sh.Yovkochev. –T.:TashGIV, 2014. –124. # Rol Sentralnoy Azii v evolyutsii religiy na Velikom shelkovom puti // sbornik statey mejdunarodnoy nauchnoy konferensii Odin poyas odin put (Kitay, Landjou, 23–28/VIII 2014). –6 s. # XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI. –2011. – 304 b. # K voprosu o nыneshney situatsii na Blijnem Vostoke// XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari, ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: ToshDSHI, 2016. –304 b. –B.190–195. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDSHI, 2016. –210 b. # Islam v Sentralnoy Azii: evolyutsiya i spetsifika musulmanskoy religii na primere Uzbekistana // Asian Culture Awaraness Projects: 2016 The Culture Week of Uzbekistan (2016.10.24–28). –Seoul, Seoul National University Press, pp.17-33. # Rol doislamskix verovaniy v formirovanii mestnoy formы islama v Sentralnoy Azii // VI Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya “Tengrianstvo i epicheskoye naslediye narodov Yevrazii: istoki i sovremennost” (14-16-iyunya 2017 goda). – Astana, 2017. # Jahon siyosatida islom omili: Oʻquv qoʻllanma. –T.: TDShI, 2016. –234 b. # Islam v Uzbekistane: sotsialno-politicheskaya i istoricheskaya retrospektiva //XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari ilmiy-amaliy konferensiya materiallari toʻplami / muallif va mas.muh. Sh.Yovqochev. –T.: TDSHI, 2017. –384 b. –B.54–61 b. # Islam in Uzbekistan: the history and modernity // Roundtable: devoted to Islam in Uzbekistan. Central Asia Initiative at Leiden University and Embassy of the Republic of Uzbekistan (18-aprel 2017-yil, Leyden, Gollandiya). –12 p. # Siyosiy texnologiyalar: Oʻquv qoʻllanma. –T.:TDSHI, 2018. –232 b. –R.Jumayev bilan hammualliflikda. # Ajdodlar orzu qilgan moʻtabar maskan // Islom tafakkuri. –Toshkent: 2018. –№ 1. –B. 2-5. # Islam in Uzbekistan: history and modernity // Oʻzbekiston Xalqaro islom akademiyasi ilmiy tahliliy byulleteni –Toshkent, 2018. –№ 1. –B. 3-6. #Jaholatga qarshi maʼrifat bilan // Islom tafakkuri.. –Toshkent, 2019. –№1. –B. 2-3. # Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi jamoasiga // Islom ziyosi. –Toshkent, 2019. –№ 1. 1-bet. #Soʻzboshi. “Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –№ 11. “Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi” nashriyot-matbaa birlashmasi. –Toshkent, 2019. –B. 2-3. # Kirish soʻzi. “Zamonaviy jamiyatda innovatsion taraqqiyot va ijtimoiy-gumanitar fanlar integratsiyasi” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –Toshkent. –B. 2-3. # Molodej i religioznыy radikalizm v kiberprostranstve // XXI asrda jahon siyosati va Oʻzbekiston tajribasi: siyosiy, huquqiy va ijtimoiy jihatlari” mavzudagi ilmiy-amaliy konferensiya toʻplami. –T.:ToshDSHI, 2019. –480 b. –B.6-10. # Vliyaniye religioznogo radikalizma v kiberprostranstve na sovremennuyu molodej Uzbekistana // Imom Abu Mansur Moturidiy va Moturidiya taʼlimoti: oʻtmish va bugun xalqaro konferensiya materiallari toʻplami. –Toshkent-Samarqand: Akademiya, 2020. –B..228-232. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book|last=Habibullayev|first=Alimulla|author-link=|title=Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar)|url=|url-access=|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|location=Toshkent|year=2022|isbn=}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]] cmxq6ztww85sm4gnxidsgftmcx0kfx6 828 861421 6315595 6308195 2026-10-23T03:01:31Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315595 Scribunto text/plain return { ["Main other"] = 460000, ["Manbalar"] = 310000, ["Manbalar/styles.css"] = 310000, ["Modul:Message box/tmbox.css"] = 310000, ["Munozara"] = 300000, ["Munozara/styles.css"] = 300000, ["Manbalar izla"] = 290000, ["Modul:Math"] = 160000, ["Modul:Message box"] = 160000, ["Modul:Message box/configuration"] = 160000, ["Modul:Message box/ambox.css"] = 80000, ["Modul:Message box/fmbox.css"] = 40000, ["Manbasiz"] = 30000, ["MONTHNAME"] = 30000, ["MONTHNUMBER"] = 30000, ["Mbox"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/COinS"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Configuration"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Date validation"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Identifiers"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/styles.css"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Utilities"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Whitelist"] = 10000, ["Modul:Message box/ombox.css"] = 5000, ["Manba matni"] = 3000, ["Maʼnolari"] = 3000, ["Manba kerak"] = 2000, ["Masjid"] = 2000, ["Masjid/"] = 2000, ["Masjid/n1"] = 2000, ["Masjid/n2"] = 2000, ["Medal"] = 2000, ["Modul:Message box/imbox.css"] = 2000, ["Manba"] = 1000, ["Max"] = 1000, ["Meksika bayrogʻi"] = 1000, ["MEX"] = 1000, ["Modul:Mapframe"] = 1000, ["Modul:MultiReplace"] = 1000, ["Musiqachi bilgiqutisi"] = 1000, ["Main"] = 900, ["Map scale"] = 900, ["MedalCompetition"] = 900, ["Milliy til1"] = 900, ["Matematika loyihasi"] = 800, ["Maʼmuriy birlik"] = 800, ["Modul:Multiple image"] = 800, ["Multiple image"] = 800, ["Multiple image/styles.css"] = 800, ["MedalCountry"] = 700, ["MedalSport"] = 700, ["Moselle departamenti kommunalari"] = 700, ["Multiple issues"] = 700, ["Multiple issues/styles.css"] = 700, ["MultiReplace"] = 700, ["Marne departamenti kommunalari"] = 600, ["Marriage"] = 600, ["Meurthe-et-Moselle departamenti kommunalari"] = 600, ["Munozara osti"] = 600, ["Markaziy Oʻzbekiston oyligi"] = 500, ["MedalGold"] = 500, ["Mehnat Qizil Bayroq ordeni"] = 500, ["Modul:Message box/cmbox.css"] = 500, ["Munozara tepasi"] = 500, ["Myanma-geo-stub"] = 500, } dlabegm83dctcq75v5qkaolhga6oddx 0 864195 6315293 5392543 2026-10-22T15:10:06Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315293 wikitext text/x-wiki '''''Qishr''''' ( {{Lang-ar|[[wikt:قشر|قشر]]}} ''geshir'', ''gishr'', ''kishr'' ) — ziravorlar qoʻshilgan [[qahva]] poʻstlogʻi, [[zanjabil]] va baʼzan dolchindan tayyorlangan [[Southeastern Arabic|janubi-sharqiy arab]] anʼanaviy issiq ichimligi. [[Yaman]]da u odatda qahvaga muqobil sifatida ichiladi, chunki uni qovurish shart emas. == Tarixi == Qahva Yamanga [[Qizil dengiz]] orqali [[Arabiston yarim oroli]]ga, ya'ni hozirgi [[Yaman]] hududiga yetib keldi, u yerda musulmon [[Darvish|darveshlar]] oʻz bogʻlarida buta oʻstira boshladilar. Avvaliga yamanliklar fermentlangan qahva rezavorlari poʻstlogʻidan sharob tayyorladilar. Bu ichimlik ''qishr'' nomi bilan tanilgan va diniy marosimlarda ishlatilgan.<ref>{{Kitob manbasi|last=Pendergrast|first=Mark|authorlink=Mark Pendergrast|title=Uncommon Grounds: The History of Coffee and How It Transformed Our World|url=https://books.google.com/books?id=TUo981rkwkoC|year=2010|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-02404-9|page=5}}</ref> "Zanjabil qahvasi universal ichimlikdir va finjon har doim toʻldiriladi, mehmonga bir vaqtning oʻzida ikkita stakan beriladi. Qishr, ya'ni qahva mevalari poʻstlogʻidan tayyorlanadigan infuzion, ayniqsa, Tihamat al-[[Asir viloyati|']]Asirda ichiladi." <ref>Thesiger, W. "A Journey Through the Tihama, the 'Asir, and the Hijaz Mountains." ''The Geographical Journal'' 110, No. 4/6 (Oct. - Dec., 1947), page 192.</ref> Qishr haqida: "Ularning uylariga kirishda bizga katta mehmondoʻstlik koʻrsatildi; bizni doimo qolishga majbur qilar edi va hech qachon bir piyola kofe ichmay, toʻgʻrirogʻi "keshr" deb atalmish kofe poʻstlogʻidan tayyorlanadigan infuzion ichmasdan ketishga ruxsat bermasdi; chunki aytish gʻalati, garchi kofe mamlakatining markazida boʻlsa ham, qahva hech qachon ichimlik sifatida qabul qilinmaydi." <ref>Frankl, P.J.L. "Robert Finlay's Description of San'a' in 1238-1239/1823." Bulletin (British Society for Middle Eastern Studies), Vol. 17, No. 1 (1990), page 27.</ref> == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Adabiyotlar == * Filbi, H. Sent JB (Garri Sent-Jon Bridger), 1885–1960. Arab tog'lari. Itaka: Yaqin Sharq Instituti uchun nashr etilgan, Vashington, Kolumbiya okrugi, Kornel universiteti nashriyoti, [1952]. Mavzular: Arabiston yarim oroli — tavsif va sayohat. 771 b. : illus., xaritalar (qismi katlama, 1 cho'ntakda). OCLC raqami: 01083943. 687-sahifa. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} qher8col9md9opun8ru90a5s1ol3qdk 0 870304 6315584 6308188 2026-10-23T02:22:40Z AnvarxonM 75105 6315584 wikitext text/x-wiki {{Milliy futbol jamoasi | type = Ayollar | Name = Janubiy Afrika | Badge = South Africa national soccer team logo.svg | Badge_size = 150px | Nickname = ''Banyana Banyana'' | Association = [[Janubiy Afrika futbol assotsiatsiyasi]] | Sub-confederation = [[Janubiy Afrika futbol assotsiatsiyalari kengashi|COSAFA]] (Janubiy Afrika) | Confederation = [[Afrika Futbol Konfederatsiyasi|CAF]] (Africa) | Coach = [[Desiree Ellis]] | Captain = [[Refiloe Jane]] | Most caps = [[Janine Van Wyk]] (185) | Top scorer = [[Portia Modise]] (101) | Home Stadium = | FIFA Trigramme = RSA | FIFA Rank = {{FIFA Women's World Rankings|RSA}} | FIFA max = 45 | FIFA max date = 2023-yil avgust | FIFA min = 74 | FIFA min date = 2005-yil iyun - sentyabr; 2007-yil dekabr | pattern_la1 = _rsa23h | pattern_b1 = _rsa23h | pattern_ra1 = _rsa23h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFDD00 | body1 = FFEE00 | rightarm1 = FFDD00 | shorts1 = 03785D | socks1 = FFDD00 | pattern_la2 = _rsa23f | pattern_b2 = _rsa23f | pattern_ra2 = _rsa23f | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | First game = {{fbw|RSA|1928}} 9–0 {{fbw-rt|SWZ|name=Swaziland}}<br />([[Johannesburg]], Janubiy Afrika; 1993-yil 30-may) | Largest win = {{fbw|South Africa}} 17–0 {{fbw-rt|Comoros}} <br /> ([[Port Elizabeth]], Janubiy Afrika; 2019-yil 31-iyul) | Largest loss = {{fbw|CHN}} 13–0 {{fbw-rt|RSA}}<br>([[Dalian]], Xitoy; 2003-yil 7-sentyabr) | World cup apps = 2 | World cup first = 2019 | World cup best = Nimchorak final ([[Futbol boʻyicha 2023-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati|2023]]) | Regional name = [[Africa Women Cup of Nations]] | Regional cup apps = 13 | Regional cup first = [[1995 African Women's Championship|1995]] | Regional cup best = {{gold01}} '''Chempion''' ([[2022 Women's Africa Cup of Nations|2022]]) | 2ndRegional name = [[Football at the Summer Olympics|Summer Olympics]] | 2ndRegional cup apps = 2 | 2ndRegional cup first = [[Football at the 2012 Summer Olympics|2012]] | 2ndRegional cup best = 10th ([[Football at the 2012 Summer Olympics|2012]]) |3rdRegional name=[[COSAFA Women's Championship]]|3rdRegional cup apps=10|3rdRegional cup first=2002|3rdRegional cup best={{gold01}} '''Chempion''' (2002, 2006, 2017, 2018, 2019, 2020)|medaltemplates={{Medal|Comp|[[Women's Africa Cup of Nations]]}} {{Medal|1st|[[2022 Women's Africa Cup of Nations|2022 Morocco]]|}} {{Medal|2nd|[[2018 Africa Women Cup of Nations|2018 Ghana]]|}} {{Medal|2nd|[[2012 African Women's Championship|2012 Equatorial Guinea]]|}} {{Medal|2nd|[[2008 African Women's Championship|2008 Equatorial Guinea]]|}} {{Medal|2nd|[[2000 African Women's Championship|2000 South Africa]]|}} {{Medal|3rd|[[2006 African Women's Championship|2006 Nigeria]]|}} {{Medal|3rd|[[2010 African Women's Championship|2010 South Africa]]|}} {{MedalCompetition|[[COSAFA Women's Championship]]}} {{MedalGold|[[2002 COSAFA Women's Championship|2002 Zimbabwe]]|}} {{MedalGold|[[2006 COSAFA Women's Championship|2006 Zambia]]|}} {{MedalGold|[[2017 COSAFA Women's Championship|2017 Zimbabwe]]|}} {{MedalGold|[[2018 COSAFA Women's Championship|2018 South Africa]]|}} {{MedalGold|[[2019 COSAFA Women's Championship|2019 South Africa]]|}} {{MedalGold|[[2020 COSAFA Women's Championship|2020 South Africa]]|}} {{MedalSilver|[[2011 COSAFA Women's Championship|2011 Zimbabwe]]|}} {{MedalSilver|[[2022 COSAFA Women's Championship|2022 South Africa]]|}}|website=https://www.safa.net/}} '''Banyana Banyana''' (Qizlar) laqabli '''Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi''' [[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika Respublikasining]] milliy jamoasi boʻlib, Janubiy Afrika Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining birinchi rasmiy oʻyini 1993-yil 30-mayda Svazilend ayollar terma jamoasiga qarshi oʻtkazilgan<ref name="profile-by-safa">{{Veb manbasi|url=http://www.safa.net/index.php?page=banyana|sarlavha=Senior National Women's Team|nashriyot=[[South African Football Association]]|qaralgan sana=14 September 2011|arxivsana=2011-09-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110925074211/http://www.safa.net/index.php?page=banyana}}</ref>. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi birinchi marta 2012-yilda [[Futbol Olimpiada o‘yinlarida|Olimpiada oʻyinlari]]<nowiki/>ga<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110927235134/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html|arxivsana=27 September 2011|sarlavha=Banyana secure historic passage to London|nashriyot=[[FIFA]]|sana=12 September 2011|qaralgan sana=13 September 2011}}</ref> va [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya]], [[Ispaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] va [[Xitoy ayollar milliy futbol terma jamoasi|Xitoy ayollar terma jamoalari]] bilan B guruhda birinchi marta [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2019]]-yilda [[FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga]] yoʻllanma oldilar. Biroq, Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi yuqoridagi turnirlardagi barcha oʻyinlarda magʻlub boʻlishdi. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining yagona goli [[Ispaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya ayollar terma jamoasi]]<nowiki/>ga qarshi oʻyinda urilgan boʻlib, jamoa 3:1 hisobida magʻlub boʻlishgan. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi finalda [[Marokash ayollar milliy futbol terma jamoasi|Marokash ayollar terma jamoasini]] 2:1 hisobida magʻlub etib, 2022-yilda oʻzining birinchi Afrika ayollar millatlar kubogini qoʻlga kiritgan. == Tarixi == Tarixan Janubiy Afrikada 2020-yilgacha hech qachon professional ayollar futbol ligasi boʻlmagan. [[Janubiy Afrika]]<nowiki/>da professional ayollar ligasi boʻlmagan boʻlsa-da, Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi 17 yoshgacha va 20 yoshgacha boʻlgan oʻyinlarda ishtirok etar edi. Ammo ''"Banyana Banyana"'' laqabli Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi Janubiy Afrika Respublikasi sharafini bir nechta turnirlarda himoya qilgan. Jumladan, Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi COSAFA ayollar chempionati kubogi, Afrika ayollar millatlar kubogi va [[Fransiya]]<nowiki/>da boʻlib oʻtgan [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati]]<nowiki/>larida oʻynagan. Adolatsiz gender tengsizliklariga qaramay, Janubiy Afrikaning ayol futbolchilariga butun dunyo boʻylab professional ligalar tomonidan qiziqish bildirib kelinmoqda. Ammo 2009-yilda tashkil etilgan yangi yarim professional liga ayollarga futbolda kelajakka intilish imkoniyatini berdi. ''Sasol ligasi'' Janubiy Afrikaning toʻqqizta viloyatidagi 144 jamoada oʻynaydigan 2800 nafar futbolchidan iborat. Liga maʼmuriyati juda kam korporativ homiylikka qaramay, ayollar futboli Janubiy Afrikada gullab-yashnashiga ishonch hosil qilishda qatʼiy harakat qilmoqda. == Jamoa tasviri == === Laqabi === Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi „ ''Banyana Banyana''“ nomi bilan tanilgan, soʻzma-soʻz „Qizlar“ degan maʼnoni anglatadi. == Murabbiylar shtabi == === Hozirgi murabbiylar shtabi === {| class="wikitable" !Lavozimi ! Ism ! Man. |- | Bosh murabbiy |{{Flagicon|RSA}} [[Desiree Ellis]] | |- | Yordamchi murabbiy |{{Flagicon|RSA}} [[Thinasonke Mbuli]] | |- | Darvozabonlar murabbiyi |{{Flagicon|RSA}} [[Cameron Cox|Kameron Koks]] | |- | Ishlash tahlilchisi |{{Flagicon|RSA}} [[Shilene Booysen|Shilen Booysen]] | |- | Jismoniy tarbiyachi |{{Flagicon|RSA}} [[Ridhaa Allie|Ridha Allie]] | |- |} '''Texnik xodimlar''' {| class="wikitable" !Lavozimi ! Ismi ! Boshlanish sanasi |- | Bosh texnik xodim |{{Flagicon|RSA}} [[Lauren Duncan|Loren Dunkan]] | 2016-yil yanvar |} === Bosh murabbiylar tarixi === * {{Flagicon|RSA}} [[Sandile Bali]] (1995)<ref name="SAFAcoaches">{{Veb manbasi|url=https://www.safa.net/2019/02/13/amajitas-success-shows-right-track-safa-president/|sarlavha=Amajita’s success shows we are on the right track – SAFA President|nashriyot=[[South African Football Association]]|sana=13 February 2019|qaralgan sana=2022-12-06|arxivsana=2022-12-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221206073059/https://www.safa.net/2019/02/13/amajitas-success-shows-right-track-safa-president/}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} [[Nomaluno Mooi]] (1998)<ref name="SAFAcoaches" /> * {{Flagicon|RSA}} [[Fran Hilton-Smith]] (2000)<ref name="SAFAcoaches" /> * {{Flagicon|RSA}} [[Greg Mashilo]] (2002-2004)<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 September 2002 |title=New look Banyana squad named |work=[[Sport24]] |url=https://www.news24.com/news24/new-look-banyana-squad-named-20020917}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} [[Avgust Makalakalane|August Makalakalane]] (2006-2011)<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y%3D2006/m%3D3/news%3Dwinds-change-blow-africa-103612.html|sarlavha=Winds of change blow in Africa|nashriyot=[[FIFA]]|sana=31 March 2006|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305003105/http://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y=2006/m=3/news=winds-change-blow-africa-103612.html|arxivsana=5 March 2017}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mailwane |first=Tshepang |date=3 May 2015 |title=Soccer heroes of '96 now shout the odds from touchlines |work=[[Sunday Times (South Africa)|Sunday Times]] |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/sport/2015-05-03-soccer-heroes-of-96-now-shout-the-odds-from-touchlines/ |quote=Augustine Makalakalane: Not a regular at Bafana, "Mthakathi" worked as Banyana Banyana coach from 2006 to 2011. He failed to qualify the team for the World Cup and was fired. The 49-year-old was suspended before his dismissal for allegedly sexually harassing his players.}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} [[Jozef Mxonza|Joseph Mkhonza]] (2011-2014)<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Moholoa |first=Ramatsiyi |date=28 July 2011 |title=Safa signs up Mkhonza full-time |work=[[The Sowetan]] |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/2011-07-28-safa-signs-up-mkhonza-full-time/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/local/categories/south-africa/joseph-mkhonza-has-permanently-parted-ways-with-safa/178769|sarlavha=Former Banyana Coach Ends SAFA Relationship|ish=Soccer Laduma|sana=8 October 2014}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{Flagicon|NED}} [[Vera Pauw]] (2014-2016)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/categories/south-africa/safa-appoint-vera-pauw-as-banyana-coach/156088|sarlavha=SAFA Confirm Pauw Appointment|ish=Soccer Laduma|sana=13 March 2014|qaralgan sana=2022-12-06|arxivsana=2016-10-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161014090702/http://www.soccerladuma.co.za/news/articles/categories/south-africa/safa-appoint-vera-pauw-as-banyana-coach/156088}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Cheryl |date=20 September 2016 |title=Safa should go local with new Banyana coach |work=[[Independent Online (South Africa)|Independent Online]] |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/safa-should-go-local-with-new-banyana-coach-2070476}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} '''[[Desiree Ellis]]''' (2016-''hozirga qadar'')<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 February 2018 |title=Desiree Ellis named new Banyana coach |work=[[Sport24]] |url=https://www.news24.com/Sport/desiree-ellis-named-new-banyana-coach-20180222}}</ref> == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining oʻyinchilari == === Hozirgi tarkib === Quyidagi futbolchilar 2022-yil oktabr oyida Avsrtaliya ayollar terma jamoasi bilan oʻtkazilgan o‘rtoqlik o‘yinida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi safiga chaqirilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ahmadu |first=Samuel |date=20 July 2022 |title=Banyana Banyana squad |work=facebook |url=https://www.facebook.com/SasolBanyana/photos/a.10151407889737624/10158617819867624/}}</ref>. {{nat fs start no caps}} {{nat fs player no caps|no=16|pos=GK|name={{sortname|Andile|Dlamini}}|age={{birth date and age|1992|9|2|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=21|pos=GK|name={{sortname|Regirl|Ngobeni}}|age={{birth date and age|df=yes|1996|2|26}}|caps=|goals=|club=[[University of the Western Cape|UWC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=1|pos=GK|name={{sortname|Dineo|Magagula}}|age=|caps=|goals=|club=[[University of Johannesburg FC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs break}} {{nat fs player no caps|no=2|pos=DF|name={{sortname|Thato|Letsoso}}|age=|caps=|goals=|club=[[Tshwane University of Technology|TUT]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=4|pos=DF|name={{sortname|Fikile|Magama}}|age=|caps=|goals=|club=UWC FC Cape|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=14|pos=DF|name={{Sortname|Tiisetso|Makhubela}}|age={{Birth date and age|1997|4|24|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=19|pos=DF|name={{sortname|Lonathemba|Mhlongo}}|age=|caps=|goals=|club=UWC FC|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=DF|name={{sortname|Cynthia|Makete}}|age=|caps=|goals=|club=B.Celtic|clubnat=|latest=}} {{nat fs player no caps|no=13|pos=DF|name={{Sortname|Bambanani|Mbane}}|age={{Birth date and age|1990|3|12|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=3|pos=DF|name={{sortname|Bongeka|Gamede}}|age={{birth date and age|df=yes|1999|5|22}}|caps=|goals=|club=[[University of the Western Cape|UWC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs break}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=MF|name={{sortname|Cimone|Sauls}}|age=|caps=|goals=|club=JVW FC|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=15|pos=MF|name={{sortname|Refiloe|Jane}}|age={{birth date and age|df=y|1992|8|4}}|caps=|goals=|club=[[U.S. Sassuolo Calcio (women)|Sassuolo]]|clubnat=ITA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=15|pos=MF|name={{sortname|Sibulele|Holweni}}|age={{birth date and age|df=y|1992|8|4}}|caps=|goals=|club=UWC FC|clubnat=|latest=}} {{nat fs player no caps|no=10|pos=MF|name={{sortname|Linda|Motlhalo}}|age={{birth date and age|df=y|1998|7|1}}|caps=|goals=|club=[[Djurgårdens IF Fotboll (women)|Djurgårdens]]|clubnat=SWE|latest=}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=MF|name={{sortname|Thalea|Smidt}}|age=|caps=|goals=|club=MS FC|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=20|pos=MF|name={{sortname|Robyn|Moodaly}}|age={{birth date and age|1994|6|16|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[JVW F.C.|JVW]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=22|pos=MF|name={{sortname|Amogelang|Motau}}|age={{birth date and age|df=yes|1997|2|27}}|caps=|goals=|club=[[University of the Western Cape|UWC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs break}} {{nat fs player no caps|no=|pos=FW|name={{sortname|Nthabiseng|Majiya}}|age=|caps=|goals=|club=United|clubnat=|latest=}} {{nat fs player no caps|no=11|pos=FW|name={{Sortname|Thubelihle |Shamase}}|age=|caps=|goals=|club=UNIVERSITY OF JOHANNESBURG|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=9|pos=FW|name={{sortname|Gabriela|Salgado}}|age={{birth date and age|1998|2|20|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[JVW F.C.|JVW]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=12|pos=FW|name={{sortname|Jermaine|Seoposenwe}}|age={{Birth date and age|1993|10|12|df=y}}|caps=|goals=|club=[[FC Juárez (women)|Juárez]]|clubnat=MEX|latest=}} {{nat fs player no caps|no=8|pos=FW|name={{sortname|Hildah|Magaia}}|age={{birth date and age|1994|12|16|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[Sejong Sportstoto WFC|Sejong Sportstoto]]|clubnat=South Korea|latest=}} {{nat fs player no caps|no=17|pos=FW|name={{sortname|Melinda|Kgadiete}}|age={{Birth date and age|1992|7|21|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs g end}} == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining ichki rekordlari == === Eng koʻp maydonga tushgan futbolchilar === {| class="wikitable sortable" |- !width=|Reyting !width=|Futbolchi !width=|Oʻyinlar !width=|Faoliyat yillari |- |1 |align=left|'''[[Janine van Wyk]]''' |'''170''' |2005-hozirga qadar |- |2 |align=left|'''[[Noko Matlou]]''' |157 |2006-hozirga qadar |- |3 |align=left|'''[[Nompumelelo Nyandeni]]''' |149 |2004-hozirga qadar |- |4 |align=left|'''[[Nothando Vilakazi]]''' |133 |2007-hozirga qadar |- |5 |align=left|[[Portia Modise]] |124 |2000-2015 |- |6 |align=left|'''[[Refiloe Jane]]''' |116 |2012-hozirga qadar |- |7 |align=left|'''[[Mamello Makhabane]]''' |109 |2005-hozirga qadar |- |8 |align=left|[[Amanda Dlamini]] |105 |2007-2016 |- |9 |align=left|'''[[Leandra Smeda]]''' |100 |2012-hozirga qadar |- |10 |align=left|[[Thokozile Mndaweni]] |89 |2003-2016 |} === Eng yaxshi toʻpurar === {| class="wikitable sortable" |- !width =|Reyting !width =|Futbolchi !width =|Gollar !width =|Oʻyinlar !width =|Faoliyat yillari |- |1 |align=centre| [[Portia Modise]] |'''101''' |124 |2000-2015 |} == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining yutuqlari == === Mintaqaviy === * '''Afrika ayollar millatlar kubogi''' : [[Fayl:Med_1.png]] '''Chempion:''' 2022 : [[Fayl:Med_2.png]] ''Ikkinchi oʻrin:'' 1995, 2000, 2008, 2012, 2018 : [[Fayl:Med_3.png]] ''Uchinchi oʻrin:'' 2006, 2010 * '''Afrika oʻyinlari''' : [[Fayl:Med_2.png]] ''Ikkinchi oʻrin:'' 2003, 2007 === Hududiy === * '''COSAFA ayollar chempionati''' : [[Fayl:Med_1.png]] ''Chempionlar:'' 2002, 2006, 2008, 2017, 2018, 2019, 2020 : [[Fayl:Med_2.png]] ''Ikkinchi oʻrin:'' 2011-yil == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining xalqaro turnirlardagi natijalari == {{Color box|gold}} '''Chempion''' {{Color box|silver}} '''Ikkinchi oʻrin''' {{Color box|#cc9966}} Uchinchi oʻrin{{Color box|LemonChiffon}} Toʻrtinchi oʻrin === FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |[[FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida]] Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi ! |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- |{{Flagicon|China|}} [[1991-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|1991 yil]] | colspan="8" rowspan="1" | ''Kiritilmadi'' |- |{{Flagicon|Sweden}} [[1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|1995 yil]] | colspan="8" rowspan="6" | ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- |{{Flagicon|USA}} [[1999-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|1999 yil]] |- |{{Flagicon|USA}} [[2003-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2003 yil]] |- |{{Flagicon|China}} [[2007-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2007 yil]] |- |{{Flagicon|Germany}} [[2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2011 yil]] |- |{{Flagicon|Canada}} [[2015-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2015 yil]] |- |{{Flagicon|France}} [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2019]] | '''Guruh bosqichi''' | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 8 | −7 |- |{{Flagicon|Australia}}{{Flagicon|New Zealand}}[[2023 FIFA AYOLLAR JAHON KUBOGI|2023 yil]] | colspan="8" | ''Saralashdan oʻtgan'' |- ! Jami ! 2/9 ! 3 ! 0 ! 0 ! 3 ! 1 ! 8 ! −7 |} ==== Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oʻtkaz(adi)gan oʻyinlar hisobi ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:100%;" ! colspan="6" style="background: #013A5E; color: #FFFFFF;" |FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati tarixi |- ! Yil ! Bosqich ! Sana ! Raqib terma jamoa ! Natija ! Stadion |- | rowspan="3" |{{Flagicon|FRA}} [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2019]] | rowspan="3" | '''Guruh bosqichi''' | align="left" | 8-iyun | align="left" |{{Fbw|ESP}} | '''Magʻlubiyat:''' 1-3 | align="left" | Stade Oceane, [[Gavr]] |- | align="left" | 13-iyun | align="left" |{{Fbw|CHN}} | '''Magʻlubiyat:''' 0-1 | align="left" | Parc des Princes, [[Parij]] |- | align="left" | 17-iyun | align="left" |{{Fbw|GER}} | '''Magʻlubiyat:''' 0-4 | align="left" | Stade de la Mosson, Monpelye |- | rowspan="3" |{{Flagicon|AUS}}{{Flagicon|NZL}}[[2023 FIFA AYOLLAR JAHON KUBOGI|2023 yil]] | rowspan="3" | '''Guruh bosqichi''' | 23-iyul |{{Fbw|SWE}} | ''Aniqlanmoqda'' | Vellington mintaqaviy stadioni, [[Vellington]] |- | 28-iyul |{{Fbw|ARG}} | ''Aniqlanmoqda'' | Forsyth Barr stadioni, Dunedin |- | 2-avgust |{{Fbw|ITA}} | ''Aniqlanmoqda'' | Vellington mintaqaviy stadioni, [[Vellington]] |} === Olimpiada oʻyinlari === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |[[Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Yozgi Olimpiada oʻyinlarida]] Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- !{{Flagicon|USA}} [[1996-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallar jadvali|1996-yil]] | colspan="8" rowspan="4" | ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- !{{Flagicon|AUS}} [[2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallar jadvali|2000-yil]] |- !{{Flagicon|GRE}} [[2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2004-yil]] |- !{{Flagicon|Xitoy}} [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2008-yil]] |- !{{Flagicon|Birlashgan Qirollik}} [[2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2012-yil]] | '''Guruh bosqichi''' | 3 | 0 | 1 | 2 | 1 | 7 | −6 |- !{{Flagicon|BRA}} [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2016-yil]] | '''Guruh bosqichi''' | 3 | 0 | 1 | 2 | 0 | 3 | −3 |- !{{Flagicon|JPN}} [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yil]] | colspan="8" | ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- ! Jami ! 2/7 ! 6 ! 0 ! 2 ! 4 ! 1 ! 10 ! −9 |} === Afrika ayollar millatlar kubogi === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |Afrika ayollar millatlar kubogida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- |[[1991-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|1991-yil]] | colspan="8" |''Kiritilmagan'' |- bgcolor="silver" |[[1995-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|1995-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |6 |3 |1 |2 |19 |20 |−1 |- |{{Flagicon|NGA}} [[1998-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|1998-yil]] |Guruh bosqichi |2 |0 |0 |2 |2 |7 |−5 |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|ZAF}} [[2000-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2000]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |4 |0 |1 |9 |3 | +6 |- bgcolor="#9acdff" |{{Flagicon|NGA}} [[2002-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2002-yil]] |'''Toʻrtinchi oʻrin''' |5 |2 |1 |2 |6 |11 |−5 |- | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|ZAF}} [[2004-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2004-yil]] |Guruh bosqichi |3 |0 |0 |3 |2 |7 |−5 |- bgcolor="cfaa88" |{{Flagicon|NGA}} [[2006-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2006-yil]] |'''Uchinchi oʻrin''' |5 |2 |1 |2 |8 |5 | +3 |- bgcolor="silver" |[[2008-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2008-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |3 |0 |2 |7 |4 | +3 |- bgcolor="cfaa88" | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|RSA}} [[2010-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2010-yil]] |'''Uchinchi oʻrin''' |5 |3 |1 |1 |10 |6 | +4 |- bgcolor="silver" |[[2012-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2012-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |3 |0 |2 |6 |6 |0 |- bgcolor="#9acdff" |{{Flagicon|Namibiya}} [[2014-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2014-yil]] |'''Toʻrtinchi oʻrin''' |5 |1 |1 |3 |7 |6 | +1 |- bgcolor="#9acdff" |{{Flagicon|CMR}} [[2016-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogii|2016-yil]] |'''Toʻrtinchi oʻrin''' |5 |1 |1 |3 |5 |3 | +2 |- bgcolor="silver" |{{Flagicon|GHA}} [[2018-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2018-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |3 |2 |0 |11 |2 | +9 |- |[[2020-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2020-yil]] | colspan="8" |''Bekor qilingan'' |- bgcolor="#FFD700" |{{Flagicon|MAR}} [[2022-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2022-yil]] |'''Chempion''' |6 |6 |0 |0 |10 |3 | +7 |- !Total !Chempion: 1 marta !62 !31 !8 !23 !102 !83 !+19 |} === Afrika oʻyinlari === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="8" |Afrika oʻyinlarida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar |- bgcolor="silver" |{{Flagicon|Nigeriya}} [[2003-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2003-yil]] | Ikkinchi oʻrin | 5 | 4 | 0 | 1 | 12 | 3 |- bgcolor="silver" |{{Flagicon|Algeria}} [[2007-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2007-yil]] | Ikkinchi oʻrin | 4 | 2 | 1 | 1 | 7 | 7 |- |{{Flagicon|Mozambique}} [[2011-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2011-yil]] | Toʻrtinchi oʻrin | 5 | 1 | 2 | 2 | 8 | 10 |- |{{Flagicon|Kongo Respublikasi}} [[2015-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2015-yil]] | 5 | 2 | 0 | 2 | 0 | 1 | 1 |- |{{Flagicon|Morocco}} [[2019-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2019-yil]] | 7 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 4 |- |[[2023-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2023-yil]] | colspan="8" | ''Aniqlanmoqda'' |- ! Jami ! 5/5 ! 18 ! 7 ! 5 ! 6 ! 28 ! 25 |} === COSAFA ayollar chempionati === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |COSAFA ayollar chempionatida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi ! |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- |{{Flagicon|Zimbabve}} [[2002-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2002-yil]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 36 | 2 | +34 |- |{{Flagicon|ZAM}} [[2006-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2006-yil]] | '''Chempion''' | 4 | 4 | 0 | 0 | 19 | 2 | +17 |- |{{Flagicon|Angola}} [[2008-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2008-yil]] | | | | | | | | |- |{{Flagicon|Zimbabve}} [[2011-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2011-yil]] | '''Ikkinchi oʻrin''' | 5 | 4 | 0 | 1 | 14 | 3 | +11 |- |{{Flagicon|Zimbabve}} [[2017 COSAFA ayollar chempionati|2017-yil]] | '''Chempion''' | 5 | 3 | 2 | 0 | 12 | 3 | +9 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2018-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2018]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 13 | 2 | +11 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2019-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2019]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 27 | 2 | +25 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2020-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2020]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 22 | 3 | +19 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2021-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2021-yil]] | 4 | 5 | 2 | 2 | 1 | 8 | 6 | +2 |- ! Jami ! Chempion ! 39 ! 33 ! 3 ! 3 ! 151 ! 23 ! +128 |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.safa.net/ Rasmiy veb-sayt] * [https://web.archive.org/web/20131021174943/http://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA profili] {{CAF ayollar jamoalari}} [[Turkum:Afrikadagi ayollar milliy futbol terma jamoalari]] 44kv2qlj3teb5st0hya3u840cw5tlqs 6315586 6315584 2026-10-23T02:24:50Z AnvarxonM 75105 6315586 wikitext text/x-wiki {{Milliy futbol jamoasi | type = Ayollar | Name = Janubiy Afrika | Badge = South Africa national soccer team logo.svg.webp | Badge_size = 150px | Nickname = ''Banyana Banyana'' | Association = [[Janubiy Afrika futbol assotsiatsiyasi]] | Sub-confederation = [[Janubiy Afrika futbol assotsiatsiyalari kengashi|COSAFA]] (Janubiy Afrika) | Confederation = [[Afrika Futbol Konfederatsiyasi|CAF]] (Africa) | Coach = [[Desiree Ellis]] | Captain = [[Refiloe Jane]] | Most caps = [[Janine Van Wyk]] (185) | Top scorer = [[Portia Modise]] (101) | Home Stadium = | FIFA Trigramme = RSA | FIFA Rank = {{FIFA Women's World Rankings|RSA}} | FIFA max = 45 | FIFA max date = 2023-yil avgust | FIFA min = 74 | FIFA min date = 2005-yil iyun - sentyabr; 2007-yil dekabr | pattern_la1 = _rsa23h | pattern_b1 = _rsa23h | pattern_ra1 = _rsa23h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFDD00 | body1 = FFEE00 | rightarm1 = FFDD00 | shorts1 = 03785D | socks1 = FFDD00 | pattern_la2 = _rsa23f | pattern_b2 = _rsa23f | pattern_ra2 = _rsa23f | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | First game = {{fbw|RSA|1928}} 9–0 {{fbw-rt|SWZ|name=Swaziland}}<br />([[Johannesburg]], Janubiy Afrika; 1993-yil 30-may) | Largest win = {{fbw|South Africa}} 17–0 {{fbw-rt|Comoros}} <br /> ([[Port Elizabeth]], Janubiy Afrika; 2019-yil 31-iyul) | Largest loss = {{fbw|CHN}} 13–0 {{fbw-rt|RSA}}<br>([[Dalian]], Xitoy; 2003-yil 7-sentyabr) | World cup apps = 2 | World cup first = 2019 | World cup best = Nimchorak final ([[Futbol boʻyicha 2023-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati|2023]]) | Regional name = [[Africa Women Cup of Nations]] | Regional cup apps = 13 | Regional cup first = [[1995 African Women's Championship|1995]] | Regional cup best = {{gold01}} '''Chempion''' ([[2022 Women's Africa Cup of Nations|2022]]) | 2ndRegional name = [[Football at the Summer Olympics|Summer Olympics]] | 2ndRegional cup apps = 2 | 2ndRegional cup first = [[Football at the 2012 Summer Olympics|2012]] | 2ndRegional cup best = 10th ([[Football at the 2012 Summer Olympics|2012]]) |3rdRegional name=[[COSAFA Women's Championship]]|3rdRegional cup apps=10|3rdRegional cup first=2002|3rdRegional cup best={{gold01}} '''Chempion''' (2002, 2006, 2017, 2018, 2019, 2020)|medaltemplates={{Medal|Comp|[[Women's Africa Cup of Nations]]}} {{Medal|1st|[[2022 Women's Africa Cup of Nations|2022 Morocco]]|}} {{Medal|2nd|[[2018 Africa Women Cup of Nations|2018 Ghana]]|}} {{Medal|2nd|[[2012 African Women's Championship|2012 Equatorial Guinea]]|}} {{Medal|2nd|[[2008 African Women's Championship|2008 Equatorial Guinea]]|}} {{Medal|2nd|[[2000 African Women's Championship|2000 South Africa]]|}} {{Medal|3rd|[[2006 African Women's Championship|2006 Nigeria]]|}} {{Medal|3rd|[[2010 African Women's Championship|2010 South Africa]]|}} {{MedalCompetition|[[COSAFA Women's Championship]]}} {{MedalGold|[[2002 COSAFA Women's Championship|2002 Zimbabwe]]|}} {{MedalGold|[[2006 COSAFA Women's Championship|2006 Zambia]]|}} {{MedalGold|[[2017 COSAFA Women's Championship|2017 Zimbabwe]]|}} {{MedalGold|[[2018 COSAFA Women's Championship|2018 South Africa]]|}} {{MedalGold|[[2019 COSAFA Women's Championship|2019 South Africa]]|}} {{MedalGold|[[2020 COSAFA Women's Championship|2020 South Africa]]|}} {{MedalSilver|[[2011 COSAFA Women's Championship|2011 Zimbabwe]]|}} {{MedalSilver|[[2022 COSAFA Women's Championship|2022 South Africa]]|}}|website=https://www.safa.net/}} '''Banyana Banyana''' (Qizlar) laqabli '''Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi''' [[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika Respublikasining]] milliy jamoasi boʻlib, Janubiy Afrika Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining birinchi rasmiy oʻyini 1993-yil 30-mayda Svazilend ayollar terma jamoasiga qarshi oʻtkazilgan<ref name="profile-by-safa">{{Veb manbasi|url=http://www.safa.net/index.php?page=banyana|sarlavha=Senior National Women's Team|nashriyot=[[South African Football Association]]|qaralgan sana=14 September 2011|arxivsana=2011-09-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110925074211/http://www.safa.net/index.php?page=banyana}}</ref>. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi birinchi marta 2012-yilda [[Futbol Olimpiada o‘yinlarida|Olimpiada oʻyinlari]]<nowiki/>ga<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110927235134/http://www.fifa.com/womensolympic/news/newsid=1509322/index.html|arxivsana=27 September 2011|sarlavha=Banyana secure historic passage to London|nashriyot=[[FIFA]]|sana=12 September 2011|qaralgan sana=13 September 2011}}</ref> va [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya]], [[Ispaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] va [[Xitoy ayollar milliy futbol terma jamoasi|Xitoy ayollar terma jamoalari]] bilan B guruhda birinchi marta [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2019]]-yilda [[FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga]] yoʻllanma oldilar. Biroq, Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi yuqoridagi turnirlardagi barcha oʻyinlarda magʻlub boʻlishdi. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining yagona goli [[Ispaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya ayollar terma jamoasi]]<nowiki/>ga qarshi oʻyinda urilgan boʻlib, jamoa 3:1 hisobida magʻlub boʻlishgan. Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi finalda [[Marokash ayollar milliy futbol terma jamoasi|Marokash ayollar terma jamoasini]] 2:1 hisobida magʻlub etib, 2022-yilda oʻzining birinchi Afrika ayollar millatlar kubogini qoʻlga kiritgan. == Tarixi == Tarixan Janubiy Afrikada 2020-yilgacha hech qachon professional ayollar futbol ligasi boʻlmagan. [[Janubiy Afrika]]<nowiki/>da professional ayollar ligasi boʻlmagan boʻlsa-da, Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi 17 yoshgacha va 20 yoshgacha boʻlgan oʻyinlarda ishtirok etar edi. Ammo ''"Banyana Banyana"'' laqabli Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi Janubiy Afrika Respublikasi sharafini bir nechta turnirlarda himoya qilgan. Jumladan, Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi COSAFA ayollar chempionati kubogi, Afrika ayollar millatlar kubogi va [[Fransiya]]<nowiki/>da boʻlib oʻtgan [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati]]<nowiki/>larida oʻynagan. Adolatsiz gender tengsizliklariga qaramay, Janubiy Afrikaning ayol futbolchilariga butun dunyo boʻylab professional ligalar tomonidan qiziqish bildirib kelinmoqda. Ammo 2009-yilda tashkil etilgan yangi yarim professional liga ayollarga futbolda kelajakka intilish imkoniyatini berdi. ''Sasol ligasi'' Janubiy Afrikaning toʻqqizta viloyatidagi 144 jamoada oʻynaydigan 2800 nafar futbolchidan iborat. Liga maʼmuriyati juda kam korporativ homiylikka qaramay, ayollar futboli Janubiy Afrikada gullab-yashnashiga ishonch hosil qilishda qatʼiy harakat qilmoqda. == Jamoa tasviri == === Laqabi === Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi „ ''Banyana Banyana''“ nomi bilan tanilgan, soʻzma-soʻz „Qizlar“ degan maʼnoni anglatadi. == Murabbiylar shtabi == === Hozirgi murabbiylar shtabi === {| class="wikitable" !Lavozimi ! Ism ! Man. |- | Bosh murabbiy |{{Flagicon|RSA}} [[Desiree Ellis]] | |- | Yordamchi murabbiy |{{Flagicon|RSA}} [[Thinasonke Mbuli]] | |- | Darvozabonlar murabbiyi |{{Flagicon|RSA}} [[Cameron Cox|Kameron Koks]] | |- | Ishlash tahlilchisi |{{Flagicon|RSA}} [[Shilene Booysen|Shilen Booysen]] | |- | Jismoniy tarbiyachi |{{Flagicon|RSA}} [[Ridhaa Allie|Ridha Allie]] | |- |} '''Texnik xodimlar''' {| class="wikitable" !Lavozimi ! Ismi ! Boshlanish sanasi |- | Bosh texnik xodim |{{Flagicon|RSA}} [[Lauren Duncan|Loren Dunkan]] | 2016-yil yanvar |} === Bosh murabbiylar tarixi === * {{Flagicon|RSA}} [[Sandile Bali]] (1995)<ref name="SAFAcoaches">{{Veb manbasi|url=https://www.safa.net/2019/02/13/amajitas-success-shows-right-track-safa-president/|sarlavha=Amajita’s success shows we are on the right track – SAFA President|nashriyot=[[South African Football Association]]|sana=13 February 2019|qaralgan sana=2022-12-06|arxivsana=2022-12-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221206073059/https://www.safa.net/2019/02/13/amajitas-success-shows-right-track-safa-president/}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} [[Nomaluno Mooi]] (1998)<ref name="SAFAcoaches" /> * {{Flagicon|RSA}} [[Fran Hilton-Smith]] (2000)<ref name="SAFAcoaches" /> * {{Flagicon|RSA}} [[Greg Mashilo]] (2002-2004)<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 September 2002 |title=New look Banyana squad named |work=[[Sport24]] |url=https://www.news24.com/news24/new-look-banyana-squad-named-20020917}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} [[Avgust Makalakalane|August Makalakalane]] (2006-2011)<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y%3D2006/m%3D3/news%3Dwinds-change-blow-africa-103612.html|sarlavha=Winds of change blow in Africa|nashriyot=[[FIFA]]|sana=31 March 2006|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305003105/http://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y=2006/m=3/news=winds-change-blow-africa-103612.html|arxivsana=5 March 2017}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mailwane |first=Tshepang |date=3 May 2015 |title=Soccer heroes of '96 now shout the odds from touchlines |work=[[Sunday Times (South Africa)|Sunday Times]] |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/sport/2015-05-03-soccer-heroes-of-96-now-shout-the-odds-from-touchlines/ |quote=Augustine Makalakalane: Not a regular at Bafana, "Mthakathi" worked as Banyana Banyana coach from 2006 to 2011. He failed to qualify the team for the World Cup and was fired. The 49-year-old was suspended before his dismissal for allegedly sexually harassing his players.}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} [[Jozef Mxonza|Joseph Mkhonza]] (2011-2014)<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Moholoa |first=Ramatsiyi |date=28 July 2011 |title=Safa signs up Mkhonza full-time |work=[[The Sowetan]] |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/2011-07-28-safa-signs-up-mkhonza-full-time/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/local/categories/south-africa/joseph-mkhonza-has-permanently-parted-ways-with-safa/178769|sarlavha=Former Banyana Coach Ends SAFA Relationship|ish=Soccer Laduma|sana=8 October 2014}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{Flagicon|NED}} [[Vera Pauw]] (2014-2016)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/categories/south-africa/safa-appoint-vera-pauw-as-banyana-coach/156088|sarlavha=SAFA Confirm Pauw Appointment|ish=Soccer Laduma|sana=13 March 2014|qaralgan sana=2022-12-06|arxivsana=2016-10-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161014090702/http://www.soccerladuma.co.za/news/articles/categories/south-africa/safa-appoint-vera-pauw-as-banyana-coach/156088}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Cheryl |date=20 September 2016 |title=Safa should go local with new Banyana coach |work=[[Independent Online (South Africa)|Independent Online]] |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/safa-should-go-local-with-new-banyana-coach-2070476}}</ref> * {{Flagicon|RSA}} '''[[Desiree Ellis]]''' (2016-''hozirga qadar'')<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 February 2018 |title=Desiree Ellis named new Banyana coach |work=[[Sport24]] |url=https://www.news24.com/Sport/desiree-ellis-named-new-banyana-coach-20180222}}</ref> == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining oʻyinchilari == === Hozirgi tarkib === Quyidagi futbolchilar 2022-yil oktabr oyida Avsrtaliya ayollar terma jamoasi bilan oʻtkazilgan o‘rtoqlik o‘yinida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasi safiga chaqirilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ahmadu |first=Samuel |date=20 July 2022 |title=Banyana Banyana squad |work=facebook |url=https://www.facebook.com/SasolBanyana/photos/a.10151407889737624/10158617819867624/}}</ref>. {{nat fs start no caps}} {{nat fs player no caps|no=16|pos=GK|name={{sortname|Andile|Dlamini}}|age={{birth date and age|1992|9|2|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=21|pos=GK|name={{sortname|Regirl|Ngobeni}}|age={{birth date and age|df=yes|1996|2|26}}|caps=|goals=|club=[[University of the Western Cape|UWC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=1|pos=GK|name={{sortname|Dineo|Magagula}}|age=|caps=|goals=|club=[[University of Johannesburg FC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs break}} {{nat fs player no caps|no=2|pos=DF|name={{sortname|Thato|Letsoso}}|age=|caps=|goals=|club=[[Tshwane University of Technology|TUT]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=4|pos=DF|name={{sortname|Fikile|Magama}}|age=|caps=|goals=|club=UWC FC Cape|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=14|pos=DF|name={{Sortname|Tiisetso|Makhubela}}|age={{Birth date and age|1997|4|24|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=19|pos=DF|name={{sortname|Lonathemba|Mhlongo}}|age=|caps=|goals=|club=UWC FC|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=DF|name={{sortname|Cynthia|Makete}}|age=|caps=|goals=|club=B.Celtic|clubnat=|latest=}} {{nat fs player no caps|no=13|pos=DF|name={{Sortname|Bambanani|Mbane}}|age={{Birth date and age|1990|3|12|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=3|pos=DF|name={{sortname|Bongeka|Gamede}}|age={{birth date and age|df=yes|1999|5|22}}|caps=|goals=|club=[[University of the Western Cape|UWC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs break}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=MF|name={{sortname|Cimone|Sauls}}|age=|caps=|goals=|club=JVW FC|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=15|pos=MF|name={{sortname|Refiloe|Jane}}|age={{birth date and age|df=y|1992|8|4}}|caps=|goals=|club=[[U.S. Sassuolo Calcio (women)|Sassuolo]]|clubnat=ITA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=15|pos=MF|name={{sortname|Sibulele|Holweni}}|age={{birth date and age|df=y|1992|8|4}}|caps=|goals=|club=UWC FC|clubnat=|latest=}} {{nat fs player no caps|no=10|pos=MF|name={{sortname|Linda|Motlhalo}}|age={{birth date and age|df=y|1998|7|1}}|caps=|goals=|club=[[Djurgårdens IF Fotboll (women)|Djurgårdens]]|clubnat=SWE|latest=}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=MF|name={{sortname|Thalea|Smidt}}|age=|caps=|goals=|club=MS FC|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=20|pos=MF|name={{sortname|Robyn|Moodaly}}|age={{birth date and age|1994|6|16|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[JVW F.C.|JVW]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=22|pos=MF|name={{sortname|Amogelang|Motau}}|age={{birth date and age|df=yes|1997|2|27}}|caps=|goals=|club=[[University of the Western Cape|UWC]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs break}} {{nat fs player no caps|no=|pos=FW|name={{sortname|Nthabiseng|Majiya}}|age=|caps=|goals=|club=United|clubnat=|latest=}} {{nat fs player no caps|no=11|pos=FW|name={{Sortname|Thubelihle |Shamase}}|age=|caps=|goals=|club=UNIVERSITY OF JOHANNESBURG|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=9|pos=FW|name={{sortname|Gabriela|Salgado}}|age={{birth date and age|1998|2|20|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[JVW F.C.|JVW]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs player no caps|no=12|pos=FW|name={{sortname|Jermaine|Seoposenwe}}|age={{Birth date and age|1993|10|12|df=y}}|caps=|goals=|club=[[FC Juárez (women)|Juárez]]|clubnat=MEX|latest=}} {{nat fs player no caps|no=8|pos=FW|name={{sortname|Hildah|Magaia}}|age={{birth date and age|1994|12|16|df=yes}}|caps=|goals=|club=[[Sejong Sportstoto WFC|Sejong Sportstoto]]|clubnat=South Korea|latest=}} {{nat fs player no caps|no=17|pos=FW|name={{sortname|Melinda|Kgadiete}}|age={{Birth date and age|1992|7|21|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Mamelodi Sundowns Ladies F.C.|Mamelodi Sundowns]]|clubnat=RSA|latest=}} {{nat fs g end}} == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining ichki rekordlari == === Eng koʻp maydonga tushgan futbolchilar === {| class="wikitable sortable" |- !width=|Reyting !width=|Futbolchi !width=|Oʻyinlar !width=|Faoliyat yillari |- |1 |align=left|'''[[Janine van Wyk]]''' |'''170''' |2005-hozirga qadar |- |2 |align=left|'''[[Noko Matlou]]''' |157 |2006-hozirga qadar |- |3 |align=left|'''[[Nompumelelo Nyandeni]]''' |149 |2004-hozirga qadar |- |4 |align=left|'''[[Nothando Vilakazi]]''' |133 |2007-hozirga qadar |- |5 |align=left|[[Portia Modise]] |124 |2000-2015 |- |6 |align=left|'''[[Refiloe Jane]]''' |116 |2012-hozirga qadar |- |7 |align=left|'''[[Mamello Makhabane]]''' |109 |2005-hozirga qadar |- |8 |align=left|[[Amanda Dlamini]] |105 |2007-2016 |- |9 |align=left|'''[[Leandra Smeda]]''' |100 |2012-hozirga qadar |- |10 |align=left|[[Thokozile Mndaweni]] |89 |2003-2016 |} === Eng yaxshi toʻpurar === {| class="wikitable sortable" |- !width =|Reyting !width =|Futbolchi !width =|Gollar !width =|Oʻyinlar !width =|Faoliyat yillari |- |1 |align=centre| [[Portia Modise]] |'''101''' |124 |2000-2015 |} == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining yutuqlari == === Mintaqaviy === * '''Afrika ayollar millatlar kubogi''' : [[Fayl:Med_1.png]] '''Chempion:''' 2022 : [[Fayl:Med_2.png]] ''Ikkinchi oʻrin:'' 1995, 2000, 2008, 2012, 2018 : [[Fayl:Med_3.png]] ''Uchinchi oʻrin:'' 2006, 2010 * '''Afrika oʻyinlari''' : [[Fayl:Med_2.png]] ''Ikkinchi oʻrin:'' 2003, 2007 === Hududiy === * '''COSAFA ayollar chempionati''' : [[Fayl:Med_1.png]] ''Chempionlar:'' 2002, 2006, 2008, 2017, 2018, 2019, 2020 : [[Fayl:Med_2.png]] ''Ikkinchi oʻrin:'' 2011-yil == Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining xalqaro turnirlardagi natijalari == {{Color box|gold}} '''Chempion''' {{Color box|silver}} '''Ikkinchi oʻrin''' {{Color box|#cc9966}} Uchinchi oʻrin{{Color box|LemonChiffon}} Toʻrtinchi oʻrin === FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |[[FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida]] Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi ! |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- |{{Flagicon|China|}} [[1991-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|1991 yil]] | colspan="8" rowspan="1" | ''Kiritilmadi'' |- |{{Flagicon|Sweden}} [[1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|1995 yil]] | colspan="8" rowspan="6" | ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- |{{Flagicon|USA}} [[1999-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|1999 yil]] |- |{{Flagicon|USA}} [[2003-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2003 yil]] |- |{{Flagicon|China}} [[2007-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2007 yil]] |- |{{Flagicon|Germany}} [[2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2011 yil]] |- |{{Flagicon|Canada}} [[2015-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2015 yil]] |- |{{Flagicon|France}} [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2019]] | '''Guruh bosqichi''' | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 8 | −7 |- |{{Flagicon|Australia}}{{Flagicon|New Zealand}}[[2023 FIFA AYOLLAR JAHON KUBOGI|2023 yil]] | colspan="8" | ''Saralashdan oʻtgan'' |- ! Jami ! 2/9 ! 3 ! 0 ! 0 ! 3 ! 1 ! 8 ! −7 |} ==== Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oʻtkaz(adi)gan oʻyinlar hisobi ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:100%;" ! colspan="6" style="background: #013A5E; color: #FFFFFF;" |FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati tarixi |- ! Yil ! Bosqich ! Sana ! Raqib terma jamoa ! Natija ! Stadion |- | rowspan="3" |{{Flagicon|FRA}} [[2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati|2019]] | rowspan="3" | '''Guruh bosqichi''' | align="left" | 8-iyun | align="left" |{{Fbw|ESP}} | '''Magʻlubiyat:''' 1-3 | align="left" | Stade Oceane, [[Gavr]] |- | align="left" | 13-iyun | align="left" |{{Fbw|CHN}} | '''Magʻlubiyat:''' 0-1 | align="left" | Parc des Princes, [[Parij]] |- | align="left" | 17-iyun | align="left" |{{Fbw|GER}} | '''Magʻlubiyat:''' 0-4 | align="left" | Stade de la Mosson, Monpelye |- | rowspan="3" |{{Flagicon|AUS}}{{Flagicon|NZL}}[[2023 FIFA AYOLLAR JAHON KUBOGI|2023 yil]] | rowspan="3" | '''Guruh bosqichi''' | 23-iyul |{{Fbw|SWE}} | ''Aniqlanmoqda'' | Vellington mintaqaviy stadioni, [[Vellington]] |- | 28-iyul |{{Fbw|ARG}} | ''Aniqlanmoqda'' | Forsyth Barr stadioni, Dunedin |- | 2-avgust |{{Fbw|ITA}} | ''Aniqlanmoqda'' | Vellington mintaqaviy stadioni, [[Vellington]] |} === Olimpiada oʻyinlari === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |[[Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Yozgi Olimpiada oʻyinlarida]] Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- !{{Flagicon|USA}} [[1996-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallar jadvali|1996-yil]] | colspan="8" rowspan="4" | ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- !{{Flagicon|AUS}} [[2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallar jadvali|2000-yil]] |- !{{Flagicon|GRE}} [[2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2004-yil]] |- !{{Flagicon|Xitoy}} [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2008-yil]] |- !{{Flagicon|Birlashgan Qirollik}} [[2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2012-yil]] | '''Guruh bosqichi''' | 3 | 0 | 1 | 2 | 1 | 7 | −6 |- !{{Flagicon|BRA}} [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2016-yil]] | '''Guruh bosqichi''' | 3 | 0 | 1 | 2 | 0 | 3 | −3 |- !{{Flagicon|JPN}} [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yil]] | colspan="8" | ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- ! Jami ! 2/7 ! 6 ! 0 ! 2 ! 4 ! 1 ! 10 ! −9 |} === Afrika ayollar millatlar kubogi === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |Afrika ayollar millatlar kubogida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- |[[1991-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|1991-yil]] | colspan="8" |''Kiritilmagan'' |- bgcolor="silver" |[[1995-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|1995-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |6 |3 |1 |2 |19 |20 |−1 |- |{{Flagicon|NGA}} [[1998-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|1998-yil]] |Guruh bosqichi |2 |0 |0 |2 |2 |7 |−5 |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|ZAF}} [[2000-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2000]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |4 |0 |1 |9 |3 | +6 |- bgcolor="#9acdff" |{{Flagicon|NGA}} [[2002-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2002-yil]] |'''Toʻrtinchi oʻrin''' |5 |2 |1 |2 |6 |11 |−5 |- | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|ZAF}} [[2004-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2004-yil]] |Guruh bosqichi |3 |0 |0 |3 |2 |7 |−5 |- bgcolor="cfaa88" |{{Flagicon|NGA}} [[2006-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2006-yil]] |'''Uchinchi oʻrin''' |5 |2 |1 |2 |8 |5 | +3 |- bgcolor="silver" |[[2008-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2008-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |3 |0 |2 |7 |4 | +3 |- bgcolor="cfaa88" | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|RSA}} [[2010-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2010-yil]] |'''Uchinchi oʻrin''' |5 |3 |1 |1 |10 |6 | +4 |- bgcolor="silver" |[[2012-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2012-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |3 |0 |2 |6 |6 |0 |- bgcolor="#9acdff" |{{Flagicon|Namibiya}} [[2014-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2014-yil]] |'''Toʻrtinchi oʻrin''' |5 |1 |1 |3 |7 |6 | +1 |- bgcolor="#9acdff" |{{Flagicon|CMR}} [[2016-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogii|2016-yil]] |'''Toʻrtinchi oʻrin''' |5 |1 |1 |3 |5 |3 | +2 |- bgcolor="silver" |{{Flagicon|GHA}} [[2018-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2018-yil]] |'''Ikkinchi oʻrin''' |5 |3 |2 |0 |11 |2 | +9 |- |[[2020-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2020-yil]] | colspan="8" |''Bekor qilingan'' |- bgcolor="#FFD700" |{{Flagicon|MAR}} [[2022-yilgi Afrika ayollar millatlar kubogi|2022-yil]] |'''Chempion''' |6 |6 |0 |0 |10 |3 | +7 |- !Total !Chempion: 1 marta !62 !31 !8 !23 !102 !83 !+19 |} === Afrika oʻyinlari === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="8" |Afrika oʻyinlarida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar |- bgcolor="silver" |{{Flagicon|Nigeriya}} [[2003-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2003-yil]] | Ikkinchi oʻrin | 5 | 4 | 0 | 1 | 12 | 3 |- bgcolor="silver" |{{Flagicon|Algeria}} [[2007-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2007-yil]] | Ikkinchi oʻrin | 4 | 2 | 1 | 1 | 7 | 7 |- |{{Flagicon|Mozambique}} [[2011-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2011-yil]] | Toʻrtinchi oʻrin | 5 | 1 | 2 | 2 | 8 | 10 |- |{{Flagicon|Kongo Respublikasi}} [[2015-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2015-yil]] | 5 | 2 | 0 | 2 | 0 | 1 | 1 |- |{{Flagicon|Morocco}} [[2019-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2019-yil]] | 7 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 4 |- |[[2023-yilgi Butun Afrika oʻyinlari|2023-yil]] | colspan="8" | ''Aniqlanmoqda'' |- ! Jami ! 5/5 ! 18 ! 7 ! 5 ! 6 ! 28 ! 25 |} === COSAFA ayollar chempionati === {| class="wikitable" style="text-align: center; width:50%;" ! colspan="9" |COSAFA ayollar chempionatida Janubiy Afrika Respublikasi ayollar milliy futbol terma jamoasining natijasi ! |- !Yil !Natija !Oʻtkazilgan oʻyinlar !Gʻalaba !Durang !Magʻlubiyat !Urilgan gollar !Oʻtkazib yuborilgan gollar !Gollar nisbati |- |{{Flagicon|Zimbabve}} [[2002-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2002-yil]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 36 | 2 | +34 |- |{{Flagicon|ZAM}} [[2006-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2006-yil]] | '''Chempion''' | 4 | 4 | 0 | 0 | 19 | 2 | +17 |- |{{Flagicon|Angola}} [[2008-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2008-yil]] | | | | | | | | |- |{{Flagicon|Zimbabve}} [[2011-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2011-yil]] | '''Ikkinchi oʻrin''' | 5 | 4 | 0 | 1 | 14 | 3 | +11 |- |{{Flagicon|Zimbabve}} [[2017 COSAFA ayollar chempionati|2017-yil]] | '''Chempion''' | 5 | 3 | 2 | 0 | 12 | 3 | +9 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2018-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2018]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 13 | 2 | +11 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2019-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2019]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 27 | 2 | +25 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2020-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2020]] | '''Chempion''' | 5 | 5 | 0 | 0 | 22 | 3 | +19 |- |{{Flagicon|RSA}} [[2021-yilgi COSAFA ayollar chempionati|2021-yil]] | 4 | 5 | 2 | 2 | 1 | 8 | 6 | +2 |- ! Jami ! Chempion ! 39 ! 33 ! 3 ! 3 ! 151 ! 23 ! +128 |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.safa.net/ Rasmiy veb-sayt] * [https://web.archive.org/web/20131021174943/http://www.fifa.com/associations/association=rsa/ FIFA profili] {{CAF ayollar jamoalari}} [[Turkum:Afrikadagi ayollar milliy futbol terma jamoalari]] io3r41euo7zh127z7mpi3dfj9lyxnv3 0 870335 6315825 3433384 2026-10-23T09:55:13Z Ummul Soliha 319455 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315825 wikitext text/x-wiki '''Bruney daryosi''' (malay . ''Sungai Brunei'' ) — [[Bruney]] [1] dan oqib oʻtuvchi va shimoli-sharqiy yoʻnalishda Bruney koʻrfaziga quyiladigan daryo. Bruney sultoni Istana Nurul Imanning rasmiy qarorgohi uning qirg'og'ida joylashgan. Bruney daryosi Bruneydagi eng qisqa asosiy daryodir. Bu Bruney-Muara tumanidagi asosiy daryo havzasi , eng kichik, ammo aholi eng zich joylashgan tuman. U mamlakat poytaxti Bandar Seri Begavan orqali oqib o'tadi . Bu daryo suvi tepasidagi tirgakdagi Bruneyning an'anaviy qishlog'i Kampong Ayerning uyidir. == Tarix == Bruney sultonligi bir vaqtlar butun Borneoni, shu jumladan [[Filippin]] va [[Indoneziya]]ning bir qismini nazorat qilgan . Mintaqaning qalin o'rmoni transport va aloqa usuli har doim qayiqlar orqali amalga oshirilganligini anglatadi. Bu daryolar va suv yo'llari yonida an'anaviy aholi punktlarining paydo bo'lishiga olib keldi. Ushbu suv yo'llari o'rmon muhiti orqali qulay transport va oziq-ovqat ta'minotini ta'minladi. 2006-yilda Bruney hukumati Atrof-muhit, bog'lar va dam olish vazirligi orqali Bruneyni tozalash sa'y-harakatini boshladi. Uyma-uy chiqindi yig‘ish uchun ajratilgan 90 ming dollardan tashqari tozalash loyihasiga jami 3,9 million dollar ajratilgan. == Joylar == Kampong Ayer - Bruney daryosi ustidagi an'anaviy qishloq. U Bruney sultonligi davrida asrlar davomida Bruneyning anʼanaviy poytaxti boʻlgan va Britaniya mustamlakasigacha choʻzilgan . Hozir u poytaxt Bandar Seri Begavanning bir qismi boʻlib, shahar markazi boʻylab joylashgan . Bruneyning ba'zi tarixiy joylari daryo bo'yida joylashgan, jumladan: •Kota Batu arxeologik yodgorligi, mamlakatdagi asosiy arxeologik yodgorlik •Bruneyning uchinchi sultoni Sulton Sharif Ali qabri. •Bruneyning 5-sultoni Sulton Bolkiahning qabri. •Bruneyning 9-sultoni Sulton Muhammad Hasan maqbarasi. •''Makam di Luba'' , Bruneyning 16-sultoni Sulton Husin Kamoliddinning qabri. •Qirollik maqbarasi ( Kubah Makam Di-Raja ), bu Bruneyning bir qancha sultonlari, shu jumladan Sulton Umar Ali Sayfuddiy III , avvalgi sulton va Sulton Hassanal Bolkiahning otasi dafn etilgan joy. •Bubungan Dua Belas (O'n ikki tom uyi), Britaniya mustamlakasi davrida Britaniya aholisi va oliy komissarlarining rasmiy qarorgohi Bruney muzeyi , mamlakat milliy muzeyi, Kota Batu hududida, daryoga qaragan tepalikning chetida joylashgan. Yaqin atrofda, shuningdek, Malay texnologiya muzeyi , va Bruney Darussalam dengiz muzeyi joylashgan . Limau Manis daryosi, Bruney daryosining manba daryosi, Limau Manis arxeologik yodgorligi bo'lib, u Xitoy Song sulolasi (milodiy 960-1279) davriga tegishli. Istana Nurul Imon , hozirgi Bruney sultoni Sulton Hassanal Bolkiahning saroyi Bruney daryosiga qaragan tepalikda joylashgan. Daryoda [[Jong Batu]] ham joylashgan bo'lib, u toshga la'natlangan noaniq o'g'il haqidagi mahalliy afsona bilan bog'liq bo'lgan Naxoda Manisga tegishli kema qoldiqlari bo'lishi mumkinligi taxmin qilinmoqda. Shunga o'xshash ertaklarni Indoneziya va Malayziyaning mahalliy afsonalarida ham uchratish mumkin . == Havolalar == 1. Bruney gidrologiyasi 2. [ doimiy oʻlik havola ] BRUNEI DORUSSALOM DARYOLARINI KIMYOVIY TARKIBI BOʻYICHA BAZALANGAN Oʻrganish PDF 3. Suv qishlog'i: Bruney Darussalam. Axborot departamenti, Bosh vazir devoni. 2006 yil. 4. Ofis, Buyuk Britaniya mustamlakasi (1938). Mustamlaka hisobotlari - yillik . HM kantselyariya idorasi. p. 6. 5."Bruney daryosi suvining sifati "juda yomon"" 2016 yil 16 sentyabrda asl nusxadan arxivlangan . Olingan . 2012 yil 31 avgust . 6."Bandar ko'chalari tarixini qayta ko'rib chiqish | Bruney Times" . 21-avgust 2016-yil. Asl nusxadan arxivlangan, 2016 -yil 21-avgust . 2022 -yil 26-aprelda olindi . 7. Elisseeff, Vadime (2000).Ipak yo'llari: Madaniyat va savdo magistrallari. Berghahn kitoblar. p. 146. ISBN 978-1-57181-222-3. 8."Ficus kerkhovenii: Sulton Hussin Kamoliddin maqbarasi, Bruney". BORNEO ANJIRLARI . 2019 yil 30 iyun . 2022 -yil 26-aprelda olindi . 9."Bruney muzeyi - Osiyo-Yevropa muzey tarmog'i" . 23 noyabr 2015 yil. Asl nusxadan arxivlangan 2015 yil 23 noyabr . 2022 -yil 26-aprelda olindi . 10. gp (2020-yil 18-may).Madaniy merosni himoya qilish » [[Kalimantan|Borneo]] Bulletin Online . Madaniy merosni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish . 2022 -yil 26-aprelda olindi . 11.JUST IN: Dengiz muzeyi rasman ochildi | Brunei Times. 13 sentyabr 2016 yil. Asl nusxadan arxivlangan 2016 yil 13 sentyabr . 2022 -yil 26-aprelda olindi . 12."Bruney galereyasi - SOAS: Bruney Islom sultonligi: o'tmish va hozirgi madaniyat" . www.soas.ac.uk. _ 2022 -yil 26-aprelda olindi . 13."Istana Nurul Imon" . www.istananuruliman.org . 2022 -yil 26-aprelda olindi . 14."Noto'g'ri o'g'il haqidagi ertak | Brunei Times". archive.ph . 21 iyul 2012 yil. Asl nusxadan 2012 yil 21 iyulda arxivlangan . 2022 -yil 26-aprelda olindi . f0pdg8i6oclmgpr2ixtjx2ufn5wpcx3 0 874042 6315388 3438126 2026-10-22T21:47:45Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315388 wikitext text/x-wiki {{Islom ulamolari | sohasi = [[Muhaddis]] | davri = | color = #B0C4DE | tasvir = | tasvir_izohi = | ismi = Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy | tavalludi = 1438-yil | vafoti = 1528-yil | maktabi = | qiziqishi = | olgan_taʼsirlari = | koʻrsatgan_taʼsirlari = | mashhur_fikrlari = }} '''Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy''' — (1438—1528) — [[alloma]] va [[muhaddis]]. Hazrat Xoja Jaloliddin Hoshimiy 1438-yil [[Buxoro]]da ziyoli alloma oilasida tug‘ilgan. Bu zoti sharifning katta bobolari hazrat [[Abu Hafs Kabir]] zamonlarida Buxoroning shayxulislomi bo‘lgan ekan. Hazrat Hoshimiy isteʼdodli shoir, buyuk tarbiyachi, saxovatli zot bo‘lgan<ref name="Bakoev1">{{Kitob manbasi|author= Yoʻldoshev N|title= Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi|date=1993|publisher= Buxoro nashriyoti|location= Buxoro|pages= 143|}}</ref>. Ko‘plab isteʼdod egalariga homiylik qilgan, XV asrning buyuk allomasi [[Zayniddin Vosifiy]] „Badoyeʼ ul vaqoye“ nomli mashhur asarida Hazrat Hoshimiyning faoliyatlari, qilgan savob ishlar to‘g‘risida batafsil xabar bergan. Jumladan, Vosifiy yozadi: „Xoja Hoshimiyning bir odati bor ediki, har yili o‘z tug‘ilgan kunini katta ziyofat berib nishonlardi: Hijriy 920 (miloddiy 1514) yil rabbe ul avval oyida Hoshimiy ushbu tantanani Sipadmuniy qishlog‘ida o‘tkazdi. Yuz bosh qo‘y, o‘nta ho‘kiz, uchta ot xudoyi qilinib, turli taomlar pishirilib, shoirlar, olimlar, faqirlar va turli tabaqadagi kishilarga berildi“. Hazrat Hoshimiy quyidagi matlaʼli g‘azallarini [[Jomiy]] hazratlarga yuborganliklari „Muzakkiri ahbob“da yozilgan: 1. Chunon afsurdaam az g‘am ki gar domon bar afshonam, Taki xoki ravad chun gard az choki girebokam. Mazmuni: G‘amdan vujudim afsurda bo‘lib qoldi, agar etak silkitsam tuproq (yaʼni vujudim) changdek yoqam chokidan to‘kilib ketgay. 2. Maro tu didavu az dida ham aziztari, Chi dida, k i bar ahvoli man namenigari. Mazmuni: Sen mening ko‘zimsan, balki ko‘zimdan ham azizroqsan, ammo qanaqa ko‘zsangki, hech mening ahvolimga boqmaysan? 3. Bo noz surma makash chashmi sahifaarahhumro Nishasta gir ba xoki siyah mardumro. Mazmuni: Rahm shafqatsiz ul ko‘zlarga noz ila surma tortma, qora tuproqqa o‘tqizgil odamlarni. Ushbu g‘azallar Hazrat Jomiyga manzur bo‘lib, tahsinlar aytganlar va butun [[Hirot]] bo‘ylab Hazrat Hoshimiyning dovruqlari taralgan. Hazrat Hoshimiy 1528-yil 90 yoshga kirib vafot qiladilar. Qabrlari Xoja Bug‘ro Bakr mazoridadir. Qabr toshlarida o‘zlarining quyidagi baytlari yozilgan: Qabram makun tavof ki behushy ovarad, Lavhi maro maxon ki faromushi ovarad. Mazmuni: Qabrimni tavof qilmaki, ul behushlik keltiradi. Lavhi toshimni o‘qimaki, ul faromushxotirlik keltiradi<ref name="Bakoev2">{{Kitob manbasi|author= Sadriddin Salim Buxoriy |title= Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari|date=2012|publisher= Durdona nashriyoti|location= Buxoro|pages= 291|}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Muhaddislar]] [[Turkum:Faylasuflar]] d296hl82trnqpl6bupu7nhwfn1qkomw 6315389 6315388 2026-10-22T21:47:56Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315389 wikitext text/x-wiki {{Islom ulamolari | sohasi = [[Muhaddis]] | davri = | color = #B0C4DE | tasvir = | tasvir_izohi = | ismi = Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy | tavalludi = 1438-yil | vafoti = 1528-yil | maktabi = | qiziqishi = | olgan_taʼsirlari = | koʻrsatgan_taʼsirlari = | mashhur_fikrlari = }} '''Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy''' — (1438—1528) — [[alloma]] va [[muhaddis]]. Hazrat Xoja Jaloliddin Hoshimiy 1438-yil [[Buxoro]]da ziyoli alloma oilasida tug‘ilgan. Bu zoti sharifning katta bobolari hazrat [[Abu Hafs Kabir]] zamonlarida Buxoroning shayxulislomi bo‘lgan ekan. Hazrat Hoshimiy isteʼdodli shoir, buyuk tarbiyachi, saxovatli zot bo‘lgan<ref name="Bakoev1">{{Kitob manbasi|author= Yoʻldoshev N|title= Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi|date=1993|publisher= Buxoro nashriyoti|location= Buxoro|pages= 143|}}</ref>. Ko‘plab isteʼdod egalariga homiylik qilgan, XV asrning buyuk allomasi [[Zayniddin Vosifiy]] „Badoyeʼ ul vaqoye“ nomli mashhur asarida Hazrat Hoshimiyning faoliyatlari, qilgan savob ishlar to‘g‘risida batafsil xabar bergan. Jumladan, Vosifiy yozadi: „Xoja Hoshimiyning bir odati bor ediki, har yili o‘z tug‘ilgan kunini katta ziyofat berib nishonlardi: Hijriy 920 (miloddiy 1514) yil rabbe ul avval oyida Hoshimiy ushbu tantanani Sipadmuniy qishlog‘ida o‘tkazdi. Yuz bosh qo‘y, o‘nta ho‘kiz, uchta ot xudoyi qilinib, turli taomlar pishirilib, shoirlar, olimlar, faqirlar va turli tabaqadagi kishilarga berildi“. Hazrat Hoshimiy quyidagi matlaʼli g‘azallarini [[Jomiy]] hazratlarga yuborganliklari „Muzakkiri ahbob“da yozilgan: 1. Chunon afsurdaam az g‘am ki gar domon bar afshonam, Taki xoki ravad chun gard az choki girebokam. Mazmuni: G‘amdan vujudim afsurda bo‘lib qoldi, agar etak silkitsam tuproq (yaʼni vujudim) changdek yoqam chokidan to‘kilib ketgay. 2. Maro tu didavu az dida ham aziztari, Chi dida, k i bar ahvoli man namenigari. Mazmuni: Sen mening ko‘zimsan, balki ko‘zimdan ham azizroqsan, ammo qanaqa ko‘zsangki, hech mening ahvolimga boqmaysan? 3. Bo noz surma makash chashmi sahifaarahhumro Nishasta gir ba xoki siyah mardumro. Mazmuni: Rahm shafqatsiz ul ko‘zlarga noz ila surma tortma, qora tuproqqa o‘tqizgil odamlarni. Ushbu g‘azallar Hazrat Jomiyga manzur bo‘lib, tahsinlar aytganlar va butun [[Hirot]] bo‘ylab Hazrat Hoshimiyning dovruqlari taralgan. Hazrat Hoshimiy 1528-yil 90 yoshga kirib vafot qiladilar. Qabrlari Xoja Bug‘ro Bakr mazoridadir. Qabr toshlarida o‘zlarining quyidagi baytlari yozilgan: Qabram makun tavof ki behushy ovarad, Lavhi maro maxon ki faromushi ovarad. Mazmuni: Qabrimni tavof qilmaki, ul behushlik keltiradi. Lavhi toshimni o‘qimaki, ul faromushxotirlik keltiradi<ref name="Bakoev2">{{Kitob manbasi|author= Sadriddin Salim Buxoriy |title= Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari|date=2012|publisher= Durdona nashriyoti|location= Buxoro|pages= 291|}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Muhaddislar]] [[Turkum:Faylasuflar]] ax43qu8sr40troz1as6tpnq6sli1i31 6315390 6315389 2026-10-22T21:48:02Z Sherzod11W 273619 6315390 wikitext text/x-wiki {{Islom ulamolari | sohasi = [[Muhaddis]] | davri = | color = #B0C4DE | tasvir = | tasvir_izohi = | ismi = Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy | tavalludi = 1438-yil | vafoti = 1528-yil | maktabi = | qiziqishi = | olgan_taʼsirlari = | koʻrsatgan_taʼsirlari = | mashhur_fikrlari = }} '''Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy''' — (1438—1528) — [[alloma]] va [[muhaddis]]. Hazrat Xoja Jaloliddin Hoshimiy 1438-yil [[Buxoro]]da ziyoli alloma oilasida tug‘ilgan. Bu zoti sharifning katta bobolari hazrat [[Abu Hafs Kabir]] zamonlarida Buxoroning shayxulislomi bo‘lgan ekan. Hazrat Hoshimiy isteʼdodli shoir, buyuk tarbiyachi, saxovatli zot bo‘lgan<ref name="Bakoev1">{{Kitob manbasi|author= Yoʻldoshev N|title= Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi|date=1993|publisher= Buxoro nashriyoti|location= Buxoro|pages= 143|}}</ref>. Ko‘plab isteʼdod egalariga homiylik qilgan, XV asrning buyuk allomasi [[Zayniddin Vosifiy]] „Badoyeʼ ul vaqoye“ nomli mashhur asarida Hazrat Hoshimiyning faoliyatlari, qilgan savob ishlar to‘g‘risida batafsil xabar bergan. Jumladan, Vosifiy yozadi: „Xoja Hoshimiyning bir odati bor ediki, har yili o‘z tug‘ilgan kunini katta ziyofat berib nishonlardi: Hijriy 920 (miloddiy 1514) yil rabbe ul avval oyida Hoshimiy ushbu tantanani Sipadmuniy qishlog‘ida o‘tkazdi. Yuz bosh qo‘y, o‘nta ho‘kiz, uchta ot xudoyi qilinib, turli taomlar pishirilib, shoirlar, olimlar, faqirlar va turli tabaqadagi kishilarga berildi“. Hazrat Hoshimiy quyidagi matlaʼli g‘azallarini [[Jomiy]] hazratlarga yuborganliklari „Muzakkiri ahbob“da yozilgan: 1. Chunon afsurdaam az g‘am ki gar domon bar afshonam, Taki xoki ravad chun gard az choki girebokam. Mazmuni: G‘amdan vujudim afsurda bo‘lib qoldi, agar etak silkitsam tuproq (yaʼni vujudim) changdek yoqam chokidan to‘kilib ketgay. 2. Maro tu didavu az dida ham aziztari, Chi dida, k i bar ahvoli man namenigari. Mazmuni: Sen mening ko‘zimsan, balki ko‘zimdan ham azizroqsan, ammo qanaqa ko‘zsangki, hech mening ahvolimga boqmaysan? 3. Bo noz surma makash chashmi sahifaarahhumro Nishasta gir ba xoki siyah mardumro. Mazmuni: Rahm shafqatsiz ul ko‘zlarga noz ila surma tortma, qora tuproqqa o‘tqizgil odamlarni. Ushbu g‘azallar Hazrat Jomiyga manzur bo‘lib, tahsinlar aytganlar va butun [[Hirot]] bo‘ylab Hazrat Hoshimiyning dovruqlari taralgan. Hazrat Hoshimiy 1528-yil 90 yoshga kirib vafot qiladilar. Qabrlari Xoja Bug‘ro Bakr mazoridadir. Qabr toshlarida o‘zlarining quyidagi baytlari yozilgan: Qabram makun tavof ki behushy ovarad, Lavhi maro maxon ki faromushi ovarad. Mazmuni: Qabrimni tavof qilmaki, ul behushlik keltiradi. Lavhi toshimni o‘qimaki, ul faromushxotirlik keltiradi<ref name="Bakoev2">{{Kitob manbasi|author= Sadriddin Salim Buxoriy |title= Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari|date=2012|publisher= Durdona nashriyoti|location= Buxoro|pages= 291|}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Muhaddislar]] [[Turkum:Faylasuflar]] t9ickd8h05zkzd6e7ile8uamlqysowm 0 875021 6315445 3443752 2026-10-22T22:00:38Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315445 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon shoirdir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref> == Manba == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] hq94pkozw5r42cdp3ft3uifqvvhmcsp 6315446 6315445 2026-10-22T22:00:49Z Sherzod11W 273619 6315446 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]<nowiki/>dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref> == Manba == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] 93neyyl3oo7mxfzkpl6ri4seo6uv323 6315447 6315446 2026-10-22T22:00:57Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315447 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref> == Manba == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] k12vtjw7beqd82jnmz6t26anidc2mla 6315448 6315447 2026-10-22T22:01:02Z Sherzod11W 273619 6315448 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref> == Manba == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] 2r8hxmlhgh2jfap0llldrv67kd4hrhb 6315449 6315448 2026-10-22T22:01:10Z Sherzod11W 273619 6315449 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref> == Manba == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] rsc9rq3g90qz14pq5c15woog2wytzaq 6315450 6315449 2026-10-22T22:01:17Z Sherzod11W 273619 6315450 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref> == Manbalar == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] t3jcjgy63udkrjszvl3jbohe14btsdd 6315451 6315450 2026-10-22T22:01:26Z Sherzod11W 273619 6315451 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]<nowiki/>ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] adz79lpd1mrechxfheuetq1kapx6c2r 6315452 6315451 2026-10-22T22:01:34Z Sherzod11W 273619 6315452 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] lsc1sa6ub8y54to5inhi4csfs3v1vhj 6315453 6315452 2026-10-22T22:01:41Z Sherzod11W 273619 6315453 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] syhzwslhhkvonf8y0vzr13ftdfuv5by 6315454 6315453 2026-10-22T22:01:46Z Sherzod11W 273619 6315454 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]]. j1upf4dyy1zhu772hu2n8ypdr4byr2o 6315455 6315454 2026-10-22T22:01:57Z Sherzod11W 273619 [[Special:Contributions/Sherzod11W|Sherzod11W]] ([[User talk:Sherzod11W|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6315454|6315454]]-sonli tahrir qaytarildi 6315455 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] syhzwslhhkvonf8y0vzr13ftdfuv5by 6315456 6315455 2026-10-22T22:02:06Z Sherzod11W 273619 6315456 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == * Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016 [[Turkum:Dariyzabon shoir]] kft3z0te56cxdc3j2ebgciyqmwe19ol 6315457 6315456 2026-10-22T22:02:13Z Sherzod11W 273619 6315457 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == * Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016. [[Turkum:Dariyzabon shoir]] d1pfe9axgkokg72pn0k8y4n5cxa5qmu 6315458 6315457 2026-10-22T22:02:23Z Sherzod11W 273619 6315458 wikitext text/x-wiki '''Zuhur Kobuliy''' XVIII asr ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida yashagan koʻzga koʻringan dariyzabon [[shoir]]dir. == Hayoti == Shoirning toʻliq ismi Mir Zuhuriddin Ahmad boʻlib, sheʼrlarida Zuhur taxallusini qoʻllagan. Uning otasi Mir Saʼduddin Ansoriy (1727-1810) Afgʻoniston, [[Movarounnahr]] va Hindistonda tanilgan soʻfiy shayxlaridan boʻlib, [[naqshbandiya]] [[tariqat]]<nowiki/>i payravlaridan hisoblangan. Zuhuriddin Ahmad shayxning toʻngʻich farzandi va xalifasi edi. Tabiiyki, u ham otasi izidan borib, ushbu tariqat ruhoniylaridan boʻldi. Shoirning otasi ismiga qoʻshilgan „ansoriy“ soʻzidan maʼlum boʻlishicha uning ajdodlari Arabiston yarim orolidan Afgʻonistonga koʻchib kelgan arablardan boʻlgan. Shoirning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda xabar beradi: ''"Mening ajdodim arab ansorlaridandir, Men Muoz Jabaliy naslidanman"'' Zuhur Kobuliy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasi yoqlagan Ye. A.Polyakova Mir Saʼduddin Ansoriyni roʻshoniylar harakati yoʻlboshchisi Boyazid Ansoriy avlodlaridan, deb fikr bildiradi, ammo A. Mannonov mulohazasiga koʻra, bu juda ham bahsli boʻlib, na Mir Saʼduddin asarlarida, na Zuhur Kobuliy sheʼrlarida bunga ishora qiladigan biror maʼlumot uchramaydi. Bundan tashqari, [[Boyazid ansoriy ibn Abdulloh|Boyazid Ansoriy]] va Mir Saʼduddinning falsafiy qarashlarida ham prinsipal farqlar mavjud. Zuhuriddin Ahmadning tugʻilgan va vafot etgan yili aniq emas. Bilvosita maʼlumotlarga koʻra u 1750-yillar atrofida tugʻilgan, [[Ahmadshoh Durroniy]] podshohligi davrida oʻspirin yoshda boʻlib, uning gʻolibona yurishlari, shon-shavkati guvohi boʻlgan. Keyinchalik, [[Temurshoh Durroniy|Temurshoh]] zamonida esa, u muridlar orasida shuhratga ega boʻlgan otasi Mir Saʼduddin xalifasi sifatida ruhoniylar safidan joy olgan va faoliyat koʻrsatgan. Uning oʻzi ham bir sheʼrida bu haqda maʼlumot beradi. Zuhur Kobuliy otasi vafotidan soʻng, Afgʻonistondagi uzluksiz notinchliklar va iqtisodiy vayronagarchilik zamonida oʻz vatanini tark etib xorijga, Hindistonga ketishga majbur boʻladi, chunki mamlakatda yuz bergan boshboshdoqlik hukumatdorlarning adolatsizligi, zulmi, xalqqa rahnamo boʻlishi kerak boʻlgan shayxlarning riyokorligi sharoitni oʻta murakkablashtirgan, oddiy odamlar hayotini doʻzaxga aylantirgan edi. Vatandan ayriliqda yashash Zuhur Kobuliy uchun ham ruhiy jihatdan, ham moddiy jihatdan qiyin kechdi. U oʻzining bu davrdagi faqirona ahvolini tasvirlar ekan, „soyam tanimdan ogʻirroq boʻlib qoldi“ degan taʼsirchan iborani ishlatadi. Shuningdek, oʻzining nochor iqtisodiy holatini ifodalash uchun esa, bundan ham taʼsirchan oʻxshatishni ishlatib, „qashshoqligim shu darajaga yetdiki, xuddi sarv daraxtiga oʻxshab yilning toʻrt fasli uchun bitta kiyimda qoldim“ deydi. Shoir bu bilan sarv daraxti qishin-yozin barglarini toʻkmasligini nazarda tutib, u ham bir kiyimda, yana ham aniqroq aytiladigan boʻlsa, sarv kabi yalangʻoch yurganini (axir, sarv -daraxt, daraxt esa kiyim kiymaydi) bayon etadi. == Ijodi == Zuhuriddin bolalikda oʻsha davrda rasm boʻlgan bilimlarni oʻzlashtirgach, [[tabobat]] va kimyo, hisob va [[handasa]]ni oʻrganadi va bu sohalarda ham yaxshi bilim sohibi boʻlib yetishadi. Ayni paytda u adabiyot ixlosmandlari orasida oʻz sheʼrlari bilan tanila boradi. Shuni aytish lozimki, Zuhur Kobuliyning bizgacha yetib kelgan sheʼrlar devoni hajman uncha katta emas. Uning nusxalaridan biri 1818-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma boʻlib, devon koʻchirilgandan soʻng unga tuzatishlar, qoʻshimcha gʻazallar kiritilgan. U 228 sahifadan iborat, taxminan 2500 bayt sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu qoʻlyozmadan foydalanib shoir ijodi haqida izlanish olib borgan Husayn Noyil qoʻlyozma hajmini nazarda tutgan holda Zuhur Kobuliyning goh-goh sheʼr yozishga ragʻbat qilgani, doimiy ravishda adabiy ijod bilan shugʻullanmaganini taxmin qiladi. Zuhur Kobuliy sheʼriyati boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan E. A. Polyakova bu masalaga oydinlik kiritmadi. Zuhur Kobuliy ayrim sheʼrlarida oʻzining nochor ahvoli, unga hech kim homiylik qilmagani haqida shikoyat qiladi. Aftidan, bu sheʼrlarning yozilish vaqti Afgʻonistonda notinchlik boshlangani, ilm va adabiyot ahli qoʻllab-quvvatlanmagani, natijada, ular qiyin ahvolga tushib qolgan davrga toʻgʻri keladi<ref>{{Kitob manbasi|title=Dariyzabon adabiyoti|year=2016|author=Rahmon Inomxo'jayev|language=O'zbek|location=Toshkent}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} * Rahmon Inomxoʻjayev. Dariyzabon adabiyoti(XVIII-XIX-asrlardagi). 2016. [[Turkum:Dariyzabon shoir]] gkbkd9ag7q7qsidum6mrgmbass18042 0 875561 6315356 6150850 2026-10-22T21:36:11Z Sherzod11W 273619 6315356 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = SoftBank Vision Fund | type = [[Privately held company|Xususiy]] | foundation = {{start date and age|2017}} | key_people = [[Masayoshi Son]] (Rais) [[Rajeev Misra]] (CEO) | website = [https://www.visionfund.com/ www.visionfund.com] }} '''SoftBank Vision Fund''' — 2017-yilda tashkil etilgan venchur kapital fondi boʻlib, [[SoftBank Group|SoftBank guruhi]] tarkibiga kiradi. 100 milliard dollardan ortiq sarmoyaga ega boʻlib, u dunyodagi eng yirik texnologiyaga yoʻnaltirilgan investitsiya fondidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wong |first=Jacky |date=2018-05-09 |title=How Much Is the World's Largest Tech Fund Worth to SoftBank? |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-much-is-the-worlds-largest-tech-fund-worth-to-softbank-1525866666 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2019-yilda SoftBank Vision Fund 2 tashkil etildi<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank announces AI-focused second $108 billion Vision Fund with LPs including Microsoft, Apple and Foxconn|url=https://social.techcrunch.com/2019/07/25/softbank-announces-ai-focused-second-108-billion-vision-fund-with-lps-including-microsoft-apple-and-foxconn/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=TechCrunch|sana=26 July 2019|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank's Vision Fund 2: more firepower, bigger questions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/SoftBank-s-Vision-Fund-2-more-firepower-bigger-questions|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Nikkei Asia|til=en-GB}}</ref>. Ikkala fondning umumiy bozor qiymati 2021-yil 31-mart holatiga koʻra 154 milliard dollarni tashkil etdi<ref name=":9">{{Veb manbasi|sana=2021-05-12|sarlavha=Softbank just shocked its critics by landing the biggest profit in the history of a Japanese company|url=https://www.cnbc.com/2021/05/12/softbank-joins-top-corporate-earners-with-its-37-billion-vision-fund-profit.html|kirish sanasi=2021-06-24|ish=CNBC|til=en}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|muallif=Savitz|ism=Eric J.|sarlavha=SoftBank Boosts Size of Vision Fund 2 to $30 Billion|url=https://www.barrons.com/articles/softbank-boosts-size-of-vision-fund-2-to-30-billion-51620848432|kirish sanasi=2021-06-24|ish=www.barrons.com|til=en-US}}</ref> == Tarix == Softbank Vision Fund 2017-yilning may oyida [[SoftBank Group|Softbank Group]] va [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) tomonidan yaratilgan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Alkhalisi|ism=Zahraa|sana=6 October 2017|sarlavha=Where the huge SoftBank-Saudi tech fund is investing|url=https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html|kirish sanasi=4 November 2018|ish=Cnn.com|qaralgan sana=2022-12-08|arxivsana=2020-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112013649/https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html}}</ref><ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=2016-10-14 |title=SoftBank and Saudi Arabia Partner to Form Giant Investment Fund |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/10/14/business/dealbook/softbank-and-saudi-arabia-partner-to-form-giant-investment-fund.html |access-date=2021-06-24 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":1" /> Softbank Vision Fund orqali [[Masayoshi Son]] global [[Sunʼiy ong|sunʼiy intellekt]] tendensiyalariga muvofiq texnologiyalarni ishlab chiquvchi barcha kompaniyalarga, jumladan, moliya yoki transport kabi turli sohalarga sarmoya kiritish niyatini tushuntirdi.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Benner|ism=Katie|sana=10 October 2017|sarlavha=Masayoshi Son's Grand Plan for SoftBank's $100 Billion Vision Fund|url=https://www.nytimes.com/2017/10/10/technology/masayoshi-son-softbank-vision-fund.html|kirish sanasi=9 November 2018|ish=[[The New York Times]]}}</ref> 2019-yil iyul oyida SoftBank [[Microsoft]], Apple va Foxconn kabi texnologiya kompaniyalari, shuningdek, Standard Chartered, Mizuho Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corporation va MUFG Bank kabi moliyaviy xizmatlar kompaniyalari investorlari ishtirokida SoftBank Vision Fund 2 tashkil etilganini eʼlon qildi.<ref name=":3"/><ref name=":4"/> Qozogʻiston Milliy bankining Milliy investitsiya korporatsiyasi ham investor boʻlgan.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Saudiya Arabistoni ikkinchi fondning investori boʻlmadi.<ref name=":3" /> Jamgʻarma AIga asoslangan texnologiyaga eʼtibor qaratishi va taxminan 108 milliard dollar sarmoya kiritishi, shundan 38 milliard dollari Softbankning oʻzidan kelishi haqida xabar berilgan edi.<ref name=":3" /> 2020-yil yanvar oyida Softbank tomonidan moliyalashtirilgan bir nechta startaplar – Getaround, Oyo, Rappi, Katerra va Zume xodimlarini qisqartirishni boshladilar.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Goel |first=Vindu |last2=Singh |first2=Karan Deep |last3=Griffith |first3=Erin |date=13 January 2020 |title=Oyo Scales Back as SoftBank-Funded Companies Retreat |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/01/13/technology/oyo-hotel-india-softbank.html}}</ref> 2020-yil fevral oyida Elliott Management, faollar xedj fondi, Softbankning 2,5 milliard dollarlik ulushini sotib oldi va qayta qurish va oshkoralikni oshirishni talab qildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=6 February 2020 |title=Elliott Management Is Said to Push for Change at SoftBank |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/06/business/dealbook/elliott-management-softbank.html}}</ref> Birinchi jamgʻarmaning koʻplab portfel kompaniyalari yaxshi ishlamaganligi va yuqori darajadagi muvaffaqiyatsizliklar, masalan, Weworkning birinchi ommaviy taklifdan soʻng sotib olinishi bilan investorlarning Vision Fundga ishonchi pasayib ketdi.<ref name=":5">{{Yangiliklar manbasi |last=Hope |first=Rolfe Winkler, Liz Hoffman and Bradley |date=2020-02-07 |title=WSJ News Exclusive {{!}} New SoftBank Tech Fund Falls Far Short of $108 Billion Fundraising Goal |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/new-softbank-tech-fund-falls-far-short-of-108-billion-fundraising-goal-11581100669 |access-date=2020-02-10 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Maureen Farrell and Eliot |date=2019-10-23 |title=SoftBank to Boost Stake in WeWork in Deal That Cuts Most Ties With Neumann |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-to-take-control-of-wework-11571746483 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref> 2020-yil may oyida Softbank Vision Fund 18 milliard dollar yo‘qotganini e’lon qildi, bu esa fondning 500 nafar xodimining 15 foizini ishdan bo‘shatishga olib keldi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2020-05-18 |title=SoftBank's Vision Fund tumbles to $18 billion loss in 'valley of coronavirus' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-softbank-group-results-idUSKBN22U0KK |access-date=2021-06-24}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Massoudi|ism=Arash|sana=10 June 2020|sarlavha=SoftBank cuts 15% of jobs from Vision Fund arm|url=https://www.ft.com/content/1fc0f28e-27ef-4891-8451-4d9bc82a0a26|qaralgan sana=2021-06-24|ish=www.ft.com}}</ref> Natijada, Vision Fund 2 oʻzining 108 milliard dollarlik maqsad qilingan fondning yarmidan kamrogʻini toʻpladi va ularning barchasi tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamaganidan keyin Softbank tomonidan moliyalashtirildi.<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Veb manbasi|muallif=Lynn|ism=Alex|sana=2021-05-12|sarlavha=SoftBank bets $30bn of its own capital on Vision Fund II|url=https://www.privateequityinternational.com/softbank-bets-30bn-of-its-own-capital-on-vision-fund-ii/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Private Equity International|til=en-GB}}</ref> 2021-yil may oyida SoftBank ikkala fondning 2021-yil 31-mart holatiga ko‘ra jami adolatli qiymatini 154 milliard dollarni tashkil etganini e’lon qildi va Vision Funds Coupangga muvaffaqiyatli sarmoya kiritganligi sababli rekord darajadagi 36,99 milliard dollar foyda keltirdi.<ref name=":9"/> Muvaffaqiyatni eʼlon qilgandan soʻng, SoftBank Vision Fund 2 hajmini 30 milliard dollarga koʻtardi va ikkinchi fondni oʻz-oʻzini moliyalashtirishni davom ettirishni rejalashtirayotganini aytdi, garchi u tashqi investorlardan moliyalashtirishni qayta tiklashga urinib koʻrishi mumkin.<ref name=":9" /><ref name=":8"/><ref name=":7">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank goes it alone on Vision Fund 2 as portfolio profits leap {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/news/articles/softbank-earnings-vision-fund-2-fundraising|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref> 2022-yilda SoftBank Vision Fund 2022-yil 31-martda yakunlangan moliyaviy yil davomida, uning aksiyalari portfelining bahosi keskin pasayganligi sababli rekord darajadagi 3,5 trillion iyen (27,4 milliard dollar) zarar ko‘rdi.<ref>SoftBank Vision Fund posts record $27 billion loss as tech stocks plummet, [[CNBC]] (12 May 2022) https://www.cnbc.com/2022/05/12/softbank-vision-fund-posts-record-27-billion-loss-as-tech-stocks-dive.html</ref> 2022-yil iyul oyida bosh direktor Rajeev Misra oʻzining baʼzi asosiy vazifalaridan, jumladan, SoftBank Vision Fund 2 boshqaruvidan ketishini eʼlon qildi.<ref name=":10">{{Veb manbasi|muallif=Kharpal|ism=Arjun|sarlavha=Top SoftBank exec steps back from role at Vision Fund as pressure mounts on investments|url=https://www.cnbc.com/2022/07/07/top-softbank-exec-rajeev-misra-steps-back-from-role-at-vision-fund.html|kirish sanasi=2022-08-01|ish=CNBC|til=en}}</ref> Oʻsha yili yana bir qancha rahbarlar oʻz lavozimlarini tark etishdi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2022-08-04 |title=SoftBank Talent Drain Worsens, Adding Pressure on Son to Deliver |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-04/softbank-talent-drain-worsens-adding-pressure-on-son-to-deliver |access-date=2022-08-08}}</ref> 2022-yil avgust oyida Vision fondi aprel-iyun choraklari uchun 23,1 milliard dollar zarar ko‘rganini va xodimlar sonini qisqartirishni rejalashtirayotganini e’lon qildi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2022-08-08 |title=SoftBank plans Vision Fund job cuts after record net loss |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/markets/funds/softbank-posts-23-bln-loss-first-quarter-2022-08-08/ |access-date=2022-08-08}}</ref> Eric J. Savitz, Barronʼs texnologiya boʻyicha muharrir yordamchisi SoftBank Vision Fundni muvaffaqiyatsiz tajriba sifatida tavsifladi.<ref>The SoftBank Experiment Has Failed. Here’s What Comes Next., [[Barron's (newspaper)|Barron's]] (12 August 2022) https://www.barrons.com/articles/the-softbank-experiment-has-failed-time-to-go-private-51660337680</ref> [[The Wall Street Journal]] SoftBankni “katta yutqazuvchi”<ref name="WSJ 2022-08">{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Eliot |date=2022-08-02 |title=SoftBank Emerges as a Big Loser of the Tech Downturn. Again. |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-tech-downturn-startups-losses-vision-fund-masayoshi-son-11659456842 |issn=0099-9660}}</ref> deb atagan, Bloomberg esa bu haqida batafsil maʼlumot bergan.<ref>SoftBank’s Epic Losses Reveal Masayoshi Son’s Broken Business Model, Bloomberg (23 August 2022) https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-23/softbank-s-23-billion-loss-looks-like-more-wework-fun</ref> Sonning 2017 va 2019-yillarda tashkil etilgan birinchi va ikkinchi SoftBank Vision Fondlariga investitsiya strategiyasi kattaroq ahmoq nazariyaga tayangan va uning investitsiyalarining sust ishlashi sifatida tasvirlangan va Masayoshi Sonning taqdimotlari ixtisoslashgan ommaviy axborot vositalari tomonidan masxara qilingan.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Williams|ism=Oscar|sana=2022-08-11|sarlavha=The dangerous approach of SoftBank's Masayoshi Son|url=https://www.newstatesman.com/business/2022/08/softbank-masayoshi-son|kirish sanasi=2022-09-02|ish=New Statesman|til=en-US}}</ref> == Biznes sharhi == SoftBank Vision Fund SoftBank Investment Advisors tomonidan, SoftBank Vision Fund 2 esa SoftBank Global Advisors tomonidan boshqariladi.<ref name=":10"/> Ikkalasi ham SoftBank guruhining shoʻba korxonalari.<ref name=":10" /> Firmada sarmoya kiritish uchun kompaniyalarni baholaydigan va tanlaydigan sarmoya guruhi mavjud.<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank Investment Advisers Investor Profile: Portfolio & Exits {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/investor/182433-16|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref> Olingan investitsiyalar asosan, venchur kapitali yoki [[xususiy kapital]] turi hisoblanadi. Silikon vodiysi kompaniyalariga kiritilgan sarmoyalarning aksariyati 100 million dollardan oshgan.<ref>{{Veb manbasi|sana=October 11, 2018|sarlavha=SOFTBANK IS TAKING OVER TECH|url=https://angel.co/newsletters/softbank-is-taking-over-tech-101118|ish=AngelList}}</ref> SoftBank Investment Advisers shtab-kvartirasi [[London|Londonda]]<ref name=":2"/><ref name=":0"/> joylashgan, qoʻshimcha asosiy ofislari [[Silicon vodiysi|Silikon vodiysi]] va [[Tokio|Tokioda joylashgan]]. [[Abu-Dabi|Abu Dabi]], [[Hong Kong|Gonkong]], [[Mumbay]], Ar-[[Ar-Riyod|Riyod]], [[Shanxay]] va [[Singapur|Singapurda]] ham boshqa ofislari mavjud. Hozirgi bosh direktor Rajeev Misra, avval, SoftBankning strategik moliya boʻlimi boshligʻi boʻlgan.<ref name=":2" /> Birinchi Vision Fundning eng yirik investori [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Saudiya Arabistoni Davlat investitsiya jamgʻarmasi boʻlib]], 100 milliard dollarlik fondning 45 milliard dollarini ajratadi.<ref name=":1"/> Boshqa investorlar orasida [[SoftBank Group|Softbank]], Mubadala, shuningdek, texnologiya firmalari, [[Foxconn kompaniyasi|Foxconn]], [[Qualcomm]], Sharp va [[Apple Inc.|Apple]] bor.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Dolan|ism=Kerry A.|sarlavha=Japanese Billionaire Masayoshi Son, Larry Ellison, Apple, Saudi Arabia All Bet On Vision Fund|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2017/04/05/masayoshi-sons-new-universe-softbank-vision-fund-apple-trump/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Forbes|til=en}}</ref> Ikkinchi Vision Jamgʻarmasi faqat Softbank tomonidan moliyalashtiriladi, chunki oʻzidan oldingi fondning past ishlashi tufayli tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamagan.<ref name=":8"/><ref name=":6"/><ref name=":7"/> == Muhim investitsiyalar ==  {{div col|colwidth=20em}} * [[Arm Ltd.]] * [[Automation Anywhere]] * [[ByteDance]] * [[C2FO]] * [[Cohesity]] * [[Compass, Inc.|Compass]] * [[Coupang]] * [[Cruise (autonomous vehicle)|Cruise]] * [[DiDi]] * [[Digits (fintech)|Digits]] * [[DoorDash]] * [[eToro]] * [[Fanatics (sports retailer)|Fanatics]] * [[Flipkart]] * [[Flexport]] * [[Fungible Inc.]] * [[Getaround]] * [[Improbable (company)|Improbable]] * [[Kabbage]] * [[Katerra]] * [[Klarna]] * [[Lenskart]] * [[Mapbox]] * [[Nvidia]] * [[OneWeb]] * [[Opendoor]] * [[OurCrowd]] * [[Oyo Rooms]] * [[Ping An Good Doctor]] * [[PolicyBazaar]] * [[Rappi]] * [[Revolut]] * [[Roivant Sciences]] * [[Slack (software)|Slack]] * [[Swiggy]] * [[The Hut Group]] * [[Uber]] * [[Unacademy]] * [[View, Inc.]] * [[Wag (company)|Wag]] * [[WeWork]] * [[Wiliot]]<ref name=forbes>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2021/07/27/softbank-leads-200m-investment-into-printable-battery-free-iot-startup-wiliot/|title=Softbank Leads $200M Investment Into Printable Battery-Free IoT Startup Wiliot|work=[[Forbes]]|access-date=2022-07-08|author=John Koetsier|date=2021-07-27}}</ref> * [[ZhongAn]] * [[Zume]] * [[Zymergen]] {{div col end}} == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> oajx03fmvhmut7qkdvcc0eve0r6h67g 6315357 6315356 2026-10-22T21:38:26Z Sherzod11W 273619 6315357 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = SoftBank Vision Fund | type = [[Privately held company|Xususiy]] | foundation = {{start date and age|2017}} | key_people = [[Masayoshi Son]] (Rais) [[Rajeev Misra]] (CEO) | website = [https://www.visionfund.com/ www.visionfund.com] }} '''SoftBank Vision Fund''' — 2017-yilda tashkil etilgan venchur kapital fondi boʻlib, [[SoftBank Group|SoftBank guruhi]] tarkibiga kiradi. 100 milliard dollardan ortiq sarmoyaga ega boʻlib, u dunyodagi eng yirik texnologiyaga yoʻnaltirilgan investitsiya fondidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wong |first=Jacky |date=2018-05-09 |title=How Much Is the World's Largest Tech Fund Worth to SoftBank? |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-much-is-the-worlds-largest-tech-fund-worth-to-softbank-1525866666 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2019-yilda SoftBank Vision Fund 2 tashkil etildi<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank announces AI-focused second $108 billion Vision Fund with LPs including Microsoft, Apple and Foxconn|url=https://social.techcrunch.com/2019/07/25/softbank-announces-ai-focused-second-108-billion-vision-fund-with-lps-including-microsoft-apple-and-foxconn/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=TechCrunch|sana=26 July 2019|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank's Vision Fund 2: more firepower, bigger questions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/SoftBank-s-Vision-Fund-2-more-firepower-bigger-questions|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Nikkei Asia|til=en-GB}}</ref>. Ikkala fondning umumiy bozor qiymati 2021-yil 31-mart holatiga koʻra 154 milliard dollarni tashkil etdi<ref name=":9">{{Veb manbasi|sana=2021-05-12|sarlavha=Softbank just shocked its critics by landing the biggest profit in the history of a Japanese company|url=https://www.cnbc.com/2021/05/12/softbank-joins-top-corporate-earners-with-its-37-billion-vision-fund-profit.html|kirish sanasi=2021-06-24|ish=CNBC|til=en}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|muallif=Savitz|ism=Eric J.|sarlavha=SoftBank Boosts Size of Vision Fund 2 to $30 Billion|url=https://www.barrons.com/articles/softbank-boosts-size-of-vision-fund-2-to-30-billion-51620848432|kirish sanasi=2021-06-24|ish=www.barrons.com|til=en-US}}</ref> == Tarix == Softbank Vision Fund 2017-yilning may oyida [[SoftBank Group|Softbank Group]] va [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) tomonidan yaratilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Alkhalisi|ism=Zahraa|sana=6 October 2017|sarlavha=Where the huge SoftBank-Saudi tech fund is investing|url=https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html|kirish sanasi=4 November 2018|ish=Cnn.com|qaralgan sana=2022-12-08|arxivsana=2020-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112013649/https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html}}</ref><ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=2016-10-14 |title=SoftBank and Saudi Arabia Partner to Form Giant Investment Fund |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/10/14/business/dealbook/softbank-and-saudi-arabia-partner-to-form-giant-investment-fund.html |access-date=2021-06-24 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":1" />. Softbank Vision Fund orqali [[Masayoshi Son]] global [[Sunʼiy ong|sunʼiy intellekt]] tendensiyalariga muvofiq texnologiyalarni ishlab chiquvchi barcha kompaniyalarga, jumladan, moliya yoki transport kabi turli sohalarga sarmoya kiritish niyatini tushuntirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Benner|ism=Katie|sana=10 October 2017|sarlavha=Masayoshi Son's Grand Plan for SoftBank's $100 Billion Vision Fund|url=https://www.nytimes.com/2017/10/10/technology/masayoshi-son-softbank-vision-fund.html|kirish sanasi=9 November 2018|ish=[[The New York Times]]}}</ref>. 2019-yil iyul oyida SoftBank [[Microsoft]], Apple va Foxconn kabi texnologiya kompaniyalari, shuningdek, Standard Chartered, Mizuho Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corporation va MUFG Bank kabi moliyaviy xizmatlar kompaniyalari investorlari ishtirokida SoftBank Vision Fund 2 tashkil etilganini eʼlon qildi<ref name=":3"/><ref name=":4"/>. Qozogʻiston Milliy bankining Milliy investitsiya korporatsiyasi ham investor boʻlgan<ref name=":3" /><ref name=":4" />. Saudiya Arabistoni ikkinchi fondning investori boʻlmadi<ref name=":3" />. Jamgʻarma AIga asoslangan texnologiyaga eʼtibor qaratishi va taxminan 108 milliard dollar sarmoya kiritishi, shundan 38 milliard dollari Softbankning oʻzidan kelishi haqida xabar berilgan edi<ref name=":3" />. 2020-yil yanvar oyida Softbank tomonidan moliyalashtirilgan bir nechta startaplar – Getaround, Oyo, Rappi, Katerra va Zume xodimlarini qisqartirishni boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Goel |first=Vindu |last2=Singh |first2=Karan Deep |last3=Griffith |first3=Erin |date=13 January 2020 |title=Oyo Scales Back as SoftBank-Funded Companies Retreat |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/01/13/technology/oyo-hotel-india-softbank.html}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Elliott Management, faollar xedj fondi, Softbankning 2,5 milliard dollarlik ulushini sotib oldi va qayta qurish va oshkoralikni oshirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=6 February 2020 |title=Elliott Management Is Said to Push for Change at SoftBank |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/06/business/dealbook/elliott-management-softbank.html}}</ref>. Birinchi jamgʻarmaning koʻplab portfel kompaniyalari yaxshi ishlamaganligi va yuqori darajadagi muvaffaqiyatsizliklar, masalan, Weworkning birinchi ommaviy taklifdan soʻng sotib olinishi bilan investorlarning Vision Fundga ishonchi pasayib ketdi<ref name=":5">{{Yangiliklar manbasi |last=Hope |first=Rolfe Winkler, Liz Hoffman and Bradley |date=2020-02-07 |title=WSJ News Exclusive {{!}} New SoftBank Tech Fund Falls Far Short of $108 Billion Fundraising Goal |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/new-softbank-tech-fund-falls-far-short-of-108-billion-fundraising-goal-11581100669 |access-date=2020-02-10 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Maureen Farrell and Eliot |date=2019-10-23 |title=SoftBank to Boost Stake in WeWork in Deal That Cuts Most Ties With Neumann |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-to-take-control-of-wework-11571746483 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2020-yil may oyida Softbank Vision Fund 18 milliard dollar yo‘qotganini e’lon qildi, bu esa fondning 500 nafar xodimining 15 foizini ishdan bo‘shatishga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2020-05-18 |title=SoftBank's Vision Fund tumbles to $18 billion loss in 'valley of coronavirus' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-softbank-group-results-idUSKBN22U0KK |access-date=2021-06-24}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Massoudi|ism=Arash|sana=10 June 2020|sarlavha=SoftBank cuts 15% of jobs from Vision Fund arm|url=https://www.ft.com/content/1fc0f28e-27ef-4891-8451-4d9bc82a0a26|qaralgan sana=2021-06-24|ish=www.ft.com}}</ref>. Natijada, Vision Fund 2 oʻzining 108 milliard dollarlik maqsad qilingan fondning yarmidan kamrogʻini toʻpladi va ularning barchasi tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamaganidan keyin Softbank tomonidan moliyalashtirildi<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Veb manbasi|muallif=Lynn|ism=Alex|sana=2021-05-12|sarlavha=SoftBank bets $30bn of its own capital on Vision Fund II|url=https://www.privateequityinternational.com/softbank-bets-30bn-of-its-own-capital-on-vision-fund-ii/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Private Equity International|til=en-GB}}</ref>. 2021-yil may oyida SoftBank ikkala fondning 2021-yil 31-mart holatiga ko‘ra jami adolatli qiymatini 154 milliard dollarni tashkil etganini e’lon qildi va Vision Funds Coupangga muvaffaqiyatli sarmoya kiritganligi sababli rekord darajadagi 36,99 milliard dollar foyda keltirdi<ref name=":9"/>. Muvaffaqiyatni eʼlon qilgandan soʻng, SoftBank Vision Fund 2 hajmini 30 milliard dollarga koʻtardi va ikkinchi fondni oʻz-oʻzini moliyalashtirishni davom ettirishni rejalashtirayotganini aytdi, garchi u tashqi investorlardan moliyalashtirishni qayta tiklashga urinib koʻrishi mumkin<ref name=":9" /><ref name=":8"/><ref name=":7">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank goes it alone on Vision Fund 2 as portfolio profits leap {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/news/articles/softbank-earnings-vision-fund-2-fundraising|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref>. 2022-yilda SoftBank Vision Fund 2022-yil 31-martda yakunlangan moliyaviy yil davomida, uning aksiyalari portfelining bahosi keskin pasayganligi sababli rekord darajadagi 3,5 trillion iyen (27,4 milliard dollar) zarar ko‘rdi<ref>SoftBank Vision Fund posts record $27 billion loss as tech stocks plummet, [[CNBC]] (12 May 2022) https://www.cnbc.com/2022/05/12/softbank-vision-fund-posts-record-27-billion-loss-as-tech-stocks-dive.html</ref>. 2022-yil iyul oyida bosh direktor Rajeev Misra oʻzining baʼzi asosiy vazifalaridan, jumladan, SoftBank Vision Fund 2 boshqaruvidan ketishini eʼlon qildi<ref name=":10">{{Veb manbasi|muallif=Kharpal|ism=Arjun|sarlavha=Top SoftBank exec steps back from role at Vision Fund as pressure mounts on investments|url=https://www.cnbc.com/2022/07/07/top-softbank-exec-rajeev-misra-steps-back-from-role-at-vision-fund.html|kirish sanasi=2022-08-01|ish=CNBC|til=en}}</ref>. Oʻsha yili yana bir qancha rahbarlar oʻz lavozimlarini tark etishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2022-08-04 |title=SoftBank Talent Drain Worsens, Adding Pressure on Son to Deliver |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-04/softbank-talent-drain-worsens-adding-pressure-on-son-to-deliver |access-date=2022-08-08}}</ref>. 2022-yil avgust oyida Vision fondi aprel-iyun choraklari uchun 23,1 milliard dollar zarar ko‘rganini va xodimlar sonini qisqartirishni rejalashtirayotganini e’lon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2022-08-08 |title=SoftBank plans Vision Fund job cuts after record net loss |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/markets/funds/softbank-posts-23-bln-loss-first-quarter-2022-08-08/ |access-date=2022-08-08}}</ref>. Eric J. Savitz, Barronʼs texnologiya boʻyicha muharrir yordamchisi SoftBank Vision Fundni muvaffaqiyatsiz tajriba sifatida tavsifladi<ref>The SoftBank Experiment Has Failed. Here’s What Comes Next., [[Barron's (newspaper)|Barron's]] (12 August 2022) https://www.barrons.com/articles/the-softbank-experiment-has-failed-time-to-go-private-51660337680</ref>. [[The Wall Street Journal]] SoftBankni “katta yutqazuvchi”<ref name="WSJ 2022-08">{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Eliot |date=2022-08-02 |title=SoftBank Emerges as a Big Loser of the Tech Downturn. Again. |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-tech-downturn-startups-losses-vision-fund-masayoshi-son-11659456842 |issn=0099-9660}}</ref> deb atagan, Bloomberg esa bu haqida batafsil maʼlumot bergan<ref>SoftBank’s Epic Losses Reveal Masayoshi Son’s Broken Business Model, Bloomberg (23 August 2022) https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-23/softbank-s-23-billion-loss-looks-like-more-wework-fun</ref>. Sonning 2017 va 2019-yillarda tashkil etilgan birinchi va ikkinchi SoftBank Vision Fondlariga investitsiya strategiyasi kattaroq ahmoq nazariyaga tayangan va uning investitsiyalarining sust ishlashi sifatida tasvirlangan va Masayoshi Sonning taqdimotlari ixtisoslashgan ommaviy axborot vositalari tomonidan masxara qilingan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Williams|ism=Oscar|sana=2022-08-11|sarlavha=The dangerous approach of SoftBank's Masayoshi Son|url=https://www.newstatesman.com/business/2022/08/softbank-masayoshi-son|kirish sanasi=2022-09-02|ish=New Statesman|til=en-US}}</ref>. == Biznes sharhi == SoftBank Vision Fund SoftBank Investment Advisors tomonidan, SoftBank Vision Fund 2 esa SoftBank Global Advisors tomonidan boshqariladi.<ref name=":10"/> Ikkalasi ham SoftBank guruhining shoʻba korxonalari.<ref name=":10" /> Firmada sarmoya kiritish uchun kompaniyalarni baholaydigan va tanlaydigan sarmoya guruhi mavjud.<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank Investment Advisers Investor Profile: Portfolio & Exits {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/investor/182433-16|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref> Olingan investitsiyalar asosan, venchur kapitali yoki [[xususiy kapital]] turi hisoblanadi. Silikon vodiysi kompaniyalariga kiritilgan sarmoyalarning aksariyati 100 million dollardan oshgan.<ref>{{Veb manbasi|sana=October 11, 2018|sarlavha=SOFTBANK IS TAKING OVER TECH|url=https://angel.co/newsletters/softbank-is-taking-over-tech-101118|ish=AngelList}}</ref> SoftBank Investment Advisers shtab-kvartirasi [[London|Londonda]]<ref name=":2"/><ref name=":0"/> joylashgan, qoʻshimcha asosiy ofislari [[Silicon vodiysi|Silikon vodiysi]] va [[Tokio|Tokioda joylashgan]]. [[Abu-Dabi|Abu Dabi]], [[Hong Kong|Gonkong]], [[Mumbay]], Ar-[[Ar-Riyod|Riyod]], [[Shanxay]] va [[Singapur|Singapurda]] ham boshqa ofislari mavjud. Hozirgi bosh direktor Rajeev Misra, avval, SoftBankning strategik moliya boʻlimi boshligʻi boʻlgan.<ref name=":2" /> Birinchi Vision Fundning eng yirik investori [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Saudiya Arabistoni Davlat investitsiya jamgʻarmasi boʻlib]], 100 milliard dollarlik fondning 45 milliard dollarini ajratadi.<ref name=":1"/> Boshqa investorlar orasida [[SoftBank Group|Softbank]], Mubadala, shuningdek, texnologiya firmalari, [[Foxconn kompaniyasi|Foxconn]], [[Qualcomm]], Sharp va [[Apple Inc.|Apple]] bor.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Dolan|ism=Kerry A.|sarlavha=Japanese Billionaire Masayoshi Son, Larry Ellison, Apple, Saudi Arabia All Bet On Vision Fund|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2017/04/05/masayoshi-sons-new-universe-softbank-vision-fund-apple-trump/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Forbes|til=en}}</ref> Ikkinchi Vision Jamgʻarmasi faqat Softbank tomonidan moliyalashtiriladi, chunki oʻzidan oldingi fondning past ishlashi tufayli tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamagan.<ref name=":8"/><ref name=":6"/><ref name=":7"/> == Muhim investitsiyalar ==  {{div col|colwidth=20em}} * [[Arm Ltd.]] * [[Automation Anywhere]] * [[ByteDance]] * [[C2FO]] * [[Cohesity]] * [[Compass, Inc.|Compass]] * [[Coupang]] * [[Cruise (autonomous vehicle)|Cruise]] * [[DiDi]] * [[Digits (fintech)|Digits]] * [[DoorDash]] * [[eToro]] * [[Fanatics (sports retailer)|Fanatics]] * [[Flipkart]] * [[Flexport]] * [[Fungible Inc.]] * [[Getaround]] * [[Improbable (company)|Improbable]] * [[Kabbage]] * [[Katerra]] * [[Klarna]] * [[Lenskart]] * [[Mapbox]] * [[Nvidia]] * [[OneWeb]] * [[Opendoor]] * [[OurCrowd]] * [[Oyo Rooms]] * [[Ping An Good Doctor]] * [[PolicyBazaar]] * [[Rappi]] * [[Revolut]] * [[Roivant Sciences]] * [[Slack (software)|Slack]] * [[Swiggy]] * [[The Hut Group]] * [[Uber]] * [[Unacademy]] * [[View, Inc.]] * [[Wag (company)|Wag]] * [[WeWork]] * [[Wiliot]]<ref name=forbes>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2021/07/27/softbank-leads-200m-investment-into-printable-battery-free-iot-startup-wiliot/|title=Softbank Leads $200M Investment Into Printable Battery-Free IoT Startup Wiliot|work=[[Forbes]]|access-date=2022-07-08|author=John Koetsier|date=2021-07-27}}</ref> * [[ZhongAn]] * [[Zume]] * [[Zymergen]] {{div col end}} == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> nkw043k4utrnjljax3f3nvsws0f1t13 6315358 6315357 2026-10-22T21:38:35Z Sherzod11W 273619 6315358 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = SoftBank Vision Fund | type = [[Privately held company|Xususiy]] | foundation = {{start date and age|2017}} | key_people = [[Masayoshi Son]] (Rais) [[Rajeev Misra]] (CEO) | website = [https://www.visionfund.com/ www.visionfund.com] }} '''SoftBank Vision Fund''' — 2017-yilda tashkil etilgan venchur kapital fondi boʻlib, [[SoftBank Group|SoftBank guruhi]] tarkibiga kiradi. 100 milliard dollardan ortiq sarmoyaga ega boʻlib, u dunyodagi eng yirik texnologiyaga yoʻnaltirilgan investitsiya fondidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wong |first=Jacky |date=2018-05-09 |title=How Much Is the World's Largest Tech Fund Worth to SoftBank? |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-much-is-the-worlds-largest-tech-fund-worth-to-softbank-1525866666 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2019-yilda SoftBank Vision Fund 2 tashkil etildi<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank announces AI-focused second $108 billion Vision Fund with LPs including Microsoft, Apple and Foxconn|url=https://social.techcrunch.com/2019/07/25/softbank-announces-ai-focused-second-108-billion-vision-fund-with-lps-including-microsoft-apple-and-foxconn/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=TechCrunch|sana=26 July 2019|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank's Vision Fund 2: more firepower, bigger questions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/SoftBank-s-Vision-Fund-2-more-firepower-bigger-questions|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Nikkei Asia|til=en-GB}}</ref>. Ikkala fondning umumiy bozor qiymati 2021-yil 31-mart holatiga koʻra 154 milliard dollarni tashkil etdi<ref name=":9">{{Veb manbasi|sana=2021-05-12|sarlavha=Softbank just shocked its critics by landing the biggest profit in the history of a Japanese company|url=https://www.cnbc.com/2021/05/12/softbank-joins-top-corporate-earners-with-its-37-billion-vision-fund-profit.html|kirish sanasi=2021-06-24|ish=CNBC|til=en}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|muallif=Savitz|ism=Eric J.|sarlavha=SoftBank Boosts Size of Vision Fund 2 to $30 Billion|url=https://www.barrons.com/articles/softbank-boosts-size-of-vision-fund-2-to-30-billion-51620848432|kirish sanasi=2021-06-24|ish=www.barrons.com|til=en-US}}</ref> == Tarix == Softbank Vision Fund 2017-yilning may oyida [[SoftBank Group|Softbank Group]] va [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) tomonidan yaratilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Alkhalisi|ism=Zahraa|sana=6 October 2017|sarlavha=Where the huge SoftBank-Saudi tech fund is investing|url=https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html|kirish sanasi=4 November 2018|ish=Cnn.com|qaralgan sana=2022-12-08|arxivsana=2020-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112013649/https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html}}</ref><ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=2016-10-14 |title=SoftBank and Saudi Arabia Partner to Form Giant Investment Fund |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/10/14/business/dealbook/softbank-and-saudi-arabia-partner-to-form-giant-investment-fund.html |access-date=2021-06-24 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":1" />. Softbank Vision Fund orqali [[Masayoshi Son]] global [[Sunʼiy ong|sunʼiy intellekt]] tendensiyalariga muvofiq texnologiyalarni ishlab chiquvchi barcha kompaniyalarga, jumladan, moliya yoki transport kabi turli sohalarga sarmoya kiritish niyatini tushuntirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Benner|ism=Katie|sana=10 October 2017|sarlavha=Masayoshi Son's Grand Plan for SoftBank's $100 Billion Vision Fund|url=https://www.nytimes.com/2017/10/10/technology/masayoshi-son-softbank-vision-fund.html|kirish sanasi=9 November 2018|ish=[[The New York Times]]}}</ref>. 2019-yil iyul oyida SoftBank [[Microsoft]], Apple va Foxconn kabi texnologiya kompaniyalari, shuningdek, Standard Chartered, Mizuho Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corporation va MUFG Bank kabi moliyaviy xizmatlar kompaniyalari investorlari ishtirokida SoftBank Vision Fund 2 tashkil etilganini eʼlon qildi<ref name=":3"/><ref name=":4"/>. Qozogʻiston Milliy bankining Milliy investitsiya korporatsiyasi ham investor boʻlgan<ref name=":3" /><ref name=":4" />. Saudiya Arabistoni ikkinchi fondning investori boʻlmadi<ref name=":3" />. Jamgʻarma AIga asoslangan texnologiyaga eʼtibor qaratishi va taxminan 108 milliard dollar sarmoya kiritishi, shundan 38 milliard dollari Softbankning oʻzidan kelishi haqida xabar berilgan edi<ref name=":3" />. 2020-yil yanvar oyida Softbank tomonidan moliyalashtirilgan bir nechta startaplar – Getaround, Oyo, Rappi, Katerra va Zume xodimlarini qisqartirishni boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Goel |first=Vindu |last2=Singh |first2=Karan Deep |last3=Griffith |first3=Erin |date=13 January 2020 |title=Oyo Scales Back as SoftBank-Funded Companies Retreat |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/01/13/technology/oyo-hotel-india-softbank.html}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Elliott Management, faollar xedj fondi, Softbankning 2,5 milliard dollarlik ulushini sotib oldi va qayta qurish va oshkoralikni oshirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=6 February 2020 |title=Elliott Management Is Said to Push for Change at SoftBank |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/06/business/dealbook/elliott-management-softbank.html}}</ref>. Birinchi jamgʻarmaning koʻplab portfel kompaniyalari yaxshi ishlamaganligi va yuqori darajadagi muvaffaqiyatsizliklar, masalan, Weworkning birinchi ommaviy taklifdan soʻng sotib olinishi bilan investorlarning Vision Fundga ishonchi pasayib ketdi<ref name=":5">{{Yangiliklar manbasi |last=Hope |first=Rolfe Winkler, Liz Hoffman and Bradley |date=2020-02-07 |title=WSJ News Exclusive {{!}} New SoftBank Tech Fund Falls Far Short of $108 Billion Fundraising Goal |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/new-softbank-tech-fund-falls-far-short-of-108-billion-fundraising-goal-11581100669 |access-date=2020-02-10 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Maureen Farrell and Eliot |date=2019-10-23 |title=SoftBank to Boost Stake in WeWork in Deal That Cuts Most Ties With Neumann |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-to-take-control-of-wework-11571746483 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2020-yil may oyida Softbank Vision Fund 18 milliard dollar yo‘qotganini e’lon qildi, bu esa fondning 500 nafar xodimining 15 foizini ishdan bo‘shatishga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2020-05-18 |title=SoftBank's Vision Fund tumbles to $18 billion loss in 'valley of coronavirus' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-softbank-group-results-idUSKBN22U0KK |access-date=2021-06-24}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Massoudi|ism=Arash|sana=10 June 2020|sarlavha=SoftBank cuts 15% of jobs from Vision Fund arm|url=https://www.ft.com/content/1fc0f28e-27ef-4891-8451-4d9bc82a0a26|qaralgan sana=2021-06-24|ish=www.ft.com}}</ref>. Natijada, Vision Fund 2 oʻzining 108 milliard dollarlik maqsad qilingan fondning yarmidan kamrogʻini toʻpladi va ularning barchasi tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamaganidan keyin Softbank tomonidan moliyalashtirildi<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Veb manbasi|muallif=Lynn|ism=Alex|sana=2021-05-12|sarlavha=SoftBank bets $30bn of its own capital on Vision Fund II|url=https://www.privateequityinternational.com/softbank-bets-30bn-of-its-own-capital-on-vision-fund-ii/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Private Equity International|til=en-GB}}</ref>. 2021-yil may oyida SoftBank ikkala fondning 2021-yil 31-mart holatiga ko‘ra jami adolatli qiymatini 154 milliard dollarni tashkil etganini e’lon qildi va Vision Funds Coupangga muvaffaqiyatli sarmoya kiritganligi sababli rekord darajadagi 36,99 milliard dollar foyda keltirdi<ref name=":9"/>. Muvaffaqiyatni eʼlon qilgandan soʻng, SoftBank Vision Fund 2 hajmini 30 milliard dollarga koʻtardi va ikkinchi fondni oʻz-oʻzini moliyalashtirishni davom ettirishni rejalashtirayotganini aytdi, garchi u tashqi investorlardan moliyalashtirishni qayta tiklashga urinib koʻrishi mumkin<ref name=":9" /><ref name=":8"/><ref name=":7">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank goes it alone on Vision Fund 2 as portfolio profits leap {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/news/articles/softbank-earnings-vision-fund-2-fundraising|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref>. 2022-yilda SoftBank Vision Fund 2022-yil 31-martda yakunlangan moliyaviy yil davomida, uning aksiyalari portfelining bahosi keskin pasayganligi sababli rekord darajadagi 3,5 trillion iyen (27,4 milliard dollar) zarar ko‘rdi<ref>SoftBank Vision Fund posts record $27 billion loss as tech stocks plummet, [[CNBC]] (12 May 2022) https://www.cnbc.com/2022/05/12/softbank-vision-fund-posts-record-27-billion-loss-as-tech-stocks-dive.html</ref>. 2022-yil iyul oyida bosh direktor Rajeev Misra oʻzining baʼzi asosiy vazifalaridan, jumladan, SoftBank Vision Fund 2 boshqaruvidan ketishini eʼlon qildi<ref name=":10">{{Veb manbasi|muallif=Kharpal|ism=Arjun|sarlavha=Top SoftBank exec steps back from role at Vision Fund as pressure mounts on investments|url=https://www.cnbc.com/2022/07/07/top-softbank-exec-rajeev-misra-steps-back-from-role-at-vision-fund.html|kirish sanasi=2022-08-01|ish=CNBC|til=en}}</ref>. Oʻsha yili yana bir qancha rahbarlar oʻz lavozimlarini tark etishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2022-08-04 |title=SoftBank Talent Drain Worsens, Adding Pressure on Son to Deliver |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-04/softbank-talent-drain-worsens-adding-pressure-on-son-to-deliver |access-date=2022-08-08}}</ref>. 2022-yil avgust oyida Vision fondi aprel-iyun choraklari uchun 23,1 milliard dollar zarar ko‘rganini va xodimlar sonini qisqartirishni rejalashtirayotganini e’lon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2022-08-08 |title=SoftBank plans Vision Fund job cuts after record net loss |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/markets/funds/softbank-posts-23-bln-loss-first-quarter-2022-08-08/ |access-date=2022-08-08}}</ref>. Eric J. Savitz, Barronʼs texnologiya boʻyicha muharrir yordamchisi SoftBank Vision Fundni muvaffaqiyatsiz tajriba sifatida tavsifladi<ref>The SoftBank Experiment Has Failed. Here’s What Comes Next., [[Barron's (newspaper)|Barron's]] (12 August 2022) https://www.barrons.com/articles/the-softbank-experiment-has-failed-time-to-go-private-51660337680</ref>. [[The Wall Street Journal]] SoftBankni “katta yutqazuvchi”<ref name="WSJ 2022-08">{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Eliot |date=2022-08-02 |title=SoftBank Emerges as a Big Loser of the Tech Downturn. Again. |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-tech-downturn-startups-losses-vision-fund-masayoshi-son-11659456842 |issn=0099-9660}}</ref> deb atagan, Bloomberg esa bu haqida batafsil maʼlumot bergan<ref>SoftBank’s Epic Losses Reveal Masayoshi Son’s Broken Business Model, Bloomberg (23 August 2022) https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-23/softbank-s-23-billion-loss-looks-like-more-wework-fun</ref>. Sonning 2017 va 2019-yillarda tashkil etilgan birinchi va ikkinchi SoftBank Vision Fondlariga investitsiya strategiyasi kattaroq ahmoq nazariyaga tayangan va uning investitsiyalarining sust ishlashi sifatida tasvirlangan va Masayoshi Sonning taqdimotlari ixtisoslashgan ommaviy axborot vositalari tomonidan masxara qilingan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Williams|ism=Oscar|sana=2022-08-11|sarlavha=The dangerous approach of SoftBank's Masayoshi Son|url=https://www.newstatesman.com/business/2022/08/softbank-masayoshi-son|kirish sanasi=2022-09-02|ish=New Statesman|til=en-US}}</ref>. == Biznes sharhi == SoftBank Vision Fund SoftBank Investment Advisors tomonidan, SoftBank Vision Fund 2 esa SoftBank Global Advisors tomonidan boshqariladi.<ref name=":10"/> Ikkalasi ham SoftBank guruhining shoʻba korxonalari.<ref name=":10" /> Firmada sarmoya kiritish uchun kompaniyalarni baholaydigan va tanlaydigan sarmoya guruhi mavjud.<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank Investment Advisers Investor Profile: Portfolio & Exits {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/investor/182433-16|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref> Olingan investitsiyalar asosan, venchur kapitali yoki [[xususiy kapital]] turi hisoblanadi. Silikon vodiysi kompaniyalariga kiritilgan sarmoyalarning aksariyati 100 million dollardan oshgan.<ref>{{Veb manbasi|sana=October 11, 2018|sarlavha=SOFTBANK IS TAKING OVER TECH|url=https://angel.co/newsletters/softbank-is-taking-over-tech-101118|ish=AngelList}}</ref> SoftBank Investment Advisers shtab-kvartirasi [[London|Londonda]]<ref name=":2"/><ref name=":0"/> joylashgan, qoʻshimcha asosiy ofislari [[Silicon vodiysi|Silikon vodiysi]] va [[Tokio|Tokioda joylashgan]]. [[Abu-Dabi|Abu Dabi]], [[Hong Kong|Gonkong]], [[Mumbay]], Ar-[[Ar-Riyod|Riyod]], [[Shanxay]] va [[Singapur|Singapurda]] ham boshqa ofislari mavjud. Hozirgi bosh direktor Rajeev Misra, avval, SoftBankning strategik moliya boʻlimi boshligʻi boʻlgan.<ref name=":2" /> Birinchi Vision Fundning eng yirik investori [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Saudiya Arabistoni Davlat investitsiya jamgʻarmasi boʻlib]], 100 milliard dollarlik fondning 45 milliard dollarini ajratadi.<ref name=":1"/> Boshqa investorlar orasida [[SoftBank Group|Softbank]], Mubadala, shuningdek, texnologiya firmalari, [[Foxconn kompaniyasi|Foxconn]], [[Qualcomm]], Sharp va [[Apple Inc.|Apple]] bor.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Dolan|ism=Kerry A.|sarlavha=Japanese Billionaire Masayoshi Son, Larry Ellison, Apple, Saudi Arabia All Bet On Vision Fund|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2017/04/05/masayoshi-sons-new-universe-softbank-vision-fund-apple-trump/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Forbes|til=en}}</ref> Ikkinchi Vision Jamgʻarmasi faqat Softbank tomonidan moliyalashtiriladi, chunki oʻzidan oldingi fondning past ishlashi tufayli tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamagan.<ref name=":8"/><ref name=":6"/><ref name=":7"/> == Muhim investitsiyalar ==  {{div col|colwidth=20em}} * [[Arm Ltd.]] * [[Automation Anywhere]] * [[ByteDance]] * [[C2FO]] * [[Cohesity]] * [[Compass, Inc.|Compass]] * [[Coupang]] * [[Cruise (autonomous vehicle)|Cruise]] * [[DiDi]] * [[Digits (fintech)|Digits]] * [[DoorDash]] * [[eToro]] * [[Fanatics (sports retailer)|Fanatics]] * [[Flipkart]] * [[Flexport]] * [[Fungible Inc.]] * [[Getaround]] * [[Improbable (company)|Improbable]] * [[Kabbage]] * [[Katerra]] * [[Klarna]] * [[Lenskart]] * [[Mapbox]] * [[Nvidia]] * [[OneWeb]] * [[Opendoor]] * [[OurCrowd]] * [[Oyo Rooms]] * [[Ping An Good Doctor]] * [[PolicyBazaar]] * [[Rappi]] * [[Revolut]] * [[Roivant Sciences]] * [[Slack (software)|Slack]] * [[Swiggy]] * [[The Hut Group]] * [[Uber]] * [[Unacademy]] * [[View, Inc.]] * [[Wag (company)|Wag]] * [[WeWork]] * [[Wiliot]]<ref name=forbes>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2021/07/27/softbank-leads-200m-investment-into-printable-battery-free-iot-startup-wiliot/|title=Softbank Leads $200M Investment Into Printable Battery-Free IoT Startup Wiliot|work=[[Forbes]]|access-date=2022-07-08|author=John Koetsier|date=2021-07-27}}</ref> * [[ZhongAn]] * [[Zume]] * [[Zymergen]] {{div col end}} == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> fjvpkypk407puotvwxj6ijxuhr6miew 6315359 6315358 2026-10-22T21:38:48Z Sherzod11W 273619 6315359 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = SoftBank Vision Fund | type = [[Privately held company|Xususiy]] | foundation = {{start date and age|2017}} | key_people = [[Masayoshi Son]] (Rais) [[Rajeev Misra]] (CEO) | website = [https://www.visionfund.com/ www.visionfund.com] }} '''SoftBank Vision Fund''' — 2017-yilda tashkil etilgan venchur kapital fondi boʻlib, [[SoftBank Group|SoftBank guruhi]] tarkibiga kiradi. 100 milliard dollardan ortiq sarmoyaga ega boʻlib, u dunyodagi eng yirik texnologiyaga yoʻnaltirilgan investitsiya fondidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wong |first=Jacky |date=2018-05-09 |title=How Much Is the World's Largest Tech Fund Worth to SoftBank? |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-much-is-the-worlds-largest-tech-fund-worth-to-softbank-1525866666 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2019-yilda SoftBank Vision Fund 2 tashkil etildi<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank announces AI-focused second $108 billion Vision Fund with LPs including Microsoft, Apple and Foxconn|url=https://social.techcrunch.com/2019/07/25/softbank-announces-ai-focused-second-108-billion-vision-fund-with-lps-including-microsoft-apple-and-foxconn/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=TechCrunch|sana=26 July 2019|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank's Vision Fund 2: more firepower, bigger questions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/SoftBank-s-Vision-Fund-2-more-firepower-bigger-questions|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Nikkei Asia|til=en-GB}}</ref>. Ikkala fondning umumiy bozor qiymati 2021-yil 31-mart holatiga koʻra 154 milliard dollarni tashkil etdi<ref name=":9">{{Veb manbasi|sana=2021-05-12|sarlavha=Softbank just shocked its critics by landing the biggest profit in the history of a Japanese company|url=https://www.cnbc.com/2021/05/12/softbank-joins-top-corporate-earners-with-its-37-billion-vision-fund-profit.html|kirish sanasi=2021-06-24|ish=CNBC|til=en}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|muallif=Savitz|ism=Eric J.|sarlavha=SoftBank Boosts Size of Vision Fund 2 to $30 Billion|url=https://www.barrons.com/articles/softbank-boosts-size-of-vision-fund-2-to-30-billion-51620848432|kirish sanasi=2021-06-24|ish=www.barrons.com|til=en-US}}</ref> == Tarix == Softbank Vision Fund 2017-yilning may oyida [[SoftBank Group|Softbank Group]] va [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) tomonidan yaratilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Alkhalisi|ism=Zahraa|sana=6 October 2017|sarlavha=Where the huge SoftBank-Saudi tech fund is investing|url=https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html|kirish sanasi=4 November 2018|ish=Cnn.com|qaralgan sana=2022-12-08|arxivsana=2020-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112013649/https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html}}</ref><ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=2016-10-14 |title=SoftBank and Saudi Arabia Partner to Form Giant Investment Fund |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/10/14/business/dealbook/softbank-and-saudi-arabia-partner-to-form-giant-investment-fund.html |access-date=2021-06-24 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":1" />. Softbank Vision Fund orqali [[Masayoshi Son]] global [[Sunʼiy ong|sunʼiy intellekt]] tendensiyalariga muvofiq texnologiyalarni ishlab chiquvchi barcha kompaniyalarga, jumladan, moliya yoki transport kabi turli sohalarga sarmoya kiritish niyatini tushuntirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Benner|ism=Katie|sana=10 October 2017|sarlavha=Masayoshi Son's Grand Plan for SoftBank's $100 Billion Vision Fund|url=https://www.nytimes.com/2017/10/10/technology/masayoshi-son-softbank-vision-fund.html|kirish sanasi=9 November 2018|ish=[[The New York Times]]}}</ref>. 2019-yil iyul oyida SoftBank [[Microsoft]], Apple va Foxconn kabi texnologiya kompaniyalari, shuningdek, Standard Chartered, Mizuho Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corporation va MUFG Bank kabi moliyaviy xizmatlar kompaniyalari investorlari ishtirokida SoftBank Vision Fund 2 tashkil etilganini eʼlon qildi<ref name=":3"/><ref name=":4"/>. Qozogʻiston Milliy bankining Milliy investitsiya korporatsiyasi ham investor boʻlgan<ref name=":3" /><ref name=":4" />. Saudiya Arabistoni ikkinchi fondning investori boʻlmadi<ref name=":3" />. Jamgʻarma AIga asoslangan texnologiyaga eʼtibor qaratishi va taxminan 108 milliard dollar sarmoya kiritishi, shundan 38 milliard dollari Softbankning oʻzidan kelishi haqida xabar berilgan edi<ref name=":3" />. 2020-yil yanvar oyida Softbank tomonidan moliyalashtirilgan bir nechta startaplar – Getaround, Oyo, Rappi, Katerra va Zume xodimlarini qisqartirishni boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Goel |first=Vindu |last2=Singh |first2=Karan Deep |last3=Griffith |first3=Erin |date=13 January 2020 |title=Oyo Scales Back as SoftBank-Funded Companies Retreat |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/01/13/technology/oyo-hotel-india-softbank.html}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Elliott Management, faollar xedj fondi, Softbankning 2,5 milliard dollarlik ulushini sotib oldi va qayta qurish va oshkoralikni oshirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=6 February 2020 |title=Elliott Management Is Said to Push for Change at SoftBank |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/06/business/dealbook/elliott-management-softbank.html}}</ref>. Birinchi jamgʻarmaning koʻplab portfel kompaniyalari yaxshi ishlamaganligi va yuqori darajadagi muvaffaqiyatsizliklar, masalan, Weworkning birinchi ommaviy taklifdan soʻng sotib olinishi bilan investorlarning Vision Fundga ishonchi pasayib ketdi<ref name=":5">{{Yangiliklar manbasi |last=Hope |first=Rolfe Winkler, Liz Hoffman and Bradley |date=2020-02-07 |title=WSJ News Exclusive {{!}} New SoftBank Tech Fund Falls Far Short of $108 Billion Fundraising Goal |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/new-softbank-tech-fund-falls-far-short-of-108-billion-fundraising-goal-11581100669 |access-date=2020-02-10 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Maureen Farrell and Eliot |date=2019-10-23 |title=SoftBank to Boost Stake in WeWork in Deal That Cuts Most Ties With Neumann |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-to-take-control-of-wework-11571746483 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2020-yil may oyida Softbank Vision Fund 18 milliard dollar yo‘qotganini e’lon qildi, bu esa fondning 500 nafar xodimining 15 foizini ishdan bo‘shatishga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2020-05-18 |title=SoftBank's Vision Fund tumbles to $18 billion loss in 'valley of coronavirus' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-softbank-group-results-idUSKBN22U0KK |access-date=2021-06-24}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Massoudi|ism=Arash|sana=10 June 2020|sarlavha=SoftBank cuts 15% of jobs from Vision Fund arm|url=https://www.ft.com/content/1fc0f28e-27ef-4891-8451-4d9bc82a0a26|qaralgan sana=2021-06-24|ish=www.ft.com}}</ref>. Natijada, Vision Fund 2 oʻzining 108 milliard dollarlik maqsad qilingan fondning yarmidan kamrogʻini toʻpladi va ularning barchasi tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamaganidan keyin Softbank tomonidan moliyalashtirildi<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Veb manbasi|muallif=Lynn|ism=Alex|sana=2021-05-12|sarlavha=SoftBank bets $30bn of its own capital on Vision Fund II|url=https://www.privateequityinternational.com/softbank-bets-30bn-of-its-own-capital-on-vision-fund-ii/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Private Equity International|til=en-GB}}</ref>. 2021-yil may oyida SoftBank ikkala fondning 2021-yil 31-mart holatiga ko‘ra jami adolatli qiymatini 154 milliard dollarni tashkil etganini e’lon qildi va Vision Funds Coupangga muvaffaqiyatli sarmoya kiritganligi sababli rekord darajadagi 36,99 milliard dollar foyda keltirdi<ref name=":9"/>. Muvaffaqiyatni eʼlon qilgandan soʻng, SoftBank Vision Fund 2 hajmini 30 milliard dollarga koʻtardi va ikkinchi fondni oʻz-oʻzini moliyalashtirishni davom ettirishni rejalashtirayotganini aytdi, garchi u tashqi investorlardan moliyalashtirishni qayta tiklashga urinib koʻrishi mumkin<ref name=":9" /><ref name=":8"/><ref name=":7">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank goes it alone on Vision Fund 2 as portfolio profits leap {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/news/articles/softbank-earnings-vision-fund-2-fundraising|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref>. 2022-yilda SoftBank Vision Fund 2022-yil 31-martda yakunlangan moliyaviy yil davomida, uning aksiyalari portfelining bahosi keskin pasayganligi sababli rekord darajadagi 3,5 trillion iyen (27,4 milliard dollar) zarar ko‘rdi<ref>SoftBank Vision Fund posts record $27 billion loss as tech stocks plummet, [[CNBC]] (12 May 2022) https://www.cnbc.com/2022/05/12/softbank-vision-fund-posts-record-27-billion-loss-as-tech-stocks-dive.html</ref>. 2022-yil iyul oyida bosh direktor Rajeev Misra oʻzining baʼzi asosiy vazifalaridan, jumladan, SoftBank Vision Fund 2 boshqaruvidan ketishini eʼlon qildi<ref name=":10">{{Veb manbasi|muallif=Kharpal|ism=Arjun|sarlavha=Top SoftBank exec steps back from role at Vision Fund as pressure mounts on investments|url=https://www.cnbc.com/2022/07/07/top-softbank-exec-rajeev-misra-steps-back-from-role-at-vision-fund.html|kirish sanasi=2022-08-01|ish=CNBC|til=en}}</ref>. Oʻsha yili yana bir qancha rahbarlar oʻz lavozimlarini tark etishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2022-08-04 |title=SoftBank Talent Drain Worsens, Adding Pressure on Son to Deliver |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-04/softbank-talent-drain-worsens-adding-pressure-on-son-to-deliver |access-date=2022-08-08}}</ref>. 2022-yil avgust oyida Vision fondi aprel-iyun choraklari uchun 23,1 milliard dollar zarar ko‘rganini va xodimlar sonini qisqartirishni rejalashtirayotganini e’lon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2022-08-08 |title=SoftBank plans Vision Fund job cuts after record net loss |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/markets/funds/softbank-posts-23-bln-loss-first-quarter-2022-08-08/ |access-date=2022-08-08}}</ref>. Eric J. Savitz, Barronʼs texnologiya boʻyicha muharrir yordamchisi SoftBank Vision Fundni muvaffaqiyatsiz tajriba sifatida tavsifladi<ref>The SoftBank Experiment Has Failed. Here’s What Comes Next., [[Barron's (newspaper)|Barron's]] (12 August 2022) https://www.barrons.com/articles/the-softbank-experiment-has-failed-time-to-go-private-51660337680</ref>. [[The Wall Street Journal]] SoftBankni “katta yutqazuvchi”<ref name="WSJ 2022-08">{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Eliot |date=2022-08-02 |title=SoftBank Emerges as a Big Loser of the Tech Downturn. Again. |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-tech-downturn-startups-losses-vision-fund-masayoshi-son-11659456842 |issn=0099-9660}}</ref> deb atagan, Bloomberg esa bu haqida batafsil maʼlumot bergan<ref>SoftBank’s Epic Losses Reveal Masayoshi Son’s Broken Business Model, Bloomberg (23 August 2022) https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-23/softbank-s-23-billion-loss-looks-like-more-wework-fun</ref>. Sonning 2017 va 2019-yillarda tashkil etilgan birinchi va ikkinchi SoftBank Vision Fondlariga investitsiya strategiyasi kattaroq ahmoq nazariyaga tayangan va uning investitsiyalarining sust ishlashi sifatida tasvirlangan va Masayoshi Sonning taqdimotlari ixtisoslashgan ommaviy axborot vositalari tomonidan masxara qilingan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Williams|ism=Oscar|sana=2022-08-11|sarlavha=The dangerous approach of SoftBank's Masayoshi Son|url=https://www.newstatesman.com/business/2022/08/softbank-masayoshi-son|kirish sanasi=2022-09-02|ish=New Statesman|til=en-US}}</ref>. == Biznes sharhi == SoftBank Vision Fund SoftBank Investment Advisors tomonidan, SoftBank Vision Fund 2 esa SoftBank Global Advisors tomonidan boshqariladi.<ref name=":10"/> Ikkalasi ham SoftBank guruhining shoʻba korxonalari.<ref name=":10" /> Firmada sarmoya kiritish uchun kompaniyalarni baholaydigan va tanlaydigan sarmoya guruhi mavjud.<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank Investment Advisers Investor Profile: Portfolio & Exits {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/investor/182433-16|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref> Olingan investitsiyalar asosan, venchur kapitali yoki [[xususiy kapital]] turi hisoblanadi. Silikon vodiysi kompaniyalariga kiritilgan sarmoyalarning aksariyati 100 million dollardan oshgan.<ref>{{Veb manbasi|sana=October 11, 2018|sarlavha=SOFTBANK IS TAKING OVER TECH|url=https://angel.co/newsletters/softbank-is-taking-over-tech-101118|ish=AngelList}}</ref> SoftBank Investment Advisers shtab-kvartirasi [[London|Londonda]]<ref name=":2"/><ref name=":0"/> joylashgan, qoʻshimcha asosiy ofislari [[Silicon vodiysi|Silikon vodiysi]] va [[Tokio|Tokioda joylashgan]]. [[Abu-Dabi|Abu Dabi]], [[Hong Kong|Gonkong]], [[Mumbay]], Ar-[[Ar-Riyod|Riyod]], [[Shanxay]] va [[Singapur|Singapurda]] ham boshqa ofislari mavjud. Hozirgi bosh direktor Rajeev Misra, avval, SoftBankning strategik moliya boʻlimi boshligʻi boʻlgan.<ref name=":2" /> Birinchi Vision Fundning eng yirik investori [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Saudiya Arabistoni Davlat investitsiya jamgʻarmasi boʻlib]], 100 milliard dollarlik fondning 45 milliard dollarini ajratadi.<ref name=":1"/> Boshqa investorlar orasida [[SoftBank Group|Softbank]], Mubadala, shuningdek, texnologiya firmalari, [[Foxconn kompaniyasi|Foxconn]], [[Qualcomm]], Sharp va [[Apple Inc.|Apple]] bor.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Dolan|ism=Kerry A.|sarlavha=Japanese Billionaire Masayoshi Son, Larry Ellison, Apple, Saudi Arabia All Bet On Vision Fund|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2017/04/05/masayoshi-sons-new-universe-softbank-vision-fund-apple-trump/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Forbes|til=en}}</ref> Ikkinchi Vision Jamgʻarmasi faqat Softbank tomonidan moliyalashtiriladi, chunki oʻzidan oldingi fondning past ishlashi tufayli tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamagan.<ref name=":8"/><ref name=":6"/><ref name=":7"/> == Muhim investitsiyalar ==  {{div col|colwidth=20em}} * [[Arm Ltd.]] * [[Automation Anywhere]] * [[ByteDance]] * [[C2FO]] * [[Cohesity]] * [[Compass, Inc.|Compass]] * [[Coupang]] * [[Cruise (autonomous vehicle)|Cruise]] * [[DiDi]] * [[Digits (fintech)|Digits]] * [[DoorDash]] * [[eToro]] * [[Fanatics (sports retailer)|Fanatics]] * [[Flipkart]] * [[Flexport]] * [[Fungible Inc.]] * [[Getaround]] * [[Improbable (company)|Improbable]] * [[Kabbage]] * [[Katerra]] * [[Klarna]] * [[Lenskart]] * [[Mapbox]] * [[Nvidia]] * [[OneWeb]] * [[Opendoor]] * [[OurCrowd]] * [[Oyo Rooms]] * [[Ping An Good Doctor]] * [[PolicyBazaar]] * [[Rappi]] * [[Revolut]] * [[Roivant Sciences]] * [[Slack (software)|Slack]] * [[Swiggy]] * [[The Hut Group]] * [[Uber]] * [[Unacademy]] * [[View, Inc.]] * [[Wag (company)|Wag]] * [[WeWork]] * [[Wiliot]]<ref name=forbes>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2021/07/27/softbank-leads-200m-investment-into-printable-battery-free-iot-startup-wiliot/|title=Softbank Leads $200M Investment Into Printable Battery-Free IoT Startup Wiliot|work=[[Forbes]]|access-date=2022-07-08|author=John Koetsier|date=2021-07-27}}</ref> * [[ZhongAn]] * [[Zume]] * [[Zymergen]] {{div col end}} == Manbalar == {{manbalar}} <references group="" responsive="1"></references> qmqtsxg02cy9wym1b56eg5ueascissr 6315360 6315359 2026-10-22T21:38:59Z Sherzod11W 273619 6315360 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = SoftBank Vision Fund | type = [[Privately held company|Xususiy]] | foundation = {{start date and age|2017}} | key_people = [[Masayoshi Son]] (Rais) [[Rajeev Misra]] (CEO) | website = [https://www.visionfund.com/ www.visionfund.com] }} '''SoftBank Vision Fund''' — 2017-yilda tashkil etilgan venchur kapital fondi boʻlib, [[SoftBank Group|SoftBank guruhi]] tarkibiga kiradi. 100 milliard dollardan ortiq sarmoyaga ega boʻlib, u dunyodagi eng yirik texnologiyaga yoʻnaltirilgan investitsiya fondidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wong |first=Jacky |date=2018-05-09 |title=How Much Is the World's Largest Tech Fund Worth to SoftBank? |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-much-is-the-worlds-largest-tech-fund-worth-to-softbank-1525866666 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2019-yilda SoftBank Vision Fund 2 tashkil etildi<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank announces AI-focused second $108 billion Vision Fund with LPs including Microsoft, Apple and Foxconn|url=https://social.techcrunch.com/2019/07/25/softbank-announces-ai-focused-second-108-billion-vision-fund-with-lps-including-microsoft-apple-and-foxconn/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=TechCrunch|sana=26 July 2019|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank's Vision Fund 2: more firepower, bigger questions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/SoftBank-s-Vision-Fund-2-more-firepower-bigger-questions|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Nikkei Asia|til=en-GB}}</ref>. Ikkala fondning umumiy bozor qiymati 2021-yil 31-mart holatiga koʻra 154 milliard dollarni tashkil etdi<ref name=":9">{{Veb manbasi|sana=2021-05-12|sarlavha=Softbank just shocked its critics by landing the biggest profit in the history of a Japanese company|url=https://www.cnbc.com/2021/05/12/softbank-joins-top-corporate-earners-with-its-37-billion-vision-fund-profit.html|kirish sanasi=2021-06-24|ish=CNBC|til=en}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|muallif=Savitz|ism=Eric J.|sarlavha=SoftBank Boosts Size of Vision Fund 2 to $30 Billion|url=https://www.barrons.com/articles/softbank-boosts-size-of-vision-fund-2-to-30-billion-51620848432|kirish sanasi=2021-06-24|ish=www.barrons.com|til=en-US}}</ref> == Tarix == Softbank Vision Fund 2017-yilning may oyida [[SoftBank Group|Softbank Group]] va [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) tomonidan yaratilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Alkhalisi|ism=Zahraa|sana=6 October 2017|sarlavha=Where the huge SoftBank-Saudi tech fund is investing|url=https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html|kirish sanasi=4 November 2018|ish=Cnn.com|qaralgan sana=2022-12-08|arxivsana=2020-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112013649/https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html}}</ref><ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=2016-10-14 |title=SoftBank and Saudi Arabia Partner to Form Giant Investment Fund |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/10/14/business/dealbook/softbank-and-saudi-arabia-partner-to-form-giant-investment-fund.html |access-date=2021-06-24 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":1" />. Softbank Vision Fund orqali [[Masayoshi Son]] global [[Sunʼiy ong|sunʼiy intellekt]] tendensiyalariga muvofiq texnologiyalarni ishlab chiquvchi barcha kompaniyalarga, jumladan, moliya yoki transport kabi turli sohalarga sarmoya kiritish niyatini tushuntirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Benner|ism=Katie|sana=10 October 2017|sarlavha=Masayoshi Son's Grand Plan for SoftBank's $100 Billion Vision Fund|url=https://www.nytimes.com/2017/10/10/technology/masayoshi-son-softbank-vision-fund.html|kirish sanasi=9 November 2018|ish=[[The New York Times]]}}</ref>. 2019-yil iyul oyida SoftBank [[Microsoft]], Apple va Foxconn kabi texnologiya kompaniyalari, shuningdek, Standard Chartered, Mizuho Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corporation va MUFG Bank kabi moliyaviy xizmatlar kompaniyalari investorlari ishtirokida SoftBank Vision Fund 2 tashkil etilganini eʼlon qildi<ref name=":3"/><ref name=":4"/>. Qozogʻiston Milliy bankining Milliy investitsiya korporatsiyasi ham investor boʻlgan<ref name=":3" /><ref name=":4" />. Saudiya Arabistoni ikkinchi fondning investori boʻlmadi<ref name=":3" />. Jamgʻarma AIga asoslangan texnologiyaga eʼtibor qaratishi va taxminan 108 milliard dollar sarmoya kiritishi, shundan 38 milliard dollari Softbankning oʻzidan kelishi haqida xabar berilgan edi<ref name=":3" />. 2020-yil yanvar oyida Softbank tomonidan moliyalashtirilgan bir nechta startaplar – Getaround, Oyo, Rappi, Katerra va Zume xodimlarini qisqartirishni boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Goel |first=Vindu |last2=Singh |first2=Karan Deep |last3=Griffith |first3=Erin |date=13 January 2020 |title=Oyo Scales Back as SoftBank-Funded Companies Retreat |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/01/13/technology/oyo-hotel-india-softbank.html}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Elliott Management, faollar xedj fondi, Softbankning 2,5 milliard dollarlik ulushini sotib oldi va qayta qurish va oshkoralikni oshirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=6 February 2020 |title=Elliott Management Is Said to Push for Change at SoftBank |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/06/business/dealbook/elliott-management-softbank.html}}</ref>. Birinchi jamgʻarmaning koʻplab portfel kompaniyalari yaxshi ishlamaganligi va yuqori darajadagi muvaffaqiyatsizliklar, masalan, Weworkning birinchi ommaviy taklifdan soʻng sotib olinishi bilan investorlarning Vision Fundga ishonchi pasayib ketdi<ref name=":5">{{Yangiliklar manbasi |last=Hope |first=Rolfe Winkler, Liz Hoffman and Bradley |date=2020-02-07 |title=WSJ News Exclusive {{!}} New SoftBank Tech Fund Falls Far Short of $108 Billion Fundraising Goal |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/new-softbank-tech-fund-falls-far-short-of-108-billion-fundraising-goal-11581100669 |access-date=2020-02-10 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Maureen Farrell and Eliot |date=2019-10-23 |title=SoftBank to Boost Stake in WeWork in Deal That Cuts Most Ties With Neumann |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-to-take-control-of-wework-11571746483 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2020-yil may oyida Softbank Vision Fund 18 milliard dollar yo‘qotganini e’lon qildi, bu esa fondning 500 nafar xodimining 15 foizini ishdan bo‘shatishga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2020-05-18 |title=SoftBank's Vision Fund tumbles to $18 billion loss in 'valley of coronavirus' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-softbank-group-results-idUSKBN22U0KK |access-date=2021-06-24}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Massoudi|ism=Arash|sana=10 June 2020|sarlavha=SoftBank cuts 15% of jobs from Vision Fund arm|url=https://www.ft.com/content/1fc0f28e-27ef-4891-8451-4d9bc82a0a26|qaralgan sana=2021-06-24|ish=www.ft.com}}</ref>. Natijada, Vision Fund 2 oʻzining 108 milliard dollarlik maqsad qilingan fondning yarmidan kamrogʻini toʻpladi va ularning barchasi tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamaganidan keyin Softbank tomonidan moliyalashtirildi<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Veb manbasi|muallif=Lynn|ism=Alex|sana=2021-05-12|sarlavha=SoftBank bets $30bn of its own capital on Vision Fund II|url=https://www.privateequityinternational.com/softbank-bets-30bn-of-its-own-capital-on-vision-fund-ii/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Private Equity International|til=en-GB}}</ref>. 2021-yil may oyida SoftBank ikkala fondning 2021-yil 31-mart holatiga ko‘ra jami adolatli qiymatini 154 milliard dollarni tashkil etganini e’lon qildi va Vision Funds Coupangga muvaffaqiyatli sarmoya kiritganligi sababli rekord darajadagi 36,99 milliard dollar foyda keltirdi<ref name=":9"/>. Muvaffaqiyatni eʼlon qilgandan soʻng, SoftBank Vision Fund 2 hajmini 30 milliard dollarga koʻtardi va ikkinchi fondni oʻz-oʻzini moliyalashtirishni davom ettirishni rejalashtirayotganini aytdi, garchi u tashqi investorlardan moliyalashtirishni qayta tiklashga urinib koʻrishi mumkin<ref name=":9" /><ref name=":8"/><ref name=":7">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank goes it alone on Vision Fund 2 as portfolio profits leap {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/news/articles/softbank-earnings-vision-fund-2-fundraising|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref>. 2022-yilda SoftBank Vision Fund 2022-yil 31-martda yakunlangan moliyaviy yil davomida, uning aksiyalari portfelining bahosi keskin pasayganligi sababli rekord darajadagi 3,5 trillion iyen (27,4 milliard dollar) zarar ko‘rdi<ref>SoftBank Vision Fund posts record $27 billion loss as tech stocks plummet, [[CNBC]] (12 May 2022) https://www.cnbc.com/2022/05/12/softbank-vision-fund-posts-record-27-billion-loss-as-tech-stocks-dive.html</ref>. 2022-yil iyul oyida bosh direktor Rajeev Misra oʻzining baʼzi asosiy vazifalaridan, jumladan, SoftBank Vision Fund 2 boshqaruvidan ketishini eʼlon qildi<ref name=":10">{{Veb manbasi|muallif=Kharpal|ism=Arjun|sarlavha=Top SoftBank exec steps back from role at Vision Fund as pressure mounts on investments|url=https://www.cnbc.com/2022/07/07/top-softbank-exec-rajeev-misra-steps-back-from-role-at-vision-fund.html|kirish sanasi=2022-08-01|ish=CNBC|til=en}}</ref>. Oʻsha yili yana bir qancha rahbarlar oʻz lavozimlarini tark etishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2022-08-04 |title=SoftBank Talent Drain Worsens, Adding Pressure on Son to Deliver |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-04/softbank-talent-drain-worsens-adding-pressure-on-son-to-deliver |access-date=2022-08-08}}</ref>. 2022-yil avgust oyida Vision fondi aprel-iyun choraklari uchun 23,1 milliard dollar zarar ko‘rganini va xodimlar sonini qisqartirishni rejalashtirayotganini e’lon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2022-08-08 |title=SoftBank plans Vision Fund job cuts after record net loss |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/markets/funds/softbank-posts-23-bln-loss-first-quarter-2022-08-08/ |access-date=2022-08-08}}</ref>. Eric J. Savitz, Barronʼs texnologiya boʻyicha muharrir yordamchisi SoftBank Vision Fundni muvaffaqiyatsiz tajriba sifatida tavsifladi<ref>The SoftBank Experiment Has Failed. Here’s What Comes Next., [[Barron's (newspaper)|Barron's]] (12 August 2022) https://www.barrons.com/articles/the-softbank-experiment-has-failed-time-to-go-private-51660337680</ref>. [[The Wall Street Journal]] SoftBankni “katta yutqazuvchi”<ref name="WSJ 2022-08">{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Eliot |date=2022-08-02 |title=SoftBank Emerges as a Big Loser of the Tech Downturn. Again. |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-tech-downturn-startups-losses-vision-fund-masayoshi-son-11659456842 |issn=0099-9660}}</ref> deb atagan, Bloomberg esa bu haqida batafsil maʼlumot bergan<ref>SoftBank’s Epic Losses Reveal Masayoshi Son’s Broken Business Model, Bloomberg (23 August 2022) https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-23/softbank-s-23-billion-loss-looks-like-more-wework-fun</ref>. Sonning 2017 va 2019-yillarda tashkil etilgan birinchi va ikkinchi SoftBank Vision Fondlariga investitsiya strategiyasi kattaroq ahmoq nazariyaga tayangan va uning investitsiyalarining sust ishlashi sifatida tasvirlangan va Masayoshi Sonning taqdimotlari ixtisoslashgan ommaviy axborot vositalari tomonidan masxara qilingan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Williams|ism=Oscar|sana=2022-08-11|sarlavha=The dangerous approach of SoftBank's Masayoshi Son|url=https://www.newstatesman.com/business/2022/08/softbank-masayoshi-son|kirish sanasi=2022-09-02|ish=New Statesman|til=en-US}}</ref>. == Biznes sharhi == SoftBank Vision Fund SoftBank Investment Advisors tomonidan, SoftBank Vision Fund 2 esa SoftBank Global Advisors tomonidan boshqariladi.<ref name=":10"/> Ikkalasi ham SoftBank guruhining shoʻba korxonalari.<ref name=":10" /> Firmada sarmoya kiritish uchun kompaniyalarni baholaydigan va tanlaydigan sarmoya guruhi mavjud.<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank Investment Advisers Investor Profile: Portfolio & Exits {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/investor/182433-16|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref> Olingan investitsiyalar asosan, venchur kapitali yoki [[xususiy kapital]] turi hisoblanadi. Silikon vodiysi kompaniyalariga kiritilgan sarmoyalarning aksariyati 100 million dollardan oshgan.<ref>{{Veb manbasi|sana=October 11, 2018|sarlavha=SOFTBANK IS TAKING OVER TECH|url=https://angel.co/newsletters/softbank-is-taking-over-tech-101118|ish=AngelList}}</ref> SoftBank Investment Advisers shtab-kvartirasi [[London|Londonda]]<ref name=":2"/><ref name=":0"/> joylashgan, qoʻshimcha asosiy ofislari [[Silicon vodiysi|Silikon vodiysi]] va [[Tokio|Tokioda joylashgan]]. [[Abu-Dabi|Abu Dabi]], [[Hong Kong|Gonkong]], [[Mumbay]], Ar-[[Ar-Riyod|Riyod]], [[Shanxay]] va [[Singapur|Singapurda]] ham boshqa ofislari mavjud. Hozirgi bosh direktor Rajeev Misra, avval, SoftBankning strategik moliya boʻlimi boshligʻi boʻlgan.<ref name=":2" /> Birinchi Vision Fundning eng yirik investori [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Saudiya Arabistoni Davlat investitsiya jamgʻarmasi boʻlib]], 100 milliard dollarlik fondning 45 milliard dollarini ajratadi.<ref name=":1"/> Boshqa investorlar orasida [[SoftBank Group|Softbank]], Mubadala, shuningdek, texnologiya firmalari, [[Foxconn kompaniyasi|Foxconn]], [[Qualcomm]], Sharp va [[Apple Inc.|Apple]] bor.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Dolan|ism=Kerry A.|sarlavha=Japanese Billionaire Masayoshi Son, Larry Ellison, Apple, Saudi Arabia All Bet On Vision Fund|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2017/04/05/masayoshi-sons-new-universe-softbank-vision-fund-apple-trump/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Forbes|til=en}}</ref> Ikkinchi Vision Jamgʻarmasi faqat Softbank tomonidan moliyalashtiriladi, chunki oʻzidan oldingi fondning past ishlashi tufayli tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamagan.<ref name=":8"/><ref name=":6"/><ref name=":7"/> == Muhim investitsiyalar ==  {{div col|colwidth=20em}} * [[Arm Ltd.]] * [[Automation Anywhere]] * [[ByteDance]] * [[C2FO]] * [[Cohesity]] * [[Compass, Inc.|Compass]] * [[Coupang]] * [[Cruise (autonomous vehicle)|Cruise]] * [[DiDi]] * [[Digits (fintech)|Digits]] * [[DoorDash]] * [[eToro]] * [[Fanatics (sports retailer)|Fanatics]] * [[Flipkart]] * [[Flexport]] * [[Fungible Inc.]] * [[Getaround]] * [[Improbable (company)|Improbable]] * [[Kabbage]] * [[Katerra]] * [[Klarna]] * [[Lenskart]] * [[Mapbox]] * [[Nvidia]] * [[OneWeb]] * [[Opendoor]] * [[OurCrowd]] * [[Oyo Rooms]] * [[Ping An Good Doctor]] * [[PolicyBazaar]] * [[Rappi]] * [[Revolut]] * [[Roivant Sciences]] * [[Slack (software)|Slack]] * [[Swiggy]] * [[The Hut Group]] * [[Uber]] * [[Unacademy]] * [[View, Inc.]] * [[Wag (company)|Wag]] * [[WeWork]] * [[Wiliot]]<ref name=forbes>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2021/07/27/softbank-leads-200m-investment-into-printable-battery-free-iot-startup-wiliot/|title=Softbank Leads $200M Investment Into Printable Battery-Free IoT Startup Wiliot|work=[[Forbes]]|access-date=2022-07-08|author=John Koetsier|date=2021-07-27}}</ref> * [[ZhongAn]] * [[Zume]] * [[Zymergen]] {{div col end}} == Manbalar == {{manbalar}} <references group="" responsive="1"></references> rgdd4z8cbdat7mbshuojp1bf2py1shh 6315361 6315360 2026-10-22T21:39:45Z Sherzod11W 273619 /* Biznes sharhi */ 6315361 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | name = SoftBank Vision Fund | type = [[Privately held company|Xususiy]] | foundation = {{start date and age|2017}} | key_people = [[Masayoshi Son]] (Rais) [[Rajeev Misra]] (CEO) | website = [https://www.visionfund.com/ www.visionfund.com] }} '''SoftBank Vision Fund''' — 2017-yilda tashkil etilgan venchur kapital fondi boʻlib, [[SoftBank Group|SoftBank guruhi]] tarkibiga kiradi. 100 milliard dollardan ortiq sarmoyaga ega boʻlib, u dunyodagi eng yirik texnologiyaga yoʻnaltirilgan investitsiya fondidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wong |first=Jacky |date=2018-05-09 |title=How Much Is the World's Largest Tech Fund Worth to SoftBank? |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/how-much-is-the-worlds-largest-tech-fund-worth-to-softbank-1525866666 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2019-yilda SoftBank Vision Fund 2 tashkil etildi<ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank announces AI-focused second $108 billion Vision Fund with LPs including Microsoft, Apple and Foxconn|url=https://social.techcrunch.com/2019/07/25/softbank-announces-ai-focused-second-108-billion-vision-fund-with-lps-including-microsoft-apple-and-foxconn/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=TechCrunch|sana=26 July 2019|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank's Vision Fund 2: more firepower, bigger questions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/SoftBank-s-Vision-Fund-2-more-firepower-bigger-questions|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Nikkei Asia|til=en-GB}}</ref>. Ikkala fondning umumiy bozor qiymati 2021-yil 31-mart holatiga koʻra 154 milliard dollarni tashkil etdi<ref name=":9">{{Veb manbasi|sana=2021-05-12|sarlavha=Softbank just shocked its critics by landing the biggest profit in the history of a Japanese company|url=https://www.cnbc.com/2021/05/12/softbank-joins-top-corporate-earners-with-its-37-billion-vision-fund-profit.html|kirish sanasi=2021-06-24|ish=CNBC|til=en}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|muallif=Savitz|ism=Eric J.|sarlavha=SoftBank Boosts Size of Vision Fund 2 to $30 Billion|url=https://www.barrons.com/articles/softbank-boosts-size-of-vision-fund-2-to-30-billion-51620848432|kirish sanasi=2021-06-24|ish=www.barrons.com|til=en-US}}</ref> == Tarix == Softbank Vision Fund 2017-yilning may oyida [[SoftBank Group|Softbank Group]] va [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) tomonidan yaratilgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Alkhalisi|ism=Zahraa|sana=6 October 2017|sarlavha=Where the huge SoftBank-Saudi tech fund is investing|url=https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html|kirish sanasi=4 November 2018|ish=Cnn.com|qaralgan sana=2022-12-08|arxivsana=2020-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112013649/https://money.cnn.com/2017/09/20/technology/softbank-vision-fund-saudi-investments/index.html}}</ref><ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=2016-10-14 |title=SoftBank and Saudi Arabia Partner to Form Giant Investment Fund |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/10/14/business/dealbook/softbank-and-saudi-arabia-partner-to-form-giant-investment-fund.html |access-date=2021-06-24 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":1" />. Softbank Vision Fund orqali [[Masayoshi Son]] global [[Sunʼiy ong|sunʼiy intellekt]] tendensiyalariga muvofiq texnologiyalarni ishlab chiquvchi barcha kompaniyalarga, jumladan, moliya yoki transport kabi turli sohalarga sarmoya kiritish niyatini tushuntirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Benner|ism=Katie|sana=10 October 2017|sarlavha=Masayoshi Son's Grand Plan for SoftBank's $100 Billion Vision Fund|url=https://www.nytimes.com/2017/10/10/technology/masayoshi-son-softbank-vision-fund.html|kirish sanasi=9 November 2018|ish=[[The New York Times]]}}</ref>. 2019-yil iyul oyida SoftBank [[Microsoft]], Apple va Foxconn kabi texnologiya kompaniyalari, shuningdek, Standard Chartered, Mizuho Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corporation va MUFG Bank kabi moliyaviy xizmatlar kompaniyalari investorlari ishtirokida SoftBank Vision Fund 2 tashkil etilganini eʼlon qildi<ref name=":3"/><ref name=":4"/>. Qozogʻiston Milliy bankining Milliy investitsiya korporatsiyasi ham investor boʻlgan<ref name=":3" /><ref name=":4" />. Saudiya Arabistoni ikkinchi fondning investori boʻlmadi<ref name=":3" />. Jamgʻarma AIga asoslangan texnologiyaga eʼtibor qaratishi va taxminan 108 milliard dollar sarmoya kiritishi, shundan 38 milliard dollari Softbankning oʻzidan kelishi haqida xabar berilgan edi<ref name=":3" />. 2020-yil yanvar oyida Softbank tomonidan moliyalashtirilgan bir nechta startaplar – Getaround, Oyo, Rappi, Katerra va Zume xodimlarini qisqartirishni boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Goel |first=Vindu |last2=Singh |first2=Karan Deep |last3=Griffith |first3=Erin |date=13 January 2020 |title=Oyo Scales Back as SoftBank-Funded Companies Retreat |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/01/13/technology/oyo-hotel-india-softbank.html}}</ref>. 2020-yil fevral oyida Elliott Management, faollar xedj fondi, Softbankning 2,5 milliard dollarlik ulushini sotib oldi va qayta qurish va oshkoralikni oshirishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Merced |first=Michael J. de la |date=6 February 2020 |title=Elliott Management Is Said to Push for Change at SoftBank |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/06/business/dealbook/elliott-management-softbank.html}}</ref>. Birinchi jamgʻarmaning koʻplab portfel kompaniyalari yaxshi ishlamaganligi va yuqori darajadagi muvaffaqiyatsizliklar, masalan, Weworkning birinchi ommaviy taklifdan soʻng sotib olinishi bilan investorlarning Vision Fundga ishonchi pasayib ketdi<ref name=":5">{{Yangiliklar manbasi |last=Hope |first=Rolfe Winkler, Liz Hoffman and Bradley |date=2020-02-07 |title=WSJ News Exclusive {{!}} New SoftBank Tech Fund Falls Far Short of $108 Billion Fundraising Goal |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/new-softbank-tech-fund-falls-far-short-of-108-billion-fundraising-goal-11581100669 |access-date=2020-02-10 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Maureen Farrell and Eliot |date=2019-10-23 |title=SoftBank to Boost Stake in WeWork in Deal That Cuts Most Ties With Neumann |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-to-take-control-of-wework-11571746483 |access-date=2021-06-24 |issn=0099-9660}}</ref>. 2020-yil may oyida Softbank Vision Fund 18 milliard dollar yo‘qotganini e’lon qildi, bu esa fondning 500 nafar xodimining 15 foizini ishdan bo‘shatishga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2020-05-18 |title=SoftBank's Vision Fund tumbles to $18 billion loss in 'valley of coronavirus' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-softbank-group-results-idUSKBN22U0KK |access-date=2021-06-24}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Massoudi|ism=Arash|sana=10 June 2020|sarlavha=SoftBank cuts 15% of jobs from Vision Fund arm|url=https://www.ft.com/content/1fc0f28e-27ef-4891-8451-4d9bc82a0a26|qaralgan sana=2021-06-24|ish=www.ft.com}}</ref>. Natijada, Vision Fund 2 oʻzining 108 milliard dollarlik maqsad qilingan fondning yarmidan kamrogʻini toʻpladi va ularning barchasi tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamaganidan keyin Softbank tomonidan moliyalashtirildi<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Veb manbasi|muallif=Lynn|ism=Alex|sana=2021-05-12|sarlavha=SoftBank bets $30bn of its own capital on Vision Fund II|url=https://www.privateequityinternational.com/softbank-bets-30bn-of-its-own-capital-on-vision-fund-ii/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Private Equity International|til=en-GB}}</ref>. 2021-yil may oyida SoftBank ikkala fondning 2021-yil 31-mart holatiga ko‘ra jami adolatli qiymatini 154 milliard dollarni tashkil etganini e’lon qildi va Vision Funds Coupangga muvaffaqiyatli sarmoya kiritganligi sababli rekord darajadagi 36,99 milliard dollar foyda keltirdi<ref name=":9"/>. Muvaffaqiyatni eʼlon qilgandan soʻng, SoftBank Vision Fund 2 hajmini 30 milliard dollarga koʻtardi va ikkinchi fondni oʻz-oʻzini moliyalashtirishni davom ettirishni rejalashtirayotganini aytdi, garchi u tashqi investorlardan moliyalashtirishni qayta tiklashga urinib koʻrishi mumkin<ref name=":9" /><ref name=":8"/><ref name=":7">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank goes it alone on Vision Fund 2 as portfolio profits leap {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/news/articles/softbank-earnings-vision-fund-2-fundraising|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref>. 2022-yilda SoftBank Vision Fund 2022-yil 31-martda yakunlangan moliyaviy yil davomida, uning aksiyalari portfelining bahosi keskin pasayganligi sababli rekord darajadagi 3,5 trillion iyen (27,4 milliard dollar) zarar ko‘rdi<ref>SoftBank Vision Fund posts record $27 billion loss as tech stocks plummet, [[CNBC]] (12 May 2022) https://www.cnbc.com/2022/05/12/softbank-vision-fund-posts-record-27-billion-loss-as-tech-stocks-dive.html</ref>. 2022-yil iyul oyida bosh direktor Rajeev Misra oʻzining baʼzi asosiy vazifalaridan, jumladan, SoftBank Vision Fund 2 boshqaruvidan ketishini eʼlon qildi<ref name=":10">{{Veb manbasi|muallif=Kharpal|ism=Arjun|sarlavha=Top SoftBank exec steps back from role at Vision Fund as pressure mounts on investments|url=https://www.cnbc.com/2022/07/07/top-softbank-exec-rajeev-misra-steps-back-from-role-at-vision-fund.html|kirish sanasi=2022-08-01|ish=CNBC|til=en}}</ref>. Oʻsha yili yana bir qancha rahbarlar oʻz lavozimlarini tark etishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2022-08-04 |title=SoftBank Talent Drain Worsens, Adding Pressure on Son to Deliver |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-04/softbank-talent-drain-worsens-adding-pressure-on-son-to-deliver |access-date=2022-08-08}}</ref>. 2022-yil avgust oyida Vision fondi aprel-iyun choraklari uchun 23,1 milliard dollar zarar ko‘rganini va xodimlar sonini qisqartirishni rejalashtirayotganini e’lon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nussey |first=Sam |date=2022-08-08 |title=SoftBank plans Vision Fund job cuts after record net loss |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/markets/funds/softbank-posts-23-bln-loss-first-quarter-2022-08-08/ |access-date=2022-08-08}}</ref>. Eric J. Savitz, Barronʼs texnologiya boʻyicha muharrir yordamchisi SoftBank Vision Fundni muvaffaqiyatsiz tajriba sifatida tavsifladi<ref>The SoftBank Experiment Has Failed. Here’s What Comes Next., [[Barron's (newspaper)|Barron's]] (12 August 2022) https://www.barrons.com/articles/the-softbank-experiment-has-failed-time-to-go-private-51660337680</ref>. [[The Wall Street Journal]] SoftBankni “katta yutqazuvchi”<ref name="WSJ 2022-08">{{Yangiliklar manbasi |last=Brown |first=Eliot |date=2022-08-02 |title=SoftBank Emerges as a Big Loser of the Tech Downturn. Again. |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/softbank-tech-downturn-startups-losses-vision-fund-masayoshi-son-11659456842 |issn=0099-9660}}</ref> deb atagan, Bloomberg esa bu haqida batafsil maʼlumot bergan<ref>SoftBank’s Epic Losses Reveal Masayoshi Son’s Broken Business Model, Bloomberg (23 August 2022) https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-23/softbank-s-23-billion-loss-looks-like-more-wework-fun</ref>. Sonning 2017 va 2019-yillarda tashkil etilgan birinchi va ikkinchi SoftBank Vision Fondlariga investitsiya strategiyasi kattaroq ahmoq nazariyaga tayangan va uning investitsiyalarining sust ishlashi sifatida tasvirlangan va Masayoshi Sonning taqdimotlari ixtisoslashgan ommaviy axborot vositalari tomonidan masxara qilingan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Williams|ism=Oscar|sana=2022-08-11|sarlavha=The dangerous approach of SoftBank's Masayoshi Son|url=https://www.newstatesman.com/business/2022/08/softbank-masayoshi-son|kirish sanasi=2022-09-02|ish=New Statesman|til=en-US}}</ref>. == Biznes sharhi == SoftBank Vision Fund SoftBank Investment Advisors tomonidan, SoftBank Vision Fund 2 esa SoftBank Global Advisors tomonidan boshqariladi<ref name=":10"/>. Ikkalasi ham SoftBank guruhining shoʻba korxonalari<ref name=":10" />. Firmada sarmoya kiritish uchun kompaniyalarni baholaydigan va tanlaydigan sarmoya guruhi mavjud<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=SoftBank Investment Advisers Investor Profile: Portfolio & Exits {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/investor/182433-16|kirish sanasi=2021-06-24|ish=pitchbook.com|til=en}}</ref>. Olingan investitsiyalar asosan, venchur kapitali yoki [[xususiy kapital]] turi hisoblanadi. Silikon vodiysi kompaniyalariga kiritilgan sarmoyalarning aksariyati 100 million dollardan oshgan<ref>{{Veb manbasi|sana=October 11, 2018|sarlavha=SOFTBANK IS TAKING OVER TECH|url=https://angel.co/newsletters/softbank-is-taking-over-tech-101118|ish=AngelList}}</ref>. SoftBank Investment Advisers shtab-kvartirasi [[London|Londonda]]<ref name=":2"/><ref name=":0"/> joylashgan, qoʻshimcha asosiy ofislari [[Silicon vodiysi|Silikon vodiysi]] va [[Tokio|Tokioda joylashgan]]. [[Abu-Dabi|Abu Dabi]], [[Hong Kong|Gonkong]], [[Mumbay]], Ar-[[Ar-Riyod|Riyod]], [[Shanxay]] va [[Singapur|Singapurda]] ham boshqa ofislari mavjud. Hozirgi bosh direktor Rajeev Misra, avval, SoftBankning strategik moliya boʻlimi boshligʻi boʻlgan<ref name=":2" />. Birinchi Vision Fundning eng yirik investori [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Saudiya Arabistoni Davlat investitsiya jamgʻarmasi boʻlib]], 100 milliard dollarlik fondning 45 milliard dollarini ajratadi<ref name=":1"/>. Boshqa investorlar orasida [[SoftBank Group|Softbank]], Mubadala, shuningdek, texnologiya firmalari, [[Foxconn kompaniyasi|Foxconn]], [[Qualcomm]], Sharp va [[Apple Inc.|Apple]] bor.ʼ<ref>{{Veb manbasi|muallif=Dolan|ism=Kerry A.|sarlavha=Japanese Billionaire Masayoshi Son, Larry Ellison, Apple, Saudi Arabia All Bet On Vision Fund|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2017/04/05/masayoshi-sons-new-universe-softbank-vision-fund-apple-trump/|kirish sanasi=2021-06-24|ish=Forbes|til=en}}</ref>. Ikkinchi Vision Jamgʻarmasi faqat Softbank tomonidan moliyalashtiriladi, chunki oʻzidan oldingi fondning past ishlashi tufayli tashqi investorlarning majburiyatlarini taʼminlamagan<ref name=":8"/><ref name=":6"/><ref name=":7"/>. == Muhim investitsiyalar ==  {{div col|colwidth=20em}} * [[Arm Ltd.]] * [[Automation Anywhere]] * [[ByteDance]] * [[C2FO]] * [[Cohesity]] * [[Compass, Inc.|Compass]] * [[Coupang]] * [[Cruise (autonomous vehicle)|Cruise]] * [[DiDi]] * [[Digits (fintech)|Digits]] * [[DoorDash]] * [[eToro]] * [[Fanatics (sports retailer)|Fanatics]] * [[Flipkart]] * [[Flexport]] * [[Fungible Inc.]] * [[Getaround]] * [[Improbable (company)|Improbable]] * [[Kabbage]] * [[Katerra]] * [[Klarna]] * [[Lenskart]] * [[Mapbox]] * [[Nvidia]] * [[OneWeb]] * [[Opendoor]] * [[OurCrowd]] * [[Oyo Rooms]] * [[Ping An Good Doctor]] * [[PolicyBazaar]] * [[Rappi]] * [[Revolut]] * [[Roivant Sciences]] * [[Slack (software)|Slack]] * [[Swiggy]] * [[The Hut Group]] * [[Uber]] * [[Unacademy]] * [[View, Inc.]] * [[Wag (company)|Wag]] * [[WeWork]] * [[Wiliot]]<ref name=forbes>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2021/07/27/softbank-leads-200m-investment-into-printable-battery-free-iot-startup-wiliot/|title=Softbank Leads $200M Investment Into Printable Battery-Free IoT Startup Wiliot|work=[[Forbes]]|access-date=2022-07-08|author=John Koetsier|date=2021-07-27}}</ref> * [[ZhongAn]] * [[Zume]] * [[Zymergen]] {{div col end}} == Manbalar == {{manbalar}} <references group="" responsive="1"></references> ho94ftojs1nziqtfvku17bwhkbtk78i 0 875686 6315910 6274448 2026-10-23T10:38:36Z Zafer 18796 Photo changed 6315910 wikitext text/x-wiki {{Basketbolchi bilgiqutisi | name = Olivier Sarr | image = Olivier Sarr 20260929 (1).JPG | caption = | position = Markaziy himoyachi | height_ft = 6 | height_in = 11 | weight_lb = 240 | league = | team = Free Agent | number = | birth_date = {{birth date and age|1999|2|20|df=y}} | birth_place = [[Niort]], Fransiya | nationality = Frensuz | college = | draft_year = 2021-yil | career_start = 2021-yil | highlights = }} '''Olivier Sarr''' (1999-yil 20-fevralda tugʻilgan) — fransuz professional [[Basketbol|basketbolchisi]], oxirgi marta [[National Basketball Association|Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining]] (NBA) ''Portlend Trail Blazers'' jamoasida oʻynagan. U ''Wake Forest Demon Deacons'' va [[Kentukki|Kentucky]] Wildcats uchun [[kollej]] basketboli musobaqalarida oʻynagan. == Dastlabki yillari va faoliyati == Sarr uch yoshida sobiq basketbolchi otasi bilan basketbol oʻynashni boshlagan va [[Hakeem Olajuwon|Hakim Olajuvondan]] ilhom olgan<ref name="eurohopes">{{Veb manbasi|sarlavha=Eurohopes interviews Olivier Sarr|url=http://www.eurohopes.com/news/6300/eurohopes_interviews_olivier_sarr|nashriyot=Eurohopes|qaralgan sana=22 July 2020|sana=29 March 2020}}</ref>. U [[Parij|Parijdagi]] INSEP sport institutiga kirishdan oldin Bouscat va TOAC klub jamoalarida oʻynagan<ref name="wake">{{Veb manbasi|sarlavha=Olivier Sarr|url=https://godeacs.com/sports/mens-basketball/roster/olivier-sarr/5115|nashriyot=Wake Forest University Athletics|qaralgan sana=22 July 2020}}</ref>. Nationale Masculine 1 musobaqasida Centre Fédéral uchun kurashgan va [[Adidas]] Next Generation turnirida INSEP vakili boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Le Pape|ism=Etienne|sarlavha=Direction Kentucky pour Olivier Sarr|url=https://www.bebasket.fr/championnat-ncaa/direction-kentucky-pour-olivier-sarr.html|nashriyot=BeBasket|qaralgan sana=22 July 2020|til=French|sana=6 May 2020|arxivsana=2020-07-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200722182810/https://www.bebasket.fr/championnat-ncaa/direction-kentucky-pour-olivier-sarr.html}}</ref><ref name="geisinger">{{Veb manbasi|muallif=Geisinger|ism=Brian|sarlavha=Better Know a Player: Is Wake Forest's Olivier Sarr the ACC's next stretch-5?|url=https://accsports.com/acc-analytics/better-know-player-wake-forest-olivier-sarr-accs-next-stretch-5/|nashriyot=[[Atlantic Coast Conference]]|qaralgan sana=22 July 2020|sana=14 June 2018}}</ref>. Sarr 15 yoshida AQShga koʻchib oʻtgan<ref name="lima">{{Veb manbasi|muallif=Lima|ism=Rafael|sarlavha=Spotlight: Olivier Sarr|url=http://wfuogb.com/2019/09/spotlight-olivier-sarr/|ish=[[Old Gold & Black]]|qaralgan sana=22 July 2020}}</ref>. U Skaut tomonidan toʻrt yulduzli jamoaga qabul qilingan va Kaliforniya, Vanderbilt va UCF takliflariga jiddiy eʼtibor bermay Wake Forestda qolgan<ref name="engel">{{Veb manbasi|muallif=Engel|ism=Charlie|sarlavha=Has Wake Forest landed a new French Superstar?|url=http://wfuogb.com/2017/04/has-wake-forest-landed-a-new-french-superstar/|ish=[[Old Gold & Black]]|qaralgan sana=22 July 2020}}</ref>. == Professional faoliyati == === Oklahoma Siti Thunder—Oklaxoma Siti Blue (2021—2022-yil) === 2021-yilgi NBA loyihasida qatnashmagan Sarr NBA yozgi ligasida Memfis Grizzlies jamoasida oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://basketball.realgm.com/player/Olivier-Sarr/Summary/72293|sarlavha=Olivier Sarr|ish=RealGM.com|qaralgan sana=28 December 2021}}</ref>. 2021-yil 16-oktabrda yangi jamoa bilan sahrtnoma imzolangan va keyin [[Oklaxoma|Oklahoma]] Siti Thunder tomonidan darhol bekor qilingan<ref>{{Veb manbasi|ism=JD|muallif=Shaw|sarlavha=Thunder Sign Olivier Sarr, Justin Jaworski|url=https://www.hoopsrumors.com/2021/10/thunder-sign-olivier-sarr-justin-jaworski.html|ish=HoopsRumors.com|sana=16 October 2021|qaralgan sana=16 October 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Thunder Waives Diakite, Jaworski and Sarr|url=https://www.nba.com/thunder/news/thunder-waives-211016|ish=NBA.com|sana=16 October 2021|qaralgan sana=16 October 2021}}</ref>. Keyinchalik u NBA G ligasining Oklahoma City Blue jamoasiga qoʻshilgan va Solt Leyk Siti Starsga qarshi debyutida 14 ochko va 7 ribaund qayd etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 November 2021 |title=G-League: Jaylen Hoard and Olivier Sarr start well with the Blue |work=News in 24 |url=https://news.in-24.com/sports/basketball/189157.html |access-date=9 November 2021 |archive-date=2021-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109123229/https://news.in-24.com/sports/basketball/189157.html |url-status=dead }}</ref>. 27-dekabrda Sarr Thunder<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Thunder Signs Three Players to 10-Day Contracts|url=https://www.nba.com/thunder/news/thunder-signs-three-211227|ish=NBA.com|sana=27 December 2021|qaralgan sana=28 December 2021}}</ref> bilan 10 kunlik shartnoma imzolagan va 2022-yilning 6-yanvarida yana „koʻk“ safiga qoʻshilgan<ref name="2122GLTrans">{{Veb manbasi|sarlavha=2021-2022 G League Transactions|url=https://basketball.realgm.com/dleague/transactions/league/2022|ish=RealGM.com|qaralgan sana=8 January 2022}}</ref>. Uch kundan keyin u Thunder bilan ikkinchi 10 kunlik shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Thunder Signs Olivier Sarr to Second 10-Day Contract|url=https://www.nba.com/thunder/news/sarr-220109|ish=NBA.com|sana=9 January 2022|qaralgan sana=9 January 2022}}</ref>. U 19-yanvar kuni Oklahoma Siti Blue tomonidan qayta sotib olingan va bir qancha vaqt zahirada qolgan<ref name="2122GLTrans" />. === Portlend Trail Blazers (2022) === 2022-yil 7-sentabrda Portlend Trail Bleyzers Sarr bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Trail Blazers Sign Devontae Cacok, Isaiah Miller, Jared Rhoden And Olivier Sarr To Contracts|url=https://www.nba.com/blazers/news/trail-blazers-sign-devontae-cacok-isaiah-miller-jared-rhoden-and-olivier-sarr-to-contracts|sana=September 7, 2022|ish=NBA.com|qaralgan sana=September 7, 2022}}</ref>. 2022-yil 13-oktabrda Trail Blazers Sarr bilan shartnomani ikki tomonlama shartnomaga o‘zgartirganini eʼlon qilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Trail Blazers convert Olivier Sarr to a two-way contract|url=https://www.nba.com/blazers/news/trail-blazers-convert-olivier-sarr-to-a-two-way-contract|sana=October 13, 2022|ish=NBA.com|qaralgan sana=October 13, 2022}}</ref>. 2022-yil 18-noyabrda Trail Blazers Sarrdan bilan shartnomasi tugatilganini eʼlon qilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Portland Trail Blazers Sign Ibou Badji to Two-Way Contract|url=https://www.nba.com/blazers/news/portland-trail-blazers-sign-ibou-badji-to-two-way-contract|sana=November 18, 2022|ish=NBA.com|qaralgan sana=November 18, 2022}}</ref>. == Terma jamoadagi faoliyati == Sarr Ispaniyaning Saragosa shahrida boʻlib oʻtgan 2016-yilgi FIBA 17 yoshgacha boʻlgan basketbolchilar oʻrtasidagi jahon chempionatida [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya terma jamoasida]] oʻynagan. U har bir o‘yinda o‘rtacha 4,4 ochko va 4 ta ribaund to‘plagan va jamoasiga oltinchi o‘rinni egallashiga yordam bergan. 2017-yilda Slovakiyada bo‘lib o‘tgan FIBA U18 Yevropa chempionatida Sarr oltinchi o‘rinni egallagan jamoa uchun o‘rtacha 7,6 ochko va 5,4 ribaund to‘plagan<ref name="wake"/>. == Shaxsiy hayoti == Sarr Massar va Mari Sarrning oʻgʻli boʻlib, Aleksandr ismli ukasi bor<ref name="wake"/>. U asli senegallik hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=NCAA: Olivier Sarr quitte Wake Forest pour rejoindre Kentucky !|url=http://www.newsbasket-beafrika.com/2020/05/ncaa-olivier-sarr-quitte-wake-forest-pour-rejoindre-kentucky.html|nashriyot=News Basket BeAfrika|qaralgan sana=22 July 2020|til=French|sana=6 May 2020|arxivsana=2020-07-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200722175553/http://www.newsbasket-beafrika.com/2020/05/ncaa-olivier-sarr-quitte-wake-forest-pour-rejoindre-kentucky.html}}</ref>. Sarrning otasi Fransiyada professional basketbol turnirlarida oʻynagan, Aleksandr esa „<nowiki/>[[Real Madrid CF|Real Madrid“]]<nowiki/>da yoshlar darajasida oʻynagan<ref name="eurohopes"/>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1999-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Fransiyalik professional basketbolchilar]] [[Turkum:Fransiyalik erkak basketbolchilar]] [[Turkum:Fransiyalik basketbolchilar]] tvf3r882sooz7dhymbb9m6fayero4lq 0 882062 6315290 6310438 2026-10-22T15:02:09Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola 6315290 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Qozon xalqaro aeroporti | nativename = Qazan Xalıqara Aeroportı / Казан Халыкара Аэропорты | nativename-r = Международный аэропорт Казань | image = | image-width = 125 | image2 = Привокзальная площадь аэропорта Казань.JPG | image2-width = 250 | IATA = KZN | ICAO = UWKD | pushpin_map = Rossiya Tatariston#Rossiya | pushpin_map_caption = Aeroportning Tatariston xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = KZN | pushpin_label_position = bottom | type = Xalqaro | owner = | hub = [[UVT Aero]] | operator = "Qozon xalqaro aeroporti" AJ | city-served = {{Flagicon|Tatarstan}}[[Qozon]], [[Rossiya]] | location = <!--If different than above--> | elevation-f = 410 | elevation-m = | coordinates = {{Coord|55|36|24|N|049|16|54|E|type:airport|display=inline,title}} |longEW=E|longs=54|longm=16|latNS=N|lats=24|latm=36|longd=049|latd=55 | website = [http://www.kazan.aero/en// www.kazan.aero] | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 11L/29R | r1-length-f = 12,218 | r1-length-m = 3,724 | r1-surface = [[Beton]] | stat-year = 2024 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 5 369 000 | stat2-header = Yuk tonnaji | stat2-data = 3 500 tonna (2019)<ref>{{Cite web |url=https://trans.ru/news/v-aeroportu-kazani-poyavitsya-novii-gruzovoi-terminal-modulnogo-tipa |title=Архивированная копия |access-date=2022-02-11 |archive-date=2022-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211045337/https://trans.ru/news/v-aeroportu-kazani-poyavitsya-novii-gruzovoi-terminal-modulnogo-tipa |url-status=live }}</ref> | stat3-header = Vaqt mintaqasi | stat3-data = UTC +4 | stat4-header = Faoliyat koʻrsatadigan vaqti | stat4-data = 7.00-24.00, butun yil davomida | stat5-header = Eng mashhur xalqaro yoʻnalish | stat5-data = [[Istanbul]], [[Turkiya]] | footnotes = Manba: Statistika<ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://www.interfax-russia.ru/index.php/tourism/news/passazhiropotok-aeroporta-kazani-v-2024-godu-vyros-na-3-9 |title=Пассажиропоток аэропорта Казани в 2024 году вырос на 3,9% |access-date=2025-06-09}}</ref>; maʼlumotlar<ref>{{Cite web|url=http://www.caiga.ru/common/AirInter/validaip/html/rus.htm|title=AIP|website=www.caiga.ru|access-date=2020-08-21|archive-date=2015-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920214013/http://www.caiga.ru/common/AirInter/validaip/html/rus.htm|url-status=live}}</ref>, Rossiya federal havo transporti agentligi (2018-yilgi statistikani ham qarang)<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=[[Federal Air Transport Agency]] |website=favt.ru |access-date=23 October 2018 |archive-date=30 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |url-status=dead }}</ref> }} [[Fayl:Kazan_Airport_OSM.png|thumb| [[OpenStreetMap]]<nowiki/>ʼda Qozon xalqaro aeroportining xaritasi]] '''[[Abdulla Toʻqay]] nomidagi Qozon xalqaro aeroporti''' ({{lang-tt|Габдулла Тукай исемендәге Казан Аэропорты}}, ''Gabdulla Tukay isemendage Qozon aeroporti'') {{Airport codes|KZN|UWKD}} — [[Qozon|Qozon shahridagi]] federal ahamiyatga ega xalqaro [[aeroport]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf|sarlavha=Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения»|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2016-04-24|arxivsana=2016-05-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160508085213/http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf}}</ref>, Volga daryosi boʻyida joylashgan shaharlar orasida yoʻlovchi tashish boʻyicha eng katta hisoblanadi. Shahardan 26 km janubi-sharqda, Tataristonning Laishevskiy tumani hududidagi Stolbishe qishlogʻi yaqinida joylashgan. Aeroport Kazan Aviation Enterprise aviakompaniyasi tomonidan boshqariladi, shuningdek, [[UVT Aero]] aviakompaniyasi uchun bazalardan biri hisoblanadi. Ilgari, u sobiq Tatariston aviakompaniyasining bazasi, shuningdek, Ak Bars Aero aviakompaniyasining bazalaridan biri boʻlgan. 2023-yil oxirida aeroportning yoʻlovchi tashish hajmi 5 369 000 kishini tashkil etdi, bu Rossiyadagi eng gavjum aeroportlar orasida 8-oʻrinni egalladi<ref name="автоссылка1" />. == Tarixi == Hozirgi joyida va hozirgi koʻrinishida, u [[1979|1979-yilda]] shahar ichidagi eski joydan olib tashlanganidan keyin Sovetskiy tumanida 1930-yillardan beri mavjud boʻlgan va 1980-yillarning oxirigacha Qozon mahalliy liniyalari aeroportida ochilgan. 1979-yilda bu yerda deyarli barcha Sovet fuqarolik samolyotlari, masalan, Tu-154, Il-18, Tu-134, [[An-12]], An-24, Yak-40 va boshqalar qabul qilindi. 1982-yildan beri aeroport yirik Il-86 aerobusini qabul qilish uchun zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan. Aeroportning yillik yoʻlovchi oqimi yiliga — 1,6 million yoʻlovchini tashkil etdi. [[1986|1986-yilda u]] „1-darajali xalqaro aeroport“ maqomini oldi. [[1987|1987-yilda]] Berlinga birinchi xalqaro parvoz Tu-154 samolyotida amalga oshirildi. Shu paytdan boshlab [[Polsha]], [[Albaniya]], [[Germaniya]], [[Bolgariya]], [[Mongoliya|Moʻgʻuliston]], [[Xitoy]] va boshqa mamlakatlarga muntazam reyslarga xizmat koʻrsatish boshlandi. [[1992|1992-yilda]] Qozondan [[Istanbul|Istanbulga]] reyslar ochildi va [[1997]]-yil mart oyida [[Lufthansa]] [[Airbus A320|A-319]] samolyotlarida Frankfurt-Qozon-Frankfurt yoʻnalishi boʻyicha muntazam parvozlar yoʻlga qoʻyildi. Shaharlarni rivojlantirishning zamonaviy jadal surʼatlari aeroportga uning jihozlanishi, yoʻlovchilar va transport vositalariga yuqori darajada xizmat koʻrsatish boʻyicha yangi talablarni qoʻya boshladi. [[1992]]-yil iyun oyidan Qozon xalqaro aeroporti Tatariston aviakompaniyasidan ajralib chiqdi va mustaqil korxonaga aylandi. === Aeroportni qayta qurish === [[2005|2005-yilda]] shaharning Mingyilligi arafasida Tatariston Vazirlar Mahkamasi aeroportni rekonstruksiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi va loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqdi. „Qozon GiproNIIaviaprom“ OAJ bosh loyihachi etib tayinlandi va rekonstruksiya qilingan aeroportni jihozlash uchun Fransiyaning Thomson-CSF kompaniyasi jalb etildi. [[2012]]-yil 15-dekabrda yangi 1A terminali ochildi. Shu bilan birga, eski 1-terminal katta taʼmirlash ishlari uchun yopildi va [[2013]]-yil 22-iyunda yangilangan fasad bilan qayta ochildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Игорь Шувалов открыл новый терминал аэропорта "Казань"|muallif=|url=http://www.aex.ru/news/2012/12/17/100952/|ish=Aviation EXplorer|sana=2012-12-17|qaralgan sana=2017-11-18|arxivsana=2017-12-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171201081204/https://www.aex.ru/news/2012/12/17/100952/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=4403|sarlavha=Архив новостей|muallif=|ish=Международный аэропорт Казань|sana=|nashriyot=|qaralgan sana=2017-11-18|arxivsana=2017-12-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171201033508/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=4403}}</ref>. Aeroportga shoir [[Abdulla Toʻqay|Gabdulla Toʻqay]] nomi berilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://xn--80adjaaqabpiqn.xn--p1ai/members/kazan|sarlavha=Великие имена России|qaralgan sana=2019-03-18|arxivsana=2019-04-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190425195437/https://xn--80adjaaqabpiqn.xn--p1ai/members/kazan}}</ref>. 2017-yilda aeroport nufuzli Skytrax konsalting kompaniyasi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=14498255|sarlavha=Архив новостей|muallif=|ish=Международный аэропорт Казань|sana=|nashriyot=|qaralgan sana=2017-11-18|arxivsana=2017-08-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170828103653/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=14498255}}</ref> maʼlumotlariga koʻra ketma-ket toʻrtinchi marta „Rossiya va MDHdagi eng yaxshi mintaqaviy aeroport“ deb tan olindi. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == [[Fayl:Airbus_A319-111,_Aeroflot_-_Russian_Airlines_P7220275.jpg|thumb| Aeroportda [[Airbus A320|Airbus A319-100]] Aeroflot]] [[Fayl:Landing_boeing_737-800_FlyDubai_at_International_airport_Kazan.jpg|thumb| Boeing 737-800 [[Flydubai|Dubay]] aeroportida]] [[Fayl:Airbus_A320-214,_S7_-_Siberia_Airlines_PA030647.jpg|thumb| [[S7 aviakompaniyasi|S7 Airlines aviakompaniyasining]] [[Airbus A320|Airbus A320-200 samolyoti]] aeroportda]] [[Fayl:Airbus_a321,_UTair,_UWKD.jpg|thumb| Aeroportda [[Airbus A320|Airbus A321-200]] UTair]] 2018-yilda aeroportning marshrut tarmogʻi 81 ta yoʻnalishdan iborat boʻlib, 48 tasi xalqaro<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ato.ru/press-releases/20-ili-3-mln-141-tys-passazhirov-itogi-raboty-mezhdunarodnogo-aeroporta-kazan-v-2018|sarlavha=20% или 3 млн. 141 тыс. пассажиров: итоги работы Международного аэропорта "Казань" в 2018 году {{!}} Aviatransportnoe obozrenie<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2021-04-15|arxivsana=2021-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210415051844/http://www.ato.ru/press-releases/20-ili-3-mln-141-tys-passazhirov-itogi-raboty-mezhdunarodnogo-aeroporta-kazan-v-2018}}</ref> edi. Yoʻlovchi tashishning 40% dan ortigʻi Moskva reyslariga toʻgʻri keldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/55896/|sarlavha=Аэропорт Казани увеличил пассажиропоток на 20% в 2018 году {{!}} Interfaks-Turizm<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2021-04-15|arxivsana=2021-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210415051846/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/55896/}}</ref>. 2021-yil oxiriga kelib esa yoʻnalishlar soni 73 taga, shu jumladan, 30 ta xalqaro yoʻnalishlarga koʻpaydi. {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="KRR_SU_res_25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Resumes Krasnodar Service From late-Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250925-susep25krr |access-date=25 September 2025 |work=AeroRoutes |date=25 September 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]]<ref name="SU_SYX_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Expands Sanya Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250226-suns25syx |access-date=26 February 2025 |work=AeroRoutes |date=26 February 2025 |language=en-CA}}</ref>[[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]]<ref>{{cite web |title=Air Arabia Expands Ras Al Khaimah-Russia Network in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250729-g9nw25rkt |website=Aeroroutes |access-date=29 July 2025}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref name="AA_24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Arabia NW24 Sharjah Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240802-g9nw24shj |access-date=2 August 2024 |work=AeroRoutes |date=2 August 2024 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | [[Air Cairo]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="EgyptCharterAC_NW23">{{cite news |title=Air Cairo Adds Southwind 550-seater Boeing 777 Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231101-smnw23ru |access-date=1 November 2023 |work=AeroRoutes |date=1 November 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://zamaaero.com/23/08/2022/novosti-iz-regije/ekskluzivno-najave-air-serbia-pokrece-beograd-kazan| title=EKSKLUZIVNO-NAJAVE: Air Serbia pokreće Beograd-Kazan}}</ref> <!-- --> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Avia Traffic Company]] | [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="ButaToAzal">{{cite news |title=Buta Airways August – October 2023 Network – 30JUL23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230801-j2aug23e90 |access-date=1 August 2023 |work=AeroRoutes |date=1 August 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]],{{Flagicon|Turkey}}Dalaman, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]] <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="C6_new_routes_NW25">{{cite web |title=Centrum Air Announces 10 New Routes — Expanding Its Global Network |url=https://www.centrum-air.com/en/news/10-new-routes-centrum-air |website=www.centrum-air.com |publisher=Centrum Air™ |access-date=10 December 2025 |language=en}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Centrum_UPD_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Centrum Air Revises Planned Network Expansion in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250217-c6ns25 |access-date=17 February 2025 |work=AeroRoutes |date=17 February 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Eastern Adds Shanghai – Kazan From late-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240722-musep24kzn |access-date=23 July 2024 |work=AeroRoutes |date=23 July 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Corendon Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[Etihad Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Etihad Adds Seasonal Kazan Service From Dec 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250702-eynw25kzn |access-date=3 July 2025 |work=AeroRoutes |date=2 July 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]] |'''Mavsumiy:''' [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Fly_One_Asia_Launch">{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Uzbekistan's FlyOne Asia to launch scheduled ops in 2Q26 |url=https://www.ch-aviation.com/news/162006-uzbekistans-flyone-asia-to-launch-scheduled-ops-in-2q26 |access-date=24 December 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=23 December 2025}}</ref> <!-- --> | Ikar, {{RUS}} | [[Murmansk aeroporti|Murmansk]]<ref name="Ikar">{{cite web |title=Pegas Fly NW24 Kazan Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240925-pcnw24kzn |website=Aeroroutes |access-date=25 September 2024}}</ref>, [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Adds Kazan – Surgut in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250829-n4nw25kznsgc |access-date=29 August 2025 |work=AeroRoutes |date=29 August 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="Ikar"/>, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Astraxan<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=PegasFly Adds Kazan – Astrakhan Route in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250423-eons25kzn |access-date=23 April 2025 |work=AeroRoutes |date=23 April 2025 |language=en-CA}}</ref><br>'''Mavsumiy charter:''' [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]<ref name="SU_CXR_Siberia_NS25">{{cite news |last1=Серебрякова |first1=Татьяна |title=«Аэрофлот» поставит рейсы в Нячанг еще из трех российских городов |url=https://www.tourdom.ru/news/aeroflot-postavit-reysy-v-nyachang-esche-iz-trekh-rossiyskikh-gorodov.html |access-date=26 July 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=26 July 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[IrAero]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | [[Nordstar]] | {{Flagicon|Russia}}Norilsk <!-- --> | [[Nordwind Airlines]] | {{Flagicon|Russia}}Barnaul, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Boxtar xalqaro aeroporti|Boxtar]], [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite news |title=Nordwind Airlines to launch Kazan-Istanbul service from Jan-2026 |url=https://centreforaviation.com/news/nordwind-airlines-to-launch-kazan-istanbul-service-from-jan-2026-1340322 |access-date=27 November 2025 |work=centreforaviation.com |publisher=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry {{!}} CAPA |date=26 November 2025}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, {{Flagicon|Russia}}Kemerovo, [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="n4nw25kznkrr">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Adds Kazan – Krasnodar Service in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251009-n4nw25kznkrr |access-date=10 October 2025 |work=AeroRoutes |date=9 October 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk, [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Tomsk, [[Baykal xalqaro aeroporti|Ulan-Ude]], [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]] <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]] <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="WZ_to_GEO">{{cite news |title=Российская Red Wings планирует выполнять в Грузию 23 рейса в неделю |url=https://www.ekhokavkaza.com/a/rossiyskaya-red-wings-v-gruziyu-23-reysa-v-nedelyu/32656504.html |access-date=29 October 2023 |work=Эхо Кавказа |date=27 October 2023 |language=ru}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Koltsovo aeroporti|Yekaterinburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<br>'''Mavsumiy charter:''' [[Mattala Rajapaksa xalqaro aeroporti|Hambantota–Mattala]], [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<br>'''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name='FVtoEGY_NS24'>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds Various Hurghada / Sharm el Sheikh Routes From mid-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240620-sujun24eg |access-date=20 June 2024 |work=AeroRoutes |date=20 June 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name='FVtoEGY_NS24' /> <!-- --> | Ruslayn, {{RUS}} | [[Naryan-Mar aeroporti|Naryan-mar]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]] <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]] <!-- --> | Severstal Air Company, {{RUS}} | [[Cherepovets aeroporti|Cherepovets]] <!-- --> | Sky Vision Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25">{{cite news |title=В Россию начнет летать еще одна египетская авиакомпания |url=https://tourbus.ru/news/23395.html |access-date=11 August 2025 |work=tourbus.ru |publisher=Информационный портал для специалистов туротрасли |date=11 August 2025}}</ref> <!-- --> | [[Smartavia]] | [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | [[Somon Air]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]] <!-- --> | Southwind Airlines, {{TUR}}<ref>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2022/04/southwind-is-born-turkey-creates-airline-targeting-russian-tourists|title=Southwind is born: Turkey creates airline targeting Russian tourists|date=18 April 2022}}</ref> | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://russtd.com/southwind-is-preparing-to-fly-to-antalya-from-five-cities-of-russia.html|title=Southwind is preparing to fly to Antalya from five cities of Russia|date=1 August 2022}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | {{nowrap|[[Turkmaniston havo yoʻllari]]}} | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref name=TM_Resumes_RU_NS25>{{cite news |title=Turkmenistan Airlines to Resume Flights to Moscow and Kazan {{!}} Tourism |url=https://www.turkmenportal.com/en/blog/90262/aviakompaniya-turkmenistan-vozobnovit-polety-v-moskvu-i-kazan |access-date=23 April 2025 |work=Turkmenistan, an Internet portal on cultural, business and entertainment life in Turkmenistan |publisher=Turkmenportal.com |date=23 April 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Ural Airlines]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]] <!-- --> | [[Utair]] | [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]] <br> '''Mavsumiy:''' [[Grozniy aeroporti|Grozniy]] <!-- --> | [[UVT Aero]] | {{Flagicon|Russia}}Kaluga, {{Flagicon|Russia}}Kirov, [[Magnitogorsk xalqaro aeroporti|Magnitogorsk]], [[Nalchik aeroporti|Nalchik]]<ref>{{cite web |title=UVT Aero Adds 3 Routes in May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250424-rtmay25 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2025}}</ref>, [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]]<ref>{{cite news |last1=Заузанова |first1=Евгения |title=Между Нижневартовском и Казанью запустили прямой авиарейс |url=https://neft.media/vse-regiony/news/2bf5253e-4d22-4228-a013-b1b2c07207b4 |access-date=21 January 2025 |work=NEFT |date=21 January 2025 |language=ru}}</ref>, [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]], [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Orenburg aeroporti|Orenburg]]<ref>{{cite news |title=С 4 мая между Казанью и Оренбургом возобновляются прямые авиарейсы |url=https://realnoevremya.ru/news/331293-s-4-maya-mezhdu-kazanyu-i-orenburgom-vozobnovlyayutsya-pryamye-aviareysy |access-date=20 March 2025 |publisher=Realnoe Vremya online newspaper |date=19 March 2025}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref name="UVT_PEE_24">{{cite web |title=Авиакомпания "ЮВТ АЭРО" соединит Пермь с Казанью, Самарой, Нижним Новгородом и Усинском |url=https://uvtaero.ru/en/news/aviakompaniya-yuvt-aero-soedinit-perm-s-kazanyu-samaroy-nizhnim-novgorodom-i-usinskom-2 |website=uvtaero.ru |publisher=UVT Aero |access-date=25 January 2024 |language=ru}}</ref>, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], {{Flagicon|Russia}}Saransk, [[Tobolsk Remezov aeroporti|Tobolsk]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Russia's UVT Aero launches flights from Kazan to Tashkent |url=https://daryo.uz/en/2024/07/12/russias-uvt-aero-launches-flights-from-kazan-to-tashkent |access-date=5 August 2024 |work=Daryo.uz |publisher=Daryo (the Uzbek Press and Information Agency (UzAP)) |date=12 July 2024 |language=en}}</ref>, [[Baykal xalqaro aeroporti|Ulan-Ude]]<ref>{{cite web|title=Subsidized direct flights from Ulan-Ude to Gorno-Altaysk will opened on 3 January 2026|url=https://asiarussia.ru/news/48684/#:~:text=%D0%A1%203%20%D1%8F%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8F%202026%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0%20%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%20%D0%BF%D1%80%D1%8F%D0%BC%D0%BE%D0%B9%20%D1%81%D1%83%D0%B1%D1%81%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%81%20%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%BD%2D%D0%A3%D0%B4%D1%8D%20%2D%20%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%BE%2D%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA|website=asiarussia.ru|access-date=January 2, 2026}}</ref><ref>https://www.instagram.com/p/DSRqDQdDLai/</ref><ref>Ulan-Ude flights operates via Gorno-Altaysk</ref>, [[Usinsk aeroporti|Usinsk]], {{Flagicon|Russia}}Yaroslavl, [[Koltsovo aeroporti|Yekaterinburg]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] <!-- --> | [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] | [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[VietJet Air]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]<ref name="vj_russia">{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilja |title=В Россию пришёл вьетнамский лоукостер — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2025/10/13/vj_russia/ |access-date=13 October 2025 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=13 October 2025 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | Yamal Airlines, {{RUS}} | [[Salexard aeroporti|Salexard]] <!-- --> }} == Aerodrom majmuasi == [[Fayl:Интерьер_терминала_1А_аэропорт_Казань.JPG|right|thumb| Yangi terminalning ichki qismi 1A]] [[Aerovokzal|Aeroport terminal]] majmuasi uchta yoʻlovchi terminalidan iborat. Terminallari bir-biriga yaqin joylashgan va oʻzaro bogʻlangan. Barcha tablolar va belgilar uchta tilda — rus, tatar va ingliz tillarida tayyorlangan. 1A terminali 20 ming kvadrat metr maydonga ega. Terminal 1A toʻrtta zinapoya, 19 ta roʻyxatga olish stoli, 6 ta pasport nazorati kabinasi va 4 ta xavfsizlik nazorati punkti bilan jihozlangan. Terminal 1 Volga boʻylab mintaqalararo aviatsiya parvozlariga, shuningdek, qoʻshni mamlakatlarga parvozlarning bir qismiga xizmat koʻrsatadi. Terminal 2 — VIP yoʻlovchilar va biznes aviatsiya yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatadigan alohida bino boʻlib, u 2005-yilda Qozonning 1000-yilligi munosabati bilan qurilgan. Aeroportning sigʻimi yiliga 2 million yoʻlovchini tashkil etadi. 2002-yilda qurilgan 11l/29p uchish-qoʻnish yoʻlagi asosiy yoʻlak vazifasini bajaradi, u rekonstruksiya qilingan 11/29 uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan almashtirilgandan soʻng, 2- ICAO toifasi boʻyicha sertifikatlangan va noqulay ob-havo sharoitida havo kemalarini har 7 daqiqada uchib-qoʻnishi mumkin<ref>{{cite web|url=http://www.business-gazeta.ru/article/75892/|title=Алексей Старостин, аэропорт Казань: «Сейчас мы работаем в режиме стройки»"|date=2013-02-27|publisher=business-gazeta.ru|accessdate=2013-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130302020730/http://www.business-gazeta.ru/article/75892/|archivedate=2013-03-02|deadlink=no}}</ref>. == Xizmat koʻrsatadigan samolyotlar turlari == Uchish-qoʻnish yoʻlagi har qanday turdagi samolyotlarni, jumladan [[Airbus A380]] va [[Boeing 747]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://interairports.ru/ob-assotsiatsii/chleny-assotsiatsii/aeroport-kazan/|sarlavha=Международный аэропорт Казань<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2020-05-24|arxivsana=2020-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200813045540/http://interairports.ru/ob-assotsiatsii/chleny-assotsiatsii/aeroport-kazan/}}</ref> ni qabul qilishga qodir. Aeroport 30 dan ortiq turdagi yoʻlovchi va yuk samolyotlari, jumladan An-124-100, Il-86, Airbus A330, [[Boeing 777]], MD-80, shuningdek, barcha quyi toifadagi samolyotlar va [[Tikuchar|vertolyotlarni]] qabul<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kazan.aero/for-partners/for-airlines/characteristics-of-airport/|sarlavha=Характеристики аэродрома|muallif=|ish=|sana=Международный аэропорт Казань|nashriyot=|qaralgan sana=2017-09-03|arxivsana=2017-09-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170903205116/http://www.kazan.aero/for-partners/for-airlines/characteristics-of-airport/}}</ref> uchun ruxsatga ega.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kazan.aero/for-partners/for-airlines/characteristics-of-airport/|sarlavha=Характеристики аэродрома|muallif=|ish=|sana=Международный аэропорт Казань|nashriyot=|qaralgan sana=2017-09-03|arxivsana=2017-09-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170903205116/http://www.kazan.aero/for-partners/for-airlines/characteristics-of-airport/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.caiga.ru/common/AirInter/validaip/aip/ad/ad2/rus/uwkd/1-ad2-rus-uwkd-040-1-3.pdf|sarlavha=Архивированная копия|qaralgan sana=2020-05-24|arxivsana=2020-02-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200215064115/http://www.caiga.ru/common/AirInter/validaip/aip/ad/ad2/rus/uwkd/1-ad2-rus-uwkd-040-1-3.pdf}}</ref>. == Statistika == [[Fayl:Kazan_airport_statistics.jpg|none|thumb|600x600px| Yoʻlovchi tashish dinamikasi]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+Qozon aeroporti statistikasi ! Yil ! Yoʻlovchi tashish, kishi ! Yuk tashish, tonna ! Parvozlar soni ! Manba |- ! 2023 | {{Oʻsish}} 5 168 000 | maʼlumotlar yoʻq | {{Oʻsish}} 21 674 |<ref>{{Cite web |url=https://mindortrans.tatarstan.ru/index.htm/news/2271273.htm |title=Больше 5 миллионов пассажиров: итоги работы Международного аэропорта «Казань» в 2023 году |access-date=2024-07-23 |archive-date=2024-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723082442/https://mindortrans.tatarstan.ru/index.htm/news/2271273.htm |url-status=live }}</ref> |- ! 2022 | {{Oʻsish}} 4 018 000 | maʼlumotlar yoʻq | {{Oʻsish}} 18 770 |<ref>{{Cite web |url=https://www.aviastat.ru/news/252806-mezhdunarodnyy-aeroport-kazan-v-2022-godu-obsluzhil-bolee-4-millionov-passazhirov#:~:text=%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%20(%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%8C%20%D0%B8%20%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%3A%20%D0%BD%D0%B0,105%20%D1%82%D1%8B%D1%81. |title=Международный аэропорт "Казань" в 2022 году обслужил более 4 миллионов пассажиров |access-date=2024-07-23 }}</ref> |- ! 2021 | {{Oʻsish}} 3 876 000 | maʼlumotlar yoʻq | maʼlumotlar yoʻq |<ref>{{Cite web |url=https://www.interfax-russia.ru/tourism/news/aeroport-kazani-v-2021-godu-uvelichil-passazhiropotok-v-1-8-raza |title=Аэропорт Казани в 2021 году увеличил пассажиропоток в 1,8 раза |access-date=2024-07-23 }}</ref> |- ! 2020 | {{Loss}} 2 171 600 | maʼlumotlar yoʻq | maʼlumotlar yoʻq |<ref>{{Cite web |url=https://www.interfax-russia.ru/tourism/news/passazhiropotok-aeroporta-kazani-v-2020-godu-upal-na-37 |title=Пассажиропоток аэропорта Казани в 2020 году упал на 37% |access-date=2024-07-23 |archive-date=2024-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723083946/https://www.interfax-russia.ru/tourism/news/passazhiropotok-aeroporta-kazani-v-2020-godu-upal-na-37 |url-status=live }}</ref> |- !2019 | {{Oʻsish}} 3 470 742 | maʼlumotlar yoʻq | {{Loss}} 17 694 | <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=49199188|sarlavha=Итоги работы Международного аэропорта «Казань» в 2019 году|qaralgan sana=2020-01-22|arxivsana=2020-01-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200125050230/http://kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=49199188}}</ref> |- !2018 | {{Oʻsish}} 3 141 776 | maʼlumotlar yoʻq | {{Oʻsish}} 18 042 | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Итоги работы Международного аэропорта «Казань» в 2018 году|url=http://kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=48575768|sana=2019-01-22|nashriyot=ОАО «МАК»|qaralgan sana=2019-01-22|arxivsana=2019-01-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190122195528/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=48575768}}</ref> |- !2017 | {{Oʻsish}} 2,623,423 | maʼlumotlar yoʻq | {{Oʻsish}} 15 631 | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Итоги работы Международного аэропорта «Казань» в 2017 году|url=http://kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=18177854|sana=2018-01-19|nashriyot=ОАО «МАК»|qaralgan sana=2018-01-19|arxivsana=2018-01-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180119175542/http://kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=18177854}}</ref> |- !2016 | {{Oʻsish}} 1 912 954 | {{Loss}} 2224 | {{Oʻsish}} 13914 | <ref name="статистика">{{Veb manbasi|sarlavha=В аэропорту «Казань» в 2016 году число пассажиров внутренних рейсов выросло на треть|url=http://www.tatar-inform.ru/news/2017/01/09/534623/|sana=2017-01-09|nashriyot=Татар-информ|qaralgan sana=2017-11-04|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107025820/http://www.tatar-inform.ru/news/2017/01/09/534623/}}</ref> |- !2015 | {{Loss}} 1 794 735 | {{Loss}} 2538 | {{Loss}} 13 292 | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Итоги работы Международного аэропорта «Казань» в 2015 году|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=9310632|sana=2017-01-19|ish=ОАО «МАК»|qaralgan sana=2017-11-04|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107023322/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=9310632}}</ref> |- !2014 | {{Oʻsish}} 1 942 408 | {{Loss}} 3653 | {{Oʻsish}} 15 389 | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Итоги 2014 года|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=5657835|sana=2017-01-22|ish=ОАО «МАК»|qaralgan sana=2017-11-04|arxivsana=2015-01-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150122191407/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=5657835}}</ref> |- !2013 | {{Oʻsish}} 1 847 258 | {{Oʻsish}} 4250 | {{Oʻsish}} 13,317 | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Почти два миллиона пассажиров обслужил международный аэропорт «Казань» за год|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=701050|sana=2017-01-21|ish=ОАО «МАК»|qaralgan sana=2017-11-04|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107003806/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=701050}}</ref> |- !2012 | {{Oʻsish}} 1 486 904 | maʼlumotlar yoʻq | {{Oʻsish}} 11 847 | <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Аэропорт «Казань подвел производственные итоги 2012 года|url=http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=1084|sana=2013-05-13|ish=ОАО «МАК»|qaralgan sana=2017-11-04|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107021436/http://www.kazan.aero/press-center/news-archive/?ELEMENT_ID=1084}}</ref> |- |} == Transport vositalari == [[Fayl:ЭП3Д at Kazan airport railway station.jpg|right|thumb|250x250px| Aeroportdagi shahar elektr poezd stansiyasining ichki qismi]] P245 avtomagistrali Orenburg trakti bilan kesishgan joydan (P239 avtomagistrali) (Qozon shahri chegarasigacha 15 km) boshlanadigan aeroportga olib boradi. Aeroport hududida 700 ta mashina va 50 ta avtobus uchun moʻljalllangan toʻxtash joyi mavjud. === Avtobus === Shaharga avtobus qatnovi [[1979|1979-yilda]], eski aeroportdan 121-yoʻnalish ishga tushirilganda ochilgan; vaqt oʻtishi bilan 122 va 123-sonli marshrutlar bir xil yoʻnalish boʻylab ketishni boshladi<ref>Reshenie Ispolkoma Kazgorsoveta № 501 ot 16 maya 1979 goda</ref><ref>Rasporyajenie zamestitelya glavi administratsii g. Kazani № 505r ot 12 maya 1993 goda</ref>. 1990-yillarning oxiriga kelib, oxirgi ikkitasi olib tashlandi. 2007-yildan boshlab, yangi avtobus harakati sxemasi joriy etilgandan soʻng, 97-sonli avtobus Sotsgoroddan aeroportgacha harakatlana boshladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://efir-kazan.ru/all-news/society/airport_kazan_started_a_new_bus_route/|sarlavha=Эфир / Татарстан-24 / До аэропорта «Казань» запущен новый автобусный маршрут|ish=efir-kazan.ru|qaralgan sana=2022-06-02|arxivsana=2022-05-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220527044327/https://efir-kazan.ru/all-news/society/airport_kazan_started_a_new_bus_route/}}</ref>. == Qozondagi boshqa aeroportlar == Qozon va uning atrofida aerodromlar ham mavjud: * Borisoglebskoye — eksperimental aviatsiya aerodromi (KAPO sinov aerodromi); Yudino — [[eksperimental aviatsiya]] aerodromi ([[Qozon vertolyot zavodi|Qozon vertolyot zavodining]] sinov aerodromi); * Kurkachi va Vishnevka — [[Sport aerodromi|sport aviatsiyasi va umumiy aviatsiya uchun aerodromlar]]; * „Karaishevo“ xususiy aerodromi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Kazan International Airport}} * [http://www.kazan.aero/en/ Ğabdulla Tuqay Kazan International Airport official website] {{in lang|en|ru|tt}} {{Rossiya aeroportlari}} {{Tatariston aeroportlari}} [[Turkum:Tatariston aeroportlari]] [[Turkum:Qozon]] cqi4n9k6z7ysh56xekctw8p08id3711 0 884112 6315339 6294976 2026-10-22T21:31:00Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315339 wikitext text/x-wiki   '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi Red Sea Global {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va Saudi Vision 2030 dasturining bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>.Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>.Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa <ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] 1zg8xn426a1b6c9zkdb17od7p8ytcgs 6315340 6315339 2026-10-22T21:31:09Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315340 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi Red Sea Global {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va Saudi Vision 2030 dasturining bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>.Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>.Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa <ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] 4gtbi4eco3uu4yris5zoeob92lwqj1g 6315341 6315340 2026-10-22T21:31:30Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315341 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi Red Sea Global {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va Saudi Vision 2030 dasturining bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa <ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] g1quia812ypsm0y2845bjdvdmzm89zq 6315342 6315341 2026-10-22T21:31:43Z Sherzod11W 273619 6315342 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va Saudi Vision 2030 dasturining bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa <ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] 096dh601tp0imseqiawddwazj1zfcb6 6315343 6315342 2026-10-22T21:31:57Z Sherzod11W 273619 6315343 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa <ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] 1qa0ywvtgua8n2ojju8yaubsnknl9e4 6315344 6315343 2026-10-22T21:32:07Z Sherzod11W 273619 6315344 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa <ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti. '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] kbheuvaz4da5ky7ipflkdqg7k38h9qi 6315345 6315344 2026-10-22T21:32:17Z Sherzod11W 273619 6315345 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa<ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti. '''Eslatmalar'''{{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] d2l69d5n9nrw7xr1rj3y3fly89jwdgu 6315346 6315345 2026-10-22T21:32:51Z Sherzod11W 273619 /* Imkoniyatlar */ 6315346 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa<ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti. == Eslatmalar =={{Notelist}}'''Manbalar'''{{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] 53ion6k8okvuzbvdys9s7xheb8m88ry 6315347 6315346 2026-10-22T21:33:15Z Sherzod11W 273619 6315347 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa<ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti. == Eslatmalar =={{Notelist}} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] 5u38buqz9h32mwlj0gbvl59nsldbaa7 6315348 6315347 2026-10-22T21:33:23Z Sherzod11W 273619 6315348 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa<ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti. == Eslatmalar =={{Notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] mwmrhbbc8gab7mhepr0yml9t6u36js2 6315349 6315348 2026-10-22T21:33:29Z Sherzod11W 273619 6315349 wikitext text/x-wiki '''Amaala''' - hozirda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonida]] ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi ''Red Sea Global'' {{Efn|Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.}} tomonidan boshqariladi va ''Saudi Vision 2030 dasturining'' bir qismini tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Vision 2030|url=https://vision2030.gov.sa/en|ish=vision2030.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17}}</ref>. Uning nomi [[Arab tili|arabcha]] "umid" so'zidan olingan bo'lib, [[Qizil dengiz]] sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations|url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2018/12/26/saudi-arabia-unveils-plans-to-create-massive-red-sea-wellness-destinations/#324a7cd45dfb|sana=2018-12-26|ish=Forbes|til=en|qaralgan sana=2019-06-10}}</ref>. Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. [[Saudiya Arabistoni suveren jamgʻarmasi|Davlat investitsiya fondi]] (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PIF - Public Investment Fund|url=https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx|ish=www.pif.gov.sa|qaralgan sana=2020-05-17|arxivsana=2021-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210221140556/https://www.pif.gov.sa/en/Pages/default.aspx}}</ref>. Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’|url=http://saudigazette.com.sa/article/559313/SAUDI-ARABIA/Amaala-Red-Sea-projects-to-generate-57000-jobs|sana=2019-02-16|ish=Saudigazette|til=English|qaralgan sana=2019-05-31}}</ref>. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan<ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=AMAALA|url=https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/|ish=www.thebig5saudi.com|til=en|qaralgan sana=2019-06-18|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814101050/https://www.thebig5saudi.com/pages/projects/amaala/}}</ref>. 2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi<ref>{{Veb manbasi|sana=25 October 2022|sarlavha=Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/travel-hospitality/saudi-arabias-red-sea-project-amaala-merge-to-form-red-sea-global|qaralgan sana=25 October 2022|ish=Arabian Business}}</ref>. == Fazalar == Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda<ref name=":2"/>. == Imkoniyatlar == * 2500 mehmonxona xonasi * 200 [[chakana savdo]] do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar * 700 ta villa<ref name=":2"/> * Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti. == Eslatmalar =={{Notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Saudiya Arabistonida turizm]] a9h7eq1u5jgoq4l8fjdsloznyuwl02g 828 897245 6315591 6289791 2026-10-23T03:00:51Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315591 Scribunto text/plain return { ["Draft other"] = 40000, ["Modul:Dates"] = 20000, ["Modul:Detect singular"] = 20000, ["Detect singular"] = 10000, ["Documentation/end box"] = 9000, ["Documentation/start box"] = 9000, ["Davlat arbobi bilgiqutisi/lavozim"] = 6000, ["Davlat arbobi bilgiqutisi"] = 3000, ["DEU"] = 3000, ["Dindor biografiyasi bilgiqutisi"] = 3000, ["Div col"] = 3000, ["Daryo bilgiqutisi"] = 2000, ["Deathyr"] = 2000, ["Disambig"] = 2000, ["Div col end"] = 2000, ["Documentation"] = 2000, ["Dr"] = 2000, ["Dr-logno"] = 2000, ["Dr-make"] = 2000, ["Dr-yr"] = 2000, ["Drep"] = 2000, ["Modul:Data"] = 2000, ["Modul:Delink"] = 2000, ["Daryo-stub"] = 1000, ["Davlat arbobi"] = 1000, ["Dead link"] = 1000, ["Deadlink"] = 1000, ["Death date and age"] = 1000, ["Delink"] = 1000, ["Daryo"] = 900, ["Modul:Documentation"] = 900, ["Modul:Documentation/config"] = 900, ["Diqqatga sazovor joylar/Sana"] = 700, ["Diqqatga sazovor joylar/Sana/"] = 700, ["Documentation subpage"] = 700, ["Davlat bilgiqutisi"] = 600, ["Davlat bilgiqutisi/roʻyxat"] = 600, ["Davlat bilgiqutisi/styles.css"] = 600, ["Davlat bilgiqutisi/tasvir"] = 600, ["Delink question hyphen-minus"] = 600, ["Dordogne departamenti kommunalari"] = 600, ["Doubs departamenti kommunalari"] = 600, ["Daniya bayrogʻi"] = 500, ["Davlat info"] = 500, ["DNK"] = 500, } duwalfr1cvsk3051t1b3a3ka92samxg 0 910049 6315780 5902251 2026-10-23T09:16:26Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315780 wikitext text/x-wiki '''„Siroj ul-muslimin“ („Musulmonlar chirogʻi“)''' — [[Alisher Navoiy|Alisher Navoiyning]] diniy mavzudagi sof diniy ahkomlarni yoritishga bagʻishlangan asari. == Asar haqida == Hijriy 905-yilda (milodiy 1499-1500-yillar) yozilgan boʻlib, jami 208 baytdan iborat. Baʼzi manbalarda 197 bayt deyiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/alisher-navoiy/dilnavoz-yusupova-alisher-navoiyning-diniy-va-tasavvufiy-asarlari.html|sarlavha=Alisher Navoiy. Siroju-l-muslimin & Dilnavoz Yusupova. Alisher Navoiyning diniy va tasavvufiy asarlari|sana=10.05.2020|qaralgan sana=19.02.2023}}</ref>. „Siroj ul-muslimin“da muallif har bir oddiy [[musulmon]] bilishi zarur boʻlgan aqidaviy va [[fiqh]]iy masalalarni yoritishni maqsad qilib, islomning besh ruknini qisqacha tarzda [[oʻzbek tili]]da bayon etgan. „Siroj ul-muslimin“ basmala bobi, kitobning yozilish sababi bayon etilgan bob, turli diniy mavzularga bagʻishlangan 25 bob va xotimadan iborat. Besh baytli basmala bobida Navoiy avval odob doirasida hamd, naʼt va salavot aytib, soʻng ushbu asarning yozilish tarixini quyidagicha bayon etadi: == Yozilish tarixi == Sulton [[Husayn Boyqaro|Husayn Boyqaroning]] bevosita ragʻbati va himmati tufayli ham maʼnaviy obidalar, ham koʻplab binoyi xayrlar qurishga muyassar boʻlgan Navoiyning bu ishlari turli majlis va mahfilda suhbat mavzusiga aylangan. Ana shunday mahfillarning birida Navoiyning xayrixohlaridan biri uning saʼy-harakati tufayli bunyod etilgan „oliy rabot“ni maqtab qoladi. Shu majlisda sultonning yaqin kishilaridan boʻlgan  bosh­qa bir kishi, „sheʼrlarida ishq-u oshiqlikni madh etib, din-u diyonat uyini xarob etuvchi kishining binoyi xayr qurdirishi hisobga oʻtarmikan?“ degan maʼnoda  eʼtiroz bildiradi. Bu xabar Navoiyga yetib kelgach, tanqidda qaysidir maʼnoda jon borligini anglagan shoir aqida hamda islom arkoni masalalarini oddiy turkiyzabon kishilarga  tushunarli til va uslubda sof diniy asar yozishni niyat qiladi. Ammo oʻsha paytda turli tashvish va muammolar sabab uning bu niyati amalga oshmay qoladi. Bir kuni  Samarqand shahridan Hirotga kelgan martabali bir kishi [[Xoja Ahror]] bilan suhbatlari chogʻida Navoiyni ham esga olgani, „diniy mavzuda ham bir asar yaratsa, yaxshi boʻlardi“, deganini aytib qoladi. Natijada, burunroq rejalashtirilgan xayrli ish Xoja Ahrorning taklifi bilan amalga oshadi. == Tuzilishi == Navoiy asarda dastlab [[shariat]] hukmlari hamda aqida qoidalarini bayon qiladi. Bu bejiz emas. Chunki shariatda eʼtiqod birlamchi, amal eʼtiqodga nisbatan ikkilamchi darajada turadi. Xudoga va Uning paygʻambariga eʼtiqod qilmasdan turib, shariat ahkomlarini bajarish — ildizi yoʻq daraxtni parvarish qilish kabi samarasiz. Shuning uchun har bir inson eng avvalo eʼti­qod asoslari haqida muayyan tasavvurga ega boʻlishi lozim:<blockquote>Amaldin chun burun keldi aqoyid, Bas, andin yetkuray avval favoyid<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=Siroj ul-muslimin|author=Alisher Navoiy}}</ref>.</blockquote>Alloh taolo aql-hushi joyida hamda balogʻatga yetgan bandasiga farz qilgan birinchi narsa — imon keltirishdir. Imon keltirish — 1) butun borliqni yoʻqdan bor qilgan, oʻxshashi va tengi yoʻq yakkayu yagona Allohga; 2) Alloh yaratgan farishtalarga; 3) Alloh yuborgan ilohiy kitoblarga; 4) Alloh bandalariga yuborgan paygʻambarlarga; 5) qiyomat kuniga; 6) taqdiri ilohiyga shak-shubhasiz ishonish va unga amal qilish demak. Navoiy imonning mohiyatini sharhlar ekan, aqida ilmining muhim masalalaridan biri — Alloh taoloning zotiga oid sakkiz sifatini keltiradi. Shuningdek, musulmon kishi eʼtiqod qilishi lozim boʻlgan — qabr azobi, ikki farishtaning savol-javobi, qiyomat kuni Allohni koʻrish mumkinligi, sirot koʻprigi va gunoh-savoblar tarozusi, jannat va doʻzax­ning borligi, paygʻambarlar moʻjizalari, oxir­zamon paygʻambarining qiyomat kuni shafoat qilishi kabi bir qator aqidaviy masalalarni ham bayon etadi. Bu masalalarni qisqacha boʻlsa-da, tilga olishdan asosiy maqsad, avvalo ahli sunnat va jamoaning eʼtiqodini  bayon etish, shu bahonada mas­lak va mazhabini ham ochiq-oydin ravishda moturidiya eʼtiqodida ekanligini bildirishdir. Chunki aqidaviy masalalar turli mazhabda turlicha amal qilgan. Navoiy bahsga kirishmasdan, oʻzi eʼtiqod qil­gan haqiqatlarni keltirib, xulosa chiqarishni oʻquvchiga havola qilishni maʼqul koʻrgan. „Islom arkonining sharhi“ bobi bilan boshlanadigan qismda Navoiy islom dinining besh rukni — shahodat kalimasi, namoz, zakot, roʻza va haj haqida maʼlumot beradi. Shahodat kalimasi — Alloh taoloning yagona maʼbud  hamda Muhammad Uning rasuli deb guvohlik berish ekanligini qayd etib, soʻng „saloti xams“ — besh mahal farz qilingan namozning shart va tartiblarini keltiradi. Namozning birinchi sharti poklik boʻlgani sababli, oldin tahoratning toʻrt farzi — yuzni yuvish, ikki qoʻlni ikki tirsagi bilan qoʻshib yuvish, boshning toʻrtdan biriga masʼh tortish, ikki oyoqni toʻpigʻigacha yuvish haqida maʼlumot beradi. Tahorat sunnatlari 12ta boʻlib, ular — „bismilloh“ soʻzini aytish, niyat, qoʻlni boʻgʻimlari bilan uch marta yuvish, ogʻizni uch marta chayish (mazmaza), uch marta burunga suv olib qoqish (istinshoq), soqol va qoʻl-oyoq barmoqlarini xilol qilish, har  bir aʼzoni uch marta yuvish, tahorat tartiblarini oʻzgartirmaslik, har bir aʼzoni ketma-ket va uzluksiz yuvish (muvolot)dan iborat. Undan soʻng tahoratning 6 ta mustahabi — niyat, muvolot, boshga masʼh tortish, tartib, boʻyinga masʼh tortish, har bir aʼzoni yuvishda oʻng tomondan boshlash kabi amallari haqida soʻz boradi. Mustahab deb koʻrsatilgan niyat, muvolot, boshga masʼh tortish va tartib aslida sunnat boʻlib, oldingi bobda  sunnatlar sifatida qalamga olingan. „Vuzuʼ noqizlari“ bobida tahoratni buzadigan narsalar haqida fikr yuritilgan. Keyingi bobda esa gʻuslni vojib qiluvchi sabablar sanab oʻtilgan. Undan soʻng gʻuslning farzlari (ogʻizni cha­yish va burunga suv olib qoqish, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) va sunnatlari (avval qoʻlni, soʻng avrat aʼzolari hamda najosat tekkan joylarni yuvish, tahorat olib, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) keltirilgan. Namoz oʻqishga pok boʻlish uchun tahorat va gʻusl qilish uchun imkon boʻlmaganida qoʻllaniladigan tayammumning farzlari (niyat, poklovchi tuproq jinsini maxsus suratda ikki qoʻl va yuzga surtish) va tayammumni buzadigan narsalar (tahoratni buzadigan narsalar hamda ichish uchun zarur boʻlgan suvdan tashqari, tahoratning farzini bajarishga yetarli suv topilishi) haqida maʼlumot berilganidan soʻng namozning farzlari haqida soʻz boradi. Namoz farzlaridan oltitasi namozdan tashqarida boʻlib, ular — tahoratli boʻlish, namoz oʻqiladigan joy pokiza boʻlishi, avrat aʼzolarini berkitish, namozning qaysi vaqtda ekanligini bilish va shunga rioya etish, qiblaga yuzlanish, niyat qilishdir. „Namozda olti doxil farzning bayoni“ bobida takbir, namozda qiyomda boʻlish, qiroat, rukuʼ qilish, sajdaga borish, oxirida qaʼdada oʻtirishdan iborat boʻlgan oltita ichki farz bayon etilgan. Soʻng yettita vojib amallar — „Fotiha“ surasini oʻqish va unga yana bir sura zam qilish, belgilangan tartibga rioya qilish, avvalgi ikki rakʼatda qiroat qilish, sajda, rukuʼ va boshqa amallarida bir muddat tin olib turish, uch va toʻrt rakʼatli namozlarda ikkinchi qaʼdada tashahhud oʻqish tartib bilan keltirilgan. Namozning sunnatlariga sharh berarkan, bu sunnatlar jami 20 ta boʻlib, 10 tasi qavliy (nutqqa tegishli) va 10 tasi feʼliy (amaliy) ekanligini qayd qiladi. Qavliy sunnatlar — sanoni oʻqish, „aʼuzu billoh“ va „bismilloh“ni aytish, „Fotiha“ surasidan keyin „omin“ deyish, rukuʼdan turishda „Samiʼallohu liman hamidah“ deyish, uchinchi va toʻrtinchi rakʼatlarda „Fotiha“ surasini oʻqish (dastlabki ikki rakʼatda „Fotiha“ oʻqish farz amallardan hisoblanadi), rukuʼ va sajdada ikki takbir („Allohu akbar“ deyishlik)  va ikki tasbeh (rukuʼda uch marta „Subhona Rabbiyal-ʼazim“, sajdada uch marta „Subhona Rabbiyal-aʼlo“ deyish)ni aytishlikdan iborat. Feʼliy sunnatlarni ado etish uchun qoʻlni quloqqacha koʻtarish, qiyomda oʻng qoʻlni chap qoʻl ustiga qoʻyish va nigohni sajda oʻrniga qaratib turish,  rukuʼda qoʻlni tizzaga qoʻyib, shu holatda belni tekis tutish, sajdada kaftlar qayerga qoʻyilsa, boshni ularning orasiga qoʻyish, sajda qilganda qorinni tizzadan, qoʻlni oyoqdan uzoq tutish, chap tovon ustiga oʻrnashib, oʻng oyoq barmoqlarini qiblaga qaratib oʻtirish lozim boʻladi. Namozlar umumiy hisobda oʻn yetti rakʼat (bomdod — ikki, peshin va asr — toʻrt rakʼatdan, shom- uch, xufton — toʻrt rakʼat) boʻlib, xuftonda uch rakʼat [[vitr namozi]] vojib qilingan. Sunnat namozlari esa jami oʻn ikki rakʼatdir:<blockquote>Ikirar rakʼat oʻldi subh ila shom, Ul ikki toʻrtar angla barcha ayyom<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning uchinchi rukni — zakot haqida maʼlumot berarkan, zakot — moli nisobga yetgan kishi uchun farz boʻlib, mol-davlatidan qirqdan bir hissani mustahiq — zakot olishga haqli boʻlgan insonlarga berish buyurilgani, ammo kiyib yurilgan kiyim-kechaklar, zaruriy ehtiyojga qoʻllaniladigan ot-ulov va boshqa narsalardan zakot berilmaydi. Navoiy talqinida, zakot — balolarni qaytaruvchi hamda qiyomat kuni gunohlarni yengillatuvchi amallardan hisoblanadi:<blockquote>Adosida baloning raddi angla, Yana qilmoq sabukbor oʻzni tongla<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning toʻrtinchi rukni — roʻza tutish ramazon oyi davomida tongdan shomgacha taom, ichimlik va jinsiy yaqinlikdan uzoq boʻlishlik farz etilgan. Farz roʻzalarda tong otmay turib niyat qilish afzal, nafl roʻzalarda esa peshingacha niyat qilish joiz ekanligi bildirilgan. Roʻzani buzmaydigan narsalar sifati chivin, pashshadek mayda narsalarning bexosdan ogʻizga kirib ketishi, tuz yo sirkani til uchida totish, qon oldirish, goʻdakka ovqatni chaynab berish, roʻzador ekaligini unutib, biror narsa yeb yo ichib qoʻyish kabi holatlarni keltirib, soʻng roʻzani buzadigan holatlar va ularning kafforati haqida maʼlumot berilgan. Jismga ozuqa yoki lazzat bermaydigan narsalar bilan roʻzasini buzgan kishi bir kuniga bir kun qazo roʻzasini tutib beradi. Agar oziqlanish yoki  shahvatga berilish sababli roʻza buzilsa, oltmish kun surunkali tarzda roʻza tutish, bir qulni ozod etish yoki oltmish kishini taomlantirish kaforat qilib belgilangan. Islomning beshinchi rukni — haj ham farz amallardan boʻlib, bu amalning farzga aylanishiga muayyan shartlar mavjud. Ular — haj qilishga moddiy imkoniyat, yoʻlning bexatarligi, qarzdor boʻlmaslik, haj safarida boʻlish muddatiga yetadigan oilaning taʼminoti mavjudligi, haj safariga chiqishga moneʼlik qila oladigan kasallik yoʻqligi boʻlib, bu shartlar ijobiy hal qilinganda haj amalini bajo keltirish farz boʻladi. Xotima qismi asarning yozilish sanasi (hijriy 905/mil. 1499-1500-y.), asarning nomlanishi qayd qilinib, duo istagi bilan tugaydi. „Siroj ul-muslimin“ning  sodda til,  ravon uslub hamda mantiqiy  izchillik bilan yozilganligi oʻrta asrlarda urf boʻlgan „nazmi taʼlimiy“ (sheʼr bilan yoziladigan oʻquv qoʻllanma) anʼana­larini eslatadi. Arab va fors sheʼriyatida  falsafa va irfon, axloq va din, riyo­ziyot va lugʻatshunoslik fanlariga bagʻish­langan sheʼriy asarlar mavjudligidan yaxshi xabardor boʻlgan Navoiy „Siroj ul-muslimin“ vositasida ushbu anʼanani  turkiy sheʼriyatga ham joriy qilishga erishgan. Shuningdek, Husayn Boyqaro olib borayotgan bagʻrikeng­lik siyosati tufayli Hirotda faoliyat olib borayotgan boshqa [[mazhab]] va firqalarning aqidalarini kamsitmagan holda oʻzi eʼtiqod qilgan ahli sunna va jamoaning moʻtadil qarashlarini himoya qilib chiqqan. „Siroj ul-muslimin“ oʻzbek tilida yaratilgan ilk diniy-aqidaviy manbalarning biri sifatida ham katta ahamiyatga ega<ref>{{Kitob manbasi|title=Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Navoiyshunoslik]] [[Turkum:Alisher Navoiy asarlari]]{{Chala}} 325z87ojckzkhkozra9w6wo789dblvy 6315781 6315780 2026-10-23T09:16:46Z Sherzod11W 273619 6315781 wikitext text/x-wiki '''„Siroj ul-muslimin“ („Musulmonlar chirogʻi“)''' — [[Alisher Navoiy|Alisher Navoiyning]] diniy mavzudagi sof diniy ahkomlarni yoritishga bagʻishlangan [[asar]]<nowiki/>i. == Asar haqida == Hijriy 905-yilda (milodiy 1499-1500-yillar) yozilgan boʻlib, jami 208 baytdan iborat. Baʼzi manbalarda 197 bayt deyiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/alisher-navoiy/dilnavoz-yusupova-alisher-navoiyning-diniy-va-tasavvufiy-asarlari.html|sarlavha=Alisher Navoiy. Siroju-l-muslimin & Dilnavoz Yusupova. Alisher Navoiyning diniy va tasavvufiy asarlari|sana=10.05.2020|qaralgan sana=19.02.2023}}</ref>. „Siroj ul-muslimin“da muallif har bir oddiy [[musulmon]] bilishi zarur boʻlgan aqidaviy va [[fiqh]]iy masalalarni yoritishni maqsad qilib, islomning besh ruknini qisqacha tarzda [[oʻzbek tili]]da bayon etgan. „Siroj ul-muslimin“ basmala bobi, kitobning yozilish sababi bayon etilgan bob, turli diniy mavzularga bagʻishlangan 25 bob va xotimadan iborat. Besh baytli basmala bobida Navoiy avval odob doirasida hamd, naʼt va salavot aytib, soʻng ushbu asarning yozilish tarixini quyidagicha bayon etadi: == Yozilish tarixi == Sulton [[Husayn Boyqaro|Husayn Boyqaroning]] bevosita ragʻbati va himmati tufayli ham maʼnaviy obidalar, ham koʻplab binoyi xayrlar qurishga muyassar boʻlgan Navoiyning bu ishlari turli majlis va mahfilda suhbat mavzusiga aylangan. Ana shunday mahfillarning birida Navoiyning xayrixohlaridan biri uning saʼy-harakati tufayli bunyod etilgan „oliy rabot“ni maqtab qoladi. Shu majlisda sultonning yaqin kishilaridan boʻlgan  bosh­qa bir kishi, „sheʼrlarida ishq-u oshiqlikni madh etib, din-u diyonat uyini xarob etuvchi kishining binoyi xayr qurdirishi hisobga oʻtarmikan?“ degan maʼnoda  eʼtiroz bildiradi. Bu xabar Navoiyga yetib kelgach, tanqidda qaysidir maʼnoda jon borligini anglagan shoir aqida hamda islom arkoni masalalarini oddiy turkiyzabon kishilarga  tushunarli til va uslubda sof diniy asar yozishni niyat qiladi. Ammo oʻsha paytda turli tashvish va muammolar sabab uning bu niyati amalga oshmay qoladi. Bir kuni  Samarqand shahridan Hirotga kelgan martabali bir kishi [[Xoja Ahror]] bilan suhbatlari chogʻida Navoiyni ham esga olgani, „diniy mavzuda ham bir asar yaratsa, yaxshi boʻlardi“, deganini aytib qoladi. Natijada, burunroq rejalashtirilgan xayrli ish Xoja Ahrorning taklifi bilan amalga oshadi. == Tuzilishi == Navoiy asarda dastlab [[shariat]] hukmlari hamda aqida qoidalarini bayon qiladi. Bu bejiz emas. Chunki shariatda eʼtiqod birlamchi, amal eʼtiqodga nisbatan ikkilamchi darajada turadi. Xudoga va Uning paygʻambariga eʼtiqod qilmasdan turib, shariat ahkomlarini bajarish — ildizi yoʻq daraxtni parvarish qilish kabi samarasiz. Shuning uchun har bir inson eng avvalo eʼti­qod asoslari haqida muayyan tasavvurga ega boʻlishi lozim:<blockquote>Amaldin chun burun keldi aqoyid, Bas, andin yetkuray avval favoyid<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=Siroj ul-muslimin|author=Alisher Navoiy}}</ref>.</blockquote>Alloh taolo aql-hushi joyida hamda balogʻatga yetgan bandasiga farz qilgan birinchi narsa — imon keltirishdir. Imon keltirish — 1) butun borliqni yoʻqdan bor qilgan, oʻxshashi va tengi yoʻq yakkayu yagona Allohga; 2) Alloh yaratgan farishtalarga; 3) Alloh yuborgan ilohiy kitoblarga; 4) Alloh bandalariga yuborgan paygʻambarlarga; 5) qiyomat kuniga; 6) taqdiri ilohiyga shak-shubhasiz ishonish va unga amal qilish demak. Navoiy imonning mohiyatini sharhlar ekan, aqida ilmining muhim masalalaridan biri — Alloh taoloning zotiga oid sakkiz sifatini keltiradi. Shuningdek, musulmon kishi eʼtiqod qilishi lozim boʻlgan — qabr azobi, ikki farishtaning savol-javobi, qiyomat kuni Allohni koʻrish mumkinligi, sirot koʻprigi va gunoh-savoblar tarozusi, jannat va doʻzax­ning borligi, paygʻambarlar moʻjizalari, oxir­zamon paygʻambarining qiyomat kuni shafoat qilishi kabi bir qator aqidaviy masalalarni ham bayon etadi. Bu masalalarni qisqacha boʻlsa-da, tilga olishdan asosiy maqsad, avvalo ahli sunnat va jamoaning eʼtiqodini  bayon etish, shu bahonada mas­lak va mazhabini ham ochiq-oydin ravishda moturidiya eʼtiqodida ekanligini bildirishdir. Chunki aqidaviy masalalar turli mazhabda turlicha amal qilgan. Navoiy bahsga kirishmasdan, oʻzi eʼtiqod qil­gan haqiqatlarni keltirib, xulosa chiqarishni oʻquvchiga havola qilishni maʼqul koʻrgan. „Islom arkonining sharhi“ bobi bilan boshlanadigan qismda Navoiy islom dinining besh rukni — shahodat kalimasi, namoz, zakot, roʻza va haj haqida maʼlumot beradi. Shahodat kalimasi — Alloh taoloning yagona maʼbud  hamda Muhammad Uning rasuli deb guvohlik berish ekanligini qayd etib, soʻng „saloti xams“ — besh mahal farz qilingan namozning shart va tartiblarini keltiradi. Namozning birinchi sharti poklik boʻlgani sababli, oldin tahoratning toʻrt farzi — yuzni yuvish, ikki qoʻlni ikki tirsagi bilan qoʻshib yuvish, boshning toʻrtdan biriga masʼh tortish, ikki oyoqni toʻpigʻigacha yuvish haqida maʼlumot beradi. Tahorat sunnatlari 12ta boʻlib, ular — „bismilloh“ soʻzini aytish, niyat, qoʻlni boʻgʻimlari bilan uch marta yuvish, ogʻizni uch marta chayish (mazmaza), uch marta burunga suv olib qoqish (istinshoq), soqol va qoʻl-oyoq barmoqlarini xilol qilish, har  bir aʼzoni uch marta yuvish, tahorat tartiblarini oʻzgartirmaslik, har bir aʼzoni ketma-ket va uzluksiz yuvish (muvolot)dan iborat. Undan soʻng tahoratning 6 ta mustahabi — niyat, muvolot, boshga masʼh tortish, tartib, boʻyinga masʼh tortish, har bir aʼzoni yuvishda oʻng tomondan boshlash kabi amallari haqida soʻz boradi. Mustahab deb koʻrsatilgan niyat, muvolot, boshga masʼh tortish va tartib aslida sunnat boʻlib, oldingi bobda  sunnatlar sifatida qalamga olingan. „Vuzuʼ noqizlari“ bobida tahoratni buzadigan narsalar haqida fikr yuritilgan. Keyingi bobda esa gʻuslni vojib qiluvchi sabablar sanab oʻtilgan. Undan soʻng gʻuslning farzlari (ogʻizni cha­yish va burunga suv olib qoqish, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) va sunnatlari (avval qoʻlni, soʻng avrat aʼzolari hamda najosat tekkan joylarni yuvish, tahorat olib, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) keltirilgan. Namoz oʻqishga pok boʻlish uchun tahorat va gʻusl qilish uchun imkon boʻlmaganida qoʻllaniladigan tayammumning farzlari (niyat, poklovchi tuproq jinsini maxsus suratda ikki qoʻl va yuzga surtish) va tayammumni buzadigan narsalar (tahoratni buzadigan narsalar hamda ichish uchun zarur boʻlgan suvdan tashqari, tahoratning farzini bajarishga yetarli suv topilishi) haqida maʼlumot berilganidan soʻng namozning farzlari haqida soʻz boradi. Namoz farzlaridan oltitasi namozdan tashqarida boʻlib, ular — tahoratli boʻlish, namoz oʻqiladigan joy pokiza boʻlishi, avrat aʼzolarini berkitish, namozning qaysi vaqtda ekanligini bilish va shunga rioya etish, qiblaga yuzlanish, niyat qilishdir. „Namozda olti doxil farzning bayoni“ bobida takbir, namozda qiyomda boʻlish, qiroat, rukuʼ qilish, sajdaga borish, oxirida qaʼdada oʻtirishdan iborat boʻlgan oltita ichki farz bayon etilgan. Soʻng yettita vojib amallar — „Fotiha“ surasini oʻqish va unga yana bir sura zam qilish, belgilangan tartibga rioya qilish, avvalgi ikki rakʼatda qiroat qilish, sajda, rukuʼ va boshqa amallarida bir muddat tin olib turish, uch va toʻrt rakʼatli namozlarda ikkinchi qaʼdada tashahhud oʻqish tartib bilan keltirilgan. Namozning sunnatlariga sharh berarkan, bu sunnatlar jami 20 ta boʻlib, 10 tasi qavliy (nutqqa tegishli) va 10 tasi feʼliy (amaliy) ekanligini qayd qiladi. Qavliy sunnatlar — sanoni oʻqish, „aʼuzu billoh“ va „bismilloh“ni aytish, „Fotiha“ surasidan keyin „omin“ deyish, rukuʼdan turishda „Samiʼallohu liman hamidah“ deyish, uchinchi va toʻrtinchi rakʼatlarda „Fotiha“ surasini oʻqish (dastlabki ikki rakʼatda „Fotiha“ oʻqish farz amallardan hisoblanadi), rukuʼ va sajdada ikki takbir („Allohu akbar“ deyishlik)  va ikki tasbeh (rukuʼda uch marta „Subhona Rabbiyal-ʼazim“, sajdada uch marta „Subhona Rabbiyal-aʼlo“ deyish)ni aytishlikdan iborat. Feʼliy sunnatlarni ado etish uchun qoʻlni quloqqacha koʻtarish, qiyomda oʻng qoʻlni chap qoʻl ustiga qoʻyish va nigohni sajda oʻrniga qaratib turish,  rukuʼda qoʻlni tizzaga qoʻyib, shu holatda belni tekis tutish, sajdada kaftlar qayerga qoʻyilsa, boshni ularning orasiga qoʻyish, sajda qilganda qorinni tizzadan, qoʻlni oyoqdan uzoq tutish, chap tovon ustiga oʻrnashib, oʻng oyoq barmoqlarini qiblaga qaratib oʻtirish lozim boʻladi. Namozlar umumiy hisobda oʻn yetti rakʼat (bomdod — ikki, peshin va asr — toʻrt rakʼatdan, shom- uch, xufton — toʻrt rakʼat) boʻlib, xuftonda uch rakʼat [[vitr namozi]] vojib qilingan. Sunnat namozlari esa jami oʻn ikki rakʼatdir:<blockquote>Ikirar rakʼat oʻldi subh ila shom, Ul ikki toʻrtar angla barcha ayyom<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning uchinchi rukni — zakot haqida maʼlumot berarkan, zakot — moli nisobga yetgan kishi uchun farz boʻlib, mol-davlatidan qirqdan bir hissani mustahiq — zakot olishga haqli boʻlgan insonlarga berish buyurilgani, ammo kiyib yurilgan kiyim-kechaklar, zaruriy ehtiyojga qoʻllaniladigan ot-ulov va boshqa narsalardan zakot berilmaydi. Navoiy talqinida, zakot — balolarni qaytaruvchi hamda qiyomat kuni gunohlarni yengillatuvchi amallardan hisoblanadi:<blockquote>Adosida baloning raddi angla, Yana qilmoq sabukbor oʻzni tongla<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning toʻrtinchi rukni — roʻza tutish ramazon oyi davomida tongdan shomgacha taom, ichimlik va jinsiy yaqinlikdan uzoq boʻlishlik farz etilgan. Farz roʻzalarda tong otmay turib niyat qilish afzal, nafl roʻzalarda esa peshingacha niyat qilish joiz ekanligi bildirilgan. Roʻzani buzmaydigan narsalar sifati chivin, pashshadek mayda narsalarning bexosdan ogʻizga kirib ketishi, tuz yo sirkani til uchida totish, qon oldirish, goʻdakka ovqatni chaynab berish, roʻzador ekaligini unutib, biror narsa yeb yo ichib qoʻyish kabi holatlarni keltirib, soʻng roʻzani buzadigan holatlar va ularning kafforati haqida maʼlumot berilgan. Jismga ozuqa yoki lazzat bermaydigan narsalar bilan roʻzasini buzgan kishi bir kuniga bir kun qazo roʻzasini tutib beradi. Agar oziqlanish yoki  shahvatga berilish sababli roʻza buzilsa, oltmish kun surunkali tarzda roʻza tutish, bir qulni ozod etish yoki oltmish kishini taomlantirish kaforat qilib belgilangan. Islomning beshinchi rukni — haj ham farz amallardan boʻlib, bu amalning farzga aylanishiga muayyan shartlar mavjud. Ular — haj qilishga moddiy imkoniyat, yoʻlning bexatarligi, qarzdor boʻlmaslik, haj safarida boʻlish muddatiga yetadigan oilaning taʼminoti mavjudligi, haj safariga chiqishga moneʼlik qila oladigan kasallik yoʻqligi boʻlib, bu shartlar ijobiy hal qilinganda haj amalini bajo keltirish farz boʻladi. Xotima qismi asarning yozilish sanasi (hijriy 905/mil. 1499-1500-y.), asarning nomlanishi qayd qilinib, duo istagi bilan tugaydi. „Siroj ul-muslimin“ning  sodda til,  ravon uslub hamda mantiqiy  izchillik bilan yozilganligi oʻrta asrlarda urf boʻlgan „nazmi taʼlimiy“ (sheʼr bilan yoziladigan oʻquv qoʻllanma) anʼana­larini eslatadi. Arab va fors sheʼriyatida  falsafa va irfon, axloq va din, riyo­ziyot va lugʻatshunoslik fanlariga bagʻish­langan sheʼriy asarlar mavjudligidan yaxshi xabardor boʻlgan Navoiy „Siroj ul-muslimin“ vositasida ushbu anʼanani  turkiy sheʼriyatga ham joriy qilishga erishgan. Shuningdek, Husayn Boyqaro olib borayotgan bagʻrikeng­lik siyosati tufayli Hirotda faoliyat olib borayotgan boshqa [[mazhab]] va firqalarning aqidalarini kamsitmagan holda oʻzi eʼtiqod qilgan ahli sunna va jamoaning moʻtadil qarashlarini himoya qilib chiqqan. „Siroj ul-muslimin“ oʻzbek tilida yaratilgan ilk diniy-aqidaviy manbalarning biri sifatida ham katta ahamiyatga ega<ref>{{Kitob manbasi|title=Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Navoiyshunoslik]] [[Turkum:Alisher Navoiy asarlari]]{{Chala}} t4j3inq3nf24oc9wscbxebhi0f5r4og 6315782 6315781 2026-10-23T09:16:54Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315782 wikitext text/x-wiki '''„Siroj ul-muslimin“ („Musulmonlar chirogʻi“)''' — [[Alisher Navoiy|Alisher Navoiyning]] diniy mavzudagi sof diniy ahkomlarni yoritishga bagʻishlangan [[asar]]i. == Asar haqida == Hijriy 905-yilda (milodiy 1499-1500-yillar) yozilgan boʻlib, jami 208 baytdan iborat. Baʼzi manbalarda 197 bayt deyiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/alisher-navoiy/dilnavoz-yusupova-alisher-navoiyning-diniy-va-tasavvufiy-asarlari.html|sarlavha=Alisher Navoiy. Siroju-l-muslimin & Dilnavoz Yusupova. Alisher Navoiyning diniy va tasavvufiy asarlari|sana=10.05.2020|qaralgan sana=19.02.2023}}</ref>. „Siroj ul-muslimin“da muallif har bir oddiy [[musulmon]] bilishi zarur boʻlgan aqidaviy va [[fiqh]]iy masalalarni yoritishni maqsad qilib, islomning besh ruknini qisqacha tarzda [[oʻzbek tili]]da bayon etgan. „Siroj ul-muslimin“ basmala bobi, kitobning yozilish sababi bayon etilgan bob, turli diniy mavzularga bagʻishlangan 25 bob va xotimadan iborat. Besh baytli basmala bobida Navoiy avval odob doirasida hamd, naʼt va salavot aytib, soʻng ushbu asarning yozilish tarixini quyidagicha bayon etadi: == Yozilish tarixi == Sulton [[Husayn Boyqaro|Husayn Boyqaroning]] bevosita ragʻbati va himmati tufayli ham maʼnaviy obidalar, ham koʻplab binoyi xayrlar qurishga muyassar boʻlgan Navoiyning bu ishlari turli majlis va mahfilda suhbat mavzusiga aylangan. Ana shunday mahfillarning birida Navoiyning xayrixohlaridan biri uning saʼy-harakati tufayli bunyod etilgan „oliy rabot“ni maqtab qoladi. Shu majlisda sultonning yaqin kishilaridan boʻlgan  bosh­qa bir kishi, „sheʼrlarida ishq-u oshiqlikni madh etib, din-u diyonat uyini xarob etuvchi kishining binoyi xayr qurdirishi hisobga oʻtarmikan?“ degan maʼnoda  eʼtiroz bildiradi. Bu xabar Navoiyga yetib kelgach, tanqidda qaysidir maʼnoda jon borligini anglagan shoir aqida hamda islom arkoni masalalarini oddiy turkiyzabon kishilarga  tushunarli til va uslubda sof diniy asar yozishni niyat qiladi. Ammo oʻsha paytda turli tashvish va muammolar sabab uning bu niyati amalga oshmay qoladi. Bir kuni  Samarqand shahridan Hirotga kelgan martabali bir kishi [[Xoja Ahror]] bilan suhbatlari chogʻida Navoiyni ham esga olgani, „diniy mavzuda ham bir asar yaratsa, yaxshi boʻlardi“, deganini aytib qoladi. Natijada, burunroq rejalashtirilgan xayrli ish Xoja Ahrorning taklifi bilan amalga oshadi. == Tuzilishi == Navoiy asarda dastlab [[shariat]] hukmlari hamda aqida qoidalarini bayon qiladi. Bu bejiz emas. Chunki shariatda eʼtiqod birlamchi, amal eʼtiqodga nisbatan ikkilamchi darajada turadi. Xudoga va Uning paygʻambariga eʼtiqod qilmasdan turib, shariat ahkomlarini bajarish — ildizi yoʻq daraxtni parvarish qilish kabi samarasiz. Shuning uchun har bir inson eng avvalo eʼti­qod asoslari haqida muayyan tasavvurga ega boʻlishi lozim:<blockquote>Amaldin chun burun keldi aqoyid, Bas, andin yetkuray avval favoyid<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=Siroj ul-muslimin|author=Alisher Navoiy}}</ref>.</blockquote>Alloh taolo aql-hushi joyida hamda balogʻatga yetgan bandasiga farz qilgan birinchi narsa — imon keltirishdir. Imon keltirish — 1) butun borliqni yoʻqdan bor qilgan, oʻxshashi va tengi yoʻq yakkayu yagona Allohga; 2) Alloh yaratgan farishtalarga; 3) Alloh yuborgan ilohiy kitoblarga; 4) Alloh bandalariga yuborgan paygʻambarlarga; 5) qiyomat kuniga; 6) taqdiri ilohiyga shak-shubhasiz ishonish va unga amal qilish demak. Navoiy imonning mohiyatini sharhlar ekan, aqida ilmining muhim masalalaridan biri — Alloh taoloning zotiga oid sakkiz sifatini keltiradi. Shuningdek, musulmon kishi eʼtiqod qilishi lozim boʻlgan — qabr azobi, ikki farishtaning savol-javobi, qiyomat kuni Allohni koʻrish mumkinligi, sirot koʻprigi va gunoh-savoblar tarozusi, jannat va doʻzax­ning borligi, paygʻambarlar moʻjizalari, oxir­zamon paygʻambarining qiyomat kuni shafoat qilishi kabi bir qator aqidaviy masalalarni ham bayon etadi. Bu masalalarni qisqacha boʻlsa-da, tilga olishdan asosiy maqsad, avvalo ahli sunnat va jamoaning eʼtiqodini  bayon etish, shu bahonada mas­lak va mazhabini ham ochiq-oydin ravishda moturidiya eʼtiqodida ekanligini bildirishdir. Chunki aqidaviy masalalar turli mazhabda turlicha amal qilgan. Navoiy bahsga kirishmasdan, oʻzi eʼtiqod qil­gan haqiqatlarni keltirib, xulosa chiqarishni oʻquvchiga havola qilishni maʼqul koʻrgan. „Islom arkonining sharhi“ bobi bilan boshlanadigan qismda Navoiy islom dinining besh rukni — shahodat kalimasi, namoz, zakot, roʻza va haj haqida maʼlumot beradi. Shahodat kalimasi — Alloh taoloning yagona maʼbud  hamda Muhammad Uning rasuli deb guvohlik berish ekanligini qayd etib, soʻng „saloti xams“ — besh mahal farz qilingan namozning shart va tartiblarini keltiradi. Namozning birinchi sharti poklik boʻlgani sababli, oldin tahoratning toʻrt farzi — yuzni yuvish, ikki qoʻlni ikki tirsagi bilan qoʻshib yuvish, boshning toʻrtdan biriga masʼh tortish, ikki oyoqni toʻpigʻigacha yuvish haqida maʼlumot beradi. Tahorat sunnatlari 12ta boʻlib, ular — „bismilloh“ soʻzini aytish, niyat, qoʻlni boʻgʻimlari bilan uch marta yuvish, ogʻizni uch marta chayish (mazmaza), uch marta burunga suv olib qoqish (istinshoq), soqol va qoʻl-oyoq barmoqlarini xilol qilish, har  bir aʼzoni uch marta yuvish, tahorat tartiblarini oʻzgartirmaslik, har bir aʼzoni ketma-ket va uzluksiz yuvish (muvolot)dan iborat. Undan soʻng tahoratning 6 ta mustahabi — niyat, muvolot, boshga masʼh tortish, tartib, boʻyinga masʼh tortish, har bir aʼzoni yuvishda oʻng tomondan boshlash kabi amallari haqida soʻz boradi. Mustahab deb koʻrsatilgan niyat, muvolot, boshga masʼh tortish va tartib aslida sunnat boʻlib, oldingi bobda  sunnatlar sifatida qalamga olingan. „Vuzuʼ noqizlari“ bobida tahoratni buzadigan narsalar haqida fikr yuritilgan. Keyingi bobda esa gʻuslni vojib qiluvchi sabablar sanab oʻtilgan. Undan soʻng gʻuslning farzlari (ogʻizni cha­yish va burunga suv olib qoqish, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) va sunnatlari (avval qoʻlni, soʻng avrat aʼzolari hamda najosat tekkan joylarni yuvish, tahorat olib, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) keltirilgan. Namoz oʻqishga pok boʻlish uchun tahorat va gʻusl qilish uchun imkon boʻlmaganida qoʻllaniladigan tayammumning farzlari (niyat, poklovchi tuproq jinsini maxsus suratda ikki qoʻl va yuzga surtish) va tayammumni buzadigan narsalar (tahoratni buzadigan narsalar hamda ichish uchun zarur boʻlgan suvdan tashqari, tahoratning farzini bajarishga yetarli suv topilishi) haqida maʼlumot berilganidan soʻng namozning farzlari haqida soʻz boradi. Namoz farzlaridan oltitasi namozdan tashqarida boʻlib, ular — tahoratli boʻlish, namoz oʻqiladigan joy pokiza boʻlishi, avrat aʼzolarini berkitish, namozning qaysi vaqtda ekanligini bilish va shunga rioya etish, qiblaga yuzlanish, niyat qilishdir. „Namozda olti doxil farzning bayoni“ bobida takbir, namozda qiyomda boʻlish, qiroat, rukuʼ qilish, sajdaga borish, oxirida qaʼdada oʻtirishdan iborat boʻlgan oltita ichki farz bayon etilgan. Soʻng yettita vojib amallar — „Fotiha“ surasini oʻqish va unga yana bir sura zam qilish, belgilangan tartibga rioya qilish, avvalgi ikki rakʼatda qiroat qilish, sajda, rukuʼ va boshqa amallarida bir muddat tin olib turish, uch va toʻrt rakʼatli namozlarda ikkinchi qaʼdada tashahhud oʻqish tartib bilan keltirilgan. Namozning sunnatlariga sharh berarkan, bu sunnatlar jami 20 ta boʻlib, 10 tasi qavliy (nutqqa tegishli) va 10 tasi feʼliy (amaliy) ekanligini qayd qiladi. Qavliy sunnatlar — sanoni oʻqish, „aʼuzu billoh“ va „bismilloh“ni aytish, „Fotiha“ surasidan keyin „omin“ deyish, rukuʼdan turishda „Samiʼallohu liman hamidah“ deyish, uchinchi va toʻrtinchi rakʼatlarda „Fotiha“ surasini oʻqish (dastlabki ikki rakʼatda „Fotiha“ oʻqish farz amallardan hisoblanadi), rukuʼ va sajdada ikki takbir („Allohu akbar“ deyishlik)  va ikki tasbeh (rukuʼda uch marta „Subhona Rabbiyal-ʼazim“, sajdada uch marta „Subhona Rabbiyal-aʼlo“ deyish)ni aytishlikdan iborat. Feʼliy sunnatlarni ado etish uchun qoʻlni quloqqacha koʻtarish, qiyomda oʻng qoʻlni chap qoʻl ustiga qoʻyish va nigohni sajda oʻrniga qaratib turish,  rukuʼda qoʻlni tizzaga qoʻyib, shu holatda belni tekis tutish, sajdada kaftlar qayerga qoʻyilsa, boshni ularning orasiga qoʻyish, sajda qilganda qorinni tizzadan, qoʻlni oyoqdan uzoq tutish, chap tovon ustiga oʻrnashib, oʻng oyoq barmoqlarini qiblaga qaratib oʻtirish lozim boʻladi. Namozlar umumiy hisobda oʻn yetti rakʼat (bomdod — ikki, peshin va asr — toʻrt rakʼatdan, shom- uch, xufton — toʻrt rakʼat) boʻlib, xuftonda uch rakʼat [[vitr namozi]] vojib qilingan. Sunnat namozlari esa jami oʻn ikki rakʼatdir:<blockquote>Ikirar rakʼat oʻldi subh ila shom, Ul ikki toʻrtar angla barcha ayyom<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning uchinchi rukni — zakot haqida maʼlumot berarkan, zakot — moli nisobga yetgan kishi uchun farz boʻlib, mol-davlatidan qirqdan bir hissani mustahiq — zakot olishga haqli boʻlgan insonlarga berish buyurilgani, ammo kiyib yurilgan kiyim-kechaklar, zaruriy ehtiyojga qoʻllaniladigan ot-ulov va boshqa narsalardan zakot berilmaydi. Navoiy talqinida, zakot — balolarni qaytaruvchi hamda qiyomat kuni gunohlarni yengillatuvchi amallardan hisoblanadi:<blockquote>Adosida baloning raddi angla, Yana qilmoq sabukbor oʻzni tongla<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning toʻrtinchi rukni — roʻza tutish ramazon oyi davomida tongdan shomgacha taom, ichimlik va jinsiy yaqinlikdan uzoq boʻlishlik farz etilgan. Farz roʻzalarda tong otmay turib niyat qilish afzal, nafl roʻzalarda esa peshingacha niyat qilish joiz ekanligi bildirilgan. Roʻzani buzmaydigan narsalar sifati chivin, pashshadek mayda narsalarning bexosdan ogʻizga kirib ketishi, tuz yo sirkani til uchida totish, qon oldirish, goʻdakka ovqatni chaynab berish, roʻzador ekaligini unutib, biror narsa yeb yo ichib qoʻyish kabi holatlarni keltirib, soʻng roʻzani buzadigan holatlar va ularning kafforati haqida maʼlumot berilgan. Jismga ozuqa yoki lazzat bermaydigan narsalar bilan roʻzasini buzgan kishi bir kuniga bir kun qazo roʻzasini tutib beradi. Agar oziqlanish yoki  shahvatga berilish sababli roʻza buzilsa, oltmish kun surunkali tarzda roʻza tutish, bir qulni ozod etish yoki oltmish kishini taomlantirish kaforat qilib belgilangan. Islomning beshinchi rukni — haj ham farz amallardan boʻlib, bu amalning farzga aylanishiga muayyan shartlar mavjud. Ular — haj qilishga moddiy imkoniyat, yoʻlning bexatarligi, qarzdor boʻlmaslik, haj safarida boʻlish muddatiga yetadigan oilaning taʼminoti mavjudligi, haj safariga chiqishga moneʼlik qila oladigan kasallik yoʻqligi boʻlib, bu shartlar ijobiy hal qilinganda haj amalini bajo keltirish farz boʻladi. Xotima qismi asarning yozilish sanasi (hijriy 905/mil. 1499-1500-y.), asarning nomlanishi qayd qilinib, duo istagi bilan tugaydi. „Siroj ul-muslimin“ning  sodda til,  ravon uslub hamda mantiqiy  izchillik bilan yozilganligi oʻrta asrlarda urf boʻlgan „nazmi taʼlimiy“ (sheʼr bilan yoziladigan oʻquv qoʻllanma) anʼana­larini eslatadi. Arab va fors sheʼriyatida  falsafa va irfon, axloq va din, riyo­ziyot va lugʻatshunoslik fanlariga bagʻish­langan sheʼriy asarlar mavjudligidan yaxshi xabardor boʻlgan Navoiy „Siroj ul-muslimin“ vositasida ushbu anʼanani  turkiy sheʼriyatga ham joriy qilishga erishgan. Shuningdek, Husayn Boyqaro olib borayotgan bagʻrikeng­lik siyosati tufayli Hirotda faoliyat olib borayotgan boshqa [[mazhab]] va firqalarning aqidalarini kamsitmagan holda oʻzi eʼtiqod qilgan ahli sunna va jamoaning moʻtadil qarashlarini himoya qilib chiqqan. „Siroj ul-muslimin“ oʻzbek tilida yaratilgan ilk diniy-aqidaviy manbalarning biri sifatida ham katta ahamiyatga ega<ref>{{Kitob manbasi|title=Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Navoiyshunoslik]] [[Turkum:Alisher Navoiy asarlari]]{{Chala}} fqz8lcqbi61ymtbdys0ybw9k9zkk76p 6315783 6315782 2026-10-23T09:17:00Z Sherzod11W 273619 6315783 wikitext text/x-wiki '''„Siroj ul-muslimin“ („Musulmonlar chirogʻi“)''' — [[Alisher Navoiy|Alisher Navoiyning]] diniy mavzudagi sof diniy ahkomlarni yoritishga bagʻishlangan [[asar]]i. == Asar haqida == Hijriy 905-yilda (milodiy 1499-1500-yillar) yozilgan boʻlib, jami 208 baytdan iborat. Baʼzi manbalarda 197 bayt deyiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/alisher-navoiy/dilnavoz-yusupova-alisher-navoiyning-diniy-va-tasavvufiy-asarlari.html|sarlavha=Alisher Navoiy. Siroju-l-muslimin & Dilnavoz Yusupova. Alisher Navoiyning diniy va tasavvufiy asarlari|sana=10.05.2020|qaralgan sana=19.02.2023}}</ref>. „Siroj ul-muslimin“da muallif har bir oddiy [[musulmon]] bilishi zarur boʻlgan aqidaviy va [[fiqh]]iy masalalarni yoritishni maqsad qilib, islomning besh ruknini qisqacha tarzda [[oʻzbek tili]]da bayon etgan. „Siroj ul-muslimin“ basmala bobi, kitobning yozilish sababi bayon etilgan bob, turli diniy mavzularga bagʻishlangan 25 bob va xotimadan iborat. Besh baytli basmala bobida Navoiy avval odob doirasida hamd, naʼt va salavot aytib, soʻng ushbu asarning yozilish tarixini quyidagicha bayon etadi: == Yozilish tarixi == Sulton [[Husayn Boyqaro|Husayn Boyqaroning]] bevosita ragʻbati va himmati tufayli ham maʼnaviy obidalar, ham koʻplab binoyi xayrlar qurishga muyassar boʻlgan Navoiyning bu ishlari turli majlis va mahfilda suhbat mavzusiga aylangan. Ana shunday mahfillarning birida Navoiyning xayrixohlaridan biri uning saʼy-harakati tufayli bunyod etilgan „oliy rabot“ni maqtab qoladi. Shu majlisda sultonning yaqin kishilaridan boʻlgan  bosh­qa bir kishi, „sheʼrlarida ishq-u oshiqlikni madh etib, din-u diyonat uyini xarob etuvchi kishining binoyi xayr qurdirishi hisobga oʻtarmikan?“ degan maʼnoda  eʼtiroz bildiradi. Bu xabar Navoiyga yetib kelgach, tanqidda qaysidir maʼnoda jon borligini anglagan shoir aqida hamda islom arkoni masalalarini oddiy turkiyzabon kishilarga  tushunarli til va uslubda sof diniy asar yozishni niyat qiladi. Ammo oʻsha paytda turli tashvish va muammolar sabab uning bu niyati amalga oshmay qoladi. Bir kuni  Samarqand shahridan Hirotga kelgan martabali bir kishi [[Xoja Ahror]] bilan suhbatlari chogʻida Navoiyni ham esga olgani, „diniy mavzuda ham bir asar yaratsa, yaxshi boʻlardi“, deganini aytib qoladi. Natijada, burunroq rejalashtirilgan xayrli ish Xoja Ahrorning taklifi bilan amalga oshadi. == Tuzilishi == Navoiy asarda dastlab [[shariat]] hukmlari hamda aqida qoidalarini bayon qiladi. Bu bejiz emas. Chunki shariatda eʼtiqod birlamchi, amal eʼtiqodga nisbatan ikkilamchi darajada turadi. Xudoga va Uning paygʻambariga eʼtiqod qilmasdan turib, shariat ahkomlarini bajarish — ildizi yoʻq daraxtni parvarish qilish kabi samarasiz. Shuning uchun har bir inson eng avvalo eʼti­qod asoslari haqida muayyan tasavvurga ega boʻlishi lozim:<blockquote>Amaldin chun burun keldi aqoyid, Bas, andin yetkuray avval favoyid<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=Siroj ul-muslimin|author=Alisher Navoiy}}</ref>.</blockquote>Alloh taolo aql-hushi joyida hamda balogʻatga yetgan bandasiga farz qilgan birinchi narsa — imon keltirishdir. Imon keltirish — 1) butun borliqni yoʻqdan bor qilgan, oʻxshashi va tengi yoʻq yakkayu yagona Allohga; 2) Alloh yaratgan farishtalarga; 3) Alloh yuborgan ilohiy kitoblarga; 4) Alloh bandalariga yuborgan paygʻambarlarga; 5) qiyomat kuniga; 6) taqdiri ilohiyga shak-shubhasiz ishonish va unga amal qilish demak. Navoiy imonning mohiyatini sharhlar ekan, aqida ilmining muhim masalalaridan biri — Alloh taoloning zotiga oid sakkiz sifatini keltiradi. Shuningdek, musulmon kishi eʼtiqod qilishi lozim boʻlgan — qabr azobi, ikki farishtaning savol-javobi, qiyomat kuni Allohni koʻrish mumkinligi, sirot koʻprigi va gunoh-savoblar tarozusi, jannat va doʻzax­ning borligi, paygʻambarlar moʻjizalari, oxir­zamon paygʻambarining qiyomat kuni shafoat qilishi kabi bir qator aqidaviy masalalarni ham bayon etadi. Bu masalalarni qisqacha boʻlsa-da, tilga olishdan asosiy maqsad, avvalo ahli sunnat va jamoaning eʼtiqodini  bayon etish, shu bahonada mas­lak va mazhabini ham ochiq-oydin ravishda moturidiya eʼtiqodida ekanligini bildirishdir. Chunki aqidaviy masalalar turli mazhabda turlicha amal qilgan. Navoiy bahsga kirishmasdan, oʻzi eʼtiqod qil­gan haqiqatlarni keltirib, xulosa chiqarishni oʻquvchiga havola qilishni maʼqul koʻrgan. „Islom arkonining sharhi“ bobi bilan boshlanadigan qismda Navoiy islom dinining besh rukni — shahodat kalimasi, namoz, zakot, roʻza va haj haqida maʼlumot beradi. Shahodat kalimasi — Alloh taoloning yagona maʼbud  hamda Muhammad Uning rasuli deb guvohlik berish ekanligini qayd etib, soʻng „saloti xams“ — besh mahal farz qilingan namozning shart va tartiblarini keltiradi. Namozning birinchi sharti poklik boʻlgani sababli, oldin tahoratning toʻrt farzi — yuzni yuvish, ikki qoʻlni ikki tirsagi bilan qoʻshib yuvish, boshning toʻrtdan biriga masʼh tortish, ikki oyoqni toʻpigʻigacha yuvish haqida maʼlumot beradi. Tahorat sunnatlari 12ta boʻlib, ular — „bismilloh“ soʻzini aytish, niyat, qoʻlni boʻgʻimlari bilan uch marta yuvish, ogʻizni uch marta chayish (mazmaza), uch marta burunga suv olib qoqish (istinshoq), soqol va qoʻl-oyoq barmoqlarini xilol qilish, har  bir aʼzoni uch marta yuvish, tahorat tartiblarini oʻzgartirmaslik, har bir aʼzoni ketma-ket va uzluksiz yuvish (muvolot)dan iborat. Undan soʻng tahoratning 6 ta mustahabi — niyat, muvolot, boshga masʼh tortish, tartib, boʻyinga masʼh tortish, har bir aʼzoni yuvishda oʻng tomondan boshlash kabi amallari haqida soʻz boradi. Mustahab deb koʻrsatilgan niyat, muvolot, boshga masʼh tortish va tartib aslida sunnat boʻlib, oldingi bobda  sunnatlar sifatida qalamga olingan. „Vuzuʼ noqizlari“ bobida tahoratni buzadigan narsalar haqida fikr yuritilgan. Keyingi bobda esa gʻuslni vojib qiluvchi sabablar sanab oʻtilgan. Undan soʻng gʻuslning farzlari (ogʻizni cha­yish va burunga suv olib qoqish, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) va sunnatlari (avval qoʻlni, soʻng avrat aʼzolari hamda najosat tekkan joylarni yuvish, tahorat olib, soʻng barcha aʼzolarga suv quyish) keltirilgan. Namoz oʻqishga pok boʻlish uchun tahorat va gʻusl qilish uchun imkon boʻlmaganida qoʻllaniladigan tayammumning farzlari (niyat, poklovchi tuproq jinsini maxsus suratda ikki qoʻl va yuzga surtish) va tayammumni buzadigan narsalar (tahoratni buzadigan narsalar hamda ichish uchun zarur boʻlgan suvdan tashqari, tahoratning farzini bajarishga yetarli suv topilishi) haqida maʼlumot berilganidan soʻng namozning farzlari haqida soʻz boradi. Namoz farzlaridan oltitasi namozdan tashqarida boʻlib, ular — tahoratli boʻlish, namoz oʻqiladigan joy pokiza boʻlishi, avrat aʼzolarini berkitish, namozning qaysi vaqtda ekanligini bilish va shunga rioya etish, qiblaga yuzlanish, niyat qilishdir. „Namozda olti doxil farzning bayoni“ bobida takbir, namozda qiyomda boʻlish, qiroat, rukuʼ qilish, sajdaga borish, oxirida qaʼdada oʻtirishdan iborat boʻlgan oltita ichki farz bayon etilgan. Soʻng yettita vojib amallar — „Fotiha“ surasini oʻqish va unga yana bir sura zam qilish, belgilangan tartibga rioya qilish, avvalgi ikki rakʼatda qiroat qilish, sajda, rukuʼ va boshqa amallarida bir muddat tin olib turish, uch va toʻrt rakʼatli namozlarda ikkinchi qaʼdada tashahhud oʻqish tartib bilan keltirilgan. Namozning sunnatlariga sharh berarkan, bu sunnatlar jami 20 ta boʻlib, 10 tasi qavliy (nutqqa tegishli) va 10 tasi feʼliy (amaliy) ekanligini qayd qiladi. Qavliy sunnatlar — sanoni oʻqish, „aʼuzu billoh“ va „bismilloh“ni aytish, „Fotiha“ surasidan keyin „omin“ deyish, rukuʼdan turishda „Samiʼallohu liman hamidah“ deyish, uchinchi va toʻrtinchi rakʼatlarda „Fotiha“ surasini oʻqish (dastlabki ikki rakʼatda „Fotiha“ oʻqish farz amallardan hisoblanadi), rukuʼ va sajdada ikki takbir („Allohu akbar“ deyishlik)  va ikki tasbeh (rukuʼda uch marta „Subhona Rabbiyal-ʼazim“, sajdada uch marta „Subhona Rabbiyal-aʼlo“ deyish)ni aytishlikdan iborat. Feʼliy sunnatlarni ado etish uchun qoʻlni quloqqacha koʻtarish, qiyomda oʻng qoʻlni chap qoʻl ustiga qoʻyish va nigohni sajda oʻrniga qaratib turish,  rukuʼda qoʻlni tizzaga qoʻyib, shu holatda belni tekis tutish, sajdada kaftlar qayerga qoʻyilsa, boshni ularning orasiga qoʻyish, sajda qilganda qorinni tizzadan, qoʻlni oyoqdan uzoq tutish, chap tovon ustiga oʻrnashib, oʻng oyoq barmoqlarini qiblaga qaratib oʻtirish lozim boʻladi. Namozlar umumiy hisobda oʻn yetti rakʼat (bomdod — ikki, peshin va asr — toʻrt rakʼatdan, shom- uch, xufton — toʻrt rakʼat) boʻlib, xuftonda uch rakʼat [[vitr namozi]] vojib qilingan. Sunnat namozlari esa jami oʻn ikki rakʼatdir:<blockquote>Ikirar rakʼat oʻldi subh ila shom, Ul ikki toʻrtar angla barcha ayyom<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning uchinchi rukni — zakot haqida maʼlumot berarkan, zakot — moli nisobga yetgan kishi uchun farz boʻlib, mol-davlatidan qirqdan bir hissani mustahiq — zakot olishga haqli boʻlgan insonlarga berish buyurilgani, ammo kiyib yurilgan kiyim-kechaklar, zaruriy ehtiyojga qoʻllaniladigan ot-ulov va boshqa narsalardan zakot berilmaydi. Navoiy talqinida, zakot — balolarni qaytaruvchi hamda qiyomat kuni gunohlarni yengillatuvchi amallardan hisoblanadi:<blockquote>Adosida baloning raddi angla, Yana qilmoq sabukbor oʻzni tongla<ref name=":0" />.</blockquote>Islomning toʻrtinchi rukni — roʻza tutish ramazon oyi davomida tongdan shomgacha taom, ichimlik va jinsiy yaqinlikdan uzoq boʻlishlik farz etilgan. Farz roʻzalarda tong otmay turib niyat qilish afzal, nafl roʻzalarda esa peshingacha niyat qilish joiz ekanligi bildirilgan. Roʻzani buzmaydigan narsalar sifati chivin, pashshadek mayda narsalarning bexosdan ogʻizga kirib ketishi, tuz yo sirkani til uchida totish, qon oldirish, goʻdakka ovqatni chaynab berish, roʻzador ekaligini unutib, biror narsa yeb yo ichib qoʻyish kabi holatlarni keltirib, soʻng roʻzani buzadigan holatlar va ularning kafforati haqida maʼlumot berilgan. Jismga ozuqa yoki lazzat bermaydigan narsalar bilan roʻzasini buzgan kishi bir kuniga bir kun qazo roʻzasini tutib beradi. Agar oziqlanish yoki  shahvatga berilish sababli roʻza buzilsa, oltmish kun surunkali tarzda roʻza tutish, bir qulni ozod etish yoki oltmish kishini taomlantirish kaforat qilib belgilangan. Islomning beshinchi rukni — haj ham farz amallardan boʻlib, bu amalning farzga aylanishiga muayyan shartlar mavjud. Ular — haj qilishga moddiy imkoniyat, yoʻlning bexatarligi, qarzdor boʻlmaslik, haj safarida boʻlish muddatiga yetadigan oilaning taʼminoti mavjudligi, haj safariga chiqishga moneʼlik qila oladigan kasallik yoʻqligi boʻlib, bu shartlar ijobiy hal qilinganda haj amalini bajo keltirish farz boʻladi. Xotima qismi asarning yozilish sanasi (hijriy 905/mil. 1499-1500-y.), asarning nomlanishi qayd qilinib, duo istagi bilan tugaydi. „Siroj ul-muslimin“ning  sodda til,  ravon uslub hamda mantiqiy  izchillik bilan yozilganligi oʻrta asrlarda urf boʻlgan „nazmi taʼlimiy“ (sheʼr bilan yoziladigan oʻquv qoʻllanma) anʼana­larini eslatadi. Arab va fors sheʼriyatida  falsafa va irfon, axloq va din, riyo­ziyot va lugʻatshunoslik fanlariga bagʻish­langan sheʼriy asarlar mavjudligidan yaxshi xabardor boʻlgan Navoiy „Siroj ul-muslimin“ vositasida ushbu anʼanani  turkiy sheʼriyatga ham joriy qilishga erishgan. Shuningdek, Husayn Boyqaro olib borayotgan bagʻrikeng­lik siyosati tufayli Hirotda faoliyat olib borayotgan boshqa [[mazhab]] va firqalarning aqidalarini kamsitmagan holda oʻzi eʼtiqod qilgan ahli sunna va jamoaning moʻtadil qarashlarini himoya qilib chiqqan. „Siroj ul-muslimin“ oʻzbek tilida yaratilgan ilk diniy-aqidaviy manbalarning biri sifatida ham katta ahamiyatga ega<ref>{{Kitob manbasi|title=Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Navoiyshunoslik]] [[Turkum:Alisher Navoiy asarlari]]{{Chala}} 97epownwhubmrsjlaayasjpbch384fs 0 918441 6315534 6071136 2026-10-22T22:22:05Z Sherzod11W 273619 6315534 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]<nowiki/>lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002-2018 yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018 yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 2esjt0athy41836kkey12xwepj0ri33 6315535 6315534 2026-10-22T22:22:15Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315535 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002-2018 yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018 yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 7xpuv8que3iemxynwx0f6pi6j3er1x8 6315536 6315535 2026-10-22T22:22:34Z Sherzod11W 273619 6315536 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002-2018 yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018 yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] aw16mwhwmejok3inexm4glmzyj0em7q 6315537 6315536 2026-10-22T22:22:40Z Sherzod11W 273619 6315537 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002-2018 yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018 yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] ozfw8dwyimxn3p6s7m6nc44rwy3xf4z 6315538 6315537 2026-10-22T22:22:53Z Sherzod11W 273619 6315538 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002-2018 yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018 yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 9j4mdwk1ipoc4ov5wrh6dns4afkfk9o 6315539 6315538 2026-10-22T22:22:59Z Sherzod11W 273619 6315539 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002-2018 yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018 yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] nz0qwvhyzpex34qiyffu5m3mep1sigm 6315540 6315539 2026-10-22T22:23:23Z Sherzod11W 273619 6315540 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab Xoʻjayli tumani hokimi lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] hjndm4lxnnbiv08lz3ivxityusduhuu 6315541 6315540 2026-10-22T22:23:39Z Sherzod11W 273619 6315541 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] gbf3mcmt6ksnd7tu5pu1c1k5xqa5pfg 6315542 6315541 2026-10-22T22:23:51Z Sherzod11W 273619 6315542 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 9mogqipxgejpd1ll87ulgkojs66ftwk 6315543 6315542 2026-10-22T22:24:03Z Sherzod11W 273619 6315543 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan.<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 4agyvfcxdxoo7r9ozfhwk2wpb41ayhn 6315544 6315543 2026-10-22T22:24:16Z Sherzod11W 273619 6315544 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 24dfj583iopfgmw9j3rbfnqr2qttxyg 6315545 6315544 2026-10-22T22:24:23Z Sherzod11W 273619 6315545 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan qoraqalpogʻistonlik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] dblrdf0xt2ag33n75qkvn3hz0vozsym 6315546 6315545 2026-10-22T22:24:54Z Sherzod11W 273619 6315546 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan [[qoraqalpogʻiston]]<nowiki/>lik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 4denjqoi4wdpi35e20l3o3yfep6cjzt 6315547 6315546 2026-10-22T22:25:43Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315547 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Jengis Yermashev |tasvir = |uzunlik = |gerb = Coat of arms of Karakalpakstan.svg |gerb uzunligi = 25px |bayroq = Flag of Karakalpakstan.svg |bayroq2 =Coat of arms of Karakalpakstan.svg |bayroq uzunligi = 25px |lavozimi = [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i |boshlanish davri = [[2018-yil]] |tugash davri = |oʻtmishdoshi = |premyer = |vorisi = |lavozimi_2 = [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi |bayroq_2 = Flag of Karakalpakstan.svg |boshlanish davri_2 = [[2017-yil]] |tugash davri_2 = [[2018-yil]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1977|11|14}} |tavallud joyi = [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpoq ASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]] |vafot sanasi = |vafot joyi = |fuqaroligi = {{UZB}} | turmush ortogi= | bolalari= |maʼlumoti = [[Qoraqalpoq davlat universiteti]] |mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} |ilmiy unvoni = 2021 y. Yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc) }} '''Jengis Maratovich Yermashev''' ([[1977-yil]] [[14-noyabr]], [[Chimboy tumani]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|QQASSR]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — [[oʻzbekiston]]lik, xususan [[qoraqalpogʻiston]]lik davlat arbobi, maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, adliya katta maslahatchisi. U 2018-yil sentyabr oyidan boshlab [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Xoʻjayli tumani]] [[hokim]]i<ref>[https://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ www.xodjeylirk.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230429062802/http://xodjeylirk.uz/rukovodstvo/ |date=2023-04-29 }}. Xoʻjayli tumani hokimligi rasmiy sayti</ref>. == Biografiyasi == Jengis Yermashev 1977-yil 14-noyabr sanasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati [[qoraqalpoq]]. Maʼlumoti oliy. 2000-yilda [[Qoraqalpoq davlat universiteti]]ning bakalavr-huquqshunos, 2002-yilda magistr-fuqarolik huquqi mutaxassisligini tamomlagan. 2008-2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabida tahsil olgan, "Tizimli tahlil: siyosatshunoslik, tahlilchi va istiqbolni belgilash" ixtisosligi bo‘yicha magistr darajasini olgan.<br /> == Mehnat faoliyati == Yermashev 2002—2018-yillarda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi [[prokuratura]]si tizimidagi turli xil lavozimlarda oʻz mehnat faoliyatini olib borgan. 2017-2018—yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] huzuridagi [[Majburiy ijro byurosi]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ish yuritgan. 2018-yil sentyabr oyidan boshlab '''Xoʻjayli tumani hokimi''' lavozimida ishlab kelmoqda. == Siyosiy faoliyati == Tadbirokorlar va ishbilarmonlar harakati — [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] aʼzosi. 2024-yildan Xalq deputatlari Xoʻjayli tumani Kengashining 13-Navro‘z saylov okrugi [[deputat]]i. == Ilmiy faoliyati == * 2021 y. Yuridik fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (PhD). * 2025 y. Yuridik fanlari doktori (DSc). '''Tadqiqotchi sifatida bir qancha ilmiy izlanishlar ustida faoliyat yuritib, quyidagi ilmiy ishlarga mualliflik qilgan''': * Yermashev J. M. Ózbekistan Respublikasında jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń huqıqıy jagʻdayı // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2019-yil.; * Yermashev J. M. Voprosi pravovogo obespecheniya deyatelnosti xakimov v Respublike Karakalpakstan i sovershenstvovaniya ix funksiy // Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.<ref>[https://doi.org/10.33619/2414-2948/58/36/ www.doi.org]. Bulletin of Science and Practice. ISSN 2414-2948. Uzbekistan. 2020 year.</ref>; * Yermashev J. M. Nekotorie voprosi reformirovaniya sistemi mestnix organov vlasti Respubliki Karakalpakstan // Vestnik Karakalpakskogo gosudarstvennogo universiteta im. Berdaxa. ISSN 2010-9075. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Formi vzamootnosheniy organov mestnogo samoupravleniya i organov gosudarstvennoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2010-9075. Oʻzbekiston. 2020-yil.; * Yermashev J. M. The system of local authorities in the Republic of Karakalpakstan and problems of improving the efficiency of their activities // Science and Education in Karakalpakstan. ISSN 2181-9203. Uzbekistan. 2020 year.; * Yermashev J. M. Voprosi sovershenstvovaniya osnovnix napravleniy vzaimodeystviya mestnix predstavitelnix organov s organami ispolnitelnoy vlasti v Respublike Karakalpakstan // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. Uzbekistan. 2020-god.; * Yermashev J. M. Qaraqalpaqstan Respublikasında hákimiyat apparatı iskerliginiń shólkemlestiriwdiń huqıqıy tiykarlari // „Puqaralardıń huqıqların támiyinlewde Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń tutqan ornı“ atamasindagʻi respublikaliq ilimiy-ámeliy konferensiya materiallari. Oʻzbekiston, 2020-yil.; * Yermashev J. M. Sovershenstvovanie konstitutsionno-pravovix osnov organizatsii i deyatelnosti mestnix organov gosudarstvennoy vlasti Respubliki Karakalpakstan // Ilmiy tadqiqot ishi. Oʻzbekiston, 2021-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning jazoni ogʻirlashtiruvchi belgilari // International journal of conference series on education and social sciences. ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.<ref>[https://ijorces.org/index.php/ojs/article/view/267/352/ www.ijorces.org]. International journal of conference series on education and social sciences, ISSN 2717-7076. Bursa, Turkiya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Violation of customs legislation as a type of crime against the fundamentals of the economy: qualification and differentiation of crimes of similar content // European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.<ref>[https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ www.journalofresearch.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230328200727/https://journalofresearch.eu/index.php/jreu/article/view/77/69/ |date=2023-03-28 }}. European Journal of Research. ISSN 2521-3261 (onlayn), ISSN 2521-3253 (bosma). Avstriya. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning subʼektiv tomoni // Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf/ www.conferences.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230529150316/https://conferences.uz/plugins/themes/bootstrap3/pdf/conf_49_2023/1.Huquqiy_tadkikotlar_yunalishi_1_qism.pdf |date=2023-05-29 }}. Yangi Oʻzbekiston: innovatsiya, fan va taʼlim. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish tushunchasi va ushbu qilmish uchun jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan qonunchilik hujjatlarining rivojlanishi // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.<ref>[https://tadqiqot.uz/ www.tadqiqot.uz]. Huquqiy tadqiqotlar jurnali, ISSN 2181-9130. Oʻzbekiston. 2023-yil.</ref>; * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy davlatlar jinoyat qonunlarida kontrabanda predmeti tahliliga oid mulohazalar // Jurnal yuridicheskix issledovaniy. 2023-yil. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining tushunchasi va uning o‘ziga xos belgilari yuzasidan ayrim ilmiy-nazariy munozaralar // Results of National Scientific Research International Journal. 2023-yil. * Yermashev J. M. Iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlarning turi sifatida bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzishning obyektiv belgilari tahlili // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov, ISSN 2181-2179. 2023-yil. * Yermashev J. M. Development Of Legislation Providing For Criminal Liability For Smuggling // The American Journal of Political Science Law and Criminology, ISSN 2693-0803. 2023-year. * Yermashev J. M. Kontrabanda jinoyatining obyektiv belgilari // Kriminologiya Va Jinoiy Odil Sudlov. 2023-yil. * Yermashev J. M. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida javobgarlik belgilangan bojxona sohasidagi jinoyatlarning jazoni og‘irlashtiruvchi belgilari tahlili // Zamonaviy taraqqiyotda ilm-fan va madaniyatning o‘rni. https://academics.uz/index.php/Konferensiya/article/view/3159. 2024-yil. * Yermashev J. M. Scientific Observations on the Object of Crimes in the Customs Field // AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies, ISSN 2993-2157. 2024-year. * Yermashev J. M. THE DEVELOPMENT OF LEGAL NORMS ON LIABILITY FOR CRIMES IN THE CUSTOMS SPHERE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN // JOURNAL OF LAW AND ECONOMICS, ISSN 2984-8091. 2024-year. * Yermashev J. M. ANALYSIS OF THE OBJECTIVE SIDE OF CRIMES IN THE FIELD OF CUSTOMS // EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCh AND MANAGEMENT STUDIES, ISSN 2750-8587. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni kvalifikatsiya qilish: ularni oʻzaro farqlash masalalari // Yuridik fanlar axborotnomasi huquqiy ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-919X. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarni sodir etgan shaxsning kriminologik tavsifi yuzasidan mulohazalar // Kriminologiya va jinoiy odil sudlov ilmiy-amaliy jurnal. 2024-yil 3-son. ISSN 2181-2179. 2024-yil. * Yermashev J. M. Ayrim xorijiy mamlakatlar qonunchiligida bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. 2024-yil 9 jild, 9 son. ISSN 2181-9130. 2024-yil. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlarning subyektiv belgilari tahlili // Zamonaviy ta’limda fan va innovatsion tadqiqotlar 2024-yil 2-son, 4-to‘plam. 2024-yil. * Yermashev J. M. Analysis of the objective aspect of crimes in the customs sphere // Current approaches and new research in modern sciences International scientific-online conference. 2024-year. * Yermashev J. M. Bojxona sohasidagi jinoyatlar uchun javobgarlik (jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari) // Monografiya: 327:94(584.4+100) KBK: 67.409. ISBN: 978-9910-9538-5-9. 2024-yil. == Mukofotlari == 2017-yilda mamlakatimizda huquq-tartibotni taʼminlashdagi katta xizmatlari va yuksak kasbiy mahoratlari uchun [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan [[Sodiq xizmatlari uchun medali|"Sodiq xizmatlari uchun" medali]] bilan taqdirlangan<ref>[https://daryo.uz/2017/08/27/shavkat-mirziyoyev-huquqni-muhofaza-qilish-organlari-mudofaa-va-favqulodda-vaziyatlar-vazirliklari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotladi/ www.daryo.uz]. Shavkat Mirziyoyev huquqni muhofaza qilish organlari, Mudofaa va Favqulodda vaziyatlar vazirliklari xodimlaridan bir guruhini mukofotladi, 27.08.2017. Qaraldi: 29.03.2023</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston maʼmuriy birliklari hokimlari]] [[Turkum:Sodiq xizmatlari uchun medali sohiblari]] 5wudcw7mrwtu80etnt68uy2gyba7y0p 0 920799 6315391 5160817 2026-10-22T21:48:25Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315391 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''kvant mexanikasi'''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''kvant nazariyasi''' sifatida ham tanilgan) — fizikaning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, [[biologiya]] va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} pxgnstd4yxyy5zmzypwd9qjy5r05rhu 6315392 6315391 2026-10-22T21:48:40Z Sherzod11W 273619 6315392 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — fizikaning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, [[biologiya]] va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} tbscz702kh0so7jfok9curk1rmaqbhe 6315393 6315392 2026-10-22T21:48:52Z Sherzod11W 273619 6315393 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]<nowiki/>ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, [[biologiya]] va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 7s4yngc2q53l5n8g59d8icvfq7dikdq 6315394 6315393 2026-10-22T21:49:04Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315394 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, [[biologiya]] va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} i8rdoe0id3ixsb1jq4j4a0mu1ri8n17 6315395 6315394 2026-10-22T21:49:21Z Sherzod11W 273619 6315395 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan [[kimyo]], [[biologiya]] va [[materialshunoslik]]<nowiki/>ka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} aud9p1r5ie1s1bcrw14b0mz39l9axid 6315396 6315395 2026-10-22T21:49:30Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315396 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan [[kimyo]], [[biologiya]] va [[materialshunoslik]]ka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 9asgvoqxxrr62g16pnhqq00y92j3dnk 6315397 6315396 2026-10-22T21:49:47Z Sherzod11W 273619 6315397 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan [[kimyo]], [[biologiya]] va [[materialshunoslik]]ka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{<manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} fh6abzcc8yx7ac0snutkni1oibgjy6x 6315398 6315397 2026-10-22T21:49:53Z Sherzod11W 273619 6315398 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan [[kimyo]], [[biologiya]] va [[materialshunoslik]]ka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 8r0dz6w7pw6r0h2kd3fzat6e4bfuip9 6315399 6315398 2026-10-22T21:49:59Z Sherzod11W 273619 6315399 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan [[kimyo]], [[biologiya]] va [[materialshunoslik]]ka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 8i9bah9l066iom17341hv451k4ytgz7 6315400 6315399 2026-10-22T21:50:05Z Sherzod11W 273619 6315400 wikitext text/x-wiki '''Kvant fizikasi''' (shuningdek, '''''kvant mexanikasi'''''<ref>'''Kvant mexanikasi''', toʻlqin mexanikasi — [[nazariy fizika]]ning juda kichik o'lchamli zarralar (elementar zarra, [[atom]], molekula va h.k.) harakat qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi.</ref> yoki '''''kvant nazariyasi''''' sifatida ham tanilgan) — [[fizika]]ning asosiy bo'limi bo'lib, materiya va energiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini o'rganadi. Bu ko'plab texnologik yutuqlarga olib kelgan va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan [[kimyo]], [[biologiya]] va [[materialshunoslik]]ka ta'sir ko'rsatgan murakkab va doimiy rivojlanayotgan sohadir. == Kvant fizikasi tarixi == Kvant fizikasi 20-asrning boshlarida zarralarning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tushuntirish uchun ishlab chiqilgan. Bu qora tana nurlanishi<ref>Qora tanli radiatsiya, barcha tushayotgan nurlanishni yutuvchi har qanday ob'ekt yoki tizim tomonidan tarqaladigan energiya. Bu atama odatda har qanday qizdirilgan ob'ekt tomonidan chiqarilgan yorug'lik spektriga ishora qiladi; umumiy misollar tosterning isitish elementi va lampochkaning filamentini o'z ichiga oladi.</ref> va fotoelektr<ref>Fotoelektrik ta`sir - yorug'lik tushganda, materiallar yuzasidan (odatda metall) elektronlarni chiqarish yoki chiqarishni o'z ichiga olgan jarayon. Fotoelektrik effekt yorug'lik va elektronlarning kvant tabiatini aniq tushunishga imkon beradigan muhim tushunchadir.</ref> ta'siri kabi ba'zi hodisalarni tushuntirib bera olmaydigan klassik fizikaning cheklovlariga javob edi. Maks Plank<ref>1900 yilda Maks Plank (1858-1947) tomonidan birinchi marta taklif qilingan kvant gipotezasi yorug'lik energiyasi faqat kvantlar deb ataladigan diskret to'plamlarda chiqarilishi va yutilishi mumkinligini taxmin qiladi. Plank bu g'oyani qora jism nurlanishini tushuntirishga harakat qilganda, uning kvant nazariyasiga asos bo'lgan ish bilan chiqdi.</ref> ko'pincha 1900 yilda energiya uzluksiz emas, balki kvant deb ataladigan diskret paketlarda mavjudligini taklif qilganda kvant nazariyasining rivojlanishini boshlagan deb hisoblanadi. Kvant nazariyasining rivojlanishi 1905 yilda yorug'lik kvantlarda yoki fotonlarda ham mavjudligini taklif qilgan [[Albert Einstein|Albert Eynshteyn]] tomonidan yanada ilgari surildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|sarlavha=Albret Enshteynning Kvant fizikasiga qo'shgan hissasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406162753/https://interestingengineering.com/science/can-quantum-theory-of-light-carry-humanity-further|arxivsana=2023-04-06|sana=04.06.2023|qaralgan sana=04.06.2023}}</ref>. Bu to'lqin-zarrachalar dualligining rivojlanishiga olib keldi, bu zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin degan fikr va aksincha. Kvant nazariyasining rivojlanishiga 1913 yilda atomdagi elektronlar faqat ma'lum diskret energiya darajalarini egallashi mumkinligini taklif qilgan Nils Born<ref>19-asr oxirida elektron va radioaktivlikning kashf etilishi atom tuzilishi uchun turli modellarning taklif qilinishiga olib keldi. 1913 yilda Niels Bor vodorod atomi uchun kvant nazariyasiga asoslanib, ba'zi jismoniy miqdorlar faqat diskret qiymatlarni qabul qiladigan nazariyani taklif qildi. Elektronlar yadro atrofida harakat qiladi, lekin faqat belgilangan orbitalarda va agar elektronlar past energiyali orbitaga sakrab chiqsa, farq nurlanish sifatida yuboriladi. Bor modeli atomlar nima uchun faqat belgilangan toʻlqin uzunlikdagi yorugʻlik chiqarishini tushuntirib berdi va keyinchalik yorugʻlik kvantlari haqidagi nazariyalarni oʻz ichiga oldi.</ref> ning ishi ham ta'sir ko'rsatdi. Bu bugungi kunda ham asosiy atom tuzilishini o'rgatish uchun foydalaniladigan atomning Bor modelining rivojlanishiga olib keldi. Kvant mexanikasi tamoyillari yana bir qancha fiziklar, jumladan Verner Geyzenberg, Ervin Shredinger, Pol Dirak va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. 1920-1930-yillarda [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]] tamoyillari bugungi kunda ham qoʻllanilayotgan matematik asosga aylantirildi. == Kvant fizikasining asosiy tamoyillari == Kvant fizikasining tamoyillari ko'pincha intuitiv va tushunish qiyin. Biroq, nazariya uchun asosiy bo'lgan bir nechta asosiy tamoyillar mavjud. To'lqin-zarracha ikkiligi: Yuqorida aytib o'tilganidek, zarralar ham to'lqinlar kabi harakat qilishi mumkin va aksincha. Bu shuni anglatadiki, zarralar bir vaqtning o'zida ham to'lqin, ham zarracha xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Zarrachalarning xatti-harakati to'lqin funktsiyasi bilan tavsiflanadi, bu ma'lum bir holatda zarrachani topish ehtimolini beradi. Superpozitsiya<ref>Superpozitsiya - kvant tizimining bir vaqtning o'zida o'lchanguncha bir nechta holatda bo'lish qobiliyati. Kontseptsiyani tushunish qiyin bo'lganligi sababli, kvant mexanikasining ushbu muhim printsipi ko'pincha 1801 yilda ingliz fizigi Tomas Yang tomonidan o'tkazilgan tajribada tasvirlangan.</ref> - bu zarracha kuzatilmaguncha bir vaqtning o'zida bir nechta holatda yoki joylarda mavjud bo'lishi mumkin degan fikr. Demak, zarrachalar kuzatilgunga qadar “kvant noaniqlik” holatida bo‘lishi mumkin, bu vaqtda to‘lqin funksiyasi “yiqilib”, zarracha aniq holatga keladi. O'zaro bog'lanish: Ikki zarracha bir-biriga bog'langanda, hatto katta masofada bo'lsa ham, ularning holati bir-biriga bog'liq bo'lganda paydo bo'ladi. Bu shuni anglatadiki, bir zarraning holati boshqa zarrachaning holatiga ta'sir qilishi mumkin, hatto ular jismoniy aloqada bo'lmasa ham. Noaniqlik printsipi: Verner Heisenberg tomonidan ishlab chiqilgan noaniqlik printsipi zarrachaning pozitsiyasi va impulsini bir vaqtning o'zida mutlaq aniqlik bilan bilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. Bu shuni anglatadiki, biz zarrachaning o'rnini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik kam aniq bilamiz va aksincha. == Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishi == Kvant fizikasi ko'plab texnologik yutuqlarga olib keldi va boshqa ta'lim sohalariga, jumladan kimyo, biologiya va materialshunoslikka ta'sir ko'rsatdi. Kvant fizikasining amaliy qo'llanilishiga bir nechta misollar: Lazerlar: Lazerlar - bu stimulyatsiya qilingan emissiya deb ataladigan jarayon orqali yorug'lik chiqaradigan qurilmalar. Lazerlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Transistorlar: Transistorlar - bu kalit yoki kuchaytirgich sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron qurilmalar. Tranzistorlarning rivojlanishi kvant mexanikasi tamoyillari tufayli mumkin bo'ldi. Kvant hisoblash: Kvant hisoblash - bu hisoblashning yangi sohasi Qo'shimcha foydali resurslar: [https://www.meteorologiaenred.com/uz/Kvant-fizikasi-nima.html] [https://www.youtube.com/watch?v=5HThtoLMTcQ&embeds_euri=https%3A%2F%2Fuz.warbletoncouncil.org%2F&feature=emb_logo] == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} bopx32r8p5es6jcq8vw4hbzi0fftw21 0 922138 6315489 6283754 2026-10-22T22:11:36Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315489 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, terapiya yoki bezak uchun dam olish holatidagi tananing tayanchi hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * Qoʻllab-quvvatlash * Yorgan * Matras * Sache (xushboʻy yostiq) * Mebel qoplamasi * Yostiq == Manbalar == {{Manbalar|33em}} 9exqeztjy45n3renvzjnia3c7ymo33d 6315490 6315489 2026-10-22T22:11:48Z Sherzod11W 273619 6315490 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi tananing tayanchi hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * Qoʻllab-quvvatlash * Yorgan * Matras * Sache (xushboʻy yostiq) * Mebel qoplamasi * Yostiq == Manbalar == {{Manbalar|33em}} 83iv5ga9wv58a7ojue8t9vz0bugq69d 6315491 6315490 2026-10-22T22:11:55Z Sherzod11W 273619 6315491 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi tananing tayanchi hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * Qoʻllab-quvvatlash * Yorgan * Matras * Sache (xushboʻy yostiq) * Mebel qoplamasi * Yostiq == Manbalar == {{Manbalar|33em}} suplru50iflwyi6jvhw9k605d34vwfu 6315492 6315491 2026-10-22T22:12:01Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315492 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi tananing tayanchi hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * Qoʻllab-quvvatlash * Yorgan * Matras * Sache (xushboʻy yostiq) * Mebel qoplamasi * Yostiq == Manbalar == {{Manbalar|33em}} lknu4g8avdk3z7dafq323dxwz5d0839 6315493 6315492 2026-10-22T22:12:07Z Sherzod11W 273619 6315493 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi tananing tayanchi hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * Qoʻllab-quvvatlash * Yorgan * Matras * Sache (xushboʻy yostiq) * Mebel qoplamasi * Yostiq. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} 1bn54mx9vjrqunl75827yl7jmjx8xqp 6315494 6315493 2026-10-22T22:12:41Z Sherzod11W 273619 6315494 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi tananing tayanchi hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} 1cwyy22p4dmy32o0ivwtgwbtpybwndh 6315495 6315494 2026-10-22T22:12:53Z Sherzod11W 273619 6315495 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud bolib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} 0i5vqilvoywihbkuy7sen06an4841mt 6315496 6315495 2026-10-22T22:13:01Z Sherzod11W 273619 6315496 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{Manbalar|33em}} aibl8vy7rbbcl1yneyt1414gkq834c6 6315497 6315496 2026-10-22T22:13:12Z Sherzod11W 273619 6315497 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} oikkgdlx8cfn42otphdx1fo4ywv2d1c 6315498 6315497 2026-10-22T22:13:21Z Sherzod11W 273619 6315498 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} 3a3aroj60wu1zjqi8kk01r5j1x79j35 6315499 6315498 2026-10-22T22:13:27Z Sherzod11W 273619 6315499 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} rfxuvvy7fikmki5291m8je6c77luwvu 6315500 6315499 2026-10-22T22:13:40Z Sherzod11W 273619 6315500 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} c9lwvubgxncdocaidisndo8xqu03go4 6315501 6315500 2026-10-22T22:13:48Z Sherzod11W 273619 6315501 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi. <ref name="Levy 2002" /> Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} nnerge4i4pbn8d2l1l80mlkoiats9t0 6315503 6315501 2026-10-22T22:14:12Z Sherzod11W 273619 6315503 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000 yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} 14t16mowyknklscscsv9tw9gw7ei93t 6315504 6315503 2026-10-22T22:14:20Z Sherzod11W 273619 6315504 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} p6emg7nwxcgt3wxavcy7qinxyene2zf 6315505 6315504 2026-10-22T22:14:30Z Sherzod11W 273619 6315505 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina Xitoy sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} bmn0ojk53nrn8aappfedn1p0crbfnnz 6315506 6315505 2026-10-22T22:14:43Z Sherzod11W 273619 6315506 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} kdzb1ymuijwr3qsi2w90z5ntz3m1utv 6315507 6315506 2026-10-22T22:15:03Z Sherzod11W 273619 6315507 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]]. == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} ncb9gcr35pcxvka472ohsv5am475mjd 6315508 6315507 2026-10-22T22:15:16Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315508 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618-907 yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]]. == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} fi6xdv7rgzrh4m399hte1mbqby6xedn 6315509 6315508 2026-10-22T22:15:48Z Sherzod11W 273619 6315509 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref> |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]]. == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} a0nymabxuejpudrnc6xmyzzp0abn9iy 6315510 6315509 2026-10-22T22:16:12Z Sherzod11W 273619 6315510 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref>. |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi.]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]]. == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} px1wmxql7zrdq1u43tkt3jnzkpz86f1 6315511 6315510 2026-10-22T22:16:23Z Sherzod11W 273619 6315511 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref>. |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi.]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]]. == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} qf6vhxgs4axbcc2zr76zfzhlnyfhk1o 6315512 6315511 2026-10-22T22:16:29Z Sherzod11W 273619 6315512 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref>. |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi.]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar]]. == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} ql57wb7gx617iqougxj11rs89yzm3am 6315513 6315512 2026-10-22T22:16:46Z Sherzod11W 273619 6315513 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref>. |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi.]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar.]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} kjsyw1bs40hi8hj0sgrgjxaav0r040x 6315514 6315513 2026-10-22T22:16:52Z Sherzod11W 273619 6315514 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref>. |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi.]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar.]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} efqxc9y04e90g5labe4wtsruq4vx2e8 6315515 6315514 2026-10-22T22:17:01Z Sherzod11W 273619 6315515 wikitext text/x-wiki {{birlashtirish|Yostiq}} [[Fayl:Pillows_on_a_hotel_bed.jpg|thumb| Toʻshakda yostiqlar]] [[Fayl:Average_White_Pillow.jpg|right|thumb| Oddiy yostiq]] '''Yostiq''' — bu qulaylik, [[terapiya]] yoki bezak uchun dam olish holatidagi ''tananing tayanchi'' hisoblanadi. Yostiqlar koʻplab turlar mavjud boʼlib, shu jumladan, [[Odam|odamlar]] tomonidan turli xil oʻzgarishlarda qoʻllanadi. Yostiqlarning baʼzi turlariga yotish yostiqlari, tana yostiqlari, dekorativ yostiqlar va boshqalar kiradi<ref>{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Uxlashga yordam beradigan yostiqlar bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlovchi vositadur. Boshqa turdagi yostiqlar yotgan yoki oʻtirganda tanani qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan. Uxlash vaqtida qulaylikni oshirish uchun inson tanasioning shakli hisobga olinadigan yostiqlar ham mavjud. Koʻrpa-toʻshaklar, soʻrilarda yoki stullarda ishlatiladigan dekorativ yostiqlar ham mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pillow |work=Thefreedictionary.com |publisher=The Free Dictionary By Farlex |url=http://www.thefreedictionary.com/pillow |access-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Oxford English Dictionary|chapterurl=http://www.oed.com/view/Entry/143932|accessdate=12 May 2015|chapter=Pillow, n.1a}}</ref>. Zamonaviy gʻarbiy madaniyatda yostiqlar oddiy yoki naqshli mato konvertidan (yostiq sumkasi sifatida tanilgan) iborat boʻlib, unda yumshoq sintafonlar mavjud, odatda sintetiklarni solinishi va oʻlchamlari, shakli standartlashtirilgan boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/pillow?q=pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Cambridge Dictionaries Online|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. Yostiqlar tarixan turli xil tabiiy materiallardan tayyorlangan va koʻplab millatlar dunyoda tabiiy materiallardan tayyorlangan yostiqlardan foydalanib kelishmoqda. ''Yostiq'' soʻzi ingliz tilidan olingan boʻlib ''pilwe'', qadimgi ingliz ''pyle'' (qadimgi oliy nemis ''pfuliwi'' ga oʻxshash) va lotin ''pulvinus manolarini anglatadi''. ''Yostiq'' soʻzining birinchi maʼlum qoʻllanishi 12-asrdan oldin boʻlgan<ref name="MerriamWebsterPillow">{{Veb manbasi|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pillow|sarlavha=Pillow|nashriyot=Merriam Webster|qaralgan sana=2012-05-20}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Sleeping_chimpanzee_(9165242880).jpg|thumb| [[Shimpanze]] qoʻlini yostiq sifatida ishlatadi]] Aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, yostiqlar oʻrnida qoʻllaridan foydalanish hayvonlarda tarixdan oldingi davrga qadar rivojlangan, eng qadimgi misollar [[sudralib yuruvchilar]] va sutemizuvchilarning boshlarini oʻzlariga, bir-biriga bosh va boʻyinni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻygan<ref name="SanzCall2013">{{Kitob manbasi|last=Crickette M. Sanz|title=Tool Use in Animals: Cognition and Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xka-mKRz3swC&pg=PA184|date=7 March 2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01119-9|pages=184–}}</ref>. Odamlar oʻz uyalarida yogʻoch va toshdan yasalgan jonsiz narsalarni yostiq sifatida ishlatishni rivojlantirganlar<ref name="SanzCall2013" />. Uyga aylantirilgandan soʻng, koʻplab [[hayvonlar]] bu maqsadda inson qoʻli bilan yasalgan yostiq va yostiqlardan foydalanishni, shuningdek, oʻzlarining va boshqa turlarining vakillariga dam olishni oʻrgandilar<ref name="SanzCall2013" />. 5-23 million yil oldin daraxtda yashovchi buyuk maymunlar uyquni yaxshilash uchun uyqu platformalarini, shu jumladan yogʻoch yostiqlarni qurishni boshladilar<ref name="National Geographic News 2014" />. Maxsus tanlangan temir yostiqlar yordamida kechasi sakkiz-toʻqqiz soatgacha uxlaydigan shimpanzelar ustida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, mustahkam yostiqlar katta maymunlarga tungi yirtqichlar tomonidan ovlanishdan saqlab qolgan, uxlab yotganida daraxtlardan yiqilib tushmaslikka yordam bergan<ref name="National Geographic News 2014">{{Veb manbasi|sarlavha=Chimpanzees Make Beds That Offer Them Best Night's Sleep|ish=National Geographic News|sana=2014-04-18|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|qaralgan sana=2018-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140420124503/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/04/140416-chimpanzees-trees-sleep-beds-animals-science/|arxivsana=2014-04-20}}</ref>. Ehtimol, bu katta, energiya sarflaydigan miyalarning rivojlanishi bilan bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="National Geographic News 2014" />. Garchi bu REM uyqusining uzoqroq muddatlariga olib kelgan boʻlsa-da, bu oʻz navbatida ularning kognitiv qobiliyatini oshirgan<ref name="National Geographic News 2014" />. === Mesopotamiya va qadimgi Misr === [[Fayl:Egyptian_wooden_pillow_with_inscription_on_base_Wellcome_L0006750.jpg|right|thumb| [[Qadimgi Misr]] yogʻoch yostiq koʻrinishi]] Zamonaviy insonlar yostiqlardan eng qadimgi qayd etilgan foydalanish miloddan avvalgi 7000-yillar atrofida Mesopotamiya tsivilizatsiyalari vaqtiga toʻgʻri keladi<ref name="Levy 2002">{{Kitob manbasi|last=Levy|first=Joel|title=Really Useful: The Origins of Everyday Things|url=https://archive.org/details/reallyusefulorig00levy|year=2002|publisher=Firefly|location=Buffalo, NY}}</ref>. Bu vaqt ichida yostiqlardan faqatgina badavlat insonlar foydalanishgan halos<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar soni maqomni anglatardi, shuning uchun yostiq qancha koʻp boʻlsa, ular shunchalik farovonlikka ega boʻladi.<ref name="Levy 2002" />. Yostiqlar butun dunyo boʻylab uzoq vaqtdan beri uyqu paytida boʻyin, bel va yelka ogʻrigʻi muammolarini hal qilishga yordam berish uchun ishlab chiqarilgan<ref name="Soane 2007 13">{{Kitob manbasi|last=Soane|first=Ely Banister|title=To Mesopotamia and Kurdistan In Disguise|year=2007|publisher=Cosmino, Inc.|page=13}}</ref>. Yostiq qulaylikdan tashqari, uxlayotganda odamlarning sochlari, ogʻizlari, burunlari va quloqlariga turli xil hasharotlardan saqlanish uchun ham foyda bergan<ref name="Soane 2007 13" />. Yostiqdan foydalanish miloddan avvalgi 2055-1985 yillarga oid 11-sulola davridagi [[Qadimgi Misr|qadimgi Misrning]] mumiyolari va qabrlari bilan bogʻliq boʻlgan<ref name="Seath 2006 546-550">{{Cite journal|last=Seath|first1=J.|last2=A.P. Gize|last3=A.R. David|last4=K. Hall|last5=P. Lythgoe|last6=R. Speak|last7=S. Caldwell|title=An atypical Ancient Egyptian pillow from Sedment el-Gebel: evidence for migrant worker trading and technology|journal=Journal of Archaeological Science|date=April 2006|volume=33|issue=4|pages=546–550|doi=10.1016/j.jas.2005.09.014}}</ref> Qadimgi Misr yostiqlari yogʻoch yoki toshdan yasalgan edi<ref name="Seath 2006 546-550" />. Bu yostiqlar, asosan, marhumlarning boshi ostiga qoʻyish orqali ishlatilgan, chunki inson boshi hayotning mazmuni va muqaddas deb bilishgan<ref name="Seath 2006 546-550" />. === Qadimgi Xitoy === [[Fayl:Pillow,_China,_Jin_dynasty,_1115-1234,_glazed_earthenware_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC04261.JPG|thumb| [[Szin|Jin sulolasidan]] sopol yostiq (1115-1234)]] [[Fayl:Porcelain_pillow._Huangling_county,_China._Jin_period_(1115_-_1234_CE.jpg|thumb| Chinni yostiq. Huangling okrugi, Xitoy. Jin davri (milodiy 1115-1234).]] Xitoy yostiqlari anʼanaviy ravishda mustahkamroq edi, lekin baʼzida ular ustidan yumshoqroq mato bilan qoplangan. Koʻpgina [[Xitoy]] sulolalarida yostiqlar bambuk, jade, chinni, yogʻoch va bronza kabi keng turdagi materiallardan yasalgan<ref name="Porcelain Pillows">{{Veb manbasi|sarlavha=Porcelain Pillows|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|sana=24 September 2003|ish=chinaculture.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060316025400/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_37919.htm|arxivsana=16 March 2006}}</ref>. Seramika yostiqlari oʻz davrida eng mashhur boʻldi<ref name="Porcelain Pillows" />. Sopol yostiqdan foydalanish birinchi marta Suy sulolasida 581-618 yillarda, ommaviy ishlab chiqarish Tang sulolasida 618—907-yillarda paydo boʻlgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Xitoyliklar o‘z yostiqlarini turli shakllarda yasab, ularga hayvonlar, odamlar va o‘simliklarning suratlarini chizish orqali bezashgan<ref name="Porcelain Pillows" />. Keng tarqalgan kulolchilik turlaridan biri Cizhou idishlari boʻlgan. Xitoyning sopol yostiqlari 10-14 asrlar orasidagi Song, Jin va Yuan sulolalari davrida ishlab chiqarish va foydalanish nuqtai nazaridan eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, biroq 1368-1911 yillar oraligʻida Ming va Qing sulolalari davrida asta-sekin yoʻq qilib yuborildi<ref name="Porcelain Pillows" />. == Tikilishi va uning qismlari == [[Fayl:Japanese_Pipe_Pillow.jpg|thumb| Toʻrli sumkada plastik quvurlar bilan toʻldirilgan yapon yostigʻi]] [[Fayl:Kapok_seeds_I_IMG_8004.jpg|thumb| Ipak-paxta daraxtining tolalari (''Ceiba pentandra'') Hindistonda anʼanaviy yostiqlar uchun plomba sifatida ishlatiladi.]] [[Fayl:Bed_in_Seattle_hotel.jpg|thumb| Toʻshakda bir nechta yostiqlar]] [[Fayl:Picture_of_your_average_pillow,_with_the_stains_retouched.png|thumb| Oddiy yostiq]] * Hajmi * Xususiyatlari * Ochilish/yopish ''Oʻlchamlari'' boʻlishi kerak boʻlgan yostiqqa mos keladi. Ular odatda quyidagicha tavsiflanadi: ; Standart : {{Convert|16|×|16|in|abbr=on|cm}} (kvadrat) ; Kvadrat : {{Convert|26|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Standart : {{Convert|20|×|26|in|abbr=on|cm}} ; Qirolicha : {{Convert|20|×|30|in|abbr=on|cm}} ; Qirol : {{Convert|20|×|36|in|abbr=on|cm}} ==== Toʻshak yostiqlarining oʻlchamlari ==== {| class="wikitable" !Manzil ! Sinf ! Hajmi |- ! rowspan="2" | Avstraliya | Standart | {{Cvt|48|x|73|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | yevropalik | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="2" | Yevropa | Standart | {{Cvt|65|x|65|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- | Kontinental | {{Cvt|80|x|80|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Shvetsiya | Standart | {{Cvt|50|x|60|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! Norvegiya | Standart | {{Cvt|50|x|70|cm|disp=br()}}<br /><br /><br /> |- ! rowspan="4" | Qoʻshma Shtatlar | Standart | {{Cvt|20|x|26|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Jumbo | {{Cvt|20|x|28|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirolicha | {{Cvt|20|x|30|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> |- | Qirol | {{Cvt|20|x|36|in|disp=br()|order=flip|cm}}<br /><br /><br /> <ref>{{Veb manbasi|sana=2020-07-07|sarlavha=Pillow Sizes and Dimensions Guide|url=https://savvysleeper.org/pillow-sizes-and-dimensions/|qaralgan sana=2021-01-21|ish=Savvy Sleeper|til=en-US}}</ref>. |} === Ortopedik === [[Fayl:Panda_shaped_neck_pillow.JPG|thumb| Panda shaklidagi sayohat yostigʻi.]] === Dekorativ yostiq === [[Fayl:Arabesqui-moro-decoration_33.jpg|thumb| Divan burchagiga toʻplangan bezatilgan yostiqlar.]] == Madaniyat == [[Fayl:Turkish_pillow.JPG|thumb| Turkcha naqshli yostiq]] ==== Yostiqlar jangi ==== [[Fayl:Piazza_Maggiore_pillow_fight_2008.jpg|thumb| Katta ommaviy yostiq jangi]] == Yana qarang == * [[Qoʻllab-quvvatlash]] * [[Yorgan]] * [[Matras]] * [[Sache (xushboʻy yostiq)]] * [[Mebel qoplamasi]] * [[Yostiq]]. == Manbalar == {{manbalar|33em}} 9i4vynwrt1t1qfhr24axixvmhxwtfj7 0 953992 6315830 6057708 2026-10-23T09:56:53Z Ummul Soliha 319455 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 6315830 wikitext text/x-wiki '''Makro oqim''' - bu o'tkazgichda (lasan) oqadigan elektr toki. Tashqi magnit maydon ushbu mikro oqimlarga yo'naltiruvchi, tartibga soluvchi ta'sir ko'rsatadi. Masalan, agar biron bir jism yaqinida oqim ('''makro''' oqim) boʻlgan o'tkazgich joylashtirilsa, u holda uning magnit maydoni ta'sirida barcha '''atomlardagi''' mikro oqimlar ma'lum bir tarzda harakatlanib, tanada qo'shimcha magnit maydon hosil qiladi. [[Magnit induksiya]] vektori barcha makro va mikro oqimlar tomonidan hosil boʻlgan magnit maydonni tavsiflaydi. Shuning uchun, bir xil makrotokda turli muhitdagi vektor turli xil qiymatlarga ega bo'ladi. Makro oqimning magnit maydoni magnit maydon kuchi vektori bilan tavsiflanadi . Muhitda makro oqimlarning magnit maydoni muhitning mikro oqimlari maydoni bilan kuchayadi. Bir xil izotrop muhit uchun magnit indüksiyon vektori:, bu yerda - magnit doimiy, - muhitning magnit o'tkazuvchanligi, makro oqimlarning magnit maydoni muhitning mikro oqimlari maydoni tufayli necha marta kuchayganligini ko'rsatadigan o'lchovsiz miqdor. Elektrostatik va magnit maydonlarning vektor xususiyatlarining o'xshashligi. Magnit induksiya vektori B elektrostatik maydon kuch vektorining analogidir E. ushbu miqdorlar ushbu maydonlarning kuch harakatlarini aniqlaydi va muhitning xususiyatlariga bog'liq. D elektr siljish vektorining analogi Nmagnitik maydonning kuchlanish vektoridir. Magnit maydon uchun, elektr maydoni kabi, superpozitsiya printsipi amal qiladi: bir nechta oqimlar yoki harakatlanuvchi zaryadlar natijasida hosil boʻlgan maydonning magnit induksiyasi har bir oqim yoki harakatlanuvchi zaryad tomonidan hosil boʻlgan maydonlarning magnit induksiyalarining vektor yig'indisiga teng. <references /> <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 5qil5g0m7e9qqfaub87fmv3mo88pmxk 0 954007 6315376 5394594 2026-10-22T21:43:17Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315376 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi – nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi – γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas. <references /> <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] 2uulqdn008aed97beywjrfjyycem8mz 6315377 6315376 2026-10-22T21:43:44Z Sherzod11W 273619 Vikifikator 6315377 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas. <references /> <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] 00ayaie36akkzfezr8ck1r6ubgn3nxl 6315378 6315377 2026-10-22T21:44:04Z Sherzod11W 273619 6315378 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas<references /> <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] 4vout5ysbpyrbv8av7yzgg14qgsgqix 6315379 6315378 2026-10-22T21:44:28Z Sherzod11W 273619 6315379 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas <ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. <references /> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] q6tlzziwpcmqe7hyfix76zv3hay45g6 6315380 6315379 2026-10-22T21:44:36Z Sherzod11W 273619 6315380 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. <references /> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] ls53brbut0dbawtl8irbcvirtolypr0 6315381 6315380 2026-10-22T21:44:50Z Sherzod11W 273619 6315381 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] h3v31rc8uq1znfuh0tglag2s6dxhcxg 6315382 6315381 2026-10-22T21:44:58Z Sherzod11W 273619 6315382 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] iluw27pe08zkgo2ze2006k4t72zt05z 6315383 6315382 2026-10-22T21:45:09Z Sherzod11W 273619 /* Manbalar */ 6315383 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] 2b4e4gv5hae9zzwcuw0osa9zsekii0b 6315384 6315383 2026-10-22T21:45:15Z Sherzod11W 273619 6315384 wikitext text/x-wiki Elektromagnit toʻlqinlarning xususiyatlari [[toʻlqin uzunligi]]<nowiki/>ga (chastotaga) juda bogʻliq. Elektromagnit toʻlqinlar shkalasi radio toʻlqinlaridan tortib radioaktiv yadrolar chiqaradigan γ nurlarigacha boʻlgan turli diapazondagi toʻlqinlarni oʻz ichiga oladi. Chastotaning oshishi (toʻlqin uzunligining pasayishi) bilan elektromagnit nurlanishning kvant xususiyatlari kuchayadi, chunki fotonning energiyasi va impulsi chastotaga mutanosibdir. Bu fizik spektrlarning turlaridan biridir. Spektral zichlik bilan tavsiflanadi. Mumkin boʻlgan oʻlchamlar: (J/m 3)/Hz, (J/m 3)/m va boshqalar, koʻpincha nisbiy oʻlchovsiz birliklarda berilgan. Signaldan chiqarilgan (masalan, monoxromator yordamida) tor ekvidistant spektral intervallarda nurlanish intensivligini aniqlash orqali eksperimental ravishda qayd etiladi. Toʻlqin uzunligi-chastota-foton energiyasi Elektromagnit spektrning xarakteristikasi — nurlanish energiyasining spektral zichligi-bu maʼlum bir oʻzgaruvchining kichik oraligʻiga toʻgʻri keladigan va ushbu intervalning kengligi bilan bogʻliq boʻlgan energiya. Spektr nuqtalarining oʻrnini belgilaydigan oʻzgaruvchi sifatida • toʻlqin uzunligi; • tebranish chastotasi (shuningdek, maqolaga qarang chastota shkalasi); • energiya foton (kvant elektromagnit maydon); • [kamroq tez-tez] toʻlqin raqami va boshqalar. == Asosiy elektromagnit diapazonlar == [[Fayl:Imaasbh ausnge.png|thumb]] === γ-nurlanish === Gamma nurlarining energiyasi 124 000 ev dan yuqori va toʻlqin uzunligi 0,01 nm = 0,1 Å dan kam. Manbalar: Kosmos, yadro reaktsiyalari, [[radioaktiv parchalanish]], sinxrotron nurlanishi. Gamma nurlari uchun moddaning shaffofligi, koʻrinadigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, moddaning kimyoviy shakli va agregat holatiga emas, balki asosan moddani tashkil etuvchi yadrolarning zaryadiga va gamma kvantlarining energiyasiga bogʻliq. Shuning uchun birinchi yaqinlashishda gamma kvantlari uchun modda qatlamining yutilish qobiliyatini uning sirt zichligi (g/sm2 da) bilan tavsiflash mumkin. Uzoq vaqt davomida γ-nurlar uchun koʻzgular va linzalar yaratish mumkin emas deb hisoblangan, ammo ushbu sohadagi soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, γ-nurlarning sinishi mumkin. Bu kashfiyot, ehtimol, optikaning yangi boʻlimi — γ-optikani yaratishni anglatadi. === Rentgen nurlari === • 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) dan 0,01 nm = 0,1 Å (124 000 ev) gacha qattiq rentgen nurlanishi. Manbalar: baʼzi yadro reaksiyalari, katod nurlari naychalari. • 10 nm (124 ev) dan 0,1 nm = 1 Å (12 400 ev) gacha yumshoq rentgen nurlanishi. Manbalar: katod nurlari naychalari, plazmadagi termal nurlanish. Rentgen kvantlari asosan ogʻir atomlarning elektron qobigʻidagi elektronlar past orbitalarga oʻtganda chiqariladi. Past orbitalardagi boʻsh ish oʻrinlari odatda elektron zarba bilan yaratiladi. Shu tarzda yaratilgan rentgen nurlari maʼlum bir atomga xos chastotalar bilan chiziqli spektrga ega (qarang xarakterli nurlanish); bu, xususan, moddalar tarkibini tekshirishga imkon beradi (rentgen-floresan tahlili). Issiqlik, tormoz va sinxrotron rentgen nurlari uzluksiz spektrga ega. === Ultrabinafsha nurlari === Diapazon: 400 nm (3,10 ev)dan 10 nm (124 ev) gacha. === Optik nurlanish === Optik diapazondagi nurlanish atmosferadan erkin oʻtadi, optik tizimlarda osongina aks ettirilishi va sinishi mumkin. Manbalar: termal nurlanish (shu jumladan Quyosh), floresans, kimyoviy reaktsiyalar, ledlar. Monoxromatik nurlanishga mos keladigan koʻrinadigan nurlanish ranglari spektral deb ataladi. Spektr va spektral ranglarni tor yorugʻlik nuri prizma yoki boshqa sinishi vositasi orqali oʻtayotganda koʻrish mumkin. Anʼanaga koʻra, koʻrinadigan spektr oʻz navbatida rang diapazonlariga boʻlinadi: [[Fayl:Imsfsdfsdfagde.png|thumb]] Yaqin infraqizil nurlanish 207 THz (0,857 ev) dan 405 THz (1,68 ev) gacha boʻlgan diapazonni egallaydi. Yuqori chegara inson koʻzining turli odamlarda turlicha boʻlgan qizil rangni idrok etish qobiliyati bilan belgilanadi. Odatda, yaqin infraqizil nurlanish shaffofligi koʻrinadigan yorugʻlik shaffofligiga mos keladi. === Infraqizil nurlanish === Infraqizil nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va terahertz nurlanish oʻrtasida joylashgan. Diapazon: 2000 mkm (150 gigagertsli) dan 740 nm (405 THz) gacha. === Elektromagnit terahertz nurlanishi === Terahertz (submillimetr) nurlanishi infraqizil nurlanish va mikrotoʻlqinlar oʻrtasida, 1 mm (300 gigagertsli) dan 0,1 mm (3 THz) gacha boʻlgan diapazonda joylashgan. THz nurlanishi ionlashtiruvchi emas, aksariyat dielektriklardan osongina oʻtadi, lekin oʻtkazuvchan materiallar va baʼzi dielektriklar tomonidan kuchli soʻriladi. Masalan, yogʻoch, plastmassa, keramika uning uchun shaffof, metall va suv esa aniq emas<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> [[Turkum:Elektromagnetizm]] [[Turkum:Optika]] [[Turkum:Elektromagnetik nurlanish]] 7bn8yzy1z02nuid6qbuscwbo306xclt 0 958007 6315291 6307904 2026-10-22T15:03:45Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola 6315291 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport |name = Vnukovo xalqaro aeroporti |nativename = {{qalin emas|{{lang|ru|Международный аэропорт Внуково}}}} |image = |image-width = 250 |image2 = Vnukovo International Airport 2019.jpg |image2-width = 250 |IATA = VKO |ICAO = UUWW |LID = VNK |type = Fuqarolik |owner = |operator = „Vnukovo Airport“ AJ |city-served = [[Moskva]] aglomeratsiyasi |location = Moskva |hub = <div> * [[Azimut (aviakompaniya)|Azimuth]] * [[Azur Air]] * [[Gazpromavia]] * [[I-Fly]] * [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] * [[RusLine]]<ref name="RusLineToVKO">{{cite web|script-title=ru:Авиакомпания "РусЛайн" меняет аэропорт базирования в Москве|url=https://www.rusline.aero/special_programs/special_offers/aviakompaniya-ruslayn-menyaet-aeroport-bazirovaniya/|website=www.rusline.aero|publisher=Airline "RusLine"|access-date=19 March 2018|language=ru}}</ref> * [[Utair]]</div> |elevation-f = 686 |elevation-m = 209 |coordinates = {{coord|55|35|46|N|37|16|03|E|region:RU-MOW|display=inline,title}} |latd=55|longd=37|latm=35|lats=46|latNS=N|longm=16|longs=03|longEW=E | pushpin_map = Rossiya | pushpin_label = VKO | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi |website = [http://www.vnukovo.ru/en/ vnukovo.ru] |metric-elev = yes |metric-rwy = yes |r1-number = 06/24 |r1-length-f = 11,483 |r1-length-m = 3,500 |r1-surface = [[Beton]] |r2-number = 01/19 |r2-length-f = 10,039 |r2-length-m = 3,060 |r2-surface = [[Beton]] |stat-year = 2018 |stat1-header = Yoʻlovchilar soni |stat1-data = 21 478 486 |stat2-header = Samolyotlar harakati |stat2-data = 163 600 | footnotes = Manba: Rossiya federal havo transporti agentligi (2018-yilgi vaqtinchalik statistikaga ham qarang)<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=[[Federal Air Transport Agency]] |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |arxivsana=2016-05-30}}</ref> }} '''Vnukovo''', rasman '''Vnukovo Andrey Tupolev xalqaro aeroporti''' ([[Andrey Tupolev]] nomidagi) ({{Lang-ru|Внуково}}) {{Airport codes|VKO|UUWW}} – Moskva markazidan {{Convert|28|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda, Vnukovo tumanida joylashgan qoʻsh uchish-qoʻnish yoʻlakli xalqaro aeroport. Bu [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]] va [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Jukovskiy]] bilan bir qatorda Moskvaga xizmat koʻrsatadigan toʻrtta yirik aeroportdan biridir. 2019-yilda aeroport 24,01 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu bir yil oldinga nisbatan 12 foizga koʻpdir. Vnukovo 2021-yilda Yevropadagi eng gavjum aeroportlari orasida oʻn birinchi oʻrinni egalladi, biroq 2022-yilda [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bosqini]] ortidan kiritilgan sanksiyalar natijasida transport qatnovi keskin pasaydi va 2022-yilda 30-oʻringa tushib ketdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Insights Report: Top 10 European airports for 2022 and 2023 outlook |url=https://corporatetravelcommunity.com/analysis/airport-insights-report-top-10-european-airports-for-2022-and-2023-outlook-648706 |ish=CTC - Corporate Travel Community |qaralgan sana=24 June 2023}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:President Ronald Reagan and Nancy Reagan Arriving at Vnukovo Airport in Moscow USSR Via Air Force One - DPLA - 130bff15550683150462a03da15ecf44.jpg|left|thumb| Vnukovo aeroportidagi [[AQSh prezidenti]] [[Ronald Reagan]], 1988-yil]] [[Fayl:Старое_здание_аэропорта_Внуково.jpg|left|thumb| Eski terminal (2000-yildagi rasm)]] [[Fayl:Airport,_Ramp_JP7551641.jpg|thumb|Apron koʻrinishi]] [[Fayl:Vnukovo_International_Airport1.jpg|right|thumb| Terminal A]] Vnukovo – Moskvadagi eng qadimgi aeroport. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida ochilgan va harbiy harakatlar uchun foydalanilgan, ammo urushdan keyin fuqarolik obyektiga aylangan{{Citation needed}}. Qurilishi 1937-yilda Sovet hukumati tomonidan tasdiqlangan, chunki eski Xodinka aerodromi (shahar markaziga ancha yaqinroq joylashgan, ammo 1980-yillarda yopilgan) haddan tashqari yukalama bilan ishlagan{{Citation needed}}. Vnukovo aynan ushbu aeroport qurilishi uchun maxsus tashkil qilingan Likovlag [[gulag]]ining bir necha ming mahbuslari tomonidan qurilgan va 1941-yil 1-iyulda ochilgan. [[Ulugʻ Vatan urushi]] davrida harbiy havo bazasi sifatida foydalanilgan, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish urushdan keyin boshlangan{{Citation needed}}. 1956-yil 15-sentyabrda Tupolev Tu-104 samolyoti Moskva Vnukovodan [[Omsk]] orqali [[Irkutsk]]ka ilk yoʻlovchi parvozini amalga oshirdi{{Citation needed}}. 1957-yil 4-noyabrda Ruminiya Ishchi partiyasi amaldorlari, xususan, [[Ruminiya Sotsialistik Respublikasi|Kommunistik Ruminiyaning]] eng koʻzga koʻringan siyosatchilari (George Georgiu-Dej, Kivu Stoyka, Aleksandru Mogiorosh, Shtefan Voitech, [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chaushesku]], Leonte Reutu hamda Grigore Preotyasa) bortida boʻlgan samolyot bilan Vnukovo aeroportida baxtsiz hodisa yuz berdi. Oʻsha paytda tashqi ishlar vaziri boʻlgan Preotyasa va samolyot ekipaji halok boʻldi. Yana bir necha kishi jiddiy jarohat oldi. Sovetlarning Il-18 (1956-yil 20-aprelda Moskvadan [[Olmaota]]ga) va Tu-114 (1961-yil 24-aprelda Moskvadan [[Xabarovsk]]ka) rusumli samolyotlarining birinchi yoʻlovchi parvozlari ham Vnukovo aeroportidan amalga oshirildi. 1980-yilda Vnukovo 22-yozgi olimpiya oʻyinlari tufayli kengaytirildi. 1993-yilda aeroport [[Aksiyadorlar jamiyati|aksiyadorlik jamiyatiga]] aylantirildi. 2003-yil oxirida federal hukumat tomonidan aeroportning nazorat paketi Moskva hukumatiga oʻtkazilgandan soʻng Vnukovo xalqaro aeroportida keng qamrovli rekonstruksiya va strategik rivojlanish dasturi boshlandi. Aeroportning strategik rivojlanish rejasining bir qismi sifatida ushbu loyihalar 2003—2005-yillarda yakunlandi: * 2004-yil aprel: Yangi terminal B ochildi. Terminal hozirda xalqaro yoʻlovchi reyslariga xizmat koʻrsatadi, ammo kelajakda u ichki reyslarni boshqarish yoki keyinroq aniqlanadigan boshqa maxsus funksiyalarni bajaradigan terminalga aylantiriladi. Terminalning umumiy maydoni 80 000 m ² (861 000 &nbsp;sq ft) ni tashkil qiladi, bu yiliga toʻrt million yoʻlovchi tashish imkoniyatini beradi. * 2005-yil avgust: Vnukovoning Aeroekspress temir yoʻl operatori Moskvaning Kiyev vokzaliga ulandi. * 2010-yil dekabr: Yangi terminal A ochildi. * 2016-yil yozi: Terminal B tomonidan amalga oshirilgan barcha reyslar A terminaliga oʻtkazildi va B terminali yopildi. Vnukovo yirik xususiy samolyotlarda xalqaro reyslar boʻyicha Yevropaning eng gavjum aeroportidir<ref>[https://www.economist.com/news/business/21582511-how-sell-more-stuff-those-who-want-nothing-posters-plutocrats Advertising to the super-rich: Posters for plutocrats]</ref>. == Joylashuvi va quvvati == Moskvadagi uchta aeroportdan Vnukovo dengiz sathidan eng balandi ({{Convert|204|m|abbr=on}}, shuning uchun tuman boʻlsa, u tez-tez muqobil aeroport boʻlib xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vnukovo.ru/eng/about/competitive_edge/ |sarlavha=Vnukovo international airport |qaralgan sana=20 January 2015 |arxivsana=2013-12-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131206203259/http://www.vnukovo.ru/eng/about/competitive_edge/ }}</ref>. Aerodromda uzunligi {{Convert|3500|m|abbr=on}} va {{Convert|3060|m|abbr=on}} boʻlgan ikkita bir-biri bilan kesishgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Har bir uchish-qoʻnish yoʻlagi har tomondan 10 m kenglikdagi xavfsizlik yelkalari bilan {{Convert|60|m|abbr=on}} kenglikda. Qoʻshma uchish-qoʻnish yoʻlagining quvvati soatiga 60 ta samolyot harakatiga moʻljallangan. 24-uchish-qoʻnish yoʻlagi asosan uchish uchun, 01-uchish-qoʻnish yoʻlagi esa qoʻnish uchun foydalaniladi. Aeroportning ikkita yoʻlovchi terminali (Terminal A va terminal B), bitta umumiy aviatsiya terminali (charter va biznes reyslari uchun), bitta yuk terminali va 60 ta samolyot stendlari bor. Aeroport soatiga maksimal 10100 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/facts-and-figures/ |sarlavha=vnukovo.ru – Facts and figures |qaralgan sana=10 October 2014}}</ref> va u yerda 4000 kishi ishlaydi. 2013-yilda aeroport deyarli 11,18 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu 2012-yilga nisbatan 15,3 foizga koʻpdir<ref name="Stats">{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/news/passazhiropotok-aeroporta-vnukovo-v-2017-godu-vyros-na-30-1-i-sostavil-18-1-mln-passazhirov/ |sarlavha=Vnukovo Airport passenger statistics for 2017 |qaralgan sana=17 January 2018}}</ref>. 2014-yil fevral oyida aeroport 722 500 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2013-yil fevraliga nisbatan 23,8 foizga oʻsdi, bu qisman [[Utair]] tomonidan kengaytirilganligi bilan bogʻliq<ref>{{Jurnal manbasi|title=Growth at Vnukovo|journal=Airliner World|date=May 2014|page=12}}</ref>. Vnukovo aeroportida koʻplab siyosiy rahbarlar va Rossiyaga tashrif buyuradigan muhim shaxslar foydalanadigan VIP zal mavjud. Rossiya prezidenti ham Vnukovoning VIP zalidan foydalanadi. [[Tupolev]] avialaynerini qayta ishlash zavodi aeroportning chetida joylashgan boʻlib, bir nechta yirik samolyot angarlarida kapital taʼmirlash va modifikatsiya qilish dasturlari amalga oshiriladi. Aeroportning shimoliy perimetrida yuqori martabali davlat amaldorlari uchun davlat rahbari parvozlari amalga oshiriladigan davlat VIP transport qanoti joylashgan. Shunday qilib, VIP reyslar kelgan yoki joʻnab ketganda aeroport vaqti-vaqti bilan muntazam reyslar uchun yopiladi. == Keyingi kengayishi == Istiqbolli rivojlanish dasturi 2015-yilgacha davom etishi moʻljallangan edi va Vnukovo Internationalni xalqaro ahamiyatga ega yuqori raqobatbardosh havo transporti markaziga aylantirishga, yoʻlovchilarga ham, ijarachilarga ham keng qamrovli sifatli xizmatlarni taklif qilishga qaratilgan edi. Yangi xalqaro yoʻlovchi A terminalining umumiy maydoni {{Convert|250,000|m2|sqft|abbr=on}} boʻladi va soatiga 7800 nafar, yiliga 18-20 million yoʻlovchini oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vnukovo.ru/eng/about/outlook/terminal/ |sarlavha=Vnukovo international airport |qaralgan sana=20 January 2015 |arxivsana=2013-09-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928032827/http://www.vnukovo.ru/eng/about/outlook/terminal/ }}</ref>. Bu ijarachi aviakompaniyalar uchun aeroportda mijozlarga xizmat koʻrsatish sifatini kengaytirish va yaxshilash uchun koʻplab imkoniyatlarni ochib beradi, shuningdek, xalqaro sifatli xizmat va qulaylikni joriy etishni taʼminlaydi. Kengaytirilgan terminal binosi mavjud ichki yoʻlovchi terminali oʻrnida joylashgan boʻlib, shuningdek, terminalning yonida va Vnukovo aholi punkti tomon butun qoʻshni quruqlikdagi hududni keyingi rivojlantirish uchun drayver boʻlib xizmat qiladi. Vnukovo yoʻlovchi terminallarining eng eskisi 1941-yilga toʻgʻri keladi, yangisi qurilishi boshlanishi bilan buzib tashlanadi (u 2005-yil noyabr oyida demontaj qilina boshlagan). 1970-yillarning oxirida qurilgan mavjud ichki 2-terminal qurilishning yakuniy bosqichida va yangi terminal bilan almashtirilgunga qadar ishlashda davom etadi. Kengaytirish rejalari ikkita V-konfiguratsiya qilingan uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan birini ({{Convert|3,500|m|ft|abbr=on}} uzaytirishni va {{Convert|3,060|m|ft|abbr=on}} uzunligi) {{Convert|3,800|m|ft|abbr=on}} gacha va asboblarni qoʻnish tizimini hozirgi CAT II dan CAT III ga yangilashni oʻz ichiga oladi. Kengaytirish doirasida mavjud taksi yoʻllari kengaytiriladi va yangilari, shuningdek, yangi boshqaruv minorasi, yuk terminali kengaytmasi va koʻp qavatli avtoturargoh quriladi. == Terminallari == Terminal A ichki va xalqaro reyslar uchun foydalaniladigan yagona terminaldir. B va D terminallari 2017-yil oktyabr holatida ishlamayapti.{{Clear}} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == <!-- Please use only independent sources. The airport and airlines are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aero Nomad Airlines]] | [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/|website=Aero Nomad|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604133205/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/}}</ref> [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite news|title=On February 10, the domestic Aero Nomad Airlines operated the first regular flight Osh-Moscow-Osh, thereby increasing the number of regular flights from Osh to Moscow|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/news/86-on-february-10-the-domestic-aero-nomad-airlines-operated-the-first-regular-flight-osh-moscow-osh-thereby-increasing-the-number-of-regular-flights-from-osh-to-moscow|work=Aero Nomad Airlines|date=10 February 2023|access-date=7 April 2023|language=en|archive-date=2023-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409135852/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/news/86-on-february-10-the-domestic-aero-nomad-airlines-operated-the-first-regular-flight-osh-moscow-osh-thereby-increasing-the-number-of-regular-flights-from-osh-to-moscow|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web |title=AJet Adds Istanbul – Moscow Vnukovo Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-vf1q25sawvko |website=Aeroroutes |access-date=31 December 2024}}</ref> <!-- --> | ALROSA, {{RUS}} | [[Mirniy aeroporti|Mirniy]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | Armenia Airways | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Armenia Airways Resumes Yerevan – Moscow Service From late-July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250704-6ajul25vko |access-date=5 July 2025 |work=AeroRoutes |date=5 July 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]] <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Kirovsk-Apatiti aeroporti|Apatity/Kirovsk]]<ref>{{cite news |title=Из аэропорта «Хибины» будут летать самолёты во Внуково |url=https://severpost.ru/read/194526/ |access-date=23 October 2025 |work=severpost.ru |agency=Информационное агентство «СеверПост.ru» |date=2 September 2025}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="A4_TBS_BUS"/>, [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]]<ref name="A4_Caucasus_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azimuth late-Sep 2024 Caucasus Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240925-a4sep24 |access-date=25 September 2024 |work=AeroRoutes |date=25 September 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Petrozavodsk<ref>{{cite news |title=Новый авиарейс свяжет Петрозаводск и Москву – СампоТВ 360° |url=https://sampotv360.ru/2025/07/08/novyj-aviarejs-svyazhet-petrozavodsk-i-moskvu/ |access-date=18 July 2025 |work=sampotv360.ru |agency=У РК «Информационное агентство «Республика Карелия» |publisher=Сетевое издание «САМПО ТВ 360°» |date=8 July 2025}}</ref>, [[Pskov aeroporti|Pskov]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="A4_TBS_BUS">{{cite news |title=Azimuth Adds Moscow – Georgia Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-a4nw24mow |access-date=5 October 2023 |work=AeroRoutes |date=4 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | Azur Air<ref>{{cite web|title=Flight map|url=https://www.azurair.ru/en/flights/flights-map|website=azurair.ru|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2019-04-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190412100349/https://www.azurair.ru/en/flights/flights-map}}</ref><ref name=TUI.ru>{{cite web|url=https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx|title=TUI Flight Program|website=agent.tui.ru|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2019-06-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190624181315/https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx}}</ref>, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]], [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[U-Tapao xalqaro aeroporti|Pattaya]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="ZF_SEA_23">{{cite news |title=AZUR Air Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231102-zfnw23hkt |access-date=2 November 2023 |work=AeroRoutes |date=2 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Belavia]] | {{Flagicon|Belarus}}Brest<ref name="B2">{{cite web |title=Belavia NW25 Moscow Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250807-b2nw25mow |website=Aeroroutes |access-date=8 August 2025}}</ref>, [[Gomel aeroporti|Gomel]]<ref>{{cite news |title=Belavia Adds Gomel – Moscow Service From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231003-b2nw23gmevko |access-date=3 October 2023 |work=AeroRoutes |date=3 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220725-b2ns22vko|title=Belavia resumes Moscow Vnukovo service from mid-July 2022|publisher=AeroRoutes|date=July 25, 2022|accessdate=July 26, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Belavia Increases Minsk – Moscow Vnukovo Flights From late-July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230712-b2jul23vko |access-date=12 July 2023 |work=AeroRoutes |date=12 July 2023 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Belarus}}Mogilyov<ref name="B2"/> <!-- --> | Conviasa<ref>{{cite web|url=https://airwaysmag.com/airlines/russia-new-moscow-caracas-route/|title=Russian Government Announces New Moscow-Caracas Route|website=airwaysmag.com|date=25 March 2021 }}</ref>, {{VEN}} | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="V0_CAN_VKO_24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Conviasa Schedules Guangzhou Launch in late-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241211-v0dec24can |access-date=11 December 2024 |work=AeroRoutes |date=11 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Venezuela}}Karakas<ref name="V0-HAV-VKO">{{cite news |title=Conviasa Extends Havana – Moscow Service into 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230829-v0nw23vko |access-date=30 August 2023 |work=AeroRoutes |date=29 August 2023 |language=en-CA}}</ref> '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Venezuela}}Porlamar<ref name="V0_VKO_24">{{cite news |title=Conviasa NS24 Moscow Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-v0ns24vko |access-date=4 April 2024 |work=AeroRoutes |date=4 April 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref name="FZ_RUS_25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=flydubai 2H25 Russia Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250310-fz2h25ru |access-date=11 March 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite news |title=Flynas launches direct flights to Moscow from Riyadh on august 1, 2025 new update you need to know - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/flynas-launches-direct-flights-to-moscow-from-riyadh-on-august-1-2025-new-update-you-need-to-know/#gsc.tab=0 |access-date=14 July 2025 |publisher=Travel And Tour World (TTW) |date=10 July 2025}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite news |last1=Al Helou |first1=Elias |title=flynas expands connectivity with new Moscow-Jeddah route launching December 2025 |url=https://economymiddleeast.com/news/flynas-expands-connectivity-new-moscow-jeddah-route-launching-december-2025/ |access-date=9 October 2025 |work=Economy Middle East |agency=JC Media Group |date=9 October 2025}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Fly_One_Asia_Launch">{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Uzbekistan's FlyOne Asia to launch scheduled ops in 2Q26 |url=https://www.ch-aviation.com/news/162006-uzbekistans-flyone-asia-to-launch-scheduled-ops-in-2q26 |access-date=24 December 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=23 December 2025}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://flyone.eu/en/About-FLYONE/News/2021/10/28/FLYONE-Armenia-received-the-Air-Operator-Certificate|title=FLYONE &#124; News}}</ref> <!-- --> | Gazpromavia, {{RUS}} | '''Charter:''' {{Flagicon|Russia}}Bovanenkovo, [[Nadim aeroporti|Nadim]], [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Uxta aeroporti|Uxta]], {{Flagicon|Russia}}Yamburg <!-- --> | [[Georgian Airways]] | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web |url=https://www.interpressnews.ge/en/article/125347-georgian-airways-to-launch-tbilisi-moscow-tbilisi-flights-from-may-20 |title=Georgian Airways to launch Tbilisi-Moscow-Tbilisi flights from May 20 |publisher=Interpressnews| date=2023-05-16|access-date=2023-05-16 }}</ref> <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | Nesma Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{cite news |last1=Shatin |first1=Ilya |title=Nesma Airlines полетит в Хургаду из Москвы — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2024/10/02/nesma_vko/ |access-date=3 October 2024 |date=2 October 2024 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="Pegasus_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus NS25 International Frequency Variations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250401-pcns25int |access-date=1 April 2025 |work=AeroRoutes |date=1 April 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Alaniya-Gʻoziposho]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], {{Flagicon|Armenia}}Gyumri, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pobeda increases Istanbul flights form Nov 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294502/pobeda-increases-istanbul-flights-form-nov-2020/ |website=Routesonline |access-date=21 October 2020}}</ref>, [[Xrabrovo aeroporti|Kaliningrad]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite news |title=Pobeda Airlines will resume flights from Moscow to Krasnodar on September 19 |url=https://en.iz.ru/en/1953287/2025-09-11/pobeda-airlines-will-resume-flights-moscow-krasnodar-september-19 |access-date=13 September 2025 |agency=the Moscow City News Agency |publisher=Izvestia |date=11 September 2025}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Nalchik aeroporti|Nalchik]]<ref>{{cite news |title=Между Нальчиком и Москвой летом запустят новые авиарейсы |url=https://etokavkaz.ru/news/219812 |access-date=10 April 2025 |work=etokavkaz.ru |agency=TASS |publisher=Это Кавказ |date=9 April 2025 |language=ru}}</ref>, [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]]<ref>{{cite news |last1=Абдулова |first1=Катерина |title=Это — «Победа»! Из Нижневартовска в Москву запускают новые дешевые авиарейсы |url=https://muksun.fm/news/2025-12-04/eto-pobeda-iz-nizhnevartovska-v-moskvu-zapuskayut-novye-deshevye-aviareysy-5518338 |access-date=5 December 2025 |work=muksun.fm |publisher=Сетевое издание «Muksun.fm» |date=4 December 2025}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref>{{cite news |last1=Попова |first1=Татьяна |title=В Омске приземлился первый рейс "Победы" из Внуково |url=https://omskgazzeta.ru/rubrika/transport/v-omske-prizemlilsja-pervyj-rejs-pobedy-iz-vnukovo/ |access-date=16 January 2025 |work=Вечерний Омск |date=16 January 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="DP_Uzb">{{cite web |title="Победа" открыла продажу билетов на новый международный рейс – Москва-Ташкент |url=https://pobeda.aero/news/pobeda-otkryla-prodazhu-biletov-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-moskva-tashkent |website=pobeda.aero |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=26 December 2023 |language=ru}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Saratov Gagarin aeroporti|Saratov]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Pobeda Adds Moscow – Tashkent From April 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240105-dpns24tas |access-date=7 January 2024 |work=AeroRoutes |date=5 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk–Baratayevka]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref>{{cite web |title=Лоукостер «Победа» (Группа «Аэрофлот») открыл продажу билетов на прямые регулярные рейсы по маршруту Москва (Внуково) – Худжанд (Таджикистан). |url=https://www.flypobeda.ru/news/pobeda-otkryla-prodazhu-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-iz-moskvy-v-hudzhand-tadzhikistan |website=FlyPobeda.ru |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=26 June 2025 |arxivsana=2025-07-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250713160230/https://www.flypobeda.ru/news/pobeda-otkryla-prodazhu-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-iz-moskvy-v-hudzhand-tadzhikistan }}</ref>, [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite web |title="Победа" открыла продажи на новый международный рейс – в Киргизию |url=https://pobeda.aero/news/pobeda-otkryla-prodazhi-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-v-kirgiziyu |website=pobeda.aero |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=4 March 2024 |language=ru}}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] <!-- --> | [[Red Sea Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="4S_VKO_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Red Sea Airlines NS25 Egypt – Moscow Operation Overview |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250610-4sns25vko |access-date=11 June 2025 |work=AeroRoutes |date=10 June 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="4S_VKO_NS25" /> <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | RusLine | [[Tambov Donskoy aeroporti|Tambov]], {{Flagicon|Russia}}Yaroslavl<ref>{{cite news |title=Авиарейсы из Ярославля в Москву открываются с 18 октября |url=https://76rus.org/index.php?UID=25621 |access-date=8 October 2024 |work=НИА-Волга |date=7 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Abkhazia}}Suxumi<ref>{{cite web |title=RusLine launches direct flights from Moscow to Abkhazia |url=https://www.rusline.aero/en/about/news/en/rusline/direct_flights_from_moscow_to_abkhazia/ |access-date=15 November 2025 |publisher=RusLine}}</ref> <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostana]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT adds Nur-Sultan – Moscow service from July 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285023/scat-adds-nur-sultan-moscow-service-from-july-2019/ |access-date=24 June 2019 |work=Routesonline |date=24 June 2019}}</ref>, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <!-- --> | [[Shirak Avia]] | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-5g4q22|title=Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref> <!-- --> | [[Somon Air]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<br />'''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Turkish Airlines NS25 Russia Scheduled Charter Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-tkns25ru |access-date=26 March 2025 |work=AeroRoutes |date=26 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> [[Dalaman aeroporti|Dalaman]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> <!-- --> | [[Utair]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]], [[Gelenjik aeroporti|Gelenjik]]<ref>{{cite news |title="ЮТэйр" в начале августа откроет полеты в Геленджик из Москвы и Петербурга - Туризм {{!}}{{!}} Интерфакс Россия |url=https://www.interfax-russia.ru/tourism/news/yuteyr-v-nachale-avgusta-otkroet-polety-v-gelendzhik-iz-moskvy-i-peterburga |access-date=3 August 2025 |work=www.interfax-russia.ru |publisher=Interfax |date=23 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], [[Kogalim xalqaro aeroporti|Kogalim]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="UT_KRR_Res_25">{{cite web |title=Utair открыл продажу билетов в Краснодар |url=https://www.utair.ru/about/news/utair-otkryl-prodazhu-biletov-v-krasnodar/ |website=utair.ru |publisher=Utair |access-date=17 September 2025}}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Lankaron xalqaro aeroporti|Lankaron]]<ref>{{cite news |last1=Guliyev |first1=Aghakazim |title=Utair introduces direct flights from Moscow to Azerbaijan's Lankaran |url=https://caliber.az/en/post/utair-to-launch-direct-flights-from-moscow-to-lankaran |access-date=23 April 2025 |publisher=Caliber|date=23 April 2025 |language=en}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Naxichevan xalqaro aeroporti|Naxichevan]], [[Naryan-Mar aeroporti|Naryan-Mar]], [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Usinsk aeroporti|Usinsk]], [[Uxta aeroporti|Uxta]], [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]]<ref name="UT_NS_24">{{cite news |title=Utair NS24 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240402-utns24 |access-date=2 April 2024 |work=AeroRoutes |date=2 April 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref>{{cite news |title=Utair to launch Moscow-Khujand service from Jul-2025 |url=https://centreforaviation.com/news/utair-to-launch-moscow-khujand-service-from-jul-2025-1322983 |access-date=15 July 2025 |work=Centre for Aviation |publisher=CAPA |date=1 July 2025}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | [[UVT Aero]] | [[Bugulma aeroporti|Bugulma]]<ref name="UVTbacktoVKO">{{cite web |title=Авиакомпания UVT aero возобновляет полетную программу из аэропорта Внуково |url=https://www.vnukovo.ru/ru/ob-aeroporte/press-center/novosti/2023-11-01-aviakompaniya-uvt-aero-vozobnovlyaet-poletnuyu-programmu-iz-aeroporta-vnukovo/ |website=Vnukovo International Airport |access-date=1 November 2023 |language=ru |date=1 November 2023}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], {{Flagicon|Abkhazia}}Suxumi<ref>{{cite web |title=UVT Aero Adds 3 Routes in May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250424-rtmay25 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2025}}</ref>, [[Tobolsk Remezov aeroporti|Tobolsk]]<ref name="UVTbacktoVKO" /> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Andijon xalqaro aeroporti|Andijon]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways Intends to Resume Andizhan – Moscow in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-hynw25aznmow |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]], [[Navoiy xalqaro aeroporti|Navoiy]], [[Nukus xalqaro aeroporti|Nukus]], [[Qarshi xalqaro aeroporti|Qarshi]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]]<ref name="Uzbekistan">{{cite web |title=Uzbekistan Airways Moscow Service Changes From Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230922-hyoct23mow |website=Aeroroutes |access-date=22 September 2023}}</ref> <!-- --> | Vologda aviabirlashmasi | {{Flagicon|Russia}}Vologda <!-- --> | [[Yakutiya (aviakompaniya)|Yakutiya]] | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name="Yakutia">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Yakutia W19 Domestic network additions |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287097/yakutia-w19-domestic-network-additions/ |newspaper=Routes |access-date=24 October 2019}}</ref>, [[Chulman Neryungri aeroporti|Neryungri]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Yakutsk <!-- --> }} == Statistikasi == === Yillik yoʻlovchi oqimi === {| class="wikitable" style="font-size: 105%" |+'''Yillik yoʻlovchi tashish'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.vnukovo.ru/ru/ob-aeroporte/press-center/novosti/2025-01-02-glave-rosaviatsii-predstavili-itogi-raboti-aeroporta-vnukovo-za-2024-god/ |title= Главе Росавиации представили итоги работы аэропорта Внуково за 2024 год | ish=vnukovo.ru |sana=2025-yil 2-yavar|til=ru}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/news/aeroport-vnukovo-v-2018-godu-stal-vtorym-v-evrope-po-prirostu-passazhiropotoka-/ |title= Аэропорт Внуково в 2018 году сталь вторым в Европе по приросту пассажиропотока| ish=corp.vnukovo.ru |til=ru}}</ref> ! Yil ! Yoʻlovchilar !oʻzgarishi, %da |- | 2010 | 9 460 292 |{{Oʻzgarishsiz}} |- | 2011 | 8 197 162 |{{Loss}} −13,4% |- | 2012 | 9 699 452 |{{Oʻsish}} 18,3% |- | 2013 | 11,175,142 |{{Oʻsish}} 15,2% |- | 2014 | 12 733 118 |{{Oʻsish}} 14% |- | 2015 | 15 815 129 |{{Oʻsish}} 24,2% |- | 2016 | 13 946 688 |{{Loss}} −11,8% |- | 2017 | 18 139 000 |{{Oʻsish}} 30,1% |- | 2018 | 21 478 000 |{{Oʻsish}} 18,4% |- | 2019 | 24 001 521 |{{Oʻsish}} 14,4% |- | 2020 | 12 565 241 |{{Loss}} 47,4% |- | 2021 | 17 999 084 |{{Oʻsish}} 43,2% |- | 2022 | 16 400 000 |{{Loss}} 8,(% |- | 2023 | 14 500 000 |{{Loss}} 11,6% |- | 2024 | 16 000 000 |{{Oʻsish}} 10,3% |- |} == Yer usti transporti == === Temir yoʻl === [[Fayl:ESh2-024,_Vnukovo_airport_station.jpg|thumb|Ikki qavatli Aeroexpress ESh2 Vnukovo aeroporti vokzalida]] 2024-yil 31-iyulgacha Aeroexpress toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻnalishi Vnukovo aeroporti va Moskva shahri markazidagi Kiyev temir yoʻl terminalini bogʻlagan (faoliyati 2005-yil avgust oyida boshlangan). 2024-yil 1-avgustdan boshlab temir yoʻl liniyasiga faqat „Markaziy shahar atrofi yoʻlovchilar kompaniyasi“ xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web |title=Aeroexpress completes operation on the route "Kievsky railway station - Vnukovo airport" |url=https://aeroexpress.ru/en/aero/press/news20101821.html |website=Aeroexpress |access-date=19 July 2024}}</ref>. === Avtobus === Aeroportdan Moskva shahriga Mosgortrans munitsipal avtobus yoʻnalishlari orqali borish mumkin: 611 – [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Sokolnicheskaya yoʻnalishining ketma-ket ikkita bekatiga (Troparyovo va Yugo-Zapadnaya) yetib boradi, 611k ({{Lang-ru|611к}}) faqat [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Sokolnicheskaya yoʻnalishining eng yaqin Salaryevo bekatigacha yetib boradi, lekin tez-tez tirband boʻladigan MKAD yoʻli bilan kesishishdan qochadi; yaqinidagi Rumyantsevo bekatiga faqat aeroportga boradigan yoʻlda osongina borish mumkin, undan uzoqda emas. Yoʻl haqi 50 [[Rossiya rubli|rubl]] (2016-yil sentyabr holatiga koʻra; 0,77 [[AQSh dollari]]ga teng), sayohat vaqti 20-35 min jadval boʻyicha. 45-sonli xususiy marshrutka liniyasi ham ushbu yoʻnalishda xizmat qiladi. Bir tomonlama safar narxi 150 [[Rossiya rubli|rubl]] (2016-yil fevral holatiga koʻra; 2 AQSh dollariga teng). Moskvadagi tirbandlik tufayli sayohat 15 daqiqadan 1 soatgacha davom etadi. === Taksi === Aeroportda Moskva shahri va poytaxt atrofiga qatnovchi bir nechta taksi xizmatlari mavjud. [[Uber]], Gett, [[Yandex.Taxi]] va mahalliy transport tarmoqlari kompaniyalari Moskvaning istalgan nuqtasiga bir xil tarifli safarlarni taklif qilishadi. === Metro === [[Fayl:Aeroport Vnukovo 2023-09 1694035340.tif|thumb|Vnukovo aeroporti metro bekati, 2023]] 2023-yil 6-sentyabrdan Aeroportga Moskva metrosining 8-sonli [[Moskva metropoliteni|metro]] liniyasinining (Kalininsko-Solntsevskaya) „Vnukovo aeroporti“ metro bekati xizmat koʻrsatadi<ref>{{Cite web|url=https://www.mos.ru/mayor/themes/2299/10027050/|title=Собянин объявил о завершении строительства Солнцевской линии метро|work=Сайт Москвы |date=2023-09-06|lang=ru}}</ref>. == Boshqa imkoniyatlari == Ilgari Vnukovo Airlines aviakompaniyasining bosh ofisi aeroportda joylashgan edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aibn.no/ra-85621-pdf?pid=Native-ContentFile-File&attach=1 |sarlavha=Report on the Accident to Vnukovo Airline's Tupolev Tu-154M RA 85621 Near Svalbard Airport Longyear, Norway on 29 August 1996 |muallif=Accident Investigation Board Norway |muallifhavola=Accident Investigation Board Norway |sana=2 November 1999 |qaralgan sana=21 August 2014}}</ref>. 2001-yilda aviakompaniya [[S7 aviakompaniyasi|Siberian Airlines]] (hozirgi S7 aviakompaniyasi) bilan birlashdi. == Egaligi == Aeroport Rossiya davlati va rossiyalik tadbirkor Vitaliy Vantsev va uning sheriklari tomonidan egalik qilinadi. 2018-yil mart oyida [[Qatar Airways]] Vnukovo aeroportining 25 foiz ulushini sotib olishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27 March 2018 |title=Qatar Airways plans to buy stake in Russian airport as emir visits Moscow |work=Reuters.com |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-qatar-airport/qatar-airways-plans-to-buy-stake-in-russian-airport-as-emir-visits-moscow-idUSKBN1H211O |access-date=2018-06-03}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1943-yil 21-dekabrda Lisunov Li-2 samolyoti mashq parvozi paytida chap orqa yonilgʻi bakidagi nuqson tufayli halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19431221-4 |sarlavha=ASN Aircraft accident Lisunov Li-2 CCCP-L4032 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1944-yil 4-martda Duglas C-47A samolyoti aylanib oʻtishga urinayotganda yerda Bell P-39Q Airacobra bilan urilib ketdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19440304-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47A-1-DK (DC-3) CCCP-L875 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1946-yil 5-noyabrda Duglas C-47B ekipaji qoʻnish belgisidan 300&nbsp;m (980&nbsp;ft) oʻtib ketib, halokatga uchradi. Samolyot pastlab uchdi va dvigatel quvvati keskin oshirildi. Samolyot tik koʻtarilishga chiqdi, tezligini yoʻqotdi va qoʻnish belgisidan 600&nbsp;m (2000&nbsp;ft) oʻtib halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19461105-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47B-5-DK (DC-3) CCCP-L946 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1946-yil 5-noyabrda Aeroflot-Litva Lisunov Li-2 samolyoti ushlab turish holatida bir necha marta yaqinlashishga urinishlardan keyin yoqilgʻi tugashi sababli qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19461105-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Lisunov Li-2 CCCP-L4207 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1947-yil 1-iyulda Aeroflot [[Ilyushin Il-12]] samolyoti parvoz paytida chap dvigatel ishlamay qolib qulab tushdi va bu havo tezligini yoʻqotishiga sabab boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19470701-3 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 12P CCCP-L1317 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1951-yil 29-martda Aeroflot Ilyushin Il-12P halokatga uchradi, bu vaqtda oʻng pervanel radio minorasining tepasiga urildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19510329-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 12P CCCP-L1313 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1957-yil 14-iyunda Polsha Airlines aviakompaniyasining LOT 232-reysini amalga oshiruvchi [[Ilyushin Il - 14|Ilyushin Il-14P]] samolyoti ekipaj asboblardan foydalanish boʻyicha koʻrsatmalarga rioya qilmagani sababli halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19570614-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P SP-LNF Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1957-yil 4-noyabrda Ruminiya hukumatiga tegishli Ilyushin Il-14P samolyoti tumanli havoda yaqinlashayotganda qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19571104-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P YR-PCC Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1959-yil 2-sentyabrda Ilyushin Il-18B jiddiy konstruktiv zarar koʻrdi va u favqulodda qoʻnishga majbur boʻldi. Samolyot hisobdan chiqarildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19590902-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 18B CCCP-75676 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1959-yil 23-oktyabrda Aeroflotning 200-reysi yaqinlashayotganda oʻrmonga qulab tushdi va yongʻin natijasida vayron boʻldi, bortdagi 29 kishidan 28 nafari halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19591023-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P CCCP-41806 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1969-yil 26-avgustda Aeroflot Ilyushin Il-18B samolyoti ekipaj qoʻnish moslamasini tushirishni unutganidan keyin qulab tushdi va 16 yoʻlovchi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690826-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 18B CCCP-75708 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1971-yil 10-oktyabrda Aeroflot 773-reysi parvozdan koʻp oʻtmay qulab tushdi va bortdagi portlovchi qurilma ishga tushdi va bortdagi barcha 25 kishi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19711010-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Tupolev 104B CCCP-42490 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1976-yil 3 yanvarda Tupolev Tu-124 samolyoti Aeroflot 2003-reysi IMCda ikkala [[aviagorizont]] ishlamay qolgandan keyin Vnukovo aeroportidan {{Convert|7|km|mi}} gʻarbda qulab tushdi. * 1979-yil 17-martda Aeroflot 1691-reysi aeroportga qaytishga urinayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan {{Convert|1.5|km|mi}} uzoqlikda qulab tushdi<ref>http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790317-1%7CTupolev Tu-104B accident Mar 17 1979</ref>. * 1980-yil 2-iyun kuni Sovet Harbiy-havo kuchlarining Antonov [[An-22]]A samolyoti parvoz paytida yongʻinga uchradi va uchish-qoʻnish yoʻlagiga yaqin joyda qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19800602-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Antonov 22A CCCP-09311 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 2010-yil 16-yanvarda [[Utair]] [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-500]] VQ-BAC samolyoti qoʻnayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va burun gʻildiragi qulab tushganda jiddiy shikastlandi<ref name="Jacdecjan">{{Veb manbasi |url=http://www.jacdec.de/news/news.htm |sarlavha=Recent accidents / incidents worldwide |nashriyot=JACDEC |qaralgan sana=17 January 2010}}</ref>. * 2012-yil 29-dekabrda Red Wings TU-204 uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketib, M3 trassasiga borib urildi. Samolyot yonib ketdi va uch boʻlakka boʻlinib ketdi, videoregistratordagi videolarda mashina vayronalarga urilgani aks etgan. Besh kishi halok boʻldi<ref name="IAC report on a 29.12.2012 crash">{{Veb manbasi |sarlavha=TU-204 RA-64047 29.12.2012 |url=https://mak-iac.org/en/rassledovaniya/tu-204-ra-64047-29-12-2012/ |ish=mak-iac.org |nashriyot=Interstate Aviation Committee |qaralgan sana=7 May 2019}}</ref>. * 2014-yil 20-oktyabrda Dassault Falcon 50 samolyoti parvoz paytida qor tozalash mashinasi bilan toʻqnashib ketdi va bortdagi barcha toʻrt kishi, jumladan [[TotalEnergies|Total SA]] neft va gaz kompaniyasi bosh direktori Kristof de Marjer ham halok boʻldi. * 2021-yilda yosh erkak yoʻlovchi aeroportda aviakompaniya xodimini oʻldirib qoʻydi. Ular parvozdan keyin uchrashuv uyushtirgani aytilgan. U qochib ketgan va bir necha kundan keyin qoʻlga olingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://au.news.yahoo.com/flight-attendant-strangled-to-death-during-hotel-meet-up-020247994.html |sarlavha=Flight attendant strangled to death during hotel meet-up |sana=29 May 2021}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|30em}} == Havolalar == * [http://www.vnukovo.ru/en/ Vnukovo xalqaro aeroportining rasmiy sayti] {{In lang|en|ru}} * [http://www.tutiempo.net/en/Climate/Moscow_Vnukovo/275185.htm Vnukovo uchun tarixiy ob-havo maʼlumotlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100502165853/http://www.tutiempo.net/en/Climate/Moscow_Vnukovo/275185.htm |date=2010-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20140724185451/http://www.aviateka.ru/airport/6527-%D0%90%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82-%D0%92%D0%BD%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0 Vnukovo xalqaro aeroporti] * Current weather for UUWW * Accident history for VKO {{Portalbar|Rossiya|Aviatsiya}} {{Rossiya aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Moskva aeroportlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] jzd6yikg34uwp7by96vapsdqa5y7fzn 6315292 6315291 2026-10-22T15:04:18Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6315292 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport |name = Vnukovo xalqaro aeroporti |nativename = {{qalin emas|{{lang|ru|Международный аэропорт Внуково}}}} |image = |image-width = 250 |image2 = Vnukovo International Airport 2019.jpg |image2-width = 250 |IATA = VKO |ICAO = UUWW |LID = VNK |type = Fuqarolik |owner = |operator = „Vnukovo Airport“ AJ |city-served = [[Moskva]] aglomeratsiyasi |location = Moskva |hub = <div> * [[Azimut (aviakompaniya)|Azimuth]] * [[Azur Air]] * [[Gazpromavia]] * [[I-Fly]] * [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] * [[RusLine]]<ref name="RusLineToVKO">{{cite web|script-title=ru:Авиакомпания "РусЛайн" меняет аэропорт базирования в Москве|url=https://www.rusline.aero/special_programs/special_offers/aviakompaniya-ruslayn-menyaet-aeroport-bazirovaniya/|website=www.rusline.aero|publisher=Airline "RusLine"|access-date=19 March 2018|language=ru}}</ref> * [[Utair]]</div> |elevation-f = 686 |elevation-m = 209 |coordinates = {{coord|55|35|46|N|37|16|03|E|region:RU-MOW|display=inline,title}} |latd=55|longd=37|latm=35|lats=46|latNS=N|longm=16|longs=03|longEW=E | pushpin_map = Rossiya | pushpin_label = VKO | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi |website = [http://www.vnukovo.ru/en/ vnukovo.ru] |metric-elev = yes |metric-rwy = yes |r1-number = 06/24 |r1-length-f = 11,483 |r1-length-m = 3,500 |r1-surface = [[Beton]] |r2-number = 01/19 |r2-length-f = 10,039 |r2-length-m = 3,060 |r2-surface = [[Beton]] |stat-year = 2018 |stat1-header = Yoʻlovchilar soni |stat1-data = 21 478 486 |stat2-header = Samolyotlar harakati |stat2-data = 163 600 | footnotes = Manba: Rossiya federal havo transporti agentligi (2018-yilgi vaqtinchalik statistikaga ham qarang)<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=[[Federal Air Transport Agency]] |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |arxivsana=2016-05-30}}</ref> }} '''Vnukovo''', rasman '''Vnukovo Andrey Tupolev xalqaro aeroporti''' ([[Andrey Tupolev]] nomidagi) ({{Lang-ru|Внуково}}) {{Airport codes|VKO|UUWW}} – Moskva markazidan {{Convert|28|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda, Vnukovo tumanida joylashgan qoʻsh uchish-qoʻnish yoʻlakli xalqaro aeroport. Bu [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]] va [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Jukovskiy]] bilan bir qatorda Moskvaga xizmat koʻrsatadigan toʻrtta yirik aeroportdan biridir. 2019-yilda aeroport 24,01 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu bir yil oldinga nisbatan 12 foizga koʻpdir. Vnukovo 2021-yilda Yevropadagi eng gavjum aeroportlari orasida oʻn birinchi oʻrinni egalladi, biroq 2022-yilda [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bosqini]] ortidan kiritilgan sanksiyalar natijasida transport qatnovi keskin pasaydi va 2022-yilda 30-oʻringa tushib ketdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Insights Report: Top 10 European airports for 2022 and 2023 outlook |url=https://corporatetravelcommunity.com/analysis/airport-insights-report-top-10-european-airports-for-2022-and-2023-outlook-648706 |ish=CTC - Corporate Travel Community |qaralgan sana=24 June 2023}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:President Ronald Reagan and Nancy Reagan Arriving at Vnukovo Airport in Moscow USSR Via Air Force One - DPLA - 130bff15550683150462a03da15ecf44.jpg|left|thumb| Vnukovo aeroportidagi [[AQSh prezidenti]] [[Ronald Reagan]], 1988-yil]] [[Fayl:Старое_здание_аэропорта_Внуково.jpg|left|thumb| Eski terminal (2000-yildagi rasm)]] [[Fayl:Airport,_Ramp_JP7551641.jpg|thumb|Apron koʻrinishi]] [[Fayl:Vnukovo_International_Airport1.jpg|right|thumb| Terminal A]] Vnukovo – Moskvadagi eng qadimgi aeroport. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida ochilgan va harbiy harakatlar uchun foydalanilgan, ammo urushdan keyin fuqarolik obyektiga aylangan{{Citation needed}}. Qurilishi 1937-yilda Sovet hukumati tomonidan tasdiqlangan, chunki eski Xodinka aerodromi (shahar markaziga ancha yaqinroq joylashgan, ammo 1980-yillarda yopilgan) haddan tashqari yukalama bilan ishlagan{{Citation needed}}. Vnukovo aynan ushbu aeroport qurilishi uchun maxsus tashkil qilingan Likovlag [[gulag]]ining bir necha ming mahbuslari tomonidan qurilgan va 1941-yil 1-iyulda ochilgan. [[Ulugʻ Vatan urushi]] davrida harbiy havo bazasi sifatida foydalanilgan, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish urushdan keyin boshlangan{{Citation needed}}. 1956-yil 15-sentyabrda Tupolev Tu-104 samolyoti Moskva Vnukovodan [[Omsk]] orqali [[Irkutsk]]ka ilk yoʻlovchi parvozini amalga oshirdi{{Citation needed}}. 1957-yil 4-noyabrda Ruminiya Ishchi partiyasi amaldorlari, xususan, [[Ruminiya Sotsialistik Respublikasi|Kommunistik Ruminiyaning]] eng koʻzga koʻringan siyosatchilari (George Georgiu-Dej, Kivu Stoyka, Aleksandru Mogiorosh, Shtefan Voitech, [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chaushesku]], Leonte Reutu hamda Grigore Preotyasa) bortida boʻlgan samolyot bilan Vnukovo aeroportida baxtsiz hodisa yuz berdi. Oʻsha paytda tashqi ishlar vaziri boʻlgan Preotyasa va samolyot ekipaji halok boʻldi. Yana bir necha kishi jiddiy jarohat oldi. Sovetlarning Il-18 (1956-yil 20-aprelda Moskvadan [[Olmaota]]ga) va Tu-114 (1961-yil 24-aprelda Moskvadan [[Xabarovsk]]ka) rusumli samolyotlarining birinchi yoʻlovchi parvozlari ham Vnukovo aeroportidan amalga oshirildi. 1980-yilda Vnukovo 22-yozgi olimpiya oʻyinlari tufayli kengaytirildi. 1993-yilda aeroport [[Aksiyadorlar jamiyati|aksiyadorlik jamiyatiga]] aylantirildi. 2003-yil oxirida federal hukumat tomonidan aeroportning nazorat paketi Moskva hukumatiga oʻtkazilgandan soʻng Vnukovo xalqaro aeroportida keng qamrovli rekonstruksiya va strategik rivojlanish dasturi boshlandi. Aeroportning strategik rivojlanish rejasining bir qismi sifatida ushbu loyihalar 2003—2005-yillarda yakunlandi: * 2004-yil aprel: Yangi terminal B ochildi. Terminal hozirda xalqaro yoʻlovchi reyslariga xizmat koʻrsatadi, ammo kelajakda u ichki reyslarni boshqarish yoki keyinroq aniqlanadigan boshqa maxsus funksiyalarni bajaradigan terminalga aylantiriladi. Terminalning umumiy maydoni 80 000 m ² (861 000 &nbsp;sq ft) ni tashkil qiladi, bu yiliga toʻrt million yoʻlovchi tashish imkoniyatini beradi. * 2005-yil avgust: Vnukovoning Aeroekspress temir yoʻl operatori Moskvaning Kiyev vokzaliga ulandi. * 2010-yil dekabr: Yangi terminal A ochildi. * 2016-yil yozi: Terminal B tomonidan amalga oshirilgan barcha reyslar A terminaliga oʻtkazildi va B terminali yopildi. Vnukovo yirik xususiy samolyotlarda xalqaro reyslar boʻyicha Yevropaning eng gavjum aeroportidir<ref>[https://www.economist.com/news/business/21582511-how-sell-more-stuff-those-who-want-nothing-posters-plutocrats Advertising to the super-rich: Posters for plutocrats]</ref>. == Joylashuvi va quvvati == Moskvadagi uchta aeroportdan Vnukovo dengiz sathidan eng balandi ({{Convert|204|m|abbr=on}}, shuning uchun tuman boʻlsa, u tez-tez muqobil aeroport boʻlib xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vnukovo.ru/eng/about/competitive_edge/ |sarlavha=Vnukovo international airport |qaralgan sana=20 January 2015 |arxivsana=2013-12-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131206203259/http://www.vnukovo.ru/eng/about/competitive_edge/ }}</ref>. Aerodromda uzunligi {{Convert|3500|m|abbr=on}} va {{Convert|3060|m|abbr=on}} boʻlgan ikkita bir-biri bilan kesishgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Har bir uchish-qoʻnish yoʻlagi har tomondan 10 m kenglikdagi xavfsizlik yelkalari bilan {{Convert|60|m|abbr=on}} kenglikda. Qoʻshma uchish-qoʻnish yoʻlagining quvvati soatiga 60 ta samolyot harakatiga moʻljallangan. 24-uchish-qoʻnish yoʻlagi asosan uchish uchun, 01-uchish-qoʻnish yoʻlagi esa qoʻnish uchun foydalaniladi. Aeroportning ikkita yoʻlovchi terminali (Terminal A va terminal B), bitta umumiy aviatsiya terminali (charter va biznes reyslari uchun), bitta yuk terminali va 60 ta samolyot stendlari bor. Aeroport soatiga maksimal 10100 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/facts-and-figures/ |sarlavha=vnukovo.ru – Facts and figures |qaralgan sana=10 October 2014}}</ref> va u yerda 4000 kishi ishlaydi. 2013-yilda aeroport deyarli 11,18 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu 2012-yilga nisbatan 15,3 foizga koʻpdir<ref name="Stats">{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/news/passazhiropotok-aeroporta-vnukovo-v-2017-godu-vyros-na-30-1-i-sostavil-18-1-mln-passazhirov/ |sarlavha=Vnukovo Airport passenger statistics for 2017 |qaralgan sana=17 January 2018}}</ref>. 2014-yil fevral oyida aeroport 722 500 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2013-yil fevraliga nisbatan 23,8 foizga oʻsdi, bu qisman [[Utair]] tomonidan kengaytirilganligi bilan bogʻliq<ref>{{Jurnal manbasi|title=Growth at Vnukovo|journal=Airliner World|date=May 2014|page=12}}</ref>. Vnukovo aeroportida koʻplab siyosiy rahbarlar va Rossiyaga tashrif buyuradigan muhim shaxslar foydalanadigan VIP zal mavjud. Rossiya prezidenti ham Vnukovoning VIP zalidan foydalanadi. [[Tupolev]] avialaynerini qayta ishlash zavodi aeroportning chetida joylashgan boʻlib, bir nechta yirik samolyot angarlarida kapital taʼmirlash va modifikatsiya qilish dasturlari amalga oshiriladi. Aeroportning shimoliy perimetrida yuqori martabali davlat amaldorlari uchun davlat rahbari parvozlari amalga oshiriladigan davlat VIP transport qanoti joylashgan. Shunday qilib, VIP reyslar kelgan yoki joʻnab ketganda aeroport vaqti-vaqti bilan muntazam reyslar uchun yopiladi. == Keyingi kengayishi == Istiqbolli rivojlanish dasturi 2015-yilgacha davom etishi moʻljallangan edi va Vnukovo Internationalni xalqaro ahamiyatga ega yuqori raqobatbardosh havo transporti markaziga aylantirishga, yoʻlovchilarga ham, ijarachilarga ham keng qamrovli sifatli xizmatlarni taklif qilishga qaratilgan edi. Yangi xalqaro yoʻlovchi A terminalining umumiy maydoni {{Convert|250,000|m2|sqft|abbr=on}} boʻladi va soatiga 7800 nafar, yiliga 18-20 million yoʻlovchini oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vnukovo.ru/eng/about/outlook/terminal/ |sarlavha=Vnukovo international airport |qaralgan sana=20 January 2015 |arxivsana=2013-09-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928032827/http://www.vnukovo.ru/eng/about/outlook/terminal/ }}</ref>. Bu ijarachi aviakompaniyalar uchun aeroportda mijozlarga xizmat koʻrsatish sifatini kengaytirish va yaxshilash uchun koʻplab imkoniyatlarni ochib beradi, shuningdek, xalqaro sifatli xizmat va qulaylikni joriy etishni taʼminlaydi. Kengaytirilgan terminal binosi mavjud ichki yoʻlovchi terminali oʻrnida joylashgan boʻlib, shuningdek, terminalning yonida va Vnukovo aholi punkti tomon butun qoʻshni quruqlikdagi hududni keyingi rivojlantirish uchun drayver boʻlib xizmat qiladi. Vnukovo yoʻlovchi terminallarining eng eskisi 1941-yilga toʻgʻri keladi, yangisi qurilishi boshlanishi bilan buzib tashlanadi (u 2005-yil noyabr oyida demontaj qilina boshlagan). 1970-yillarning oxirida qurilgan mavjud ichki 2-terminal qurilishning yakuniy bosqichida va yangi terminal bilan almashtirilgunga qadar ishlashda davom etadi. Kengaytirish rejalari ikkita V-konfiguratsiya qilingan uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan birini ({{Convert|3,500|m|ft|abbr=on}} uzaytirishni va {{Convert|3,060|m|ft|abbr=on}} uzunligi) {{Convert|3,800|m|ft|abbr=on}} gacha va asboblarni qoʻnish tizimini hozirgi CAT II dan CAT III ga yangilashni oʻz ichiga oladi. Kengaytirish doirasida mavjud taksi yoʻllari kengaytiriladi va yangilari, shuningdek, yangi boshqaruv minorasi, yuk terminali kengaytmasi va koʻp qavatli avtoturargoh quriladi. == Terminallari == Terminal A ichki va xalqaro reyslar uchun foydalaniladigan yagona terminaldir. B va D terminallari 2017-yil oktyabr holatida ishlamayapti.{{Clear}} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == <!-- Please use only independent sources. The airport and airlines are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aero Nomad Airlines]] | [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/|website=Aero Nomad|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604133205/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/}}</ref> [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite news|title=On February 10, the domestic Aero Nomad Airlines operated the first regular flight Osh-Moscow-Osh, thereby increasing the number of regular flights from Osh to Moscow|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/news/86-on-february-10-the-domestic-aero-nomad-airlines-operated-the-first-regular-flight-osh-moscow-osh-thereby-increasing-the-number-of-regular-flights-from-osh-to-moscow|work=Aero Nomad Airlines|date=10 February 2023|access-date=7 April 2023|language=en|archive-date=2023-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409135852/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/news/86-on-february-10-the-domestic-aero-nomad-airlines-operated-the-first-regular-flight-osh-moscow-osh-thereby-increasing-the-number-of-regular-flights-from-osh-to-moscow|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web |title=AJet Adds Istanbul – Moscow Vnukovo Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-vf1q25sawvko |website=Aeroroutes |access-date=31 December 2024}}</ref> <!-- --> | ALROSA, {{RUS}} | [[Mirniy aeroporti|Mirniy]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | Armenia Airways | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Armenia Airways Resumes Yerevan – Moscow Service From late-July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250704-6ajul25vko |access-date=5 July 2025 |work=AeroRoutes |date=5 July 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]] <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Kirovsk-Apatiti aeroporti|Apatity/Kirovsk]]<ref>{{cite news |title=Из аэропорта «Хибины» будут летать самолёты во Внуково |url=https://severpost.ru/read/194526/ |access-date=23 October 2025 |work=severpost.ru |agency=Информационное агентство «СеверПост.ru» |date=2 September 2025}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="A4_TBS_BUS"/>, [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]]<ref name="A4_Caucasus_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azimuth late-Sep 2024 Caucasus Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240925-a4sep24 |access-date=25 September 2024 |work=AeroRoutes |date=25 September 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Petrozavodsk<ref>{{cite news |title=Новый авиарейс свяжет Петрозаводск и Москву – СампоТВ 360° |url=https://sampotv360.ru/2025/07/08/novyj-aviarejs-svyazhet-petrozavodsk-i-moskvu/ |access-date=18 July 2025 |work=sampotv360.ru |agency=У РК «Информационное агентство «Республика Карелия» |publisher=Сетевое издание «САМПО ТВ 360°» |date=8 July 2025}}</ref>, [[Pskov aeroporti|Pskov]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="A4_TBS_BUS">{{cite news |title=Azimuth Adds Moscow – Georgia Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-a4nw24mow |access-date=5 October 2023 |work=AeroRoutes |date=4 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | Azur Air<ref>{{cite web|title=Flight map|url=https://www.azurair.ru/en/flights/flights-map|website=azurair.ru|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2019-04-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190412100349/https://www.azurair.ru/en/flights/flights-map}}</ref><ref name=TUI.ru>{{cite web|url=https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx|title=TUI Flight Program|website=agent.tui.ru|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2019-06-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190624181315/https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx}}</ref>, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]], [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[U-Tapao xalqaro aeroporti|Pattaya]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="ZF_SEA_23">{{cite news |title=AZUR Air Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231102-zfnw23hkt |access-date=2 November 2023 |work=AeroRoutes |date=2 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Belavia]] | {{Flagicon|Belarus}}Brest<ref name="B2">{{cite web |title=Belavia NW25 Moscow Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250807-b2nw25mow |website=Aeroroutes |access-date=8 August 2025}}</ref>, [[Gomel aeroporti|Gomel]]<ref>{{cite news |title=Belavia Adds Gomel – Moscow Service From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231003-b2nw23gmevko |access-date=3 October 2023 |work=AeroRoutes |date=3 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220725-b2ns22vko|title=Belavia resumes Moscow Vnukovo service from mid-July 2022|publisher=AeroRoutes|date=July 25, 2022|accessdate=July 26, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Belavia Increases Minsk – Moscow Vnukovo Flights From late-July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230712-b2jul23vko |access-date=12 July 2023 |work=AeroRoutes |date=12 July 2023 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Belarus}}Mogilyov<ref name="B2"/> <!-- --> | Conviasa<ref>{{cite web|url=https://airwaysmag.com/airlines/russia-new-moscow-caracas-route/|title=Russian Government Announces New Moscow-Caracas Route|website=airwaysmag.com|date=25 March 2021 }}</ref>, {{VEN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="V0_CAN_VKO_24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Conviasa Schedules Guangzhou Launch in late-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241211-v0dec24can |access-date=11 December 2024 |work=AeroRoutes |date=11 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Venezuela}}Karakas<ref name="V0-HAV-VKO">{{cite news |title=Conviasa Extends Havana – Moscow Service into 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230829-v0nw23vko |access-date=30 August 2023 |work=AeroRoutes |date=29 August 2023 |language=en-CA}}</ref> '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Venezuela}}Porlamar<ref name="V0_VKO_24">{{cite news |title=Conviasa NS24 Moscow Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-v0ns24vko |access-date=4 April 2024 |work=AeroRoutes |date=4 April 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref name="FZ_RUS_25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=flydubai 2H25 Russia Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250310-fz2h25ru |access-date=11 March 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite news |title=Flynas launches direct flights to Moscow from Riyadh on august 1, 2025 new update you need to know - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/flynas-launches-direct-flights-to-moscow-from-riyadh-on-august-1-2025-new-update-you-need-to-know/#gsc.tab=0 |access-date=14 July 2025 |publisher=Travel And Tour World (TTW) |date=10 July 2025}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite news |last1=Al Helou |first1=Elias |title=flynas expands connectivity with new Moscow-Jeddah route launching December 2025 |url=https://economymiddleeast.com/news/flynas-expands-connectivity-new-moscow-jeddah-route-launching-december-2025/ |access-date=9 October 2025 |work=Economy Middle East |agency=JC Media Group |date=9 October 2025}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Fly_One_Asia_Launch">{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Uzbekistan's FlyOne Asia to launch scheduled ops in 2Q26 |url=https://www.ch-aviation.com/news/162006-uzbekistans-flyone-asia-to-launch-scheduled-ops-in-2q26 |access-date=24 December 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=23 December 2025}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://flyone.eu/en/About-FLYONE/News/2021/10/28/FLYONE-Armenia-received-the-Air-Operator-Certificate|title=FLYONE &#124; News}}</ref> <!-- --> | Gazpromavia, {{RUS}} | '''Charter:''' {{Flagicon|Russia}}Bovanenkovo, [[Nadim aeroporti|Nadim]], [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Uxta aeroporti|Uxta]], {{Flagicon|Russia}}Yamburg <!-- --> | [[Georgian Airways]] | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web |url=https://www.interpressnews.ge/en/article/125347-georgian-airways-to-launch-tbilisi-moscow-tbilisi-flights-from-may-20 |title=Georgian Airways to launch Tbilisi-Moscow-Tbilisi flights from May 20 |publisher=Interpressnews| date=2023-05-16|access-date=2023-05-16 }}</ref> <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | Nesma Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{cite news |last1=Shatin |first1=Ilya |title=Nesma Airlines полетит в Хургаду из Москвы — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2024/10/02/nesma_vko/ |access-date=3 October 2024 |date=2 October 2024 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="Pegasus_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus NS25 International Frequency Variations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250401-pcns25int |access-date=1 April 2025 |work=AeroRoutes |date=1 April 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Alaniya-Gʻoziposho]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], {{Flagicon|Armenia}}Gyumri, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pobeda increases Istanbul flights form Nov 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294502/pobeda-increases-istanbul-flights-form-nov-2020/ |website=Routesonline |access-date=21 October 2020}}</ref>, [[Xrabrovo aeroporti|Kaliningrad]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite news |title=Pobeda Airlines will resume flights from Moscow to Krasnodar on September 19 |url=https://en.iz.ru/en/1953287/2025-09-11/pobeda-airlines-will-resume-flights-moscow-krasnodar-september-19 |access-date=13 September 2025 |agency=the Moscow City News Agency |publisher=Izvestia |date=11 September 2025}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Nalchik aeroporti|Nalchik]]<ref>{{cite news |title=Между Нальчиком и Москвой летом запустят новые авиарейсы |url=https://etokavkaz.ru/news/219812 |access-date=10 April 2025 |work=etokavkaz.ru |agency=TASS |publisher=Это Кавказ |date=9 April 2025 |language=ru}}</ref>, [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]]<ref>{{cite news |last1=Абдулова |first1=Катерина |title=Это — «Победа»! Из Нижневартовска в Москву запускают новые дешевые авиарейсы |url=https://muksun.fm/news/2025-12-04/eto-pobeda-iz-nizhnevartovska-v-moskvu-zapuskayut-novye-deshevye-aviareysy-5518338 |access-date=5 December 2025 |work=muksun.fm |publisher=Сетевое издание «Muksun.fm» |date=4 December 2025}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref>{{cite news |last1=Попова |first1=Татьяна |title=В Омске приземлился первый рейс "Победы" из Внуково |url=https://omskgazzeta.ru/rubrika/transport/v-omske-prizemlilsja-pervyj-rejs-pobedy-iz-vnukovo/ |access-date=16 January 2025 |work=Вечерний Омск |date=16 January 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="DP_Uzb">{{cite web |title="Победа" открыла продажу билетов на новый международный рейс – Москва-Ташкент |url=https://pobeda.aero/news/pobeda-otkryla-prodazhu-biletov-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-moskva-tashkent |website=pobeda.aero |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=26 December 2023 |language=ru}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Saratov Gagarin aeroporti|Saratov]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Pobeda Adds Moscow – Tashkent From April 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240105-dpns24tas |access-date=7 January 2024 |work=AeroRoutes |date=5 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk–Baratayevka]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref>{{cite web |title=Лоукостер «Победа» (Группа «Аэрофлот») открыл продажу билетов на прямые регулярные рейсы по маршруту Москва (Внуково) – Худжанд (Таджикистан). |url=https://www.flypobeda.ru/news/pobeda-otkryla-prodazhu-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-iz-moskvy-v-hudzhand-tadzhikistan |website=FlyPobeda.ru |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=26 June 2025 |arxivsana=2025-07-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250713160230/https://www.flypobeda.ru/news/pobeda-otkryla-prodazhu-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-iz-moskvy-v-hudzhand-tadzhikistan }}</ref>, [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite web |title="Победа" открыла продажи на новый международный рейс – в Киргизию |url=https://pobeda.aero/news/pobeda-otkryla-prodazhi-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-v-kirgiziyu |website=pobeda.aero |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=4 March 2024 |language=ru}}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] <!-- --> | [[Red Sea Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="4S_VKO_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Red Sea Airlines NS25 Egypt – Moscow Operation Overview |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250610-4sns25vko |access-date=11 June 2025 |work=AeroRoutes |date=10 June 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="4S_VKO_NS25" /> <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | RusLine | [[Tambov Donskoy aeroporti|Tambov]], {{Flagicon|Russia}}Yaroslavl<ref>{{cite news |title=Авиарейсы из Ярославля в Москву открываются с 18 октября |url=https://76rus.org/index.php?UID=25621 |access-date=8 October 2024 |work=НИА-Волга |date=7 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Abkhazia}}Suxumi<ref>{{cite web |title=RusLine launches direct flights from Moscow to Abkhazia |url=https://www.rusline.aero/en/about/news/en/rusline/direct_flights_from_moscow_to_abkhazia/ |access-date=15 November 2025 |publisher=RusLine}}</ref> <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostana]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT adds Nur-Sultan – Moscow service from July 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285023/scat-adds-nur-sultan-moscow-service-from-july-2019/ |access-date=24 June 2019 |work=Routesonline |date=24 June 2019}}</ref>, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <!-- --> | [[Shirak Avia]] | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-5g4q22|title=Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref> <!-- --> | [[Somon Air]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<br />'''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Turkish Airlines NS25 Russia Scheduled Charter Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-tkns25ru |access-date=26 March 2025 |work=AeroRoutes |date=26 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> [[Dalaman aeroporti|Dalaman]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> <!-- --> | [[Utair]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]], [[Gelenjik aeroporti|Gelenjik]]<ref>{{cite news |title="ЮТэйр" в начале августа откроет полеты в Геленджик из Москвы и Петербурга - Туризм {{!}}{{!}} Интерфакс Россия |url=https://www.interfax-russia.ru/tourism/news/yuteyr-v-nachale-avgusta-otkroet-polety-v-gelendzhik-iz-moskvy-i-peterburga |access-date=3 August 2025 |work=www.interfax-russia.ru |publisher=Interfax |date=23 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], [[Kogalim xalqaro aeroporti|Kogalim]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="UT_KRR_Res_25">{{cite web |title=Utair открыл продажу билетов в Краснодар |url=https://www.utair.ru/about/news/utair-otkryl-prodazhu-biletov-v-krasnodar/ |website=utair.ru |publisher=Utair |access-date=17 September 2025}}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Lankaron xalqaro aeroporti|Lankaron]]<ref>{{cite news |last1=Guliyev |first1=Aghakazim |title=Utair introduces direct flights from Moscow to Azerbaijan's Lankaran |url=https://caliber.az/en/post/utair-to-launch-direct-flights-from-moscow-to-lankaran |access-date=23 April 2025 |publisher=Caliber|date=23 April 2025 |language=en}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Naxichevan xalqaro aeroporti|Naxichevan]], [[Naryan-Mar aeroporti|Naryan-Mar]], [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Usinsk aeroporti|Usinsk]], [[Uxta aeroporti|Uxta]], [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]]<ref name="UT_NS_24">{{cite news |title=Utair NS24 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240402-utns24 |access-date=2 April 2024 |work=AeroRoutes |date=2 April 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref>{{cite news |title=Utair to launch Moscow-Khujand service from Jul-2025 |url=https://centreforaviation.com/news/utair-to-launch-moscow-khujand-service-from-jul-2025-1322983 |access-date=15 July 2025 |work=Centre for Aviation |publisher=CAPA |date=1 July 2025}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | [[UVT Aero]] | [[Bugulma aeroporti|Bugulma]]<ref name="UVTbacktoVKO">{{cite web |title=Авиакомпания UVT aero возобновляет полетную программу из аэропорта Внуково |url=https://www.vnukovo.ru/ru/ob-aeroporte/press-center/novosti/2023-11-01-aviakompaniya-uvt-aero-vozobnovlyaet-poletnuyu-programmu-iz-aeroporta-vnukovo/ |website=Vnukovo International Airport |access-date=1 November 2023 |language=ru |date=1 November 2023}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], {{Flagicon|Abkhazia}}Suxumi<ref>{{cite web |title=UVT Aero Adds 3 Routes in May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250424-rtmay25 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2025}}</ref>, [[Tobolsk Remezov aeroporti|Tobolsk]]<ref name="UVTbacktoVKO" /> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Andijon xalqaro aeroporti|Andijon]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways Intends to Resume Andizhan – Moscow in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-hynw25aznmow |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]], [[Navoiy xalqaro aeroporti|Navoiy]], [[Nukus xalqaro aeroporti|Nukus]], [[Qarshi xalqaro aeroporti|Qarshi]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]]<ref name="Uzbekistan">{{cite web |title=Uzbekistan Airways Moscow Service Changes From Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230922-hyoct23mow |website=Aeroroutes |access-date=22 September 2023}}</ref> <!-- --> | Vologda aviabirlashmasi | {{Flagicon|Russia}}Vologda <!-- --> | [[Yakutiya (aviakompaniya)|Yakutiya]] | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name="Yakutia">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Yakutia W19 Domestic network additions |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287097/yakutia-w19-domestic-network-additions/ |newspaper=Routes |access-date=24 October 2019}}</ref>, [[Chulman Neryungri aeroporti|Neryungri]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Yakutsk <!-- --> }} == Statistikasi == === Yillik yoʻlovchi oqimi === {| class="wikitable" style="font-size: 105%" |+'''Yillik yoʻlovchi tashish'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.vnukovo.ru/ru/ob-aeroporte/press-center/novosti/2025-01-02-glave-rosaviatsii-predstavili-itogi-raboti-aeroporta-vnukovo-za-2024-god/ |title= Главе Росавиации представили итоги работы аэропорта Внуково за 2024 год | ish=vnukovo.ru |sana=2025-yil 2-yavar|til=ru}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/news/aeroport-vnukovo-v-2018-godu-stal-vtorym-v-evrope-po-prirostu-passazhiropotoka-/ |title= Аэропорт Внуково в 2018 году сталь вторым в Европе по приросту пассажиропотока| ish=corp.vnukovo.ru |til=ru}}</ref> ! Yil ! Yoʻlovchilar !oʻzgarishi, %da |- | 2010 | 9 460 292 |{{Oʻzgarishsiz}} |- | 2011 | 8 197 162 |{{Loss}} −13,4% |- | 2012 | 9 699 452 |{{Oʻsish}} 18,3% |- | 2013 | 11,175,142 |{{Oʻsish}} 15,2% |- | 2014 | 12 733 118 |{{Oʻsish}} 14% |- | 2015 | 15 815 129 |{{Oʻsish}} 24,2% |- | 2016 | 13 946 688 |{{Loss}} −11,8% |- | 2017 | 18 139 000 |{{Oʻsish}} 30,1% |- | 2018 | 21 478 000 |{{Oʻsish}} 18,4% |- | 2019 | 24 001 521 |{{Oʻsish}} 14,4% |- | 2020 | 12 565 241 |{{Loss}} 47,4% |- | 2021 | 17 999 084 |{{Oʻsish}} 43,2% |- | 2022 | 16 400 000 |{{Loss}} 8,(% |- | 2023 | 14 500 000 |{{Loss}} 11,6% |- | 2024 | 16 000 000 |{{Oʻsish}} 10,3% |- |} == Yer usti transporti == === Temir yoʻl === [[Fayl:ESh2-024,_Vnukovo_airport_station.jpg|thumb|Ikki qavatli Aeroexpress ESh2 Vnukovo aeroporti vokzalida]] 2024-yil 31-iyulgacha Aeroexpress toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻnalishi Vnukovo aeroporti va Moskva shahri markazidagi Kiyev temir yoʻl terminalini bogʻlagan (faoliyati 2005-yil avgust oyida boshlangan). 2024-yil 1-avgustdan boshlab temir yoʻl liniyasiga faqat „Markaziy shahar atrofi yoʻlovchilar kompaniyasi“ xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web |title=Aeroexpress completes operation on the route "Kievsky railway station - Vnukovo airport" |url=https://aeroexpress.ru/en/aero/press/news20101821.html |website=Aeroexpress |access-date=19 July 2024}}</ref>. === Avtobus === Aeroportdan Moskva shahriga Mosgortrans munitsipal avtobus yoʻnalishlari orqali borish mumkin: 611 – [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Sokolnicheskaya yoʻnalishining ketma-ket ikkita bekatiga (Troparyovo va Yugo-Zapadnaya) yetib boradi, 611k ({{Lang-ru|611к}}) faqat [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Sokolnicheskaya yoʻnalishining eng yaqin Salaryevo bekatigacha yetib boradi, lekin tez-tez tirband boʻladigan MKAD yoʻli bilan kesishishdan qochadi; yaqinidagi Rumyantsevo bekatiga faqat aeroportga boradigan yoʻlda osongina borish mumkin, undan uzoqda emas. Yoʻl haqi 50 [[Rossiya rubli|rubl]] (2016-yil sentyabr holatiga koʻra; 0,77 [[AQSh dollari]]ga teng), sayohat vaqti 20-35 min jadval boʻyicha. 45-sonli xususiy marshrutka liniyasi ham ushbu yoʻnalishda xizmat qiladi. Bir tomonlama safar narxi 150 [[Rossiya rubli|rubl]] (2016-yil fevral holatiga koʻra; 2 AQSh dollariga teng). Moskvadagi tirbandlik tufayli sayohat 15 daqiqadan 1 soatgacha davom etadi. === Taksi === Aeroportda Moskva shahri va poytaxt atrofiga qatnovchi bir nechta taksi xizmatlari mavjud. [[Uber]], Gett, [[Yandex.Taxi]] va mahalliy transport tarmoqlari kompaniyalari Moskvaning istalgan nuqtasiga bir xil tarifli safarlarni taklif qilishadi. === Metro === [[Fayl:Aeroport Vnukovo 2023-09 1694035340.tif|thumb|Vnukovo aeroporti metro bekati, 2023]] 2023-yil 6-sentyabrdan Aeroportga Moskva metrosining 8-sonli [[Moskva metropoliteni|metro]] liniyasinining (Kalininsko-Solntsevskaya) „Vnukovo aeroporti“ metro bekati xizmat koʻrsatadi<ref>{{Cite web|url=https://www.mos.ru/mayor/themes/2299/10027050/|title=Собянин объявил о завершении строительства Солнцевской линии метро|work=Сайт Москвы |date=2023-09-06|lang=ru}}</ref>. == Boshqa imkoniyatlari == Ilgari Vnukovo Airlines aviakompaniyasining bosh ofisi aeroportda joylashgan edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aibn.no/ra-85621-pdf?pid=Native-ContentFile-File&attach=1 |sarlavha=Report on the Accident to Vnukovo Airline's Tupolev Tu-154M RA 85621 Near Svalbard Airport Longyear, Norway on 29 August 1996 |muallif=Accident Investigation Board Norway |muallifhavola=Accident Investigation Board Norway |sana=2 November 1999 |qaralgan sana=21 August 2014}}</ref>. 2001-yilda aviakompaniya [[S7 aviakompaniyasi|Siberian Airlines]] (hozirgi S7 aviakompaniyasi) bilan birlashdi. == Egaligi == Aeroport Rossiya davlati va rossiyalik tadbirkor Vitaliy Vantsev va uning sheriklari tomonidan egalik qilinadi. 2018-yil mart oyida [[Qatar Airways]] Vnukovo aeroportining 25 foiz ulushini sotib olishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27 March 2018 |title=Qatar Airways plans to buy stake in Russian airport as emir visits Moscow |work=Reuters.com |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-qatar-airport/qatar-airways-plans-to-buy-stake-in-russian-airport-as-emir-visits-moscow-idUSKBN1H211O |access-date=2018-06-03}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1943-yil 21-dekabrda Lisunov Li-2 samolyoti mashq parvozi paytida chap orqa yonilgʻi bakidagi nuqson tufayli halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19431221-4 |sarlavha=ASN Aircraft accident Lisunov Li-2 CCCP-L4032 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1944-yil 4-martda Duglas C-47A samolyoti aylanib oʻtishga urinayotganda yerda Bell P-39Q Airacobra bilan urilib ketdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19440304-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47A-1-DK (DC-3) CCCP-L875 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1946-yil 5-noyabrda Duglas C-47B ekipaji qoʻnish belgisidan 300&nbsp;m (980&nbsp;ft) oʻtib ketib, halokatga uchradi. Samolyot pastlab uchdi va dvigatel quvvati keskin oshirildi. Samolyot tik koʻtarilishga chiqdi, tezligini yoʻqotdi va qoʻnish belgisidan 600&nbsp;m (2000&nbsp;ft) oʻtib halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19461105-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47B-5-DK (DC-3) CCCP-L946 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1946-yil 5-noyabrda Aeroflot-Litva Lisunov Li-2 samolyoti ushlab turish holatida bir necha marta yaqinlashishga urinishlardan keyin yoqilgʻi tugashi sababli qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19461105-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Lisunov Li-2 CCCP-L4207 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1947-yil 1-iyulda Aeroflot [[Ilyushin Il-12]] samolyoti parvoz paytida chap dvigatel ishlamay qolib qulab tushdi va bu havo tezligini yoʻqotishiga sabab boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19470701-3 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 12P CCCP-L1317 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1951-yil 29-martda Aeroflot Ilyushin Il-12P halokatga uchradi, bu vaqtda oʻng pervanel radio minorasining tepasiga urildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19510329-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 12P CCCP-L1313 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1957-yil 14-iyunda Polsha Airlines aviakompaniyasining LOT 232-reysini amalga oshiruvchi [[Ilyushin Il - 14|Ilyushin Il-14P]] samolyoti ekipaj asboblardan foydalanish boʻyicha koʻrsatmalarga rioya qilmagani sababli halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19570614-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P SP-LNF Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1957-yil 4-noyabrda Ruminiya hukumatiga tegishli Ilyushin Il-14P samolyoti tumanli havoda yaqinlashayotganda qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19571104-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P YR-PCC Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1959-yil 2-sentyabrda Ilyushin Il-18B jiddiy konstruktiv zarar koʻrdi va u favqulodda qoʻnishga majbur boʻldi. Samolyot hisobdan chiqarildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19590902-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 18B CCCP-75676 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1959-yil 23-oktyabrda Aeroflotning 200-reysi yaqinlashayotganda oʻrmonga qulab tushdi va yongʻin natijasida vayron boʻldi, bortdagi 29 kishidan 28 nafari halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19591023-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P CCCP-41806 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1969-yil 26-avgustda Aeroflot Ilyushin Il-18B samolyoti ekipaj qoʻnish moslamasini tushirishni unutganidan keyin qulab tushdi va 16 yoʻlovchi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690826-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 18B CCCP-75708 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1971-yil 10-oktyabrda Aeroflot 773-reysi parvozdan koʻp oʻtmay qulab tushdi va bortdagi portlovchi qurilma ishga tushdi va bortdagi barcha 25 kishi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19711010-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Tupolev 104B CCCP-42490 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1976-yil 3 yanvarda Tupolev Tu-124 samolyoti Aeroflot 2003-reysi IMCda ikkala [[aviagorizont]] ishlamay qolgandan keyin Vnukovo aeroportidan {{Convert|7|km|mi}} gʻarbda qulab tushdi. * 1979-yil 17-martda Aeroflot 1691-reysi aeroportga qaytishga urinayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan {{Convert|1.5|km|mi}} uzoqlikda qulab tushdi<ref>http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790317-1%7CTupolev Tu-104B accident Mar 17 1979</ref>. * 1980-yil 2-iyun kuni Sovet Harbiy-havo kuchlarining Antonov [[An-22]]A samolyoti parvoz paytida yongʻinga uchradi va uchish-qoʻnish yoʻlagiga yaqin joyda qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19800602-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Antonov 22A CCCP-09311 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 2010-yil 16-yanvarda [[Utair]] [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-500]] VQ-BAC samolyoti qoʻnayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va burun gʻildiragi qulab tushganda jiddiy shikastlandi<ref name="Jacdecjan">{{Veb manbasi |url=http://www.jacdec.de/news/news.htm |sarlavha=Recent accidents / incidents worldwide |nashriyot=JACDEC |qaralgan sana=17 January 2010}}</ref>. * 2012-yil 29-dekabrda Red Wings TU-204 uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketib, M3 trassasiga borib urildi. Samolyot yonib ketdi va uch boʻlakka boʻlinib ketdi, videoregistratordagi videolarda mashina vayronalarga urilgani aks etgan. Besh kishi halok boʻldi<ref name="IAC report on a 29.12.2012 crash">{{Veb manbasi |sarlavha=TU-204 RA-64047 29.12.2012 |url=https://mak-iac.org/en/rassledovaniya/tu-204-ra-64047-29-12-2012/ |ish=mak-iac.org |nashriyot=Interstate Aviation Committee |qaralgan sana=7 May 2019}}</ref>. * 2014-yil 20-oktyabrda Dassault Falcon 50 samolyoti parvoz paytida qor tozalash mashinasi bilan toʻqnashib ketdi va bortdagi barcha toʻrt kishi, jumladan [[TotalEnergies|Total SA]] neft va gaz kompaniyasi bosh direktori Kristof de Marjer ham halok boʻldi. * 2021-yilda yosh erkak yoʻlovchi aeroportda aviakompaniya xodimini oʻldirib qoʻydi. Ular parvozdan keyin uchrashuv uyushtirgani aytilgan. U qochib ketgan va bir necha kundan keyin qoʻlga olingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://au.news.yahoo.com/flight-attendant-strangled-to-death-during-hotel-meet-up-020247994.html |sarlavha=Flight attendant strangled to death during hotel meet-up |sana=29 May 2021}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|30em}} == Havolalar == * [http://www.vnukovo.ru/en/ Vnukovo xalqaro aeroportining rasmiy sayti] {{In lang|en|ru}} * [http://www.tutiempo.net/en/Climate/Moscow_Vnukovo/275185.htm Vnukovo uchun tarixiy ob-havo maʼlumotlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100502165853/http://www.tutiempo.net/en/Climate/Moscow_Vnukovo/275185.htm |date=2010-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20140724185451/http://www.aviateka.ru/airport/6527-%D0%90%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82-%D0%92%D0%BD%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0 Vnukovo xalqaro aeroporti] * Current weather for UUWW * Accident history for VKO {{Portalbar|Rossiya|Aviatsiya}} {{Rossiya aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Moskva aeroportlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] tro10x94ks5wlwefhl1788k930n6b9z 0 958010 6315287 6282444 2026-10-22T15:00:26Z Janob Mirzaolim 64438 6315287 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Ural Airlines | image = Logo of the Ural Airlines.svg | IATA = U6 | ICAO = SVR | callsign = SVERDLOVSK AIR | founded = {{start date and age|1943}} ([[Aeroflot]]ning bir qismi sifatida) | commenced = 1993 | ceased = | hubs = * [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]] * [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg-Koltsovo]] | secondary_hubs = * {{nowrap|[[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]}} * [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva-Jukovskiy]] * {{nowrap|[[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]}} | focus_cities = * [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]] * [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]] * [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]] * [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]] * [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk-Tolmachevo]] * [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]] * [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] | frequent_flyer = Travelling Club „Wings“ | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 52 | destinations = 52 | company_slogan = | headquarters = {{RUS}} [[Sverdlovsk viloyati]], [[Yekaterinburg]] | key_people = {{nowrap|Sergei Skuratov (Bosh direktor)}} | website = [http://www.uralairlines.ru/en/ uralairlines.ru] }} '''Ural Airlines''' yoki '''Ural havo yoʻllari''' ({{Lang-ru|Ура́льские авиали́нии}}) — [[Rossiya]]ning [[Sverdlovsk viloyati]] [[Yekaterinburg]] shahrida joylashgan aviakompaniya<ref>[http://www.uralairlines.ru/en/ Home page] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120402023704/http://www.uralairlines.ru/en/ |date=2012-04-02 }}. Ural Airlines. Retrieved on 18 July 2010. „Address: Utrenniy 1g, Ekaterinburg Russia, 620025, SITA SVXTOU6“ Russian address: [http://www.uralairlines.ru/ Home page] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150801080726/http://www.uralairlines.ru/ |date=2015-08-01 }}. „Adres: 620025, Rossiya, Yekaterinburg, per. Utrenniy, 1g“</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti]]dan muntazam va charter boʻyicha ichki va xalqaro reyslarni amalga oshiradi. 2018-yilda kompaniya to‘qqiz million yo‘lovchini tashigan. == Umumiy maʼlumotlar == Aviakompaniya 1943-yilda ''Sverdlovsk davlat aviakorxonasi'' sifatida tashkil etilgan va keyinchalik Yekaterinburg aeroportini boshqaradigan [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] davlat aviakompaniyasi [[Aeroflot]] tarkibiga kirdi. Aeroflotning boʻlinishidan soʻng, 1993-yil 28-dekabrda „Ural Airlines“ [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] qonunlariga muvofiq [[Aksiyadorlar jamiyati|aksiyadorlik jamiyatiga]] aylandi va aviakompaniya aeroportdan ajratildi. 2010-yilda Ural Airlines Antonov An-24, Ilyushin Il-86 va Tupolev Tu-154B-2 turidagi barcha samolyotlarini foydalanishdan oldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ch-aviation.ch/portal/airline.php?cha=U6 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120815182144/http://www.ch-aviation.ch/portal/airline.php?cha=U6 |arxivsana=15 August 2012 |sarlavha=Ural Airlines Fleet Expansion Information |nashriyot=Ch-aviation.ch |qaralgan sana=2013-08-13}}</ref>. Aviakompaniyaning 164 oʻrinli ikki toifali konfiguratsiyadagi Tupolev Tu-154M samolyoti 2011-yil 16-oktyabrda foydalanishdan olindi<ref name="Aviaport.ru">{{Veb manbasi |url=http://www.aviaport.ru/digest/2011/10/17/223405.html |title="УРАЛЬСКИЕ АВИАЛИНИИ" ВЫВЕЛИ ИЗ ЭКСПЛУАТАЦИИ ВСЕ ИМЕЮЩИЕСЯ В КОМПАНИИ ЧЕТЫРЕ ТУ-154М И НАМЕРЕНЫ ПРОДАТЬ ИХ |til=ru |nashriyot=AviaPORT |sana=17 October 2011 |qaralgan sana=13 August 2013}}</ref>. Ural aviakompaniyasida 3348 nafar xodim ishlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/ural-airlines-passes-eight-millionth-passenger-mark-2017/ |sarlavha=Ural Airlines passes eight-millionth-passenger mark in 2017 |ish=Russian Aviation Insider |sana=30 January 2018}}</ref>. 2012-yildan boshlab aviakompaniya Airbus A330-300 uchun oʻquv majmuasini ham sotib olishni rejalashtirgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-uralskie-avialinii-vybiraet-vtoroy-trenazher-dlya-podgotovki-pilotov |title=Авиакомпания "Уральские авиалинии" выбирает второй тренажер для подготовки пилотов |til=ru |ish=ato.ru |sana=5 June 2012 |qaralgan sana=4 November 2015}}</ref>. 2017-yilda Skytrax Ural Airlinesga 3 yulduz berdi, bu esa aviakompaniyani Rossiya va MDHda [[S7 aviakompaniyasi|S7 Airlines]], [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] va Air Moldovadan keyin uch yulduzli to‘rtinchi aviakompaniyaga aylantirdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://skytraxratings.com/airlines/ural-airlines-rating |sarlavha=Ural Airlines |ish=Skytrax}}</ref>. Hozirgi vaqtda Ural havo yoʻllarining asosiy hablari [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]] va [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] hisoblanadi. Ural Airlines [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]] va [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva-Jukovskiy]] yoʻnalishlarida markazlarni rivojlantirish orqali oʻz hablari sonini oshirishni rejalashtirmoqda<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ato.ru/content/uralskie-avialinii-hotyat-perevezti-bolshe-passazhirov |title="Уральские авиалинии" хотят перевозить больше пассажиров |sana=20 April 2018}}</ref>. 2020-yilda [[Rossiya]] nazoratidagi [[Qrim]]ga parvozlar boshlandi. 2024-yilda [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini]] mobaynida harbiy arboblarni tashigani uchun [[Yevropa Ittifoqi]]ning sanksiya roʻyxatiga kiritildi<ref>{{cite news |last1=Kaminski-Morrow |first1=David |title=Ural Airlines and Russian airports operator feature in latest EU sanctions list |url=https://www.flightglobal.com/air-transport/ural-airlines-and-russian-airports-operator-feature-in-latest-eu-sanctions-list/158886.article |work=Flight Global |date=24 June 2024 |language=en}}</ref>. == Korporativ faoliyati == [[Fayl:Antonov_An-12B,_Ural_Airlines_AN0956152.jpg|thumb| Ural aviakompaniyasining sobiq [[An-12|Antonov An-12]] samolyoti, [[Aeroflot]]dan mustaqil boʻlganidan keyin aviakompaniyaning birinchi samolyot turi.]] [[Fayl:Tupolev_Tu-154B-2,_Ural_Airlines_AN1521862.jpg|thumb|Ural aviakompaniyasining sobiq Tupolev Tu-154B-2 samolyoti]] [[Fayl:Ural_Airlines_OnBoard_Meal.jpg|thumb|Ural havo yoʻllarining bort ovqati]] 2006-yilda ilk marotaba bir million yoʻlovchi tashishga muvaffaq boʻldi. Shundan beri aviakompaniya va uning yoʻlovchilari soni oʻsib bordi. 2013-yilda aviakompaniya 4,419 million yoʻlovchini tashdi, bu oʻsha yili Rossiyada oltinchi oʻrinni egalladi. {| class="wikitable" |+Yoʻlovchilar tashish ! Yil ! Miqdori |- | 2018 | 9,001 million<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uralairlines.ru/good-info/news-and-press-releases/uralskie-avialinii-podveli-itogi-yubileynogo-2018-goda/ |sarlavha=Новости компании: "Уральские авиалинии" подвели итоги юбилейного 2018 года – авиакомпания "Уральские авиалинии" |ish=www.uralairlines.ru |qaralgan sana=2019-11-15 |arxivsana=2019-11-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191116130139/https://www.uralairlines.ru/good-info/news-and-press-releases/uralskie-avialinii-podveli-itogi-yubileynogo-2018-goda/ }}</ref> (+13%) |- | 2017 | 8,000 million<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uralairlines.ru/good-info/news-and-press-releases/uralskie-avialinii-v-2017-godu-perevezli-bolee-vosmi-millionov-passazhirov-/ |sarlavha="Уральские авиалинии" в 2017 году перевезли более восьми миллионов пассажиров – авиакомпания "Уральские авиалинии" |ish=www.uralairlines.ru |qaralgan sana=2019-11-15 |arxivsana=2018-07-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180706163711/https://www.uralairlines.ru/good-info/news-and-press-releases/uralskie-avialinii-v-2017-godu-perevezli-bolee-vosmi-millionov-passazhirov-/ }}</ref> (+24%) |- | 2016 | 6,467 million<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/ural-airlines-traffic-grows-22-march/ |sarlavha=Ural Airlines traffic grows 22% in March - Russian aviation news |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2017-04-13 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-11-15}}</ref> (+19%) |- | 2015 | 5,445 million<ref name=":0" /> (+6%) |- | 2014 | 5,161 million<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kommersant.ru/doc/2645721 |sarlavha=Пассажиропоток "Уральских авиалиний" в 2014 году составил более 5 млн человек |sana=2015-01-14 |ish=www.kommersant.ru |til=ru |qaralgan sana=2019-11-15}}</ref> (+17%) |- | 2013 | 4,419 million (+25%) |- | 2012 | 3,525 million (+40%) |- | 2011 | 2,513 million<ref name="favt2011stat">[http://www.favt.ru/favt_new/?q=novosti/novosti/novost/1685 Rosaviatsiya, Osnovnie pokazateli raboti grajdanskoy aviatsii Rossii za yanvar-dekabr 2010—2011 godi] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140906155020/http://www.favt.ru/favt_new/?q=novosti%2Fnovosti%2Fnovost%2F1685|date=2014-09-06}}</ref> (+40%) |- | 2010 | 1,792 million<ref name="favt2011stat" /> (+12%) |- | 2009 | 1,497 million<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/ural-airlines/ |sarlavha=Ural Airlines - Russian aviation news |sana=2016-09-29 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-11-15}}</ref> (+3%) |- | 2008 | 1,450 million<ref name=":0" /> (+19%) |- | 2007 | 1,217 million<ref name=":0" /> (+20%) |- | 2006 | 1,011 million<ref name=":0" /> (+11%) |- | 2005 | 0,909 million<ref name=":0" /> |} {| class="wikitable" |+Moliyaviy natijalar<ref name=":0"/> ! Yil ! Daromad ! Sof foyda |- | 2015l | ₽43 843 million (+19%) | ₽285 million (-49%) |- | 2014l | ₽36 666 million (+25%) | ₽559 million (+171%) |- | 2013l | ₽29 199 million (+26%) | ₽206 million (+42%) |- | 2012 | ₽23 102 million (+33%) | ₽145 million (+1%) |- | 2011 | ₽17 329 million (+32%) | ₽143 million (+376%) |- | 2010 | ₽13 061 million (+23%) | ₽30 million (+101%) |- | 2009l | ₽10 573 million (-8%) | ₽-758 million (-346%) |- | 2008 | ₽11 528 million (+59%) | ₽307 million (+103%) |- | 2007 | ₽7 240 million (+16%) | ₽-138 million (-611%) |- | 2006 | ₽6,241 million | ₽27 million |} == Parvoz manzillari == {{Main|Ural Airlines parvoz yoʻnalishlari roʻyxati}} === Kodshering shartnomalari === Ural Airlines kompaniyasi quyidagi aviakompaniyalar bilan kodshering shartnomalariga ega<ref name="CAPA Ural profile">{{Veb manbasi |url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/ural-airlines-u6 |sarlavha=Profile on Ural Airlines |ish=CAPA |nashriyot=Centre for Aviation |qaralgan sana=2016-10-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161031195709/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/ural-airlines-u6 |arxivsana=2016-10-31}}</ref>: {{div col|colwidth=17em}} * [[Azerbaijan Airlines]] * [[Belavia]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.kommersant.ru/doc/3701399|title="Уральские авиалинии" будут выполнять рейсы из Москвы в Челябинск совместно с "Белавиа"|newspaper=kommersant.ru|date=31 July 2018}}</ref> * [[Czech Airlines]] * [[KLM]]<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=KLM begins Ural Airlines codeshare from late-Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287218/klm-begins-ural-airlines-codeshare-from-late-oct-2019/ |access-date=30 October 2019 |work=Routesonline |date=30 October 2019}}</ref> * [[Red Wings Airlines]]<ref>{{veb manbasi|url=https://pravdaurfo.ru/novost/366629-aviakompanii-red-wings-i-uralskie-avialinii-dogovorilis-o-sovmestnyh-perevozkah/|title=Авиакомпании Red Wings и "Уральские авиалинии" договорились о совместных перевозках|newspaper=PravdaUrfo|date=7 October 2021}}</ref> * [[S7 aviakompaniyasi]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.s7.ru/about/partners.dot#сode-share|title=Авиакомпании-партнёры|website=s7.ru}}</ref> * [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] {{div col end}} == Aviaparki == [[Fayl:Ural_Airlines,_VP-BSW,_Airbus_A321-231_(37040236606)_(2).jpg|thumb|Ural Airlines Airbus A321-200]] [[Fayl:VP-BOP@PEK_(20200424094530).jpg|thumb|Ural Airlines Airbus A321LR]] === Aviaparkning hozirgi holati === 2022-yil iyul holatiga, Ural Airlines aviaparki quyidagi samolyotlardan tashkil topgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 July 2022 |title=Fleet |work=Ural Airlines |url=https://www.uralairlines.ru/en/about_us/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2 July 2022 |title=Ural Airlines Fleet Details and History |url=https://www.planespotters.net/airline/Ural-Airlines |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003062913/https://www.planespotters.net/airline/Ural-Airlines |archive-date=2015-10-03 |access-date=2023-07-16 |url-status=dead}}</ref>: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+Ural havo yoʻllari aviaparki ! rowspan="2" width="125px;" | Samolyot turi ! rowspan="2" width="75px;" | Xizmatda ! rowspan="2" width="50px;" | Buyurtmalar ! colspan="3" | Yoʻlovchilar ! rowspan="2" | Eslatmalar |- ! <abbr title="Business class">B</abbr> ! <abbr title="Economy class">E</abbr> ! Jami |- | Airbus A319-100 | 4 | &mdash; | 8 | 132 | 140 | |- | rowspan="2" | [[Airbus A320|Airbus A320-200]] | rowspan="2" | 23 | rowspan="2" | &mdash; | rowspan="2" | 12 | 144 | 156 | rowspan="2" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14 April 2017 |title=Флот "Уральских авиалиний" пополнился самолетом из парка "Сибири" |work=ch-aviation |url=http://www.ato.ru/content/flot-uralskih-avialiniy-popolnilsya-samoletom-iz-parka-sibiri |access-date=14 April 2017}}</ref> |- | 150 | 162 |- | Airbus A320neo | 3 | &mdash; | 8 | 180 | 188 | <ref name="U6-32N_inservice">{{Yangiliklar manbasi |last=Liu |first=Jim |date=5 August 2019 |title=Ural Airlines outlines A320neo service from mid-Aug 2019 |work=Routesonline |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285718/ural-airlines-outlines-a320neo-service-from-mid-aug-2019/}}</ref><ref name="ifn.news">{{Yangiliklar manbasi |last=Nick Wenzel |date=August 8, 2019 |title=Ural Airlines takes delivery of its first Airbus A320neo |work=International Flight Network |url=https://www.ifn.news/posts/ural-airlines-takes-delivery-of-its-first-airbus-a320neo/ |access-date=August 13, 2019 |archive-date=2022-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005150111/https://www.ifn.news/posts/ural-airlines-takes-delivery-of-its-first-airbus-a320neo/ |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="2" | Airbus A321-200 | rowspan="2" | 14 | rowspan="2" | &mdash; | rowspan="2" | &mdash; | 215 | 215 | rowspan="2" | |- | 220 | 220 |- | Airbus A321LR | 8 | &mdash; | &mdash; | 236 | 236 | |- ! Jami ! 52 ! &mdash; ! colspan="4" | |} === Aviaparkining rivojlanishi === Ural Airlines aviakompaniyasi ham oʻz parkini yangi Airbus A320neo oilasi yoki Boeing 737 Next Generation bilan yangilashni koʻrib chiqa boshladi va hali ham Airbus A330 sotib olishni koʻrib chiqmoqda{{Citation needed}}. U oʻzining birinchi Airbus A320neo samolyotini 2019-yil avgust oyida ega boʻldi<ref name="ifn.news"/>. Aviakompaniya mahalliy Irkut MC-21 samolyotlarini sotib olishni ham koʻrib chiqdi, ammo rejalar bekor qilindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha="Уральские авиалинии" начали переговоры о приобретении A321neo |url=http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-azimut-poluchila-chetvertyy-ssj-100?slink=frs&pos=4 |ish=ato.ru |nashriyot=Azimuth |qaralgan sana=27 September 2017 |til=ru}}</ref>. === Aviaparkning foydalanishdan olingan samolyotlari === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+'''Ural havo yoʻllari aviaparkida quyidagi samolyotlar foydalanilgan''' ! Samolyot ! Jami ! Olib kelingan yili ! Foydalanishidan olingan yili ! Eslatmalar |- | [[An-12|Antonov An-12]] | 2 | 1992-yil | 1998-yil | [[Aeroflot]]ning parchalanishidan qabul qilingan. |- | Antonov An-24 | 2 | 1992-yil | 2006-yil | Aviakompaniyaning rebrendingidan keyin foydalanishdan olingan. |- | Ilyushin Il-86 | 4 | Nomaʼlum | 2010-yil |Bittasi [[S7 aviakompaniyasi|Sibir Airlines]] kompaniyasidan ijaraga olingan.<br />Bu aviakompaniya parkidagi yagona keng fyuzelyajli samolyot boʻlgan. |- | Tupolev Tu-154B | 3 | Nomaʼlum | 2006-yil |Aviakompaniyaning rebrendingidan keyin foydalanishdan olingan. |- | Tupolev Tu-154M | 5 | Nomaʼlum | 2011-yil<ref name="Aviaport.ru" /> |Sovet Ittifoqining so'''ʻ'''nggi samolyoti. |- |} == Baxtsiz hodisalar va hodisalar == * 2019-yil 15-avgust kuni Ural Airlines aviakompaniyasining 178-reysi, VQ-BOZ sifatida ro‘yxatdan o‘tgan Airbus A321 layneri [[Jukovskiy xalqaro aeroporti]]dan [[Simferopol]]ga parvoz qilishi kerak edi. Samolyot bortida 226 yoʻlovchi va 7 ekipaj aʼzosi boʻlgan. Samolyot havoga koʻtarilganidan koʻp oʻtmay qushlarga urildi va uchish-qo‘nish yo‘lagidan <ref>{{Veb manbasi |muallif=Fox |ism=Kara |sarlavha=Russian plane crash-lands outside Moscow after striking flock of gulls |url=https://www.cnn.com/2019/08/15/europe/russia-plane-crash-intl/index.html |ish=CNN |sana=15 August 2019 |qaralgan sana=15 August 2019}}</ref> qo‘nish moslamasi yuqoriga ko‘tarilgan holda makkajoʻxori dalasiga {{Convert|3|nmi}} dan kamroq masofada favqulodda qoʻndi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Ostroukh |ism=Andrey |sarlavha=Russia hails miracle after plane makes emergency landing near Moscow |url=https://uk.reuters.com/article/uk-russia-airplane-accident/russia-hails-miracle-after-plane-makes-emergency-landing-near-moscow-idUKKCN1V50DQ |ish=Reuters |qaralgan sana=15 August 2019 |til=en |sana=15 August 2019 |arxivsana=2019-08-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190821232936/https://uk.reuters.com/article/uk-russia-airplane-accident/russia-hails-miracle-after-plane-makes-emergency-landing-near-moscow-idUKKCN1V50DQ }}</ref>. 74 nafar yo‘lovchi tibbiy yordamga murojaat qilgan bo‘lsa-da, faqat 1 nafari jiddiy jarohat olgan va barcha yo‘lovchilar omon qolgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-49355236 |nashriyot=BBC |sarlavha=Russia bird strike: Plane crash-lands after hitting gulls |sana=15 August 2019 |qaralgan sana=16 August 2019}}</ref>. * 2023-yil 12-sentyabrda Ural Airlines 1383-reysi, RA-73805 sifatida roʻyxatdan oʻtgan Airbus A320 [[Sochi xalqaro aeroporti]]dan [[Omsk markaziy aeroporti]]ga parvoz qilishi rejalashtirilgan edi. Bortda 159 nafar yoʻlovchi boʻlgan. Omskka yaqinlashganda gidravlik nosozlik haqida xabar berilgan. Samolyot [[Novosibirsk]]dan 180 km uzoqlikdagi Ubinsky tumanining Kamenga qishlogʻi yaqinidagi dalaga muvaffaqiyatli qoʻndi. Yaralanganlar yoki halok boʻlganlar haqida xabar berilmagan <ref>{{Cite web |title=Russia: Ural Airlines Flight U61383 makes emergency landing in Novosibirsk region the morning of Sept. 12 /update 1 |url=https://crisis24.garda.com/alerts/2023/09/russia-ural-airlines-flight-u61383-makes-emergency-landing-in-novosibirsk-region-the-morning-of-sept-12-update-1 |access-date=2023-09-18 |website=Russia: Ural Airlines Flight U61383 makes emergency landing in Novosibirsk region the morning of Sept. 12 / update 1 {{!}} Crisis24 |language=en }}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.uralairlines.ru/en/ Rasmiy veb-sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120402023704/http://www.uralairlines.ru/en/ |date=2012-04-02 }} {{Portalbar|Rossiya|Kompaniyalar|Aviatsiya}} {{Rossiya aviakompaniyalari}} [[Turkum:Rossiya aviakompaniyalari]] [[Turkum:Yekaterinburg]] 1a3arskouts9un6ktocq5usafzrz44i 0 958051 6315285 6292734 2026-10-22T14:58:41Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola 6315285 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Minsk milliy aeroporti |nativename-a={{lang|ru|Национальный аэропорт Минск}} |nativename-r={{Lang-be|Нацыянальны аэрапорт Мінск}} |image= |image-width=250 |image2=File:Parking_lot_of_Minsk_National_Airport_(2).jpg |image2-width=250 |IATA=MSQ |ICAO=UMMS |pushpin_map=Belarus#Yevropa |pushpin_label=MSQ |pushpin_map_caption=Aeroportning Belarus xaritasidagi joylashuvi |type=Fuqarolik |owner= |operator= |city-served=[[Minsk]], [[Belarus]] |opened=1983-yil 1-iyul<ref>{{veb manbasi |last1=UMMS |title=Minsk National Airport |url=http://airport.by/en/node/356 |website=airport.by |language=en |access-date=31 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180801004150/http://airport.by/en/node/356 |archive-date=1 August 2018 |url-status=dead }}</ref> |hub=[[Belavia]] |elevation-f=669 |elevation-m=204 |coordinates={{coord|53|52|57|N|28|01|57|E|display=title,inline|type:airport}} |latd=53|latm=52|lats=57|latNS=N|longd=28|longm=01|longs=57|longEW=E |website=[http://airport.by/en airport.by] |metric-elev=yes |metric-rwy=yes |r1-number=13R/31L |r1-length-f=11,942 |r1-length-m=3,641 |r1-surface=[[Beton]] |r2-number=13L/31R |r2-length-f=12,139 |r2-length-m=3,700 |r2-surface=Beton |stat-year=2023 |stat1-header=Yoʻlovchilar oqimi |stat1-data=2 497 631<ref name=":3"/> |stat2-header= |stat2-data= |footnotes=Manba: Xalqaro aeroportlar kengashining 2014-yilgi Jahon aeroportlar oqimi hisoboti }} '''Minsk milliy aeroporti''', ilgari '''Minsk-2''' {{Airport codes|MSQ|UMMS}} ({{Lang-be|Нацыянальны аэрапорт Мінск|Nacyjanalny aeraport Minsk}}; {{Lang-ru|Национальный аэропорт Минск}}) – [[Belarus]]ning asosiy xalqaro aeroporti. Poytaxt [[Minsk]]dan 42 &nbsp;km (26&nbsp;mi) sharqda joylashgan. Geografik jihatdan Minsk viloyatining Smolevichskiy tumani hududida joylashgan, lekin maʼmuriy jihatdan Minskning Oktyabr tumaniga boʻysunadi. Aeroport Belarusning flagman aviakompaniyasi [[Belavia]] va TAE Avia<ref name="ch-aviation">[https://www.ch-aviation.com/portal/airline/07S ch-aviation.com – TAE Avia] retrieved 9 April 2022</ref>, Genex<ref>[https://www.ch-aviation.com/portal/airline/GNX ch-aviation.com – Genex] retrieved 9 April 2022</ref> va Rubystar Airways yuk tashuvchilari uchun hab boʻlib xizmat qiladi<ref>[https://www.ch-aviation.com/portal/airline/RSB ch-aviation.com – Rubystar Airways] retrieved 9 April 2022</ref>. == Tarixi == === Dastlabki yillar === Minsk-2 aeroportining qurilishi 1977-yilda boshlangan. 1979-yilda uzunligi 3640 m va kengligi 60 m boʻlgan yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushdi. 1981-yilga kelib Minsk-2 aerodromi samolyotlarga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻldi va aeroport 1982-yilda ochildi. Birinchi yoʻlovchi reysi Tupolev Tu-134 bilan amalga oshirildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://airport.by/about/history |sarlavha=История аэропорта {{!}} Natsionalniy aeroport Minsk |ish=airport.by |til=ru |qaralgan sana=2018-07-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190628205505/https://airport.by/about/history |arxivsana=28 June 2019}}</ref>. 1983-yil 1-iyulda SSSR Fuqarolik aviatsiyasi vazirligining qaroriga binoan Minskning ikkinchi qoʻshma aviatsiya diviziyasi tashkil etildi. Bu sana aeroportga asos solingan kun hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://airport.by/press_center/national_airport_minsk_30 |sarlavha=Национальный аэропорт "Минск": 35 лет {{!}} Natsionalniy aeroport Minsk |ish=airport.by |til=ru |qaralgan sana=2018-07-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190413101315/http://airport.by/press_center/national_airport_minsk_30 |arxivsana=13 April 2019}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://ekskursii.by/?Minsk_Aerodrom |sarlavha=Минск (Аэродром) |ish=ekskursii.by |qaralgan sana=2018-07-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180801003703/https://ekskursii.by/?Minsk_Aerodrom |arxivsana=1 August 2018}}</ref>. === 1990-yillardan boshlab rivojlanish === Muntazam parvozlar 1983-yilda boshlangan; 1990-yilga kelib yoʻlovchi tashish 2,2 million kishiga yetdi. 1991-yildan boshlab Sovet Ittifoqining parchalanishi va boshqa tegishli oʻzgarishlar tufayli parvozlar soni kamayishni boshladi. 1997-yilga kelib yoʻlovchilar soni 516 ming, 1998-yilda 480 ming, 2000-yilda atigi 400 ming kishini tashkil etdi. [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] parchalanganidan beri 2008-yilda Minsk milliy aeroporti birinchi million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Yoʻlovchilar oqimining sezilarli oʻsishi tufayli 2008-yil aeroport uchun muhim belgi boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://airport.by/en/about/history |sarlavha=Airport History - Minsk National Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190617040411/https://airport.by/en/about/history |arxivsana=17 June 2019}}</ref>. 2019-yil may oyida 13L/31R ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://airport.by/en/press-sluzba/news/sostoalos-oficialnoe-otkrytie |qaralgan sana=22 January 2022 |sarlavha=Состоялось официальное открытие новой взлетно-посадочной полосы в Национальном аэропорту Минск |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220122201926/http://airport.by/en/press-sluzba/news/sostoalos-oficialnoe-otkrytie |arxivsana=22 January 2022}}</ref>. 2020-yilda yoʻlovchilar soninng oʻsishi [[COVID-19 pandemiyasi]] tufayli toʻxtadi. Bundan tashqari, 2021-yilning may oyidan boshlab Belarusning barcha aviakompaniyalari, asosan Belavia, Ryanair 4978 reysi hodisasidan keyin yangi oʻrnatilgan sanksiyalar doirasida [[Yevropa Ittifoqi]]ga kirishi taqiqlandi<ref>{{Veb manbasi |sana=2021-05-25 |sarlavha=EU imposes new economic sanctions on Belarus over 'hijacked' flight |url=http://www.theguardian.com/world/2021/may/24/belarus-put-on-notice-of-sanctions-over-hijack-of-ryanair-flight |qaralgan sana=2021-05-25 |ish=the Guardian |til=en}}</ref>. Xuddi shunday, bir qancha Yevropa aviakompaniyalari, masalan, [[Lufthansa]], mojaro tufayli Minsk xizmatlarini bekor qildi<ref>[https://www.hessenschau.de/wirtschaft/lufthansa-streicht-direktfluege-von-frankfurt-nach-minsk, lufthansa-belarus-100.html hessenschau.de]{{Oʻlikhavola|date=avgust 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (German) 25 May 2021</ref>. 2021-yil 9-avgust kuni AQSh aeroport direktori Vyacheslav Xoronekoni SDN roʻyxatiga qoʻshdi<ref>{{Veb manbasi |sana=9 August 2021 |sarlavha=Treasury Holds the Belarusian Regime to Account on Anniversary of Fraudulent Election |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0315 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210809161340/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0315 |arxivsana=9 August 2021 |qaralgan sana=10 August 2021 |nashriyot=AQSh G'aznachilik departamenti |til=en}}</ref>. ==== 2021-yilgi chegara inqirozidagi roli ==== 2021-yilda aeroport Yevropa Ittifoqiga noqonuniy muhojirlik uchun asosiy markazga aylandi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://apnews.com/article/business-poland-germany-migration-belarus-65dad00ab0d272d401bcd85b63c0f8c3 |sarlavha=German minister faults airlines on Belarus migrant arrivals |til= |ish= |nashriyot=AP News |sana=14 October 2021 |qaralgan sana=30 October 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://polandin.com/56130548/hundreds-of-migrants-present-at-minsk-airport-report |sarlavha=Hundreds of migrants present at Minsk airport: report |til= |ish=polandin.com |nashriyot= |sana=30 September 2021 |qaralgan sana=30 October 2021 |arxivsana=2021-11-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211104011543/https://polandin.com/56130548/hundreds-of-migrants-present-at-minsk-airport-report }}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://belsat.eu/en/news/11-10-2021-migrants-jam-pack-minsk-airport-head-to-border-cities-hrodna-and-brest-sleep-on-streets-pics-videos/ |sarlavha=Migrants jam-pack Minsk Airport, head to border cities Hrodna and Brest, sleep on streets (pics, videos) |til= |ish= |nashriyot=Belsat TV |sana=11 October 2021 |qaralgan sana=30 October 2021}}</ref>. Xabar qilinishicha, bir necha tungi aviakompaniyalar va ikkita sayyohlik agentligi aeroportning xalqaro zonasiga toʻliq kirish imkoniga ega boʻlib, kelgan muhojirlarga yetib kelishi bilanoq viza beruvchi agentlik xizmatlarini taklif qila boshlagan. Qayd etilishicha, mazkur kompaniyalar aeroport xodimlari va rahbariyatining homiyligi ostida boʻlgan, boshqa sayyohlik firmalarga esa haqiqiy sayyohlar uchun bunday xizmatlar koʻrsatishga ruxsat berilmagan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Марина Волкова |url=https://kyky.org/money/pryamo-seychas-v-aeroportu-minska-na-migrantah-nelegalno-nazhivaetsya-neskolko-turfirm-mini-rassledovanie-kyky-rech-o-millionah |sarlavha=Прямо сейчас в аэропорту Минска на мигрантах нелегально наживается несколько турфирм. Мини-расследование KYKY (речь о миллионах!) |til=ru |ish=kyky.org |nashriyot= |sana=20 October 2021 |qaralgan sana=30 October 2021 |arxivsana=2021-10-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211020144241/https://kyky.org/money/pryamo-seychas-v-aeroportu-minska-na-migrantah-nelegalno-nazhivaetsya-neskolko-turfirm-mini-rassledovanie-kyky-rech-o-millionah }}</ref>. Vaziyat Belarusga xizmat koʻrsatuvchi aviakompaniyalarga ham taʼsir qildi. Davom etayotgan inqiroz tufayli [[Cham Wings Airlines]] [[Damashq]]dan parvozlarini qisqa muddatda toʻxtatdi va ular oddiy sayohatchilar va noqonuniy muhojirlarni ajrata olmasligini bildirdi<ref>[https://www.spiegel.de/ausland/syrische-fluggesellschaft-stellt-fluege-nach-minsk-ein-a-ec91abb2-45b5-4a69-a046-28cd8b019007 spiegel.de – Syrian airline ends flights to Minsk] (German) 13 November 2021</ref>. Ayni vaqtda, [[Turkish Airlines]] boshqa millatlarga mansub yoʻlovchilarga, masalan, [[Yaman]] va [[Iroq]]dan kelgan yoʻlovchilarga [[Yevropa Ittifoqi|, Yevropa Ittifoqi]] (bilmagan holda) noqonuniy migratsiyada ishtirok etuvchi aviakompaniyalarga qarshi sanksiyalar qoʻllash bilan tahdid qilganidan soʻng Minskga chipta sotishni toʻxtatdi<ref>[https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/belarus-migration-turkish-airlines-kooperiert-mit-der-eu-17631213.html faz.net – „Turkish Airlines cooperates with the EU“] (German) 12 November 2021</ref>. Belavia, shuningdek, Turkiya hukumatining soʻnggi voqealar yuzasidan [[Yevropa Ittifoqi]]ni qoʻllab-quvvatlash qarori bilan Turkiya aeroportlaridan Belarusga parvozlar uchun ayrim fuqarolarga chipta sotishni toʻxtatdi<ref>[https://www.haberturk.com/belavia-turkiye-den-belarus-a-irak-suriye-ve-yemen-vatandaslarini-tasimayacak-3251254 haberturk.com – „Belavia, Türkiyeʼden Belarus’a Irak, Suriye ve Yemen vatandaşlarını taşımayacak“] (Turkish) 14 November 2021</ref>. Hukumatlari oʻxshash koʻrsatmalarni eʼlon qilgan [[Oʻzbekiston]] va [[Dubay]]dan barcha reyslar uchun ham xuddi shunday boʻldi<ref>[https://en.belavia.by/news/4836732/ belavia.by – Belavia news] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211114233053/https://en.belavia.by/news/4836732/ |date=2021-11-14 }} 14 November 2021</ref><ref>[https://en.belavia.by/news/4836737/ belavia.by – Belavia news] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230926191645/https://en.belavia.by/news/4836737/ |date=2023-09-26 }} 18 November 2021</ref>. == Terminali == Minsk milliy aeroporti dastlab [[brutalizm]] uslubida qurilgan, keyinchalik modernizatsiya qilingan va kengaytirilgan bir oz egilgan, toʻrt qavatli yoʻlovchi terminali binosidan iborat. Birinchi qavatda kelish zonasi joylashgan boʻlsa, ikkinchi qavatda 43 ta peshtaxta va 13 ta joʻnash darvozasi boʻlgan roʻyxatga olish zali mavjud boʻlib, ularning baʼzilari teletraplar bilan jihozlangan. Samolyot zonasida odatiy [[Boj olinmaydigan savdo doʼkoni|dyuti-fri doʻkonlar]], aeroport saloni va boshqa yoʻlovchilar uchun qulayliklar, shuningdek, [[Burger King]] franshizasi mavjud. Birinchi va uchinchi qavatlar asosan maʼmuriyat va texnik xizmat koʻrsatish uchun ishlatiladi<ref>[http://airport.by/en/shema-aeroporta/ airport.by – Airport Map] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230415224800/http://airport.by/en/shema-aeroporta/ |date=2023-04-15 }} retrieved 16 October 2021</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == Quyidagi aviakompaniyalar Minskka va Minskdan muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi<ref>[http://airport.by/en/timetable/season airport.by – Season Timetable] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180712221146/http://airport.by/en/timetable/season |date=2018-07-12 }} retrieved 16 October 2021</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- -->|[[Aeroflot]]|[[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot NS25 Moscow – Minsk Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250320-suns25msq |access-date=21 March 2025 |work=AeroRoutes |date=20 March 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|[[Air China]]<ref>[https://www.airchina.de/DE/DE/info/flight-time/ airchina.com – Flight schedules] retrieved 9 March 2022</ref>|[[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<!-- Air China xizmati faqat kiruvchi! Bundan tashqari, Minskdan Budapeshtgacha qatnov huquqi yoʻq. -->, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air China Adds Xi'An – Minsk Service From late-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241211-canw24xiymsq |access-date=11 December 2024 |work=AeroRoutes |date=11 December 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimuth]] | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref>{{cite web | url=https://kavkaz.rbc.ru/kavkaz/freenews/65a285989a794717d2016a20 | title=Авиакомпания «Азимут» запустила рейсы из Минеральных Вод в Минск | date=13 January 2024 }}</ref> <!-- --> |[[Belavia]]<ref>[https://en.belavia.by/time-table/ en.belavia.by – Timetable] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200311213716/https://en.belavia.by/time-table/ |date=2020-03-11 }} retrieved 1 December 2021</ref><ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/europe/eu-agrees-sanctions-on-belarus-after-forced-landing-of-ryanair-flight-1.4573345 irishtimes.com – EU agrees sanctions on Belarus after forced landing of Ryanair flight] 24 May 2021</ref>| [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Bolqonobod aeroporti|Bolqonobod]]<ref name="B2_BKN_KRW_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Belavia Turkmenistan Service Changes From late-May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-b2ns25bkn |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230705-b2aug23del|title=BELAVIA SCHEDULES DELHI SERVICE DEBUT IN AUGUST 2023|work=Aeroroutes|accessdate=5 July 2023}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221028-b2dec22dxb|title=Belavia Resumes Dubai Service From Dec 2022|publisher=AeroRoutes|date=October 28, 2022}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Xrabrovo aeroporti|Kaliningrad]], [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref>{{veb manbasi|url=https://aeroroutes.com/eng/220725-b2ns22vko|title=Belavia resumes Moscow Vnukovo service from mid-July 2022|publisher=AeroRoutes|date=July 25, 2022|accessdate=July 26, 2022}}</ref>, [[Ostona aeroporti|Ostona]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Turkmanboshi xalqaro aeroporti|Turkmanboshi]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221017-b2nw22krw|title=Belavia Adds Turkmenbashi Service From late-Oct 2022}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref name="MSQ_NS25">{{cite news |title=Национальный аэропорт Минск с 30 марта переходит на весенне-летнее расписание полетов |url=https://belta.by/society/view/natsionalnyj-aeroport-minsk-s-30-marta-perehodit-na-vesenne-letnee-raspisanie-poletov-705487-2025/ |access-date=28 March 2025 |work=belta.by |agency=Belarusian Telegraph Agency |publisher=BelTA – News from Belarus |date=28 March 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Murmansk aeroporti|Murmansk]]<ref name="MSQ_NS25" /> <br /> '''Mavsumiy charter reyslar:''' [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti|Al-Olamayn]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Belavia Schedules Minsk – El Dabaa (El Alamein) Nonstop From late-May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250605-b2jun25dbb |access-date=5 June 2025 |work=AeroRoutes |date=5 June 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="Tez">{{veb manbasi|url=https://www.teztour.by/ru/minsk/|title=Timetable|website=www.tez-tour.com|date=1 December 2021|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2020-02-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200220132407/https://www.teztour.by/ru/minsk/}}</ref>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230303-b2doh|title=Belavia Adds Qatar Scheduled Charters From March 2023|publisher=AeroRoutes|date=March 3, 2023|accessdate=March 7, 2023}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="Tez"/>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]]<ref>{{cite news |title=Charter flights from Minsk to Salalah to start February 27 |url=https://news.by/eng/news/obshchestvo/charter-flights-from-minsk-to-salalah-to-start-february-27 |access-date=13 January 2025 |work=news.by |agency=BelTeleRadioCompany |date=10 January 2025 |language=ru |archive-date=2025-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250613011736/https://news.by/eng/news/obshchestvo/charter-flights-from-minsk-to-salalah-to-start-february-27 |url-status=dead }}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref name='B2_Charter_UAE_NS25'>{{cite news |title=Чартеры Belavia в Рас-эль-Хайму перенесут в другой аэропорт |url=https://officelife.media/news/61097-chartery-belavia-v-ras-el-khaymu-perenesut-v-drugoy-aeroport/ |access-date=20 March 2025 |work=officelife.media |publisher=Office Life |date=19 March 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="Tez"/> <!-- -->|[[flydubai]]<ref>[https://www.flydubai.com/en/destinations/route-map flydubai.com – Route map] retrieved 1 December 2021</ref>|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>[https://ctv.by/news/obshestvo/novaya-charternaya-programma-iz-minska-v-oae-startuet-2-marta Novaya charternaya programma iz Minska v OAE startuet 2 marta]</ref> <!-- -->|Ikar, {{RUS}}| [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]] <!-- -->|[[Red Wings Airlines]] | [[Talagi (аeroport)|Arxangelsk–Talagi]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]]<ref>{{cite news |title=Red Wings Adds Samara – Minsk From Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231027-wznov23msq |access-date=27 October 2023 |work=AeroRoutes |date=27 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk–Baratayevka]]<ref>{{cite news |last1= |first1=Диманец |title=Полеты между Ульяновском и Минском возобновят 21 марта |url=https://ulpressa.ru/2025/02/08/polety-mezhdu-ulyanovskom-i-minskom-vozobnovyat-21-marta/ |access-date=10 February 2025 |work=Улпресса - все новости Ульяновска |agency=ИА «Улпресса» |date=8 February 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref>{{cite news |last1=Алла |first1=Поплавская |title=Субсидированные перелеты из Челябинска в Минск возобновляются с 4 марта - Минская правда, 03.03.2025 |url=https://mlyn.by/03032025/subsidirovannye-perelety-iz-chelyabinska-v-minsk-vozobnovlyayutsya-s-4-marta/ |access-date=4 March 2025 |agency=Информационное агентство «Минская правда» |publisher=Мiнская праўда |date=3 March 2025 |language=ru}}</ref> <!-- -->|Severstal Air Company, {{RUS}}| {{Flagicon|Russia}}Kaluga, [[Cherepovets aeroporti|Cherepovets]] <!-- --> | [[Utair]] | [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]]<ref>{{cite news |last1=Абдуллина |first1=Алиса |title=Из Сургута планируют запустить прямые рейсы в Белоруссию |url=https://www.gorod3466.ru/news/obshchestvo/iz-surguta-planiruyut-zapustit-pryamye-reysy-v-belorussiyu/ |access-date=20 January 2025 |publisher=Gorod3466.ru - Сайт Нижневартовска |date=17 January 2025 |language=ru}}</ref> <!-- -->|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]<ref>[https://www.uzairways.com/en/map uzairways.com – Map] retrieved 1 December 2021</ref>|[[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- -->}} == Statistika == {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:right; width:600px" |+Kalendar yili boʻyicha yoʻlovchi oqimi. Rasmiy ACI statistika<ref name="Official website traffic stats">{{Veb manbasi |url=https://airport.by/en/aeroport/statistika |sarlavha=Airport Performance |qaralgan sana=20 May 2022 |arxivsana=2023-04-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230420092943/https://airport.by/en/aeroport/statistika }}</ref> ! style="width:50px" | ! style="width:100px" |Yoʻlovchilar soni ! style="width:75px" |Bir yil oldinga nisbatan oʻzgarish ! style="width:100px" |Samolyot operatsiyalari ! style="width:75px" |Bir yil oldinga nisbatan oʻzgarish ! style="width:125px" |Yuk tashish<br /><br />(metr tonna ! style="width:75px" |Bir yil oldinga nisbatan oʻzgarish |- !2005 |559,114 |{{Oʻsish}}10.86% |5,456 |{{Oʻsish}} 2.83% |5,488 |{{Oʻsish}} 4.29% |- !2006 |637,560 |{{Oʻsish}}14.03% |6,144 |{{Oʻsish}}12.61% |6,059 |{{Oʻsish}}10.40% |- !2007 |830,481 |{{Oʻsish}}30.26% |7,590 |{{Oʻsish}}23.54% |7,290 |{{Oʻsish}}20.32% |- !2008 |1,010,695 |{{Oʻsish}}21.70% |9,256 |{{Oʻsish}}21.95% |7,870 |{{Oʻsish}} 7.96% |- !2009 |1,028,886 |{{Oʻsish}} 1.80% |9,341 |{{Oʻsish}} 0.92% |7,289 |{{Loss}} 7.38% |- !2010 |1,285,423 |{{Oʻsish}}24.93% |11,020 |{{Oʻsish}}17.97% |8,553 |{{Oʻsish}}17.34% |- !2011 |1,437,825 |{{Oʻsish}}11.86% |13,686 |{{Oʻsish}}24.19% |8,667 |{{Oʻsish}}1.33% |- !2012 |1,837,911 |{{Oʻsish}}27.83% |14,947 |{{Oʻsish}}9.27% |9,833 |{{Oʻsish}}13.45% |- !2013 |2,182,177 |{{Oʻsish}}18.73% |16,586 |{{Oʻsish}}11.00% |10,477 |{{Oʻsish}}6.55% |- !2014 |2,593,559 |{{Oʻsish}}18.90% |20,036 |{{Oʻsish}}20.90% |19,905 |{{Oʻsish}}89.99% |- !2015 |2,782,866 |{{Oʻsish}}7.30% |20,365 |{{Oʻsish}}1.64% |16,508.6 |{{Loss}}17.1% |- !2016 |3,429,122 |{{Oʻsish}}23.2% |23,034 |{{Oʻsish}}13.1% |17,460.2 |{{Oʻsish}}5.76% |- !2017 |4,114,512 |{{Oʻsish}}20.0% |24,508 |{{Oʻsish}}6.4% |18,464.8 |{{Oʻsish}}5.75% |- !2018 |4,536,618 |{{Oʻsish}}10.3% |26 082 |{{Oʻsish}}6.6% |20,217 |{{Oʻsish}}10.6% |- !2019 |5,101,766 |{{Oʻsish}} 12.5% |28,417 |{{Oʻsish}} 8.9% |Mavjud emas |Mavjud emas |- !2020 |1,939,192 |{{Loss}} 62% |13,292 |{{Loss}} 53.2% |Mavjud emas |Mavjud emas |- <!--!2021 | >2,000,000 by November 3rd || || || || || |- --> !2022 | ~2,065,000<ref name=":3"/> || || || || || |- !2023 | 2,497,631<ref name=":3">{{cite web | url=https://www.sb.by/articles/natsionalnyy-aeroport-minska-podvodit-itogi-za-2023-god.html | title=Национальный аэропорт Минск подвел предварительные итоги за 2023 год | date=4 January 2024 }}</ref> || {{rise}} 20% || || || || |- | colspan="7" style="text-align:left;"| ''Manba: Xalqaro aeroportlar kengashi. Jahon aeroport oqimi hisoboti<br />(Yillar 2005<ref name="2005 WATR">[http://www.aci.aero/aci/aci/file/_2005%20WATR.pdf Airport Council International]'s 2005 World Airport Traffic Report</ref>, 2006<ref name="2006 WATR">[http://www.domodedovo.ru/img/uploaded/rating/WorldAirportTrafficReport2006_Revised.pdf Airport Council International]'s 2006 World Airport Traffic Report</ref>, 2007<ref name="2007 WATR">[http://www.abcal.org/images/stories/docs2010/aci_watr2007.pdf Airport Council International] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160304031145/http://www.abcal.org/images/stories/docs2010/aci_watr2007.pdf |date=2016-03-04 }}'s 2007 World Airport Traffic Report</ref>, 2009<ref name="2009 WATR">[http://www.soulouconsult.com/PDFs/ACI_WATR_2009_FINAL.pdf Airport Council International] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811131701/http://www.soulouconsult.com/PDFs/ACI_WATR_2009_FINAL.pdf |date=11 August 2016 }}'s 2009 World Airport Traffic Report</ref>, 2011<ref name="2011 WATR">[http://leea.recherche.enac.fr/Bdd/AirTraffic2011.pdf Airport Council International]'s 2011 World Airport Traffic Report</ref>, 2012<ref name="2012 WATR">[http://leea.recherche.enac.fr/Bdd/AirTraffic2012.pdf Airport Council International]'s 2012 World Airport Traffic Report</ref>, 2013<ref name="2013 WATR">[http://leea.recherche.enac.fr/Bdd/WorldwideAirTraffic2013.pdf Airport Council International]'s 2013 World Airport Traffic Report</ref> va 2014<ref name="2014 WATR">[http://haminfo-terminal.com/grafiken/WorldwideAirTraffic2014.pdf Airport Council International] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160306051255/http://haminfo-terminal.com/grafiken/WorldwideAirTraffic2014.pdf |date=2016-03-06 }}'s 2014 World Airport Traffic Report</ref>);<br />Rasmiy veb-sayti<ref name="Ostats" /><ref name="MSQ 2020 Results">{{cite web |url=https://airport.by/en/press-sluzba/news/nacionalnyj-aeroport-minsk-podvel-itogi-raboty-za-2020-god |title=Национальный аэропорт Минск подвел итоги работы за 2020 год |access-date=20 May 2022 |language=ru |trans-title=Minsk National Airport summed up the results of work for 2020 |arxivsana=2023-04-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230429073631/https://airport.by/en/press-sluzba/news/nacionalnyj-aeroport-minsk-podvel-itogi-raboty-za-2020-god }}</ref> (Yillar 2015–2020).'' |} == Yer usti transporti == Aeroport Minskdan 42 &nbsp;km (26&nbsp;mil) sharqda joylashgan va shahar bilan bepul (BY roʻyxatdan oʻtmagan avtomobillar uchun) [[avtomobil yoʻli]] bilan bogʻlangan. Terminal oldida bepul qisqa muddatli toʻxtash joyi mavjud. Minsk milliy aeroporti poytaxt bilan M2 avtomagistrali orqali bogʻlangan. [[Avtobus]], poezd, taksi va avtoturargoh xizmatlari koʻrsatiladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://airport.by/en/transport |sarlavha=Transport - Minsk National Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190617040350/https://airport.by/en/transport |arxivsana=17 June 2019}}</ref>. Aeroportga Markaziy avtovokzaldan joʻnaydigan ''300E'' va ''173E'' avtobuslari xizmat koʻrsatadi. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1985-yil 1-fevralda [[Aeroflot]]ning SSSR-65910 davlat raqamiga ega 7841-reysidagi Tu-134 AK samolyoti [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] [[Pulkovo aeroporti]]ga parvoz qilgandan soʻng oʻrmonga qulab tushdi va 73 yoʻlovchidan 55 nafari va bortdagi 7 nafar ekipaj aʼzolaridan 3 nafari halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19850201-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Tupolev 134AK CCCP-65910 Nezhivka}}</ref>. * 2003-yil 6-sentyabrda Eronning Kish Air aviakompaniyasiga tegishli Tu-154 samolyoti [[Tehron]]dan [[Kopengagen]]ga yaqinlashayotgan paytda kuchli tuman ostida daraxtlarga urilgan. Samolyot bortidagi 38 yoʻlovchi va 4 ekipaj aʼzosidan hech biri jabrlanmagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.allbusiness.com/operations/shipping-air-freight/636103-1.html |sarlavha=Kish Air aircraft strikes trees during landing}}</ref>. * 2009-yil 26-oktyabrda BAe 125 RA-02807 samolyoti yordamida boshqariladigan S-Air 9607 reysi Minsk milliy aeroportiga yaqinlashayotganda halokatga uchradi. Barcha uch ekipaj aʼzosi va ikkala yoʻlovchi halok boʻldi<ref name="ASN261009">{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20091026-0 |sarlavha=Accident description |nashriyot=Aviation Safety Network |qaralgan sana=27 October 2009}}</ref>. * 2021-yil 23-may kuni Ryanairning 4978-reysi bortida 171 yoʻlovchisi boʻlgan Boeing 737-8AS samolyoti yordamida Belarus havo hududida Afinadan Vilnyusga yoʻl olgan boʻlsa, Litva havo hududiga yetib borishi oldidan Belarusning MiG-29 samolyoti tomonidan toʻxtatib qoʻyilgan. MiG-29 samolyotni Minsk milliy aeroportiga qoʻnishga majbur qildi. Qoʻngandan soʻng Belarus KGB yoʻlovchilardan ikki nafarini, muxolifat faoli Roman Protasevich va uning qiz doʻsti Sofiya Sapegani hibsga oldi. Boshqa yoʻlovchilarga yetti soatdan keyin Vilnyusga joʻnab ketish uchun samolyotga qayta oʻtirishga ruxsat berildi. == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://airport.by/en}} * {{GCM|UMMS}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Belarus aeroportlari]] kkn5zkeablrsp0e6riovie57sxzmm5w 0 958786 6315286 6309727 2026-10-22T14:59:15Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6315286 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi| name=Zvartnots xalqaro aeroporti |nativename-a=Զվարթնոց Միջազգային Oդանավակայան |image= |image-width=150 |image2=Zvartnots airport.jpg |image2-width=250 |IATA=EVN |ICAO=UDYZ |type=Xalqaro |operator=""Armaniston xalqaro aeroportlari" YAJ |city-served=[[Yerevan]] |location=[[Yerevan]], [[Armaniston]] |hub=Aircompany Armenia<br /> Armenia Airways<br /> Armenian Airlines<br /> Fly Arna<br /> FlyOne Armenia<br />[[Shirak Avia]] |elevation-f=2838 |elevation-m=865 |opened=1961 |coordinates={{coord|40|08|50|N|044|23|45|E|region:AM_type:airport}} |longEW=E|longs=45|longm=23|latNS=N|lats=50|latm=08|longd=044|latd=40 |website=[http://zvartnots.aero/ zvartnots.aero] |pushpin_map=Armaniston |pushpin_map_caption=Aeroportning Armaniston xaritasidagi joylashuvi |pushpin_label=EVN |pushpin_label_position=right |r1-number=09/27 |r1-length-f=12,631 |r1-length-m=3,850 |r1-surface=[[Asfalt-beton|Asfalt]]/beton |metric-rwy=Y |stat1-header=Yoʻlovchilar soni |stat1-data={{increase}} 3,649,764 |stat-year=2022 |stat2-header=Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 21-22 |stat2-data={{increase}} 60.2% |footnotes=Manba: [[Yevronazorat|Yevronazoratdagi]] Aeronavtika axborot nashri Armaniston<ref name="AIP">{{cite web|url=http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp|title=EAD Basic - Login|access-date=7 June 2015}}</ref><ref name="Statistics">{{cite web|url=http://aviation.am/projects/p/statistics|title=Statistics|website=Civil Aviation Committee of Armenia|access-date=19 January 2021}}</ref> }} '''Zvartnots xalqaro aeroporti''' ({{Lang-hy|Զվարթնոց միջազգային օդանավակայան}}) {{Airport codes|EVN|UDYZ}} Zvartnots shaharchasi yaqinida, [[Armaniston]] poytaxti [[Yerevan|Yerevandan]] {{Convert|15|km|abbr=on}} gʻarbda joylashgan. Armanistonning asosiy xalqaro aeroporti vazifasini bajaradi va Yerevanning asosiy xalqaro transport markazi hisoblanadi. Mamlakatdagi eng gavjum aeroportidir. == Tarixi == Aeroport 1961-yilda ochilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.zvartnots.aero/en/about-us |sarlavha=About us - Zvartnots |qaralgan sana=25 February 2017}}</ref> va 1970-yilda oʻtkazilgan dizayn tanlovi natijalariga koʻra M. Xachikyan, A. Tarxanyan, S. Qalashyan, L. Cherkezyan va M. Bagdasaryan birinchi terminal binosini loyihalash huquqini qoʻlga kiritgan. Aeroport 1980-yillarda [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqidagi]] ichki transport qatnovi talablarini qondirish uchun yangi [[Aerovokzal|terminal]] hududini ishlab chiqish bilan yangilandi. 1990-yillarda Armaniston Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilganida, yuk tashish hajmining oʻsishi 1998-yilda yiliga 100 000 tonnaga yaqin yukni qabul qila oladigan yangi yuk terminali qurilishiga sabab boʻldi<ref name="aviation.am"/>. 2001-yilda argentinalik arman ishbilarmoni Eduardo Eurnekianga tegishli [[Argentina|Argentinaning]] Corporación America kompaniyasi egaligidagi Armaniston xalqaro aeroportlari ([[inglizcha]]: Armenia International Airports) YAJ bilan aeroportda operatsiyalarni boshqarish boʻyicha 30 yillik konsessiya shartnomasi imzolandi. Ushbu kelishuv doirasida „Armaniston xalqaro aeroportlari“ YAJ uchish-qoʻnish yoʻlagi, asosiy taksi yoʻllari va rampani yangiladi. 2006-yilda yangi darvoza zonasi va kelish zali ochildi, shundan soʻng aeroportning oʻt oʻchirish xizmatlari umumiy takomillashtirildi, jumladan, butun yongʻinga qarshi parkni yangi mashinalar bilan almashtirildi. 2011-yilda yangi uchish va kelish terminali, 600 ta avtomashinaga moʻljallangan avtoturargoh va hukumat delegatsiyasi terminali ochildi. 2013-yil 30-yanvarda Zvartnots aeroporti [[Birlashgan Arab Amirliklari]]ning [[Dubay]] shahrida boʻlib oʻtgan Rivojlanayotgan bozorlar aeroportlari mukofoti (EMAA) marosimida „[[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDHdagi]] eng yaxshi aeroport“ deb topildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.panarmenian.net/eng/news/143675/Armenias_Zvartnots_named_best_airport_in_CIS/ |sarlavha=Armenia's Zvartnots named best airport in CIS |ish=PanARMENIAN.Net |qaralgan sana=7 June 2015}}</ref>. == Umumiy maʼlumotlar == Aeroport [[AN-225|Antonov An-225]], Boeing 747-400 va [[Airbus A380]] kabi samolyotlarni qabul qila oladi<ref name="aviation.am">{{Veb manbasi |url=http://www.aviation.am/index.php/en/activities/airports |sarlavha=Airports |muallif=administrator |qaralgan sana=7 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150627140254/http://www.aviation.am/index.php/en/activities/airports |arxivsana=27 June 2015}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFadministrator">administrator. </cite></ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.armats.com/arm/aviation/products/eAIP/graphics/UDYZ%20AD%202-2-1-13.pdf |sarlavha=Armats.am – Aerodrome ground Movement and Aircraft Parking Chart |ish=Armats.com |qaralgan sana=6 January 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160404051911/http://www.armats.com/arm/aviation/products/eAIP/graphics/UDYZ%20AD%202-2-1-13.pdf |arxivsana=4 April 2016}}</ref>. 09-qoʻnish-qoʻnish yoʻlagi ILS CAT II bilan jihozlangan boʻlib, u havo kemalarini past shift (30 metr) va koʻrish (350 metr) sharoitida qabul qilish imkonini beradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.armats.com/eng/activity/services/ta.htm |sarlavha=armats |qaralgan sana=7 June 2015 |arxivsana=2015-09-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150923173718/http://www.armats.com/eng/activity/services/ta.htm }}</ref>. Yaqinda Zvartnots xalqaro aeroportida parvoz maʼlumotlarini koʻrsatish tizimi (FIDS), bagajni roʻyxatdan oʻtkazish va yoʻlovchilarni nazorat qilish uchun yangi avtomatlashtirilgan va [[Biometriya|biometrik]] identifikatsiya tizimi, shuningdek, aeroport binolari boʻylab 150 ta kuzatuv kameralari oʻrnatildi. Bortga chiqish zonasiga kirish uch bosqichli, oldindan nazorat qilish, pasport nazorati va rentgen nazorati bilan yuqori darajada himoyalangan. Aeroportda xavfsizlikdan soʻng Avolta [[Boj olinmaydigan savdo doʼkoni|bojsiz doʻkoni]], shuningdek, darvoza zonasi va perronga qaraydigan koʻrinishga ega Converse Bank biznes-klass zali mavjud. Bundan tashqari, aeroportda HayPost ofisi, dorixona, bir nechta ovqatlanish joylari va kafelar, Europcar, Beeline, [[Mobile TeleSystems|VivaCell MTS]], Ardshinbank, shuningdek, HSBC, VTB Bank va Ameriabank bankomatlari mavjud. 2019-yil dekabr oyida Zvartnots xalqaro aeroportida yillik yoʻlovchilar soni Armaniston tarixida birinchi marta 3 million yoʻlovchidan oshdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://armenpress.am/eng/news/1000488.html |sarlavha=Yerevan airport records 3,000,000 yearly passenger flow first time ever |ish=Armenpress |qaralgan sana=30 December 2019}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === Quyidagi aviakompaniyalar Zvartnotsga va undan muntazam va charter qatnovlarini amalga oshirib kelmoqda: <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> The following airlines operate regular scheduled and charter services to and from the airport: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]]| [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<br /> '''Mavsumiy:''' [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220926-a3ns23intl | title=AEGEAN AIRLINES NS23 INTERNATIONAL SERVICE UPDATE – 25SEP22}}</ref> <br /> ''' Mavsumiy Charter:''' {{Flagicon|Greece}}Iraklion <!-- --> | [[Aeroflot]]| [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]] <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Air Cairo]]| [[Qohira xalqaro aeroporti]]<ref>{{cite news |title=Air Cairo Adds Yerevan Service From June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240327-smns24evn |access-date=27 March 2024 |work=AeroRoutes |date=27 March 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]] <!-- --> | [[Air France]]| [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | [[Air Montenegro]]| '''Mavsumiy:''' [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]]<ref>{{Cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2022/02/air-montenegro-to-run-regular-armenia.html|title = Air Montenegro to run regular Armenia charters|website=exyuaviation.com| date=21 February 2022 }}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | '''Mavsumiy:''' [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]] <!-- --> | [[Armenia Airways]]| [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- --> | [[Armenian Airlines]]| [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref>{{cite news |title=Armenian Airlines Adds Mineralnye Vody From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231123-jidec23mrv |access-date=23 November 2023 |work=AeroRoutes |date=23 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Armenian Airlines Plans Kazan August 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240717-jiaug24kzn |access-date=17 July 2024 |work=AeroRoutes |date=17 July 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref>{{cite web |title=Armenian Airlines starts direct flights Yerevan ↔ Ufa |url=https://armenianairlines.am/en/news/434 |website=armenianairlines.am |publisher=Armenian Airlines |access-date=8 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240724-jijul24ufa|title=Armenian Airlines Adds Ufa Service From July 2024|website=AeroRoutes}}</ref>, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=ARMENIAN AIRLINES ADDS VOLGOGRAD SERVICE FROM OCT 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240726-jioct24vog |access-date=26 July 2024 |work=AeroRoutes |date=26 July 2024 |language=en-CA}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite news |title=Armenian Airlines будет совершать рейсы между Ереваном и Батуми |url=https://www.travel.ru/news/2024/03/05/266869.html |access-date=6 March 2024 |work=Travel.ru |date=5 March 2024 |language=ru}}</ref> <!-- --> | Asa Jet | {{Flagicon|Iran}}Rasht, [[Tabriz xalqaro aeroporti|Tabriz]] <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]]| {{Flagicon|Russia}}Kaluga, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="A4_AER_NS24">{{cite news |title=Azimuth Expands Sochi Network in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240402-a4ns24aer |access-date=2 April 2024 |work=AeroRoutes |date=2 April 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]] <!-- --> | [[Belavia]]| [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]] <!-- --> | [[Brussels Airlines]]| {{Flagicon|Belgium}}Bryussel <!-- --> | [[Bulgaria Air]]| '''Mavsumiy Charter:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]], [[Varna (aeroport)|Varna]] <!-- --> | [[Caspian Airlines]]| [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|url=https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-42/275841-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF|title=Tehran-Yerevan flights have resumed|date= 6 July 2024}}</ref> <!-- --> | [[Cham Wings Airlines]] | [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]] <!-- --> | {{nowrap|[[China Southern Airlines]]}} | [[Urumchi Divopu xalqaro aeroporti|Urumchi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Southern Adds Yerevan Service From Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-czsep24evn |access-date=8 July 2024 |work=AeroRoutes |date=8 July 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Condor (aviakompaniya)|Condor]] | '''Mavsumiy:''' [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web|url=https://condor-newsroom.condor.com/de/de/news-artikel/from-july-2021-condor-flies-to-yerevan-in-armenia/|title=Condor Flies to Yerevan in Armenia|language=German|website=Condor|date=June 18, 2021|access-date=June 18, 2021|arxivsana=2023-04-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230407135114/https://condor-newsroom.condor.com/de/de/news-artikel/from-july-2021-condor-flies-to-yerevan-in-armenia/}}</ref><ref>{{cite web | url=https://aviation.direct/en/Condor-temporarily-suspends-Tbilisi-and-Yerevan | title=Condor temporarily suspends Tbilisi and Yerevan | date=18 October 2023 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20240717111228/https://aviation.direct/en/Condor-temporarily-suspends-Tbilisi-and-Yerevan | arxivsana=2024-07-17 | qaralgan sana=2024-08-29 }}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[European Air Charter]]}}| '''Mavsumiy Charter:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]] <!-- --> | [[Eurowings]] | {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{cite web|title=Ab Mai 2024 gibt es einen Direktenflug aus Berlin nach Jerewan|url=https://germany.mfa.am/de/news/2023/10/27/DirektflugausBerlinnachJerewan/12209|website=germany.mfa.am|date=27 October 2023}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref>{{cite web | url=https://aviation.direct/en/eurowings-with-new-destinations-from-duesseldorf-hamburg-and-stuttgart | title=Eurowings with new destinations from Düsseldorf, Hamburg and Stuttgart | date=16 February 2023 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20230216152323/https://aviation.direct/en/eurowings-with-new-destinations-from-duesseldorf-hamburg-and-stuttgart | arxivsana=2023-02-16 | qaralgan sana=2023-07-23 }}</ref><br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref>{{cite web|title=Eurowings to offer flights between Yerevan and Cologne|url=https://en.armradio.am/2021/07/06/eurowings-to-offer-flights-between-yerevan-and-cologne/|website=armradio.am|date=6 July 2021}}</ref> <!-- --> | [[FitsAir]] | ''' Mavsumiy Charter:''' [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref>{{cite web|url=https://airserviceone.com/yerevan-passenger-traffic-grows-hugely-has-welcomed-multiple-new-airlines-now-60-destinations/|title=Yerevan passenger traffic grows hugely; has welcomed multiple new airlines; now 60+ destinations|date=4 July 2023|accessdate=10 July 2023}}</ref>, [[Fujayra xalqaro aeroporti|Fujayra]]<ref name="8D_EVN_NS24" />, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref name="8D_EVN_NS24" />, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref name="8D_EVN_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=FitsAir NS24 Maldives – Armenia Operation Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240723-8dns24evn |access-date=23 July 2024 |work=AeroRoutes |date=23 July 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]]| [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!-- --> | [[FlyEgypt]]| '''Mavsumiy:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=FlyEgypt Adds Hurghada – Yerevan From June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240605-ftjun24evn |access-date=5 June 2024 |work=AeroRoutes |date=5 June 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="gdca.am">{{Cite web|url=http://www.gdca.am/article/219#prettyPhoto|title=Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտե|qaralgan sana=2023-07-23|arxivsana=2018-05-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180521124931/http://www.gdca.am/article/219#prettyPhoto}}</ref> <!-- --> | [[FlyErbil]]| '''Mavsumiy:''' [[Arbil xalqaro aeroporti|Arbil]] <!-- --> | [[FlyOne Armenia]]| {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="3F_NS24">{{cite news |title=Fly One Armenia NS24 Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240306-3fns24 |access-date=7 March 2024 |work=AeroRoutes |date=7 March 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240812-3fnw24dxb|title=Fly One Armenia Resumes Dubai Service in 4Q24|publisher=AeroRoutes|date=12 August 2024|accessdate=12 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{Cite web|url=https://flyone.eu/en/|title=FLYONE &#124; Cheap flights from Chisinau and Yerevan|website=flyone.eu}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web | url=https://flyone.eu/en/ | title=FLYONE &#124; Cheap flights from Chisinau }}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref name="facebook.com">{{Cite web|url=https://www.facebook.com/FLYONEARMENIA|title=FLY ONE ARMENIA|website=www.facebook.com}}</ref>, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web | url=https://flyone.eu/en/ | title=FLYONE &#124; Cheap flights from Chisinau and Yerevan }}</ref>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel Aviv]]<br /> '''Mavsumiy:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], {{Flagicon|France}}Nitsa<ref>{{cite news |title=Fly One Armenia Schedules Nice May 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240116-3fmay24nce |access-date=16 January 2024 |work=AeroRoutes |date=16 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Montenegro}}Tivat, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{Cite web|url=https://armenpress.am/arm/news/1106823.html|title=Նոր օդանավ, հինգ նոր ուղղություն. Fly One Armenia ավիաընկերությունն ընդլայնում է աշխարհագրությունը|website=armenpress.am}}</ref> <!-- --> | [[Georgian Airways]] | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{Cite web|url=https://flights.georgian-airways.com/en/flights-to-yerevan|title=Cheap Flights to Yerevan with Georgian Airways}}</ref> <!-- --> | [[Iran Airtour]]| [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- --> | [[Iran Aseman Airlines]] | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- --> | [[Iraqi Airways]] | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]]| [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]] <!-- --> | [[Lufthansa]]| [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web|url=https://en.armradio.am/2021/07/15/lufthansa-enters-armenian-market/|title=Lufthansa enters Armenian market|website=armradio.am|date=15 July 2021}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Middle East Airlines]]}}| {{Flagicon|Lebanon}}Bayrut <!-- --> | [[Nouvelair]]| '''Mavsumiy Charter:''' {{Flagicon|Tunisia}}Monastir <!-- --> | [[Novair (Armaniston)|Novair]]| {{Flagicon|Armenia}}Kapan<ref>{{cite web | url= https://armenpress.am/en/article/1117749 | title=FLIGHTS TO KAPAN ARE OFFICIALLY LAUNCHED – 21AUG23}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]]| [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]] <!-- --> | [[Qatar Airways]]| [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[Qeshm Air]]| [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- --> | {{nowrap|[[Red Wings Airlines]]}}| [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Red Wings Adds Moscow Domodedovo – Yerevan Route in 3Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240607-wz3q24evn |access-date=9 June 2024 |work=AeroRoutes |date=7 June 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva–Jukovskiy]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] <!-- --> | [[Rossiya Airlines]]| [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]],<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/aeroflot/launches-international-network-from-sochi-russia/|title = Aeroflot launches international network from Sochi, Russia|date = 26 March 2022}}</ref>, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220714-sujul22evn|title=Aeroflot adds Volgograd - Yerevan service from late-July 2022|publisher=AeroRoutes|date=14 July 2022|accessdate=15 July 2022}}</ref> <!-- --> | [[S7 Airlines]]|[[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]<ref>{{cite news |title=S7 Airlines Increases Novosibirsk – Yerevan Flights in 3Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230628-s7jul23ovbevn |access-date=28 June 2023 |work=AeroRoutes |date=28 June 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[SCAT Airlines]]|[[Aqtau xalqaro aeroporti|Aqtau]]<ref>{{Cite web|url=http://www.zvartnots.aero/EN/News?ID=3224|title = "SCAT" air company will start operating flights Aktau-Yerevan - Aktau - Zvartnots}}</ref> <!-- --> | [[Sepehran Airlines]]| [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|url=https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-42/260765-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86|title=Tehran-Yerevan Sepehran flights launched|date=27 August 2023}}</ref> <!-- --> | [[Shirak Avia]]|[[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref>{{Cite web|url=http://aviation.am/storage/files/editor/S22%2001-%2031%20JUL%202022.pdf|title=Aviation}}</ref>, [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], {{Flagicon|Russia}}Saratov<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-5g4q22|title=Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Shirak Avia NS24 Armenia – Maldives Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240702-5gns24mle |access-date=3 July 2024 |work=AeroRoutes |date=2 July 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Sky Express (Gretsiya)|Sky Express]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240813-gqnw24 |title=SKY EXPRESS NW24 ATHENS NETWORK ADDITIONS |date=13 August 2024}}</ref> <!-- --> | [[Transavia France|Transavia]]|{{Flagicon|France}}Parij–Orli<ref>{{cite web |url=https://hetq.am/en/article/142910 |title = Transavia Launches Paris-Yerevan Roundtrip Flights| date=31 March 2022 }}</ref> <br /> ''' Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{cite web |url=https://www.lyoncapitale.fr/actualite/transavia-ouvre-trois-nouvelles-lignes-depuis-lyon-saint-exupery |title = Transavia ouvre trois nouvelles lignes depuis Lyon Saint-Exupéry| date=7 December 2023 }}</ref>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]] <!-- --> | [[UR Airlines]]| '''Mavsumiy:''' [[Arbil xalqaro aeroporti|Arbil]] <!-- --> | [[Ural Airlines]]| [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref>{{cite news |title=Ural Airlines Resumes Moscow – Yerevan Service From Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-u6nw23dmeevn |access-date=5 October 2023 |work=AeroRoutes |date=4 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite news |title="Уральские авиалинии" возобновят рейсы из Сочи в Ереван |url=https://kuban.rbc.ru/krasnodar/freenews/659f92f99a79475dbecfddd8 |access-date=11 January 2024 |work=РБК |date=11 January 2024 |language=ru}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!-- --> | [[Utair]]| [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]]<ref>{{cite web |url=http://arka.am/en/news/business/direct_flights_between_yerevan_and_siberian_tyumen_to_start_november_20/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105223545/http://arka.am/en/news/business/direct_flights_between_yerevan_and_siberian_tyumen_to_start_november_20/ |archive-date=5 November 2021 |title=Direct flights between Yerevan and Siberian Tyumen to start November 20}}</ref> <!-- --> |[[Wizz Air]]| [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Wizz Air Abu Dhabi schedules October 2020 launch|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/292402/wizz-air-abu-dhabi-schedules-october-2020-launch/|date=12 July 2020|work=Routesonline}}</ref><ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Wizz Air Abu Dhabi moves service launch to mid-Nov 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293987/wizz-air-abu-dhabi-moves-service-launch-to-mid-nov-2020/ |website=Routesonline |access-date=26 September 2020}}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref>{{cite web | url=https://dailynewshungary.com/wizz-air-launches-six-new-flights-budapest/ | title=BREAKING: Hungarian Wizz Air launches six new flights from Budapest! - UPDATED - Daily News Hungary | date=28 February 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Dortmund<ref name="auto">{{cite web | url=https://en.armradio.am/2023/01/26/wizz-air-to-launch-flights-from-yerevan-to-dortmund-sofia-katowic-and-prague/ | title=Wizz Air to launch flights from Yerevan to Dortmund, Sofia, Katowice and Prague }}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{Cite web|url=https://armenpress.am/eng/news/1004032.html|title = Wizz Air to start operating flights on Yerevan- Larnaca -Yerevan route}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2022/09/15/wizz-air-annuncia-3-nuove-rotte-dallitalia-la-napoli-abu-dhabi-e-milano-marsa-alam-yerevan/ | title=WIZZ AIR annuncia 3 nuove rotte dall'Italia. La Napoli-Abu Dhabi e Milano-Marsa Alam/Yerevan | date=15 September 2022 }}</ref>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite web |url=https://www.avionews.it/it/item/1240422-stamattina-conferenza-stampa-wizz-air-a-roma.html |title = Stamattina conferenza-stampa Wizz Air a Roma|date = 17 November 2021}}</ref>, [[Sofiya aeroporti|Sofiya]]<ref name="auto"/>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref>{{cite web | url=https://armenpress.am/eng/news/1096463.html | title=Wizz Air to start Venice-Yerevan flights }}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="reuters.com">{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/wizz-air-hldgs-armenia/wizz-air-expands-into-armenia-with-two-new-routes-idUSL8N28Q13O|title=Wizz Air expands into Armenia with two new routes|website=reuters.com|date=16 December 2019}}</ref> <!-- --> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[ASL Airlines Belgium]] | [[Lyej aeroporti|Lyej]]<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fzvartnots.official%2Fposts%2F2690406004399409|title=Zvartnots International Airport |website=Facebook}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230715-lhcjul23evn|title=Lufthansa Cargo Adds Yerevan freighter service from late-July 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 July 2023}}</ref> <!-- --> | [[Swiftair]] | {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn{{citation needed|date=September 2022}}, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]{{citation needed|date=September 2022}} <!-- --> }} == Oqim va statistika == [[Fayl:Zvartnots_International_Airport,_ArmAg_(1).jpg|alt=|thumb| Yangi terminal binosi]] [[Fayl:Yerevan_Zvartnots_International.jpg|thumb| Roʻyxatdan oʻtish zali]] [[Fayl:Yerevan_-_Zvartnots_International_(EVN_-_UDYZ)_AN2224107.jpg|thumb| Ketish zali va darvozalar]] === Yillik statistika === {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" ! colspan="7" |2000-yillar |- ! Yil ! 2005 ! 2006<ref name="pax">[http://www.aviation.am/eng/doc/2006-2007December.zip General Department of Civil Aviation of Armenia — 2006-2007 Statistics] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110531152804/http://www.aviation.am/eng/doc/2006-2007December.zip |date=31 May 2011 }}</ref> ! 2007<ref name="pax" /> ! 2008 ! 2009<ref name="stats"/> |- ! Umumiy yoʻlovchi tashish | 1 111 400 | 1 125 698 | 1 387 002 | 1 480 000 | 1 447 397 |- ! Uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni | 546 000 | 562 825 | 698 614 | 751 310 | 729 835 |- ! Uchib kelayotgan yoʻlovchilar soni | 547,400 | 562 873 | 688 388 | 628 690 | 717 562 |- ! Umumiy yuk tashish (tonna) | 9,119 | 9276 | 10 004 | 10 774 | 8400 |- ! Eksport qilingan yuk (tonna) | 3,701 | 4080 | 3515 | 4000 | 3100 |- ! Import qilingan yuk (tonna) | 5,418 | 5,196 | 6489 | 6700 | 5200 |- ! Samolyot harakati (ketish va qoʻnish) | 6897 | 6,746 | 7953 | 8624 | 8 699 |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" ! colspan="11" |2010-yillar |- ! Yil ! 2010 <ref name="stats">{{Veb manbasi |url=http://www.panarmenian.net/eng/economy/news/59977/ |sarlavha=Overall passenger transportation via Zvartnots airport reached 1.6mln in 2010 |ish=PanARMENIAN.Net |qaralgan sana=7 June 2015}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.panarmenian.net/eng/economy/news/59977/ „Overall passenger transportation via Zvartnots airport reached 1.6 mln in 2010“]. </cite></ref> ! 2011 <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.panarmenian.net/eng/news/91067/ |sarlavha=Zvartnots Airport serviced over 1,6 million passengers in 2011 |ish=PanARMENIAN.Net |qaralgan sana=7 June 2015}}</ref> ! 2012 <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.panarmenian.net/eng/news/144088/ |sarlavha=Zvartnots Airport posts passenger traffic of 1,7 mln in 2012 |ish=PanARMENIAN.Net |qaralgan sana=7 June 2015}}</ref> ! 2013 <ref name="aviation.am - Statistics 2013-2014">{{Veb manbasi |url=http://aviation.am/index.php/en/statistics/262 |sarlavha=Statistics 2013-2014 |qaralgan sana=7 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150402145442/http://aviation.am/index.php/en/statistics/262 |arxivsana=2 April 2015}}</ref> ! 2014 <ref name="aviation.am - Statistics 2013-2014" /> ! 2015 ! 2016 <ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation.am/index.php/hy/statistics |sarlavha=Վիճակագրություն |nashriyot=Aviation.am |qaralgan sana=2017-02-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160126195616/http://aviation.am/index.php/hy/statistics |arxivsana=26 January 2016}}</ref> ! 2017 <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.panorama.am/en/news/2018/01/10/Armenian-airport-passenger-traffic/1888660 |sarlavha=Armenian airports see 20.6% growth in passenger traffic in 2017 |ish=panorama.am |qaralgan sana=10 November 2018}}</ref> ! 2018 <ref>{{Veb manbasi |url=http://finport.am/full_news.php?id=36998&lang=3 |sarlavha=11.9% growth in passenger traffic recorded in Armenia in 2018 |ish=finport.am |qaralgan sana=11 March 2020}}</ref> ! 2019 <ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation.am/storage/files/editor/2019%20December.pdf |sarlavha=Reference on the main productive indicators of "Zvartnots" Airport January-December 2018-2019 |nashriyot=aviation.am |qaralgan sana=2020-03-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200311083450/http://aviation.am/storage/files/editor/2019%20December.pdf |arxivsana=11 March 2020}}</ref> |- ! Umumiy yoʻlovchi tashish | 1 612 016 | 1 600 891 | 1 691 815 | 1 691 710 | 2 045 058 | 1 879 667 | 2 105 540 | 2 448 250 | 2 690 727 | 3 048 859 |- ! Uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni | 816 866 | 807 953 | 845,700 | 830 000 | 1 019 765 | 944 373 | 1 048 153 | 1 218 340 | 1 318 344 | 1 473 019 |- ! Uchib kelayotgan yoʻlovchilar soni | 795 150 | 792 944 | 846,115 | 861 710 | 1 025 293 | 935 294 | 1 057 387 | 1 229 910 | 1 372 383 | 1 575 840 |- ! Umumiy yuk (tonna) | 8800 | 10 014 | 12 251 | 10 361 | 10 345 | 10,123 | 18 269 | 22 325 | 18 069 | 19 511 |- ! Eksport qilingan yuk (tonna) | 3300 | 4,741 | 6,687 | 6,109 | 6450 | 6,607 | 13 784 | 16 984 | 12 010 | 12 755 |- ! Import qilingan yuk (tonna) | 5500 | 5,273 | 5564 | 4,252 | 3895 | 3516 | 4485 | 5,341 | 6059 | 6,756 |- ! Samolyot harakati (ketish va qoʻnish) | 9 783 | 9 858 | 10 392 | 8 721 | 10 409 | 9012 | 9266 | 10 621 | 11 580 | 13260 |} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="4" |2020-yillar |- ! Yil ! 2020 ! 2021 <ref>{{Veb manbasi |url=https://hetq.am/hy/article/140747 |sarlavha="Զվարթնոցի" ցուցանիշները "վերակենդանացում" են հուշում, բայց մտահոգիչը մեկնածների զգալի մեծ թիվն է |ish=Hetq.am}}</ref> ! 2022 <ref>{{Veb manbasi |url=https://hetq.am/hy/article/152473 |sarlavha=«Զվարթնոց» օդանավակայանը 2022-ին ռեկորդներ է գրանցել |ish=Hetq.am}}</ref> |- ! Umumiy yoʻlovchi tashish | 790 827 | 2 278 212 | 3 649 764 |- ! Uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni | 388 685 | 1 155 765 | 1 809 565 |- ! Uchib kelayotgan yoʻlovchilar soni | 402,142 | 1 122 447 | 1 840 199 |- ! Umumiy yuk (tonna) | 15 733 | 17 321 {{Efn|Shu jumladan pochta joʻnatmalari}} | 23 340 {{Efn|Shu jumladan pochta joʻnatmalari}} |- ! Eksport qilingan yuk (tonna) | 10 405 | 8 803 | Yoʻq |- ! Import qilingan yuk (tonna) | 5328 | 8518 | Yoʻq |- ! Samolyot harakati (ketish va qoʻnish) | 4,963 | 10,106 | 17 345 |} == Yer usti transporti == === Avtobus yoʻnalishlari va metro xizmati === 2017-yilda Zvartnots aeroporti va Yerevan shahar markazi oʻrtasida muntazam qatnovlar bilan yangi ekspress avtobus yoʻnalishi ishga tushirildi. [https://t-armenia.com/en/yerevan-airport-shuttle-bus 201-raqamli avtobus] aeroportdan har yarim soatda ertalab soat 7:00 dan 23:00 gacha va har soatda 12:00 dan 6:00 gacha joʻnaydi. Safar vaqti tirbandlikka qarab taxminan 30 minut davom etadi. Elitebus tomonidan boshqariladi, bir tomonlama yoʻl haqi 300 [[Dram|AMD]] turadi. Avtobus terminali Amiryan koʻchasida joylashgan, ammo avtobus Mashtots prospekti boʻylab, Yeritasardakan bekatida (yoʻlovchilar [[Yerevan metropoliteni|Yerevan metro]] tizimiga ulanishi mumkin) va Respublika maydonida [https://wikiroutes.info/en/erevan?routes=59496 toʻxtaydi] <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Yerevan: New Schedule for Zvartnots Airport Express Bus - Hetq - News, Articles, Investigations |language=en |url=http://hetq.am/eng/news/83453/yerevan-new-schedule-for-zvartnots-airport-express-bus.html |access-date=2018-01-13}}</ref>. === Avtomobil === Aeroportga Yerevanni mamlakat gʻarbi va boshqa yirik magistral yoʻllar bilan bogʻlaydigan M5 avtomagistrali orqali kirish mumkin. Avtomobilda Zvartnots aeroportidan Yerevan markazigacha boʻlgan masofa 12 kilometrni tashkil etadi, unga borish uchun taxminan 20 daqiqa vaqt ketadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Yerevan Zvartnots Airport |language=en |url=https://airmundo.com/en/airports/yerevan-zvartnots-airport/}}</ref>. Zvartnots aeroportida [https://airmundo.com/en/airports/yerevan-zvartnots-airport/car-rental/ avtoulovlarni ijaraga beruvchi kompaniyalarning] avtomobillari mavjud. Aeroport premiumdan arzon narxlarga qadar turli xil [https://airmundo.com/en/airports/yerevan-zvartnots-airport/parking/#official-parkings rasmiy avtoturargohlarni] taklif etadi. Bundan tashqari, aeroportda muqobil toʻxtash joylariham mavjud. === Taksi xizmati === 2019-yilda Zvartnots aeroportida yoʻlovchilarga taksi xizmatlarini taqdim etish uchun [[Yandex.Taxi]] bilan hamkorlik qilinadi. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1988-yil 20-oktyabrda MOM Energiya NPO kompaniyasining Antonov An-8 (CCCP-26183) samolyoti qoʻngandan soʻng, ekipaj adashib yerdagi qoʻnish moslamasini tortib olishi natijasida taʼmirlanib boʻlmas darajada shikastlandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Antonov An-8 CCCP-26183 Yerevan Airport (EVN) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19881020-0 |qaralgan sana=2023-07-23 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1992-yil 5-dekabrda [[Aeroflot]] (Armaniston) kompaniyasining Tupolev Tu-154B (CCCP-85105) samolyoti qoʻnayotganda oʻngga burilib ketdi va burun tishli beton devorga urilib, taʼmirlab boʻlmaydigan darajada shikastlandi. 154 kishining hammasi tirik qoldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Tupolev Tu-154B CCCP-85105 Yerevan Airport (EVN) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19921205-1 |qaralgan sana=2023-07-23 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1993-yil 13-dekabrda Kadvi kompaniyasining Antonov An-8 (RA-13323) rusumli samolyoti soat 00:04 da yuk reysi bilan uchish-qoʻnish yoʻlagini 150 metrga pastga tushirdi va tuzatib boʻlmas darajada shikastlandi. Barcha 8 kishi tirik qoldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Antonov An-8 RA-13323 Yerevan Airport (EVN) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19931213-2 |qaralgan sana=2023-07-23 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1998-yil 21-oktyabrda Ararat Avia aviakompaniyasining Yakovlev Yak-40 (EK-88272) samolyoti [[Krasnodar|Krasnodarga]] yoʻlovchi reysini amalga oshirish uchun parvoz paytida uchish-qoʻnish yoʻlagini kesib oʻtgan harbiy mikroavtobus bilan toʻqnashib ketdi, natijada samolyot taʼmirlanib boʻlmaydigan darajada shikastlandi va avtobusdagi 4 nafar yoʻlovchi halok boʻldi. 37 kishining hammasi omon qoldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Yakovlev Yak-40 EK-88272 Yerevan Airport (EVN) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19981021-1 |qaralgan sana=2023-07-23 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 2008-yil 14-fevralda Belavia 1834-reysi bilan Minskka parvoz qilayotgan Canadair CL-600-2B19 Regional Jet CRJ-100ER (EW-101PJ) havoga koʻtarilayotganda chap tomonga yoʻnalgan, teskari oʻrin olgan va yoqilgʻi yonib ketgan. 21 kishining hammasi omon qoldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Canadair CL-600-2B19 Regional Jet CRJ-100ER EW-101PJ Yerevan-Zvartnots Airport (EVN) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20080214-0 |qaralgan sana=2023-07-23 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. == Yana qarang == * [https://mytrack.app/airport/EVN Zvartnots aeroportining eng soʻnggi marshrut xaritasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230922092655/http://mytrack.app/airport/EVN |date=2023-09-22 }} == Eslatmalar == {{Notelist}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Armaniston aeroportlari]] [[Turkum:Kavkaz aeroportlari]] [[Turkum:1961-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] e1gmy9z3nvoqm7ecprw7dlow1ez789a 0 959103 6315532 5726452 2026-10-22T22:20:57Z Sherzod11W 273619 6315532 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = Mels Mahmudov | tasvir = Mahmudov Mels Xasanovich.jpg | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1944|11|22}} | tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Shofirkon tumani}}, [[Buxoro viloyati]] | vafot_sanasi = 7-sentyabr 2023-yil | istiqomat_joylari = Buxoro | fuqaroligi = {{UZB}} | kasbi = pedagog, [[olim]] | taʼlimi = Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Buxoro davlat universiteti]]) | ilmiy_darajasi = falsafa fanlari doktori (1990) pedagogika fanlari doktori (2004) | ilmiy_unvoni = [[professor]] (2006) | tezis_sarlavhasi = „Taʼlimni didaktik loyihalashning nazariy asoslari“ (2004, doktorlik) }} '''Mels Hasanovich Mahmudov''' (1944-yil 22-noyabr, [[Shofirkon tumani]], [[Buxoro viloyati]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://telegra.ph/BUHORO-SHAҲRIDAGI-14-UMUMTALIM-MAKTABIDA-MASTER-KLASS-DARSLARI-12-20 |sarlavha=БУХОРО ШАҲРИДАГИ 14-УМУМТАЪЛИМ МАКТАБИДА МАСТЕР КЛАСС ДАРСЛАРИ |sana=2020-12-20}}</ref>) — pedagogika fanlari doktori (2004), [[professor]] (2006)<ref>{{Veb manbasi |url=https://buxdu.uz/ru/3-klub-vypusknikov/10/10-mahmudov-mels-hasanovich/ |sarlavha=Махмудов Мэлс Хасанович |sana=2021-11-30 |qaralgan sana=Бухарский государственный университет}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://oak.uz/pages/1574 |sarlavha=O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI HUZURIDAGI OLIY ATTESTATSIYA KOMISSIYASI}}</ref>. == Tarjimayi holi == Mels Mahmudov 1944-yil 22-noyabrda [[Buxoro viloyati|Buxoro vioyati]] [[Shofirkon tumani|Shofirkon tumanida]] tugʻilgan. 1960-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Buxoro davlat universiteti]])ning pedagogika fakultetiga oʻqishga kirgan. 1965—1970-yillarda [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat pedagogika institutining]] falsafa kafedrasida oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1970—1973-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Toshkent davlat pedagogika universiteti|Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagoika universiteti]]) falsafa kafedrasi [[Aspirant|aspiranti]], 1973—1974-yillarda esa mazkur institutning falsafa kafedrasi oʻqituvchisi boʻlgan. U 1974-yildan Buxoroga qaytib, 1974—2003-yillarda [[Buxoro davlat universiteti]] falsafa kafedrasi oʻqituvchisi va [[Dotsent|dotsenti]], 1980—1981 va 1997—2003-yillarda falsafa kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlagan. Mels Mahmudov 1981—1986-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining boshlangʻich taʼlim va musiqa fakulteti dekani vazifasini bajaruvchi, 1991—1993-yilarda [[Buxoro davlat tibbiyot instituti|Buxoro davlat tibbiyot institutining]] ijtimoiy fanlar kafedrasi mudiri sifatida faoliyat olib borgan. 1993—2010-yillarda [[Buxoro davlat universiteti]] pedagogika va jismoniy madaniyat fakulteti dekani lavozimida faoliyat koʻrsatgan. == Ilmiy ishlari == Mels Mahmudov „Xorazm va Buxoro Xalq Respublikalarida kapitalizmni chetlab sotsializmga oʻtish jarayonida inqilobiy qayta qurishlarning xususiyatlari“ mavzusidagi nomzodlik (1974) va „Taʼlimni didaktik loyihalashning nazariy asoslari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini yoqlagan (2004)<ref>{{Veb manbasi |url=https://buxdu.uz/3-bitiruvchilar-klubi/10/10-mahmudov-mels-hasanovich/ |sarlavha=Mahmudov Mels Hasanovich |sana=2021-yil 30-noyabr |qaralgan sana=2023-yil 26-iyul}}</ref>. Uning rahbarligida 2 nafar fan nomzodlari yetishib chiqan. == Ilmiy-uslubiy asarlari == Mels Mahmudovning 100 ga yaqin ilmiy asarlari eʼlon qilingan. Jumladan, „<nowiki/>[[Maʼnaviyat|Maʼnaviyat]] — komillik saodati“ (1997), „Oila maʼnaviyati“ (1998), „<nowiki/>[[Falsafa]] dasturi va [[reyting]] tizimiga yangicha yondashish“ (Metodik qoʻllanma. 1999), „Taʼlim etaloni“ (1999), „Taʼlim texnologiyasi“ (Risola. 1999), „Soʻz bagʻridagi maʼrifat“ (Qoʻllanma. 2001), „Taʼlimni didaktik loyihalash prinsiplari“ (Risola. 2002), „Taʼlimni [[Didaktika|didaktik]] loyihalash“ (Risola. 2002) va boshqalar. Uning rahbarligida 2001-yilda „Pedagogik mahorat“ ilmiy-nazariy va metodik jurnali nashr etila boshlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last=Сафаров С |date=2016 |title=Педагогик маҳорат журнали 15 ёшда |magazine=Педагогик маҳорат |issue=3 |page=175}}</ref>. == Mukofotlari == Oʻzbekiston Respublikasi xalq maorifi aʼlochisi nishoni (1980). == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Buxoro davlat universiteti dekanlari]] [[Turkum:Professorlar]] [[Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari]] kb7zm6umxwn4yl7l0j1uvfca6my7qf7 6315533 6315532 2026-10-22T22:21:10Z Sherzod11W 273619 6315533 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi | ismi = Mels Mahmudov | tasvir = Mahmudov Mels Xasanovich.jpg | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1944|11|22}} | tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Shofirkon tumani}}, [[Buxoro viloyati]] | vafot_sanasi = 7-sentyabr 2023-yil | istiqomat_joylari = Buxoro | fuqaroligi = {{UZB}} | kasbi = pedagog, [[olim]] | taʼlimi = Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Buxoro davlat universiteti]]) | ilmiy_darajasi = falsafa fanlari doktori (1990) pedagogika fanlari doktori (2004) | ilmiy_unvoni = [[professor]] (2006) | tezis_sarlavhasi = „Taʼlimni didaktik loyihalashning nazariy asoslari“ (2004, doktorlik) }} '''Mels Hasanovich Mahmudov''' (1944-yil 22-noyabr, [[Shofirkon tumani]], [[Buxoro viloyati]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://telegra.ph/BUHORO-SHAҲRIDAGI-14-UMUMTALIM-MAKTABIDA-MASTER-KLASS-DARSLARI-12-20 |sarlavha=БУХОРО ШАҲРИДАГИ 14-УМУМТАЪЛИМ МАКТАБИДА МАСТЕР КЛАСС ДАРСЛАРИ |sana=2020-12-20}}</ref>) — pedagogika fanlari doktori (2004), [[professor]] (2006)<ref>{{Veb manbasi |url=https://buxdu.uz/ru/3-klub-vypusknikov/10/10-mahmudov-mels-hasanovich/ |sarlavha=Махмудов Мэлс Хасанович |sana=2021-11-30 |qaralgan sana=Бухарский государственный университет}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://oak.uz/pages/1574 |sarlavha=O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI HUZURIDAGI OLIY ATTESTATSIYA KOMISSIYASI}}</ref>. == Tarjimayi holi == Mels Mahmudov 1944-yil 22-noyabrda [[Buxoro viloyati|Buxoro vioyati]] [[Shofirkon tumani|Shofirkon tumanida]] tugʻilgan. 1960-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Buxoro davlat universiteti]])ning pedagogika fakultetiga oʻqishga kirgan. 1965—1970-yillarda [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat pedagogika institutining]] falsafa kafedrasida oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1970—1973-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Toshkent davlat pedagogika universiteti|Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagoika universiteti]]) falsafa kafedrasi [[Aspirant|aspiranti]], 1973—1974-yillarda esa mazkur institutning falsafa kafedrasi oʻqituvchisi boʻlgan. U 1974-yildan Buxoroga qaytib, 1974—2003-yillarda [[Buxoro davlat universiteti]] falsafa kafedrasi oʻqituvchisi va [[Dotsent|dotsenti]], 1980—1981 va 1997—2003-yillarda falsafa kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlagan. Mels Mahmudov 1981—1986-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining boshlangʻich taʼlim va musiqa fakulteti dekani vazifasini bajaruvchi, 1991—1993-yilarda [[Buxoro davlat tibbiyot instituti|Buxoro davlat tibbiyot institutining]] ijtimoiy fanlar kafedrasi mudiri sifatida faoliyat olib borgan. 1993—2010-yillarda [[Buxoro davlat universiteti]] pedagogika va jismoniy madaniyat fakulteti dekani lavozimida faoliyat koʻrsatgan. == Ilmiy ishlari == Mels Mahmudov „Xorazm va Buxoro Xalq Respublikalarida kapitalizmni chetlab sotsializmga oʻtish jarayonida inqilobiy qayta qurishlarning xususiyatlari“ mavzusidagi nomzodlik (1974) va „Taʼlimni didaktik loyihalashning nazariy asoslari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini yoqlagan (2004)<ref>{{Veb manbasi |url=https://buxdu.uz/3-bitiruvchilar-klubi/10/10-mahmudov-mels-hasanovich/ |sarlavha=Mahmudov Mels Hasanovich |sana=2021-yil 30-noyabr |qaralgan sana=2023-yil 26-iyul}}</ref>. Uning rahbarligida 2 nafar fan nomzodlari yetishib chiqan. == Ilmiy-uslubiy asarlari == Mels Mahmudovning 100 ga yaqin ilmiy asarlari eʼlon qilingan. Jumladan, „<nowiki/>[[Maʼnaviyat|Maʼnaviyat]] — komillik saodati“ (1997), „Oila maʼnaviyati“ (1998), „<nowiki/>[[Falsafa]] dasturi va [[reyting]] tizimiga yangicha yondashish“ (Metodik qoʻllanma. 1999), „Taʼlim etaloni“ (1999), „Taʼlim texnologiyasi“ (Risola. 1999), „Soʻz bagʻridagi maʼrifat“ (Qoʻllanma. 2001), „Taʼlimni didaktik loyihalash prinsiplari“ (Risola. 2002), „Taʼlimni [[Didaktika|didaktik]] loyihalash“ (Risola. 2002) va boshqalar. Uning rahbarligida 2001-yilda „Pedagogik mahorat“ ilmiy-nazariy va metodik jurnali nashr etila boshlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last=Сафаров С |date=2016 |title=Педагогик маҳорат журнали 15 ёшда |magazine=Педагогик маҳорат |issue=3 |page=175}}</ref>. == Mukofotlari == Oʻzbekiston Respublikasi xalq maorifi aʼlochisi nishoni (1980). == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Buxoro davlat universiteti dekanlari]] [[Turkum:Professorlar]] [[Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari]] i1zlx3aoguexftcyu6c5huf73jiac6i 0 961287 6315280 6308544 2026-10-22T14:53:22Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola 6315280 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Sharm ash-Shayx<br /> xalqaro aeroporti | nativename-a = {{lang|ar|مطار شرم الشيخ الدولي}} | image = |image2= Terminal 2 Sharm el-Sheikh Airport.JPG | image-width = 250 | IATA = SSH | ICAO = HESH | pushpin_map = Misr | pushpin_label = SSH | pushpin_map_caption = Aeroportning Misr xaritasidagi joylashuvi | type = Fuqarolik (sobiq harbiy) | owner = | operator = [[Misr]] hukumati | city-served = [[Sharm al-Shayx]], [[Misr]] | location = | focus_city = [[Air Cairo]]<br />AlMasria Universal Airlines<br />Sky Vision Airlines | elevation-f = 143 | elevation-m = 44 | coordinates = {{coord|27|58|38|N|34|23|41|E|type:airport_region:EG|display=inline,title}} |latd=27|latm=58|lats=38|longd=34|longm=23|longs=41|longEW=E|latNS=N |website= {{nowrap|[https://sharmelsheikh-airport.com/ sharmelsheikh-airport.com]}} | metric-rwy = y | r1-number = 04L/22R | r1-length-m = 3,081 | r1-length-f = 10,108 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 04R/22L | r2-length-m = 3,081 | r2-length-f = 10,108 | r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | stat-year = 2024 | stat1-header = Yoʻlovchilar oqimi | stat1-data = 6,837,007<ref>{{cite web|url= https://fracs.aero/2025/04/29/air-transport-data-bulletin-april-2025/|title=Air Transport Data Bulletin|website=Fracs.aero|access-date=28 August 2025}}</ref> | footnotes = Manba: DAFIF<ref name=WAD>{{cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HESH |archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HESH|archive-date=2019-03-05 |title=Airport information for HESH|url-status=usurped |website=World Aero Data}} Data current as of October 2006. Source: [[DAFIF]].</ref><ref name=GCM>{{GCM|SSH|source=[[DAFIF]]}}</ref> }} '''Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti''' ({{Lang-ar|مطار شرم الشيخ الدولي}}, ''Maṭār Sharm al Shaykh al Dawli'') {{Airport codes|SSH|HESH}} – [[Misr|Misrning]] [[Sharm al-Shayx]] shahrida joylashgan xalqaro [[aeroport]]. [[Qohira xalqaro aeroporti]] va [[Hurgada xalqaro aeroporti]]dan keyin Misrdagi uchinchi eng gavjum aeroport. Ilgari Ofira xalqaro aeroporti sifatida tanilgan. == Umumiy maʼlumotlar == [[Fayl:Tower_of_control_of_flight_on_airport_in_Sharm_el-Sheikh.jpg|right|thumb| Sharm ash-Shayx xalqaro aeroportidagi boshqaruv minorasi]] Aeroport 1968-yil 14-mayda [[Isroil]] havo kuchlari bazasi sifatida ochilgan. 1979-yilda Misr-Isroil tinchlik shartnomasi imzolangandan va Isroilning [[Sinay yarim oroli|Sinay yarim orolidan]] chiqib ketishidan soʻng, fuqarolik aeroporti sifatida qaytadan tashkil etilgan{{Citation needed}}. Aeroportdan parvoz qiladigan eng katta muntazam samolyot Transaero Airlines tomonidan boshqariladigan Boeing 747-400 edi. Moskvadan tranzit qilingan ushbu reyslar 2015-yil oktyabr oyida Transaero faoliyatini toʻxtatgandan soʻng yakunlandi. 2022-yil dekabr holatiga koʻra, [[Red Wings Airlines]] aviakompaniyasi [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskvaning Domodedovo aeroportidan]] tranzit orqali oʻtuvchi hozirgi eng yirik muntazam parvoz qiluvchi samolyoti – [[Boeing 777|Boeing 777-200ER]] hisoblanadi<ref name="Red Wings WZ4689">{{Veb manbasi |sarlavha=Scheduled Flights - Red Wings WZ4689 |ish=www.flightradar24.com |url=https://www.flightradar24.com/data/flights/wz4689 |qaralgan sana=20 December 2022}}</ref>. 2008-yilda Egyptian Airports Holding Company (EAHC) aeroportda uchinchi yangi terminal qurish rejalarini eʼlon qildi. 2009-yil iyul oyida Misrning aeroportlar va aeronavigatsiya xolding kompaniyasi (EHCAAN) [[Ispaniya]]ning Pointec konstruktorlari bilan uchinchi terminal uchun shartnoma imzoladi. Terminal aeroportning oʻtkazish qobiliyatini yiliga 7,5 milliondan 15 million yoʻlovchiga yetkazish rejalashtirilgan edi. Loyihaning dastlabki xarajatlari 420 million dollarga baholandi. Loyihalash bosqichi 2010-yil boshida yakunlanishi kerak edi. Keyin xalqaro pudratchilar terminalni qurish uchun ochiq tenderga taklif qilindi, u 2015-yilga qadar toʻliq qurilishi rejalashtirilgan edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sharm El Sheikh International Airport |url=http://www.airport-technology.com/projects/sharm-el-sheikh-international-airport/ |qaralgan sana=6 November 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151117210950/http://www.airport-technology.com/projects/sharm-el-sheikh-international-airport/ |arxivsana=17 November 2015}}</ref>. 2016-yil sentyabriga kelib qurilish ishlari boshlanmadi{{Citation needed}}. Aeroport 2025-yilga kelib har yili 18 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi kutilmoqda<ref name=":0">{{Veb manbasi |sarlavha=The new terminal three and runway |url=https://www.airport-technology.com/projects/sharm-el-sheikh-international-airport/ |ish=airport-technology.com |qaralgan sana=5 June 2021 |arxivsana=5 June 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210605001119/https://www.airport-technology.com/projects/sharm-el-sheikh-international-airport/}}</ref>. 2015-yil 31-oktyabr kuni Sharm-ash-Shayxdan [[Rossiya|Rossiyaning]] [[Sankt-Peterburg]] shahriga yoʻl olgan Metrojet 9268-reysi [[Sinay yarim oroli|Sinay yarim orolida]] Nexel va Husna oʻrtasidagi qulab tushdi va bortdagi barcha 224 kishi halok boʻldi, ularning aksariyati rossiyalik sayyohlar edi. Yaqindagi [[Suriya|Suriyada]] Rossiya kuchlari bilan urushayotgan [[Iroq va Shom Islom Davlati|IShID]] jihodchi guruhi zudlik bilan halokat uchun mas’uliyatni oʻz zimmasiga oldi, Gʻarb hukumatlari buni terrorchilar portlashi natijasi deb hisobladi. Rossiyalik tergovchilar noyabr oʻrtalarida samolyot bombalanganini tasdiqladi<ref name="PorousSecurity" />. Ushbu voqealardan soʻng koʻplab davlatlar Sharm-ash-Shayxga barcha reyslarni keyingi ogohlantirishgacha toʻxtatib turishni buyurdi<ref name="PorousSecurity">{{Veb manbasi |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sharm-el-sheikh-airport-officials-reveal-porous-security-35053521 |sarlavha=International News: Latest Headlines, Video and Photographs from Around the World – People, Places, Crisis, Conflict, Culture, Change, Analysis and Trends |ish=ABC News |qaralgan sana=30 May 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151108100556/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sharm-el-sheikh-airport-officials-reveal-porous-security-35053521 |arxivsana=8 November 2015}}</ref>. 2015-yilning noyabr oyida 2015-yil 31-oktyabrda Metrojet 9268-reysi urib tushirilishi tufayli yoʻlovchilar soni sezilarli darajada kamaydi. Bu aviakompaniyalarning aeroportdan reyslarni bekor qilishiga va qolib ketgan yoʻlovchilar uchun qutqaruv reyslarini amalga oshirishiga olib keldi. Rossiya va Buyuk Britaniya kabi Yevropa davlatlari hukumatlari aviakompaniyalarning aeroportga parvozlarini taqiqlab qoʻydi, bu esa aviahalokatdan soʻng taʼkidlangan xavfsizlik xavotirlarini keltirib chiqardi. [[Birlashgan Qirollik]] hukumati, HM hukumati [[Sharm al-Shayx|Sharm ash-Shayxga]] har qanday sayohat va qaytishni taqiqladi{{Citation needed}}. 2018-yil yanvar oyida EgyptAir Express oʻzining Airbus A220 samolyotlari parki uchun aeroportda baza ochishi maʼlum qilindi. Bu Italiya, Germaniya, Marokash va Hindiston shaharlariga toʻxtovsiz parvoz qilish imkoniyati bilan aeroportda aviakompaniya tomonidan xizmat koʻrsatadigan yoʻnalishlar miqdorini oshiradi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Egyptair Express eyes Sharm el-Sheikh base with CS300s |work=ch-aviation |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/63792-egyptair-express-eyes-sharm-el-sheikh-base-with-cs300s |url-status=live |access-date=2018-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820141116/https://www.ch-aviation.com/portal/news/63792-egyptair-express-eyes-sharm-el-sheikh-base-with-cs300s |archive-date=2018-08-20}}</ref>. 2019-yil 22-oktyabrda xavfsizlik tartib-qoidalari keng qamrovli qayta koʻrib chiqilgandan soʻng, Buyuk Britaniya oʻzining aeroportlari va Sharm-ash-Shayx oʻrtasidagi reyslarga qoʻyilgan taqiqni bekor qildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sharm el-Sheikh: UK to resume flights after safety ban |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-50137471 |sana=22 October 2019 |ish=bbc.co.uk |qaralgan sana=22 October 2019 |arxivsana=22 October 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191022195724/https://www.bbc.co.uk/news/uk-50137471}}</ref>. 2019-yil 1-noyabrda TUI Airways va [[TUI guruhi|TUI UKning]] bosh kompaniyasi hisoblangan Germaniyaning [[TUI guruhi]] 2020-yil fevral oyidan boshlab aeroportga parvozlarni qayta tiklashini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=TUI To Return To Resort City Sharm El Sheikh As Airport Security Restrictions Lifted |url=https://simpleflying.com/tui-sharm-el-sheikh/ |sana=3 November 2019 |ish=simpleflying.com |qaralgan sana=5 June 2021 |arxivsana=5 June 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210605001118/https://simpleflying.com/tui-sharm-el-sheikh/}}</ref>. 2021-yil 9-avgust kuni Rossiya havo yoʻllari aviakompaniyasi Metrojet 9268-reysining urib tushirilishi munosabati bilan kurort va Rossiya oʻrtasidagi reyslar taqiqlanganidan keyin 5 yil ichida ilk marotaba [[Rossiya]] va Sharm-ash-Shayx oʻrtasida birinchi reysni amalga oshirdi<ref name="Rusresume">{{Veb manbasi |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/106758/Photos-Sharm-El-Sheikh-receives-its-1st-direct-flight-from |sarlavha=Photos: Sharm El-Sheikh receives its 1st direct flight from Russia since 2015 ban |ish=egypttoday.com |sana=9 August 2021 |qaralgan sana=9 August 2021 |arxivsana=9 August 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210809220207/https://www.egypttoday.com/Article/1/106758/Photos-Sharm-El-Sheikh-receives-its-1st-direct-flight-from}}</ref>. == Terminallari == === 1-terminal === [[Fayl:Ras_Nasrani_Departure_Hall.jpg|right|thumb| Sharm al-Shayx xalqaro aeroportidagi 1-terminal uchib ketish zali]] 2007-yil 23-mayda aeroportning ikkinchi terminali, yiliga 5 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega yangi 1-terminal ishga tushirildi. Ikki qavatli, {{Convert|43,000|m2|sqft|adj=mid}} terminalda 40 ta roʻyxatdan oʻtish taymerlari mavjud va koʻplab xalqaro va charter reyslariga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan. Ikkita ichki va oltita xalqaro darvozalari bor, ularning barchasi uzoq tribunalarga chiqadi. Terminal uchta qurilish komponentini oʻz ichiga oladi: „qayiq“ deb nomlangan xanjar shaklidagi oraliq boʻshliq bilan birlashtirilgan ikkita dumaloq zal. Bu pasport nazorati, boj olinmaydigan doʻkonlar va VIP zonalari, shuningdek, kafe/restoranlar uchun yoʻlovchi tranzit markazi boʻlib xizmat qiladi. Zallarda „qayiq“ning qattiq massasidan keskin farqli oʻlaroq, mahalliy badaviy madaniyatidan ilhomlangan havodor, chodirga oʻxshash tomlar mavjud. === 2-terminal === 2-terminal nomi bilan tanilgan boʻlsa-da, bu aslida aeroportning dastlabki terminal binosi{{Citation needed}}. Bino 2004-yilda toʻliq modernizatsiya dasturidan oʻtkazildi va yiliga 2,5 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega. 2007-yilda 1-terminal ishga tushirilgandan beri koʻpgina aviakompaniyalar oʻz faoliyatini yangi binoga oʻtkazgan. 2016-yil dekabr oyida Egyptian Airports kompaniyasi 2-terminalni uzaytirish rejasini eʼlon qildi. EAC terminalni kengaytirish va uning sigʻimini yiliga ikki million yoʻlovchiga oshirishni rejalashtirmoqda, shu bilan aeroportning umumiy sigʻimini 9,5 millionga yetkazadi. Bu, shuningdek, yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi va 40 ta yangi havo yoʻlaklari qurishni oʻz ichiga oladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.constructionweekonline.com/article-42373-egypt-tender-for-sharm-el-sheikh-airport-works/ |sarlavha=Egypt: Tender for Sharm El-Sheikh airport works - ConstructionWeekOnline.com |ism=Paromita |muallif=Dey |ish=www.constructionweekonline.com |qaralgan sana=30 May 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170114012037/http://www.constructionweekonline.com/article-42373-egypt-tender-for-sharm-el-sheikh-airport-works |arxivsana=14 January 2017}}</ref>. 2019-yil noyabr oyida 2-terminalni kengaytirishning bir qismi yakunlangani, aeroportlarning yillik sigʻimini yiliga 7 milliondan 9 millionga oshirilgani maʼlum qilindi. Rejaga koʻra, kurort shaharga, xususan, qishda sayyohlar soni ortib borayotgani sababli, yoʻlovchi tashish imkoniyatini yiliga 20 million yoʻlovchiga yetkazish koʻzda tutilgan. Hozircha darvozalar soni 8 tadan 12 taga koʻpaytiriladi. Aeroportdagi qurilish ishlarining umumiy qiymati hozirgacha 800 million Misr funtiga yetdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.egypttoday.com/Article/1/77455/Sharm-El-Sheikh-Airport-annual-capacity-becomes-9M-passengers |sarlavha=Sharm El Sheikh Airport annual capacity becomes 9M passengers |ish=egypttoday.com |sana=4 November 2019 |qaralgan sana=1 December 2019 |arxivsana=2 December 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191202211149/https://www.egypttoday.com/Article/1/77455/Sharm-El-Sheikh-Airport-annual-capacity-becomes-9M-passengers}}</ref>. === 3-terminal === 2008-yildagi 3-terminal aeroportning yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish imkoniyatlarini 10 millionga oshirish taklif qilgan. Aeroport 2025-yilgacha har yili 18 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi kutilmoqda. Yangi terminal va uchish-qoʻnish yoʻlagini As-Salom yoʻliga tutashtirib qurish rejalashtirilgan edi. Uchinchi terminal va uning aloqa stendlari taxminan 183 000 m² maydonni egallaydi va xalqaro va mahalliy yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan uchib ketish va kelish zali mavjud. Uchinchi terminal mavjud aeroportning shimolidagi yangi aerodromga qaragan edi. Origami shaklidagi tom burmalari uchib ketish joyining soyasini taʼminlaydi, jabhalarni toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nurlaridan himoya qiladi va butun bino boʻylab tabiiy yoritishni taʼminlaydi. Loyiha doirasida taksi yoʻllari va fartuklar ham qurilishi kerak edi. Boshqa tegishli infratuzilmalarga elektr yoki mexanik zavod, xavfsizlik xizmatlari uchun shiypon, masjid, avtoturargoh va oqava suvlarni tozalash inshooti kiradi. Yangi binoning oqava suvlari mavjud kanalizatsiya tizimiga ulanishi va sugʻorish uchun tashishdan oldin tozalanishi kerak edi<ref name=":0"/>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230529-a3nw23eg | title=AEGEAN AIRLINES EXPANDS EGYPT NETWORK IN NW23}}</ref> <!-- --> |[[Aeroflot]] | [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web | url=https://www.tourdom.ru/news/aeroflot-vozobnovlyaet-pryamye-reysy-iz-moskvy-v-khurgadu-i-sharm-el-sheykh.html | title="Аэрофлот" возобновляет прямые рейсы из Москвы в Хургаду и Шарм-эль-Шейх }}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="SU_LED_Egy">{{cite news |title=Aeroflot Adds St. Petersburg – Egypt Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231009-sunw23led |access-date=9 October 2023 |work=AeroRoutes |date=9 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220923-sunw22aerssh|title=Aeroflot Adds Sochi – Sharm El Sheikh Service in NW22|website=aeroroutes.com|date=23 September 2022}}</ref> <!-- --> | [[Air Algérie]] | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Algeria}}Jazoir<ref name="AirAlgerie">{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=AIR ALGERIE 3Q25 EGYPT CHARTERS|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250722-ah3q25eg|website=routesonline.com|date=22 July 2025|access-date=23 July 2025}}</ref>, {{Flagicon|Algeria}}Qusantina<ref name="AirAlgerie"/>, {{Flagicon|Algeria}}Vahron<ref name="AirAlgerie"/> <!-- --> |[[Air Cairo]]<ref name="AC">{{cite web|url=http://www.aircairo.com/en/|title=Timetable|publisher=aircairo.com|access-date=2020-11-29|archive-date=2020-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101022645/https://www.aircairo.com/en/|url-status=live}}</ref> | [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref name=SMATR>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220721-smns22atr|title=Air Cairo July - October 2022 ATR72 Operations|website=aeroroutes.com|date=21 July 2022}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bari, {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO ADDS SHARM EL SHEIKH – MILAN BERGAMO IN NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241210-smns25bgy|website=aeroroutes.com|date=10 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name=Cairo>{{cite web | url=https://aviation.direct/winter-2023-24-air-cairo-plant-260-sharm-el-sheikh-fluege-ab-deutschland | title=Winter 2023/24: Air Cairo plant 260 Sharm-El-Sheikh-Flüge ab Deutschland | date=9 June 2023 }}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-smnw23blq | title=Air Cairo NW23 Bologna Service Adjustment }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref name=SMXQS23>{{cite web|title=AIR CAIRO / SUNEXPRESS LAUNCHES EXTENSIVE PARTNERSHIP FROM NS23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-smxq|website=aeroroutes.com|date=13 March 2023}}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name=SMXQS23/>, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO NW24 GIZA SPHINX DOMESTIC NETWORK ADDITIONS |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240702-smnw24spx |website=aeroroutes.com|date=3 July 2024}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-sme90|title=Air Cairo NS23 Embraer E190 Network – 12MAR23|website=Aeroroutes.com|date=13 March 2023|accessdate=27 March 2025|language=en}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO NW24 EUROPE NETWORK ADDITIONS – 22AUG24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240823-smnw24eu |website=aeroroutes.com|date=23 August 2024}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref name="EgyptCharterAC_NW23">{{cite news |title=Air Cairo Adds Southwind 550-seater Boeing 777 Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231101-smnw23ru |access-date=1 November 2023 |work=AeroRoutes |date=1 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name=Cairo/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite web|title= Air Cairo to resume Sharm el Sheikh-Rome service|url= https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/air-cairo-to-resume-sharm-el-sheikhrome-service|website= aaco.org|date= 28 October 2021|access-date= 1 November 2021|archive-date= 1 November 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211101182121/https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/air-cairo-to-resume-sharm-el-sheikhrome-service|url-status= live}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="EgyptCharterAC_NW23" />, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|title=Air Cairo is operating a new route between Sharm El Sheikh and Tashkent in Uzbekistan|url=https://aaco.org/media-center/news/aaco-members/air-cairo-is-operating-a-new-route-between-sharm-el-sheikh-and-tashkent-in-uzbekistan|website=aaco.org|date=18 November 2020|access-date=22 November 2020|archive-date=18 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201118121538/https://aaco.org/media-center/news/aaco-members/air-cairo-is-operating-a-new-route-between-sharm-el-sheikh-and-tashkent-in-uzbekistan|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2024/02/07/air-cairo-apre-la-venezia-sharm-el-sheikh/ | title=Air Cairo apre la Venezia – Sharm el Sheikh | date=7 February 2024 }}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]]<ref name=SMME>{{cite web|title=AIR CAIRO NS23 EMBRAER E190 NETWORK – 12MAR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-sme90|website=aeroroutes.com|date=13 March 2023}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name=SMME/>, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/CMN-SSH|title=Direct (non-stop) flights from Casablanca to Sharm el Sheikh|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO OUTLINES EMBRAER E190 OPERATIONS IN NS23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-smns23e90|website=aeroroutes.com|date=29 November 2022}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name=SMME/>, [[Oqtoʻba xalqaro aeroporti|Oqtoʻba]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Cairo Adds Sharm el Sheikh – Aqtobe Service From July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240709-smjul24akx |access-date=10 July 2024 |work=AeroRoutes |date=10 July 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Qoʻstanay aeroporti|Qoʻstanay]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Cairo Resumes Sharm el Sheikh – Kostanay in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250502-smns25ksn |access-date=8 May 2025 |work=AeroRoutes |date=8 May 2025 |language=en-CA}}</ref> <br /> '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Denmark}}Aarhus<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-AAR|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Aarhus|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-CPH|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Copenhagen|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Xrabrovo aeroporti|Kaliningrad]]<ref>{{cite news |last1=Севостьянова |first1=Милана |title=Больше солнца и моря: из Калининграда станет проще улететь в Египет |url=https://kaliningradtv.ru/news/20839 |access-date=7 August 2025 |work=Про Город Калининград |publisher=KaliningradTV.ru - новостной портал Калининграда |date=6 August 2025 |language=ru}}</ref>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO ADDS SHARM EL SHEIKH – MADRID CHARTERS IN NW23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231018-smnw23sshmad|website=aeroroutes.com|date=18 October 2023}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name="EgyptCharterAC_NW23" />, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref>{{cite news |last1=Кричфалушая |first1=Анна |title=Египетская авиакомпания запустила чартеры из Перми в Шарм-эль-Шейх |url=https://ura.news/news/1052971929 |access-date=30 July 2025 |work=ura.news |date=30 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="EgyptCharterAC_NW23" /> <!-- --> | [[Air Serbia]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web|url=http://aviolet.rs/Data/Files/Aviolet_charter_schedule_2019_en.pdf|title=Charter schedule|website=aviolet.rs|access-date=2019-04-01|archive-date=2019-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024022937/http://www.aviolet.rs/Data/Files/Aviolet_charter_schedule_2019_en.pdf|url-status=live}}</ref> <!-- --> |[[airBaltic]] | '''Mavsumiy:''' [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="Teztour">{{cite web|url=https://www.tez-tour.com/avia-reference.html|title=Flight Schedules and Airline Availability|website=tez-tour.com|access-date=2019-09-03|archive-date=2012-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120914233449/https://www.tez-tour.com/avia-reference.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240815-btnw24 | title=AirBaltic NW24 Network Addition Update – 14AUG24 }}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-vlaug24eg|title=AJet Aug/Oct 2024 Egypt Network Additions|website=Aeroroutes.com|date=8 July 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> |[[AlbaStar]]<ref>{{cite web|url=https://albastar.es/en/short-and-medium-haul-charter-flights/#mappa|title=Short and Medium Haul Scheduled and Charter Flights|website=albastar.es|access-date=2021-12-20|archive-date=2021-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220134909/https://albastar.es/en/short-and-medium-haul-charter-flights/#mappa|url-status=live}}</ref> | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Italy}}Bari, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|Italy}}Neapol <!-- --> |[[Alexandria Airlines]]<ref>{{cite web|title=ALEXANDRIA AIRLINES ADDS SHARM EL SHEIKH CHARTER ROUTES IN 1Q23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230220-dqssh|website=aeroroutes.com|date=20 February 2023}}</ref> | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref>{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilya |title=Звонили из музея: в Россию начал летать раритетный Boeing — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2024/02/24/su-khm/ |access-date=25 February 2024 |date=24 February 2024 |language=ru-RU}}</ref>, [[Tanjer Ibn Battuta aeroporti|Tanjer]] <!-- --> |{{nowrap|[[AlMasria Universal Airlines]]}} | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<br />'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Russia}}Kaliningad<ref>{{cite news |title=Египетская авиакомпания AlMasria запускает рейсы из Калининграда в Шарм-эль-Шейх |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/106974/ |access-date=20 March 2024 |work=Interfax-Tourism |date=20 March 2024 |language=ru |archive-date=2024-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320150003/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/106974/ |url-status=dead }}</ref>, [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-SVO|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Moscow|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]]<ref name=bgop/>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref>{{cite news |title=Египетская авиакомпания будет выполнять полеты из Перми в Шарм-эль-Шейх до конца марта |url=https://www.business-class.su/news/2023/12/25/egipetskaya-aviakompaniya-budet-vypolnyat-polety-iz-permi-v-sharm-el-sheih-do-konca-marta |access-date=25 December 2023 |work=www.business-class.su |publisher=Business Class |date=25 December 2023 |language=ru}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name="KZN_EGY">{{cite web |title=Казан аэропортыннан Мисырга яңа авиарейслар җибәрелде |url=https://kzn.ru/meriya/press-tsentr/novosti/iz-kazanskogo-aeroporta-zapustili-novye-aviareysy-v-egipet/?lang=ta |publisher=Казан шәһәренең җирле үзидарә органнарының рәсми порталы |access-date=14 December 2023 |arxivsana=2023-12-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231214120702/https://kzn.ru/meriya/press-tsentr/novosti/iz-kazanskogo-aeroporta-zapustili-novye-aviareysy-v-egipet/?lang=ta }}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-LED|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Saint Petersburg|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]]<ref name=bgop/>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]]<ref>{{cite news |last1=Парфенова |first1=Марина |title=Из Тюмени запустят дополнительные рейсы в Египет |url=https://ura.news/news/1052892418 |access-date=21 February 2025 |work=ura.news |date=21 February 2025 |language=ru}}</ref>, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref>{{cite news |last1=Резвов |first1=Андрей |title=Турфирмы озвучили цены на отдых в Египте с прямым вылетом из Волгограда: сравниваем с ценниками турбаз |url=https://bloknot-volgograd.ru/news/turfirmy-ozvuchili-tseny-na-otdykh-v-egipte-s-prya-1752669 |access-date=12 July 2024 |work=bloknot-volgograd.ru |date=11 July 2024 |language=ru}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name=bgop/>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref>{{cite news |last1=Романов |first1=Александр |title=Водяной аркой встретили первый рейс египетской компании в аэропорту Челябинска |url=https://cheltoday.ru/articles/obshchestvo/vodyanoy-arkoy-vstretili-pervyy-reys-egipetskoy-kompanii-v-aeroportu-chelyabinska/ |access-date=17 March 2025 |work=cheltoday.ru |publisher=Сетевое издание «ЧЕЛЯБИНСКСЕГОДНЯ» |date=15 March 2025}}</ref> <!-- --> |[[Atlantic Airways]]| '''Mavsumiy charter:''' [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230922-rcnw23rktssh | title=Atlantic Airways Faroe Islands NW23 Ras al Khaimah / Sharm el Sheikh Charters }}</ref> <!-- --> |[[Azerbaijan Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |title=Azerbaijan Airlines Expands Sharm el Sheikh Service From Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230817-j2nov23ssh |access-date=17 August 2023 |work=AeroRoutes |date=17 August 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> |[[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]]<ref>{{cite web|url=https://booking.azimuth.aero/en/timetable/flights.php|title=Timetable|website=booking.azimuth.aero|access-date=2022-05-15|archive-date=2022-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601205033/https://booking.azimuth.aero/en/timetable/|url-status=live}}</ref> | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> <!-- -->|Azur Air, {{RUS}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name="AzurAir_NW24" />, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-VKO|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Moscow|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-GOJ|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Nizhny Novgorod|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-PEE|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Perm|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-KZN|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Kazan|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-KUF|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Samara|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-LED|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Saint Petersburg|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="AzurAir_NW24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azur Air Expands Sharm el Sheikh Charters in NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241127-zfnw24ssh |access-date=27 November 2024 |work=AeroRoutes |date=27 November 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-UFA|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Ufa|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-CEK|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Chelyabinsk|website=flightsfrom.com}}</ref> <!-- -->|[[Belavia]] |'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Belarus}}Gomel<ref name="B2_Charter_NS24" />, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref name="B2_Charter_NS24">{{cite news |title=Belavia NS24 Egypt / Qatar Charters |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240326-b2ns24egqa |access-date=26 March 2024 |work=AeroRoutes |date=26 March 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Belarus}}Vitebsk<ref name="B2_Charter_NS24" /> <!-- -->|BH Air, {{BUL}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="Teztour"/> <!-- -->|[[British Airways]]|'''Mavsumiy:''' [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref>https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_gb {{bare URL inline|date=April 2023}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.turningleftforless.com/news-ba-launches-new-route-hawaii-rumours-and-drops-another-plus-heathrow-strike-what-is-like-at-t5/ | title=NEWS: BA launches new route, Hawaii rumours and drops another plus Heathrow strike – what is like at T5? | date=31 March 2023 }}</ref> <!-- -->|Chair Airlines, {{CHE}}|{{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230616-gm1q24ssh|title=Chair Airlines Resumes Zurich - Sharm El Sheikh Service in 1Q24|publisher=AeroRoutes|date=16 June 2023|accessdate=17 June 2023}}</ref> <!-- -->|DAT, {{DNK}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite web|url=https://www.atlantisrejser.dk/egypten/rejser-til-sharm-el-sheikh|title=Sharm El Sheikh|date=30 January 2018|website=atlantisrejser.dk|access-date=30 January 2018|archive-date=30 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204929/https://www.atlantisrejser.dk/egypten/rejser-til-sharm-el-sheikh|url-status=live}}</ref> <!-- -->|easyJet, {{GBR}}|[[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref>{{cite web |title=easyJet NS24 Birmingham Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231201-u2ns24bhx |website=Aeroroutes |access-date=1 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|England}}Bristol<ref>{{cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-launches-10-winter-holiday-routes|title=EasyJet launches 10 winter holiday routes|website=travelweekly.co.uk|date=20 July 2021|access-date=20 July 2021|archive-date=20 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720150601/https://travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-launches-10-winter-holiday-routes|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|England}}Liverpul<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-to-serve-luxor-for-first-time-in-more-than-a-decade | title=EasyJet to serve Luxor for first time in more than a decade }}</ref>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], {{Flagicon|England}}London-Luton<ref>{{cite web|url=https://www.travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-holidays-adds-10-routes-for-summer-2021|title=EasyJet holidays adds 10 routes for summer 2021|website=travelweekly.co.uk|date=11 February 2021|access-date=12 February 2021|archive-date=11 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211133509/https://www.travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-holidays-adds-10-routes-for-summer-2021|url-status=live}}</ref> [[Manchester aeroporti|Manchester]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]],<ref>{{cite web|url=https://www.malpensa24.it/dopo-5-anni-easyjet-torna-a-volare-a-sharm-el-sheik-da-malpensa/|title=After 5 years easyJet returns to fly to Sharm El Sheik from Malpensa|date=15 January 2020|website=malpensa24.it|access-date=19 January 2020|archive-date=15 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115123403/https://www.malpensa24.it/dopo-5-anni-easyjet-torna-a-volare-a-sharm-el-sheik-da-malpensa/|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref>{{cite web|url=https://www.lagenziadiviaggi.it/easyjet-lancia-la-rotta-invernale-napoli-sharm-el-sheikh/|title=easyJet launches winter Naples-Sharm el-Sheikh route|website=lagenziadiviaggi.it|date=26 July 2021|access-date=9 September 2021|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909135631/https://www.lagenziadiviaggi.it/easyjet-lancia-la-rotta-invernale-napoli-sharm-el-sheikh/|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|England}}Newcastle upon Tyne<ref>{{cite web | title=EasyJet holidays expands Newcastle network with fresh trade push | url=https://travelweekly.co.uk/all-content/easyjet-holidays-expands-newcastle-network-with-fresh-trade-push }}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web | url=https://www.travelpro.nl/easyjet-deze-winter-vanaf-schiphol-naar-sharm-el-sheikh/ | title=EasyJet deze winter vanaf Schiphol naar Sharm el Sheikh | date=17 July 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite web | url= https://www.air-journal.fr/2024-09-19-easyjet-lance-3-lignes-depuis-paris-vers-legypte-5258107.html#google_vignette | title= CET HIVER, EASYJET LANCERA 3 LIGNES DEPUIS PARIS ET LYON VERS L'EGYPTE | date= 19 September 2024 }}</ref> <!-- -->|Edelweiss Air, {{CHE}}<ref>{{cite web|url=https://www.flyedelweiss.com/EN/fly/flight-information/timetable/Pages/overview.aspx|title=Timetable|website=flyedelweiss.com|access-date=2021-06-21|archive-date=2021-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603100234/https://www.flyedelweiss.com/EN/fly/flight-information/timetable/Pages/overview.aspx|url-status=live}}</ref>|{{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Edelweiss Air adds 3 African routes in 4Q20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293370/edelweiss-air-adds-3-african-routes-in-4q20/ |website=Routesonline |access-date=27 August 2020 |archive-date=29 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200829024701/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293370/edelweiss-air-adds-3-african-routes-in-4q20/ |url-status=live }}</ref> <!-- -->|[[Egyptair]]|[[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref>{{cite web|url=https://english.ahram.org.eg/News/427945.aspx|title=EgyptAir to start weekly flight service from Sharm El-Sheikh to Luxor on 27 October|website=english.ahram.org.eg|date=15 October 2021|access-date=21 October 2021|archive-date=21 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021113744/https://english.ahram.org.eg/News/427945.aspx|url-status=live}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodeovo]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220920-msnw22ru|title=Egyptair NW22 Russia Operations – 19Sep22|website=aeroroutes.com|date=20 September 2022}}</ref> <!-- -->|Enter Air, {{POL}}<ref name="Coral">{{cite web|url=https://www.coraltravel.pl/rozklad-lotow|title=Coral Travel|website=coraltravel.pl|access-date=2019-11-15|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329172519/https://www.coraltravel.pl/rozklad-lotow|url-status=live}}</ref>|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Katovitse, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava—Shopen]] <!-- -->|Fly Lili, {{ROM}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Romania}}Buxarest-Băneasa<ref>{{cite web|url=https://boardingpass.ro/fly-lili-va-fi-opera-zboruri-de-pe-aeroportul-aurel-vlaicu-din-bucuresti/|title=Fly Lili will operate flights from "Aurel Vlaicu" airport in Bucharest|website=boardingpass.ro|date=22 February 2023}}</ref> <!-- -->|[[Flyadeal]]<ref>{{cite web|url=https://www.zawya.com/en/press-release/companies-news/flyadeal-lists-five-new-seasonal-destinations-next-summer-miosqlvc|title=Flyadeal lists five new seasonal destinations next summer|website=zawya.com|date=12 May 2022}}</ref>|'''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- -->|[[FlyArystan]]|'''Mavsumiy charter:''' [[Aqtau xalqaro aeroporti|Aqtau]]<ref name="FS_SSH_NW24" />, [[Atirau aeroporti|Atirau]]<ref>{{Cite web|url=https://astanatimes.com/2022/10/kazakhstan-continues-to-expand-international-flights-as-countries-worldwide-relax-covid-19-restrictions/|title=Kazakhstan Continues to Expand International Flights, as Countries Worldwide Relax COVID-19 Restrictions|website=astanatimes.com|date=8 October 2022}}</ref>, [[Oqtoʻba xalqaro aeroporti|Oqtoʻba]]<ref name="FS_SSH_NW24" />, [[Oʻral Oq yoʻl aeroporti|Oʻral]]<ref name="FS_SSH_NW24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=FlyArystan Expands Sharm el Sheikh Network in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241031-fs4q24ssh |access-date=1 November 2024 |work=AeroRoutes |date=31 October 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|[[Flynas]]<ref>{{cite web|url=http://www.flynas.com/en/booking-flynas/route-map|title=Route map|publisher=flynas.com|access-date=2017-08-31|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920123902/http://www.flynas.com/en/booking-flynas/route-map|url-status=live}}</ref>|[[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- -->|[[FlyOne]] |'''Mavsumiy charter:''' [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="Teztour"/> <!-- -->|GetJet Airlines, {{LTU}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name=GWEgypt/>, [[Tallin aeroporti|Tallin]]<ref name=GWEgypt>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/108135-lithuanias-getjet-secures-tui-baltics-charter-contract|title=Lithuania's GetJet secures TUI Baltics charter contract|website=ch-aviation.com|date=29 September 2021|access-date=29 September 2021|archive-date=29 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929202708/https://www.ch-aviation.com/portal/news/108135-lithuanias-getjet-secures-tui-baltics-charter-contract|url-status=live}}</ref>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref name="Teztour"/> <!-- -->|Gulf Air, {{BHR}}|'''Mavsumiy:''' [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web|url=https://www.newsofbahrain.com/business/73107.html|title=Gulf Air Returns To Alexandria, Sharm El Sheikh This Summer|website=newsofbahrain.com|date=4 June 2021|access-date=4 June 2021|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604221340/https://www.newsofbahrain.com/business/73107.html|url-status=live}}</ref> <!-- -->|Iraqi Airways |'''Mavsumiy charter:''' [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]]<ref>{{cite web|url=https://shafaq.com/en/Iraq-News/Baghdad-Sharm-el-Sheikh-flight-path-to-be-inaugurated-this-week|title=Baghdad-Sharm el-Sheikh flight path to be inaugurated this week|website=shafaq.com|date=28 December 2021|access-date=7 January 2022|archive-date=7 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107002209/https://shafaq.com/en/Iraq-News/Baghdad-Sharm-el-Sheikh-flight-path-to-be-inaugurated-this-week|url-status=live}}</ref> <!-- -->|ITA Airways, {{ITA}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2022/08/21/ita-airways-opera-voli-charter-su-sharm-el-sheikh-da-roma/ | title=ITA Airways opera voli charter su Sharm el Sheikh da Roma | date=21 August 2022 }}</ref> <!-- -->|[[Jazeera Airways]]<ref>{{cite web|url=https://www.jazeeraairways.com/en-kw/plan/getting-to-the-airport/flight-schedules|title=Flight Schedule|website=jazeeraairways.com|access-date=2022-05-03|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107130848/https://www.jazeeraairways.com/en-kw/plan/getting-to-the-airport/flight-schedules|url-status=live}}</ref>|'''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- -->|[[Jordan Aviation]] |'''Mavsumiy:''' [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]] <!-- -->|[[Kuwait Airways]]|'''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|url=https://www.zawya.com/mena/en/life/story/Kuwait_Airways_starts_17_destinations-SNG_66731160/|title=Kuwait Airways starts 17 destinations|website=nileair.com|date=7 February 2022|access-date=16 February 2022|archive-date=8 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208123958/https://www.zawya.com/mena/en/life/story/Kuwait_Airways_starts_17_destinations-SNG_66731160/|url-status=live}}</ref> <!-- -->|[[Middle East Airlines]] |'''Mavsumiy charter:''' [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- -->|Neos, {{ITA}}<ref name="Neos">{{cite web|url=https://www.neosair.it/en|title=Flight schedule|website=neosair.it/en|access-date=2018-08-18|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228003040/http://www.neosair.it/en/|url-status=live}}</ref>|{{Flagicon|Italy}}Bolonya, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Italy}}Verona <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Bari, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|Italy}}Peskara, {{Flagicon|Italy}}Rimini <!-- -->|[[Nile Air]]|[[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|url=http://www.nileair.com/#/en/destination-map|title=Route map|date=30 January 2018|website=nileair.com|access-date=10 September 2017|archive-date=8 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090508104251/http://www.nileair.com/#/en/destination-map|url-status=live}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | Norwegian Air Shuttle | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda<ref>{{cite web|url=https://news.cision.com/swedavia-ab/r/norwegian-to-launch-a-new-route-from-stockholm-arlanda-airport-to-sharm-el-sheikh-ahead-of-winter-20,c4220373|title=Norwegian to launch a new route from Stockholm Arlanda Airport to Sharm el-Sheikh ahead of winter 2025|website=news.cision.com/swedavia-ab|date=27 August 2025}}</ref> <!-- -->|[[Pegasus Airlines]]|[[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web|url=http://airlineroute.net/2014/09/17/pc-sshhrg-w14/|title=Pegasus Adds New Egyptian Service from late-Oct 2014|website=airlineroute.net|access-date=4 June 2015|archive-date=12 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512164322/http://airlineroute.net/2014/09/17/pc-sshhrg-w14/|url-status=live}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221014-pcdec22ssh|title=Pegasus Adds Antalya – Sharm El Sheikh Service From Mid-Dec 2022|website=aeroroutes.com|date=15 October 2022}}</ref> <!-- -->|Petroleum Air Services, {{EGY}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- -->|[[Red Sea Airlines]] |'''Charter:''' [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|url=https://www.egyptindependent.com/red-sea-airlines-to-operate-flights-between-moscow-and-sharm-el-sheikh/|title=Red Sea Airlines to operate flights between Moscow and Sharm el-Sheikh|website=egyptindependent.com|date=31 May 2023}}</ref>, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref name="4S_VKO_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Red Sea Airlines NS25 Egypt – Moscow Operation Overview |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250610-4sns25vko |access-date=11 June 2025 |work=AeroRoutes |date=10 June 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="4S_ALA_NQZ_SVX" />, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref name="4S_ALA_NQZ_SVX">{{cite news |last1=Liu |first1=Jum |title=Red Sea Airlines Sep/Oct 2025 Central Asia / Russia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250901-4ssep25 |access-date=2 September 2025 |work=AeroRoutes |date=1 September 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]<ref name="4S_ALA_NQZ_SVX" /> <!-- -->|[[Red Wings Airlines]] |'''Mavsumiy charter:''' [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref>{{cite news |last1=Petrova |first1=Maria |title=Red Wings launches Makhachkala-Sharm el-Sheikh flights |url=https://en.vestikavkaza.ru/news/Red-Wings-launches-Makhachkala-Sharm-el-Sheikh-flights.html |access-date=15 July 2025 |work=en.vestikavkaza.ru |publisher=Vestnik Kavkaza |date=14 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref>{{cite news |title=Red Wings will launch flights from Moscow to Hurghada and Sharm el-Sheikh |url=https://sirena-travel.com/news-events/1173-red-wings-will-launch-flights-from-moscow-to-hurghada-and-sharm-el-sheikh |access-date=20 December 2022 |publisher=Sirena Travel |archive-date=2022-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220152441/https://sirena-travel.com/news-events/1173-red-wings-will-launch-flights-from-moscow-to-hurghada-and-sharm-el-sheikh |url-status=dead }}</ref>, [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva-Jukovskiy]]<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/business/880519|title=Tez Tour to resume flight program to Egypt on January 27 on Red Wings flights|website=interfax.ru|date=12 January 2023}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-KZN|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Kazan|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-LED|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Saint Petersburg|website=flightsfrom.com}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/SSH-AER|title=Direct (non-stop) flights from Sharm el Sheikh to Adler/Sochi|website=flightsfrom.com}}</ref> <!-- -->|[[Rossiya Airlines]]<ref name=bgop>{{cite web|url=https://www.bgoperator.ru/price.shtml?action=flSchedule|title=Flight schedule|website=bgoperator.ru}}</ref>|'''Mavsumiy charter:''' [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]], [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novogorod]]<ref name='FVtoEGY_NS24'/>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name='FVtoEGY_NS24'>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds Various Hurghada / Sharm el Sheikh Routes From mid-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240620-sujun24eg |access-date=20 June 2024 |work=AeroRoutes |date=20 June 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]]<ref name='FVtoEGY_NS24'/>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name='FVtoEGY_NS24'/>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!-- -->|[[Royal Jordanian]]<ref>{{cite web|url=https://www.rj.com/en/plan-and-book/before-you-fly/book-your-ticket?tab=3|title=Flight Schedule|website=rj.com}}</ref>|'''Mavsumiy:''' [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]] <!-- -->|[[Saudia]]<ref>{{cite web|url=http://www.saudia.com/TRAVEL-WITH-SAUDIA/Where-we-fly/Flight-Schedule|title=Flight Schedule|website=saudia.com|access-date=2017-07-18|archive-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721102928/http://www.saudia.com/TRAVEL-WITH-SAUDIA/Where-we-fly/Flight-Schedule|url-status=live}}</ref>|[[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Petropavl aeroporti|Petropavl]]<ref>{{cite news |last1=Маратова |first1=Алма |title=Из Петропавловска теперь можно улететь за границу |url=https://forbes.kz/articles/iz-petropavlovska-teper-mozhno-uletet-za-granitsu-b0735a |access-date=2 July 2025 |work=Forbes.com LLC |publisher=Forbes Kazakhstan |date=2 July 2025}}</ref> <!-- --> | Sky Vision Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25">{{cite news |title=В Россию начнет летать еще одна египетская авиакомпания |url=https://tourbus.ru/news/23395.html |access-date=11 August 2025 |work=tourbus.ru |publisher=Информационный портал для специалистов туротрасли |date=11 August 2025}}</ref>, [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25" />, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25" />, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25" />, {{Flagicon|Russia}}Tyumen<ref name="TJU_Charters_NW25">{{cite news |last1=Мирский |first1=Василий |title=Частный перевозчик из Египта запустит рейсы на «боингах» из Тюмени|url=https://siapress.ru/news/137226-iz-tyumeni-zapustyat-pryamie-charteri-v-sharm-el-sheyh |access-date=11 August 2025 |work=Новости Сургута — СИА-ПРЕСС – siapress.ru |date=11 August 2025 |language=ru}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25" />, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25" /> <!-- --> | Skyline Express, {{UKR}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Varshava–Radom<ref>{{cite web | url=https://regiony.tvp.pl/71349502/planujecie-odwiedzic-egipt-wkrotce-polecicie-z-radomia/ | title=Planujecie odwiedzić Egipt? Wkrótce polecicie z Radomia }}</ref> <!-- --> | SkyUp Airlines, {{UKR}} | '''Charter:''' [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref>{{cite web |title=SkyUp! přidal druhý let týdně do Sharm El Sheikh |url=https://zdopravy.cz/skyup-pridal-druhy-let-tydne-do-sharm-el-sheikh-251358/ |website=zdopravy.cz |access-date=17 July 2025}}</ref> <!-- -->|Smartlynx Airlines, {{LVA}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="novatours">{{cite web|title=Novaturas Flights en|website=Novaturas flights|url=http://flights.novatours.eu/}}</ref>, [[Tallin aeroporti|Tallin]]<ref name="Teztour"/> <!-- -->|Smartwings, {{CZE}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref>{{cite web|url=https://www.smartwings.com/en/smartwings-to-resume-flights-from-czech-republic-to-another-27-destinations|title=Smartwings to resume flights from Czech Republic to another 27 destinations|website=smartwings.com|date=1 June 2021}}</ref> <!-- -->|[[Sunday Airlines]]<ref name="Teztour"/>|'''Mavsumiy charter:''' [[Aqtoʻbe aeroporti|Aqtoʻbe]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]], [[Qoʻstanay aeroporti|Qoʻstanay]], [[Oʻral Oq yoʻl aeroporti|Oʻral]], [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <!-- -->|[[SunExpress]]|[[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite news |title=SunExpress Adds Antalya – Sharm el Sheikh Service From Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230727-xqsep23ssh |access-date=27 July 2023 |work=AeroRoutes |date=27 July 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240808-xqnw24|title=SunExpress NW24 Network Additions – 04AUG24|publisher=AeroRoutes|date=8 August 2024|accessdate=10 August 2024}}</ref> <!-- -->|[[Transavia]]|'''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/transavia-to-launch-amsterdam-sharm-el-sheikh-service-from-nov-2022-1149662 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA }}</ref> <!-- -->|TUI Airways, {{GBR}}<ref name="TUI.uk">{{Cite web|url=https://www.tui.co.uk/flight/timetable|title=Flight Timetable|website=tui.co.uk|language=en-GB}}</ref>|[[Birmingem aeroporti|Birmingem]], {{Flagicon|England}}Bristol, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], {{Flagicon|England}}London-Stansted, [[Manchester aeroporti|Manchester]], {{Flagicon|England}}Nyukasl<ref>https://travelweekly.co.uk/news/air/tui-adds-150000-seats-to-make-winter-2023-24-biggest-ever {{bare URL inline|date=April 2023}}</ref>, {{Flagicon|England}}Sharqiy Midlands<ref name=TUI2>{{cite web|title=TUI targets a regional return to Sharm El Sheikh in 2021|url=https://ukaviation.news/tui-targets-a-regional-return-to-sharm-el-sheikh-in-2021/|website=ukaviation.news|date=22 October 2020|access-date=27 December 2020|archive-date=14 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114100815/https://ukaviation.news/tui-targets-a-regional-return-to-sharm-el-sheikh-in-2021/|url-status=live}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Scotland}}Glazgo<ref>{{cite web | title=Tui to reintroduce Scotland to Sharm el-Sheikh flights | work=BBC News | date=3 December 2019 | url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-scotland-business-50644381 }}</ref> <!-- -->|TUI fly Belgium<ref>{{cite web|url=https://www.tuifly.be/en/destinations/egypt/sharm-el-sheikh|title=Sharm El Sheikh|website=tuifly.be|access-date=2017-12-20|archive-date=2017-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222051914/https://www.tuifly.be/en/destinations/egypt/sharm-el-sheikh|url-status=live}}</ref>|{{Flagicon|Belgium}}Bryussel <!-- -->|TUI fly Netherlands |'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Netherlands}}Eyndxoven <!-- -->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | [[Ural Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref>{{cite news |title="Уральские авиалинии" в феврале запустят чартеры из Москвы в Шарм-эль-Шейх |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/105538/ |access-date=23 January 2024 |work=Interfax-Tourism |date=23 January 2024 |language=ru |archive-date=2024-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123153109/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/105538/ |url-status=dead }}</ref>, [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]]<ref>{{cite news |last1=Чугунов |first1=Алексей |title=Еще один прямой авиарейс запустят из Нижнего Новгорода в Шарм-эль-Шейх |url=https://www.vremyan.ru/news/568303 |access-date=14 February 2025 |work=www.vremyan.ru |agency=ИА «Время Н» |date=14 February 2025 |language=ru}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name=U6_Egy_W23>{{cite news |title=Ural Airlines NW23 Egypt Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231201-u6nw23eg |access-date=1 December 2023 |work=AeroRoutes |date=1 December 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref name="U6_Egypt_NW24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Ural Airlines Expands Hurghada / Sharm el Sheikh Charters in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241031-u64q24eg |access-date=1 November 2024 |work=AeroRoutes |date=31 October 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="U6_Egypt_NW24" />, {{Flagicon|Russia}}Vladikavkaz<ref name="U6_Egypt_NW24" />, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref>{{cite web |title=Из Волгограда в Шарм-Эль-Шейх! |url=https://airportvolgograd.ru/mediacenter/news/253686/ |website=Volgograd International Airport |access-date=19 January 2024}}</ref> <!-- --> | [[Vueling]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2023/08/vueling-to-operate-flights-between-barcelona-and-sharm-el-sheikh/|title=Vueling to operate flights between Barcelona and Sharm el Sheikh|website=aviacionline.com|date=25 August 2023|qaralgan sana=2025-09-03|arxivsana=2024-03-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240321200656/https://www.aviacionline.com/2023/08/vueling-to-operate-flights-between-barcelona-and-sharm-el-sheikh/}}</ref> <!-- -->|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]|'''Mavsumiy:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://kun.uz/en/news/2022/05/02/uzbekistan-airways-launching-tashkent-sharm-el-sheikh-regular-flights|title=Uzbekistan Airways launching Tashkent-Sharm el-Sheikh regular flights|website=kun.uz|date=2 May 2022|access-date=3 May 2022|archive-date=3 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220503222921/https://kun.uz/en/news/2022/05/02/uzbekistan-airways-launching-tashkent-sharm-el-sheikh-regular-flights|url-status=live}}</ref> <!-- -->|[[Wizz Air]]| [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref>{{cite web | url=https://www.startlap.hu/utazas/wizz-air-dania-egyiptom/ | title=Új útvonalakat jelentett be a Wizz Air, már ide is elrepítenek októbertől &#124; Startlap Utazás | date=21 March 2023 }}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], {{Flagicon|Italy}}Neapol, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="auto1">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240102-w61q24cxld | title=Wizz Air 1Q24 Routes Suspension Summary – 31DEC23 }}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref>https://italiavola.com/2023/05/12/wizz-air-porta-a-4-gli-aerei-a-catania-e-diventa-la-prima-compagnia-aerea-apre-5-rotte-e-sbarca-a-comiso/</ref>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], {{Flagicon|England}}London-Luton, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya }} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2004-yil 3-yanvarda Flash Airlines aviakompaniyasining 604-reysi [[Qohira]]ga, soʻngra oxirgi manzil sifatida [[Parij]]ga yoʻl olgani Sharm-ash-Shayxdan havoga koʻtarilganidan koʻp oʻtmay [[Qizil dengiz]]ga qulab tushdi va bortdagi barcha 148 kishi halok boʻldi. Hodisa sabablari orasida uchuvchi xatosi va asbobning nosozligi bor, ammo tergovchilar bir qarorga kela olmadi{{Citation needed}}. * 2015-yil 23-avgust kuni London Stansted aeroportidan bortida 189 yoʻlovchisi boʻlgan reys oxirida Sharm-ash-Shayxga yaqinlashib kelayotgan Thomson Airways aviakompaniyasining 476-reysi oʻziga qarab kelayotgan raketaning oldini olish uchun qochish choralarini koʻrdi. Raketa laynerni taxminan 1000 fut (300 metr) masofaga oʻtkazib yubordi va samolyot xavfsiz qoʻndi. Tergov xulosasiga koʻra, raketa Misr qurolli kuchlarining harbiy mashgʻulotlardan adashgan raketasi boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=November 7, 2015 |title=British Sharm el-Sheikh flight in 'missile' incident |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-34754577 |url-status=live |access-date=October 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007125648/https://www.bbc.com/news/uk-34754577 |archive-date=October 7, 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Commons category-inline|Sharm el-Sheikh International Airport}} {{Misr aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:1968-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Misr aeroportlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] 93ebaxfv8ejtu0rl1r1h8cs0eqs694q 0 963816 6315282 6308554 2026-10-22T14:56:02Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6315282 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Phuket xalqaro aeroporti |nativename={{lang|th|ท่าอากาศยานภูเก็ต}} |image= |image-width= |image2= Phuket (HKT - VTSP) AN2272038.jpg |image2-width=270 |IATA=HKT |ICAO=VTSP |type=Fuqarolik |owner-oper=Tailand aeroportlari davlat kompaniyasi (AOT) |city-served=[[Phuket province|Phuket]] |location=222 Mai Khao, Thalang, [[Phuket province|Phuket]], Tailand |focus_city={{ubl|Bangkok Airways|Nok Air|Thai AirAsia|[[Thai Airways|Thai Airways International]]}} |elevation-f=82 |website=[https://phuket.airportthai.co.th phuket.airportthai.co.th] |coordinates={{coord|08|06|47|N|098|19|00|E|region:TH|display=inline,title}} |latd=08|latm=06|lats=47|latNS=N|longd=098|longm=19|longs=00|longEW=E |pushpin_map=Tailand |pushpin_mapsize=270 |pushpin_map_caption=Aeroportning Tailand xaritasidagi joylashuvi |image_map= |pushpin_relief=yes |pushpin_label=<span style="color:black; font-weight:bold; font-size:larger; text-shadow: yellow 0.1em 0.1em 0.2em">HKT</span> |pushpin_label_position=bottom |metric-rwy=yes |r1-number=09/27 |r1-length-m=3,000 |r1-surface=[[Asfalt-beton]] |stat-year= 2024 |stat1-header=Jami yoʻlovchilar |stat1-data= 17 215 315 {{increase}}23,15% |stat2-header=Xalqaro yoʻlovchilar |stat2-data= 10 573 403 {{increase}}37,02% |stat3-header=Mahalliy yoʻlovchilar |stat3-data= 6 641 912 {{increase}}6,06% |stat4-header=Parvozlar soni |stat4-data= 103 675 {{increase}} 18,75% | stat5-header = Yuk (tonna) | stat5-data = 57 655 {{increase}}78,95% |footnotes=Manba: Aeroport<ref>{{cite web|url=http://aot.listedcompany.com/misc/statistic/2016/20161025-aot-traffic-fiscal-2016.xlsx|format=XLSX|title=International Aircraft Movement|website=Aot.listedcompany.com|access-date=15 August 2018}}</ref> Airports of Thailand<ref>{{cite web |title=Air Transport Statistic|url=https://investor.airportthai.co.th/transport.html |website=Airports of Thailand |access-date=17 January 2025}}</ref> }} '''Phuket xalqaro aeroporti''' ({{Lang-th|ท่าอากาศยานภูเก็ต}}, RTGS : Tha-akatsayan Phuket) {{Airport codes|HKT|VTSP}} — [[Tailand|Tailandning]] [[Phuket province|Phuket viloyatiga]] xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Phuket orolining shimolida, Phuket shahri markazidan {{Convert|32|km}} masofada joylashgan. Aeroport Tailandning turizm sanoatida katta rol oʻynaydi, chunki Phuket oroli mashhur kurort joyidir. Bu Tailanddagi yoʻlovchilar soni boʻyicha [[Suvarnabhumi|Suvarnabhumi aeroporti]] va Bangkok Metropolitan mintaqasidagi Don Mueang xalqaro aeroportidan keyin uchinchi eng gavjum aeroportdir. Aeroport 2016-yilda 15,1 million kelish va joʻnab ketishlar soni boʻyicha rekord oʻrnatdi, bu 2015-yilga nisbatan 17,8 foizga koʻpdir<ref name="phuketfig13">{{Yangiliklar manbasi |date=7 February 2013 |title=Thailand, Singapore seen as top expat locations |publisher=Investvine.com |url=http://investvine.com/thailand-singapore-seen-as-top-expat-locations/ |access-date=19 February 2013 |archive-date=2013-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211123240/http://investvine.com/thailand-singapore-seen-as-top-expat-locations/ |url-status=dead }}</ref>. == Imkoniyatlari == === Terminallari === [[Fayl:Phuket_Airport_Prasertwit-1.jpg|thumb| Aeroportning uchish-qoʻnish yoʻlagi]] [[Fayl:PhuketAirport02.jpg|thumb| Phuket aeroporti 2010-yil]] [[Fayl:Phuket_international_airport_domestic_terminal_2019.jpg|thumb| 2019-yilda mahalliy terminal ichida]] [[Fayl:Departure_from_Phuket_Airport_11.02.2013_-_panoramio.jpg|thumb| Boeing 747-400 Phuket aeroportidan uchib ketdi]] Aeroportda uchta terminal mavjud: 2-terminal xalqaro reyslar uchun, 3-terminal esa mahalliy reyslar uchun foydalaniladi. Charter reyslari uchun X terminal 2014-yil fevral oyida ochilgan. Phuket aeroporti 2016-yilda yakunlangan 5,14 milliard batlik kengayish va taʼmirlash ishlari amalga oshirildi<ref name="BP-20160201">{{Yangiliklar manbasi |last=Kositchotethana |first=Boonsong |date=2016-02-01 |title=AoT airports set new record in passenger traffic |work=Bangkok Post |url=http://www.bangkokpost.com/news/transport/846712/aot-airports-set-new-record-in-passenger-traffic |access-date=1 February 2016}}</ref>. Yangi xalqaro terminalning oʻtkazish quvvati yiliga 12,5 million yoʻlovchini tashkil etadi<ref name="BP-20160204">{{Yangiliklar manbasi |last=Kositchotethana |first=Boonsong |date=2016-02-04 |title=New terminal in Phuket set for test run |work=Bangkok Post |url=http://www.bangkokpost.com/business/tourism-and-transport/851148/new-terminal-in-phuket-set-for-test-run |access-date=4 February 2016}}</ref>. Kengaytirish aeroportning oʻtkazish qobiliyatini yiliga 6,5 million yoʻlovchidan 20 millionga oshirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Phuket Magazine |url=http://www.phuketmagazine.com/phukets-airport-expansion-set-to-start-in-november/ |url-status=dead |access-date=11 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415032602/http://www.phuketmagazine.com/phukets-airport-expansion-set-to-start-in-november/ |archive-date=15 April 2012}}</ref>. 2012-yilda Krabi muqobil aeroportidan temir yoʻl aloqasi taklif qilingan, chunki Phuketda tirbandlik bor, kengaytirish uchun joy kam<ref>{{Veb manbasi |url=http://phuketwan.com/tourism/fly-rail-link-krabi-aims-save-phuket-tourism-choking-death-15531/ |sarlavha=Fly-Rail Link to 'Save Phuket Tourism' - Phuket Wan |qaralgan sana=12 March 2012 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120325135428/http://phuketwan.com/tourism/fly-rail-link-krabi-aims-save-phuket-tourism-choking-death-15531/ |arxivsana=25 March 2012}}</ref>. == Kelajakdagi rejalar == Uchta provinsiyaga — Phan-Nga, [[Phuket province|Phuket]] va Krabiga xizmat koʻrsatadigan yangi xalqaro aeroport taklif qilinmoqda. Aeroport ikki bosqichda quriladi, uning birinchi bosqichi 2025-yilgacha yakunlanishi kutilmoqda. Aeroport yiliga 5 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladi, ikkinchi bosqichdan keyin esa yiliga 25 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadi. U Phuket va Krabi aeroportlariga muqobil aerodrom vazifasini bajaradi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Phang Nga - Andaman International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/phang-nga---andaman-international-airport |qaralgan sana=2022-12-08 |ish=centreforaviation.com}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=» New airport planned for Phangnga to serve southern tourism |url=https://thaiembdc.org/2019/08/14/new-airport-planned-for-phangnga-to-serve-southern-tourism/ |qaralgan sana=2022-12-08 |ish=thaiembdc.org |arxivsana=2022-12-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221208061345/https://thaiembdc.org/2019/08/14/new-airport-planned-for-phangnga-to-serve-southern-tourism/ }}</ref> <ref>{{Veb manbasi |muallif=Com |ism=The Phuket News |sana=2019-11-26 |sarlavha=Phuket News: Deputy PM makes push for 'Phuket Airport No 2', in Phang Nga |url=https://www.thephuketnews.com/deputy-pm-makes-push-for-phuket-airport-no-2-in-phang-nga-73382.php |qaralgan sana=2022-12-08 |ish=The Phuket News Com |til=en}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> |[[Aeroflot]]| [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]]<ref name="SU_HKT_23">{{cite news |title=Aeroflot Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231006-sunw23hkt |access-date=7 October 2023 |work=AeroRoutes |date=6 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220728-sunw22thin|title=Aeroflot resumes India / Thailand flights in NW22|publisher=AeroRoutes|date=July 28, 2022|accessdate=July 28, 2022}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230616-sujul23hkt|title=Aeroflot Expands Phuket Network From July 2023|publisher=AeroRoutes|date=16 June 2023|accessdate=17 June 2023}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="SU_HKT_23" />, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]]<ref name="SU_HKT_23" />, [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]]<ref>{{cite web|url=https://www.travelnewsasia.com/news23/86-AeroflotFlights.shtml|title=Aeroflot to Launch Direct Flights between Khabarovsk and Phuket, Thailand|publisher=Travel News Asia|date=8 June 2023|accessdate=10 June 2023}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]<ref>{{cite news |title=Aeroflot Resumes Direct Flight Routes from Yekaterinburg to Phuket and Bangkok with New Schedules - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/aeroflot-resumes-direct-flight-routes-from-yekaterinburg-to-phuket-and-bangkok-with-new-schedules/ |access-date=11 August 2024 |publisher=Travel And Tour World |date=9 August 2024}}</ref> <!-- --> |[[Air Arabia]]|'''Mavsumiy:''' [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en|title = Air Arabia}}</ref> <!-- --> |[[Air Astana]]|[[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web |title=Air Astana launches new service to Phuket |url=https://airastana.com/global/en-us/About-Us/Overview/Air-Astana-News/air-astana-launches-new-service-to-phuket |access-date=23 March 2023 |arxivsana=2023-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230324012640/https://airastana.com/global/en-us/About-Us/Overview/Air-Astana-News/air-astana-launches-new-service-to-phuket }}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Astana Expands Phuket Service in NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-kcnw24hkt |access-date=26 August 2024 |work=AeroRoutes |date=26 August 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> |[[Air China]]| [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin-Poytaxt]]<ref>{{cite web |title=Air China Resumes Additional Thailand Service in 1Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230125-cath |website=Aeroroutes |access-date=25 January 2023}}</ref>, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref name="ChinaNS23"/>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name="International">{{cite web |title=Chengdu Tianfu NS23 International Network – 21MAR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230321-tfuns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 March 2023}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite web |title=Air France to launch new Paris-Phuket service|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2025/04/17/air-france-to-launch-new-paris-phuket-service/|website=businesstraveller|date=17 April 2025 |access-date=17 April 2025}}</ref> <!-- --> | [[Air India]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231124-aidec23hkt|title=AIR INDIA ADDS DELHI – PHUKET FROM MID-DEC 2023|work=Aeroroutes|accessdate=24 November 2023}}</ref> <!-- --> | Air India Express | {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite web|url=http://x.com/airindiax/status/1873977701889171755?s=61|title=Air India Express Starts Phuket services from Hyderabad. |work=Air India Express|accessdate=31 December 2024}}</ref> <!-- --> | [[AirAsia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]] <!-- --> | Akasa Air, {{IND}} | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{cite news|last=Ahmed|first=Arfath|title=Akasa Air Adds 2 New International Routes from Bengaluru – Exclusive|url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/08/25/akasa-air-adds-2-international-routes-from-bengaluru/|work=Aviation A2Z|date=25 August 2025|access-date=25 August 2025|language=en}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web |title=Akasa Air Adds Mumbai – Phuket From late-Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250812-qpsep25hkt|website=aeroroutes.com |access-date=13 August 2025}}</ref> <!-- -->|[[Asiana Airlines]]|[[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]]<ref>{{cite web |title=Asiana Airlines to Resume Phuket Service in late-July 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220617-ozaug22hkt |website=Aeroroutes |access-date=17 June 2022}}</ref> <!-- -->|[[Azur Air]]|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Russia}}Barnaul<ref>{{cite web |title=Прямые рейсы из Барнаула в Таиланд |url=https://airaltay.ru/mediacenter/news/410996/ |website=Международный аэропорт Барнаул |access-date=12 February 2024}}</ref>, [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref name=ZF_SEA_23>{{cite news |title=AZUR Air Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231102-zfnw23hkt |access-date=2 November 2023 |work=AeroRoutes |date=2 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Yemelyanovo xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk<ref>{{cite news |last1=Сивохина |first1=Анна |title=Новокузнецкий аэропорт возобновляет рейсы на Пхукет – РИА «Кузбасс» |url=https://kuzbass.media/2025/09/05/112154.html |access-date=6 September 2025 |work=kuzbass.media |publisher=Сетевое издание «Региональное информационное агентство «Кузбасс» |date=5 September 2025}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref>{{cite news |last1=Анфалов |first1=Максим |title=Из Перми готовятся запустить чартерные рейсы в Таиланд |url=https://ura.news/news/1052692094 |access-date=7 October 2023 |work=ura.news |date=6 October 2023 |language=ru}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name='AER-HKTʻ>{{cite news |title=Direct flights from Sochi Airport to Thailand |url=https://www.akm.ru/eng/press/direct-flights-from-sochi-airport-to-thailand/ |access-date=15 August 2023 |work=AKM EN |date=10 August 2023 |language=en}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]]<ref>{{cite news |last1=Алферова |first1=Татьяна |title=Из Сургута зимой запустят рейсы в Таиланд |url=https://stribuna.ru/articles/economics/iz_surguta_zimoy_zapustyat_reysy_v_tailand/ |access-date=14 August 2025 |work=Stribuna |publisher=Сетевое издание «Сургутская трибуна» |date=13 August 2025 |language=ru}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Tomsk<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="UFA_Thai_NW25">{{cite news |title=Уфа открывает прямые перелёты в Таиланд |url=https://mkset.ru/news/2025-07-29/ufa-otkryvaet-pryamye-perelyoty-v-tailand-5445857 |access-date=29 July 2025 |work=mkset.ru |publisher=Сетевое издание «Медиакорсеть» |date=29 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]], [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]], [[Chita (aeroport)|Chita]]<ref>{{cite news |title=Из аэропорта Читы возобновляются рейсы на курорт Таиланда |url=https://m.baikal-daily.ru/news/16/487243/ |access-date=10 October 2024 |work=www.baikal-daily.ru |agency=ИА «Байкал-Daily» |date=10 October 2024 |language=ru}}</ref> <!-- --> |Bangkok Airways, {{THA}}|[[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Thailand}}Hat Yai<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=Airlines update |url=https://www.bangkokpost.com/travel/2107587/tat-launches-entry-thailand-platform |work=Bangkok Post |date=29 April 2021 |location=Bangkok |access-date=17 May 2021}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Ko Samuy, [[U-Tapao xalqaro aeroporti|Pattaya]], {{Flagicon|Thailand}}Chiang Mai <!-- --> |[[Batik Air Malaysia]] |[[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]]<ref>{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220708-odaug22hkt | title=BATIK AIR MALAYSIA RESUMES PHUKET SERVICE FROM AUGUST 2022|publisher=Aeroroutes|access-date=8 July 2022}}</ref> <!-- --> | [[Belavia]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite web |title=Belavia 1Q26 Thailand Charters |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251021-b21q26th|website=aeroroutes.com|access-date=22 October 2025}}</ref> <!-- -->|Cathay Pacific, {{HKG}}| [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Centrum Air Moves Tashkent – Phuket Launch to late-October 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251009-c6nw25hkt |access-date=9 October 2025 |work=AeroRoutes |date=9 October 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|[[China Eastern Airlines]]|{{Flagicon|China}}Kunmin<ref name="ChinaNS23">{{cite web |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 23APR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-cnns23 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Nankin<ref name="MUFM">{{cite web |title=China Eastern/Shanghai Airlines Jan 2023 Thailand Service Resumptions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230125-mufmth |website=Aeroroutes |access-date=25 January 2023}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name="International"/> <!-- -->|[[China Southern Airlines]]| [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web |title=China Southern Feb/Mar 2023 SE Asia Service Resumptions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230125-czsea |website=Aeroroutes |access-date=25 January 2023}}</ref> <!-- --> | Condor, {{DEU}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web |title=CONDOR RESUMES THAILAND SERVICE FROM LATE-SEP 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240208-desep24th|website=aeroroutes|access-date=9 February 2024 |date=9 February 2024}}</ref> <!-- -->|Edelweiss Air, {{CHE}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{cite web | url=https://www.aerotelegraph.com/80-prozent-der-airlines-sind-zurueck-in-zuerich | title=80 Prozent der Airlines sind zurück in Zürich | date=27 October 2021 }}</ref> <!-- -->|El Al, {{ISR}}|[[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web|title=Direct flights to Phuket to start July 1|url=https://www.thephuketnews.com/direct-flights-to-phuket-to-start-july-1-80180.php|website=thephuketnews.com|date=1 June 2021}}</ref> <!-- -->|[[Emirates]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{cite web |title=Emirates Increases Phuket Service From Oct 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220822-ekoct22hkt |website=Aeroroutes |access-date=22 August 2022}}</ref> <!-- -->|[[Etihad Airways]]|[[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite web |title=Etihad NS23 Bangkok Service Changes – 05JAN23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230106-eybkk |website=Aeroroutes |access-date=6 January 2023}}</ref> <!-- --> | EZY Airlines | {{Flagicon|Thailand}}Hua Hin<ref>{{cite web | title=Ezy Airlines Lands at Hua Hin Airport: New Flights to Surat Thani, Phuket, and Hat Yai Start in September 2025 - Thai Nexus | date=11 July 2025 | url=https://thainexus.co.th/en/ezy-airlines-lands-at-hua-hin-airport-new-flights-to-surat-thani-phuket-and-hat-yai-start-in-september-2025/#google_vignette }}</ref> <!-- -->|Finnair|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Finland}}Helsinki <!-- -->|Firefly, {{MYS}}|{{Flagicon|Malaysia}}Penang<ref>{{cite web |title=Firefly Resumes Phuket Service in late-August 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220829-fyaug22hkt |website=Aeroroutes |access-date=29 August 2022}}</ref> <!-- -->|GullivAir, {{BGR}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="travelnews1">{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16456861586013/direktni-poleti-ot-sofiya-do-ostrov-puket-tragvat-prez-esenta- | title=Директни полети от София до остров Пукет тръгват през есента }}</ref> <!-- -->|Hainan Airlines, {{CHN}}<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230126-husea|title=Hainan Airlines Feb – Apr 2023 SE Asia Service Resumptions|website=Aeroroutes|date=26 January 2023|access-date=26 January 2023}}</ref>| [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin-Poytaxt]] <!-- -->|[[HK Express]]| [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web |title=HK Express Sep/Oct 2022 Network Resumptions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220909-uosep22 |website=Aeroroutes |access-date=9 September 2022}}</ref> <!-- -->|Hong Kong Airlines| [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web |title=Hong Kong Airlines Resumes Phuket Service From June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230331-hxhkt |website=Aeroroutes |access-date=31 March 2023}}</ref> <!-- --> |[[IndiGo]] | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{cite news|url=https://www.zeebiz.com/economy-infra/aviation/news-indigo-announces-new-flights-from-mumbai-and-bengaluru-to-phuket-marks-25-increase-in-weekly-flights-to-thailand-268508|title=IndiGo announces new flights from Mumbai and Bengaluru to Phuket, marks 25% increase in weekly flights to Thailand|date=2023-12-12|accessdate=2023-12-13|last=Pandey|first=Ambarish|work=zeebiz.com}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite news|last1=Chuenniran|first1=Achadtaya|title=New direct service to Phuket to boost tourism from India|url=https://www.bangkokpost.com/news/general/1581054/new-direct-service-to-phuket-to-boost-tourism-from-india|access-date=24 November 2018|work=Bangkok Post|date=23 November 2018}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241202-6edec24hkt|title=IndiGo Plans Kolkata – Phuket late-Dec 2024 Launch|work=Aeroroutes|accessdate=2 December 2024}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=IndiGo Restoring India-Thailand Links |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297722/indigo-restoring-india-thailand-links/ |website=Routesonline |access-date=15 March 2022}}</ref> <!-- --> | Indonesia AirAsia | [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]<ref>{{Cite web|title=INDONESIA AIRASIA ADDS DENPASAR – PHUKET FROM AUGUST 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240611-qzaug24hkt |website=Aeroroutes.com|access-date=11 June 2024}}</ref> <!-- -->|Jetstar, {{AUS}}|{{Flagicon|Australia}}Melburn, {{Flagicon|Australia}}Perth<ref>{{cite web |title=Jetstar expands Perth international network from August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231214-jqaug24per |website=Aeroroutes |access-date=14 December 2023}}</ref>, [[Sidney aeroporti|Sidney]] <!-- -->|Jin Air, {{KOR}}|'''Mavsumiy:''' [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]] <!-- -->|Juneyao Airlines, {{CHN}}|{{Flagicon|China}}Nankin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]]<ref>{{cite web |title=Juneyao Airlines Expands Thailand Service From late-Jan 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230113-hoth |website=Aeroroutes |access-date=13 January 2023}}</ref> <!-- -->|[[Korean Air]]|[[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]]<ref>{{cite web|url=https://asianaviation.com/korean-air-launching-new-route-resuming-others/|title=Korean Air launching new route, resuming others|publisher=Asian Aviation|date=7 September 2022|accessdate=7 September 2022|arxivsana=2023-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230126144159/https://asianaviation.com/korean-air-launching-new-route-resuming-others/}}</ref> <!-- -->|Kunming Airlines, {{CHN}}|{{Flagicon|China}}Kunmin<ref name="ChinaNS23"/> <!-- -->|[[LOT Polish Airlines]]|'''Mavsumiy charter:''' [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref name="TUI.pl">{{cite web|title=Charter flights |url=https://www.tui.pl/tanie-bilety-lotnicze?pm_source=MENU&pm_name=Bilety_czarterowe |access-date=4 September 2018}}</ref> <!-- -->|Mahan Air, {{IRN}}|'''Mavsumiy:''' [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|url=https://www.mahan.aero/en/international-route|title=Mahan Air International Destinations|date=14 May 2023|qaralgan sana=2023-08-23|arxivsana=2023-05-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230517031920/https://www.mahan.aero/en/international-route}}</ref> <!-- -->|[[Malaysia Airlines]]|[[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]]<ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=Malaysia Airlines Reboots International Network |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297780/malaysia-airlines-reboots-international-network/ |website=Routesonline |access-date=23 March 2022}}</ref> <!-- -->|MIAT Mongolian Airlines|'''Mavsumiy:''' [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]<ref>{{cite web |title=MIAT Updates NW22 Thailand Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221006-omnw22th |website=Aeroroutes |access-date=6 October 2022}}</ref> <!-- -->|Myanmar Airways International|{{Flagicon|Myanmar}}Yangon<ref>{{cite web |title=Myanmar Airways International Adds Phuket Service in late-Sep 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-8msep22hkt |website=Aeroroutes |access-date=30 August 2022}}</ref> <!-- -->|Neos, {{ITA}}|'''Mavsumiy:''' [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]] <br> '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Slovakia}}Bratislava<ref>{{cite web|url=https://www.trend.sk/spravy/bratislavy-bude-lietat-dovolenku-exotiky-aj-thajska-mauricius|title=Z Bratislavy sa bude lietať na dovolenku do exotiky už aj do Thajska a na Maurícius|date=24 May 2024}}</ref>, {{Flagicon|Czech Republic}}Brno<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230724-nonw23brq|title=NEOS ADDS BRNO – PHUKET SERVICE FROM MID-DEC 2023|date=25 June 2023}}</ref>, [[Ostrava aeroporti|Ostrava]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240812-nonw24hkt|title=Neos NW24 Bratislava / Ostrava – Phuket Charters|date=13 August 2024}}</ref> <!-- -->|Nok Air, {{THA}}|{{Flagicon|Thailand}}Bangkok-Don Mueang, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]] <!-- -->|[[Nordwind Airlines]] |[[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref name="pegas"/>, [[Yemelyanovo xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref name="pegas">{{cite web|url=http://pegasys.pegast.ru/FlightSearch|title=Flight Search|website=pegasys.pegast.ru|date=19 February 2018|qaralgan sana=2023-08-23|arxivsana=2017-11-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171123054219/http://pegasys.pegast.ru/FlightSearch}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="pegas"/>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="UFA_Thai_NW25" />, [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]]<ref name="pegas"/>, {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk<ref name="pegas"/> <!-- --> | Norse Atlantic Airways, {{NOR}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref name="n0">{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250702-n0nw25hkt|title=Norse Atlantic Schedules Phuket Launch in Dec 2025|website=AeroRoutes|date=3 July 2025}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="n0"/> <!-- -->|Okay Airways, {{THA}}| {{Flagicon|China}}Changsha, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web|title=Okay Airways Expands International Service From late-June 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230522-bkjun23intl|website=AeroRoutes|date=22 May 2023}}</ref> <!-- -->|[[Oman Air]]| [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-wynw22hkt|title=Oman Air adds Phuket service from Nov 2022|publisher=AeroRoutes|date=31 October 2022|accessdate=31 October 2022}}</ref> <!-- -->| [[Qanot Sharq]] |'''Mavsumiy:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221205-hhnw22hkt|title=Qanot Sharq Adds Tashkent – Phuket Service in NW22}}</ref> <!-- -->|[[Qatar Airways]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref name="WZ_HKT_NW23">{{cite news |title=Red Wings NW23 Thailand Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231102-wznw23hkt |access-date=2 November 2023 |work=AeroRoutes |date=2 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]<ref name="WZ_HKT_NW23" />, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name="WZ_HKT_NW23" />, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="WZ_HKT_NW23" />, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="WZ_HKT_NW23" />, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]<ref name="WZ_HKT_NW23" /> <!-- -->|[[S7 aviakompaniyasi]]|[[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=S7 Airlines adds Irkutsk – Phuket route from late-Dec 2018 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281419/s7-airlines-adds-irkutsk-phuket-route-from-late-dec-2018/ |access-date=8 November 2018 |work=Routesonline |date=8 November 2018}}</ref> <!-- -->|[[SalamAir]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288053/salam-air-adds-phuket-service-from-late-dec-2019/|title=Salam Air adds Phuket service from late-Dec 2019|website=routesonline.com|date=11 December 2019}}</ref> <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="ssp"/>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="ssp">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-svnw24hkt|title=Saudia Schedules Phuket Dec 2024 Debut|website=AeroRoutes|date=26 August 2024}}</ref> <!-- -->|[[SCAT Airlines]]|'''Mavsumiy charter:''' [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]] <!-- --> | Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Singapore, Singapore SIN|pages=1214-1219}}</ref> <!-- -->|Shanghai Airlines, {{CHN}}|[[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]]<ref name="MUFM"/> <!-- -->|Shenzhen Airlines, {{CHN}}| [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref name="ChinaNS23"/> <!-- -->|Sichuan Airlines, {{CHN}}| [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name="International"/>, {{Flagicon|China}}Chunsin<ref>{{cite web |title=Sichuan Airlines late-March 2023 SE Asia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230323-3usea |website=Aeroroutes |access-date=23 March 2023}}</ref> <!-- -->|[[Singapore Airlines]]|[[Changi aeroporti|Singapur]]<ref name="SIA To Begin Boeing 737-800 NG Operations From March With Phuket Services">{{cite web |title=SIA To Begin Boeing 737-800 NG Operations From March With Phuket Services |url=https://www.singaporeair.com/en_UK/sg/media-centre/press-release/article/?q=en_UK/2021/January-March/ne0521-210128 |website=Singapore Airlines |language=en |date=28 January 2021}}</ref> <!-- -->|SpiceJet, {{IND}}| [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref name="SpiceJet resumes Phuket">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/251006-sgnov25hkt|title=SpiceJet Resumes Phuket Service in Nov 2025|work=Aeroroutes|accessdate=7 October 2025}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="SpiceJet resumes Phuket"/> <!-- -->|Spring Airlines, {{CHN}}| [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="May"/>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]]<ref>{{cite web |title=Spring Airlines Jan 2023 Regional / International Network Resumptions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230106-9cjan23 |website=Aeroroutes |access-date=6 January 2023}}</ref> <!-- -->|Sunclass Airlines, {{DNK}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg<ref name="SC.SE">{{cite web|url=https://www.ving.se/|title=Flight|publisher=ving.se}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Norway}}Oslo, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda<ref name="SC.SE"/> <!-- -->|[[SCAT Airlines|Sunday Airlines]] |'''Mavsumiy charter:''' [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref name="Pegas2">{{cite web|url=http://pegasys.pegast.ru/FlightAvailability|title=Flights Availability|website=pegasys.pegast.ru|date=21 March 2018|qaralgan sana=2023-08-23|arxivsana=2018-06-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180612163324/https://pegasys.pegast.ru/FlightAvailability}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="Pegas2"/> <!-- -->|Thai AirAsia| {{Flagicon|Thailand}}Bangkok-Don Mueang, [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Thailand}}Khon Kaen, {{Flagicon|India}}Kochi<ref>{{cite web|title=Thai AirAsia Adds Phuket – Kochi in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250121-fdns25cok}}</ref>, {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap<ref>{{cite web|title=THAI AIRASIA NW24 INTERNATIONAL NETWORK EXPANSION – 23JUL24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240723-fdnw24intl|website=Aeroroutes|access-date=23 July 2024}}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Thailand}}Udon Thani, {{Flagicon|India}}Chennay<ref name="newsroom.airasia.com">{{cite news | url= https://newsroom.airasia.com/news/airasia-now-flies-direct-from-phuket-to-chennai-kolkata?format=amp |title=AirAsia now flies direct from Phuket to Chennai, Kolkata |website=airasia.com |date=2024-07-30}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Chiang Mai <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> |Thai Lion Air | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok-Don Mueang, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]<ref>{{cite web |title=New Destination: Phuket to Zhengzhou |url=https://www.lionairthai.com/en/New-Route/Phuket---Zhengzhou |website=Lionairthai.com |language=en |qaralgan sana=2023-08-23 |arxivsana=2023-07-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230714093525/https://www.lionairthai.com/en/404-Page }}</ref> <br> '''Charter:''' Taichung ({{TWN}} <!-- --> |Thai VietJet Air | [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite news| url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/07/06/thai-vietjet-air-launching-new-route-to-india/|title=Thai VietJet second route to India}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Chiang Mai, {{Flagicon|Thailand}}Chiang Rai<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/268383/thai-vietjet-opens-reservation-from-sep-2016/|title=Thai Vietjet opens reservation from Sep 2016|website=Routesonline.com|access-date=12 August 2016}}</ref> <!-- --> |Tigerair Taiwan|Taypey-Taoyuan ({{TWN}})<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230310-ithkt|title=TIGERAIR TAIWAN ADDS PHUKET SERVICE FROM MAY 2023|work=Aeroroutes|accessdate=10 March 2023}}</ref> <!-- --> |TUI Airways, {{GBR}}|'''Mavsumiy:''' [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], [[Manchester aeroporti|Manchester]]<br />'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg<ref name="TUI.SE"/>, {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref name="TUI.FI">{{cite web|url=https://www.tui.fi/hae-matka/|title=Only Flight|publisher=tui.fi|qaralgan sana=2023-08-23|arxivsana=2018-09-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180918193915/https://www.tui.fi/hae-matka/}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="TUI.DK">{{cite web|url=https://www.tui.dk/find-din-rejse/|title=Only Flight|publisher=tui.dk|qaralgan sana=2023-08-23|arxivsana=2018-09-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180918230859/https://www.tui.dk/find-din-rejse/}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda<ref name="TUI.SE">{{cite web|url=https://www.tui.se/hitta-din-resa/|title=Only Flight|publisher=tui.se|qaralgan sana=2023-08-23|arxivsana=2017-09-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170917124419/https://www.tui.se/hitta-din-resa}}</ref> <!-- -->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web |url=https://onemileatatime.com/istanbul-airport-transition-delay/|title=Istanbul New Airport Transition Delayed Until April 5, 2019 (At The Earliest)|date=9 April 2019 }}</ref> <!-- -->|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]|'''Mavsumiy:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways increases Phuket service in W19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286100/uzbekistan-airways-increases-phuket-service-in-w19/ |access-date=29 August 2019 |work=Routesonline |date=29 August 2019}}</ref> <!-- -->|VietJet Air, {{VNM}}| [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite web |title=VietJet Air Expands Phuket Service From May 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230323-vjhkt |website=Aeroroutes |access-date=23 March 2023}}</ref> <!-- --> | Virgin Atlantic, {{UK}} | '''Mavsumiy:''' [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] (2026-yil 19-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite press release |title = Virgin Atlantic launches non-stop flights from London Heathrow to Phuket |date = 30 October 2025 |url = https://corporate.virginatlantic.com/gb/en/media/press-releases/virgin-atlantic-launches-flights-to-phuket.html |publisher = Virgin Atlantic Airways Ltd.}}</ref> <!-- -->}} == Statistika == Phuket mintaqadagi eng sevimli sayyohlik markazidir. Xalqaro yoʻlovchilar asosan Osiyo-Tinch okeani va Yevropadan keladi<ref name="Airportstats">{{Veb manbasi |url=http://www.airportthai.co.th/ewtadmin85_aot/ewt/aot_web/download/about_us/Summary_report_2012.pdf |sarlavha=Summary Report |nashriyot=Airport of Thailand |sana=January 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131004232226/http://www.airportthai.co.th/ewtadmin85_aot/ewt/aot_web/download/about_us/Summary_report_2012.pdf |arxivsana=4 October 2013}}</ref>. 2012-yilda jami yoʻlovchi tashish boʻyicha Bangkok poytaxt mintaqasidagi Suvarnabhumi aeroportidan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. 2015-yilning oʻrtalarida soatiga 20 ta reysni amalga oshirishga moʻljallangan aeroport soatiga 23 ta reysga xizmat koʻrsatgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sritama |first=Suchat |date=2015-05-24 |title=Open-sky policy must continue, say airlines |work=The Sunday Nation |url=http://www.nationmultimedia.com/business/Open-sky-policy-must-continue-say-airlines-30260797.html |access-date=24 May 2015 |archive-date=2019-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621183354/http://www.nationmultimedia.com/business/Open-sky-policy-must-continue-say-airlines-30260797.html |url-status=dead }}</ref>. Phuket aeroporti 2015-yilda 12,9 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2014-yilga nisbatan 12,8 foizga koʻp, xalqaro yoʻlovchilar 8,27 foizga oshib, 6,95 millionga, mahalliy yoʻlovchilar soni 18,6 foizga oshib, 5,9 millionga yetdi. Parvozlar soni 11,6 foizga oʻsib, 84 758 tani tashkil etdi, 43 996 ta xalqaro (7,63 foizga) va 40 762 ta mahalliy (16,1 foizga oʻsish)<ref name="BP-20160201"/>. === Yoʻlovchilar harakati === {| class="wikitable" !Yillar !Mahalliy !Xalqaro !Jami !Oʻzgarishi, %da |- |1995 |1 730 895 |919 503 |2 650 398 |{{Oʻsish}} 9,68 |- |1996 |1 896 068 |879 688 |2 775 756 |{{Oʻsish}} 4,73 |- |1997 |1 898 303 |942 336 |2 840 639 |{{Oʻsish}} 2,34 |- |1998 |2 132 108 |1 010 606 |3 142 714 |{{Oʻsish}} 10,63 |- |1999 |2 035 836 |1 189 895 |3 225 731 |{{Oʻsish}} 2,64 |- |2000 |2 171 146 |1 358 745 |3 541 575 |{{Oʻsish}} 9,43 |- |2001 |2 240 264 |1 370 429 |3 610 693 |{{Oʻsish}} 2,29 |- |2002 |2 230 663 |1 382 858 |3 613 521 |{{Oʻsish}} 0,08 |- |2003 |2 104 548 |1 496 401 |3 600 949 |{{Loss}} 0,35 |- |2004 |2 826 022 |2 024 879 |4 850 901 |{{Oʻsish}} 34,71 |- |2005 |2 246 723 |922 311 |3 169 034 |{{Loss}} 34,67 |- |2006 |3 032 976 |1 677 723 |4 710 699 |{{Oʻsish}} 48,65 |- |2007 |3 513 966 |2 190 399 |5 704 365 |{{Oʻsish}} 21,09 |- |2008 |3 321 443 |2 409 305 |5 703 748 |{{Oʻsish}} 0,46 |- |2009 |3 489 012 |2 290 906 |5 779 918 |{{Oʻsish}} 0,86 |- |2010 |3 701 427 |3 342 356 |7 043 783 |{{Oʻsish}} 21,87 |- |2011 |4 097 276 |4 370 719 |8 467 995 |{{Oʻsish}} 20,22 |- |2012 |4 475 624 |5 065 928 |9 541 552 |{{Oʻsish}} 12,68 |- |2013 |4 958 880 |6 383 611 |11 342 491 |{{Oʻsish}} 18,87 |- |2014 |4 976 451 |6 425 047 |11 401 498 |{{Oʻsish}} 0,52 |- |2015 |5 909 356 |6 950 000 |12 859 356 |{{Oʻsish}} 12,8 |- |2016 |6 997 879 |8 109 306 |15 107 185 |{{Oʻsish}} 17,48 |- |2017 |7 655 579 |9 200 058 |16 855 637 |{{Oʻsish}} 11,6 |- |2018 |7 817 894 |10 403 631 |18 221 525 |{{Oʻsish}} 8,1 |- |2019 |7 452 262 |10 666 178 |18 118 440 |{{Loss}} 0,57 |- |2020 |2 332 349 |3 155 264 |5 429 708 |{{Loss}} 70,0 |- |2021 |1 502 356 |287 481 |1 789 837 |{{Loss}} 67,04 |- |2022 |4 659 672 |3 155 264 |7 814 936 |{{Oʻsish}} 336,63% |- |2023 |6 262 326 |7 716 858 |13 979 184 |{{Increase}} 78,88% |- |2024 |6 641 912 |10 573 403 |17 215 315 |{{Increase}} 18,75% |} === Parvozlar soni === {| class="wikitable" !Yillar ! Mahalliy ! Xalqaro ! Jami ! Oʻzgarishi, %da |- | 1995 | 11 135 | 9 380 | 20 515 |{{Oʻsish}} 6,79 |- | 1996 | 11 586 | 9 626 | 21 212 |{{Oʻsish}} 3,40 |- | 1997 | 11 402 | 10 257 | 21 659 |{{Oʻsish}} 2,11 |- | 1998 | 9 673 | 10 272 | 19 945 |{{Loss}} 7,91 |- | 1999 | 9 391 | 11 887 | 21 278 |{{Oʻsish}} 6,68 |- | 2000 | 11 850 | 11 472 | 23 322 |{{Oʻsish}} 9,61 |- | 2001 | 12 705 | 12 467 | 25 172 |{{Oʻsish}} 7,93 |- | 2002 | 10 920 | 12 248 | 23 168 |{{Loss}} 7,96 |- | 2003 | 12 669 | 12 015 | 24 684 |{{Oʻsish}} 6,54 |- | 2004 | 16 765 | 15 917 | 32 682 |{{Oʻsish}} 32,40 |- | 2005 | 14 115 | 9 970 | 24 085 |{{Loss}} 26,30 |- | 2006 | 17 207 | 13 680 | 30 887 |{{Oʻsish}} 28,24 |- | 2007 | 23 915 | 16 884 | 40 799 |{{Oʻsish}} 32,09 |- | 2008 | 20 814 | 17 177 | 37 991 |{{Loss}} 6,88 |- | 2009 | 20 883 | 16 987 | 37 870 |{{Loss}} 0,32 |- | 2010 | 25 311 | 23 257 | 48 568 |{{Oʻsish}} 28,25 |- | 2011 | 27 932 | 28 741 | 56 673 |{{Oʻsish}} 16,69 |- | 2012 | 28 578 | 32 426 | 61 004 |{{Oʻsish}} 7,64 |- | 2013 | 32 370 | 40 219 | 72 589 |{{Oʻsish}} 18,99 |- | 2014 | 35 096 | 40 878 | 75 974 |{{Oʻsish}} 4,66 |- | 2015 | 40 762 | 43 996 | 84 758 |{{Oʻsish}} 16,1 |- | 2016 | 48 883 | 48 930 | 97 813 |{{Oʻsish}} 15,4 |- | 2017 | 52 609 | 53 484 | 106 093 |{{Oʻsish}} 8,5 |- | 2018 | 54 514 | 63 766 | 118 280 |{{Oʻsish}} 11,49 |- | 2019 | 50 409 | 65 167 | 115 576 |{{Loss}} 2,29 |- |2020 |25 505 |13 343 |38 848 |{{Decrease}} 66,4 |- |2021 |14 347 |4 177 |18 524 |{{Decrease}} 52,32 |- |2022 |36 033 |21 436 |57 469 |{{Increase}} 57,469 |- |2023 |44 080 |43 224 |87 304 |{{Increase}} 51,91 |- |2024 |46 369 |57 306 |103 675 |{{Increase}} 23,15 |} === Yuk tashish tonnaji === {| class="wikitable" !Yillar ! Mahalliy ! Xalqaro ! Jami ! Oʻzgarishi,%da |- | 1995 | 5 659 | 5 021 | 10 680 |{{Oʻsish}} 198,16 |- | 1996 | 7 994 | 5 620 | 13 614 |{{Oʻsish}} 27,47 |- | 1997 | 8 285 | 7 522 | 15 807 |{{Oʻsish}} 16,11 |- | 1998 | 8 213 | 7 683 | 15 896 |{{Oʻsish}} 0,56 |- | 1999 | 10 963 | 11 455 | 22 418 |{{Oʻsish}} 41,03 |- | 2000 | 9 841 | 11 091 | 20 932 |{{Loss}} 6,63 |- | 2001 | 9 345 | 9 651 | 18 996 |{{Loss}} 9,25 |- | 2002 | 10 352 | 12 855 | 23 207 |{{Oʻsish}} 22,17 |- | 2003 | 10 866 | 12 338 | 23 204 |{{Oʻsish}} 0,01 |- | 2004 | 13 382 | 14 659 | 28 041 |{{Oʻsish}} 20,85 |- | 2005 | 12 306 | 6 425 | 18 731 |{{Loss}} 33,20 |- | 2006 | 13 384 | 4 729 | 18 113 |{{Loss}} 3,30 |- | 2007 | 13 268 | 6 452 | 19 720 |{{Oʻsish}} 8,87 |- | 2008 | 12 671 | 6 535 | 19 206 |{{Loss}} 2,61 |- | 2009 | 13 195 | 7780 | 20 975 |{{Oʻsish}} 9,21 |- | 2010 | 17 434 | 12 810 | 30 244 |{{Oʻsish}} 44,19 |- | 2011 | 17 627 | 10 687 | 28 314 |{{Loss}} 6,38 |- | 2012 | 18 798 | 15 541 | 34 339 |{{Oʻsish}} 21,28 |- | 2013 | 17 234 | 17 386 | 34 620 |{{Oʻsish}} 0,82 |- | 2014 | 17 653 | 22 631 | 40 284 |{{Oʻsish}} 16,36 |- | 2015 | 14 552 | 22 822 | 37 374 |{{Loss}} 7,22 |- | 2016 | 14 676 | 28 538 | 43 214 |{{Loss}} 5,73 |- | 2017 | 15 670 | 37 529 | 53 990 |{{Oʻsish}} 23,1 |- | 2018 | 15 864 | 46 274 | 62 138 |{{Oʻsish}} 15,09 |- | 2019 | 11 592 | 41 120 | 52 712 |{{Loss}} 15,17 |- |2020 |4 429 |10 797 |11 904 |{{Decrease}} 78,1 |- |2021 |2 111 |2 098 |4 209 |{{Decrease}} 64,64 |- |2022 |3 152 |3 391 |6 543 |{{Decrease}} 68,37 |- |2023 |4 699 |27 518 |32 217 |{{Increase}} 330,71 |- |2024 |4 549 |53 106 |57 655 |{{Increase}} 78,96 |} === Eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%" width="align=" |+Phuket xalqaro aeroportiga va undan eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar (2019)<ref name="stats">{{Veb manbasi |url=https://www.airportthai.co.th/wp-content/uploads/2020/08/Report-2019.pdf |sarlavha=Annual Airport 2019 |ish=[[Airports of Thailand PCL]] |qaralgan sana=31 August 2020}}</ref> ! Oʻrni ! Aeroport ! Yoʻlovchilar soni ! Oʻzgarishi,%da |- | 1 |{{Flagicon|SIN}} [[Changi aeroporti|Singapur]] | 1 052 635 |{{Loss}} 0,58% |- | 2 |{{Flagicon|MAS}} [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur]] | 871 584 |{{Oʻsish}} 1,00% |- | 3 |{{Flagicon|CHN}} [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]] | 760 864 |{{Loss}} 1,64% |- | 4 |{{Flagicon|HKG}} Gonkong | 642 904 |{{Loss}} 4,57% |- | 5 |{{Flagicon|CHN}} Chendu | 546 908 |{{Oʻsish}} 32,49% |- | 6 |{{Flagicon|KOR}} [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]] | 461 967 |{{Oʻsish}} 6,57% |- | 7 |{{Flagicon|QAT}} [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] | 422 087 |{{Oʻsish}} 23,08% |- | 8 |{{Flagicon|CHN}} Pekin-Poytaxt | 412 213 |{{Oʻsish}} 4,58% |- | 9 |{{Flagicon|UAE}} [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] | 367 967 |{{Loss}} 13,90% |- | 10 |{{Flagicon|RUS}} [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]] | 362 977 |{{Oʻsish}} 11,53% |} === Eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%" width="align=" |+Phuket aeroportiga boradigan va qaytayotgan eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (2019)<ref name="stats"/> ! Oʻrni ! Aeroport ! Yoʻlovchilar soni ! Oʻzgarishi,%da |- | 1 | [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]] | 3 371 171 |{{Oʻsish}} 0,29% |- | 2 | Bangkok-Don Mueang | 3 005 310 |{{Loss}} 9,86% |- | 3 | Chiang May | 415 771 |{{Loss}} 12,23% |- | 4 | Rayong-Pattaya-U-Tapao | 165 992 |{{Oʻsish}} 4,58% |- | 5 | Samuy | 154,242 |{{Loss}} 10,97% |} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1985-yil 15-aprelda Thai Airways aviakompaniyasining [[Boeing 737]] −2P5 samolyoti qulab tushdi va bortdagi barcha 11 kishi halok boʻldi. Ekipaj radio qoʻngʻirogʻi orqali havo harakatini boshqarishga ikkala dvigatel ham yonib ketganligi haqida xabar berdi. Dvigatelning ishdan chiqishining sababini aniqlab boʻlmadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=AirDisaster.Com Accident Database |work=Airdisaster.com |url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=04151985&reg=HS-TBB&airline=Thai+Airways |url-status=usurped |access-date=18 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090102201924/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=04151985&reg=HS-TBB&airline=Thai+Airways |archive-date=2 January 2009}}</ref>. * 1987-yil 31-avgustda Thai Airways aviakompaniyasining Hat Yai xalqaro aeroportidan 365-reysi oxirgi yaqinlashganda okeanga qulab tushdi va bortdagi barcha 83 kishi halok boʻldi. Tergov asosiy sabab sifatida uchuvchi xatosini aniqladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=AirDisaster.Com Accident Database |work=Airdisaster.com |url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=08311987&reg=HS-TBC&airline=Thai+Airways |url-status=usurped |access-date=18 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090103045202/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=08311987&reg=HS-TBC&airline=Thai+Airways |archive-date=3 January 2009}}</ref>. * 2007-yil 16-sentyabrda Bangkokning Don Mueang aeroportidan muntazam reys bilan kelgan One-Two-GO Airlines 269-reysi yomgʻir va kuchli shamol esganda qoʻnishga urinayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagiga borib qulab tushdi. McDonnell Duglas MD-82 uchish-qoʻnish yoʻlagidan sirgʻalib chiqib, ikkiga boʻlindi va qoʻnishdan bir necha daqiqa oldin aylanib chiqishga urinishdan keyin alangaga aylandi. Samolyot bortida 123 yoʻlovchi va yetti nafar ekipaj aʼzosi boʻlgan. 89 kishi halok boʻldi, 40 kishi yaralandi{{Citation needed}}. == Manbalar == {{Manbalar|30em}} == Havolalar == * [https://phuket.airportthai.co.th/ Rasmiy veb-sayti] {{Tailand aeroportlari}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Tailand aeroportlari]] 4vvpd46kmn5gjjv080diqhhzumlmhxw 828 969830 6315598 6282656 2026-10-23T03:02:01Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315598 Scribunto text/plain return { ["WPBannerMeta"] = 240000, ["WPBannerMeta/styles.css"] = 240000, ["Modul:Wikidata"] = 210000, ["Wikidata"] = 170000, ["Modul:WikidataCoords"] = 140000, ["Wikidata-coords"] = 140000, ["Modul:WikidataSelectors"] = 70000, ["Modul:Webarchive"] = 40000, ["Webarxiv"] = 40000, ["WeekieHogwarts 2-mavsum"] = 30000, ["Wikidata/p18"] = 30000, ["Modul:Wikidata/date"] = 20000, ["WikiStipendiya marafoni"] = 20000, ["Modul:Wikidata/Population"] = 10000, ["Welcome"] = 10000, ["Wikidata/Population"] = 10000, ["Wikidata/Population/styles.css"] = 10000, ["Wikidata/Population/Table"] = 10000, ["Wikidata/Population/Table/styles.css"] = 10000, ["WPBannerMeta Astronomy"] = 10000, ["Webarchive"] = 8000, ["WikiOromgoh IV"] = 8000, ["Modul:Wikidata/media"] = 7000, ["WPBannerMeta Spain"] = 6000, ["Modul:WikidataCheck"] = 5000, ["Modul:WikidataIB"] = 5000, ["Modul:WikidataIB/i18n"] = 5000, ["Modul:WikidataIB/nolinks"] = 5000, ["Modul:WikidataIB/titleformats"] = 5000, ["WikidataCheck"] = 5000, ["WPBannerMeta Islam"] = 5000, ["WikiAyollar loyihasi"] = 4000, ["Wikispecies"] = 4000, ["Modul:WPMILHIST Infobox style"] = 2000, ["WikiAyollar"] = 2000, ["WikiSport"] = 2000, ["WikiStipendiya II marafoni"] = 2000, ["WPBannerMeta Austria"] = 2000, ["WPMILHIST Infobox style"] = 2000, ["Wikidata image"] = 1000, ["Wikidata/p373"] = 1000, ["Wikify"] = 1000, ["WPBannerMeta Kyrgyzstan"] = 1000, ["WPBannerMeta Television"] = 700, } 9a6rki9f3mw1zh0kh74yvasa3win8yc 0 971986 6315281 6290424 2026-10-22T14:55:21Z Janob Mirzaolim 64438 ichki havola 6315281 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Azimut<br/><small>АЗИМУТ</small> | logo = | logo_size = | fleet_size = 15 | destinations = 43<ref>{{cite web|title=Flight Map|url=https://azimuth.aero/en/about/flight-map|website=azimuth.aero|access-date=2018-10-19|arxivsana=2018-07-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719083855/https://azimuth.aero/en/about/flight-map}}</ref> | IATA = A4 | ICAO = AZO | callsign = AZIMUTH | parent = | company_slogan = | founded = 2017-yil fevral | headquarters = [[Rostov-Don]], [[Rossiya]] | key_people = <div> * [[:ru:Ванцев, Виталий Анатольевич|Vitaliy Vantsev]]<ref>{{cite news|title=Vnukovo co-owner to launch a regional airline|url=http://www.rusaviainsider.com/vnukovo-co-owner-to-launch-a-regional-airline/|access-date=3 September 2017 |newspaper=rusaviainsider.com|date=17 October 2016}}</ref> <small>(hammuassis)</small> * {{nowrap|Pavel Yekjanov <small>(CEO)</small>}}</div> | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | website = [https://azimuth.aero/en azimuth.aero] | image = | aoc = | num_employees = | bases = *Platov xalqaro aeroporti * {{nowrap|[[Krasnodar xalqaro aeroporti]]}} }} '''Azimut''' ({{Lang-ru|АО «АЗИМУТ»}}, inglizcha '''azimuth''' nomi ostida brendini namoyon qiladi) – [[Rostov viloyati|Rostov viloyatining]] [[Poytaxt|poytaxti]] [[Rostov-Don]] shahridagi Platov xalqaro aeroportida joylashgan [[aksiyadorlar jamiyati]] shaklidagi [[Rossiya]] aviakompaniyasi hisoblanadi. == Tarixi == 2016-yilda Donavianing „Rossiya Airlines“ bilan birlashishi tufayli [[Rostov-Don]] shahri asosiy aviakompaniyasini yoʻqotdi. Shu bilan birga „Rossiya“ ilgari Donavia tomonidan amalga oshirilgan parvozlarni davom ettirdi. Rostov-Don [[FIFA Jahon Chempionati 2018|2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha jahon chempionatiga]] mezbon shaharlardan biri sifatida tanlanganligi sababli, janubiy va markaziy Rossiya shaharlarini sifatli avialoqalar bilan bogʻlash uchun yana bir aviakompaniyaga ehtiyoj sezildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aif.ru/dontknows/actual/zachem_sozdayut_aviakompaniyu_azimut |sarlavha=Зачем создают авиакомпанию "Азимут"? |ish=www.aif.ru |qaralgan sana=2018-07-19}}</ref>. Azimut yuridik shaxs sifatida [[Krasnodar|Krasnodardan]] roʻyxatdan oʻtkazilgan, lekin 2017-yil fevral oyida Rostov-Donda qayta roʻyxatdan oʻtdi, aksiyadorlari [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo xalqaro aeroportining]] hammuassislari Vitaliy Vantsev, Pavel Udod va Pavel Yekjanovlar edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://rostov.dk.ru/news/aviakompaniya-azimut-pereehala-v-rostov-na-donu-237072918 |sarlavha=Авиакомпания "Азимут" переехала в Ростов-на-Дону |muallif=Неведров |ism=Роман |ish=rostov.dk.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ведомости |date=2016-10-14 |title=Совладелец "Внуково" Виталий Ванцев займется авиаперевозками |url=https://www.vedomosti.ru/business/articles/2016/10/14/660907-vnukovo-vantsev-aviaperevozkami |access-date=2018-07-19}}</ref>. 2017-yil mart oyida toʻrtta [[Sukhoi Superjet 100]] (SSJ100) mintaqaviy samolyotlarini yetkazib berish boʻyicha shartnomalar imzolandi. Yana toʻrtta SSJ100 yetkazib berish boʻyicha boshqa bir shartnoma tuzildi. Samolyotni yetkazib berish 2017-yil iyul oyida boshlangan, aviakompaniya 7-iyul kuni Rossiya Davlat transport lizing kompaniyasi (GTLK) orqali birinchi SSJ100 samolyotini qabul qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2017-07-07 |title=Sukhoi Superjet 100 долетел до "Азимута" |work=Коммерсантъ |url=https://www.kommersant.ru/doc/3347849 |access-date=2018-07-19}}</ref>. Aviakompaniya parkini yana 16 ta samolyotga yetkazishni rejalashtirmoqda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2017-07-20 |title=Авиакомпания "Азимут" договорилась о расширении парка до 16 SSJ 100 |language=ru |work=Авиатранспортное обозрение |url=http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-azimut-dogovorilas-o-rasshirenii-parka-do-16-ssj-100 |access-date=2018-07-19}}</ref>. 2017-yil 18-avgustda aviakompaniya parvoz faoliyatini boshlashga ruxsat beruvchi aviaoperator sertifikatini (AOC) oldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/news/aviakompaniya-azimut-poluchila-sertifikat-ekspluatanta |sarlavha=Авиакомпания Азимут получила сертификат эксплуатанта |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2017-08-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170828225755/https://azimuth.aero/news/aviakompaniya-azimut-poluchila-sertifikat-ekspluatanta }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 August 2017 |title=Russia's Azimuth Airline receives AOC |work=atwonline |url=http://atwonline.com/airlines/russia-s-azimuth-airline-receives-aoc/ |access-date=3 September 2017}}</ref><ref name="aex_2644">{{Yangiliklar manbasi |title=Удод Павел Викторович: "Азимут" - креативная классика с "южной изюминкой" |url=https://www.aex.ru/docs/2/2017/8/9/2644/ |access-date=2018-07-19}}</ref>. 2021-yilgacha mahalliy yoʻnalishlarda Kaliningrad, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]], [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], Astraxan, [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]] va [[Gelenjik aeroporti|Gelendjik]] shaharlariga, xalqaro yoʻnalishlarda esa [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] va [{Ben Gurion aeroporti|Tel-Avivga]] parvozlar amalga oshirilishi rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aksayland.ru/city/news/23628/ |sarlavha=Состоялась встреча главы администрации Аксайского района с руководителем авиакомпании "Азимут" |ish=www.aksayland.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719083955/https://www.aksayland.ru/city/news/23628/}}</ref>. 2017-yil 7-dekabrda Azimut rasman barcha reyslarni Rostov-Don aeroportidan Platov xalqaro aeroportiga oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-perehodit-v-platov |sarlavha=Авиакомпания Азимут переходит в "Платов" |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2019-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190421162608/https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-perehodit-v-platov }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-prodolzhaet-vypolnyat-polety-iz-deystvuyushchego-aeroporta-rostova-na-donu |sarlavha=Авиакомпания Азимут продолжает выполнять полеты из действующего аэропорта Ростова-на-Дону |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719084154/https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-prodolzhaet-vypolnyat-polety-iz-deystvuyushchego-aeroporta-rostova-na-donu }}</ref>. Azimut 2018-yil 29-sentyabrda [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkekka]] haftada bir marta parvozlar bilan rasman xalqaro reyslarni boshladi. Ikki kundan keyin aviakompaniya Yerevanga birinchi parvozini amalga oshirdi va endi haftasiga uchta xizmatni taklif qiladigan jadvalga oʻtdi. 2017-yil avgust oyida havo operatori sertifikatini (AOC) olgan aviakompaniya Rossiya aviakompaniyalari xalqaro xizmatlarni amalga oshirishga ruxsat berilgunga qadar kamida ikki yil mahalliy yoʻnalishlarda muvaffaqiyatli parvozlarni amalga oshirishlari shart degan talabdan ozod etildi. Buning sababi Armaniston va Qirgʻiziston aʼzo boʻlgan [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEI) mamlakatlariga ushbu talabning taalluqli emasligi edi<ref name="launch1">{{Yangiliklar manbasi |date=2018-10-17 |title=Russia's Azimuth Airlines launches international services |language=en-US |work=Russian Aviation Insider |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-azimuth-airlines-launches-international-services/ |access-date=2018-10-19}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://dojki.xxx/ |sarlavha=Dojki |ish=dojki.xxx |qaralgan sana=2023-09-17 |arxivsana=2022-10-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221005233556/https://dojki.xxx/ }}</ref>. 2019-yil dekabr oyida, ikki yildan ortiq muvaffaqiyatli parvozlardan soʻng, Azimut [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDHdan]] tashqarida birinchi xalqaro reyslarini boshladi, Tel-Avivga parvozlar 1-dekabrdan, Myunxenga esa 22-dekabrdan boshlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287078/azimuth-adds-munich-tel-aviv-service-in-dec-2019/ |sarlavha=Azimuth adds Munich / Tel Aviv service in Dec 2019 |ish=Routesonline |til=en-GB |qaralgan sana=2019-12-14}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-azimuth-airlines-develop-network-beyond-cis/ |sarlavha=Russia's Azimuth Airlines to develop its network beyond the CIS |muallif=ES |sana=2019-10-10 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-14}}</ref>. Xuddi shu oyda, Azimut oʻzining zararsizlik nuqtasiga ({{Lang-en|break even point}}) erishdi. Muvaffaqiyatining asosi davlat [[Subsidiya|subsidiyalari]] hamda yuqori darajada ishonchli dispetcherlik xizmatida edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/all-superjet-100-start-up-azimuth-airlines-reaches-operational-breakeven/ |sarlavha=All-Superjet 100 start-up Azimuth Airlines reaches operational breakeven |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2019-12-18 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-20}}</ref>. 2020-yilda Azimut Qrimga muntazam parvozlarni boshladi{{Citation needed}}. Azimut maksimal 149 yoʻlovchiga moʻljallangan kattaroq Airbus A220-300 sotib olishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi<ref name="auto">{{Veb manbasi |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/78413/ |sarlavha=Авиакомпания "Азимут" планирует приобрести шесть Airbus для международных полетов |sana=29 April 2021 |qaralgan sana=2023-09-17 |arxivsana=2021-05-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210507194319/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/78413/ }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-superjet-100-operator-eyes-airbus-a220-300/ |sarlavha=Russia's all-Superjet 100 operator eyes the Airbus A220-300 |muallif=ES |sana=2019-09-26 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-09-26}}</ref>. 2021-yil 29-aprelda aviakompaniya xalqaro reyslar uchun Airbus buyurtmalarini tasdiqladi<ref name="auto" />. 2022-yil oktyabr oyidan boshlab buyurtma Airbus tomonidan bekor qilindi<ref>[https://www.airbus.com/sites/g/files/jlcbta136/files/2022-09/ODs-August-2022-Airbus-Commercial-Aircraft.xlsx airbus.com] retrieved 3 October 2022</ref>. Allaqachon ishlab chiqarilgan va jihozlangan samolyotlar Italiyaning ITA Airways aviakompaniyasiga berildi<ref>[https://www.aero.de/news-43672/ITA-Airways-erhaelt-ersten-Airbus-A220.html aero.de] (German) 12 October 2022</ref>. == Korporativ faoliyati va aydentikasi == Azimut bosh ofisi [[Rostov viloyati]] [[Rostov-Don]] shahrida joylashgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/en/about/contacts |sarlavha=Office |ish=azimuth.aero |qaralgan sana=2019-12-14 |arxivsana=2019-03-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321055322/https://azimuth.aero/en/about/contacts }}</ref>. Aviakompaniya aksiyadorlari orasida [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo xalqaro aeroportiga]] egalik qiluvchi [[:ru:Ванцев, Виталий Анатольевич|Vitaliy Vantsev]] va Yakutiya Airlinesning sobiq egasi Pavel Udod bor<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-azimuth-airlines-receive-four-ssj-100s/ |sarlavha=Russia's Azimuth Airlines to receive four SSJ 100s - Russian aviation news |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2017-04-04 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-14}}</ref>. 2017-yil aprel holatiga koʻra, Azimut bosh direktori lavozimini Pavel Yekjanov egallab turibdi. Azimutning logotipi va liverasi [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgning]] Asgard Branding kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. Dizaynerlarning fikricha, logotip quyosh, dengiz, osmon va janubiy mehmondoʻstlikni ifodalaydi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation21.ru/superdzhety-ak-azimut-lakonichno-yarko-i-emocionalno/ |sarlavha=Суперджеты а/к "Азимут" — лаконично, ярко и эмоционально {{!}} Aviatsiya Rossii |ish=aviation21.ru |til=ru-RU |qaralgan sana=2018-07-19}}</ref>. == Parvoz manzillari == 2019-yil dekabr holatiga koʻra, Azimut aviakompaniyasi 30 ta ichki va uchta xalqaro yoʻnalishlarga parvozlarni amalga oshiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/en/about/flight-map |sarlavha=Flight map |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-11-16 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719083855/https://azimuth.aero/en/about/flight-map }}</ref>. == Aviaparki == [[Fayl:RA-89080_SU95(LR)_Azimuth_VKO_UUWW_(37742561274).jpg|thumb| Azimut [[Sukhoi Superjet 100]] samolyoti]] 2022-yil iyul oyidan boshlab Azimut aviaparki toʻliq [[Sukhoi Superjet 100]] samolyotlaridan tashkil topgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Azimuth Airlines fleet details and history |url=https://www.planespotters.net/airline/Azimuth-Airlines |ish=Planespotters.net |qaralgan sana=2 July 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190411095851/https://www.planespotters.net/airline/Azimuth-Airlines |arxivsana=2019-04-11}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/azimuth-airlines-superjet-100-fleet-grows-11/ |sarlavha=Azimuth Airlines' all-Superjet 100 fleet grows to 11 |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2019-12-09 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-11}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28 August 2019 |title=Russia's Azimuth Airlines reaffirms its faith in the Superjet |language=en-US |work=Russian Aviation Insider |url=http://www.rusaviainsider.com/russia-azimuth-airlines-reaffirms-faith-superjet/}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto;text-align:center" !Samolyot ! Miqdori ! Buyurtmalar ! Yoʻlovchilar ! Eslatmalar |- | [[Sukhoi Superjet 100]] | 15 | — | 103 | Bitta samolyotiM-1 Global (MMA-1) liverasida<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19 April 2018 |title="Азимут" получила последний самолет SSJ 100 |work=ato.ru |url=http://www.ato.ru/content/azimut-poluchila-posledniy-samolet-ssj-100?slink=frs&pos=1}}</ref><ref name="launch1"/><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/ninth-superjet-100-added-azimuth-airlines/ |sarlavha=A ninth Superjet 100 is added to Azimuth Airlines' fleet |muallif=ES |sana=2019-04-16 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-04-24}}</ref> |- ! Jami ! 15 ! — ! colspan="2" | |} * == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|azimuth.aero/en}} [[Turkum:Rossiya aviakompaniyalari]] k23xmarty8amyoy0esuhaqxiibchh4i 6315283 6315281 2026-10-22T14:56:17Z Janob Mirzaolim 64438 /* Tarixi */ 6315283 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Azimut<br/><small>АЗИМУТ</small> | logo = | logo_size = | fleet_size = 15 | destinations = 43<ref>{{cite web|title=Flight Map|url=https://azimuth.aero/en/about/flight-map|website=azimuth.aero|access-date=2018-10-19|arxivsana=2018-07-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719083855/https://azimuth.aero/en/about/flight-map}}</ref> | IATA = A4 | ICAO = AZO | callsign = AZIMUTH | parent = | company_slogan = | founded = 2017-yil fevral | headquarters = [[Rostov-Don]], [[Rossiya]] | key_people = <div> * [[:ru:Ванцев, Виталий Анатольевич|Vitaliy Vantsev]]<ref>{{cite news|title=Vnukovo co-owner to launch a regional airline|url=http://www.rusaviainsider.com/vnukovo-co-owner-to-launch-a-regional-airline/|access-date=3 September 2017 |newspaper=rusaviainsider.com|date=17 October 2016}}</ref> <small>(hammuassis)</small> * {{nowrap|Pavel Yekjanov <small>(CEO)</small>}}</div> | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | website = [https://azimuth.aero/en azimuth.aero] | image = | aoc = | num_employees = | bases = *Platov xalqaro aeroporti * {{nowrap|[[Krasnodar xalqaro aeroporti]]}} }} '''Azimut''' ({{Lang-ru|АО «АЗИМУТ»}}, inglizcha '''azimuth''' nomi ostida brendini namoyon qiladi) – [[Rostov viloyati|Rostov viloyatining]] [[Poytaxt|poytaxti]] [[Rostov-Don]] shahridagi Platov xalqaro aeroportida joylashgan [[aksiyadorlar jamiyati]] shaklidagi [[Rossiya]] aviakompaniyasi hisoblanadi. == Tarixi == 2016-yilda Donavianing „Rossiya Airlines“ bilan birlashishi tufayli [[Rostov-Don]] shahri asosiy aviakompaniyasini yoʻqotdi. Shu bilan birga „Rossiya“ ilgari Donavia tomonidan amalga oshirilgan parvozlarni davom ettirdi. Rostov-Don [[FIFA Jahon Chempionati 2018|2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha jahon chempionatiga]] mezbon shaharlardan biri sifatida tanlanganligi sababli, janubiy va markaziy Rossiya shaharlarini sifatli avialoqalar bilan bogʻlash uchun yana bir aviakompaniyaga ehtiyoj sezildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aif.ru/dontknows/actual/zachem_sozdayut_aviakompaniyu_azimut |sarlavha=Зачем создают авиакомпанию "Азимут"? |ish=www.aif.ru |qaralgan sana=2018-07-19}}</ref>. Azimut yuridik shaxs sifatida [[Krasnodar|Krasnodardan]] roʻyxatdan oʻtkazilgan, lekin 2017-yil fevral oyida Rostov-Donda qayta roʻyxatdan oʻtdi, aksiyadorlari [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo xalqaro aeroportining]] hammuassislari Vitaliy Vantsev, Pavel Udod va Pavel Yekjanovlar edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://rostov.dk.ru/news/aviakompaniya-azimut-pereehala-v-rostov-na-donu-237072918 |sarlavha=Авиакомпания "Азимут" переехала в Ростов-на-Дону |muallif=Неведров |ism=Роман |ish=rostov.dk.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ведомости |date=2016-10-14 |title=Совладелец "Внуково" Виталий Ванцев займется авиаперевозками |url=https://www.vedomosti.ru/business/articles/2016/10/14/660907-vnukovo-vantsev-aviaperevozkami |access-date=2018-07-19}}</ref>. 2017-yil mart oyida toʻrtta [[Sukhoi Superjet 100]] (SSJ100) mintaqaviy samolyotlarini yetkazib berish boʻyicha shartnomalar imzolandi. Yana toʻrtta SSJ100 yetkazib berish boʻyicha boshqa bir shartnoma tuzildi. Samolyotni yetkazib berish 2017-yil iyul oyida boshlangan, aviakompaniya 7-iyul kuni Rossiya Davlat transport lizing kompaniyasi (GTLK) orqali birinchi SSJ100 samolyotini qabul qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2017-07-07 |title=Sukhoi Superjet 100 долетел до "Азимута" |work=Коммерсантъ |url=https://www.kommersant.ru/doc/3347849 |access-date=2018-07-19}}</ref>. Aviakompaniya parkini yana 16 ta samolyotga yetkazishni rejalashtirmoqda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2017-07-20 |title=Авиакомпания "Азимут" договорилась о расширении парка до 16 SSJ 100 |language=ru |work=Авиатранспортное обозрение |url=http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-azimut-dogovorilas-o-rasshirenii-parka-do-16-ssj-100 |access-date=2018-07-19}}</ref>. 2017-yil 18-avgustda aviakompaniya parvoz faoliyatini boshlashga ruxsat beruvchi aviaoperator sertifikatini (AOC) oldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/news/aviakompaniya-azimut-poluchila-sertifikat-ekspluatanta |sarlavha=Авиакомпания Азимут получила сертификат эксплуатанта |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2017-08-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170828225755/https://azimuth.aero/news/aviakompaniya-azimut-poluchila-sertifikat-ekspluatanta }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22 August 2017 |title=Russia's Azimuth Airline receives AOC |work=atwonline |url=http://atwonline.com/airlines/russia-s-azimuth-airline-receives-aoc/ |access-date=3 September 2017}}</ref><ref name="aex_2644">{{Yangiliklar manbasi |title=Удод Павел Викторович: "Азимут" - креативная классика с "южной изюминкой" |url=https://www.aex.ru/docs/2/2017/8/9/2644/ |access-date=2018-07-19}}</ref>. 2021-yilgacha mahalliy yoʻnalishlarda Kaliningrad, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]], [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], Astraxan, [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]] va [[Gelenjik aeroporti|Gelendjik]] shaharlariga, xalqaro yoʻnalishlarda esa [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] va [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Avivga]] parvozlar amalga oshirilishi rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aksayland.ru/city/news/23628/ |sarlavha=Состоялась встреча главы администрации Аксайского района с руководителем авиакомпании "Азимут" |ish=www.aksayland.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719083955/https://www.aksayland.ru/city/news/23628/}}</ref>. 2017-yil 7-dekabrda Azimut rasman barcha reyslarni Rostov-Don aeroportidan Platov xalqaro aeroportiga oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-perehodit-v-platov |sarlavha=Авиакомпания Азимут переходит в "Платов" |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2019-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190421162608/https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-perehodit-v-platov }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-prodolzhaet-vypolnyat-polety-iz-deystvuyushchego-aeroporta-rostova-na-donu |sarlavha=Авиакомпания Азимут продолжает выполнять полеты из действующего аэропорта Ростова-на-Дону |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-07-19 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719084154/https://azimuth.aero/ru/news/aviakompaniya-azimut-prodolzhaet-vypolnyat-polety-iz-deystvuyushchego-aeroporta-rostova-na-donu }}</ref>. Azimut 2018-yil 29-sentyabrda [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkekka]] haftada bir marta parvozlar bilan rasman xalqaro reyslarni boshladi. Ikki kundan keyin aviakompaniya Yerevanga birinchi parvozini amalga oshirdi va endi haftasiga uchta xizmatni taklif qiladigan jadvalga oʻtdi. 2017-yil avgust oyida havo operatori sertifikatini (AOC) olgan aviakompaniya Rossiya aviakompaniyalari xalqaro xizmatlarni amalga oshirishga ruxsat berilgunga qadar kamida ikki yil mahalliy yoʻnalishlarda muvaffaqiyatli parvozlarni amalga oshirishlari shart degan talabdan ozod etildi. Buning sababi Armaniston va Qirgʻiziston aʼzo boʻlgan [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEI) mamlakatlariga ushbu talabning taalluqli emasligi edi<ref name="launch1">{{Yangiliklar manbasi |date=2018-10-17 |title=Russia's Azimuth Airlines launches international services |language=en-US |work=Russian Aviation Insider |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-azimuth-airlines-launches-international-services/ |access-date=2018-10-19}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://dojki.xxx/ |sarlavha=Dojki |ish=dojki.xxx |qaralgan sana=2023-09-17 |arxivsana=2022-10-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221005233556/https://dojki.xxx/ }}</ref>. 2019-yil dekabr oyida, ikki yildan ortiq muvaffaqiyatli parvozlardan soʻng, Azimut [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDHdan]] tashqarida birinchi xalqaro reyslarini boshladi, Tel-Avivga parvozlar 1-dekabrdan, Myunxenga esa 22-dekabrdan boshlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287078/azimuth-adds-munich-tel-aviv-service-in-dec-2019/ |sarlavha=Azimuth adds Munich / Tel Aviv service in Dec 2019 |ish=Routesonline |til=en-GB |qaralgan sana=2019-12-14}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-azimuth-airlines-develop-network-beyond-cis/ |sarlavha=Russia's Azimuth Airlines to develop its network beyond the CIS |muallif=ES |sana=2019-10-10 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-14}}</ref>. Xuddi shu oyda, Azimut oʻzining zararsizlik nuqtasiga ({{Lang-en|break even point}}) erishdi. Muvaffaqiyatining asosi davlat [[Subsidiya|subsidiyalari]] hamda yuqori darajada ishonchli dispetcherlik xizmatida edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/all-superjet-100-start-up-azimuth-airlines-reaches-operational-breakeven/ |sarlavha=All-Superjet 100 start-up Azimuth Airlines reaches operational breakeven |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2019-12-18 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-20}}</ref>. 2020-yilda Azimut Qrimga muntazam parvozlarni boshladi{{Citation needed}}. Azimut maksimal 149 yoʻlovchiga moʻljallangan kattaroq Airbus A220-300 sotib olishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi<ref name="auto">{{Veb manbasi |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/78413/ |sarlavha=Авиакомпания "Азимут" планирует приобрести шесть Airbus для международных полетов |sana=29 April 2021 |qaralgan sana=2023-09-17 |arxivsana=2021-05-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210507194319/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/78413/ }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-superjet-100-operator-eyes-airbus-a220-300/ |sarlavha=Russia's all-Superjet 100 operator eyes the Airbus A220-300 |muallif=ES |sana=2019-09-26 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-09-26}}</ref>. 2021-yil 29-aprelda aviakompaniya xalqaro reyslar uchun Airbus buyurtmalarini tasdiqladi<ref name="auto" />. 2022-yil oktyabr oyidan boshlab buyurtma Airbus tomonidan bekor qilindi<ref>[https://www.airbus.com/sites/g/files/jlcbta136/files/2022-09/ODs-August-2022-Airbus-Commercial-Aircraft.xlsx airbus.com] retrieved 3 October 2022</ref>. Allaqachon ishlab chiqarilgan va jihozlangan samolyotlar Italiyaning ITA Airways aviakompaniyasiga berildi<ref>[https://www.aero.de/news-43672/ITA-Airways-erhaelt-ersten-Airbus-A220.html aero.de] (German) 12 October 2022</ref>. == Korporativ faoliyati va aydentikasi == Azimut bosh ofisi [[Rostov viloyati]] [[Rostov-Don]] shahrida joylashgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/en/about/contacts |sarlavha=Office |ish=azimuth.aero |qaralgan sana=2019-12-14 |arxivsana=2019-03-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321055322/https://azimuth.aero/en/about/contacts }}</ref>. Aviakompaniya aksiyadorlari orasida [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo xalqaro aeroportiga]] egalik qiluvchi [[:ru:Ванцев, Виталий Анатольевич|Vitaliy Vantsev]] va Yakutiya Airlinesning sobiq egasi Pavel Udod bor<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/russias-azimuth-airlines-receive-four-ssj-100s/ |sarlavha=Russia's Azimuth Airlines to receive four SSJ 100s - Russian aviation news |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2017-04-04 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-14}}</ref>. 2017-yil aprel holatiga koʻra, Azimut bosh direktori lavozimini Pavel Yekjanov egallab turibdi. Azimutning logotipi va liverasi [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgning]] Asgard Branding kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. Dizaynerlarning fikricha, logotip quyosh, dengiz, osmon va janubiy mehmondoʻstlikni ifodalaydi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation21.ru/superdzhety-ak-azimut-lakonichno-yarko-i-emocionalno/ |sarlavha=Суперджеты а/к "Азимут" — лаконично, ярко и эмоционально {{!}} Aviatsiya Rossii |ish=aviation21.ru |til=ru-RU |qaralgan sana=2018-07-19}}</ref>. == Parvoz manzillari == 2019-yil dekabr holatiga koʻra, Azimut aviakompaniyasi 30 ta ichki va uchta xalqaro yoʻnalishlarga parvozlarni amalga oshiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://azimuth.aero/en/about/flight-map |sarlavha=Flight map |ish=azimuth.aero |til=ru |qaralgan sana=2018-11-16 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719083855/https://azimuth.aero/en/about/flight-map }}</ref>. == Aviaparki == [[Fayl:RA-89080_SU95(LR)_Azimuth_VKO_UUWW_(37742561274).jpg|thumb| Azimut [[Sukhoi Superjet 100]] samolyoti]] 2022-yil iyul oyidan boshlab Azimut aviaparki toʻliq [[Sukhoi Superjet 100]] samolyotlaridan tashkil topgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Azimuth Airlines fleet details and history |url=https://www.planespotters.net/airline/Azimuth-Airlines |ish=Planespotters.net |qaralgan sana=2 July 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190411095851/https://www.planespotters.net/airline/Azimuth-Airlines |arxivsana=2019-04-11}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/azimuth-airlines-superjet-100-fleet-grows-11/ |sarlavha=Azimuth Airlines' all-Superjet 100 fleet grows to 11 |muallif=Insider |ism=Russian Aviation |sana=2019-12-09 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-12-11}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28 August 2019 |title=Russia's Azimuth Airlines reaffirms its faith in the Superjet |language=en-US |work=Russian Aviation Insider |url=http://www.rusaviainsider.com/russia-azimuth-airlines-reaffirms-faith-superjet/}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto;text-align:center" !Samolyot ! Miqdori ! Buyurtmalar ! Yoʻlovchilar ! Eslatmalar |- | [[Sukhoi Superjet 100]] | 15 | — | 103 | Bitta samolyotiM-1 Global (MMA-1) liverasida<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19 April 2018 |title="Азимут" получила последний самолет SSJ 100 |work=ato.ru |url=http://www.ato.ru/content/azimut-poluchila-posledniy-samolet-ssj-100?slink=frs&pos=1}}</ref><ref name="launch1"/><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/ninth-superjet-100-added-azimuth-airlines/ |sarlavha=A ninth Superjet 100 is added to Azimuth Airlines' fleet |muallif=ES |sana=2019-04-16 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2019-04-24}}</ref> |- ! Jami ! 15 ! — ! colspan="2" | |} * == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|azimuth.aero/en}} [[Turkum:Rossiya aviakompaniyalari]] rluhuzfykykz2fx9iofdj39pol8l01x 0 975815 6315321 4215245 2026-10-22T17:44:05Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315321 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) amerikalik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} ezjytkts9rnvngdef82x05h6qfp0ude 6315322 6315321 2026-10-22T17:44:25Z Sherzod11W 273619 6315322 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]<nowiki/>lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 802cej1r5xotr1dg4vl7fskhtnxyemv 6315323 6315322 2026-10-22T17:44:34Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315323 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} oxhfhzg0ubqiz0v463vobw58nzilr8q 6315324 6315323 2026-10-22T17:44:42Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315324 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} ik62rzszut9m8xikzcbiz90g6fr7xw6 6315325 6315324 2026-10-22T17:44:49Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315325 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 5pfmejhi1agaa69us0b82q9c87rnhha 6315326 6315325 2026-10-22T17:45:05Z Sherzod11W 273619 /* Uning bolalar kitoblari */ 6315326 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} e21qnagbwrf8ikv6sppuql5r1rezedc 6315327 6315326 2026-10-22T17:45:16Z Sherzod11W 273619 6315327 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 4fux3bdldcsgjrqi8y0cpcjr2gs707p 6315328 6315327 2026-10-22T17:45:27Z Sherzod11W 273619 6315328 wikitext text/x-wiki '''Teodor Seuss Geysel''' ([[1904]]-yil 2-mart – [[1991]]-yil 24-sentabr) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik bolalar yozuvchisi va karikaturachi edi.  U doktor Seuss  taxallusi ostida  yozgan [[:en:Dr. Seuss bibliography|60 dan ortiq kitoblari]] va illyustratsiya ishlari bilan mashhur. Uning ijodi barcha davrlarning eng mashhur bolalar kitoblarini o'z ichiga oladi, ular 600 million nusxada sotilgan va vafotigacha 20 dan ortiq tillarga tarjima qilingan. Geysel [[:en:Dartmouth College|Dartmut kollejida]] bakalavr va [[:en:Lincoln College, Oxford|Oksforddagi Linkoln kollejida]] aspirant sifatida “Doktor Seuss” nomini oldi. U 1927-yilda Oksfordni tark etib, Vanity Fair, Life va boshqa turli nashrlarda illyustrator va karikaturachi sifatida ish boshladi. U shuningdek, FLIT va Standard Oil kabi reklama kampaniyalarida illyustrator va Nyu-Yorkdagi PM gazetasida siyosiy karikaturachi sifatida ishlagan. U 1937-yilda o‘zining “Va men buni Mulberry ko'chasida ko'rganman deb o'ylayman” nomli birinchi bolalar kitobini nashr etdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida u siyosiy multfilmlarni tasvirlash uchun bolalar adabiyotidan qisqa tanaffus oldi va AQSh Armiyasining animatsiya va kino bo‘limida ishladi. Urushdan keyin Geysel bolalar kitoblarini yozishga qaytdi va "Agar men hayvonot bog'ini boshqarsam" (1950), "Xorton kimni eshitadi!" (1955), Shlyapadagi mushuk (1957), Grinch Rojdestvoni qanday o'g'irlagan! (1957), Yashil tuxum va jambon (1960), Bitta baliq, Ikki baliq, Qizil baliq, Moviy baliq (1960), Sneetches va boshqa hikoyalar (1961), Loraks (1971), Sariyog' jang kitobi (1984), va Oh, siz boradigan joylar! (1990)  kabi mashhur asarlarni yozdi.  U o'z faoliyati davomida 60 dan ortiq kitoblarni nashr etdi, ulardan 11 ta televizion maxsus film, beshta badiiy film, Brodvey musiqiy filmi va to'rtta teleserial ishlab chiqildi. U ikkita Primetime Emmi mukofotiga sazovor bo'lgan: "Hellouin - Grinch kechasi" (1978) va "Grinch shlyapadagi mushuk" (1982) uchun ajoyib animatsion dastur. 1984 yilda u Pulitser mukofotining maxsus iqtibosiga sazovor bo'ldi. Uning tug'ilgan kuni, 2-mart, Amerika bo'ylab Milliy o'qish kunining yillik sanasi sifatida qabul qilingan, bu Milliy ta'lim assotsiatsiyasi tomonidan yaratilgan o'qishga qaratilgan tashabbus. == Siyosiy qarashlar == Geysel liberal demokrat va prezident [[:en:Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] va Yangi kelishuv tarafdori edi. Uning dastlabki siyosiy karikaturalarida fashizmga qarshi ishtiyoqli qarshilik ko'rsatilgan va u AQSh Ikkinchi Jahon urushiga kirishidan oldin ham, keyin ham unga qarshi harakat qilishga undagan. Uning karikaturalarida kommunizm qo'rquvi haddan tashqari oshirib ko'rsatilgan, Vakillar palatasining Yagona faoliyat bo'yicha qo'mitasi va AQShning SSSR va Stalinga nisbatan "hayot chizig'ini"  kesib tashlash bilan tahdid qilganlar kattaroq tahdidlarni topib, u bir vaqtlar "Bizning urush yukimizni" ko'tarib yuk tashuvchi sifatida tasvirlagan. Geysel mumkin bo'lgan sabotajning oldini olish uchun Ikkinchi jahon urushi paytida yapon amerikaliklarning interniratsiyalanishini qo'llab-quvvatladi. Geysel o'z pozitsiyasini quyidagicha tushuntirdi: Ammo hozir, yaponlar bosh suyagiga o‘z nayzalarini tikib qo‘yishayotganda, biz uchun jilmayib, janjallashib: “Aka-uka!” deb o‘ylashimiz juda zo‘rdek tuyuladi. Bu juda jirkanch jangovar qichqiriq. Agar biz g'alaba qozonishni istasak, Jon Xeyns Xolmsni tushkunlikka soladimi yoki yo'qmi, yaponlarni o'ldirishimiz kerak. Biz qolganlar bilan keyin falaj bo'lishimiz mumkin. Urushdan keyin Geysel o‘zining adovat tuyg‘ularini yengib chiqdi va o‘zining “Xorton kimni eshitadi! (1954) kitobi orqali Amerikaning urushdan keyingi Yaponiyani bosib olishi haqidagi allegoriya sifatida qarashlarini qayta ko'rib chiqadi, shuningdek, kitobni yapon do'stiga bag'ishlaydi. “Xorton kimni eshitadi!"dagi "inson - qanchalik kichik bo'lmasin - inson"  Qo'shma Shtatlardagi hayotni himoya qilish harakati tomonidan shior sifatida keng qo'llanilgan. Geysel va keyinchalik uning bevasi Odri bu foydalanishga qarshi chiqdi; uning advokatining so'zlariga ko'ra, "U odamlarning doktor Seuss personajlari yoki materiallarini o'z nuqtai nazarini bildirish uchun o'g'irlashlarini yoqtirmaydi." == Uning bolalar kitoblari == Geysel o'z hikoyalarini axloqiy nuqtai nazar bilan yozishni boshlamaslikni ta'kidlab, "bolalar axloqni bir mil uzoqlikda ko'rishlari mumkin" deb ta'kidladi. Biroq, u muammolar haqida yozishga qarshi emas edi; u "har qanday hikoyada o'ziga xos axloq bor" dedi va u "do'zax kabi buzg'unchi" ekanligini ta'kidladi. Geyselning kitoblarida uning turli xil ijtimoiy va siyosiy masalalar bo'yicha qarashlari ifodalangan: "[[:en:The Lorax|Lorax]]" (1971), ekologiya va iste'molga qarshi; Irqiy tenglik haqida "[[:en:The Sneetches and Other Stories|Sneetches]]" (1961); "[[:en:The Butter Battle Book|Saryog' janglar kitobi]]" (1984), qurollanish poygasi haqida; [[:en:Yertle the Turtle and Other Stories|Yertl toshbaqa]] (1958), [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] va avtoritarizmga qarshi; [[:en:How the Grinch Stole Christmas!|Qanday qilib Grinch Rojdestvoni o'g'irladi!]] (1957), Rojdestvo mavsumining iqtisodiy materializmi va iste'molchiligini tanqid qilish; va [[:en:Horton Hears a Who!|Horton kimni eshitadi!]] (1954), izolyatsiyaga qarshi va internatsionalizm haqida. == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 844pkhcrpc0biihrhqv43iqz1sk3tul 0 976060 6315832 6186584 2026-10-23T09:57:36Z Ummul Soliha 319455 /* */ 6315832 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2023-12}} {{manbasiz|sana=2023-12}} {{ichki havolasiz|sana=2023-12}} {{avtomat tarjima|sana=2023-12}} {{xatolar|sana=2023-12}} }} Albaniya, toʻliq rasmiy shakli — [[Albaniya]] Respublikasi, Bolqon yarimorolining gʻarbiy qismida joylashgan davlat. Aholisi, Albaniya Statistika Institutining 2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra, 2 793 592 kishi, hududi — 28 748 km². Aholi soni boʻyicha dunyoda 139-oʻrinda, hududi boʻyicha 139-oʻrinda turadi. Aholisining asosiy qismi ''musulmonlar'' hisoblanadi. Asosiy din — islom, aholining 64% ga yaqini sunni musulmonlar. Poytaxti — [[Tirana]]. Rasmiy tili — alban tili. Albaniya unitar davlat, parlamentli respublika. [[Albaniya]] prezidenti 2022-yil 24-iyuldan beri Bayram Begay, 2013-yil 15-sentabrdan esa Edi Rama Bosh vazir. mamlakat 2022-yil indeksiga koʻra, demokratiya ''nomukammal demokratiya'' sifatida tasniflangan. U [[Yevropa]]ning janubi-sharqida, Adriatik va [[Ion]] dengizlari sohilida joylashgan. Otranto boʻgʻzi Albaniyani Italiyadan ajratib turadi. Shimoli-sharqda [[Serbiya]] (qisman [[Kosovo]] Respublikasi tomonidan tan olingan), shimoli-gʻarbda [[Chernogoriya]], sharqda [[Shimoliy Makedoniya]], janubi-sharqda [[Gretsiya]] bilan chegaradosh. == Fiziografik xususiyatlar == Asosiy maqolalar: '''Albaniya geografiyasi''' va Albaniya foydali qazilmalari Albaniya [[Janubiy Yevropa]]dagi [[Bolqon yarim oroli|Bolqon yarimoroli]]<nowiki/>da joylashgan va 28 748 km² maydonni egallaydi. Shimoli-gʻarbdan Adriatika dengizi suvlari, janubi-gʻarbdan esa [[Ion]] dengizi suvlari bilan yuviladi. Ikkalasi ham Oʻrta yer dengizining bir qismidir. Gʻarbiy qismida pasttekislik mintaqasi, qolgan qismi (70% ga yaqini) togʻli va oʻrmonli hududlardir. Mamlakat hududi shimoliy kenglikning 42-39-parallellari, shuningdek, sharqiy uzunlikning 21-19-meridianlari oraligʻida joylashgan. Albaniyaning eng shimoliy nuqtasi Vermosi qishlogʻi(42°35’ shimoliy), eng janubiy nuqtasi — Konispol shahri (39°40’ shimoliy). Mamlakatning eng gʻarbiy nuqtasi — odam yashamaydigan Sazani oroli (19° 16ʻE), oʻta sharqiy nuqtasi — Vernik qishlogʻi (21°1’E). Albaniyadagi eng baland choʻqqisi — Korab togʻi (2764 m). Sharqdan gʻarbga uzunligi atigi 148 km, shimoldan janubga — 340 km. [[Fayl:Albania in Europe (-rivers -mini map).svg|thumb]] Albaniyaning katta qismini mamlakatning butun uzunligi va kengligi boʻylab turli yoʻnalishlarda choʻzilgan ''togʻlar'' va ''tepaliklar'' egallaydi. Eng yirik togʻ tizmalari shimolda Shimoliy Alban Alp togʻlari, sharqda Korab togʻlari, janubi-sharqda Pind togʻlari, janubi-gʻarbda Akrokerauniya togʻlari va markazda Skanderbeg togʻlaridir. [[Fayl:Flag of Albania.svg|thumb]] Albaniya geografiyasining eng muhim xususiyatlaridan biri koʻp va katta koʻllarning mavjudligidir. Mamlakatning shimoli-gʻarbiy qismida, Chernogoriya bilan chegarada joylashgan Shkodra koʻli [[Janubiy Yevropa]]<nowiki/>dagi eng katta koʻldir. Uning uchinchi qismi va 57 km sohillari Albaniyaga tegishli. Janubi-sharqda, baland zaminda ''Ohrid koʻli'' ([[Shimoliy Makedoniya]] bilan birgalikda) joylashgan boʻlib, u dunyodagi eng qadimgi doimiy koʻllardan biridir. U 289 m chuqurlikda va noyob flora va faunaga ega, shuning uchun u [[YuNESKO]] himoyasida. Keyinchalik janubda Bolqondagi eng baland koʻllardan biri boʻlgan Katta va Kichik Prespa koʻllari choʻziladi. Albaniya daryolari asosan mamlakat sharqidan boshlanib, gʻarbda Adriatik dengiziga quyiladi. Albaniyadagi eng uzun daryo, ogʻizdan manbagacha oʻlchanadi, ehtimol Drin boʻlib, uning ikki bosh suvi — Qora va Oq Drin qoʻshilish joyidan boshlanadi va shtatning shimolida oqadi. Vjosa Evropadagi soʻnggi buzilmagan yirik daryo tizimlaridan biridir. Albaniyadagi boshqa muhim daryolar Mati, Shkumbini va Semani hisoblanadi. == Manbalar == {{Stub}} [[Turkum:Albaniya geografiyasiga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Albaniya geografiyasi| ]] lj7i2hcsqmqtvghpu4i5sozj1fe84vw 2 978156 6315799 6309191 2026-10-23T09:37:21Z Janob Mirzaolim 64438 6315799 wikitext text/x-wiki == Hindiston oyligi == == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} == Chori Mirzayev == {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Chori Mirzayev | asl ismi = Chori Sadibaqosovich Mirzayev | tasvir = | uzunlik = 280px | izoh = | tartib = | lavozim = [[Turonbank]] ATB Boshqaruvi raisi | bayroq = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq2 = Emblem of Uzbekistan.svg | ismi ostida = | boshlanish davri = 2016-yil 23-sentyabrdan | tugash davri = hozirgacha | prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir = [[Abdulla Aripov]] | vorisi = | oʻtmishdoshi = |tartib_2 = 1 | lavozimi_2 = Oʻzbekiston fransuz boksi savat assotsiatsiyasi prezidenti | boshlanish davri_2 = [[2020-yil]] [[27-aprel]]dan | tugash davri_2 = hozirgacha | prezident_2 = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir_2 = [[Abdulla Aripov]] | oʻtmishdoshi_2 = ''lavozim taʼsis etilgan'' | vorisi_2 = | tugʻilgan paytidagi ismi = Chori Sadibaqosovich Mirzayev | tugʻilgan sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|5|23}} | tugʻilgan joyi = {{TavalludJoyi|Sariosiyo tumani}}, [[Surxondaryo viloyati]], [[OʻzSSR]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = [[oʻzbek]] | partiya = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = [[Toshkent]]<br />[[Oʻzbekiston]] | dini = | taʼlim = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] <small> (bakalavr) </small> <br /> [[Saitama universiteti]] <small> (magistr) </small> | alma_mater = | kasbi = | mashhur ishlari = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = oliy | mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} | imzosi = | sayt = }} '''Chori Sadibaqosovich Mirzayev''' (1971-yil 23-may, [[Sariosiyo tumani]], [[Surxondaryo viloyati]], [[OʻzSSR]]) — oʻzbekistonlik iqtisodchi, bankir. 2016-yil 23-sentyabrdan „[[Turonbank]]“ ATB Boshqaruvi raisi<ref name="turonbank.uz">{{veb manbasi |title=Mirzayev Chori Sadibaqosovich Boshqaruv Raisi |url=https://turonbank.uz/uz/about/management/38509/ |website=turonbank.uz |publisher=[[Turonbank]] |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref>. == Hayoti == Chori Mirzayev 1971-yil 23-mayda [[Surxondaryo viloyati]]ning [[Sariosiyo tumani]]da tugʻilgan. 1995-yil [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]ni xalqaro iqtisodiy munosabatlar yoʻnalishida bakalvr bosqichini, 2002-yil [[Yaponiya]]ning [[Saitama universiteti]]ni davlat siyosati va boshqaruvi yoʻnalishida magistratura bosqichini tamomlagan<ref name="turonbank.uz" />. == Mehnat faoliyati == Chori Mirzayev 1995-yildan beri bank tizimida faoliyat yuritib keladi. 2016-yil 23-sentyabrda „[[Turonbank]]“ ATB Boshqaruv raisi etib tayinlangan[2]. 2020-yil 27-aprel kuni Chori Mirzayev yangidan tashkil etilgan Oʻzbekiston fransuz boksi savat assotsiatsiyasi prezidenti etib saylangan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekistonda yangi sport tashkiloti - Fransuz boksi “Savat” Assotsiatsiyasi tashkil etildi |url=https://kun.uz/01595967#! |accessdate=2026-yil 1-may |agency=Web Expert MChJ |publisher=[[kun.uz]] |date=2020-yil 27-aprel}}</ref>. Shuningdek, 50 foiz ulush bilan ushbu assotsiatsiyasining taʼsischisi ham hisoblanadi<ref>{{veb manbasi |title=O'ZBEKISTON FRANSUZ BOKSI SAVAT ASSOTSIATSIYASI |url=https://ihamkor.uz/oz/subject/44e1224a9a7063112172132d8faa0561?n=O%27ZBEKISTON+FRANSUZ+BOKSI+SAVAT+ASSOTSIATSIYASI&section=gi&u=1566753724 |website=ihamkor.uz |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=O'ZBEKISTON FRANSUZ BOKSI SAVAT ASSOTSIATSIYASI |url=https://orginfo.uz/ru/organization/dd878a99be19/ |website=orginfo.uz |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref>. == Mukofotlari == * 2021-yil [[Sodiq xizmatlari uchun medali]] bilan mukofotlangan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz yilligi munosabati bilan davlat xizmatchilari hamda ishlab chiqarish va ijtimoiy-iqtisodiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida |url=https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/o-nagrazhdenii-v-svyazi-s-tridcatiletiem-nezavisimosti-respubliki-uzbekistan-gruppy-gosudarstvennyh-sluzhashhih-i-rabotnikov-proizvodstvennoj-i-socialno-ekonomicheskoj-sfer |accessdate=2026-yil 1-may |agency=[[Qoraqolpog'iston xabar agentligi|Qoraqalpogʻiston axborot agentligi]] |date=2021-yil 26-avgust}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik bankirlar]] Ҷonibeki Murod {{Musiqachi bilgiqutisi}} '''Jonibek Murodov''' ({{lang-tg|Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович}}; 1986-yil 29-may, [[Xoʻjand|Leninobod]], [[Tojikiston SSR]]) — tojikistonlik [[Ashulachi|qoʻshiqchi]], [[musiqachi]], produser va [[Pedagogika|pedagog]]. [[Tojikiston]]ning eng mashhur xonandalaridan biri. 2017-yildan boshlab „JONIBEK“ taxallusi bilan [[Ukraina]]da musiqiy faoliyatini davom ettirdi. Uning repertuarida [[Tojik tili|tojik]], [[Ukrain tili|ukrain]] va [[Rus tili|rus tillaridagi]] qoʻshiqlar mavjud{{manba kerak}}. Mashhur tojik xonandasi [[Joʻrabek Murodov]]ning oʻgʻli. == Tarjimai holi == Jonibek Murodov [[1986]] [[29-may]]da [[Tojikiston SSR]]ning [[Xoʻjand|Leninobod]] shahrida tugʻilgan<ref name="BBC">{{yangiliklar manbasi |title=Tojikistonlik qo‘shiqchi Jonibek Murodov bilan Google+ da suhbatlashing |url=https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2016/02/160203_latin_video_google_hangout_jmurodov |accessdate=4-dekabr 2025-yil |agency=[[BBC]] |publisher=[[BBC Oʻzbek]] |date=2016-yil 3-fevral}}</ref>. Jonibek [[SSSR xalq artisti]] [[Joʻrabek Murodov]]ning oʻgʻli. 2003-yilda [[Xoʻjand]] shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan va Xoʻjanddagi Zamonaviy Tojikiston-Rossiya gumanitar universitetining arab tilshunosligi yoʻnalishi talabasi boʻlgan. == Musiqiy martaba == Jonibeki Murod ijodiy faoliyatini 1995-yilda boshlagan va 2005-yilgacha Xoʻjanddagi „Bolo“ guruhining yakkaxon ijrochisi boʻlgan. 2006-2007-yillarda „Vazir“ guruhi bilan chiqish qilgan, 2007-yildan beri yakkaxon xonanda sifatida ijod qiladi<ref name="BBC" />. Tojikistonlik yetakchi xonandalar: Nigina Omonqulova, Shabnam Surayo, Farzona Hurshed, Mehrnigori Rustam, Damirbek Olimov, Jonibeki Murod („Zamonaviy kelin“ qoʻshigʻi bilan) bilan birgalikda YouTubeʼdagi „Tamoshow Music Awards — 2017“ mukofotini qoʻlga kiritdi. Tojik musiqasining ushbu nufuzli mukofoti uchun 9 nominatsiya boʻyicha 45 nafar daʼvogar bellashdi.<ref>[https://www.ozodi.org/a/28363939.html Barandagoni ҷoizai imsolai Tamoshow]</ref> == Mukofotlar va yutuqlar == * 2005, 2006, 2007-yillarda „Yil qoʻshigʻi“ mukofoti. * Yil yulduzi mukofoti 2008 * Tamoshow musiqa mukofoti — 2017 == Boʻydoqlar == {{Div col}}* ''Xlus'', 2010-yil * ''Kahanag chalavek uchun qoʻshiq'' * ''Men yoʻlga qadam qoʻyaman'' * ''Zabariy'' * '' Hazon Res'' * ''Jonimning ogʻrigʻi tirjaydi'' * ''Meni toshboʻron qildim'' * Zikry Alahamdan ''Dilbar'', Madzina, Sítara, 2010-yil * '' Yuraksiz'' * ''Alohu taolo'' z Shabnam Suraya * ''Mahinabonu'' * Shabnam Surayadan ''Yuqorida'' marta * ''Ab sirtsy'' * ''Men p’yany'' * Shabnam Suray va Xolidam Kaenamdan ''Sabza oʻ zv'' marta * Shabnam Surayadan ''Ajoyib tikish'' marta * ''Kel, priyatsel'' * ''gullar uyi'' * Shabnam Surayadan ''Xindzi'' vaqtlari * ''Dona, Dona'' * ''Sanamo'' razam z Shabnam Suraya * ''Dajjli shaharlar'' * '' Siz tiriksiz'' * ''Xudo sodiqdir'' * ''Sizning soatingiz'' * ''Zulayho'' Joʻrabekam Murodavim bilan * ''Ní i, ni i'' Jurabek Murodavymdan * ''Xazanrez'' Joʻrabekam Murodavym bilan{{Div col end}} == Albomlar == * Xudoga shukur * salomat boʻling * yuragim haqida * Men qariman, yoshman == Bilim == Jonibekning qoʻshiqlaridan biri tojikistonlik xonanda Maniza Davlatova tomonidan yozilgan. == Eslatmalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.jonibekmusic.com// Jonibek Murodov arxivining rasmiy veb-sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100512032700/http://jonibekmusic.com/ |date=2010-05-12 }} Boygon shudaast 2010-yil may chap. {{DEFAULTSORT:Murod, Jonibeki}} == Madad Invest Bank == {{Bank | nomi = Madad Invest Bank | asl nomi = | tasvir = | tasvir2 = | tasvir nomi = |shiori = | turi = [[Aksiyadorlik jamiyati|AJ]] | litsenziya = №82 [[2016-yil]] [[22-oktabr]] | omonatlarni sugʻurtalash= | birja listingi = MIBK | faoliyati = | asos solingan yil = {{start date and age|2016}} | yopilgan yil = | avvalgi nomi = | joylashuvi = {{UZB}} [[Fargʻona viloyati]] [[Fargʻona|Fargʻona shahri]] Mustaqillik koʻchasi, 312-uy, 150100 | raxbar(lari) = Otabek Ashiraliyev <br /> (Boshqaruv raisi) | nizom jamgʻarmasi = | shaxsiy kapitali = | aktivlari = | sof foyda = 35,0 mlrd soʻm (2023-yil 1-yanvar)<ref name="Moliyaviy koʻrsatkichlar">{{yangiliklar manbasi |title=Ўзбекистон банклари 2022 йилда қарийб 10 трлн. сўм соф фойда олди |url=https://bankers.uz/news/1013 |accessdate=7-iyun 2023-yil |agency=Bankers.uz}}</ref> | xodimlar soni = | qaram = | boshqaruvchi jamiyati = | shoʻba tashkilotlari = | auditor = | sayt = https://madadinvestbank.uz/ | vikiombor = }} '''„Madad Invest Bank“ ATB''' — aksiyadorlik-tijorat banki boʻlib, [[Oʻzbekiston]]dagi bosh ofisi Toshkent shahrida joylashmagan 3 ta [[tijorat banki|tijorat banklaridan]] biri. Bank Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki|Markaziy banki]] tomonidan [[2016-yil]] [[22-oktabr|22-oktabrda]] berilgan 82-sonli litsenziya asosida faoliyat yuritadi<ref>{{veb manbasi |title="Madad Invest Bank" aksiyadorlik tijorat banki|url=https://cbu.uz/uz/credit-organizations/banks/head-offices/ao/madadinvestbank/|website=cbu.uz |publisher=Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. 2023-yil 1-yanvar holatiga koʻra, sof foyda miqdori boʻyicha Oʻzbekistonning oʻrtamiyona banklaridan (22-oʻrinda) hisoblanadi<ref name="Moliyaviy koʻrsatkichlar"/>. == Tarixi == Madad Invest Bank 2016-yilda [[Fargʻona]] shahrida tashkil etilgan. 2016-yil 22-oktabr — Oʼzbekiston Respublikasi Markaziy bankining 82-sonli bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyasi berildi 2016-yil 23-noyabr — Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondiga aʼzo boʻldi<ref>{{veb manbasi |title=Fond reestri|url=https://fgd.uz/uz/category/Fund+register+|website=fgd.uz |publisher=Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondi |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref> 2017-yil 31-mart — bank oʻzining milliy valyutadagi birinchi bank kartasini muomalaga chiqardi. 2017-yil 6-iyul — bank Amaliyot boshqarmasi ish boshladi va mijozlarga xizmat koʻrsatishni boshladi 2017-yil — bank aksiyalari „Toshkent“ RFBda listingga qoʻyildi. 2020-yil 2-dekabr — bankning yuridik mijozlariga moʻljallangan „Madad Invest Business“ mobil ilovasi taqdim etildi<ref>{{veb manbasi |title=Madad Invest Business|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.startsoft.madad&hl=uz&gl=US|website=play.google.com |publisher=Google Play |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. Ilova 2023-yil 13-iyul holatida [[Google Play|Google Playda]] 1000 martadan ortiq yuklab olingan. == Bank infratuzilmalari geografiyasi == Madad invest bankning xizmat koʻrsatish geografiyasi, asosan, Fargʻona viloyati bilan cheklanadi<ref>{{veb manbasi |title=Filliallar va minibanklar|url=https://madadinvestbank.uz/page/fillialy-i-mini-banki|website=madadinvestbank.uz |publisher=Madad Invest Bank |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. Bankning viloyat markazida Amaliyot boshqarmasi (MFO:01142), Quvasoy shahri, Beshariq hamda Buvayda (Yuksalish mini-banki) tumanlarida mini-banklari faoliyat koʻrsatmoqda. Yana bir mini-banki Toshkent shahri Mirzo-Ulugʻbek tumanida joylashgan. == Korporativ boshqaruvi == Madad Invest Bank „Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida“gi Qonunning yangi tahriri 32-moddasiga binoan <ref>{{veb manbasi |title=O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida |url=https://lex.uz/docs/-4581969#-4582035 |website=lex.uz |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref> 3 pogʻonali boshqaruv organi tomonidan boshqariladi: * Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi; * Bank Kuzatuv kengashi; * Bank Boshqaruvi. Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi bank boshqaruvining oliy organi boʻlib, bankning oddiy aksiyalariga egalik qiluvchi aksiyadorlarining maʼlum muddatda yigʻilib, vakolati doirasida bank uchun qarorlar qabul qiladi. Bank Kuzatuv kengashi bank faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi. Bank Boshqaruvining faoliyatini tekshiradi, hisobotlarini qabul qiladi. Bank Boshqaruvi bankning ijro organi hisoblanib, kundalik faoliyatdagi barcha joriy faoliyatga javob beradi. Madad Invest Bank Boshqaruvi 3 kishidan iborat<ref>{{veb manbasi |title=Bank Boshqaruvi tarkibi |url=https://madadinvestbank.uz/page/composition-of-the-executive-body |website=madadinvestbank.uz |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>: * Ashiraliyev Otabek Yuldashaliyevich — Boshqaruv raisi (2021-yil 2-dekabrdan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Мадад Инвест банкка янги Бошқарув раиси тайинланди |url=https://bankers.uz/news/315 |accessdate=13-iyun 2023-yil |publisher=Bankers.uz}}</ref>); * Muydinov Nuriddinbek Sharobidinovich — Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotlar departamenti direktori; * Fozilov Boxodir Kamoldjon oʻgʻli — Bank kartalari va masofaviy toʻlovlar bilan ishlash departamenti direktori; == Manbalar == {{Manbalar}} {{bank-stub {{Oʻzbekiston banklari ---------------------------------- == Manbalar == {{manbalar}} * https://www.kun.uz/news/2024/07/17/yangi-toshkent-hududiga-otayotgan-mahallalar-soni-malum-qilindi * https://kun.uz/67428006#! * https://www.gazeta.uz/oz/2020/06/22/new-life/ * https://yangihayottumani.uz/leadership/about-authority?child=about-leader-1&page=1 * https://lex.uz/docs/-5352500?query=Yangihayot%20tumani&exact=1#sr-1 * https://daryo.uz/2020/09/11/ozbekiston-senati-yangihayot-va-davlatobod-tumanlarini-tashkil-etish-haqidagi-qarorlarni-tasdiqladi * https://daryo.uz/2020/08/05/sergelidagi-yangi-hayot-kichik-tumani-maydoni-poytaxt-va-toshkent-viloyatidagi-6-tuman-hududi-hisobiga-kengayadi/ * https://kun.uz/news/2016/04/29/toshkent-shahridagi-100dan-ortiq-mahalla-qayta-nomlandi * https://lex.uz/ru/docs/-3071888 * https://lex.uz/ru/docs/-5686149 — Yunusobod tumani Gʻayratiy va Registon mahallalari ---------------------------------------------------- Qarshi — Kerki yoʻnalishidagi Talimarjon sardobasi haqida baʼzi mulohazalar Yuzyilliklar osha insoniyat oʻzi uchun suv inshootlarni qurib kelganligi tarixdan bizga malum. Bunga asosiy sabab ular doimo suvga boʻlgan ehtiyojdir. Jamiyki axeologik, arxetektura va boshqa madaniy meros obyektlarining suv yaqinlarida joylashganligi ham buni tasdiqlaydi. Bulardan tashqari shunday obyektlar borki, ichimlik suviga boʻlgan ehtiyojlarni qondirish uchun maxsus yaratilgan. Bu obidalarga sardobalar kiradi. Ular keng sahrolardan oʻtgan yoʻl yoqalarida va uzoq masofalar oraligʻida bunyod etilgan. Sardoba soʻzi tarixiy hujjatlar va adabiyotlarda „yer osti salqinlik qozoni“ maʼnosida keltirilgan boʻlib, koʻpincha „grotto“, „muz uyi“, „yertoʻla“, „quduqxona“ maʼnosini ham anglatadi1. Boshqa bir manbada sardoba soʻzi „suv ustidagi tom“ tushunchasini beradi2. Odatda sardobalar karvonsaroylar va rabotlarga olib boradigan yoʻl boʻylarida qurilgan. Bir-biridan bir kunlik masofada (25 — 30 km) joylashgan bu sardobalar 20-yuzyillikning 30-yillarida M. Y. Masson, tomonidan tadqiq etilgan. Karvon savdosi rivojlanishi natijasida yarim yerosti suv havzalari-sardobalarga ehtiyoj ortib borgan3. Talimarjon etimologiyasi Talimarjon Qarshi vohasining Amudaryodan Kerki kechuvida, Turkmaniston bilan chegara hududida joylashgan. Geografik jihatdan Talimarjon pasttekisligi — Sandiqli qum tepaliklari deganda, Nishon yoʻl patrul xizmati postidan boshlanib, qoʻshni Turkmanistonning Tallimarjon xoʻjaligigacha boʻlgan hududlarni qamrab olgan bepoyon (katta) sahro tushunilgan. Shu oʻrinda Talimarjon etimologiyasiga ham toʻxtalsak. Talimarjon — tal (arabcha) — tepalik, doʻnglik, pastlik togʻ, tuproq va qum uyumi kabi maʼnolarni anglatadi. Turonda, shu jumladan, tall atamasi bilan tol daraxti nomi chalkashib ketgan4. Talimarjon soʻzining oʻzagidagi tal — tepalik, marjon — munchoqlar shodasi. Bunday kelib chiqib, Talimarjon „marjon tepalik“, „tepaliklar shodasi“ degan xulosaga kelish mumkin. Shu bilan birga Talimarjon soʻzining kelib chiqishi haqida bir qancha rivoyatlar ham mavjud. Bir rivoyatga koʻra, „Talimarjon“ soʻzi, „toli marjon“, yaʼni majnuntollar shodasi deyiladi. Tarixda bu yerlarda suv boʻlmagan. Bir paytlar Buxorodan Eron, Turkiyaga boradigan karvon yoʻli shu yerdan oʻtgan. Talimarjon yerdan Qarshigacha shu sahro ichida ot, tuya bilan 2 kunlik yoʻl, Amudaryogacha ham shuncha masofa. Shuning uchun Talimarjon quyiroqda, yaʼni Amudaryo tomonda qor-yomgʻir, doʻl-jala suvlarini bir joyga toʻplab sardoba qurganlar. Sardoba atrofiga kimdir qator qilib majnuntol qalamchalarini ekkan boʻlib, u uzoqdan yam-yashil marjon shodasiga oʻxshab koʻringan. Shuning uchun karvon qatnashchilari orasida bu yer: -"majnuntollar shodasi" yoki „tolli marjon“- deb atalib ketgan deyishadi5. Qadimiy sardobalarni qurilish tarixi 9 — 10-yuzyilliklarga borib taqaladi. Tarixiy maʼlumotlarga qaraganda, Movarounnahrda 44 ta sardoba mavjud boʻlib, ulardan 29 ta Qarshi choʻlida, 3 ta Mirzachoʻlda, 1 ta Karmana yaqinidagi Choʻli Malikda tashkil qilingan. M. Y. Masson ham 7 ta sardoba haqida muhim maʼlumotlarni keltirib oʻtgan6. Samarqanddan boshlanib to Amudaryo kechuvlariga qarab boruvchi yoʻllar tizimida Janubiy Sugʻd, (Qashqadaryo viloyati) hududi orqali oʻtgan. Janubiy Sugʻd asosiy suv manbai Qashqadaryo havzasidagi Kesh, Nakshipa (Yerqoʻrgʻon), Naxshab kabi yirik shaharlar vohaning ichki va tashqi iqtisodiy aloqalarida muhim oʻrin tutgan7. Samarqanddan quyi Qashqadaryo vohasi orqali Amudaryoning oʻrta oqimidagi kechuvlarga olib chiquvchi yoʻllar Sugʻdning mintaqaviy ahamiyatga ega karvon yoʻllaridan biri boʻlgan8. Soʻngi oʻrta yuzyilliklarda Qarshidan Amudaryo kechuvlari — Kerki va Kelifga ketuvchi yoʻllardan samarali foydalanilganligi bois, bu yoʻllarning iqtisodiy va harbiy-strategik ahamiyatini yaxshi anglagan Abdullaxon II (1583 — 1598) Qarshi va Amudaryo oraligʻidagi choʻlda koʻplab sardobalar qurdirgan. Ular Qarshi — Kerki va Qarshi — Kelif savdo yoʻlining yoʻnalishini aniqlashtirishda katta oʻrin tutgan. Qarshi sardobasi Qarshi-Kerki yoʻnalishidagi dastlabki sardoba Qarshi shahrining Registon maydonida joylashgan. Sardoba gumbazining tashqi diametri 14 m, balandligi esa 7 m.ni tashkil etadi3. Qarshi sardobasi shahar aholisini toza ichimlik suvi bilan yil boʻyi taʼminlagan. Bu sardobaning yana bir xususiyati shundaki, u yomgʻir va qor suvlaridan emas, Fayzaobod arigʻining suvidan toʻldirilgan6. Eski Nishon Qarshi — Kerki yoʻnalishdagi yirik bekat Eski Nishon hududidagi rabot va sardobadan iborat boʻlgan. Eski Nishonda Abdullaxon II tomonidan sardoba va rabot qurilgan boʻlib, vengeriyalik sayyoh A. Vamberi 19-yuzyillikning 60-yillarida bu yerdan oʻtganda, tunning yarimini sardoba xarobalarida orasida oʻtkazganini va ular Abdullaxon davridan bera mavjudligini taʼkidlab oʻtgan9. Professor Oʻ. Mavlonovning maʼlumotlariga koʻra, 20–yuzyillikning 60-yillarida sardoba butunlay buzib tashlangan, uning xarobalari Eski Nishon qishlogʻidan 3-4 km janubi-sharqda joylashgan8. Sangir Suvloq Bu yoʻnalishdagi keyingi manzil, Talimarjon sardobasidir. Biz bu haqda keyinroq toʻxtalib oʻtamiz. Qarshi — Kerki yoʻnalishidagi eng yirik inshoot boʻlgan Sangir Suvloq sardobasi boʻlib, Turkmanistoning Lebap viloyati Tallimarjon xoʻjaligida10, Talimarjon sardobasidan taxminan 25-26 km janubi-gʻarbda, joylashgan. Bu sardobani oʻz koʻzi bilan koʻrgan A.Vamberi quyidagilarni aytib oʻtadi: „Tushdan ancha oldin Sangir Suvloq sardobasiga yetib keldik“. Shuningdek, suvni topishga shubha qilgani va keyin suvni topib, eshaklarga zaxira suv yuklaganlarini aytib oʻtadi. "Sardobaning gumbazi baland, yoshi ikki yuz yildan ortiq boʻlishiga qaramay mutlaqo buzilmagan holda saqlanib qolgan sardoba bahor oyida tepasiga qadar toʻldiriladi. Hozirda uning chuqurligi bor-yoʻgʻi 3 futni tashkil qiladi. Uning atrofida oʻzbeklarning qoʻngʻirot va nayman urugʻlariga tegishli 200 ga yaqin oʻtovlari joy olgan. Sardobaning eni 12 m, chuqurligi esa 5,5 m tashkil qilgan. Sangir Suvloq sardobasida Qarshidan keluvchi yoʻl ikkiga ajraladi va biri Kerkiga, ikkinchisi Kelif kechuviga olib borgan3. Talimarjon sardobasi Talimarjon suv omborining shimoli-sharqiy qismida joylashgan Talimarjon sardobasi, suv omborning suv sathi pasayganda kuzatish mumkin. Boshqa paytlarda esa suv ostiga koʻmilib qoladi. Sardoba ayrim sabablarga koʻra haligachacha toʻliq oʻrganilmagan. Ammo arxeolog M. Y. Masson Talimarjon sardobasiga oid maʼlumotlar adabiyotlarda uchramasligi shuningdek, sardoba suvi tez-tez qurib qolishi haqida qisqacha toʻxtalib oʻtgan3. Hozirgi Talimarjon shaharchasidan taxminan 10-12 km shimoli-sharqda, Talimarjon suv omborning havzasida oʻrta yuzyilliklar davri sardobasining gumbazi vayron qilingan, poydevori saqlangan yodgorlik mavjud ekanligi maʼlum boʻldi. Ushbu sardoba yarim vayrona holda atrofida oʻrta yuzyilliklarga doir pishiq gʻisht boʻlaklari, aniq yer yuzasida koʻrinib turibdi. Bu esa aniqlangan sardoba atrofida oʻziga xos relef koʻrinishiga ega boʻlgan. Har bir sochilib yotgan gʻishtlar alohida kichik doʻngliklarni hosil qilgan. Bularning hammasi yarim xaroba holatida saqlanib qolgan. Sardoba esa bu qoldiqlardan nisbatan pastlikda, chuqur nuqtada joylashgan. Sardoba va uning atrofida saqlangan arxeologik qoldiqlar (gʻishtlar) orasida oʻrta yuzyilliklarga oid sopollar ham uchraydi. Tarhi Sardoba gumbazining hovuzga tutashgan qismi bir tekisda boʻlib, Sardobaning hovuz qismi yaxshi saqlangan, ichida loyqa suv hosil qilgan qurigan loyqa saqlangan. Hovuzning ichki diametri 12 m, tashqi diametri 15 m, devorning qalinligi diametr boʻylab 1,1 m dan 1,4 metrgacha tashkil etadi. Hovuzning saqlangan chuqurligi 2,35-2,55 metrni tashkil etadi. Sardoba 24x24x5-6 sm, 25x25x5-6 sm oʻlchamdagi pishiq gʻishtdan qurilgan. Sardoba atrofida saqlangan boshqa arxeologik qoldiqlar ham koʻzga tashlanadi. Bular yuqorida taʼkidlaganimizdek bir-biriga yaqin oʻrta yuzyilliklar davri pishiq gʻishtlarining sochilib yotgan kichik doʻngliklaridan iborat qoldiqlar. Bu kichik doʻngliklar sardoba atrofida joylashgan. Topilmalar asosiy qismini suv idishlarining tutqichlari, tag va boʻgʻiz qismlari yoki uning qorin qismi boʻlaklari, bundan tashqari sirlangan, sirlanmagan sopol boʻlaklari va gulxanda kuygan sopol buyumlarning siniqlari ham uchraydi. Kuygan sopollarni qozon parchalari deb taxmin qilish mumkin. Shuningdek, oʻrta yuzyilliklarga oid shisha idishlarining boʻlaklari ham topildi. Suv idishlarining tutqichlari turli xil oʻlchamda, loyi pishirilgan qizgʻish pishiq loydan tayyorlangan. Koʻrinishidan xumdonda pishirilgan. Suv idishlarining qorin qismi boʻlaklari ham turli xil qalinliklardan iborat. Keyingi topilmalar sirasiga xoʻjalik va oshxona buyumlari kiradi. Bular turli xil oshxona idishlarining qoldiqlari boʻlib, ularning sirtiga taroqsimon naqshlar bilan birga bosma uslub bilan oʻsimliksimon naqsh tushirilgan. Ularning sirtiga och sariq angob berilgan. Ularning ichida koʻproq bosma uslubda naqsh berilgan nozik sopol boʻlaklari koʻp uchraydi. Bir holatda kichkina idishning lab qismiga toʻlqinsimon shaklda naqsh berilgan. Shuningdek topilmalar ichida sirlangan sopollar boʻlaklari ham oʻrganildi. Bular asosan sopol idishlarining devor boʻlaklari boʻlib, dagʻal sirlangan boʻlib, toʻq yashil, toʻq koʻk va koʻk ranglardan tashkil topgan. Bir holatda sopol boʻlagining ikki tomoni ham yorqin oq sir berilgan sopol boʻlagini ham uchratdik. Yana bir sopol boʻlagining tashqi tomoni yashil rangda sirlangan, ichkari qismida esa toʻq sariq rang berilgan. Qoramtir rangli toshdan yasalgan idishning lab qismi ham uchraydi. Uning lab va qorin qismi tutashgan qismida maxsus qilingan tishik chiqarilgan. Boshqa topilmalar ichida chaqmoqtoshning boʻlagi ham uchraydi. Chaqmoqtosh ikki tomoni maxsus ishlov berilgan. Topilmalarning tasnifi 12 va 14 — 15-yuzyilliklarga oid. Topilmalar sardoba joylashgan hudud atrofidan koʻtarma material sifatida olindi. Bosma naqshlar tushirilgan sopollar XII yuzyillikga oid, bu esa Talimarjon sardobasining shu davrga oidligini dalili sifatida keltirishimiz mumkin. „Google map“ dan olingan kosmik suratlar tahlil qilinganda qadimda sardobani suv bilan taminlab turgan kanal yoki ariqning uzanini ham koʻrish mumkin. Talimarjon sardobasining qurilish tarhiga toʻxtalsak, sardobaga kirish qismi Raboti Malik sardobasiga oʻxshash. Sardobaning atrofida uchraydigan alohida turgan kichkina doʻngliklar, ustida turgan sochilib yotgan gʻisht boʻlaklari karvonsaroy va boshqa xizmat koʻrsatuvchi inshootlarning qoldiqlari deb taxmin qilish mumkin. Karvonsaroy 36x17x6-7 sm oʻlchamdagi pishiq gʻishtlardan qurilgan. Odatda sardobalar qurilgan joylarda karvonsaroylar ham qurilgan. Oʻzbekiston hududining tarixiy shaharlari va xususan bu oʻlka orqali oʻtgan Buyuk ipak yoʻlini karvonsaroylarsiz tasavvur qilish qiyin. Ilmiy adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatadiki bizga maʼlum boʻlgan Talimarjon suv ombori havzasidagi arxeologik qoldiqlar muqaddam tadqiqotchilar tomonidan oʻrganilmagan. Bu yodgorlik oʻzining tadqiqotchisini kutib turibdi albatta. Sardoba Qarshi-Kerki savdo yoʻlidagi muhim ahamiyatga ega yodgorliklari sirasiga kiradi. Adabiyotlar 1. Uralov A. S. K voprosu o tipologii sardobi // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. № 11-12. 1996. S. 82 110 s. 2. Duxovniy V. A., Yup L. G. de Shutter. Voda v Tsentralnoy Azii. Proshloe, nastoyaщee i buduщee. Almati. Qazaq universitetі, 2018. 468 s. 3. M.Ye. Masson Problema izucheniya sistern-sardoba Tashkent. 1935. S 31-34. 4. Qorayev S. Toponimika Toshkent. 2006. 218 b. 5. Fayzullayev M., Primov U. Talimarjon afsonasi. Qarshi. 2019. 180 b. 6. Ravshanov P. Qarshi tarixi-T., 2006. 508 b. 7. Suleymanov R. X. Drevniy Naxshab Problemq sivilizatsii uzbekistana VII v. Do n.e. — VII v. n. e. Samarkand — Tashkent 2000. S 74-75. 8. Mavlonov Oʻ.M. Markaziy Osiyoning kadimgi yoʻllari: shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. Monografiya. -T.: Akademiya, 2008. 193-bet. 9. Vamberi A. Puteshestvie po Sredney Azii. — SPb., 1865. s. 107. 10. Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi https://medeniyet.gov.tm/tk/sigle-news/931 ------------------------------------------ == Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi == a1tn2nicnkba1qjzr8jw9znt1eo2hl3 0 978794 6315812 4735223 2026-10-23T09:48:39Z Ummul Soliha 319455 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315812 wikitext text/x-wiki {{Fojia |Nomi=Fukusima-1 AESidagi avariya |Turi= |Sababi=Zilzila va tsunami oqibatida uskunalarining ishdan chiqishi |Mamlakat = Yaponiya |Joy = [[Okuma]], [[Fukusima]] |Sana = [[11-mart]] [[2011-yil]] |Vaqt = 14:46 JST (05:46 UTC) |Xalok boʻlganlar = |Jabrlanganlar = Radiatsiyadan nurlanish natijasida 1 nafar |Bedarak yoʻqolganlar = |Xarita=37.421389, 141.0325 }} '''Fukusima-1 AESdagi fojia''' – Yaponiya tarixidagi eng kuchli yer qimirlashi va tsunami oqibatida yuzaga kelgan, xalqaro yadroviy hodisalar shkalasi (INES) boʻyicha maksimal 7-darajali radiatsiyaviy fojia<ref>{{cite web |date=2011-04-12 |title=Fukushima Nuclear Accident Update Log |url=https://www.iaea.org/newscenter/news/fukushima-nuclear-accident-update-log-15 |access-date=2023-09-06 |website=www.iaea.org |language=en}}</ref>. Zilzila oqibatida kommutatorlar, zaxira generatorlari va akkumulyatorlar joylashgan yertoʻlalarni suv bosishi, stansiyaning toʻliq oʻchib qolishiga va avariyaviy sovutish tizimlarining ishdan chiqishiga olib kelgan. Natijada № 1-3 energiya bloklari reaktorlarida yadro yoqilgʻisining erishi, bugʻ-tsirkoniy reaksiyasi natijasida vodorod toʻplanishi va № 1, 3 va № 4 energiya bloklarida xavfli portlovchi moddalarning portlashi sodir boʻlgan. Atrof-muhitga asosan uchuvchi radioaktiv elementlar, masalan: yod va seziy izotoplari tarqaldi va ularning hajmi Chernobil AESda yuz bergan fojia vaqtidagi chiqindilarning 20% ni tashkil etgan. Birorta ham oʻtkir nurlanish holati qayd etilmaganiga qaramasdan, uzoq muddatli nurlanish sabab favqulotda vaziyatlar xodimlari orasida onkologik kasallikka chalinish xavfi oshib boradi. Yaponiya hukumati bunday kasalliklarning bir nechta holatlarini tasdiqladgan va ulardan biri 2018-yilda bir kishining oʻlimiga olib kelgan. Zararlangan hududlardan jaʼmi 164 mingga yaqin odam evakuatsiya qilingan. Shifoxonalardan evakuatsiya qilish chogʻida 50 nafar ogʻir holdagi bemorlarga tibbiy yordam vaqtida koʻrsatilmagani sababli vafot etgan. Evakuatsiyadan keyingi yillarda jismoniy va ruhiy zoʻriqish, sifatsiz tibbiy yordam va davolash tufayli, asosan keksa evakuatsiya qilinganlar orasida 2304 bevaqt oʻlim sodir boʻlgan. 2013-yil dekabr oyida [[atom elektr stansiyasi]] rasman yopilgan. Stansiyada avariya oqibatlarini bartaraf etish ishlari hali ham davom etmoqda. Tokio elektr energetika kompaniyasi (TEPCO)ning hisob-kitoblariga koʻra, ushbu obyektni barqaror va xavfsiz holatga keltirish uchun 40 yil kerak. Butun chora-tadbirlar kompleksi uchun prognoz qilingan xarajatlar, shu jumladan evakuatsiya qilinganlar uchun kompensatsiya, rasmiy hisob-kitoblarga koʻra, 22 trillion yenni tashkil qiladi. === AESning xususiyatlari === [[fayl:Mark I Containment-ru.svg|thumb|Mark-I BWR reaktor bloki]] Fukusima Daiichi atom elektr stansiyasi (Fukusima-1) Tokiodan 220 km shimolda, xuddi shu nomdagi prefekturada, Futaba va Okuma qishloqlari chegarasida joylashgan. Stansiya Yaponiyada qurilgan va Tokio Electric Power Company (TEPCO) tomonidan ishga tushirilgan birinchi atom elektr stansiyalaridan biri{{sfn|Diet Report Ch. 1|2012|p=4}}. 2011-yilda TEPCO oʻz yoʻnalishidagi eng yirik kompaniyalardan biri va Yaponiyadagi barcha elektr energiyasining uchdan bir qismini ishlab chiqarardi{{sfn|RJIF Report|2014|p=111}}. {| class="wikitable" |+ ! !Blok № 1 !Blok № 2 !Blok № 3 !Blok № 4 !Blok № 5 !Blok № 6 |- |Reaktor qurilmasining modeli |BWR3 |BWR4 |BWR4 |BWR4 |BWR4 |BWR5 |- |Kontayment turi |MARK I |MARK I |MARK I |MARK I |MARK I |MARK II |- |Elektr quvvati |460 MVt |784 MVt |784 MVt |784 MVt |784 MVt |1100 MVt |- |Ishga tushirilishi |26.03.1971 |18.07.1974 |27.03.1976 |12.10.1978 |18.04.1978 |24.10.1979 |- |Reaktor qurilmasi yetkazib beruvchisi |[[General Electric]] |General Electric,<br />Toshiba |[[Toshiba]] |[[Hitachi]] |Toshiba |General Electric,<br />Toshiba |} === Dastlabki kunlar === 2011-yil 11-mart kuni mahalliy vaqt bilan soat 14:46 da, epitsentri Fukusima Daiichi atom elektr stansiyasidan 180 km uzoqlikda boʻlgan, 9 magnitudali Buyuk Sharqiy Yaponiya zilzilasi sodir boʻlgan{{sfn|IAEA Report Vol. 1|2015|p=86}}. Bu vaqtda 1-3-sonli energiya bloklari nominal quvvatda ishlagan, 4-6-sonli energiya bloklari yoqilgʻi quyish va texnik xizmat koʻrsatish uchun toʻxtatilgan. Zilzila ishlayotgan reaktorlarning zudlik bilan avtomatik ravishda oʻchirilishiga olib kelgan. Zilzila natijasida yuqori voltli uskunalar va elektr uzatish liniyalari tayanchlarining vayron boʻlishi, stansiyada tashqi elektr taʼminotining yoʻqolishiga olib kelgan va shundan soʻng zaxira dizel elektr generatorlari avtomatik ravishda ishga tushirilgan{{sfn|IAEA Report Vol. 1|2015|p=87}}. Stansiyaning tsunami toʻlqini kelishidan oldin ishlashini tahlil qilish shuni koʻrsatganki, atom elektr stansiyasi seysmik silkinishlar taʼsiriga bardosh bera olgan{{sfn|Доклад МАГАТЭ|2015|p=4}}. Togʻ jinslarining siljishi natijasida dengiz tubi 7-10 metrga koʻtarilib, deformatsiyaga uchragan, bu esa bir necha tsunami toʻlqinlarini keltirib chiqargan{{sfn|IAEA Report Vol. 1|2015|p=88}}. 4 metr balandlikdagi birinchi toʻlqin asosiy zarbadan 40 minut oʻtib stansiyaga yetib kelgan va 15:35 da 14-15 metr balandlikdagi ikkinchi toʻlqin yetib kelgan, bu toʻlqin uchun moʻljallangan 5,5 metrlik himoya toʻgʻonining balandligidan va atom elektr stansiyasining sathidan oshib ketgan{{sfn|IAEA Report Vol. 1|2015|p=89}}{{sfn|IAEA Report Vol. 1|2015|p=89}}. Tsunami toʻlqini tashqarida turgan katta rezervuarlar, jihozlar va mashinalarni yuvib tashlagan, qirgʻoqdan uzoqda joylashgan binolarga yetib borgan va koʻplab strukturaviy vayronalarni qoldirgan{{sfn|Diet Report Ch. 2|2012|p=12}}. Suv toshqini sabab qurbonlar ham boʻlgan: toʻrtinchi energoblokning turbina binosida boʻlgan TEPCO kompaniyasining ikki xodimini koʻtarilgan suv olib ketgan va ular halok boʻlgan{{sfn|RJIF Report|2014|p=52}}. Stansiya bunday kattalikdagi ofatdan himoyalanmagan va buning natijasida reaktorlarning xavfsiz sovishini taʼminlovchi muhim uskunalar shikastlangan. Reaktorlar va zaxira dizel generatorlarini sovutish uchun zarur boʻlgan [[dengiz suvi]] bilan taʼminlab turuvchi qirgʻoq nasoslari ishlamay qolgan. Dizel generatorlari, oʻzgaruvchan tok va doimiy tok oʻtkazgichlari, batareyalar joylashgan turbina binolarining yertoʻlalarini suv bosib ketgan. Zavodning ishlatilgan yoqilgʻi omborining birinchi qavatida joylashgan, havo bilan sovutiladigan ikkita zaxira generatorlari suv ostida qolmagan, ammo suv ularning elektr taqsimlash uskunasiga zarar yetkazgan. Bunday vaziyatda elektr taʼminotini tezda tiklash imkoniyati mumkin emasdi. Xodimlar ixtiyorida zaxira elektr taʼminotining № 3, 5, 6 quvvat bloklarining oʻzgarmas tok batareyalari va № 6 blokning havo bilan sovutiladigan dizel generatorlari bor edi. Parlament komissiyasiga koʻra, TEPCO bunday kattalikdagi avariyaga mutlaqo tayyor boʻlmagan va stansiya taqdiri allaqachon belgilanib boʻlgan edi. Boshqaruv panellaridagi va asboblar displeyi oʻchiq qolgan. Stansiya boshqaruvchisi Masao Yoshida boshchiligidagi boshqaruv markazi monitorlari ham stansiya holati haqidagi maʼlumotlarni koʻrsatmay qolgan. AESda asosiy aloqa vositasi – mobil PHS telefoniyasi ishlamagan va aloqaning yagona usuli simli telefon aloqasi boʻlib qolgan. Energiya bloklari xodimlari favqulodda vaziyatlar koʻrsatmalarini chiroqlar nurida qayta oʻqishlari kerak boʻlgan, ammo ularda toʻliq oʻchirish haqida hech qanday koʻrsatma boʻlmagan. Bundan tashqari, hujjatlar barcha muhim asboblar displeyida koʻrsatkichlar mavjud boʻladi degan taxmin asosida tuzilgan. Xodimlar ushbu vaziyatda holatni tushungan holda harakat qilishga majbur boʻlgan. === Stansiya holatini barqarorlashtirish === 15-martdan keyin asosiy eʼtibor, ishlatilgan yadro yoqilgʻisini saqlash havzalariga qaratildi, chunki sovutmasdan ularning [[suv sathi]] sezilarli darajada pasayishi mumkin deb taxmin qilingan. Bu borada eng katta xavf 4-blokga tegishli edi, chunki uning hovuzida reaktordan yaqinda tushirilgan va shunga mos ravishda eng yuqori issiqlik chiqishi mavjud boʻlgan yonilgʻi agregatlari mavjud edi. Biroq, vertolyot orqali tekshirilganda, yoqilgʻini qayta yuklash paytida reaktorga ulangan qoʻshimcha suv taʼminoti yaratganligi sababli 4-blokning hovuzi toʻla boʻlib chiqdi. Asosiy eʼtibor 3-blokga berildi, chunki uning holati konstruktiv vayronalar tufayli savol ostida qolgandi. Vertolyotlar va Tokio oʻt oʻchirish departamenti, politsiya va Yaponiya oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlarining turli oʻt oʻchirish mashinalari yordamida hovuzlarga suv yetkazib berishning bir necha usullari sinab koʻrilgan. Voqea sodir boʻlgunga qadar AESga elektr quvvati 66, 275 va 500 kV kuchlanishli yetti liniya orqali yetkazilgan. Stansiyada 6,9 kV, 480 V va 100 V ga tushirildi va turli jihozlardan foydalanish uchun ishlatilgan. 4-aprel kuni № 1, 2 va 3-energetika bloklarining yer osti inshootlaridan yuqori radioaktiv suvni chiqarib tashlashni taʼminlash uchun TEPCO dengizga stansiyaning radioaktiv chiqindilarni saqlash omboridagi taxminan 10 ming tonna past darajadagi radioaktiv suvni oqizishini eʼlon qild. Ushbu chora suv hajmini boʻshatish uchun zarur boʻlgan va Yaponiya hukumati operatsiyaga ruxsat bergan. TEPCO maʼlumotlariga koʻra, suv oqimi zavod yaqinida yashovchi odam uchun doza yukiga atigi 0,6 mSv qoʻshishi mumkin boʻlgan. 2011-yil 17-aprelda TEPCO AESdagi vaziyatni barqarorlashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar dasturini eʼlon qildi. Dasturni amalga oshirish natijasida radiatsiya dozasi tezligining barqaror pasayishiga erishish va radioaktiv moddalarning tashlanishini nazorat qilish kutilgan. Shu maqsadda 2011-yil 27-iyundan boshlab reaktorlarni sovutish, yopiq sxemada amalga oshirila boshlandi: reaktorlardan oqib chiqayotgan suv energiya bloklarining turbinali binolariga kirib, u yerdan nasoslar yordamida tozalandi va filtrlardan reaktorlarga qaytarilgan. Bundan tashqari, № 1-3 bloklarning qobiqlari inert gaz – azot bilan toʻldirilgan. Tsunami, portlashlar va konstruktiv buzilishlardan soʻng hovuzlarning standart sovutish tizimlari ishlamay qolgan. Har bir quvvat bloki uchun qolgan stansiya quvurlariga ulangan qoʻshimcha sovutish suvi sxemalarini oʻrnatish kerak edi. 2011-yil 16-dekabrda avariya bosqichi rasman yakunlandi, vayron qilingan reaktorlar „sovuq ekvivalent“ holatiga oʻtkazilgan, bunda saqlovchilar ichidagi muhit harorati 100° C dan pastroq haroratga barqarorlashdi. Xalqaro yadroviy hodisalar shkalasi (INES) maʼlumotlariga koʻra, avariya maksimal 7 darajali – „Katta avariya“ deb belgilangan, bunday daraja faqat bir marta Chernobil AESidagi avariya paytida tayinlangan. === Evakuatsiya === [[fayl:VOA Herman - 2011-03-16 Fukushima Evacuees 03.jpg|thumb|Koriyama shahridagi maktabning sport zalida evakuatsiya qilinganlar]] Vayronkor zilzila va tsunami radiatsiya kuzatuvining koʻpgina statsionar postlarini ishdan chiqargan va yoʻllarning yomon holatga kelgani sabab transport vositalaridan foydalangan holda radiatsiyaviy tekshiruv ishlarini olib borish sezilarli darajada qiyinlashgan. Shu sabablarga koʻra, avariya sodir boʻlgan dastlabki kunlarda evakuatsiya qilinadigan hududlar, aholi uchun radiologik oqibatlarni baholashdan koʻra, zavodning oʻzining texnik holatidan kelib chiqqan holda tanlab olingan. 1 va 2 bloklar qobiqlarini ventilyatsiya qilish zarurati tufayli 11-mart kuni evakuatsiya zonasi 3 km etib belgilangan. Biroq, bu operatsiyaning uzoq davom etishi qoʻshimcha xavotirlarni keltirib chiqargan va 12 mart soat 05:00 dan keyin evakuatsiya zonasi atom elektr stantsiyasidan 10 km radiusgacha uzaytirilgan. 1, 3 va 4-bloklardagi portlashlar vaziyatning yanada yomonlashishi va yopiq zonaning yana kengayishiga olib kelgan. 15 martda evakuatsiya zonasi oʻlchami stansiyadan 20 km radiusgacha yetib borgan va 30 kilometrlik zona aholisiga uyda qolish buyurilgan. Vayron boʻlgan yoʻllar va tirbandliklarga qaramasdan, evakuatsiya juda tez amalga oshirilgan. Koʻplab aholi tartib haqida bilib olgach, bir necha soat ichida uylarini tark etishgan. Boshqa tomondan, yopiq zonaning tez kengayib borayotgan chegaralari tufayli koʻpchilik oʻz yashash joylarini bir necha bor oʻzgartirishga majbur boʻlgan. Shunday qilib, atom elektr stantsiyasiga eng yaqin shaharlarning 20% ​​aholisi olti martadan koʻproq koʻchib oʻtishga majbur boʻlgan. 20 kilometrlik zonadan toʻliq evakuatsiya qilish uch kun davom etgan. Voqea sodir boʻlgan paytda 2220 ga yaqin bemor AESdan 20 kilometr radiusda joylashgan sogʻliqni saqlash muassasalarida davolanayotgan boʻlgan. Jiddiy yadroviy avariya ehtimoli yoʻq deb hisoblanganligi sababli, faqat bitta kasalxonada radiatsiyaviy favqulodda choralar rejasi mavjud boʻlgan. Shunday qilib, 14 mart kuni Futaba psixiatriya klinikasini evakuatsiya qilish paytida odamlarni taxminan 230 kilometr masofaga tashish kerak boʻlgan. Yoʻlda uch kishi halok boʻlgan, ertasi kuni yana 11 kishi tibbiy yordam koʻrsatilmagani sabab vafot etgan. Evakuatsiyani notoʻgʻri boshqarish tufayli toʻrt nafar bemor klinikaning oʻzida vafot etgan, biri esa bedarak yoʻqolgan. 2011-yil aprel oyida shifoxonalarni evakuatsiya qilish bilan bogʻliq jami 51 ta oʻlim holatlari qayd etilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} <references /> == Havolalar == {{Навигация|Тема=Фото и Видео}} * {{cite web |author = |url = https://www.tepco.co.jp/en/hd/decommission/progress/about/livecamera/index-e.html |title = Live Cameras |lang = en |website = |publisher = [[Tokyo Electric Power Company|TEPCO]] |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Трансляция с двух камер наблюдения, расположенных на площадке АЭС }} * {{cite web |author = |url = https://www.tepco.co.jp/en/hd/responsibility/index-e.html |title = Fukushima Daiichi |lang = en |website = |publisher = [[Tokyo Electric Power Company|TEPCO]] |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Страница о ходе работ на АЭС Фукусима-дайити на официальном сайте TEPCO }} * {{cite web |author = |url = https://www.tepco.co.jp/en/insidefukushimadaiichi/index-e.html |title = Inside Fukushima Daiichi |lang = en |website = |publisher = [[Tokyo Electric Power Company|TEPCO]] |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Виртуальный тур по площадке АЭС, посвящённый работам по ликвидации последствий аварии }} * {{cite web |author = |url = https://www.meti.go.jp/english/earthquake/index.html |title = Fukushima Today |lang = en |website = |publisher = [[Министерство экономики, торговли и промышленности Японии]] |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Страница о текущей ситуации вокруг АЭС Фукусима-дайити }} * {{cite web |author = |url = http://josen.env.go.jp/en/ |title = Environmental Remediation |lang = en |website = |publisher = [[Министерство окружающей среды Японии]] |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Страница о восстановительных работах после аварии на АЭС Фукусима-дайити }} * {{cite web |author = |url = https://www.pref.fukushima.lg.jp/site/portal-english/ |title = Fukushima Revitalization Station |lang = en |website = |publisher = Сайт префектуры Фукусима |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Страница о восстановлении префектуры Фукусима }} * {{cite web |author = |url = https://ramap.jmc.or.jp/map/eng/#lat=37.28458799999977&lon=140.5831109999977&z=9&b=std&t=air&s=0,0,0,0&c=20191102_dr |title = Distribution Map of Radiation Dose |lang = en |website = |publisher = |date = |access-date = 2021-02-18 |description = Интерактивная карта радиационного мониторинга (включает архивные данные) |arxivsana = 2021-02-27 |arxivurl = https://web.archive.org/web/20210227095814/https://ramap.jmc.or.jp/map/eng/#lat=37.28458799999977&lon=140.5831109999977&z=9&b=std&t=air&s=0,0,0,0&c=20191102_dr }} * {{cite web |author = |url = https://www.monitororbs.jp/index_en.html |title = Overarching Radiation-monitoring data Browsing System in the coastal ocean of Japan (ORBS) |lang = en |website = |publisher = |date = |access-date = |description = Интерактивная карта мониторинга содержания радионуклидов в прибрежной зоне }} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} be8olqp9k324tijn1d50j067gwqifyw 0 979561 6315588 3903968 2026-10-23T02:25:11Z Xqbot 1850 Fixing double redirect from [[FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] to [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] 6315588 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] 1nci7z87jm2m8nwbimlaui04i75vwtw 1 979562 6315589 3903970 2026-10-23T02:25:16Z Xqbot 1850 Fixing double redirect from [[Munozara:FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] to [[Munozara:Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] 6315589 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] mnjivjnkmxkd79qz6dgyvk1ewh40057 0 982357 6315284 6275704 2026-10-22T14:58:15Z Janob Mirzaolim 64438 6315284 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline |airline=Red Wings Airlines |logo=RedWings_Airlines_Logo.svg |logo_size= |fleet_size=34 |destinations=28 |IATA=WZ |ICAO=RWZ |callsign=RED WINGS<ref>{{veb manbasi|author=Marie-Pierre Balcaen, [[Yevronazorat]] DAP/DIA|url=https://extranet.eurocontrol.int/http://prisme-web.hq.corp.eurocontrol.int/indicators/aircraft_operators_browse.jsp |title=Eurocontrol, Designators for Aircraft Operating Agencies, Aeronautical Authorities and Services |publisher=Extranet.eurocontrol.int|access-date=30 December 2012}}</ref> |parent= |founded={{Start date and age|df=yes|1999}} |headquarters=[[Moskva]], {{RUS}} |key_people=Yevgeny Solodilin (CEO)<ref>{{Veb manbasi|url=https://interfax.com/newsroom/top-stories/81230/|title=Former Zhukovsky Airport head Solodilin replaces Klyucharev as CEO of Red Wings|website=interfax.com|date=2022-07-13}}</ref> |hubs=<div> * [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]] * [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]] * [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] * [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] * [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] |secondary_hubs= |focus_cities=|frequent_flyer=|alliance=|website={{URL|www.flyredwings.com}} }} '''Red Wings Airlines''' – [[Rossiya]]ning mintaqaviy lessor{{Citation needed}} aviakompaniyasi boʻlib, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva Domodedovo aeroportida]] bazasi joylashgan. Aviakompaniya muntazam yoʻlovchi va yuk tashish xizmatlarini koʻrsatadi. == Tarixi == [[Fayl:Airlines_400_Tupolev_Tu-154M_Lebeda.jpg|thumb|2005-yilda Pardubitse aeroportidagi Tupolev Tu-154 samolyoti]] [[File:Red_Wings_Logo_Transparent.png|thumb|2008-yildan 2018-yilgacha foydalanilgan Red Wings logotipi]] Red Wings 1999-yilda Vnukovo aviataʼmirlash zavodining ruscha qisqartmasidan kelib chiqqan holda '''VARZ-400''' nomi bilan tashkil etilgan. 2001-yilda nomini '''Airlines 400''' deb oʻzgartirdi, 2007-yilda esa hozirgi nomini oldi. Aviakompaniya rossiyalik magnat Aleksandr Lebedevga tegishli boʻlib, u yangi ishlab chiqilgan va foydalanishgan topshirilgan 210 yoʻlovchiga moʻljallangan zamonaviyTupolev Tu-204-100B ikki reaktivli rus samolyotlaridan foydalangan holda diskont aviakompaniya yaratmoqchi edi. Kompaniya aviaparkida oʻnta Tu-204-100B bor edi (oʻn birinchi Tu-204 2012-yil 29-dekabrda [[Vnukovo xalqaro aeroporti]]da halokatga uchraganidan keyin hisobdan chiqarildi) va shuningdek, oʻzining Tu-204 avaiparkini toʻldirish uchun [[Airbus A320]] hamda Airbus A321 samolyotlarini sotib olishga harakat qilgan edi<ref>"[http://www.flightglobal.com/articles/2008/08/21/315031/red-wings-considers-a321s-as-suitable-a320s-prove-elusive.html Red Wings considers A321s as suitable A320s prove elusive]", Flight International, Retrieved 24 August 2008</ref>. Lebedev shuningdek, Red Wingsning qardosh kompaniya boʻlishi kerak boʻlgan [[Germaniya]]ning Blue Wings charter aviakompaniyasining 49% ga egalik qilardi. Biroq, 2010-yil 13-yanvarda Blue Wings barcha faoliyatini toʻxtatdi va [[jahon moliyaviy inqirozi]] tufayli bankrotlik toʻgʻrisida ariza berdi<ref name="Flugrevue">{{Veb manbasi |url=http://www.flugrevue.de/de/zivilluftfahrt/airlines-flugbetrieb/blue-wings-stellt-flugbetrieb-ein.18238.htm |sarlavha=Blue Wings stellt Flugbetrieb ein |nashriyot=Flugrevue |til=de |qaralgan sana=13 January 2010 |arxivsana=2011-10-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111004043912/http://www.flugrevue.de/de/zivilluftfahrt/airlines-flugbetrieb/blue-wings-stellt-flugbetrieb-ein.18238.htm }}</ref>. Vnukovoda 9268-reys halokatga uchraganidan soʻng, Rossiya aviatsiya maʼmurlari aviakompaniyaning ekspluatatsiyasi va parkiga texnik xizmat koʻrsatishni favqulodda tekshirishni boshladi, natijada tashuvchining sertifikati 2013-yil 4-fevralda bekor qilindi. Aviakompaniya bir kun oldin barcha operatsiyalarini toʻxtatdi va egasi Aleksandr Lebedev faoliyatini qayta tiklash rejalashtirilmaganini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vedomosti.ru/companies/news/8653641/rosaviaciya_priostanavlivaet_dejstvie_sertifikata |sarlavha=ВЕДОМОСТИ – Росавиация приостановила действие сертификата эксплуатанта Red Wings |nashriyot=Vedomosti.ru |qaralgan sana=19 August 2014}}</ref>. 2013-yil 4-aprelda Aleksandr Lebedevning Milliy zaxira korporatsiyasi (MZK) ({{Lang-ru|Национальная резервная корпорация}}) Red Wings Airlines Group „Guta“ ni ramziy bir rublga sotdi (bu holda lizingga olingan samolyotlar lizing beruvchi MZKga tegishli „Ilyushin Finance“ kompaniyasida qoldi). Red Wingsning yangi egalari parkni 10-15 ta samolyotga koʻpaytirishni rejalashtirdi – aviakompaniya faqat Rossiya samolyotlarini sotib olmoqchi edi. 2013-yil 25-aprelda „Rossiya“ aviakompaniyasining oldingi bosh direktori Sergey Belov Red Wingsga rahbarlik qilishini eʼlon qildi. 2013-yil 18-iyunda Federal havo transporti agentligi Red Wingsning tijorat yoʻlovchi va yuk tashish sertifikatini yangiladi. Aviakompaniya 22-iyundan charter reyslarini, 12-iyuldan esa Moskvaga muntazam reyslarni tikladi. Red Wings va [[Smartavia|Nordavia]] oʻzlarining biznes kuchlarini oshirish uchun birlashishga qaror qildi. Ammo jarayon boshlanganda, birlashishni yakunlash yoki ikki aviakompaniyaning kelajakdagi biznes aloqalari va brending identifikatorlarini aniqlashtirish sanasi eʼlon qilinmadi. Reja dastlab Nordavia tomonidan buyurtma qilingan Airbus A320 samolyotlarini Red Wingsga yetkazib berishni nazarda tutgan. Yangi brend nomi birlashish tugagandan soʻng eʼlon qilinishi kerak edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ato.ru/content/aviakompanii-red-wings-i-nordavia-obedinyatsya?slink=super |sarlavha=Авиакомпании Red Wings и "Нордавиа" объединятся |sana=16 October 2017}}</ref>. 2018-yil 20-sentyabrda Red Wings oʻzining rebrendingini eʼlon qildi. Yangilangan liveradagi birinchi samolyot 2018-yil oxirigacha yetkazilishi kerak boʻlgan Airbus A321 boʻlishi kutilgan edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ato.ru/content/red-wings-v-2019-godu-uvelichit-flot-i-passazhiropotok-v-15-raza?slink=super |sarlavha=ФОТО: Red Wings представила два варианта обновленной ливреи |sana=20 September 2018}}</ref>. 2021-yil avgust oyida Red Wings aviakompaniyasi SSJ100 dvigatellarini texnik qoʻllab-quvvatlash maqsadida Birlashgan aviatsiya korporatsiyasi bilan qiymati 500 million dollarlik 20 yilga moʻljallangan birinchi shaxsiy xizmat koʻrsatish shartnomasini imzoladi. Ilgari faqat dvigatel ishlab chiqaruvchi PowerJet kompaniyasi aviakompaniyalar bilan har qanday texnik yordam shartnomalarini bevosita imzolash huquqiga ega boʻlishi mumkin edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.forbes.ru/newsroom/biznes/437429-red-wings-zaplatit-500-mln-za-obsluzhivanie-dvigateley-ssj-100-po-kontraktu |sarlavha=Red Wings заплатит $500 млн за обслуживание двигателей SSJ100 по контракту на 20 лет |til=ru |sana=2021-08-16 |nashriyot=Forbes (Россия)}}</ref>. == Parvoz manzillari == === Codeshare shartnomalari === Hozirda Red Wings Airlines quyidagi aviakompaniyalar kodshering shartnomasiga ega: * [[Smartavia]]<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Liu |first=Jim |date=10 May 2019 |title=Red Wings expands Nordavia codeshares in S19 |work=Routesonline |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284280/red-wings-expands-nordavia-codeshares-in-s19/ |access-date=10 May 2019}}</ref> * [[Ural Airlines]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://pravdaurfo.ru/novost/366629-aviakompanii-red-wings-i-uralskie-avialinii-dogovorilis-o-sovmestnyh-perevozkah/ |sarlavha=Авиакомпании Red Wings и "Уральские авиалинии" договорились о совместных перевозках |sana=7 October 2021}}</ref> == Aviaparki == === Joriy holati === [[Fayl:Red_Wings,_VP-BWW,_Airbus_A320-232_(29370249517).jpg|thumb| Red Wings Airlines [[Airbus A320|Airbus A320-200]] samolyoti kompaniyaning oldingi liverasida]] [[Fayl:Red_Wings,_VP-BAN,_Airbus_A321-211_(49561133241).jpg|thumb|Red Wings Airlines Airbus A321-200 samolyoti kompaniyaning yangi liverasida]] Red Wings aviaparki 2023-yil may holatiga koʻra quyidagi samolyotlardan iborat<ref>{{Jurnal manbasi|title=Global Airline Guide 2017 (Part Two)|journal=Airliner World|issue=November 2017|page=30}}</ref><ref name="ps">{{Veb manbasi |url=https://www.planespotters.net/airline/Red-Wings |sarlavha=Red Wings Fleet Details and History |ish=Planespotters.net |qaralgan sana=3 October 2022 |arxivsana=2023-09-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230921180258/https://www.planespotters.net/airline/Red-Wings}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aex.ru/m/news/2020/10/9/217724/ |sarlavha=Новости Aviation EXplorer: ГТЛК передала в лизинг авиакомпании Red Wings 2 самолета SSJ 100}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Red Wings (WZ/RWZ) Fleet, Routes, & Reviews |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/wz-rwz/fleet |ish=Flightradar24 |qaralgan sana=29 May 2023}}</ref>: {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+Red Wings Airlines floti ! rowspan="2" | Samolyot ! rowspan="2" | Miqdori ! rowspan="2" | Buyurtmalar ! colspan="3" | Yoʻlovchilar ! rowspan="2" | Eslatmalar |- ! <abbr title="Business">C</abbr> ! <abbr title="Economy">Y</abbr> ! Jami |- | [[Airbus A320|Airbus A320-200]] | 2 | &mdash; | &ndash; | 180 | 180 | |- | Airbus A321-200 | 6 | &mdash; | &ndash; | 220 | 220 | |- | [[Boeing 777|Boeing 777-200ER]] | 3 | &mdash; | &ndash; | 412 | 412 | |- | Irkut MC-21-300 | &mdash; | 16 <ref name="Red wings new order">{{Veb manbasi |url=http://www.flightglobal.com/news/articles/maks-red-wings-signs-for-russian-jets-and-q400s-390028/ |sarlavha=MAKS: Red Wings signs for Russian jets and Q400s |nashriyot=Flightglobal.com |sana=30 August 2013 |qaralgan sana=2 September 2013}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://atwonline.com/aircraft-orders-deliveries/irkut-mc-21-gets-new-orders-maks-air-show |sarlavha=Irkut MC-21 gets new orders at MAKS Air Show |sana=18 July 2017 |ish=atwonline.com |til=en-GB |qaralgan sana=19 July 2017}}</ref> | colspan="3" | <abbr title="To Be Announced">TBA</abbr> | |- | [[Sukhoi Superjet 100|Sukhoi Superjet 100-95]] | 20 | 40 | &ndash; | 100 | 100 | Hammasi boʻlib 60 ta samolyot buyurtma qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.flugrevue.de/zivil/start-in-neue-aera-red-wings-uebernimmt-den-ersten-von-60-superjets/ |sarlavha=Start in neue Ära: Red Wings übernimmt den ersten von 60 Superjets |sana=14 September 2020}}</ref> |- | Tupolev Tu-204-100 | 1 | &mdash; | 25 | &ndash; | 25 | Aviastar-TUdan ijaraga olingan. |- | Tupolev Tu 204-100B<ref name="ps"/> | 1 | &mdash; | &ndash; | 210 | 210 | |- | Tupolev Tu-204-300 | 1 | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! Jami ! 34 ! 56 ! colspan="4" | |} === Avval foydalanilgan samolyotlar === Red Wings Airlines aviakompaniyasi ilgari quyidagi turdagi samolyotlardan foydalangan{{Citation needed}}: * Ilyushin Il-76 * Tupolev Tu-154 * Tupolev Tu-214 == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2012-yil 29-dekabr, mahalliy vaqt bilan 16:35 (GMT 12:35), Red Wings Airlines 9268-reysida uchgan Tupolev TU-204-100V (Roʻyxatga olish raqami: RA-64047, c/n: 1450743164047, s/n, qurilgan yili: 2008-yil) samolyoti Vnukovo xalqaro aeroportida (VKO) 19-uchish-qoʻnish yoʻlagini bosib oʻtib, [[Chexiya]]ning Pardubitse aeroportidan qoʻnish vaqtida halokatga uchradi. Samolyot parchalanib ketdi va M3 trassasidan taxminan {{Convert|400|m|ft yd|0|abbr=out}} koʻtarilib toʻxtadi. Samolyot bortida sakkiz nafar ekipaj aʼzosi boʻlgan, ulardan besh nafari halok boʻldi, qolgan uch nafari ogʻir yaralandi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20121229-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Tupolev 204-100V RA-64047 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |nashriyot=Aviation-safety.net |qaralgan sana=29 December 2012}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif=Agencies |url=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/29/russian-passenger-jet-crashes-moscow-vnukovo |sarlavha=Russian passenger jet crashes at Moscow's Vnukovo airport |ish=Guardian |sana=29 December 2012 |qaralgan sana=29 December 2012}}</ref>. Vnukovodagi halokatli voqea Red Wings samolyotlari ishtirokidagi ikkinchi shunday voqea edi. Oldingisi toʻqqiz kun oldin, 2012-yil 20-dekabr kuni, Moskvadan [[Novosibirsk]]ka parvoz qilgan TU-204-100B samolyoti bilan sodir boʻlgan edi. Samolyot [[Tolmachevo aeroporti]]dagi 25-uchish-qoʻnish yoʻlagidan {{Convert|1,150|ft|m|0|abbr=off|order=flip}} masofada yoʻlakdan chiqib ketdi va ochiq maydonga chiqdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=151372 |sarlavha=ASN Aircraft accident 20-DEC-2012 Tupolev Tu-204-100V RA-64049 |nashriyot=Aviation-safety.net |sana=20 December 2012 |qaralgan sana=29 December 2012}}</ref>. Parvoz maʼlumotlarini yozib olish qurilmasining dastlabki koʻrsatkichlari shuni koʻrsatadiki, tormoz ishdan chiqishi, shuningdek, dvigatel quvvatini oʻzgartirish moslamasi bilan bogʻliq muammolar har ikkala halokatning asosiy sabablari boʻlib, qoʻshimcha parvozga yaroqlilik direktivalari chiqarildi<ref>Hradecky, Simon [http://avherald.com/h?article=45b4b3cb&opt=0 „Accident: Red Wings T204 at Moscow on Dec 29th 2012, overran runway on landing“] ''The Aviation Herald'', 29 December 2012.</ref><ref>Hradecky, Simon [http://avherald.com/h?article=45ad34b5&opt=0 „Incident: Red Wings T204 at Novosibirsk on Dec 20th 2012, runway excursion on landing“] ''The Aviation Herald'' 20 December 2012 (updated 30 December 2012)</ref><ref>[http://www.ndtv.com/article/world/bad-brakes-cited-in-moscow-crash-landing-311397 ''Bad brakes cited in Moscow crash landing''] Agence France-Presse (via NDTV.com) 30 December 2012</ref><ref>Kaminski-Morrow, David [http://www.flightglobal.com/news/articles/tu-204-directive-warns-pilots-to-check-thrust-reverse-status-380606/ „Tu-204 directive warns pilots to check thrust-reverse status“] Flightglobal.com, 2 January 2013</ref>. * 2018-yilning 22-avgust kuni Red Wings Tu-204 samolyotining WZ808-reysi bilan [[Ufa (shahar)|Ufadan]] [[Sochi]]ga parvoz qilayotgan Aviadvigatel PS-90 dvigatellaridan biri [[Ufa xalqaro aeroporti]]dan havoga koʻtarilish chogʻida koʻtarilib ketdi va shundan soʻng yonib ketdi. Ekipaj hech qanday yongʻin belgilarini olmagan, avtomatik yongʻinni oʻchirish tizimi ishlamagan va qoʻlda yongʻinni oʻchirish orqali olov toʻliq oʻchirilmagan. Favqulodda xizmatlar samolyot qoʻngandan soʻng yongʻinni oʻchirishdi, yoʻlovchilar esa oʻng qoʻl eshiklari orqali evakuatsiya qilindi. Jarohatlanganlar yoʻq. Voqealarni tekshirish uchun Rosaviatsiya (Rossiya fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi) komissiyasi tuzildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://avherald.com/h?article=4bcae06f&opt=0 |sarlavha=Incident: Red Wings T204 at Ufa on Aug 22nd 2018, engine fire |ish=avherald.com |qaralgan sana=27 March 2019}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.flyredwings.com/ Red Wings rasmiy veb-sayti] * [https://web.archive.org/*/http://www.a400.ru/ Air 400 rasmiy veb-sayti] (Arxiv) {{Rossiya aviakompaniyalari}} [[Turkum:Rossiya aviakompaniyalari]] [[Turkum:Rossiya charter aviakompaniyalari]] [[Turkum:Moskvada joylashgan kompaniyalar]] 5syqwar46rtel9mqd6lj7nxayt4ecyh 0 982377 6315296 4682119 2026-10-22T15:19:54Z Janob Mirzaolim 64438 ichki havola 6315296 wikitext text/x-wiki 2023-yil may holatiga koʻra, [[IrAero]] quyidagi yoʻnalishlarga parvozlarni amalga oshiradi<ref name="schedule">{{cite web|url=https://iraero.ru/en/information/schedule/|title=Flight Schedule|publisher=iraero.ru|accessdate=8 April 2022}}</ref>: == Roʻyxat == {|class="wikitable sortable" |- !style="background: #5DADEC;color: #FFFFFF"|Mamlakat !style="background: #5DADEC;color: #FFFFFF"|Viloyat !style="background: #5DADEC;color: #FFFFFF"|Shahar !style="background: #5DADEC;color: #FFFFFF"|Aeroport !style="background: #5DADEC;color: #FFFFFF"|Eslatmalar !style="background: #5DADEC;color: #FFFFFF"|Manba |- |{{ARM}}||||[[Yerevan]]||[[Zvartnots xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref name="schedule"/> |- |{{MNG}}||||[[Ulan-Bator]]||[[Chingizxon xalqaro aeroporti]]||||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230509-io2q23int|title=IRAERO ADDS VIETNAM / MONGOLIA SERVICE IN 2Q23|work=Aeroroutes|accessdate=9 May 2023}}</ref> |- |{{AZE}}||||[[Boku]]||[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite news |title=Из Оренбурга в Баку начнет летать иркутская авиакомпания |url=http://ria56.ru/posts/iz-orenburga-v-baku-nachnet-letat-irkutskaya-aviakompaniya.htm |accessdate=18 March 2019 |publisher=RIA56. Новости Оренбурга и Оренбургской области |date=18 March 2019 |language=ru-RU}}</ref><ref name=IRtoGYD>{{cite news |last1=РОВНУШКИНА |first1=Анастасия |title=Из Екатеринбурга в Баку этим летом можно будет улететь на самолетах Sukhoi Superjet |url=https://www.e1.ru/news/spool/news_id-66017599-section_id-86.html |accessdate=15 March 2019 |work=www.e1.ru |publisher=Е1.РУ Екатеринбург Онлайн |date=15 March 2019}}</ref> |- | rowspan="3"|{{KAZ}}||<small>[[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]]</small>||[[Koʻkchatov]]||[[Koʻkchatov xalqaro aeroporti]]||||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.airlines-inform.ru/news/irair_moscow_kokshetau_2019.html|title=Новый рейс Москва - Кокшетау запускает "ИрАэро"|newspaper=Airlines Infrom|date=22 April 2019}}</ref> |- |<small>[[Qaragʻandi (viloyat)|Qaragʻandi viloyati]]</small>||[[Qaragʻandi]]||[[Sariarka aeroporti]]||||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.airlines-inform.ru/news/irair_moscow_karaganda_2019.html|title="ИрАэро" приступит к выполнению рейса Москва - Караганда|newspaper=Airlines Infrom|date=16 April 2019}}</ref> |- |<small>[[Shimoliy Qozogʻiston (viloyat)|Shimoliy Qozogʻiston viloyati]]</small>||[[Petropavl]]||[[Petropavl aeroporti]]||||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.airlines-inform.ru/news/irair_moscow_petropavlovsk_2019.html|title=В Петропавловск из Москвы начнет летать "ИрАэро"|newspaper=Airlines Inform|date=28 April 2019}}</ref> |- | rowspan="60"|{{RUS}}||<small>[[Amur viloyati]]</small>||[[Blagoveshchensk]]||[[Ignatyevo aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Buryatiya]]</small>||[[Ulan-ude]]||[[Baykal xalqaro aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- | rowspan="3"|<small>[[Irkutsk viloyati]]</small>||Bodaybo||Bodaybo aeroporti||align=center| ||align=center| |- |[[Irkutsk]]||[[Irkutsk xalqaro aeroporti]]||Habi||align=center| |- |Ust-Kut||Ust-Kut aeroporti||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Kemerovo viloyati]]</small>||[[Kemerovo]]||[[Kemerovo aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- | rowspan="4"|<small>[[Krasnodar oʻlkasi]]</small>||[[Anapa]]||Vityazevo aeroporti||align=center| ||align=center|<ref name="OmskS17">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=IrAero adds new summer routes from Omsk in June 2017|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271032/iraero-adds-new-summer-routes-from-omsk-in-june-2017/|accessdate=25 January 2017|publisher=Routesonline|date=25 January 2017}}</ref> |- |Gelenjik||[[Gelenjik aeroporti]]||Mavsumiy||align=center| |- |[[Krasnodar]]||[[Krasnodar xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Sochi]]||[[Sochi xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref name="OmskS17" /> |- | rowspan="2"|<small>[[Krasnoyarsk oʻlkasi]]</small>|| rowspan="2"|[[Krasnoyarsk]]||Cheremshanka aeroporti||align=center| ||align=center| |- |[[Yemelyanovo xalqaro aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Leningrad viloyati]]</small>||[[Sankt-Peterburg]]||[[Pulkovo aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- | rowspan="2"|<small>[[Magadan viloyati]]</small>||Evensk||Severo-Evensk aeroporti||align=center| ||align=center| |- |[[Magadan]]||Sokol aeroporti||Fokus-shahri||align=center| |- | rowspan="3"|<small>[[Moskva viloyati]]</small>|| rowspan="3"|[[Moskva]]||[[Domodedovo xalqaro aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |[[Vnukovo xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Jukovskiy xalqaro aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Nijniy novgorod viloyati]]</small>||[[Nijniy Novgorod]]||[[Strigino xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Novosibirsk viloyati]]</small>||[[Novosibirsk]]||[[Tolmachevo aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Oltoy oʻlkasi]]</small>||[[Barnaul]]||Barnaul aeroporti||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Omsk viloyati]]</small>||[[Omsk]]||[[Omsk Markaziy aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Orenburg viloyati]]</small>||[[Orenburg]]||[[Orenburg aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Permskiy oʻlkasi|Perm oʻlkasi]]</small>||[[Perm]]||[[Perm xalqaro aeroporti|Bolshoye Savino aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center| |- |<small>[[Primorsk oʻlkasi]]</small>||[[Vladivostok]]||[[Vladivostok xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref name=IrAeroVVO>{{cite web|title=Во Владивосток с "ИрАэро"|url=http://iraero.ru/company/news/vo-vladivostok-s-%C2%ABiraero%C2%BB|work=Новости компании|publisher=Авиакомпания «ИрАэро»|accessdate=16 October 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017042211/http://iraero.ru/company/news/vo-vladivostok-s-%C2%ABiraero%C2%BB|archivedate=17 October 2013}}</ref> |- |<small>[[Rostov viloyati]]</small>||[[Rostov-Don]]||Rostov-Don aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center| |- |<small>[[Samara viloyati]]</small>||[[Samara]]||[[Kurumoch xalqaro aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center| |- |<small>[[Saratov viloyati]]</small>||[[Saratov]]||Gagarin aeroporti||Fokus-shahri||align=center|<ref>{{cite web |title=Авиакомпания «ИрАэро» открывает рейсы из Москвы в аэропорт «Гагарин» |url=https://gsv.aero/about/news/aviakompaniya-iraero-otkryvaet-reysy-iz-moskvy-v-aeroport-ga/ |website=gsv.aero |publisher=SarAero-Invest JSC |accessdate=5 September 2019}}</ref> |- | rowspan="14"|<small>[[Saxa|Saxa/Yoqutiston Republikasi]]</small>||Batagay||[[Batagay aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Belaya Gora||[[Belaya Gora aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Cherskiy||Cherskiy aeroporti||align=center| ||align=center| |- |Chokurdax||[[Chokurdax aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Deputatskiy||[[Deputatskiy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Xonuu||[[Moma aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Lensk||[[Lensk aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Olenyok||[[Olenyok aeroporti]]||align=cneter| ||align=center| |- |Sakkirir||[[Sakqirir aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Saskilax||[[Saskilax aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Srednekolimsk||[[Srednekolimsk aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Suntar||[[Suntar aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Ust-Maya||[[Ust-Maya aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Yakutsk]]||Yakutsk aeroporti||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Saxalin viloyati]]</small>||[[Yujno-saxalinsk]]||Yujno-Saxalinsk aeroporti||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Stavropol oʻlkasi]]</small>||[[Mineralnye vodi]]||[[Mineralnye Vodi aeroporti]]||||align=center|<ref>{{cite web|url=https://sarnovosti.ru/news/ozvucheny-grafiki-vyletov-iz-saratovskogo-aeroporta-v-sochi-i-simferopol/|title=Озвучены графики вылетов из саратовского аэропорта в Сочи и Симферополь|newspaper=Region 64|date=25 October 2019|qaralgan sana=2023-10-24|arxivsana=2023-04-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230419230852/https://sarnovosti.ru/news/ozvucheny-grafiki-vyletov-iz-saratovskogo-aeroporta-v-sochi-i-simferopol/}}</ref> |- |<small>[[Sverdlovsk viloyati]]</small>||[[Yekaterinburg]]||[[Koltsovo xalqaro aeroporti]]||||align=center| |- | rowspan="2"|<small>[[Tatariston|Tatariston Respublikasi]]</small>||[[Bugulma]]||[[Bugulma aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center| |- |[[Qozon]]||[[Qozon xalqaro aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center| |- |<small>[[Tomsk viloyati]]</small>||[[Tomsk]]||Bogashevo aeroporti||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Tiva|Tuva Respublikasi]]</small>||[[Qizil (shahar)|Qizil]]||[[Qizil aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Tyumen viloyati]]</small>||[[Tyumen]]||[[Roshchino xalqaro aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center| |- | rowspan="2"|<small>[[Xabarovsk oʻlkasi]]</small>||[[Xabarovsk]]||[[Xabarovsk Noviy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Oxotsk||[[Oxotsk aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Xanti-Mansilar muxtor okrugi]]</small>||[[Nijnevartovsk]]||[[Nijnevartovsk aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Yamal Nenetslari muxtor okrugi]]</small>||Noviy Urengoy||[[Noviy Urengoy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |<small>[[Zabaykal oʻlkasi]]</small>||[[Chita]]||[[Kadala|Kadala aeroporti]]||Fokus-shahri||align=center| |- |<small>[[Chelyabinsk viloyati]]</small>||[[Chelyabinsk]]||[[Chelyabinsk aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- | rowspan="4"|<small>[[Chukotka muxtor okrugi]]</small>||Markovo||[[Markovo aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Omolon||[[Omolon aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Pevek||[[Pevek aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |Keperveyem||[[Keperveyem aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |{{RUS}} / {{UKR}}{{#tag:ref|Bahsli. [[Qrim anneksiyasi]] maqolasiga qarang.|group="A"}}||<small>Qrim Respublikasi / [[Qrim Muxtor Respublikasi]]</small>||[[Simferopol]]||[[Simferopol xalqaro aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center|<ref>{{cite web|url=https://sarnovosti.ru/news/ozvucheny-grafiki-vyletov-iz-saratovskogo-aeroporta-v-sochi-i-simferopol/|title=Озвучены графики вылетов из саратовского аэропорта в Сочи и Симферополь|newspaper=Region 64|date=25 October 2019|qaralgan sana=2023-10-24|arxivsana=2023-04-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230419230852/https://sarnovosti.ru/news/ozvucheny-grafiki-vyletov-iz-saratovskogo-aeroporta-v-sochi-i-simferopol/}}</ref> |- |{{VNM}}||||[[Xanoy]]||[[Noi Bai xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230509-io2q23int|title=IRAERO ADDS VIETNAM / MONGOLIA SERVICE IN 2Q23|work=Aeroroutes|accessdate=9 May 2023}}</ref> |- | rowspan="7" |{{CHN}}||<small>[[Guandun]]</small>||[[Guanchjou]]||[[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=IrAero adds Guangzhou service from April 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283110/iraero-adds-guangzhou-service-from-april-2019/ |accessdate=26 February 2019 |work=Routesonline |date=26 February 2019}}</ref> |- |<small>[[Ichki Mongoliya]]</small>||Manchjuriya||Manchjuriya Xijiao aeroporti||align=center| ||align=center| |- | rowspan="2"|<small>[[Lyaonin]]</small>||[[Dalyan]]||Dalyan Chjoushuyszi xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center| |- |[[Shenyan]]||Shenyan Taoszyan xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/267841/iraero-adds-shenyang-service-from-july-2016/|title=IrAero Adds Shenyang Service from July 2016|publisher=routesonline|accessdate=11 July 2016}}</ref> |- |<small>[[Xaynan]]</small>||Sanya||[[Sanya Feniks xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy||align=center| |- | rowspan="2"|<small>[[Xeylunszyan]]</small>||[[Xarbin]]||Xarbin Taypin xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center| |- |Jiamusi||Jiamusi Dongjiao aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center| |- | rowspan="2" |{{UZB}}||<small>[[Fargʻona viloyati]]</small>||[[Fargʻona]]||[[Fargʻona xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=IrAero adds Krasnoyarsk – Fergana service from Nov 2018 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281178/iraero-adds-krasnoyarsk-fergana-service-from-nov-2018/ |accessdate=25 October 2018 |work=Routesonline |date=24 October 2018}}</ref> |- |<small>[[Toshkent]]</small>||[[Toshkent]]||[[Toshkent xalqaro aeroporti]]||||align=center|<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283910/iraero-schedules-irkutsk-tashkent-may-2019-launch/|title = IrAero schedules Irkutsk – Tashkent May 2019 launch}}</ref> |- |} <references group="A"/> == Manbalar == {{Reflist}} [[Turkum:Aviakompaniyalar parvoz yoʻnalishlari roʻyxati|IrAero]] nuruyxotsu4d5ir4er0mt58fomxjmmw 0 982476 6315294 6302433 2026-10-22T15:11:50Z Janob Mirzaolim 64438 /* Parvoz geografiyasi */ ichki havola 6315294 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Nordstar | logo = Nordstar airlines logo.png | logo_size = | fleet_size = 10 | destinations = 44 | IATA = Y7 | ICAO = TYA | callsign = TAIMYR | parent = | founded = {{start date and age|2009}} | ceased = | headquarters = [[Norilsk]], [[Rossiya]] | key_people = Leonid Moxov (Bosh direktor) | hubs = *{{nowrap|[[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Yemelyanovo]]}} * Norilsk–Alikel | secondary_hubs = *[[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]] * [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk–Tolmachevo]] | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | website = [https://www.nordstar.ru/en/ www.nordstar.ru/en/] }} '''NordStar aviakompaniyasi''' ({{Lang-en|NordStar Airlines}}, yuridik nomlanishi „NordStar“ AK“ AJ) – [[Rossiya]] aviakompaniyasi, Federal havo transporti agentligi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.favt.ru/novosti-novosti/?id=4097 |sarlavha=Основные показатели работы гражданской авиации России за январь - декабрь 2016 - 2017 гг. |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.favt.ru |til=en |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-02-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180208004232/http://www.favt.ru/novosti-novosti/?id=4097}}</ref> maʼlumotlariga koʻra Rossiyadagi 15 ta eng yirik aviakompaniyalardan biri (yiliga 1 million yoʻlovchi aylanmasi), yoʻlovchilarni mahalliy va xalqaro yoʻnalishlarda tashish bilan shugʻullanadi. Baza aeroportlari: Domodedovo (Moskva), Krasnoyarsk (Krasnoyarsk). 2021-yilda Krasnoyarsk oʻlkasi hukumati bilan bitim imzolaganidan keyin, Norilsk aeroporti (Alikel) ham NordStarning baza aeroportlaridan biriga aylandi. Aviakompaniyaning bosh ofisi [[Moskva|Moskvada]] joylashgan. == Aviakompaniya tarixi == [[Fayl:Норд6.jpg|left|thumb|190x190px| NordStar Boeing 737-800 flagmani yangi liverada]] 2008-yil NordStar Airlines oʻsha vaqtda faoliyat yuritayotgan „Taymir“ aviakompaniyasi“ OAJ negizida alohida yuridik boʻlinma sifatida tashkil etilgan. Ayni yilda NordStar savdo belgisi yaratildi. 2016-yilda kompaniya qayta tashkil etildi, natijada yangi yuridik nomi – „NordStar“ aviakompaniyasi“ aksiyadorlik jamiyati paydo boʻldi. 2011-yildan beri aviakompaniya Krasnoyarsk oʻlkasining asosiy aviatashuvchisi boʻlib<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.kja.aero/doc.php?id=3653 |sarlavha=Пассажиропоток Международного аэропорта Красноярск в 2017 году вырос на 26% |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.kja.aero |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-02-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180207182926/http://www.kja.aero/doc.php?id=3653}}</ref>, mintaqaning yirik shaharlarini qoʻshni viloyatlardagi shaharlar bilan bogʻlaydi, shuningdek, [[Krasnoyarsk oʻlkasi|Krasnoyarsk oʻlkasining]] borish qiyin boʻlgan shimoliy aholi [[Krasnoyarsk oʻlkasi|punktlari]] bilan havo aloqasini taʼminlovchi ijtimoiy vazifani bajaradi. NordStar Airlines birinchi parvozini 2009-yil 17-iyunda [[Moskva]] – [[Norilsk]] yoʻnalishi boʻyicha amalga oshirdi. 2015-yildan beri NordStar aviakompaniyasi Rossiya hukumatining 1242-sonli qaroriga muvofiq mintaqaviy parvozlarni subsidiyalash dasturida ishtirok etib, Krasnoyarsk oʻlkasi va qoʻshni hududlarga parvozlarni amalga oshiradi. == Aviaparki == [[Fayl:VQ-BDN_NordStar_Airlines_Boeing_737-800_front.jpg|thumb| Boeing 737-800 (RA-73257) [[2019-yilgi Qishki Universiada|XXIX Butunjahon qishki Universiada-2019ga]] bagʻishlangan „U-layk“ liverasida]] 2023-yil iyun holatiga koʻra NordStar Airlines aviaparkida 9 ta samolyot bor<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.planespotters.net/airline/NordStar-Airlines?refresh=1 |sarlavha=NordStar Airlines Fleet Details and History |ish=www.planespotters.net |qaralgan sana=2023-06-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230614084827/https://www.planespotters.net/airline/NordStar-Airlines?refresh=1 |arxivsana=2023-06-14}}</ref>: * [[Boeing 737]] tipidagi 9 ta oʻrta masofali samolyot; {| class="wikitable" |+NordStar floti | '''Samolyot turi''' | '''Miqdori''' | '''Buyurtma qilingan''' | '''Oʻrindiqlar tartibi C/Y''' | '''Eslatma''' |- ! Boeing 737-800 WL | 8 | | C6/Y174 | RA-73251, RA-73252, RA-73253, RA-73254, RA-73255, RA-73256, RA-73257, RA-73258. |- ! [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]] | 1 | | Y148 | RA-73259 |} [[Fayl:VP-BKT_B733_NordStar_DME_UUDD_(34546884595).jpg|thumb|240x240px| [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]] (RA-73259)]] 2017-yil 12-yanvar kuni NordStar Airlines va [[2019-yilgi Qishki Universiada|XXIX Butunjahon qishki Universiada 2019]] bosh hamkori „Nornikel“ Qishki universiada ramzlari bilan bezatilgan birinchi Boeing 737-800 samolyotini taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/208/ |sarlavha=Авиакомпания NordStar презентовала самолет с символикой Зимней универсиады - 2019 |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-02-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180208004234/https://www.nordstar.ru/about/news/208/}}</ref>. Yil davomida yana ikkita samolyot ushbu sport tadbiri liverasida qayta boʻyaldi. 2021-yilda ATR-42 KrasAvia kompaniyasiga topshirildi. 2022-yilda butun flot Rossiya samolyotlari reestriga oʻtkazildi. 2023-yil iyun holatiga koʻra, samolyotlarning oʻrtacha yoshi 18,4 yoshni tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://russianplanes.net/airline/981 |sarlavha=Карточка оператора: Nordstar ✈ russianplanes.net ✈ наша авиация |ish=russianplanes.net |qaralgan sana=2023-01-30 |arxivsana=2023-01-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230130215034/https://russianplanes.net/airline/981}}</ref>. == Parvoz geografiyasi == {{Asosiy|NordStar parvoz yoʻnalishlari roʻyxati}} NordStar aviakompaniyasining parvozlari geografiyasi Rossiya va xorijiy shaharlardagi ellikdan ortiq muntazam yoʻnalishlarni oʻz ichiga oladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/route-map/ |sarlavha=Карта маршрутов авиакомпании NordStar |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2017-10-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171021171620/http://www.nordstar.ru/about/route-map/}}</ref>. NordStar Airlines muntazam ravishda Krasnoyarsk oʻlkasi ichidagi parvozlardan tashqari, quyidagi yoʻnalishlarga parvoz qiladi: {| class="sortable wikitable toccolours" ! style="background:#960018; color:white;" |Mamlakat ! style="background:#960018; color:white;" |Shahar ! style="background:#960018; color:white;" |Aeroport ! style="background:#960018; color:white;" |Eslatma |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Moskva]] |[[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]] |''Habi'' |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Sankt-Peterburg]] |[[Pulkovo aeroporti|Pulkovo]] |''Habi'' |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Krasnoyarsk]] |[[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Yemelyanovo]] |''Habi'' |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Novosibirsk]] |[[Tolmachevo aeroporti|Tolmachevo]] |''Qoʻshimcha habi'' |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Norilsk]] |Alikel |''Habi'' |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Krasnodar]] |[[Krasnodar xalqaro aeroporti|Pashkovskiy]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Sochi]] |[[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Anapa]] |Vityazevo | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Voronej]] |[[Voronej xalqaro aeroporti|Voronej]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Mineralnye vodi]] |[[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Mahachqalʼa]] |[[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Nijniy Novgorod]] |[[Strigino xalqaro aeroporti|Strigino]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Yekaterinburg]] |[[Koltsovo xalqaro aeroporti|Koltsovo]] |''Qoʻshimcha habi'' |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Perm]] |[[Perm xalqaro aeroporti|Perm]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Qozon]] |[[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Chelyabinsk]] |[[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Ufa (shahar)|Ufa]] |[[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Rostov-Don]] |Platov | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Volgograd]] |[[Volgograd xalqaro aeroporti|Gumrak]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Stavropol]] |Shpakovkoe | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Belgorod]] |Belgorod | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Irkutsk]] |Irkutsk | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Bratsk]] |Bratsk | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Chita]] |[[Kadala]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Vladivostok]] |[[Vladivostok xalqaro aeroporti|Knevichi]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Xabarovsk]] |[[Xabarovsk Noviy aeroporti|Noviy]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Abakan]] |Abakan | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Qizil (shahar)|Qizil]] |[[Qizil aeroporti|Qizil]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Tomsk]] |Tomsk | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Surgut]] |[[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]] | |- |{{Flagcountry|Россия}} |[[Qoʻrgʻon (shahar)|Qoʻrgʻon]] |[[Qoʻrgʻon aeroporti|Qoʻrgʻon]] | |- |{{CHN}} |[[Pekin]] |[[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Poytaxt]] | |- |{{CHN}} |Sanya |[[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Feniks]] | |- |{{ARM}} |[[Yerevan]] |[[Zvartnots xalqaro aeroporti|Zvarnots]] | |- |{{ARM}} |[[Gyumri]] |Shirak | |- |{{AZE}} |[[Boku]] |[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Haydar Aliyev]] | |- |{{EGY}} |[[Qohira]] |[[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] | |- |{{TUR}} |[[Antaliya]] |[[Antaliya aeroporti|Antaliya]] | |} [[Fayl:NordStar,_VQ-BKR,_Boeing_737-8AS_(31381256456).jpg|thumb|300x300px| [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-800]] (RA-73254)]] [[Fayl:ATR_ATR-42-500,_NordStar_AN1944695.jpg|thumb|250x250px| ATR-42-500 Nordstar. Ushbu turdagi samolyotlardan foydalanish toʻxtatilgan]] NordStar kod-shering shartnomasi boʻyicha hamkor aviakompaniyalar bilan birgalikda quyidagi yoʻnalishlarda parvozlarni amalga oshiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/airlines-partners/ |sarlavha=Авиакомпании-партнеры авиакомпании NordStar |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=nordstar.ru |qaralgan sana=2016-10-25 |arxivsana=2016-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161025235424/http://nordstar.ru/about/airlines-partners/}}</ref>: {| class="wikitable" !Aviakompaniya ! Yoʻnalishlar |- | [[S7 aviakompaniyasi]] | Krasnoyarsk—Pekin—Krasnoyarsk |- | [[Utair]] | Krasnoyarsk—Tomsk—Krasnoyarsk Tomsk—Surgut—Tomsk |} == Mukofotlari va yutuqlari == * 2011-yilda NordStar Airlines „YIL BRENDI/EFFIE 2011“ milliy tanlovining nufuzli mukofoti laureati boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Авиакомпания NordStar стала лауреатом премии национального конкурса "Брэнд |url=https://www.aex.ru/news/2012/4/16/94351/ |access-date=2018-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004442/https://www.aex.ru/news/2012/4/16/94351/ |archive-date=2018-02-08}}</ref>. * 2013-yil 14-avgustda „Taymir“ aviakompaniyasi“ OAJ Moskva filiali direktorining oʻrinbosari, parvoz direktori va hozirgi 1-darajali uchuvchi K. V. Dudarevga „Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan uchuvchisi“ faxriy unvoni berildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/81/ |sarlavha=Летный директор авиакомпании NordStar стал заслуженным пилотом РФ |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-10-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181029152050/https://www.nordstar.ru/about/news/81/}}</ref>. * 2016-yilda NordStar aviakompaniyasining styuardessasi „Rossiyadagi eng goʻzal styuardessa“ milliy professional tanlovi gʻolibi boʻldi va shu bilan NordStar kabina ekipajlarining yuqori professionalligi va parvozlarda xizmat koʻrsatish darajasini tasdiqladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://topstewardess.com/?p=5258 |sarlavha=Итоги национального конкурса «ТОП самых красивых стюардесс России 2016» {{!}} TOP SAMIX KRASIVIX STYuARDYeSS |nashriyot=topstewardess.com |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180208004436/http://topstewardess.com/?p=5258 |arxivsana=2018-02-08}}</ref>. * 2016-yilda NordStar aviakompaniyasining styuardessalari „Samolyot bortida tovarlar bilan taʼminlash“ nominatsiyasida birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/172/ |sarlavha=Бортпроводники авиакомпании NordStar заняли первое место в номинации «Предоставление товара на борту ВС» |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-02-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180208004227/https://www.nordstar.ru/about/news/172/}}</ref>. * 2016-yil oxirida aviakompaniya „Rossiya qanotlari – 2016“ milliy aviatsiya mukofoti gʻolibi boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/221/ |sarlavha=Авиакомпания NordStar стала дипломантом национальной авиационной премии «Крылья России – 2016» |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-10-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181029152105/https://www.nordstar.ru/about/news/221/}}</ref>. * 2017-yilda NordStar Airlines fuqaro aviatsiyasi ish beruvchilari reytingida yetakchilar qatoriga kirdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/228/ |sarlavha=Авиакомпания NordStar вошла в число лидеров рейтинга работодателей гражданской авиации |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-10-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181029152102/https://www.nordstar.ru/about/news/228/}}</ref>. * 2017-yilda ekspluatatsiya xavfsizligi standartlariga muvofiqligi boʻyicha xalqaro auditdan oʻtgan aviakompaniya IOSA (IATA Operational Safety Audit) operatorlari reestriga kiritildi. * 2017-yil sentyabr oyida NordStar Airlines „Rossiyaning transport xavfsizligi – 2017“ mukofoti laureati boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/283/ |sarlavha=Авиакомпания NordStar стала лауреатом премии «Транспортная безопасность России – 2017» |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-02-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180208004231/https://www.nordstar.ru/about/news/283/}}</ref>. * 2017-yil dekabr oyida NordStar uchuvchisi V. N. Butenko „Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan uchuvchisi“ davlat mukofoti bilan taqdirlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nordstar.ru/about/news/295/ |sarlavha=Пилот авиакомпании NordStar награжден государственной наградой «Заслуженный пилот Российской Федерации» |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.nordstar.ru |til=ru |qaralgan sana=2018-02-07 |arxivsana=2018-10-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181029112421/https://www.nordstar.ru/about/news/295/}}</ref>. * NordStar muntazam ravishda parvozlarning aniqligi boʻyicha [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]] aeroporti reytingida yetakchi oʻrinlarni egallaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title="Домодедово" назвал самые пунктуальные авиакомпании в декабре 2017 года |url=https://www.aex.ru/news/2018/1/25/180440/ |access-date=2018-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004418/https://www.aex.ru/news/2018/1/25/180440/ |archive-date=2018-02-08}}</ref>. * 2021-yil 31-mayda NordStar Airlines „Yilning eng yaxshi aviakompaniyasi – ikkinchi guruh“ nominatsiyasida „Rossiya qanotlari“ mukofoti gʻolibi boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://dela.ru/lenta/267593/ |sarlavha=Авиакомпания NordStar получила премию «Крылья России» |ish=ДЕЛА - новости Красноярска |qaralgan sana=2021-06-09 |arxivsana=2021-06-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210609064358/https://dela.ru/lenta/267593/}}</ref>. * 2021-yilda NordStar Skytrax World Airline Awards 2021 boʻyicha Sharqiy Yevropadagi yilning eng yaxshi aviakompaniyalari reytingida 7-oʻrinni, shuningdek mintaqaviy markazlarni toʻgʻridan-toʻgʻri marshrutlar bilan bogʻlaydigan Yevropaning eng yaxshi mintaqaviy aviakompaniyalari reytingida 8-oʻrinni egalladi. * 2021-yilda NordStar Airlines 2020-yildagi ish natijalariga koʻra „Yil aviakompaniyasi – 2-guruh“ nominatsiyasida „Rossiya qanotlari“ Milliy aviatsiya mukofoti laureati boʻldi. 2019 va 2020-yillarda NordStar Airlines „Rossiyaning transport xavfsizligi“ milliy mukofoti natijalariga koʻra transport xavfsizligini taʼminlash sohasidagi eng yaxshi aviatashuvchi deb eʼtirof etildi. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2019-yil 8-mart – Turuxanskka qoʻnayotganda ATR 42-500 samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Samolyot bortida 20 yoʻlovchi va 3 nafar ekipaj aʼzosi bor edi. Hech kim jabrlanmadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title="Самолёт выкатился за пределы полосы под Красноярском |url=https://news.ru/proisshestviya/samolet-vykatilsya-za-predely-polosy-pod-krasnoyarskom/ |access-date=2019-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417073141/https://news.ru/proisshestviya/samolet-vykatilsya-za-predely-polosy-pod-krasnoyarskom/ |archive-date=2019-04-17}}</ref>. * 2020-yil 10-fevral – Krasnoyarsk – Moskva yoʻnalishida Y7-108 reysini amalga oshiruvchi [[Boeing 737|Boeing 737-800]] (VQ-BDO) samolyotida datchik ishga tushirildi, bu esa qanotlarning toʻliq tortilmaganligini koʻrsatadi. Samolyotning yoqilgʻisi tugab, Krasnoyarskka qoʻndi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://www.rbc.ru/society/10/02/2020/5e410b509a794703d3ca9293 |sarlavha=Самолет Красноярск — Москва развернулся из-за технических проблем |ish=РБК |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-05-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210509180419/https://www.rbc.ru/society/10/02/2020/5e410b509a794703d3ca9293}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.nordstar.ru/ NordStar Airlines rasmiy sayti] {{Rossiya aviakompaniyalari}} [[Turkum:Rossiya aviakompaniyalari]] [[Turkum:Moskvada joylashgan kompaniyalar]] 3ffxxklbprypifwaa4vcza74v10px8u 0 1001557 6315502 6106215 2026-10-22T22:14:07Z Juppi lantteineen 317725 File 6315502 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Pol Pot | asl ismi = {{lang|km|ប៉ុល ពត}} | tasvir = | caption = | lavozim = [[Kambodja Kommunistik partiyasi Bosh kotibi]] | deputy = [[Nuon Chea]] | boshlanish davri = 1963-yil 22-fevral | tugash davri = 1981-yil 6-dekabr | oʻtmishdoshi = [[Tou Samouth]] (1962) | davomchisi = ''lavozim bekor qilingan'' (partiya tarqatib yuborilgan) | lavozim_2 = [[Kambodja bosh vazirlari roʻyxati|Demokratik Kambodja Bosh vaziri]] | deputat = {{ubl|[[Ieng Sary]]|[[Son Sen]]|[[Vorn Vet]]}} | prezident = [[Khieu Samphan]] | boshlanish davri_2 = 1976-yil 25-oktyabr | tugash davri_2 = 1979-yil 7-yanvar | oʻtmishdoshi_2 = [[Nuon Chea]] | davomchisi_2 = [[Pen Sovan]] (1981) | prezident_2 = [[Khieu Samphan]] | deputat_2 = {{ubl|[[Ieng Sary]]|[[Son Sen]]|[[Vorn Vet]]}} | boshlanish davri_3 = 1976-yil 14-aprel | tugash davri_3 = 1976-yil 27-sentyabr | oʻtmishdoshi_3 = [[Khieu Samphan]] | davomchisi_3 = [[Nuon Chea]] | birth_name = Salot Sar | birth_date = {{birth date|1925|5|19|df=y}} | birth_place = [[Prek Sbauv]], [[Kampong Thom viloyati]], [[Fransiyaning Kambodja protektorati|Kambodja]], [[Fransiya Hindixitoyi]] | death_date = {{death date and age|1998|4|15|1925|5|19|df=y}} | death_place = Choam, {{ill|Trapeang Prei|km|ឃុំត្រពាំងប្រីយ៍}}, [[Anlong Veng tumani|Anlong Veng]], [[Oddar Meanchey viloyati|Oddar Meanchey]], [[Qizil kxmerlar tan olinmagan hukumati (1994–1998)|Kambodja]]<br />{{coord|14.353862|N|104.121282|E}} | resting_place_coordinates = {{coord|14.342910|N|104.057948|E}} | education = [[EFREI]] (darajasi nomaʼlum) | resting_place = Choam, {{ill|Trapeang Prei|km|ឃុំត្រពាំងប្រីយ៍}}, Anlong Veng, Oddar Meanchey, Kambodja | turmush_oʻrtogʻi = {{plainlist| *{{marriage|[[Khieu Ponnary]]|1956|1979|end=divorced}} * {{marriage|Mea Son|1986}} }} | children = Sar Patchata <ref>{{cite web|url=http://www.phnompenhpost.com/national/pol-pot%E2%80%99s-daughter-weds|title=Pol Pot's daughter weds|work=[[The Phnom Penh Post]]|date=17 March 2014|access-date=29 June 2014|archive-date=10 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810083417/http://www.phnompenhpost.com/national/pol-pot%E2%80%99s-daughter-weds|url-status=live}}</ref> | partiya = {{ubl|[[Demokratik Kambodja partiyasi]] (1981–1993)|[[Kambodja Kommunistik partiyasi]] (1960–1981)}} | otherparty = [[Fransiya Kommunistik partiyasi]] (1950-yillar) | imzo = Pol Pot signature.svg | serviceyears = 1963–1997 | mansubligi = {{ubl|[[Qizil kxmerlar]]|[[Demokratik Kambodja]]}} | unvoni = [[General]] | qoʻshin_turi = [[Kambodja inqilobiy armiyasi]] | battles = {{ubl|[[Vyetnam urushi]]|[[Kambodja fuqarolar urushi]]|[[Kambodja-Vyetnam urushi]]}} }} [[File:Pol Pot (cropped).jpg|thumb|Pol Pot (1978)]] '''Pol Pot''' ({{Lang-km|ប៉ុល ពត - Pŏl Pôt}} – taxallusi, Shimoliy Kambodja xalqi yoki plantatsiyalardagi qullar uchun kambodjacha nom), haqiqiy ismi – '''Salot Sar'''; ([[1925|1925-yil]] yoki [[1928-yil]] [[19-may]], [[Prek Sbauv]], [[Fransiyaning Kambodja protektorati]], [[Fransiya Hindixitoyi]] – [[1998-yil]] [[15-aprel]], [[An Long Veng]], [[Oddar Meanchey viloyati]]) – [[kambodja]]lik siyosat va davlat arbobi, Kambodja Kommunistik partiya Markaziy qoʻmitasi Bosh kotibi (1963-1981), Kambodja Bosh vaziri (1976-1979), [[Qizil kxmerlar harakati]] rahbari. Oʻzini stalincha versiyada [[marksizm]]–[[leninizm]] izdoshi va Stalinning shogirdi deb hisoblagan, Pol Pot davlat arbobi sifatida shakllangan<ref name="Short">''Short, Philip''. Pol Pot: The History of a Nightmare. – London: John Murray, 2004. – P. 65—67, 147. – ISBN 978-0719565694.</ref><ref>''Chandler, David P.'' Brother Number One: A Political Biography of Pol Pot. – Boulder, San Francisco, and Oxford: Westview Press, 1992. – P. 34. – ISBN 0-8133-0927-1.</ref>. Xuddi shu sababdan [[SSSR]]ning [[Stalin]]dan keyingi rahbariyatini [[revizionizm]] va haqiqiy marksizm-leninizmdan ogʻgan deb tanqid qiladi<ref name="Short"/>. Natijada Qizil kxmerlarning SSSR va sotsialistik lagerning koʻpgina boshqa mamlakatlari bilan munosabatlarida dushmanlik yuzaga kelgan, uning rejimi tashqi siyosatida [[Xitoy]]ning yordamiga tayangan. Pol Pot boshchiligida [[kommunizm]] qurish maqsadi bilan jamiyatni tubdan qayta qurishga harakat qilindi, bu ommaviy qatagʻon, etnik tozalash va ocharchilik bilan kechadi. Uning hukmronligi davridagi voqealarda, turli maʼlumotlarga koʻra, 1 milliondan 3 milliongacha odam halok boʻlgan<ref name="Marek Sliwinski 1995">Marek Sliwinski, Le Génocide Khmer Rouge: Une Analyse Démographique (L’Harmattan, 1995).</ref><ref name="Banister, Judith 1993">Banister, Judith, and Paige Johnson (1993). „After the Nightmare: The Population of Cambodia.“ In Genocide and Democracy in Cambodia: The Khmer Rouge, the United Nations and the International Community, ed. Ben Kiernan. New Haven, Conn.: Yale University Southeast Asia Studies.</ref><ref>{{publikatsiya|статья |sarlavha=В Камбодже начался суд над «красными кхмерами» |puvlisher=BBC |date=2011 |месяц=11 |день=21 |link=http://www.bbc.co.uk/russian/international/2011/11/111120_khmer_rouge_trial.shtml |archive date=2020-07-26 |archive=https://web.archive.org/web/20200726145306/https://www.bbc.com/russian/international/2011/11/111120_khmer_rouge_trial }}</ref>. Keyinchalik ushbu hodisa [[Kambodja genotsidi]] deb nomlana boshlangan. [[1979-yil]]da [[Vyetnam]] istilosi natijasida qizil kxmerlar rejimi hokimiyatdan olib tashlangan. Pol Pot Kambodja oʻrmonlarida yashiringan hamda keyingi yillarda Vyetnam va u qoʻllab-quvvatlagan rejimga qarshi kurashgan tashkilotga rahbarlik qilishda davom etgan. [[1998-yil]]da Pol Pot oʻz sheriklari tomonidan uy qamogʻiga olingan va koʻp oʻtmay vafot etgan. [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] koʻmagida tuzilgan sud keyinchalik uning bir qator sheriklarini genotsidda ayblab hukm qilgan boʻlsa-da, Pol Pot javobgarlikka tortilmadi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{President-stub}} [[Turkum:Kambodjalik siyosatchilar]] [[Turkum:Kambodjada tugʻilganlar]] [[Turkum:Kambodjada vafot etganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]] jyea07v4cvq9d5qna61qa6uvcbqilbe 0 1040266 6315788 6079744 2026-10-23T09:21:31Z ~2026-56597-30 319458 yangi tarjima asar qo'shildi 6315788 wikitext text/x-wiki {{adashlar|Nabi (ism)|Nabi}} {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Nabi Jaloliddin | tasvir = Nabi Jaloliddin.png | tasvir_eni = 200px | izoh = | asl_ismi = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1962|05|2}} | tavallud_joyi = Andijon viloyati Izboskan tumani Jonobod qishlogʻi | vafot_sanasi = <!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = {{flagicon|Oʻzbek SSR}} [[Oʻzbek SSR]]<br />{{UZB}} | taʼlimi = Oʻzbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti | kasbi = | dini = | faoliyat_yillari = | asarlari = She’riy kitoblar “Yalpizli kecha” (1993) “Hur nido” (1996) “Sen bilan qolmayman” (2002) “Ko‘ngil ozod” (2008) “Endi kuz...” (2014) Nasriy kitoblar “O‘limning rangi” qissasi (1998) “Erkagi bor uy” hikoya va qissalar to‘plami (2005) “Oraliq. Xayyom” romani (2011) “Tegirmon. Cho‘lpon” romani (2018) “Urushning davomi” qissa va roman (2021) "Jallod ayol" (2021) "Onasiz tushlar" (2023) "Cho‘lpon" (2024, ikkinchi nashr) "Xayyom" (2024, ikkinchi nashr) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = {{Shuhrat medali}} | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi = }} '''Nabi Jaloliddin''' ([[1962-yil]] [[2-may]]; [[Andijon viloyati]], [[Izboskan tumani]], [[Oʻzbekiston SSR]]) — [[yozuvchi]], [[jurnalist]], [[shoir]], [[tarjimon]], [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi]] aʼzosi. Shuningdek, [[„Shuhrat“ medali]] sohibi ([[2020]]). Tarjimon oʻlaroq [[Albert Camus]]ning „Kaligula“ pyesasi va [[Vasiliy Shukshin]]ning „Men sizga erk olib keldim“ romanini oʻzbek tiliga oʻgirgan. Choʻlpon haqidagi „Tegirmon“ hamda Umar Xayyomga bagʻishlangan „Oraliq (Xayyom)“ romani oʻquvchilari orasida mashhur. == Biografiyasi == Nabi Jaloliddin [[1962-yil]] [[2-may]] kuni [[Andijon viloyati]] [[Izboskan tumani]] Jonobod qishlogʻida tugʻilgan. Dastlabki taʼlimini tumandagi Toʻrtkoʻl qishlogʻida joylashgan maktab-internatida tahsil olgan. [[1981]]—[[1983|1983-yillarda]] [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Afgʻon urushida]] ishtirok etgan. Urushdan qaytgach, bir muddat [[Rossiya]]ning [[Tomsk|Tomsk shahrida]] oʻqib kelgan. Keyin esa hozirgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti]] jurnalistika fakultetida tahsil olgan. == Faoliyati == Nabi Jaloliddin XX asrning 90-yillari, yaʼni Toshkentdagi oʻqishi vaqtida jurnalistika sohasidagi oʻz faoliyatini boshlagan. Yozuvchi oʻsha vaqtlarda ancha shov-shuvlarga sabab boʻlgan „Hurriyat“ gazetasi ochilishida ishtirok etgan. Keyinchalik Andijonga qaytib, „Xolis“, „Hissador“, „Andijonnoma“ kabi gazetalarda turli lavozimlarda faoliyat olib borgan. [[2018|2018-yilda]] Toshkentda „Bobur va dunyo“ jurnali bosh muharriri boʻlgan, [[Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi|Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIUda]] muharrirlik qilgan. == Ijodi == Shoir oʻlaroq „Yalpizli kecha“ nomli ilk sheʼriy toʻplamini yozgan ([[1993]]). Yozuvchi sifatida ilk qissasi „Oʻlimning rangi“ nashrdan chiqqach, yozuvchi Pirimqul Qodirov tomonidan eʼtirof etilgan ([[1998]]). Shundan soʻng birin-ketin „Hur nido“ ([[1996]]), „Sen bilan qolmayman“ ([[2002]]), „Oʻlimning rangi“ (1998), „Erkagi bor uy“ ([[2005]]), „Jallod ayol“ (2021), „Onasiz tushlar“ (2023) kabi sheʼriy hamda nasriy asarlari, „Oraliq (Xayyom)“ nomli tarixiy romani<ref>{{Veb manbasi |url=https://e-library.namdu.uz/84%20Badiy%20adabyot%20asarlar/nabi_jaloliddin_umar_xayyom_roman.pdf |sarlavha=Umar Xayyom (Oraliq) |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240322090154/https://e-library.namdu.uz/84%20Badiy%20adabyot%20asarlar/nabi_jaloliddin_umar_xayyom_roman.pdf |arxivsana=2024-03-22 |qaralgan sana=06.03.2024 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=«Титаник» кемасидаги қимматбаҳо буюм нима эди? |url=https://m.zamin.uz/madaniyat/90308-titanik-kemasidagi-immatbao-bujum-nima-jedi.html |website=Ўзбекистон ва дунё янгиликлари, энг сўнгги хабарлар – Zamin.uz |access-date=2024-03-06}}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Бадиий публицистика кенгашида йил сарҳисоби |url=https://yuz.uz/news/badiiy-publisistika-kengashida-yil-sarhisobi |website=https://yuz.uz |access-date=2024-03-06 }}{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, Choʻlponga bagʻishlangan „Tegirmon“ romani nashr etilgan<ref>{{Veb manbasi |title=Nabi Jaloliddin. Oftob isli bola & Oraliq (Xayyom) {{!}} Xurshid Davron kutubxonasi |url=https://kh-davron.uz/yangiliklar/muborak-kin/nabi-jaloliddin-oftob-isli-bola-oraliq-xayyom.html |website=kh-davron.uz |access-date=2024-03-06}}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=2017 йилда Чўлпон таваллудининг 120 йиллиги нишонланади |url=https://kun.uz/kr/44364040?q=/44364040 |website=Kun.uz |access-date=2024-03-06 |language=uz |first=Kun |last=uz}}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Чўлпон ҳақида ҳужжатли филм суратга олинди (+трейлер) |url=https://m.zamin.uz/madaniyat/89941-chlpon-aida-uzhzhatli-film-suratga-olindi-trejler.html |website=Ўзбекистон ва дунё янгиликлари, энг сўнгги хабарлар – Zamin.uz |access-date=2024-03-06}}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Хайём ҳақидаги романнинг иккинчиси ёзиб тугатилди |url=https://m.xabaruz.com/madaniyat/xayyom-haqidagi-romanning-ikkinchisi-yozib-tugatildi |website=m.xabaruz.com |access-date=2024-03-06 |language=uz }}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2021-yilda chop etilgan „Urushning davomi“ romanida oʻzi ishtirok etgan [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Afgʻon urushi]] xotiralari bilan bogʻliq voqealar tasviri aks ettirilgan<ref>{{Veb manbasi |title=Учта янги роман китобхонлар нигоҳида |url=https://yuz.uz/news/uchta-yangi-roman-kitobxonlar-nigohida |website=https://yuz.uz |access-date=2024-03-06 |arxivsana=2025-01-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250125034137/https://yuz.uz/news/uchta-yangi-roman-kitobxonlar-nigohida }}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Уруш ҳақида ёзилган китоблар тақдимоти ўтказилди |url=http://uza.uz/uz/posts/urush-haqida-yozilgan-kitoblar-taqdimoti-otkazildi_264785 |website=Uza.uz |date=2021-05-06 |access-date=2024-03-06 |language=uz |last=uza.uz}}</ref>. Bundan tashqari, „Boʻrixon: XX asr sharpalari yoxud toj kiygan oʻgʻriboshilar“, „Biz yashamagan kunlar“ nomli romanlarini ham yozgan. Keyingi yillarda yozuvchi kino ijodkorlari bilan ham hamkorlikda ish olib bormoqda: „Bolalar“, „Koʻprik“, Kinematografiya agentligi buyurtmasiga asosan yozilgan „Choʻlpon“ kinossenariylari shular jumlasidandir. Choʻlpon hayoti va ijodiga bagʻishlangan „[https://t.me/NabiJaloliddin/317 Choʻlpon: qush esdaligi]“ hujjatli filmi ssenariysi muallifidir. Shuningdek, dramaturg sifatida ham salmoqli ijod qilgan. Xususan, „Fotihlar dalahovlida“ nomli jiddiy komediya va bolalar uchun „Suvaraklar qasosi“ deb nomlangan yangi fantastik quvnoq pyesani yozgan. == Tarjimalari == Nabi Jaloliddin [[Albert Camus]]ning „Kaligula“ pyesasi, polshalik yozuvchi [[:pl:Jan_Parandowski|Yan Parandovskiy]] qalamiga mansub “Petrarka<ref>{{Citation |title=Francesco Petrarca |date=2025-05-04 |url=https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Francesco_Petrarca&oldid=5449155 |work=Vikipediya |access-date=2026-10-23 |language=uz}}</ref>" romanini va [[Vasiliy Shukshin]]ning „Men sizga erk olib keldim“ romanini oʻzbek tiliga tarjima qilgan<ref>{{Veb manbasi |title=Alber Kamyu. Kaligula. Nabi Jaloliddin tarjimasi {{!}} Xurshid Davron kutubxonasi |url=https://kh-davron.uz/kutubxona/multimedia/alber-kamyu-kaligula.html |website=kh-davron.uz |access-date=2024-03-06}}</ref>. Bundan tashqari, Sergey Yesenin, Boris Pasternak, Ivan Bunin kabi rus shoirlarining bir qancha sheʼrlarini oʻzbek tiliga oʻgirgan. == Mukofotlari == 2020-yil Nabi Jaloliddin „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |title=Серқирра ижодкор билан учрашув |url=http://uza.uz/uz/posts/serqirra-izhodkor-bilan-uchrashuv_428551 |website=Uza.uz |date=2022-11-23 |access-date=2024-03-06 |language=uz |last=uza.uz}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzolari]] 4hvvfx0loe5m6edvmat6x1jp2gw190x 0 1077149 6315463 4684582 2026-10-22T22:04:11Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315463 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — Sharqiy Afrikadagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – Mozambik Respublikasi. [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. tvfjtb7a9pe86sfkdhq1ockwgdk7jpq 6315464 6315463 2026-10-22T22:04:23Z Sherzod11W 273619 6315464 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]<nowiki/>dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – Mozambik Respublikasi. [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. cq2ppynw4hr91bfg0q24lqezfi3gde8 6315465 6315464 2026-10-22T22:04:34Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315465 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – Mozambik Respublikasi. [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. pywdaaxqbft1mllu1vypwmjdika1je4 6315466 6315465 2026-10-22T22:04:49Z Sherzod11W 273619 6315466 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. k08vky4tv9u3qpunybxf28wktizi9re 6315467 6315466 2026-10-22T22:05:03Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315467 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 3v3c9280rcj75l3za600nc10n90es7v 6315468 6315467 2026-10-22T22:05:10Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315468 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. bjp3xl6slidm8nz1mm4dow6x62wd1m9 6315469 6315468 2026-10-22T22:05:40Z Sherzod11W 273619 6315469 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. c86njw2ua00b22knmlj4ckeza4eqb8p 6315470 6315469 2026-10-22T22:05:48Z Sherzod11W 273619 6315470 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. ===Milliy ozodlik harakati=== {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 856jjie0tdzi8wtutjx1yyk2zsgv9mo 6315471 6315470 2026-10-22T22:05:57Z Sherzod11W 273619 6315471 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. ==Tarixi== 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. fps1j1gszi0ez5vrmmjmyniieg8igtw 6315472 6315471 2026-10-22T22:06:08Z Sherzod11W 273619 6315472 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. ==Rasmiy nomlari== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. n63rddkyzpujc0ug944kl5fgpm28wkd 6315473 6315472 2026-10-22T22:06:24Z Sherzod11W 273619 6315473 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlariv== Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 3ssarkq5biqih32sj50k7l7swoeqh5f 6315474 6315473 2026-10-22T22:06:30Z Sherzod11W 273619 6315474 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. ==Iqtisodiyoti== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 4znuk2mehvwmy7bsanywcmb0xavcxw8 6315475 6315474 2026-10-22T22:06:38Z Sherzod11W 273619 6315475 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. dvu40go2sd7ty03rvssbemwqqm0blvb 6315476 6315475 2026-10-22T22:06:53Z Sherzod11W 273619 6315476 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]<nowiki/>ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 0cjzodweemsal0ngh4cd8kd0xu9bduu 6315477 6315476 2026-10-22T22:07:00Z Sherzod11W 273619 6315477 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]<nowiki/>ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 84drmzw7bkddhxhq6zdskryb3hfq8kg 6315478 6315477 2026-10-22T22:07:09Z Sherzod11W 273619 6315478 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. Shakarqamishi koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va Nyasa koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. gfhae3kvg67ziozalz0rjbk0nn047k4 6315479 6315478 2026-10-22T22:07:39Z Sherzod11W 273619 6315479 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining mustamlaka mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. e4hzl2pqn1q3pjhb7uxhpk9r7b5ih44 6315480 6315479 2026-10-22T22:08:02Z Sherzod11W 273619 6315480 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. ==Hududiy boʻlinishi== Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. bykq2jsy7kw46bhg919a1k25pfohpz1 6315481 6315480 2026-10-22T22:08:24Z Sherzod11W 273619 6315481 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. == Hududiy boʻlinishi == Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. ==Jamiyati== Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. 63f1blucwsqsgez9g672o26o1oh6os4 6315482 6315481 2026-10-22T22:08:44Z Sherzod11W 273619 6315482 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. == Hududiy boʻlinishi == Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. == Jamiyati == Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. jv6u8z4v2qofwx8jvjofbqrttzjf4ca 6315483 6315482 2026-10-22T22:09:00Z Sherzod11W 273619 6315483 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. == Hududiy boʻlinishi == Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. == Jamiyati == Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. == Manbalar b== 6he2u6s3b2yuu10fthm71tyflwcvdwh 6315484 6315483 2026-10-22T22:09:05Z Sherzod11W 273619 6315484 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. == Hududiy boʻlinishi == Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. == Jamiyati == Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. == Manbalar == dj536eqwipzlg0lah0sk7pe8n3231ss 6315485 6315484 2026-10-22T22:09:18Z Sherzod11W 273619 6315485 wikitext text/x-wiki {{turkumsiz|sana=2024-03}} [[File:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|right|250px|1905-yildagi Lorensu Markish shahri]] '''Portugaliya Sharqiy Afrikasi''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}), yoki '''Portugaliya Mozambiki''' — [[Sharqiy Afrika]]dagi Portugaliya imperiyasining [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] mulklarining norasmiy nomi (XVI asr boshlari – 1975-yil). Hozirgi vaqtda – [[Mozambik Respublikasi]]. == Tarixi == 1498-yilda Hindistonga yoʻl olgan Vasko da Gama zamonaviy Mozambik hududiga langar tashladi. Portugaliyaliklarni mahalliy portlarga yuklangan oltin, mis, temir, fil suyagi, munchoqlar, matolar va chinni koʻpligi hayratda qoldirdi. 1505-yilda portugallar gavana va Sofala shahrini egallab, Mozambikni mustamlaka qilishni boshladilar. Yevropaliklar import qilingan toshdan qalʼa va savdo shoxobchasi binosi qurdilar. Sharqiy Afrika qirgʻoqlarida mustahkam oʻrnashish uchun portugallar dengiz orollari va okean sohillarida qalʼalar qurishni yoki arablar tomonidan yaratilgan aholi punktlarini harbiy istehkomlarga aylantirishni boshladilar. 1530-yilga kelib, Zambezi daryosi qirgʻogʻida Sena va Tete qalʼalari qurilgan va XVI asrda Mozambik orolida qalʼa qurilgan (San-Sebastyanning asl qalʼasi 1508-yilda qurilgan). Koʻp yillar davomida Mozambik oroli Hindistonga yoki Hindistondan ketayotgan kemalar toʻxtaydigan va ekspeditsiyalar oltin izlab qitʼaga chuqur kirib boradigan joyga aylandi. XIX asrning oxirigacha Mozambik orolida portugallar tomonidan qurilgan shahar, Sharqiy Afrikadagi mulklarining poytaxti Portugaliyaning asosiy harbiy, siyosiy va madaniy markazi edi. Uning [[Hind okeani]] mamlakatlari bilan Yevropa dengiz savdosidagi ahamiyati Suvaysh kanali qurilishi bilangina zaiflashdi. 1544-yilda Lorensu Markish qirgʻoqni oʻrganib chiqdi va koʻrfazni topdi, u yerda keyinchalik shahar tashkil etildi va uning nomi bilan ataldi, XIX asrning oxiridan Mozambikning poytaxti boʻlgan va 1975-yildan Maputu nomini olgan. Katolik missionerlari mamlakatni mustamlaka qilishda katta rol oʻynadilar, ular Zambezi daryosi boʻylab okean qirgʻogʻidan Portugaliya qoʻshinlari va savdogarlarining yonlarida yurib ergashib katolik cherkoviga davʼat etdilar. Sharqiy Afrikada savdoni nazorat qilish uchun kurashda portugallar uzoq vaqtdan beri Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning ichki hududlari bilan savdo aloqalarini saqlab kelgan arab savdogarlarining qattiq qarshiligini yengishga majbur boʻldilar. 1569—1572-yillarda Fransishku Barretu imperiyaning afsonaviy oltin konlarini egallab olish maqsadida Janubiy Afrikaning Monomotapa davlatiga chuqur kirib bordi va portugal ekspeditsiyasini boshqardi. Portugallarning bu davlatni bosib olishga urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlandi, ammo u Portugaliya bilan unga qurol-yarogʻ evaziga oltin va kumush konlarini topshirish va chekka hududlarning isyonkor hukmdorlariga qarshi kurashda yordam berish toʻgʻrisida shartnoma imzolashga majbur boʻldi. XVIII asrga kelib shimoldan jangovar Rozvining bostirib kirishi va oʻzaro nizolar Monomotapaning qulashiga olib keldi. Portugallarning qirgʻoqni egallab olishi Sharqiy Afrika portlari orqali olib boriladigan anʼanaviy savdo aloqalarini buzdi. Savdo va uning ortida qirgʻoq shaharlari tanazzulga yuz tutdi. XVI asrda Braziliyaga qullar eksporti portugal mulklaridan boshlandi. XVII asrning oʻrtalaridan Mozambik va Ibo orollari, shuningdek, Kelimane porti rasmiy taqiqlanganiga qaramay, XX asr boshlarigacha davom etgan qul savdosining asosiy markazlariga aylandi. 1752-yilgacha, Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambikning alohida mustamlakasi deb eʼlon qilinmaguncha, ular Hindistonning Portugaliya vitse-qiroli (qarorgohi Goada) tomonidan boshqarildi. Portugaliyaning Afrikadagi eng yirik mustamlakalari – Mozambik va Angola oʻrtasida joylashgan hududlarga daʼvolari, uning Afrika mulklarini birlashtirishga qaratilganligi boshqa mustamlakachi davlat – Buyuk Britaniya manfaatlari bilan toʻqnashuvga olib keldi. Uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng, 1891-yil 11-iyunda zamonaviy Mozambik chegaralarini belgilab beruvchi Angliya-Portugaliya shartnomasi tuzildi. XX asr boshlariga kelib Portugaliya oʻz mustamlakasining katta hududlarini nazorat qilishni uchta xususiy Britaniya kompaniyasiga topshirdi: Mozambik kompaniyasi, Zambezi kompaniyasi va Nyasa kompaniyasi. Bu kompaniyalar Mozambikni Buyuk Britaniyaning qoʻshni mustamlakalari bilan bogʻlaydigan temir yoʻllarni qurdilar va mintaqa mamlakatlari plantatsiyalari va shaxtalarini arzon ishchi kuchi bilan taʼminladilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin Portugaliya boshqa Yevropa davlatlaridan o‘rnak olmadi va o‘z mustamlakalariga mustaqillik bermadi. Ular “dengizorti hududlar” deb eʼlon qilindi va u yerda metropoliya mamlakatdan migratsiya davom etdi. === Milliy ozodlik harakati === {{Main|Portugaliya mustamlakachilik urushi}} Qitʼaning aksariyat davlatlarining dekolonizatsiyasi va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro maydondagi taʼsirining kuchayishi sharoitida Portugal mulkida rejim muxoliflarining siyosiy konsolidatsiya jarayonlari boshlandi. 1960-yillarning boshlarida Mozambikdan kelgan emigrantlar “Mozambikning Afrika milliy ittifoqi” va “Mozambik milliy demokratik ittifoqi” partiyalarini tuzdilar, ular 1962-yilda Mozambikni ozod qilish frontini (FRELIMO) tashkil qildilar. Eduardo Mondlan boshchilik qilgan (u ilgari talabalar harakatida ishtirok etgani uchun Mozambikdan Janubiy Afrika Ittifoqiga haydalgan, keyin AQShning Sirakuza universitetida dars bergan va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Vasiylik kengashida ishlagan). FRELIMO shtab-kvartirasi Dar-us-Salomda (Tanzaniya) joylashgan edi. 1963-yil oʻrtalarida ichki mojarolar uning saflarida boʻlinishga olib keldi, shundan soʻng tashkilotda faqat Mondlan tarafdorlari qoldi va FRELIMO Afrika birligi tashkiloti tomonidan Mozambikning asosiy milliy ozodlik harakati sifatida tan olindi va undan toʻliq yordam oldi. Mustamlaka hokimiyatining FRELIMO bilan muzokaralar olib borishdan bosh tortishi va norozilikning har qanday tinch shakllarini bostirish 1964-yil 25-sentyabrda frontning aholini Portugaliya mustamlakachi kuchiga qarshi umumiy qurolli qoʻzgʻolonga chaqirishiga sabab boʻldi. Eng boshidanoq front Angola (MPLA) va Gvineya-Bisau (PAIGC) isyonchi guruhlari bilan yaqin aloqada boʻldi. 1967-yil oxiriga kelib 8 ming kishidan oshgan ozodlik armiyasi SSSR va Xitoyning yordamiga tayanib, harbiy postlarga, maʼmuriy markazlarga sabotaj uslubida hujumlardan foydalanib mamlakat shimoli va butun mintaqani ozod qilishga oʻtdi. Mustamlakachi hokimiyat 30 minglik armiyaga ega boʻlishiga, shuningdek, Janubiy Afrika va Janubiy Rodeziyadan iqtisodiy va harbiy yordamga ega boʻlishiga qaramay, 1974-yilga kelib, FRELIMO jangchilari umumiy maydoni 200 ming kvadrat metr boʻlgan hududlarni ozod qildilar. Bu yerda oʻzini oʻzi boshqarish organlari, maktablar, kasalxonalar va aholi uchun xalq doʻkonlari tashkil etildi. Garchi FRELIMO hatto oʻz nazorati ostidagi hududda partiya qurultoylarini oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da, umuman olganda, harbiy ekspertlar 1970-yillarning oʻrtalaridagi qarama-qarshilik natijasini durang sifatida baholaydilar. Mustamlaka hokimiyatlari shaharlar va eng muhim kommunikatsiyalar ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan holda, isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan tinch aholiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻldilar, ularning bir qismi qoʻshni Malavi va Tanzaniyaga qochishga majbur boʻldi. 1969-yil 3-fevralda Eduard Mondlan Dor-us-Salomda terakt oqibatida halok bo‘ldi. 1970-yilda FRELIMOning yangi rahbari Samora Mishel tayinlandi. Front rahbariyati SSSR, GDR va Yevropaning boshqa sotsialistik davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘nalishini belgilab berdi. Shu bilan birga, Portugaliya hukumatiga xalqaro bosim kuchaydi, bunga mustamlakachi armiyaning Mozambikning tinch aholisiga nisbatan vahshiyliklarini oshkor qilish yordam berdi. 1974-yil aprel oyida Portugaliyada chinnigulilar inqilobi deb nomlanuvchi soʻl harbiy toʻntarishi sodir boʻldi. Yangi hokimiyat barcha Afrika koloniyalariga mustaqillik berdi. 1974-yil 7-sentabrda Lusakada Mozambikka mustaqillik berish toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Muvaqqat hukumati tuzildi, uning tarkibiga FRELIMO va Portugaliya hukumati vakillari kirdi. 1974-yil kuzida FRELIMOning hokimiyat tepasiga kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ekstremistik va irqchi oq ozchilik tashkilotlari Portugaliya armiyasi boʻlinmalari va FRELIMO jangchilarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan harbiy toʻntarishga urindilar. Bir yil ichida deyarli butun etnik portugal aholisi mamlakatni tark etdi (Portugaliyada ularni retornadoslar, qaytib kelganlar deb atashgan); oʻz ixtiyori bilan uyini va yer egaliklarini tark etishni istamaganlar yangi hokimiyat tomonidan koʻchirilishiga majbur qilindi. 1975-yil 25-iyunda Mozambik mustaqilligi eʼlon qilindi. == Rasmiy nomlari == Oʻz tarixi davomida Portugaliya Sharqiy Afrikasi quyidagi rasmiy nomlarga ega edi: *'''Sofalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Sofala}}) (1501—1569); *'''Mozambik va Sogalo Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania de Moçambique e Sofala}}) (1570—1676); *'''Mozambik va Ruish de Sofalo General-Kapitanligi''' ({{lang-pt|Capitania-Geral de Moçambique e Rios de Sofala}}) (1676—1836); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1836—1891); *'''Sharqiy Afrika Davlati''' ({{lang-pt|Estado da África Oriental}}) (1891—1893); *'''Mozambik Provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1893—1926); *'''Mozambik koloniyasi''' ({{lang-pt|Colónia de Moçambique}}) (1926—1951); *'''Mozambik provinsiyasi''' ({{lang-pt|Província de Moçambique}}) (1951—1972); *'''Mozambik Davlati''' ({{lang-pt|Estado de Moçambique}}) (1972—1975). Shuni taʼkidlash kerakki, 1891—1893-yillarda “Mozambik provinsiyasi” nomi Sharqiy Afrika Davlatining ikkita viloyatidan faqat bittasiga toʻgʻri kelgan (ikkinchisi “Lorensu Markish provinsiyasi” deb nomlangan ({{lang-pt|Província de Lourenço Marques}}). Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1911-yildan boshlab “koloniya” atamasi Mozambikga nisbatan “provinsiya” nomiga muqobil sifatida ishlatila boshlandi. 1926-yilda Mozambik mustamlakasi (“Carta Orgânica da Colonia de Moçambique”) yangi konstitutsiyasining qabul qilinishi bilan “Mozambik koloniyasi” nomi ustunlik qildi, baʼzida “Mozambik provinsiyasi” nomi ham topilgan boʻsa-da – bu 1951-yilgacha davom etdi, bu nom yana rasmiy maqomga ega boʻldi. == Iqtisodiyoti == [[Portugaliya]]ning Sharqiy Afrika hududi foydali qazilmalarga boy edi. ''Shakarqamishi'' koʻp ekilgan, bepoyon oʻrmonlarda qimmatbaho daraxtlar oʻsgan. Koloniyaning bir nechta yaxshi portlari bor edi va koloniyaning asosiy porti, uning poytaxti Lorensu Markish temir yoʻl orqali Transval bilan bogʻlangan edi. Oltinning asosiy yetkazib beruvchisi Beyra shahri edi. Temir yoʻl orqali Inyambane, Shinde, Kelimane, Ibo va Mozambik provinsiyasi bilan bogʻlangan edi. Bundan tashqari, koʻplab yirik daryolar va [[Nyasa]] koʻli ham aloqa yoʻllari sifatida ishlatilgan. XIX asrda Yevropa va Mozambik paroxodlar orqali bogʻlangan. Ichki mintaqa bilan savdoni Hindistondan kelgan muhojirlar, qirgʻoqdagi savdoni ingliz savdo markazlari boshqargan. == Hududiy boʻlinishi == Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi quyidagi viloyatlarga boʻlingan: Mozambik, Zambezi, Tete, Inyambane, Lorensu Markish va Gazo harbiy okrugi. Har bir viloyat gubernator tomonidan boshqarilardi, general-gubernatorning qarorgohi Lorensu Markishda edi. == Jamiyati == Koloniyaning tub aholisi Bantu xalqlari guruhiga mansub boʻlib, XIX asr oxirida 3 million kishini tashkil etgan. Koloniyadagi oq tanlilar soni bor-yoʻgʻi bir necha ming edi. == Manbalar == {{manbalar}} 89qfxlai7625mq5shcww40t7wrlw8je 3 1079381 6315725 4193261 2026-10-23T06:51:58Z Robertsky 115301 Robertsky [[Foydalanuvchi munozarasi:Përzgjedhja Natyrore]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:ShrinkingUniverse]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Përzgjedhja Natyrore|Përzgjedhja Natyrore]]" to "[[Special:CentralAuth/ShrinkingUniverse|ShrinkingUniverse]]" 4193261 wikitext text/x-wiki {{Hello}} [[Foydalanuvchi:ShohjahonSobirov|<span style="font-family:Old English Text MT;color:#000000;background-color:#fafafa;text-align:center;">Programmer</span>]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:ShohjahonSobirov|munozara]]) 14:10, 1-Aprel 2024 (UTC) 5urqn6etktg80betue2lq35bger4c5s 0 1084157 6315316 5360855 2026-10-22T17:42:41Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315316 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Jon | asl nomi = Джан | tasvir = | izoh = O‘zbek tilidagi ikkinchi nashr muqovasi | muallif = [[Andrey Platonov]] | jild_artist = | janr = qissa | mamlakat = {{SSSR}} | til = [[rus]] | tarjimon = Sharifjon Ahmad | bezalishi = Bahriddin Bozorov | seriya = akadem●nasr | nashriyot = [[Akademnashr]] | nashr qilingan yili = 1935-yil | oʻzbek_nashr_sanasi = 30-sentabr, 2019-yil | betlari = 192 bet | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = ISBN 978-9943-5651-3-5 | Lib = | Bosh muharrirlar = Abdulla Sharopov | vebsayt = | izohlar = }} '''''Jon''''' ([[Rus tili|ruscha]]: Джан, forschadan olingan: جان(jon) — „hayot baxsh etuvchi ruh“ degan maʼnoni anglatadi) — [[Andrey Platonov]] tomonidan yozilgan asar. Platonov 1935-yilda [[Turkmaniston]] Respublikasiga ikkinchi safari natijasida ushbu asarni yozishga qaror qilgan. Garchi 1930-yillarda Sovet davlati Jon asarini senzura qilib, faqat tanlangan boblarni nashr etgan boʻlsa-da, senzuralarsiz nashr 1999-yilda toʻliq chop etilgan. Jon asarini „Stalinizm davrining tipik, sotsial-realistik romani“ sifatida oʻqish mumkin. Asar Markaziy osiyolik „gʻayrirus“ iqtisodchi Nazar Chig‘atoyevning Moskvani tark etib, oʻz xalqiga sotsializm gʻoyasini olib borish uchun joʻnab ketgani haqida hikoya qiladi.<ref name="Chandler 2017 244–267">{{Jurnal manbasi|last=Chandler|first=Robert|date=2017|title=Bread for the Soul: Andrey Platonov|journal=Studia Litterarum|volume=2|issue=1|pages=244–267|doi=10.22455/2500-4247-2017-2-1-244-267|issn=2500-4247|doi-access=free}}</ref> Jonga yetib borgach, Chig‘atoyev xalqiga yordam berish uchun hech narsa qila olmasligini tushunadi, ammo hikoya oxirida Moskvaga qaytishdan oldin ular bilan sahro orqali [[togʻlar]] oralab xavfli sayohatga chiqadi. Hikoyaning aksariyati jon xalqining Sari-Qamish deltasidan [[Qoraqum]] choʻli orqali [[Ustyurt]] togʻlariga xavfli ravishda koʻchishlari haqida hikoya qiladi. Jo‘g‘rofik bilimlar ushbu romanda muhim rol o'ynaydi, ayniqsa Platonov rus yozuvchisi sifatida O'rta Osiyoda "insayder" nuqtai nazaridan yozgan "begona" shaxs edi.<ref name=":1">{{Kitob manbasi|last=Holt, Katharine.|title=The Rise of Insider Iconography : Visions of Soviet Turkmenia in Russian-Language Literature and Film, 1921-1935|oclc=893604449}}</ref> Voqea 1930-yillarda, aniqrog‘i 1924-1936 yillarda Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan milliy chegaralanish jarayonining yakunida, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston SSRlarning tashkil topishida sodir boʻladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Hirsch|first=Francine|title=Empire of Nations|date=2018-12-31|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-5594-0|location=Ithaca, NY|doi=10.7591/9780801455940|s2cid=240048231 }}</ref> Bugungi kunda romanda ushbu oʻziga xos geografik belgilarga havolalari mos ravishda Oʻzbekiston, Turkmaniston va Qozogʻiston xalqlarida mavjud. == Syujet xulosasi == Hikoya Nazar Chigʻatoyevning [[Moskva]] iqtisodiyot institutini bitirishi bilan boshlanadi. Hovlida u Vera ismli ayolni uchratadi va u bilan kechasi uning uyiga ketadi <ref>{{Jurnal manbasi|last=Skakov|first=Nariman|date=2011|title=Ekphrastic Metaphysics of Dzhan|journal=Ulbandus Review|volume=14|pages=76–92}}</ref> va Vera homilador ekanligini, lekin bolaning otasi vafot etganini bilib oladi. U darhol Vera va uning kichkina qizi Ksenya bilan tushunarsiz munosabatga kirishadi. Chigʻatoyev tez-tez tashrif buyurganidan soʻng, u Vera bilan turmush qurishga qaror qiladi, lekin yozdan keyin oʻz xalqiga „sotsializmni olib borish“ va Jon xalqiga yaxshi hayotga yetishishlariga yordam berish uchun oʻz lavozimini bajarish uchun yoʻlga otlanadi. U poyezdda dasht boʻylab, qayiqda esa Amudaryo boʻylab uzoq safarga otlanadi va nihoyat Sariqamish deb nomlangan deltada yashovchi Jon xalqiga yashovchi manzilga yetib boradi. U Sufyon chol, Mulla Cherkazov, Oydin va Gulchatoy bilan uchrashadi, lekin onasi Gulchatoy uni eslamaydi ham. Ularning mol-mulki juda oz, yashashga kuch-quvvati kam, ayanchli ahvolda yashayotgan gʻamgin, qashshoq xalq ekanini koʻradi. U qisqa vaqt ichida Chimganga zaruriy narsalar uchun qaytib keladi va u yerda Ksenyadan Vera va chaqaloq vafot etgani haqida xat oladi. Garchi bu xabar uni qaygʻuga solsa-da, u Jon qavmi bilan oʻz missiyasini davom ettirishga qaror qiladi. U qavmning oldiga qaytib, Jonni kuzatib borish va unga yordam berish uchun tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan yuborilgan Nur-Muhammad bilan suhbatlashdi . Nur-Muhammadning xalqdan umidi yoʻq boʻlsa-da, Chigʻatoyev ular yaxshiroq joyga koʻchib oʻtishga qaror qiladi va bu harakat guruh uchun yaxshi yashash sharoitiga ega boʻlishiga umid qiladi. Qoraqum qumlari boʻylab koʻchib oʻtish paytida guruh rizq topish uchun kurashadi, oziq-ovqat va yoʻnalish umidida sarson qoʻylarning orqasidan ergashadi. Millatning baʼzi vakillari murosasiz qumlarda halok boʻlishadi. Chigʻatoyev sekin-asta guruhdan ajralib chiqadi, chunki u orqada qolib, charchoq va ochlikdan oʻlishiga sal qoladi. Oʻlimga yaqinlashganda, unga hujum qilgan ikkita bahaybat qush bilan jang qiladi va ularni toʻpponcha bilan otadi va hushini yoʻqotadi. Ayni paytda Nur-Muhammad guruhda qoladi va umidsizlikka tushib, Oydin bilan birga guruhdan ataylab ajralib ketadi. Nur-Muhammad ishtirokidagi gʻalati zoʻrlash sahnasida Oydin tepada bahaybat qushlarning uchayotganini koʻradi va Chigʻatoyev miltigʻining oʻq ovozini eshitadi. U darhol uning oldiga boradi va uning hushidan ketayotganini koʻradi. Oydin tezda Nazarni yupatishga, sogʻligini tiklashga harakat qiladi. Bu vaqtda Nur-Muhammad qaytib keladi va yana Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻladi. Nazar uni toʻxtatmoqchi boʻladi va ular mushtlashadi. Jang Nazar Nur-Muhammadning oyogʻiga oʻq uzishi bilan tugaydi va u boshqa koʻrinmaslik uchun qumga yuguradi. Bu manzaradan soʻng xalq bir necha aʼzosidan ayrilib, shashtlari tushib, Nazar oʻldirgan bahaybat qushlarni yeyishga qaror qilishadi. Ular bir necha kun dam olishadi, soʻngra Ust-Yurt togʻlari tomon yoʻl olishadi. Ammo togʻlarga yetib borgach, faqat Nazar va Oydin kichik bir guruh qoʻy boqish, kichik uy qurish va qolgan aʼzolarni sogʻlomlashtirish uchun ishlaydi. Ular birgalikda taxta uylar qurishadi va Ust-Yurt togʻlarida toʻgʻri joylashishadi. Biroq, ularning sogʻligʻi tiklanganidan keyin koʻp aʼzolar qish oldidan har tomonga tarqalib ketishadi. Nazar qish payti qoladi, keyin Xiva va boshqa shaharlarga ularni izlab ketadi. Chigʻatoyev Jon xalqining farovonligini taʼminlashga va keyin Moskvaga qaytishga qaror qiladi. U boshqa bir chetlangan, Xonim ismli yosh turkmna qiz bilan uchrashadi va u bilan qiziqarli munosabatlarga kirishadi. Ular bir necha kechani birga oʻtkazishadi va u qaytib kelguncha unga choyxonada qolishni aytadi. Nazar Chorjoʻyga boradi va u yerda Sufyon chol bilan uchrashadi. U Xivaga qaytib , Xonimni yigʻib, togʻlarga qaytishga qaror qilmaguncha, ular Ashxobod , Bayram-Ali va Marv kabi boshqa shaharlar atrofida baxshichilik qilishni davom etadilar. Qaytib kelgach, choyxona egalari unga Xonim uni izlab ketganini aytishadi. U Oydinni yana bir bor koʻrish uchun tezda Ust-Yurt togʻlariga joʻnaydi. Kelgach, Xonim boshqa xalq vakillari bilan birga u yerga yoʻl olganini koʻradi. U qolib, Mulla Cherkazovga uylanishga qaror qiladi. Yetarlicha qoʻy va boshqa loy uylar bor. Chigʻatoyev yoz oxirigacha qoladi, lekin oxir-oqibat u endi kerak emasligini tushunadi. U yashash muddati tugagach, Jonga Xonimni yangi rahbar etib saylashni maslahat beradi. Hammasi joyida boʻlganidan keyin Nazar Oydinni Moskvadagi maktabga olib borishga qaror qiladi va ikkalasi ham Ust-Yurt togʻlarini tark etib, uzoq yoʻlga chiqishadi. Moskvaga qaytib kelgach, Ksenya va Oydin doʻst boʻlishadi. Ksenya Oydinni hammomga olib borish, kiyim-kechak olishga yordam berish va shahar haqida narsalarni oʻrgatish orqali uni shahar hayotiga moslashishiga yordam beradi. Hikoya Ksenya va Nazarning qoʻl ushlashishi bilan tugaydi va Nazar yordam oʻzidan emas, faqat boshqalardan kelishi mumkinligini tushunadi<ref name=":0"/>. == Qahramonlari == '''Nazar Chigʻatoyev''' — onasi Gulchatoy, otasi Ivan Chigʻatoyev, Xivadagi rus askari. Asl ismi Nazar, „ichki koʻrish“ degan maʼnoni anglatadi. U romanning bosh qahramoni. Oʻrta Osiyodan kelgan „gpayrirus“ iqtisodchi boʻlib, Moskvaga qaytishdan oldin Jon xalqini Sariqamish deltasidan Ust-Yurt togʻlarigacha olib borishga harakat qiladi. '''Vera''' — Kimyo institutining oxirgi kurs talabasi. Nazar Chigʻatoyev u bilan Moskvada uchrashadi va tez-tez tashrif buyurishdan keyin unga uylanishga qaror qiladi. U tugʻish paytida vafot etadi va Ksenya ismli yolgʻiz farzandini qoldiradi. '''Ksenya''' — Veraning qizi. U onasining oʻlimidan azob chekadi va yolgʻiz farzandi boʻladi. U Moskvada yashaydi va roman oxirida Nazar va Oydinni kutib oladigan „haqiqiy ayol“ boʻlib ulgʻayadi. '''Gulchatoy''' — Nazar Chigʻatoyevning turkman onasi. U Jon millatining keksa vakili . '''Nur-Muhammad''' — Toshkentdagi tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan joʻnatilgan, Jon millatiga mansub boʻlmagan odam . U Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻlganida romanning „yovuz qahramoni“ga aylanadi. '''Sufyon''' — Jon millatining keksa, dono vakillaridan biri. U Jonning holati va maqomi haqida tez-tez sharhlar beradi. '''Mulla Cherkazov''' — koʻr odam va Jon qavmi aʼzosi. U roman oxirida Xonimga uylanadi. '''Oydin''' — Mulla Cherkazovning qizi. U oʻsmir qiz va Jon millatining eng yosh vakillaridan biri. U zoʻrlash, oʻta qashshoqlik va ochlik kabi turli qiyinchiliklarni boshdan kechiradi, lekin Ust-Yurt togʻlariga yetib borganida Jon tayanadigan liderga aylanadi. Roman oxirida u Nazar bilan yangi hayot boshlash uchun Moskvaga qaytadi. '''Xonim''' — uning ismi, xonim, „yosh ayol“ yoki „yosh xonim“ degan maʼnoni anglatadi. Nazar Xivada uchragan yosh ayol. U bir necha tunni u bilan oʻtkazadi va uni Jon bilan yashashga ishontiradi. Mulla Cherkazovga uylanadi va Jan xalqining yetakchilaridan biriga aylanadi. == Tarjimalar == === Inglizcha tarjima === „Soul“ — „Jon“ ingliz tiliga 2003 yilda Robert va Elizabeth Chandler tomonidan tarjima qilingan (Harvill Press nashriyoti tomonidan nashr etilgan). Koʻp oʻtmay, 2008-yilda New York Review Books Classics Andrey Platonovning Robert va Elizabet Chandler, Katia Grigoruk, Anjela Livingstone, Olga Meerson va Eric Naiman tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan asarlari toʻplamini nashr etdi, unda " Jon " romani, „Jon“ va „Qaytish“ qissalari va yana oltita hikoya bor.<ref name=":0">{{Kitob manbasi|last=Platonov, Andreĭ Platonovich, 1899-1951.|title=Soul and other stories|url=https://archive.org/details/soulotherstories0000plat_o6p8|date=2008|publisher=New York Review Books|isbn=978-1-59017-254-4|oclc=153582650}}</ref> === Oʻzbekcha tarjimasi === Kitobni oʻzbek tiliga Sharifjon Ahmad tarjima qilgan. Birinchi nashri 2019-yilda kirill yozuvida, ikkinchi nashri esa lotin yozuvida 2024-yil fevralida akadem•nasr ruknida chop etilgan. == Manbalar == nt9shqq9o9r6gylobq3fm9d5r2nyjdj 6315317 6315316 2026-10-22T17:42:54Z Sherzod11W 273619 6315317 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Jon | asl nomi = Джан | tasvir = | izoh = O‘zbek tilidagi ikkinchi nashr muqovasi | muallif = [[Andrey Platonov]] | jild_artist = | janr = qissa | mamlakat = {{SSSR}} | til = [[rus]] | tarjimon = Sharifjon Ahmad | bezalishi = Bahriddin Bozorov | seriya = akadem●nasr | nashriyot = [[Akademnashr]] | nashr qilingan yili = 1935-yil | oʻzbek_nashr_sanasi = 30-sentabr, 2019-yil | betlari = 192 bet | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = ISBN 978-9943-5651-3-5 | Lib = | Bosh muharrirlar = Abdulla Sharopov | vebsayt = | izohlar = }} '''''Jon''''' ([[Rus tili|ruscha]]: Джан, [[forscha]]<nowiki/>dan olingan: جان(jon) — „hayot baxsh etuvchi ruh“ degan maʼnoni anglatadi) — [[Andrey Platonov]] tomonidan yozilgan asar. Platonov 1935-yilda [[Turkmaniston]] Respublikasiga ikkinchi safari natijasida ushbu asarni yozishga qaror qilgan. Garchi 1930-yillarda Sovet davlati Jon asarini senzura qilib, faqat tanlangan boblarni nashr etgan boʻlsa-da, senzuralarsiz nashr 1999-yilda toʻliq chop etilgan. Jon asarini „Stalinizm davrining tipik, sotsial-realistik romani“ sifatida oʻqish mumkin. Asar Markaziy osiyolik „gʻayrirus“ iqtisodchi Nazar Chig‘atoyevning Moskvani tark etib, oʻz xalqiga sotsializm gʻoyasini olib borish uchun joʻnab ketgani haqida hikoya qiladi.<ref name="Chandler 2017 244–267">{{Jurnal manbasi|last=Chandler|first=Robert|date=2017|title=Bread for the Soul: Andrey Platonov|journal=Studia Litterarum|volume=2|issue=1|pages=244–267|doi=10.22455/2500-4247-2017-2-1-244-267|issn=2500-4247|doi-access=free}}</ref> Jonga yetib borgach, Chig‘atoyev xalqiga yordam berish uchun hech narsa qila olmasligini tushunadi, ammo hikoya oxirida Moskvaga qaytishdan oldin ular bilan sahro orqali [[togʻlar]] oralab xavfli sayohatga chiqadi. Hikoyaning aksariyati jon xalqining Sari-Qamish deltasidan [[Qoraqum]] choʻli orqali [[Ustyurt]] togʻlariga xavfli ravishda koʻchishlari haqida hikoya qiladi. Jo‘g‘rofik bilimlar ushbu romanda muhim rol o'ynaydi, ayniqsa Platonov rus yozuvchisi sifatida O'rta Osiyoda "insayder" nuqtai nazaridan yozgan "begona" shaxs edi.<ref name=":1">{{Kitob manbasi|last=Holt, Katharine.|title=The Rise of Insider Iconography : Visions of Soviet Turkmenia in Russian-Language Literature and Film, 1921-1935|oclc=893604449}}</ref> Voqea 1930-yillarda, aniqrog‘i 1924-1936 yillarda Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan milliy chegaralanish jarayonining yakunida, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston SSRlarning tashkil topishida sodir boʻladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Hirsch|first=Francine|title=Empire of Nations|date=2018-12-31|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-5594-0|location=Ithaca, NY|doi=10.7591/9780801455940|s2cid=240048231 }}</ref> Bugungi kunda romanda ushbu oʻziga xos geografik belgilarga havolalari mos ravishda Oʻzbekiston, Turkmaniston va Qozogʻiston xalqlarida mavjud. == Syujet xulosasi == Hikoya Nazar Chigʻatoyevning [[Moskva]] iqtisodiyot institutini bitirishi bilan boshlanadi. Hovlida u Vera ismli ayolni uchratadi va u bilan kechasi uning uyiga ketadi <ref>{{Jurnal manbasi|last=Skakov|first=Nariman|date=2011|title=Ekphrastic Metaphysics of Dzhan|journal=Ulbandus Review|volume=14|pages=76–92}}</ref> va Vera homilador ekanligini, lekin bolaning otasi vafot etganini bilib oladi. U darhol Vera va uning kichkina qizi Ksenya bilan tushunarsiz munosabatga kirishadi. Chigʻatoyev tez-tez tashrif buyurganidan soʻng, u Vera bilan turmush qurishga qaror qiladi, lekin yozdan keyin oʻz xalqiga „sotsializmni olib borish“ va Jon xalqiga yaxshi hayotga yetishishlariga yordam berish uchun oʻz lavozimini bajarish uchun yoʻlga otlanadi. U poyezdda dasht boʻylab, qayiqda esa Amudaryo boʻylab uzoq safarga otlanadi va nihoyat Sariqamish deb nomlangan deltada yashovchi Jon xalqiga yashovchi manzilga yetib boradi. U Sufyon chol, Mulla Cherkazov, Oydin va Gulchatoy bilan uchrashadi, lekin onasi Gulchatoy uni eslamaydi ham. Ularning mol-mulki juda oz, yashashga kuch-quvvati kam, ayanchli ahvolda yashayotgan gʻamgin, qashshoq xalq ekanini koʻradi. U qisqa vaqt ichida Chimganga zaruriy narsalar uchun qaytib keladi va u yerda Ksenyadan Vera va chaqaloq vafot etgani haqida xat oladi. Garchi bu xabar uni qaygʻuga solsa-da, u Jon qavmi bilan oʻz missiyasini davom ettirishga qaror qiladi. U qavmning oldiga qaytib, Jonni kuzatib borish va unga yordam berish uchun tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan yuborilgan Nur-Muhammad bilan suhbatlashdi . Nur-Muhammadning xalqdan umidi yoʻq boʻlsa-da, Chigʻatoyev ular yaxshiroq joyga koʻchib oʻtishga qaror qiladi va bu harakat guruh uchun yaxshi yashash sharoitiga ega boʻlishiga umid qiladi. Qoraqum qumlari boʻylab koʻchib oʻtish paytida guruh rizq topish uchun kurashadi, oziq-ovqat va yoʻnalish umidida sarson qoʻylarning orqasidan ergashadi. Millatning baʼzi vakillari murosasiz qumlarda halok boʻlishadi. Chigʻatoyev sekin-asta guruhdan ajralib chiqadi, chunki u orqada qolib, charchoq va ochlikdan oʻlishiga sal qoladi. Oʻlimga yaqinlashganda, unga hujum qilgan ikkita bahaybat qush bilan jang qiladi va ularni toʻpponcha bilan otadi va hushini yoʻqotadi. Ayni paytda Nur-Muhammad guruhda qoladi va umidsizlikka tushib, Oydin bilan birga guruhdan ataylab ajralib ketadi. Nur-Muhammad ishtirokidagi gʻalati zoʻrlash sahnasida Oydin tepada bahaybat qushlarning uchayotganini koʻradi va Chigʻatoyev miltigʻining oʻq ovozini eshitadi. U darhol uning oldiga boradi va uning hushidan ketayotganini koʻradi. Oydin tezda Nazarni yupatishga, sogʻligini tiklashga harakat qiladi. Bu vaqtda Nur-Muhammad qaytib keladi va yana Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻladi. Nazar uni toʻxtatmoqchi boʻladi va ular mushtlashadi. Jang Nazar Nur-Muhammadning oyogʻiga oʻq uzishi bilan tugaydi va u boshqa koʻrinmaslik uchun qumga yuguradi. Bu manzaradan soʻng xalq bir necha aʼzosidan ayrilib, shashtlari tushib, Nazar oʻldirgan bahaybat qushlarni yeyishga qaror qilishadi. Ular bir necha kun dam olishadi, soʻngra Ust-Yurt togʻlari tomon yoʻl olishadi. Ammo togʻlarga yetib borgach, faqat Nazar va Oydin kichik bir guruh qoʻy boqish, kichik uy qurish va qolgan aʼzolarni sogʻlomlashtirish uchun ishlaydi. Ular birgalikda taxta uylar qurishadi va Ust-Yurt togʻlarida toʻgʻri joylashishadi. Biroq, ularning sogʻligʻi tiklanganidan keyin koʻp aʼzolar qish oldidan har tomonga tarqalib ketishadi. Nazar qish payti qoladi, keyin Xiva va boshqa shaharlarga ularni izlab ketadi. Chigʻatoyev Jon xalqining farovonligini taʼminlashga va keyin Moskvaga qaytishga qaror qiladi. U boshqa bir chetlangan, Xonim ismli yosh turkmna qiz bilan uchrashadi va u bilan qiziqarli munosabatlarga kirishadi. Ular bir necha kechani birga oʻtkazishadi va u qaytib kelguncha unga choyxonada qolishni aytadi. Nazar Chorjoʻyga boradi va u yerda Sufyon chol bilan uchrashadi. U Xivaga qaytib , Xonimni yigʻib, togʻlarga qaytishga qaror qilmaguncha, ular Ashxobod , Bayram-Ali va Marv kabi boshqa shaharlar atrofida baxshichilik qilishni davom etadilar. Qaytib kelgach, choyxona egalari unga Xonim uni izlab ketganini aytishadi. U Oydinni yana bir bor koʻrish uchun tezda Ust-Yurt togʻlariga joʻnaydi. Kelgach, Xonim boshqa xalq vakillari bilan birga u yerga yoʻl olganini koʻradi. U qolib, Mulla Cherkazovga uylanishga qaror qiladi. Yetarlicha qoʻy va boshqa loy uylar bor. Chigʻatoyev yoz oxirigacha qoladi, lekin oxir-oqibat u endi kerak emasligini tushunadi. U yashash muddati tugagach, Jonga Xonimni yangi rahbar etib saylashni maslahat beradi. Hammasi joyida boʻlganidan keyin Nazar Oydinni Moskvadagi maktabga olib borishga qaror qiladi va ikkalasi ham Ust-Yurt togʻlarini tark etib, uzoq yoʻlga chiqishadi. Moskvaga qaytib kelgach, Ksenya va Oydin doʻst boʻlishadi. Ksenya Oydinni hammomga olib borish, kiyim-kechak olishga yordam berish va shahar haqida narsalarni oʻrgatish orqali uni shahar hayotiga moslashishiga yordam beradi. Hikoya Ksenya va Nazarning qoʻl ushlashishi bilan tugaydi va Nazar yordam oʻzidan emas, faqat boshqalardan kelishi mumkinligini tushunadi<ref name=":0"/>. == Qahramonlari == '''Nazar Chigʻatoyev''' — onasi Gulchatoy, otasi Ivan Chigʻatoyev, Xivadagi rus askari. Asl ismi Nazar, „ichki koʻrish“ degan maʼnoni anglatadi. U romanning bosh qahramoni. Oʻrta Osiyodan kelgan „gpayrirus“ iqtisodchi boʻlib, Moskvaga qaytishdan oldin Jon xalqini Sariqamish deltasidan Ust-Yurt togʻlarigacha olib borishga harakat qiladi. '''Vera''' — Kimyo institutining oxirgi kurs talabasi. Nazar Chigʻatoyev u bilan Moskvada uchrashadi va tez-tez tashrif buyurishdan keyin unga uylanishga qaror qiladi. U tugʻish paytida vafot etadi va Ksenya ismli yolgʻiz farzandini qoldiradi. '''Ksenya''' — Veraning qizi. U onasining oʻlimidan azob chekadi va yolgʻiz farzandi boʻladi. U Moskvada yashaydi va roman oxirida Nazar va Oydinni kutib oladigan „haqiqiy ayol“ boʻlib ulgʻayadi. '''Gulchatoy''' — Nazar Chigʻatoyevning turkman onasi. U Jon millatining keksa vakili . '''Nur-Muhammad''' — Toshkentdagi tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan joʻnatilgan, Jon millatiga mansub boʻlmagan odam . U Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻlganida romanning „yovuz qahramoni“ga aylanadi. '''Sufyon''' — Jon millatining keksa, dono vakillaridan biri. U Jonning holati va maqomi haqida tez-tez sharhlar beradi. '''Mulla Cherkazov''' — koʻr odam va Jon qavmi aʼzosi. U roman oxirida Xonimga uylanadi. '''Oydin''' — Mulla Cherkazovning qizi. U oʻsmir qiz va Jon millatining eng yosh vakillaridan biri. U zoʻrlash, oʻta qashshoqlik va ochlik kabi turli qiyinchiliklarni boshdan kechiradi, lekin Ust-Yurt togʻlariga yetib borganida Jon tayanadigan liderga aylanadi. Roman oxirida u Nazar bilan yangi hayot boshlash uchun Moskvaga qaytadi. '''Xonim''' — uning ismi, xonim, „yosh ayol“ yoki „yosh xonim“ degan maʼnoni anglatadi. Nazar Xivada uchragan yosh ayol. U bir necha tunni u bilan oʻtkazadi va uni Jon bilan yashashga ishontiradi. Mulla Cherkazovga uylanadi va Jan xalqining yetakchilaridan biriga aylanadi. == Tarjimalar == === Inglizcha tarjima === „Soul“ — „Jon“ ingliz tiliga 2003 yilda Robert va Elizabeth Chandler tomonidan tarjima qilingan (Harvill Press nashriyoti tomonidan nashr etilgan). Koʻp oʻtmay, 2008-yilda New York Review Books Classics Andrey Platonovning Robert va Elizabet Chandler, Katia Grigoruk, Anjela Livingstone, Olga Meerson va Eric Naiman tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan asarlari toʻplamini nashr etdi, unda " Jon " romani, „Jon“ va „Qaytish“ qissalari va yana oltita hikoya bor.<ref name=":0">{{Kitob manbasi|last=Platonov, Andreĭ Platonovich, 1899-1951.|title=Soul and other stories|url=https://archive.org/details/soulotherstories0000plat_o6p8|date=2008|publisher=New York Review Books|isbn=978-1-59017-254-4|oclc=153582650}}</ref> === Oʻzbekcha tarjimasi === Kitobni oʻzbek tiliga Sharifjon Ahmad tarjima qilgan. Birinchi nashri 2019-yilda kirill yozuvida, ikkinchi nashri esa lotin yozuvida 2024-yil fevralida akadem•nasr ruknida chop etilgan. == Manbalar == hth8dmfoaxyznt04hs3ze4faahm83o7 6315318 6315317 2026-10-22T17:43:06Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315318 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Jon | asl nomi = Джан | tasvir = | izoh = O‘zbek tilidagi ikkinchi nashr muqovasi | muallif = [[Andrey Platonov]] | jild_artist = | janr = qissa | mamlakat = {{SSSR}} | til = [[rus]] | tarjimon = Sharifjon Ahmad | bezalishi = Bahriddin Bozorov | seriya = akadem●nasr | nashriyot = [[Akademnashr]] | nashr qilingan yili = 1935-yil | oʻzbek_nashr_sanasi = 30-sentabr, 2019-yil | betlari = 192 bet | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = ISBN 978-9943-5651-3-5 | Lib = | Bosh muharrirlar = Abdulla Sharopov | vebsayt = | izohlar = }} '''''Jon''''' ([[Rus tili|ruscha]]: Джан, [[forscha]]dan olingan: جان(jon) — „hayot baxsh etuvchi ruh“ degan maʼnoni anglatadi) — [[Andrey Platonov]] tomonidan yozilgan asar. Platonov 1935-yilda [[Turkmaniston]] Respublikasiga ikkinchi safari natijasida ushbu asarni yozishga qaror qilgan. Garchi 1930-yillarda Sovet davlati Jon asarini senzura qilib, faqat tanlangan boblarni nashr etgan boʻlsa-da, senzuralarsiz nashr 1999-yilda toʻliq chop etilgan. Jon asarini „Stalinizm davrining tipik, sotsial-realistik romani“ sifatida oʻqish mumkin. Asar Markaziy osiyolik „gʻayrirus“ iqtisodchi Nazar Chig‘atoyevning Moskvani tark etib, oʻz xalqiga sotsializm gʻoyasini olib borish uchun joʻnab ketgani haqida hikoya qiladi.<ref name="Chandler 2017 244–267">{{Jurnal manbasi|last=Chandler|first=Robert|date=2017|title=Bread for the Soul: Andrey Platonov|journal=Studia Litterarum|volume=2|issue=1|pages=244–267|doi=10.22455/2500-4247-2017-2-1-244-267|issn=2500-4247|doi-access=free}}</ref> Jonga yetib borgach, Chig‘atoyev xalqiga yordam berish uchun hech narsa qila olmasligini tushunadi, ammo hikoya oxirida Moskvaga qaytishdan oldin ular bilan sahro orqali [[togʻlar]] oralab xavfli sayohatga chiqadi. Hikoyaning aksariyati jon xalqining Sari-Qamish deltasidan [[Qoraqum]] choʻli orqali [[Ustyurt]] togʻlariga xavfli ravishda koʻchishlari haqida hikoya qiladi. Jo‘g‘rofik bilimlar ushbu romanda muhim rol o'ynaydi, ayniqsa Platonov rus yozuvchisi sifatida O'rta Osiyoda "insayder" nuqtai nazaridan yozgan "begona" shaxs edi.<ref name=":1">{{Kitob manbasi|last=Holt, Katharine.|title=The Rise of Insider Iconography : Visions of Soviet Turkmenia in Russian-Language Literature and Film, 1921-1935|oclc=893604449}}</ref> Voqea 1930-yillarda, aniqrog‘i 1924-1936 yillarda Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan milliy chegaralanish jarayonining yakunida, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston SSRlarning tashkil topishida sodir boʻladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Hirsch|first=Francine|title=Empire of Nations|date=2018-12-31|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-5594-0|location=Ithaca, NY|doi=10.7591/9780801455940|s2cid=240048231 }}</ref> Bugungi kunda romanda ushbu oʻziga xos geografik belgilarga havolalari mos ravishda Oʻzbekiston, Turkmaniston va Qozogʻiston xalqlarida mavjud. == Syujet xulosasi == Hikoya Nazar Chigʻatoyevning [[Moskva]] iqtisodiyot institutini bitirishi bilan boshlanadi. Hovlida u Vera ismli ayolni uchratadi va u bilan kechasi uning uyiga ketadi <ref>{{Jurnal manbasi|last=Skakov|first=Nariman|date=2011|title=Ekphrastic Metaphysics of Dzhan|journal=Ulbandus Review|volume=14|pages=76–92}}</ref> va Vera homilador ekanligini, lekin bolaning otasi vafot etganini bilib oladi. U darhol Vera va uning kichkina qizi Ksenya bilan tushunarsiz munosabatga kirishadi. Chigʻatoyev tez-tez tashrif buyurganidan soʻng, u Vera bilan turmush qurishga qaror qiladi, lekin yozdan keyin oʻz xalqiga „sotsializmni olib borish“ va Jon xalqiga yaxshi hayotga yetishishlariga yordam berish uchun oʻz lavozimini bajarish uchun yoʻlga otlanadi. U poyezdda dasht boʻylab, qayiqda esa Amudaryo boʻylab uzoq safarga otlanadi va nihoyat Sariqamish deb nomlangan deltada yashovchi Jon xalqiga yashovchi manzilga yetib boradi. U Sufyon chol, Mulla Cherkazov, Oydin va Gulchatoy bilan uchrashadi, lekin onasi Gulchatoy uni eslamaydi ham. Ularning mol-mulki juda oz, yashashga kuch-quvvati kam, ayanchli ahvolda yashayotgan gʻamgin, qashshoq xalq ekanini koʻradi. U qisqa vaqt ichida Chimganga zaruriy narsalar uchun qaytib keladi va u yerda Ksenyadan Vera va chaqaloq vafot etgani haqida xat oladi. Garchi bu xabar uni qaygʻuga solsa-da, u Jon qavmi bilan oʻz missiyasini davom ettirishga qaror qiladi. U qavmning oldiga qaytib, Jonni kuzatib borish va unga yordam berish uchun tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan yuborilgan Nur-Muhammad bilan suhbatlashdi . Nur-Muhammadning xalqdan umidi yoʻq boʻlsa-da, Chigʻatoyev ular yaxshiroq joyga koʻchib oʻtishga qaror qiladi va bu harakat guruh uchun yaxshi yashash sharoitiga ega boʻlishiga umid qiladi. Qoraqum qumlari boʻylab koʻchib oʻtish paytida guruh rizq topish uchun kurashadi, oziq-ovqat va yoʻnalish umidida sarson qoʻylarning orqasidan ergashadi. Millatning baʼzi vakillari murosasiz qumlarda halok boʻlishadi. Chigʻatoyev sekin-asta guruhdan ajralib chiqadi, chunki u orqada qolib, charchoq va ochlikdan oʻlishiga sal qoladi. Oʻlimga yaqinlashganda, unga hujum qilgan ikkita bahaybat qush bilan jang qiladi va ularni toʻpponcha bilan otadi va hushini yoʻqotadi. Ayni paytda Nur-Muhammad guruhda qoladi va umidsizlikka tushib, Oydin bilan birga guruhdan ataylab ajralib ketadi. Nur-Muhammad ishtirokidagi gʻalati zoʻrlash sahnasida Oydin tepada bahaybat qushlarning uchayotganini koʻradi va Chigʻatoyev miltigʻining oʻq ovozini eshitadi. U darhol uning oldiga boradi va uning hushidan ketayotganini koʻradi. Oydin tezda Nazarni yupatishga, sogʻligini tiklashga harakat qiladi. Bu vaqtda Nur-Muhammad qaytib keladi va yana Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻladi. Nazar uni toʻxtatmoqchi boʻladi va ular mushtlashadi. Jang Nazar Nur-Muhammadning oyogʻiga oʻq uzishi bilan tugaydi va u boshqa koʻrinmaslik uchun qumga yuguradi. Bu manzaradan soʻng xalq bir necha aʼzosidan ayrilib, shashtlari tushib, Nazar oʻldirgan bahaybat qushlarni yeyishga qaror qilishadi. Ular bir necha kun dam olishadi, soʻngra Ust-Yurt togʻlari tomon yoʻl olishadi. Ammo togʻlarga yetib borgach, faqat Nazar va Oydin kichik bir guruh qoʻy boqish, kichik uy qurish va qolgan aʼzolarni sogʻlomlashtirish uchun ishlaydi. Ular birgalikda taxta uylar qurishadi va Ust-Yurt togʻlarida toʻgʻri joylashishadi. Biroq, ularning sogʻligʻi tiklanganidan keyin koʻp aʼzolar qish oldidan har tomonga tarqalib ketishadi. Nazar qish payti qoladi, keyin Xiva va boshqa shaharlarga ularni izlab ketadi. Chigʻatoyev Jon xalqining farovonligini taʼminlashga va keyin Moskvaga qaytishga qaror qiladi. U boshqa bir chetlangan, Xonim ismli yosh turkmna qiz bilan uchrashadi va u bilan qiziqarli munosabatlarga kirishadi. Ular bir necha kechani birga oʻtkazishadi va u qaytib kelguncha unga choyxonada qolishni aytadi. Nazar Chorjoʻyga boradi va u yerda Sufyon chol bilan uchrashadi. U Xivaga qaytib , Xonimni yigʻib, togʻlarga qaytishga qaror qilmaguncha, ular Ashxobod , Bayram-Ali va Marv kabi boshqa shaharlar atrofida baxshichilik qilishni davom etadilar. Qaytib kelgach, choyxona egalari unga Xonim uni izlab ketganini aytishadi. U Oydinni yana bir bor koʻrish uchun tezda Ust-Yurt togʻlariga joʻnaydi. Kelgach, Xonim boshqa xalq vakillari bilan birga u yerga yoʻl olganini koʻradi. U qolib, Mulla Cherkazovga uylanishga qaror qiladi. Yetarlicha qoʻy va boshqa loy uylar bor. Chigʻatoyev yoz oxirigacha qoladi, lekin oxir-oqibat u endi kerak emasligini tushunadi. U yashash muddati tugagach, Jonga Xonimni yangi rahbar etib saylashni maslahat beradi. Hammasi joyida boʻlganidan keyin Nazar Oydinni Moskvadagi maktabga olib borishga qaror qiladi va ikkalasi ham Ust-Yurt togʻlarini tark etib, uzoq yoʻlga chiqishadi. Moskvaga qaytib kelgach, Ksenya va Oydin doʻst boʻlishadi. Ksenya Oydinni hammomga olib borish, kiyim-kechak olishga yordam berish va shahar haqida narsalarni oʻrgatish orqali uni shahar hayotiga moslashishiga yordam beradi. Hikoya Ksenya va Nazarning qoʻl ushlashishi bilan tugaydi va Nazar yordam oʻzidan emas, faqat boshqalardan kelishi mumkinligini tushunadi<ref name=":0"/>. == Qahramonlari == '''Nazar Chigʻatoyev''' — onasi Gulchatoy, otasi Ivan Chigʻatoyev, Xivadagi rus askari. Asl ismi Nazar, „ichki koʻrish“ degan maʼnoni anglatadi. U romanning bosh qahramoni. Oʻrta Osiyodan kelgan „gpayrirus“ iqtisodchi boʻlib, Moskvaga qaytishdan oldin Jon xalqini Sariqamish deltasidan Ust-Yurt togʻlarigacha olib borishga harakat qiladi. '''Vera''' — Kimyo institutining oxirgi kurs talabasi. Nazar Chigʻatoyev u bilan Moskvada uchrashadi va tez-tez tashrif buyurishdan keyin unga uylanishga qaror qiladi. U tugʻish paytida vafot etadi va Ksenya ismli yolgʻiz farzandini qoldiradi. '''Ksenya''' — Veraning qizi. U onasining oʻlimidan azob chekadi va yolgʻiz farzandi boʻladi. U Moskvada yashaydi va roman oxirida Nazar va Oydinni kutib oladigan „haqiqiy ayol“ boʻlib ulgʻayadi. '''Gulchatoy''' — Nazar Chigʻatoyevning turkman onasi. U Jon millatining keksa vakili . '''Nur-Muhammad''' — Toshkentdagi tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan joʻnatilgan, Jon millatiga mansub boʻlmagan odam . U Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻlganida romanning „yovuz qahramoni“ga aylanadi. '''Sufyon''' — Jon millatining keksa, dono vakillaridan biri. U Jonning holati va maqomi haqida tez-tez sharhlar beradi. '''Mulla Cherkazov''' — koʻr odam va Jon qavmi aʼzosi. U roman oxirida Xonimga uylanadi. '''Oydin''' — Mulla Cherkazovning qizi. U oʻsmir qiz va Jon millatining eng yosh vakillaridan biri. U zoʻrlash, oʻta qashshoqlik va ochlik kabi turli qiyinchiliklarni boshdan kechiradi, lekin Ust-Yurt togʻlariga yetib borganida Jon tayanadigan liderga aylanadi. Roman oxirida u Nazar bilan yangi hayot boshlash uchun Moskvaga qaytadi. '''Xonim''' — uning ismi, xonim, „yosh ayol“ yoki „yosh xonim“ degan maʼnoni anglatadi. Nazar Xivada uchragan yosh ayol. U bir necha tunni u bilan oʻtkazadi va uni Jon bilan yashashga ishontiradi. Mulla Cherkazovga uylanadi va Jan xalqining yetakchilaridan biriga aylanadi. == Tarjimalar == === Inglizcha tarjima === „Soul“ — „Jon“ ingliz tiliga 2003 yilda Robert va Elizabeth Chandler tomonidan tarjima qilingan (Harvill Press nashriyoti tomonidan nashr etilgan). Koʻp oʻtmay, 2008-yilda New York Review Books Classics Andrey Platonovning Robert va Elizabet Chandler, Katia Grigoruk, Anjela Livingstone, Olga Meerson va Eric Naiman tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan asarlari toʻplamini nashr etdi, unda " Jon " romani, „Jon“ va „Qaytish“ qissalari va yana oltita hikoya bor.<ref name=":0">{{Kitob manbasi|last=Platonov, Andreĭ Platonovich, 1899-1951.|title=Soul and other stories|url=https://archive.org/details/soulotherstories0000plat_o6p8|date=2008|publisher=New York Review Books|isbn=978-1-59017-254-4|oclc=153582650}}</ref> === Oʻzbekcha tarjimasi === Kitobni oʻzbek tiliga Sharifjon Ahmad tarjima qilgan. Birinchi nashri 2019-yilda kirill yozuvida, ikkinchi nashri esa lotin yozuvida 2024-yil fevralida akadem•nasr ruknida chop etilgan. == Manbalar == re4ls20a9dguicp9y5sn6zb8xxw6d1y 6315319 6315318 2026-10-22T17:43:19Z Sherzod11W 273619 6315319 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Jon | asl nomi = Джан | tasvir = | izoh = O‘zbek tilidagi ikkinchi nashr muqovasi | muallif = [[Andrey Platonov]] | jild_artist = | janr = qissa | mamlakat = {{SSSR}} | til = [[rus]] | tarjimon = Sharifjon Ahmad | bezalishi = Bahriddin Bozorov | seriya = akadem●nasr | nashriyot = [[Akademnashr]] | nashr qilingan yili = 1935-yil | oʻzbek_nashr_sanasi = 30-sentabr, 2019-yil | betlari = 192 bet | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = ISBN 978-9943-5651-3-5 | Lib = | Bosh muharrirlar = Abdulla Sharopov | vebsayt = | izohlar = }} '''''Jon''''' ([[Rus tili|ruscha]]: Джан, [[forscha]]dan olingan: جان(jon) — „hayot baxsh etuvchi ruh“ degan maʼnoni anglatadi) — [[Andrey Platonov]] tomonidan yozilgan asar. Platonov 1935-yilda [[Turkmaniston]] Respublikasiga ikkinchi safari natijasida ushbu asarni yozishga qaror qilgan. Garchi 1930-yillarda Sovet davlati Jon asarini senzura qilib, faqat tanlangan boblarni nashr etgan boʻlsa-da, senzuralarsiz nashr 1999-yilda toʻliq chop etilgan. Jon asarini „Stalinizm davrining tipik, sotsial-realistik romani“ sifatida oʻqish mumkin. Asar Markaziy osiyolik „gʻayrirus“ iqtisodchi Nazar Chig‘atoyevning Moskvani tark etib, oʻz xalqiga sotsializm gʻoyasini olib borish uchun joʻnab ketgani haqida hikoya qiladi.<ref name="Chandler 2017 244–267">{{Jurnal manbasi|last=Chandler|first=Robert|date=2017|title=Bread for the Soul: Andrey Platonov|journal=Studia Litterarum|volume=2|issue=1|pages=244–267|doi=10.22455/2500-4247-2017-2-1-244-267|issn=2500-4247|doi-access=free}}</ref> Jonga yetib borgach, Chig‘atoyev xalqiga yordam berish uchun hech narsa qila olmasligini tushunadi, ammo hikoya oxirida Moskvaga qaytishdan oldin ular bilan sahro orqali [[togʻlar]] oralab xavfli sayohatga chiqadi. Hikoyaning aksariyati jon xalqining Sari-Qamish deltasidan [[Qoraqum]] choʻli orqali [[Ustyurt]] togʻlariga xavfli ravishda koʻchishlari haqida hikoya qiladi. Jo‘g‘rofik bilimlar ushbu romanda muhim rol o'ynaydi, ayniqsa Platonov rus yozuvchisi sifatida O'rta Osiyoda "insayder" nuqtai nazaridan yozgan "begona" shaxs edi.<ref name=":1">{{Kitob manbasi|last=Holt, Katharine.|title=The Rise of Insider Iconography : Visions of Soviet Turkmenia in Russian-Language Literature and Film, 1921-1935|oclc=893604449}}</ref> Voqea 1930-yillarda, aniqrog‘i 1924-1936 yillarda Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan milliy chegaralanish jarayonining yakunida, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston SSRlarning tashkil topishida sodir boʻladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Hirsch|first=Francine|title=Empire of Nations|date=2018-12-31|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-5594-0|location=Ithaca, NY|doi=10.7591/9780801455940|s2cid=240048231 }}</ref> Bugungi kunda romanda ushbu oʻziga xos geografik belgilarga havolalari mos ravishda Oʻzbekiston, Turkmaniston va Qozogʻiston xalqlarida mavjud. == Syujet xulosasi == Hikoya Nazar Chigʻatoyevning [[Moskva]] iqtisodiyot institutini bitirishi bilan boshlanadi. Hovlida u Vera ismli ayolni uchratadi va u bilan kechasi uning uyiga ketadi <ref>{{Jurnal manbasi|last=Skakov|first=Nariman|date=2011|title=Ekphrastic Metaphysics of Dzhan|journal=Ulbandus Review|volume=14|pages=76–92}}</ref> va Vera homilador ekanligini, lekin bolaning otasi vafot etganini bilib oladi. U darhol Vera va uning kichkina qizi Ksenya bilan tushunarsiz munosabatga kirishadi. Chigʻatoyev tez-tez tashrif buyurganidan soʻng, u Vera bilan turmush qurishga qaror qiladi, lekin yozdan keyin oʻz xalqiga „sotsializmni olib borish“ va Jon xalqiga yaxshi hayotga yetishishlariga yordam berish uchun oʻz lavozimini bajarish uchun yoʻlga otlanadi. U poyezdda dasht boʻylab, qayiqda esa Amudaryo boʻylab uzoq safarga otlanadi va nihoyat Sariqamish deb nomlangan deltada yashovchi Jon xalqiga yashovchi manzilga yetib boradi. U Sufyon chol, Mulla Cherkazov, Oydin va Gulchatoy bilan uchrashadi, lekin onasi Gulchatoy uni eslamaydi ham. Ularning mol-mulki juda oz, yashashga kuch-quvvati kam, ayanchli ahvolda yashayotgan gʻamgin, qashshoq xalq ekanini koʻradi. U qisqa vaqt ichida Chimganga zaruriy narsalar uchun qaytib keladi va u yerda Ksenyadan Vera va chaqaloq vafot etgani haqida xat oladi. Garchi bu xabar uni qaygʻuga solsa-da, u Jon qavmi bilan oʻz missiyasini davom ettirishga qaror qiladi. U qavmning oldiga qaytib, Jonni kuzatib borish va unga yordam berish uchun tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan yuborilgan Nur-Muhammad bilan suhbatlashdi . Nur-Muhammadning xalqdan umidi yoʻq boʻlsa-da, Chigʻatoyev ular yaxshiroq joyga koʻchib oʻtishga qaror qiladi va bu harakat guruh uchun yaxshi yashash sharoitiga ega boʻlishiga umid qiladi. Qoraqum qumlari boʻylab koʻchib oʻtish paytida guruh rizq topish uchun kurashadi, oziq-ovqat va yoʻnalish umidida sarson qoʻylarning orqasidan ergashadi. Millatning baʼzi vakillari murosasiz qumlarda halok boʻlishadi. Chigʻatoyev sekin-asta guruhdan ajralib chiqadi, chunki u orqada qolib, charchoq va ochlikdan oʻlishiga sal qoladi. Oʻlimga yaqinlashganda, unga hujum qilgan ikkita bahaybat qush bilan jang qiladi va ularni toʻpponcha bilan otadi va hushini yoʻqotadi. Ayni paytda Nur-Muhammad guruhda qoladi va umidsizlikka tushib, Oydin bilan birga guruhdan ataylab ajralib ketadi. Nur-Muhammad ishtirokidagi gʻalati zoʻrlash sahnasida Oydin tepada bahaybat qushlarning uchayotganini koʻradi va Chigʻatoyev miltigʻining oʻq ovozini eshitadi. U darhol uning oldiga boradi va uning hushidan ketayotganini koʻradi. Oydin tezda Nazarni yupatishga, sogʻligini tiklashga harakat qiladi. Bu vaqtda Nur-Muhammad qaytib keladi va yana Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻladi. Nazar uni toʻxtatmoqchi boʻladi va ular mushtlashadi. Jang Nazar Nur-Muhammadning oyogʻiga oʻq uzishi bilan tugaydi va u boshqa koʻrinmaslik uchun qumga yuguradi. Bu manzaradan soʻng xalq bir necha aʼzosidan ayrilib, shashtlari tushib, Nazar oʻldirgan bahaybat qushlarni yeyishga qaror qilishadi. Ular bir necha kun dam olishadi, soʻngra Ust-Yurt togʻlari tomon yoʻl olishadi. Ammo togʻlarga yetib borgach, faqat Nazar va Oydin kichik bir guruh qoʻy boqish, kichik uy qurish va qolgan aʼzolarni sogʻlomlashtirish uchun ishlaydi. Ular birgalikda taxta uylar qurishadi va Ust-Yurt togʻlarida toʻgʻri joylashishadi. Biroq, ularning sogʻligʻi tiklanganidan keyin koʻp aʼzolar qish oldidan har tomonga tarqalib ketishadi. Nazar qish payti qoladi, keyin Xiva va boshqa shaharlarga ularni izlab ketadi. Chigʻatoyev Jon xalqining farovonligini taʼminlashga va keyin Moskvaga qaytishga qaror qiladi. U boshqa bir chetlangan, Xonim ismli yosh turkmna qiz bilan uchrashadi va u bilan qiziqarli munosabatlarga kirishadi. Ular bir necha kechani birga oʻtkazishadi va u qaytib kelguncha unga choyxonada qolishni aytadi. Nazar Chorjoʻyga boradi va u yerda Sufyon chol bilan uchrashadi. U Xivaga qaytib , Xonimni yigʻib, togʻlarga qaytishga qaror qilmaguncha, ular Ashxobod , Bayram-Ali va Marv kabi boshqa shaharlar atrofida baxshichilik qilishni davom etadilar. Qaytib kelgach, choyxona egalari unga Xonim uni izlab ketganini aytishadi. U Oydinni yana bir bor koʻrish uchun tezda Ust-Yurt togʻlariga joʻnaydi. Kelgach, Xonim boshqa xalq vakillari bilan birga u yerga yoʻl olganini koʻradi. U qolib, Mulla Cherkazovga uylanishga qaror qiladi. Yetarlicha qoʻy va boshqa loy uylar bor. Chigʻatoyev yoz oxirigacha qoladi, lekin oxir-oqibat u endi kerak emasligini tushunadi. U yashash muddati tugagach, Jonga Xonimni yangi rahbar etib saylashni maslahat beradi. Hammasi joyida boʻlganidan keyin Nazar Oydinni Moskvadagi maktabga olib borishga qaror qiladi va ikkalasi ham Ust-Yurt togʻlarini tark etib, uzoq yoʻlga chiqishadi. Moskvaga qaytib kelgach, Ksenya va Oydin doʻst boʻlishadi. Ksenya Oydinni hammomga olib borish, kiyim-kechak olishga yordam berish va shahar haqida narsalarni oʻrgatish orqali uni shahar hayotiga moslashishiga yordam beradi. Hikoya Ksenya va Nazarning qoʻl ushlashishi bilan tugaydi va Nazar yordam oʻzidan emas, faqat boshqalardan kelishi mumkinligini tushunadi<ref name=":0"/>. == Qahramonlari == '''Nazar Chigʻatoyev''' — onasi Gulchatoy, otasi Ivan Chigʻatoyev, Xivadagi rus askari. Asl ismi Nazar, „ichki koʻrish“ degan maʼnoni anglatadi. U romanning bosh qahramoni. Oʻrta Osiyodan kelgan „gpayrirus“ iqtisodchi boʻlib, Moskvaga qaytishdan oldin Jon xalqini Sariqamish deltasidan Ust-Yurt togʻlarigacha olib borishga harakat qiladi. '''Vera''' — Kimyo institutining oxirgi kurs talabasi. Nazar Chigʻatoyev u bilan Moskvada uchrashadi va tez-tez tashrif buyurishdan keyin unga uylanishga qaror qiladi. U tugʻish paytida vafot etadi va Ksenya ismli yolgʻiz farzandini qoldiradi. '''Ksenya''' — Veraning qizi. U onasining oʻlimidan azob chekadi va yolgʻiz farzandi boʻladi. U Moskvada yashaydi va roman oxirida Nazar va Oydinni kutib oladigan „haqiqiy ayol“ boʻlib ulgʻayadi. '''Gulchatoy''' — Nazar Chigʻatoyevning turkman onasi. U Jon millatining keksa vakili . '''Nur-Muhammad''' — Toshkentdagi tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan joʻnatilgan, Jon millatiga mansub boʻlmagan odam . U Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻlganida romanning „yovuz qahramoni“ga aylanadi. '''Sufyon''' — Jon millatining keksa, dono vakillaridan biri. U Jonning holati va maqomi haqida tez-tez sharhlar beradi. '''Mulla Cherkazov''' — koʻr odam va Jon qavmi aʼzosi. U roman oxirida Xonimga uylanadi. '''Oydin''' — Mulla Cherkazovning qizi. U oʻsmir qiz va Jon millatining eng yosh vakillaridan biri. U zoʻrlash, oʻta qashshoqlik va ochlik kabi turli qiyinchiliklarni boshdan kechiradi, lekin Ust-Yurt togʻlariga yetib borganida Jon tayanadigan liderga aylanadi. Roman oxirida u Nazar bilan yangi hayot boshlash uchun Moskvaga qaytadi. '''Xonim''' — uning ismi, xonim, „yosh ayol“ yoki „yosh xonim“ degan maʼnoni anglatadi. Nazar Xivada uchragan yosh ayol. U bir necha tunni u bilan oʻtkazadi va uni Jon bilan yashashga ishontiradi. Mulla Cherkazovga uylanadi va Jan xalqining yetakchilaridan biriga aylanadi. == Tarjimalar == === Inglizcha tarjima === „Soul“ — „Jon“ ingliz tiliga 2003 yilda Robert va Elizabeth Chandler tomonidan tarjima qilingan (Harvill Press nashriyoti tomonidan nashr etilgan). Koʻp oʻtmay, 2008-yilda New York Review Books Classics Andrey Platonovning Robert va Elizabet Chandler, Katia Grigoruk, Anjela Livingstone, Olga Meerson va Eric Naiman tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan asarlari toʻplamini nashr etdi, unda " Jon " romani, „Jon“ va „Qaytish“ qissalari va yana oltita hikoya bor.<ref name=":0">{{Kitob manbasi|last=Platonov, Andreĭ Platonovich, 1899-1951.|title=Soul and other stories|url=https://archive.org/details/soulotherstories0000plat_o6p8|date=2008|publisher=New York Review Books|isbn=978-1-59017-254-4|oclc=153582650}}</ref> === Oʻzbekcha tarjimasi === Kitobni oʻzbek tiliga Sharifjon Ahmad tarjima qilgan. Birinchi nashri 2019-yilda kirill yozuvida, ikkinchi nashri esa lotin yozuvida 2024-yil fevralida akadem•nasr ruknida chop etilgan. == Manbalar == {{manbalar}} foszw5psr4m0nb8zttfi7um67d7ocyw 6315320 6315319 2026-10-22T17:43:37Z Sherzod11W 273619 6315320 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Jon | asl nomi = Джан | tasvir = | izoh = O‘zbek tilidagi ikkinchi nashr muqovasi | muallif = [[Andrey Platonov]] | jild_artist = | janr = qissa | mamlakat = {{SSSR}} | til = [[rus]] | tarjimon = Sharifjon Ahmad | bezalishi = Bahriddin Bozorov | seriya = akadem●nasr | nashriyot = [[Akademnashr]] | nashr qilingan yili = 1935-yil | oʻzbek_nashr_sanasi = 30-sentabr, 2019-yil | betlari = 192 bet | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = ISBN 978-9943-5651-3-5 | Lib = | Bosh muharrirlar = Abdulla Sharopov | vebsayt = | izohlar = }} '''''Jon''''' ([[Rus tili|ruscha]]: Джан, [[forscha]]dan olingan: جان(jon) — „hayot baxsh etuvchi ruh“ degan maʼnoni anglatadi) — [[Andrey Platonov]] tomonidan yozilgan asar. Platonov 1935-yilda [[Turkmaniston]] Respublikasiga ikkinchi safari natijasida ushbu asarni yozishga qaror qilgan. Garchi 1930-yillarda Sovet davlati Jon asarini senzura qilib, faqat tanlangan boblarni nashr etgan boʻlsa-da, senzuralarsiz nashr 1999-yilda toʻliq chop etilgan. Jon asarini „Stalinizm davrining tipik, sotsial-realistik romani“ sifatida oʻqish mumkin. Asar Markaziy osiyolik „gʻayrirus“ iqtisodchi Nazar Chig‘atoyevning Moskvani tark etib, oʻz xalqiga sotsializm gʻoyasini olib borish uchun joʻnab ketgani haqida hikoya qiladi.<ref name="Chandler 2017 244–267">{{Jurnal manbasi|last=Chandler|first=Robert|date=2017|title=Bread for the Soul: Andrey Platonov|journal=Studia Litterarum|volume=2|issue=1|pages=244–267|doi=10.22455/2500-4247-2017-2-1-244-267|issn=2500-4247|doi-access=free}}</ref> Jonga yetib borgach, Chig‘atoyev xalqiga yordam berish uchun hech narsa qila olmasligini tushunadi, ammo hikoya oxirida Moskvaga qaytishdan oldin ular bilan sahro orqali [[togʻlar]] oralab xavfli sayohatga chiqadi. Hikoyaning aksariyati jon xalqining Sari-Qamish deltasidan [[Qoraqum]] choʻli orqali [[Ustyurt]] togʻlariga xavfli ravishda koʻchishlari haqida hikoya qiladi. Jo‘g‘rofik bilimlar ushbu romanda muhim rol o'ynaydi, ayniqsa Platonov rus yozuvchisi sifatida O'rta Osiyoda "insayder" nuqtai nazaridan yozgan "begona" shaxs edi.<ref name=":1">{{Kitob manbasi|last=Holt, Katharine.|title=The Rise of Insider Iconography : Visions of Soviet Turkmenia in Russian-Language Literature and Film, 1921-1935|oclc=893604449}}</ref> Voqea 1930-yillarda, aniqrog‘i 1924-1936 yillarda Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan milliy chegaralanish jarayonining yakunida, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston SSRlarning tashkil topishida sodir boʻladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Hirsch|first=Francine|title=Empire of Nations|date=2018-12-31|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-5594-0|location=Ithaca, NY|doi=10.7591/9780801455940|s2cid=240048231 }}</ref> Bugungi kunda romanda ushbu oʻziga xos geografik belgilarga havolalari mos ravishda Oʻzbekiston, Turkmaniston va Qozogʻiston xalqlarida mavjud. == Syujet xulosasi == Hikoya Nazar Chigʻatoyevning [[Moskva]] iqtisodiyot institutini bitirishi bilan boshlanadi. Hovlida u Vera ismli ayolni uchratadi va u bilan kechasi uning uyiga ketadi <ref>{{Jurnal manbasi|last=Skakov|first=Nariman|date=2011|title=Ekphrastic Metaphysics of Dzhan|journal=Ulbandus Review|volume=14|pages=76–92}}</ref> va Vera homilador ekanligini, lekin bolaning otasi vafot etganini bilib oladi. U darhol Vera va uning kichkina qizi Ksenya bilan tushunarsiz munosabatga kirishadi. Chigʻatoyev tez-tez tashrif buyurganidan soʻng, u Vera bilan turmush qurishga qaror qiladi, lekin yozdan keyin oʻz xalqiga „sotsializmni olib borish“ va Jon xalqiga yaxshi hayotga yetishishlariga yordam berish uchun oʻz lavozimini bajarish uchun yoʻlga otlanadi. U poyezdda dasht boʻylab, qayiqda esa Amudaryo boʻylab uzoq safarga otlanadi va nihoyat Sariqamish deb nomlangan deltada yashovchi Jon xalqiga yashovchi manzilga yetib boradi. U Sufyon chol, Mulla Cherkazov, Oydin va Gulchatoy bilan uchrashadi, lekin onasi Gulchatoy uni eslamaydi ham. Ularning mol-mulki juda oz, yashashga kuch-quvvati kam, ayanchli ahvolda yashayotgan gʻamgin, qashshoq xalq ekanini koʻradi. U qisqa vaqt ichida Chimganga zaruriy narsalar uchun qaytib keladi va u yerda Ksenyadan Vera va chaqaloq vafot etgani haqida xat oladi. Garchi bu xabar uni qaygʻuga solsa-da, u Jon qavmi bilan oʻz missiyasini davom ettirishga qaror qiladi. U qavmning oldiga qaytib, Jonni kuzatib borish va unga yordam berish uchun tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan yuborilgan Nur-Muhammad bilan suhbatlashdi . Nur-Muhammadning xalqdan umidi yoʻq boʻlsa-da, Chigʻatoyev ular yaxshiroq joyga koʻchib oʻtishga qaror qiladi va bu harakat guruh uchun yaxshi yashash sharoitiga ega boʻlishiga umid qiladi. Qoraqum qumlari boʻylab koʻchib oʻtish paytida guruh rizq topish uchun kurashadi, oziq-ovqat va yoʻnalish umidida sarson qoʻylarning orqasidan ergashadi. Millatning baʼzi vakillari murosasiz qumlarda halok boʻlishadi. Chigʻatoyev sekin-asta guruhdan ajralib chiqadi, chunki u orqada qolib, charchoq va ochlikdan oʻlishiga sal qoladi. Oʻlimga yaqinlashganda, unga hujum qilgan ikkita bahaybat qush bilan jang qiladi va ularni toʻpponcha bilan otadi va hushini yoʻqotadi. Ayni paytda Nur-Muhammad guruhda qoladi va umidsizlikka tushib, Oydin bilan birga guruhdan ataylab ajralib ketadi. Nur-Muhammad ishtirokidagi gʻalati zoʻrlash sahnasida Oydin tepada bahaybat qushlarning uchayotganini koʻradi va Chigʻatoyev miltigʻining oʻq ovozini eshitadi. U darhol uning oldiga boradi va uning hushidan ketayotganini koʻradi. Oydin tezda Nazarni yupatishga, sogʻligini tiklashga harakat qiladi. Bu vaqtda Nur-Muhammad qaytib keladi va yana Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻladi. Nazar uni toʻxtatmoqchi boʻladi va ular mushtlashadi. Jang Nazar Nur-Muhammadning oyogʻiga oʻq uzishi bilan tugaydi va u boshqa koʻrinmaslik uchun qumga yuguradi. Bu manzaradan soʻng xalq bir necha aʼzosidan ayrilib, shashtlari tushib, Nazar oʻldirgan bahaybat qushlarni yeyishga qaror qilishadi. Ular bir necha kun dam olishadi, soʻngra Ust-Yurt togʻlari tomon yoʻl olishadi. Ammo togʻlarga yetib borgach, faqat Nazar va Oydin kichik bir guruh qoʻy boqish, kichik uy qurish va qolgan aʼzolarni sogʻlomlashtirish uchun ishlaydi. Ular birgalikda taxta uylar qurishadi va Ust-Yurt togʻlarida toʻgʻri joylashishadi. Biroq, ularning sogʻligʻi tiklanganidan keyin koʻp aʼzolar qish oldidan har tomonga tarqalib ketishadi. Nazar qish payti qoladi, keyin Xiva va boshqa shaharlarga ularni izlab ketadi. Chigʻatoyev Jon xalqining farovonligini taʼminlashga va keyin Moskvaga qaytishga qaror qiladi. U boshqa bir chetlangan, Xonim ismli yosh turkmna qiz bilan uchrashadi va u bilan qiziqarli munosabatlarga kirishadi. Ular bir necha kechani birga oʻtkazishadi va u qaytib kelguncha unga choyxonada qolishni aytadi. Nazar Chorjoʻyga boradi va u yerda Sufyon chol bilan uchrashadi. U Xivaga qaytib , Xonimni yigʻib, togʻlarga qaytishga qaror qilmaguncha, ular Ashxobod , Bayram-Ali va Marv kabi boshqa shaharlar atrofida baxshichilik qilishni davom etadilar. Qaytib kelgach, choyxona egalari unga Xonim uni izlab ketganini aytishadi. U Oydinni yana bir bor koʻrish uchun tezda Ust-Yurt togʻlariga joʻnaydi. Kelgach, Xonim boshqa xalq vakillari bilan birga u yerga yoʻl olganini koʻradi. U qolib, Mulla Cherkazovga uylanishga qaror qiladi. Yetarlicha qoʻy va boshqa loy uylar bor. Chigʻatoyev yoz oxirigacha qoladi, lekin oxir-oqibat u endi kerak emasligini tushunadi. U yashash muddati tugagach, Jonga Xonimni yangi rahbar etib saylashni maslahat beradi. Hammasi joyida boʻlganidan keyin Nazar Oydinni Moskvadagi maktabga olib borishga qaror qiladi va ikkalasi ham Ust-Yurt togʻlarini tark etib, uzoq yoʻlga chiqishadi. Moskvaga qaytib kelgach, Ksenya va Oydin doʻst boʻlishadi. Ksenya Oydinni hammomga olib borish, kiyim-kechak olishga yordam berish va shahar haqida narsalarni oʻrgatish orqali uni shahar hayotiga moslashishiga yordam beradi. Hikoya Ksenya va Nazarning qoʻl ushlashishi bilan tugaydi va Nazar yordam oʻzidan emas, faqat boshqalardan kelishi mumkinligini tushunadi<ref name=":0"/>. == Qahramonlari == '''Nazar Chigʻatoyev''' — onasi Gulchatoy, otasi Ivan Chigʻatoyev, Xivadagi rus askari. Asl ismi Nazar, „ichki koʻrish“ degan maʼnoni anglatadi. U romanning bosh qahramoni. Oʻrta Osiyodan kelgan „gpayrirus“ iqtisodchi boʻlib, Moskvaga qaytishdan oldin Jon xalqini Sariqamish deltasidan Ust-Yurt togʻlarigacha olib borishga harakat qiladi. '''Vera''' — Kimyo institutining oxirgi kurs talabasi. Nazar Chigʻatoyev u bilan Moskvada uchrashadi va tez-tez tashrif buyurishdan keyin unga uylanishga qaror qiladi. U tugʻish paytida vafot etadi va Ksenya ismli yolgʻiz farzandini qoldiradi. '''Ksenya''' — Veraning qizi. U onasining oʻlimidan azob chekadi va yolgʻiz farzandi boʻladi. U Moskvada yashaydi va roman oxirida Nazar va Oydinni kutib oladigan „haqiqiy ayol“ boʻlib ulgʻayadi. '''Gulchatoy''' — Nazar Chigʻatoyevning turkman onasi. U Jon millatining keksa vakili . '''Nur-Muhammad''' — Toshkentdagi tuman ijroiya qoʻmitasi tomonidan joʻnatilgan, Jon millatiga mansub boʻlmagan odam . U Oydinni oʻgʻirlab, Afgʻonistonga olib ketmoqchi boʻlganida romanning „yovuz qahramoni“ga aylanadi. '''Sufyon''' — Jon millatining keksa, dono vakillaridan biri. U Jonning holati va maqomi haqida tez-tez sharhlar beradi. '''Mulla Cherkazov''' — koʻr odam va Jon qavmi aʼzosi. U roman oxirida Xonimga uylanadi. '''Oydin''' — Mulla Cherkazovning qizi. U oʻsmir qiz va Jon millatining eng yosh vakillaridan biri. U zoʻrlash, oʻta qashshoqlik va ochlik kabi turli qiyinchiliklarni boshdan kechiradi, lekin Ust-Yurt togʻlariga yetib borganida Jon tayanadigan liderga aylanadi. Roman oxirida u Nazar bilan yangi hayot boshlash uchun Moskvaga qaytadi. '''Xonim''' — uning ismi, xonim, „yosh ayol“ yoki „yosh xonim“ degan maʼnoni anglatadi. Nazar Xivada uchragan yosh ayol. U bir necha tunni u bilan oʻtkazadi va uni Jon bilan yashashga ishontiradi. Mulla Cherkazovga uylanadi va Jan xalqining yetakchilaridan biriga aylanadi. == Tarjimalar == === Inglizcha tarjima === „Soul“ — „Jon“ ingliz tiliga 2003 yilda Robert va Elizabeth Chandler tomonidan tarjima qilingan (Harvill Press nashriyoti tomonidan nashr etilgan). Koʻp oʻtmay, 2008-yilda New York Review Books Classics Andrey Platonovning Robert va Elizabet Chandler, Katia Grigoruk, Anjela Livingstone, Olga Meerson va Eric Naiman tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan asarlari toʻplamini nashr etdi, unda " Jon " romani, „Jon“ va „Qaytish“ qissalari va yana oltita hikoya bor<ref name=":0">{{Kitob manbasi|last=Platonov, Andreĭ Platonovich, 1899-1951.|title=Soul and other stories|url=https://archive.org/details/soulotherstories0000plat_o6p8|date=2008|publisher=New York Review Books|isbn=978-1-59017-254-4|oclc=153582650}}</ref>. === Oʻzbekcha tarjimasi === Kitobni oʻzbek tiliga Sharifjon Ahmad tarjima qilgan. Birinchi nashri 2019-yilda kirill yozuvida, ikkinchi nashri esa lotin yozuvida 2024-yil fevralida akadem•nasr ruknida chop etilgan. == Manbalar == {{manbalar}} eq9w16oei8xg3ayc1jsv95609adpjj0 0 1107404 6315224 6190688 2026-10-22T12:08:13Z Bekipediya 118689 6315224 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Tarixi Muhammadiy | asl_nomi = {{nq|تارخ محمدی}} | muallif = [[Alixontoʻra Sogʻuniy]] | til = [[Eski oʻzbek tili]] | mamlakat = {{UZB}} | janr = [[Siyra]], [[biografiya]] | nashr_etilgan_sanasi = 1991-yil | keyingisi = [[Turkiston qayg‘usi]] }} '''Tarixi Muhammadiy''' ({{lang-chg|{{nq|تارخ محمدی}}}}) — [[Alixontoʻra Sogʻuniy]] qalamiga mansub, hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asli boʻlgan [[chigʻatoy tili]]da yozilgan [[Muhammad|Muhammad paygʻambar]] hayoti haqidagi [[siyra]] (yoki siyrat) yoʻnalishiga doir 1954–1961-yillarda yozilgan, 1991-yilda nashr etilgan asar. == Tarixi == {{Qirqim|Fon=#FEF8F2|Hoshiya rangi=#A5938C|Moslashuv=right|Kenglik=240px|Sarlavha=Soʻzboshi|Imzo=[[Alixontoʻra Sogʻuniy]]|Matn=Bilmak kerakkim, har bir [[musulmon]] bolasi, xohi er kishi, xohi xotun kishi, xohi yosh, xohi qari, mana shu tubandagi to‘rt tarixni bilishi, albatta, lozimdur: #Payg‘ambarimiz [[Muhammad]] (alayhissalom) tarixlari. #[[Qur’on|Qur’oni karim]] tarixi. #Dini [[Islom]] tarixi. #[[Kaʼba|Ka’batulloh]] tarixi. Shuning uchun, men faqir — [[Alixontoʻra Shokirxonto‘ra oʻgʻli Sog‘uniy|Alixonto‘ra Shokirxonto‘ra o‘g‘li Sog‘uniydurmankim]], bizlardin keyingi avlod-nasllarimizga va ham boshqa [[turkiy tillar|turkiy tillik]] vatandosh, din qarindoshlarimizga mendan yodgor bo‘lsin deb, yuqorigi to‘rt mavzuli tarixni har qandoq kishi tushungudek qilib, ochiq [[turkiy tillar|turkiy tilida]] yozdim. Bu kitobga “Tarixi Muhammadiy” deb ot qo‘ydim. Buni o‘qiguvchilar faqirni duolarida yod etib qo‘yishlarini umid qilurman.}}[[Alixontoʻra Sog‘uniy|Alixontoʻra Sogʻuniy]] ushbu asarini yashirin tarzda 1954–1961-yillar oraligʻida yozib tugatgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Tarixi Muhammadiy |author=Alixontoʻra Sogʻuniy |year=2021 |language=Chigʻatoy tili |publisher="Munir" nashriyoti |location=Toshkent |pages=720 |isbn=978-9943-6946-3-7 |editor=Jamshid Shodiyev}}</ref>. Ammo [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]] hukumati ushbu asarni nashr etishga ruxsat bermagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://islom.uz/maqola/6329 |sarlavha=Алихонтўра Соғуний |sana=20-dekabr 2017-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |iqtibos=1959 йили Алихонтўра Соғуний ўзининг кўпйиллик ижодий меҳнати маҳсули бўлган “Тарихи Муҳаммадий” асарини ёзиб тугатади. Аммо совет тузуми бу асарни босиб чиқаришга рухсат бермайди. |muallif=Ahmad Muhammad |nashriyot=Islom.uz}}</ref>. [[Oʻzbekiston]] mustaqillikka erishgandan keyin asar 1991-yilda muallifning avlodlari tomonidan [[oʻzbek kirill alifbosi]]da nashr etilgan<ref name=":0" /><ref>{{Veb manbasi |url=https://uforum.uz/showthread.php?t=19140&page=2 |sarlavha=Alixonto`ra Sog`uniyning hayoti va faoliyati |sana=19-fevral 2013-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |muallif=Abror Shokirov |arxivsana=2024-05-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240514184653/https://uforum.uz/showthread.php?t=19140&page=2 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kh-davron.uz/kutubxona/jahon/turk/alixontora-soguniy-turkiston-qaygusi.html |sarlavha=Ulugʻ bobom va «Turkiston qaygʻusi» asari haqida |sana=16-mart 2012-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |muallif=Uvaysxontoʻra Shokirov |nashriyot=Xurshid Davron kutubxonasi}}</ref>. Boshqa manbada esa nabirasi Bahmaniyor Shokir tomonidan 1988-yilda nashr etilgani yoziladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.ozodlik.org/a/24499547.html |sarlavha=Ozodlikda "O‘zbek imomlari": Alixonto‘ra Sog‘uniy |sana=29-fevral 2012-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |muallif=Ozodlik radiosi}}</ref>. [[Alixontoʻra Sogʻuniy]] asarni [[Eski oʻzbek yozuvi|arab imlosi]] bilan 12 varoqli oʻquvchi daftariga yozgan. Uni bir qismini muallifning oʻzi, qolgan qismini esa uchinchi oʻgʻli Muhammadyorxon [[Kalligrafiya|kalligrafik]] [[arabcha]] imlo bilan oqqa koʻchirgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.xabar.uz/uz/jamiyat/alixontora-soguniy-qay-tarzda-ogirlab-ketilgan-edi |sarlavha=Alixonto‘ra Sog‘uniy qay tarzda o‘g‘irlab ketilgan edi? |sana=8-mart 2018-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |iqtibos=O‘zi shifokor edi-yu, ammo tunu kun bobomning yozuvlarini oqqa ko‘chirish bilan ovora bo‘lardi. |muallif=Bahmanyor Shokirov |nashriyot=Xabar.uz}}</ref>. [[Eski oʻzbek yozuvi]] isteʼmoldan chiqib ketganidan keyin muallifning ikkinchi oʻgʻli Asilxontoʻra va [[oʻzgan]]lik jiyani Yahyoxon Raimjonov asarni [[oʻzbek kirill alifbosi]]ga oʻgirishgan. [[Alixontoʻra Sogʻuniy]]ning ushbu asari hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asli boʻlgan [[chigʻatoy tili]]da yozilgan eng soʻngi asarlardan biri hisoblanadi<ref name=":0" />. == Voqealar rivoji == Asarning dastlabki qismda [[Muhammad|Muhammad paygʻambarning]] tugʻilishlaridan boshlab, ilk [[vahiy]] kelishiga qadar boʻlgan davr tasvirlanadi. Shundan keyin [[johiliya]]t davrida [[islom]] dinini tushuntirish va bu yoʻlda koʻrsatilgan fidokorlik, [[Gʻazovot|gʻazotlar]], [[podshoh]]larni [[islom]]ga daʼvat etish, [[Arabiston yarim oroli|Arabistonda]] [[islom]] dini tantanasi, [[Muhammad|Muhammad paygʻambarning]] koʻrsatgan [[moʻjiza]]lari hamda [[komil inson]] sifatidagi oliy fazilatlari bayon qilinadi. == Yana qarang == * [[Turkiston qayg‘usi|Turkiston qaygʻusi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} __INDEKS__ [[Turkum:Alifbo boʻyicha kitoblar]] [[Turkum:Biografiya kitoblar]] [[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]] [[Turkum:Tarixiy kitoblar]] [[Turkum:Diniy kitoblar]] [[Turkum:Siyrat kitoblar]] jadvbtxt1819t30oa7b7e1nkkt3so8i 6315226 6315224 2026-10-22T12:09:06Z Bekipediya 118689 6315226 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Tarixi Muhammadiy | asl_nomi = {{nq|تارخ محمدی}} | muallif = [[Alixontoʻra Sogʻuniy]] | til = [[Eski oʻzbek tili]] | mamlakat = {{UZB}} | janr = [[Siyra]], [[biografiya]] | nashr_etilgan_sanasi = 1991-yil | keyingisi = [[Turkiston qayg‘usi]] }} '''Tarixi Muhammadiy''' ({{lang-chg|{{nq|تارخ محمدی}}}}) — [[Alixontoʻra Sogʻuniy]] qalamiga mansub, hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asli boʻlgan [[chigʻatoy tili]]da yozilgan [[Muhammad|Muhammad paygʻambar]] hayoti haqidagi [[siyra]] (yoki siyrat) yoʻnalishiga doir asar. 1954–1961-yillar oraligʻida yozilgan, ilk bor 1991-yilda nashr etilgan. == Tarixi == {{Qirqim|Fon=#FEF8F2|Hoshiya rangi=#A5938C|Moslashuv=right|Kenglik=240px|Sarlavha=Soʻzboshi|Imzo=[[Alixontoʻra Sogʻuniy]]|Matn=Bilmak kerakkim, har bir [[musulmon]] bolasi, xohi er kishi, xohi xotun kishi, xohi yosh, xohi qari, mana shu tubandagi to‘rt tarixni bilishi, albatta, lozimdur: #Payg‘ambarimiz [[Muhammad]] (alayhissalom) tarixlari. #[[Qur’on|Qur’oni karim]] tarixi. #Dini [[Islom]] tarixi. #[[Kaʼba|Ka’batulloh]] tarixi. Shuning uchun, men faqir — [[Alixontoʻra Shokirxonto‘ra oʻgʻli Sog‘uniy|Alixonto‘ra Shokirxonto‘ra o‘g‘li Sog‘uniydurmankim]], bizlardin keyingi avlod-nasllarimizga va ham boshqa [[turkiy tillar|turkiy tillik]] vatandosh, din qarindoshlarimizga mendan yodgor bo‘lsin deb, yuqorigi to‘rt mavzuli tarixni har qandoq kishi tushungudek qilib, ochiq [[turkiy tillar|turkiy tilida]] yozdim. Bu kitobga “Tarixi Muhammadiy” deb ot qo‘ydim. Buni o‘qiguvchilar faqirni duolarida yod etib qo‘yishlarini umid qilurman.}}[[Alixontoʻra Sog‘uniy|Alixontoʻra Sogʻuniy]] ushbu asarini yashirin tarzda 1954–1961-yillar oraligʻida yozib tugatgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Tarixi Muhammadiy |author=Alixontoʻra Sogʻuniy |year=2021 |language=Chigʻatoy tili |publisher="Munir" nashriyoti |location=Toshkent |pages=720 |isbn=978-9943-6946-3-7 |editor=Jamshid Shodiyev}}</ref>. Ammo [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]] hukumati ushbu asarni nashr etishga ruxsat bermagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://islom.uz/maqola/6329 |sarlavha=Алихонтўра Соғуний |sana=20-dekabr 2017-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |iqtibos=1959 йили Алихонтўра Соғуний ўзининг кўпйиллик ижодий меҳнати маҳсули бўлган “Тарихи Муҳаммадий” асарини ёзиб тугатади. Аммо совет тузуми бу асарни босиб чиқаришга рухсат бермайди. |muallif=Ahmad Muhammad |nashriyot=Islom.uz}}</ref>. [[Oʻzbekiston]] mustaqillikka erishgandan keyin asar 1991-yilda muallifning avlodlari tomonidan [[oʻzbek kirill alifbosi]]da nashr etilgan<ref name=":0" /><ref>{{Veb manbasi |url=https://uforum.uz/showthread.php?t=19140&page=2 |sarlavha=Alixonto`ra Sog`uniyning hayoti va faoliyati |sana=19-fevral 2013-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |muallif=Abror Shokirov |arxivsana=2024-05-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240514184653/https://uforum.uz/showthread.php?t=19140&page=2 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kh-davron.uz/kutubxona/jahon/turk/alixontora-soguniy-turkiston-qaygusi.html |sarlavha=Ulugʻ bobom va «Turkiston qaygʻusi» asari haqida |sana=16-mart 2012-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |muallif=Uvaysxontoʻra Shokirov |nashriyot=Xurshid Davron kutubxonasi}}</ref>. Boshqa manbada esa nabirasi Bahmaniyor Shokir tomonidan 1988-yilda nashr etilgani yoziladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.ozodlik.org/a/24499547.html |sarlavha=Ozodlikda "O‘zbek imomlari": Alixonto‘ra Sog‘uniy |sana=29-fevral 2012-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |muallif=Ozodlik radiosi}}</ref>. [[Alixontoʻra Sogʻuniy]] asarni [[Eski oʻzbek yozuvi|arab imlosi]] bilan 12 varoqli oʻquvchi daftariga yozgan. Uni bir qismini muallifning oʻzi, qolgan qismini esa uchinchi oʻgʻli Muhammadyorxon [[Kalligrafiya|kalligrafik]] [[arabcha]] imlo bilan oqqa koʻchirgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.xabar.uz/uz/jamiyat/alixontora-soguniy-qay-tarzda-ogirlab-ketilgan-edi |sarlavha=Alixonto‘ra Sog‘uniy qay tarzda o‘g‘irlab ketilgan edi? |sana=8-mart 2018-yil |qaralgan sana=14-may 2024-yil |iqtibos=O‘zi shifokor edi-yu, ammo tunu kun bobomning yozuvlarini oqqa ko‘chirish bilan ovora bo‘lardi. |muallif=Bahmanyor Shokirov |nashriyot=Xabar.uz}}</ref>. [[Eski oʻzbek yozuvi]] isteʼmoldan chiqib ketganidan keyin muallifning ikkinchi oʻgʻli Asilxontoʻra va [[oʻzgan]]lik jiyani Yahyoxon Raimjonov asarni [[oʻzbek kirill alifbosi]]ga oʻgirishgan. [[Alixontoʻra Sogʻuniy]]ning ushbu asari hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asli boʻlgan [[chigʻatoy tili]]da yozilgan eng soʻngi asarlardan biri hisoblanadi<ref name=":0" />. == Voqealar rivoji == Asarning dastlabki qismda [[Muhammad|Muhammad paygʻambarning]] tugʻilishlaridan boshlab, ilk [[vahiy]] kelishiga qadar boʻlgan davr tasvirlanadi. Shundan keyin [[johiliya]]t davrida [[islom]] dinini tushuntirish va bu yoʻlda koʻrsatilgan fidokorlik, [[Gʻazovot|gʻazotlar]], [[podshoh]]larni [[islom]]ga daʼvat etish, [[Arabiston yarim oroli|Arabistonda]] [[islom]] dini tantanasi, [[Muhammad|Muhammad paygʻambarning]] koʻrsatgan [[moʻjiza]]lari hamda [[komil inson]] sifatidagi oliy fazilatlari bayon qilinadi. == Yana qarang == * [[Turkiston qayg‘usi|Turkiston qaygʻusi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} __INDEKS__ [[Turkum:Alifbo boʻyicha kitoblar]] [[Turkum:Biografiya kitoblar]] [[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]] [[Turkum:Tarixiy kitoblar]] [[Turkum:Diniy kitoblar]] [[Turkum:Siyrat kitoblar]] tvoujbw4u8s69c5pqsh56cajpw828q0 0 1160421 6315252 6061130 2026-10-22T12:30:13Z Kontributor 2K 104477 6315252 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Marne | jadvalda tuman = Haute-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | gerb = Blason ville fr Clefmont 52.svg }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Grand Est]] mintaqasi [[Haute-Marne]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.villesavivre.fr/regions/grand-est/departements/haute-marne/|sarlavha=Haute-Marne|nashriyot=Villes à Vivre|qaralgan sana=09-11-2024|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.citypopulation.de/en/france/hautegaronne/https://www.cartesfrance.fr/carte-france-departement/carte-departement-Haute-Marne.html|sarlavha=Departement de la Haute-Marne - 52|nashriyot=Cartes France|qaralgan sana=09-11-2024|til=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{geo-stub}} {{Haute-Marne departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]][[Turkum:Haute-Marne departamenti kommunalari]] qjluei5clo0auksjyt2m6aacjoftkz8 0 1170548 6315970 6053376 2026-10-23T11:15:45Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315970 wikitext text/x-wiki {{ismdoshlar|Davlat (ism)|Davlat}} {{Davlat arbobi bilgiqutisi | boshlanish davri = 1145/1146 | tugash davri = 1192 | lavozim = Dilmachogullari beyi | vafot sanasi = 1192 | otasi = Togan Arslon Bey | bolalari = Husamiddin Tugrul }} '''Davlatshoh Bey''' ({{Lang-tr|Devletşah}}) – 1145/1146—1192-yillarda Dilmachoʻgʻillari hukmdori. Davlatshoh Bitlis va Erzenni boshqargan Dilmachoʻgʻillarning oxirgi begi boʻlgan. Umrining oxirida yoki vafotidan soʻng darhol beylik ikkiga boʻlingan (Erzen va [[Bitlis]]), soʻngra Bitlis [[Ahlatşahlar bekligi|Ahlatshohlar tomonidan]] bosib olinadi. == Tarjimai holi == Davlatshoh markazi Erzen shahrida joylashgan Dilmachoʻgʻillari beyligi hukmdori Togan Arslonning kenja oʻgʻli edi. 1137-yilda Toʻgʻon Arslon vafot etgach, uning toʻngʻich oʻgʻli Husamiddin Kurti hukmdorga aylanadi. Kurti 1143-yilda Erzenda vafot etgan{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}} va uning oʻrniga Toʻgʻan Arslonning keyingi oʻgʻli Shamsiddin Yoqut Arslon taxtga oʻtirgan. Davlatshohni [[Mosul]] otabegi [[Imoduddin Zangiy]]ga garovga yuboradi{{Sfn|Turan|1973}}. 1145/1146-yilda Yoqut Arslon vafot etgach, Dilmachoʻgʻillarining vaziri va Davlatshohning oʻgay otasi Ziyovuddin Ayyub Davlatshohni Mosuldan olib Erzenga olib keladi va Davlatshoh hukmdor boʻladi{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}{{Sfn|Hillenbrand|1979}}. 1149-yilda Ziyoeddin Eyyub Davlatshohni Mardin [[Artuklu bekligi|artukiylari]] bilan ittifoqchiligini mustahkamlab, uni Temurtosh ben Il-Goziyning qizi Nura Xotunga uylantiradi. Biroq Nura 1151-yilda vafot etgan, shundan soʻng Davlatshoh [[Izziddin Saltuk]]ning qizlaridan biriga uylangan{{Sfn|Sevim|1994}}{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}{{Sfn|Turan|1973}}. 1161-yilda gruzinlar Ani shahriga bostirib kirgach, Ahlatshoh Sukman, Temurtosh oʻgʻli Iziddin Saltuk (Najmiddin Alp) va Davlatshoh birlashib, Gruziyaga yurishga qaror qilishadi. Yurish oldidan Gruziya elchilari Sukmanning ittifoqchilari bilan kelishishgan. Ammo Sukman ittifoqchilari gruzinlar bilan kelishib, kelmaslikka qaror qiladi. XII asr tarixchisi Sadr ad-Din Ali al-Husayniyning yozishicha, Sukman bundan ranjib, ularni kutmay, yolgʻiz chiqib ketgan. Ogʻir magʻlubiyatga uchraydi, koʻpchilik askarlari halok boʻladi. 1163-yil yanvar-fevral oylarida Davlatshoh, Sukman, Merage hukmdori Ibn Ak-Sunkur al-Ahmadili va Iroq saljuqiy sultoni, Ozarbayjon otabegi Shamsiddin Ildenizning oʻgay oʻgʻli Arslonshoh yana Gruziyaga bostirib borishadi. Ularning qoʻshini ellik mingdan ortiq boʻlgan. Gruziya shaharlarini talon-taroj qilganlar, ayollar va bolalarni asirga olganlar. Taxminan bir oy davom etgan reyd natijasida gruzinlar katta talofatlarga uchraydi. Ittifoq qoʻshinlari gʻalaba qozonib, boy oʻlja bilan qaytishgan. Davlatshoh katta oʻlja bilan qaytadi va bir necha kun davomida gʻalabani Bitlisda nishonlaydi. Keyin Xlatga borib, Sukmandagi bayramlarda ham qatnashadi. Xlatda Sukman „koʻrishga arzigulik kun“ deb taʼriflangan ajoyib marosim bilan kutib olinadi. Gruziyaga amalga oshirilgan yurishlar orasida Davlatshoh artukiy Xarput Qora Arslon va Mardin Najmiddin Alplarning Yagi-basan Danishmandiyga qarshi yurishida qatnashgan. Ular Sivasga borishga muvaffaq boʻlib, shundan soʻng tinchlik oʻrnatilgan. Keyingi voqealar yilnomalarda parcha-parcha yoritilgan. 1168-yilda Davlatshohning sobiq qarindoshi va ittifoqchisi artukiy Nejmeddin Alp Erzenga qarshi yurish uyushtirib, Davlatshohni oʻz vassaliga aylantirgan{{Sfn|Sevim|1994}}{{Sfn|Turan|1973}}. 1175-yil iyun-iyul oylarida Davlatshoh Zahireddinning vaziri Bitlisdan Hisn-Keyfaga Qora Arslonning oʻgʻli artukiy Mehmed huzuriga qochib ketgan. Bunga sabab Davlatshoh va Nedjmeddin Alp bilan toʻqnashuviga sabab soliqlarning kattaligi boʻlgan{{Sfn|Kayhan|2019}} . [[Salohuddin al-Ayyubiy|Salohiddinning]] mintaqani egallash niyatidan viloyat beylari xavotirga tushgan. 1183-yilda Davlatshoh, Sukmon, Mosul hukmdori Mesud va Artukid Il-Gozi II unga qarshi ittifoq tuzganlar{{Sfn|Sevim|1994}}. Salohiddin artukiylarga tahdidi, Davlatshoh oʻz askarlari bilan Koʻchisorga boradi. Ammo Salohiddin hujumi amalga oshmagani sabab Erzenga qaytgan{{Sfn|Turan|1973}}. Dilmachoʻgʻillari beyligi ikki qismga, sulola esa Erzen va Bitlisga boʻlingan, ammo bu boʻlinish qachon yuz vaqti nomaʼlum{{Sfn|Turan|1973}}. 1191-yilda [[Jazira]] hukmdori, [[Salohuddin al-Ayyubiy|Salohiddinning]] jiyani Takiyuddin Omer Ahlatshohlarga hujum qilib, Hlatni qamal qilgan. Maʼlumki, Davlatshoh uning ittifoqchisi boʻlgan{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}. 1191-yil 10-oktyabrda Takiyuddin Oʻmer qamal paytida shaharni egallay olmay halok boʻlgan{{Sfn|Sümer|1989}}. 1192-yilda Xlatda hukmronlik qilgan Sayfiddin Bektemir Dilmachoʻgʻillari hukmdorini jazolamoqchi boʻlib, Bitlisni qamal qiladi va natijada shahar Ahlatshohlar qoʻliga oʻtadi. Shunday qilib Dilmachoʻgʻillarining Bitlisdagi hukmronligi poyoniga yetadi{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}. Davlatshoh 1192-yilda vafot etgan boʻlishi taxmin qilinadi{{Sfn|Sevim|1994}}. Oʻlimidan soʻng Dilmachoʻgʻullarining mulki Erzen va uning atroflari bilan chegaralangan. Davlatshohning oʻrniga kelgan oʻgʻli Husameddin Tugʻrul 1229-yilda [[Xorazmshoh]] [[Jaloliddin Manguberdi|Jaloliddinga]] taslim boʻladi{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}{{Sfn|Sevim|1994}}. Davlatshohning Nuriddin (Nur ad-Din, {{Lang-ar|}} iymon/din nuri){{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}} va Faxreddin (Faxr ad-Din, {{Lang-ar|فخر الدين}} gʻurur/imon/imon shon-sharafi) laqablari boʻlgan{{Sfn|Sevim|1994}}. == Oilasi == Xotinlari: * Nura Xotun, Timurtosh ben Il-Goziyning qizi. 1149-yilda nikoh qurgan{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}. * [[Saltuklu bekligi|Izziddin Saltukning]] qizi. 1151-yilda nikoh qurgan{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}. * Vazir Jemaluddavla Abulqosim [[İnaloğulları bekligi|Nisanoʻgʻlining]] singlisi. 1162-yilda nikoh qurgan{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}. Oʻgʻli: * Husamiddin Tugʻrul{{Sfn|Atçeken, Yaşar|2016}}. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Книга|ref=Atçeken, Yaşar|ссылка=https://books.google.ru/books?id=QvSiDwAAQBAJ|автор=Atçeken Z., Yaşar B.|заглавие=Malazgirt'ten Vatana Anadolu Selçuklu Devleti Tarihi|год=2016|часть=Dilmaçoğulları|издательство=Eğitim Yayınevi|seite=156—159|alleseiten=262|isbn=978-975-8890-15-6}} * {{Книга|ref=Eastmond|ссылка=https://books.google.ru/books?id=ANAoDwAAQBAJ|автор=Eastmond A.|заглавие=Tamta's World|год=2017|место={{Cambr.}} • {{N. Y.}}|izdatelstvo=[[Cambridge University Press]]|allpages=479|isbn=978-1-107-16756-8}} * {{Книга|ref=Hillenbrand|автор={{iw|Хиллебранд, Кэрол|Hillenbrand C.||Carole Hillenbrand}}|zaglavie=The history of the Jazira 1100-1150: the contribution of Ibn Al-Azraq al-Fariqi|god=1979|izdanie=Thesis presented for the Degree of [[PhD]]|mesto=Edinburgh|izdatelstvo=[[University of Edinburgh]]|volume=1, 2}} * {{Книга|ref=Kayhan|ссылка=https://www.beu.edu.tr/kitap/kitap1/kitap1.pdf|автор=Kayhan H.|заглавие=Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis|год=2019|часть=Dilmaçlı Hâkimiyetinde Bitlis'in Tarihi Gelişimi|издательство=Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları|seite=117—128|alleseiten=720|isbn=978-605-61507-7-7}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210715174044/https://www.beu.edu.tr/kitap/kitap1/kitap1.pdf |date=2021-07-15 }} * {{статья|ссылка=https://islamansiklopedisi.org.tr/inalogullari|ref=Sevim|автор=Sevim A.|заглавие=Dilmaçoğulları|год=1994|язык=tr|издание=[[Islam Ansiklopedisi]]|страницы=301—302|том=9}} * {{статья|ссылка=http://www.islamansiklopedisi.org.tr/ahlatsahlar|ref=Sümer|автор=Sümer F.|заглавие=AHLATŞAHLAR|год=1989|издание=Islam Ansiklopedisi|страницы=24—28|том=3|язык=tr}} * {{Книга|ref=Turan|ссылка=https://books.google.ru/books?id=fG7PDAAAQBAJ|автор=[[Туран, Осман|Turan O.]]|заглавие=Doğu Anadolu Türk Devletleri Tarihi|год=1973|часть=7. Dilmaç Oğullari Beyliği|издательство=Ötüken Neşriyat A.Ş.|seite=300—305|alleseiten=375|isbn=978-605-155-216-3}}[[Turkum:1192-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Turkiya tarixi]] h935hcrledt8kp6z4y5w9nq3aa5e1bm 4 1201301 6315853 6309802 2026-10-23T10:08:11Z Mirishkorlik 75661 /* Qarshilar */ 6315853 wikitext text/x-wiki ===[[Faxruddin Ali Ahmad]]=== :<small>''Nominator(lar): [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 11:50, 16-Iyul 2024 (UTC)''</small> Assalomu alaykum, Hindiston sobiq prezidenti haqidagi ushbu maqolani YM statusiga qoʻyishni joiz topdim. Maqola enwikida ham ayni shu statusga loyiq koʻrilgan. Bu maqola tarix sohasi boʻyicha vikipediyani rivojlantirish, hamda vikipediya foydalanuvchilari uchun foydali manba boʻladi degan umiddaman. Maqolani koʻrib chiqib, fikrlaringizni qoldirishingizni soʻrayman. [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 11:50, 16-Iyul 2024 (UTC) ====Fikrlar==== * Kirish qismida ham kamchiliklar bor. * Yillar orasida tire boʻladi. * Baʼzi joylarda Faxruddin baʼzi joylarda esa Faxriddin boʻlib ketgan. Maqolani yana bir koʻzdan kechirib chiqsangiz yaxshi boʻladi. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:#pink;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:11, 16-Iyul 2024 (UTC) *: Assalomu alaykum, xatolarimni koʻrib, tuzatib chiqdim. Rahmat. [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 04:01, 17-Iyul 2024 (UTC) Maqola ancha yaxshi rasmiylashtirilgan lekin ayrim kamchiliklari mavjud: # Avvalo kirish qismidagi qizil linkli maqolalar. Premablua qismining bosh sahifada koʻrinishini hisobga olgan holda qizil linkli maqolalarni ham yaratib chiqishlikni tavsiya qilaman. # '''Rahmon, shuningdek, lavozimda vafot etgan birinchi musulmon va birinchi prezident boʻlgan Zokir Husayn qabrining ham meʼmori boʻlgan''' jumlasi tahrirga muhtoj. '''Shuningdek, Rahmon birinchi oʻz lavozimdalik vaqtida vafot etgan, musulmon prezident Zokir Husayn qabri qurilishida ham meʼmorlik qilgan''' koʻrinishi nazarimda birmuncha tushunarliroq boʻladi. # Shu bilan birgalikda ayrim oʻrinlarda punktuatsiya (asosan vergul) bilan bogʻliq kichik muammolar mavjud. # Ayrim ichki vikilinklarda boshqacha maqolada esa boshqa koʻrinishi berilgan. Masalan, Faisal – [[Faysal ibn Abdulaziz as-Saud]] maqolasiga yoʻnaltirish beradi. Shu singari kamchiliklar bir necha oʻrinlarda kuzatilganligi bois ichki havola berilgan qismlarni qayta koʻrib chiqish darkor. # Maqola tarkibida koʻplab murakkab qoʻshma gaplar mavjud. Ularni tushunarliroq holatga keltirish, zarur boʻlsa sodda gaplarga ajratish lozim. # Tushunishga qiyin boʻlgan tushuncha va terminlar, joy nomlariga ichki havola berishni tavsiya qilaman. Keyinchalik maqolalar yaratilgach, bu maqola ham oʻquvchiga yanada tushunarliroq boʻladi. Yuqoridagi kamchiliklarni bartaraf etgan holda, maqolani yana bir qayta koʻrib chiqing. [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|^#yozish]] 06:10, 3-avgust 2024 (UTC) :Assalomu alaykum, qizildagi maqolalarni yaratib chiqdim. 2-masalani ham koʻrib, toʻgʻirladim. Vergul bilan bogʻliq muammolarni ham koʻrib chiqdim, yana bir qarab chiqaman. Ichki havolalarni ham aslidek yozib chiqdim. Baʼzi murakkab gaplarni iloji boricha maʼnosini buzmagan holda ajratishga harakat qildim. Qoʻshimcha ichki havolalar ham qoʻshdim. Siz yuqorida aytib oʻtgan kamchiliklarni bartaraf etdim deb oʻylayman. Maqolani qaytadan koʻrib, fikringizni qoʻldirishingizni soʻrayman, rahmat! [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 14:34, 5-avgust 2024 (UTC) Maqola tuzilish jihatidan ancha yaxshi rasmiylashtirilgan. Lekin matn mazmuni bilan bogʻliq kamchiliklar bor: # Salute To The President Fakhruddin Ali Ahmed (Prezident Faxruddin Ali Ahmadga salom) — 1977-yilda rejissyor J. S. Bandekar tomonidan suratga olingan, '''Hindistonning filmlar boʻlimi tomonidan Faxruddin Ali Ahmadning hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan''' qisqa metrajli hujjatli film. - Kimdir suratga ogan filmni filmlar bo'limi kelib Ali Ahmad bagʻishlab berganmi shunda? Jumla tushunarsiz va uzun. # 2005-yilda esa bu vaqtincha toʻxtatilgan, 2013-yildan beri Prezidentning Polo Kubogi '''koʻrgazmasi''' sifatida oʻtkazib kelinmoqda. - Bu gap sport bo'limida yozilganligini hisobga olsak, sport musobaqasi qanday qilib ko'rgazmaga aylanib qolgan? # Ismlarni ichki havolaga olib chiqishni maslahat beraman. Yuqorida sanab o'tilgan kamchiliklar maqola matni bilan hali ishlanishi kerakligidan dalolat. Maqola ustida tayinli tahrirlar amalga oshirilsa, qayta ko'rib chiqib, ovoz berish jarayonida o'z fikrimni bildiraman. Maroqli tahrirlar! - [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Hasan Xamidovich|munozara]]) 07:45, 5-avgust 2024 (UTC) :Birinchi gapda, shu boʻlim tashabbusi bilan film suratga olingan degan maʼnoda yozilgan edi, gapni tushunarli holatga keltirdim. Ikkinchi gapda notoʻgʻri sinonimdan foydalangan ekanman, uni ham toʻgʻirladim. Qoʻshimcha ichki havolalar ham qoʻshdim. Yuqoridagi siz sanab oʻtgan kamchiliklarni tuzatdim. Maqolani qaytadan koʻrib, fikringizni qoldirishingizni soʻrayman, rahmat! [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 14:39, 5-avgust 2024 (UTC) * ''1957-yildan 1966-yilgacha Bimala Prasad Chaliha davrida yana moliya vaziri etib saylangan.'' Yillar orasida biron lavozimda faoliyat olib borishi mumkin, saylanish esa bir onda sodir boʻladi. 1957-yilda saylandi, 1966-yilgacha moliya vaziri sifatida faoliyat yuritdi deyilsa maʼqulroq boʻlardi. [[User:Anjaniy|<span style="background-color:gold; color: black"><span style="font-family:Comic Sans MS,cursiv">'''ANJANIY'''</span></span>]][[User_talk:Anjaniy|^{<span style="color:#008080">#gurung</span>}]] 14:27, 9-avgust 2024 (UTC) *:Assalomu alaykum, jumlani qayta koʻrib, oʻzgartirish kiritdim. [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 15:20, 9-avgust 2024 (UTC) Maqola statusga nominator sifatida koʻrsatilganiga 6 oydan ortiq muddat boʻlibdi. Xulosa chiqaruvchilar [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] faol boʻlishingizni soʻrab qolaman. [[Foydalanuvchi:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Just Khumoyun|munozara]]) 14:11, 2025-yil 31-mart (UTC) :Assalomu alaykum maqolada yetarlicha kamchliklar mavjud, kirish qisimining oʻzidayoq bu yaqqol koʻzga tashlanadi. Masalan, ''1930-yillarda Hindiston Milliy Kongressi bilan uzoq muddatli hamkorlikni boshlagan Ahmad, 1939-yilda Gopinath Bordoloi vazirligida Assam moliya vaziri sifatida faoliyat yuritgan. U 1946-yilda Assamning general-advokati boʻlgan'' matnini olaylik. Hindiston Milliy Kongressi partiya boʻlib, partiya bilan uzoq muddatli hamkorlik qilinmaydi, balki bu partiyada faolyatini boshlagan deb olinishi kerak. ''Gopinath Bordoloi vazirligida ''emas, balki Gopinath Bordoloi bosh vazirligi davrida, ''1946-yilda Assamning general-advokati boʻlgan'' gapidagi general-advokat soʻzi aslida bosh advokat boʻladi. ''Prezident sifatida Ali Ahmad 1975-yil avgust oyida Favqulodda vaziyatni joriy qilgan''da favqulodda vaziyat jumlasi notoʻgʻri olingan, bu jumla texnogen hodisalarga nisabatan qoʻllaniladi. Siyosatda esa [[favqulodda holat]] joriy etiladi. ''Ali Ahmad oʻrniga vaqtinchalik prezident vazifasini bajaruvchi Basappa Danappa Jattidan koʻproq ovoz toʻplagan Neelam Sanjiva Reddy 1977-yilda Hindistonning oltinchi prezidenti etib tayinlangan.'' bu gap ham tushunarsiz, maqolaning inglizchasida (''Ahmed was succeeded by B. D. Jatti as acting president and by Neelam Sanjiva Reddy as the sixth president of India in 1977'') Jatti Ahmad vafotidan soʻng vaqtincha prezident vazifasini bajarganligi, 1977-yilda esa Hindistonning 6-prezidenti etib Reddy saylanganligi yozilgan. Maqola hozirda status olishga nomunosib, kamchiliklarni tuzatilishi kerak. [[Foydalanuvchi:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Humoyun Qodirov|munozara]]) 04:57, 2025-yil 10-iyun (UTC) ==== Rozilar ==== # <s>Maqolada qoʻpol xato va kamchiliklarga duch kelmadim. Shuning uchun maqolani YM olishiga {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Gulsanam Jahongirovna|munozara]]) 04:54, 3-sentyabr 2024 (UTC) # {{Roziman}} Maqolani oʻqib chiqib, hech qanday jiddiy kamchiliklarga koʻzim tushmadi, shu sababli maqolani status olishiga [[Foydalanuvchi:Sevayuu|Sevayuu]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sevayuu|munozara]]) 04:51, 3-sentyabr 2024 (UTC) # {{Roziman}} -[[Foydalanuvchi:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Didosh Jurayeva|munozara]]) # {{Roziman}} -[[Foydalanuvchi:Tahrirchiqiz| Tahrirchiqiz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tahrirchiqiz|munozara]])[[Foydalanuvchi:Tahrirchiqiz|Tahrirchiqiz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tahrirchiqiz|munozara]]) 05:01, 3-sentyabr 2024 (UTC) # {{Roziman}} Maqola yaxshi yoritilgan. Shuning uchun Yaxshi statusi berilsin. [[Foydalanuvchi:Xatchiman|Xatchiman]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xatchiman|munozara]]) 04:58, 3-sentyabr 2024 (UTC)</s><br> [[Fayl:Attention yellow.svg|30px]] '''Izoh:''' Yuqoridagi 5 ovozda [[VP:OO|ovoz ovchiligi]] yuzaga kelganligi ehtimoli yuqoriligi uchun ular xulosa jarayonida hisoblanmaydi. <span style="font-family:Times New Roman; font-size:1.3eM; border-radius:9em; background:#eeeeee; padding:0 7px;">[[User talk:Hasan Xamidovich|W]]/ [[User:Hasan Xamidovich|<span style="font-size:0.8eM; color:#9f3526">"Hasan Xamidovich"</span>]]</span> 19:42, 2025-yil 22-avgust (UTC) #:Assalalomu alaykum, uzr-u, ammo bu ovozlarda hech qanday siz aytib oʻtgan holat kuzatilmagan. Bu maqola oromgoh vaqtida kiritilganligini hisobga olsak, oʻsha vaqtda men bilan bir guruhda boʻlgan ishtirokchilar oʻqib chiqib, oʻz ovozlarini berishgan. Hech qanday majburlash yoki „agitatsiya“ qilish holatlari kuzatilmagan. Bu maqolani status olish-olmasligiga hech qanday eʼtirozim yoʻq. Shunchaki bilishingizni xohlardim, vikipediyada hamma narsa shubha asosida ishlanmaydi, isbot talab etiladi! [[User:Lillimor|<font face="Georgia"><span style="color:#388af5;">'''Lili'''</span></font>]][[User talk:Lillimor|^(suhbat)]] 13:21, 2025-yil 19-sentyabr (UTC) # {{Roziman}} – [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 12:31, 2024-yil 22-dekabr (UTC) # {{Roziman}} – [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:ITPRO.UZ|munozara]]) 20:55, 2025-yil 1-aprel (UTC) # {{Roziman}} – Maqola YM statusini olishga arziydi deb hisoblayman. [[Foydalanuvchi:7Devona|7Devona]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:7Devona|munozara]]) 08:23, 2025-yil 4-may (UTC) # Maqolani oʻqib chiqdim, qoʻpol xatolarga koʻzim tushmadi, maqolaga YM statusi berilishiga {{Roziman}}.[[Foydalanuvchi:Axadjon1|<span style="color:blue;">Axadjon</span><span style="color:red;">1</span>]] 02:49, 2025-yil 10-iyun (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> # {{Qarshiman}} maqola statusga mos emas. Nomzodlikka qoʻyilganiga esa yillar boʻldi. Muallifning maqolaga qiziqishi qolmagan. --[[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 10:08, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> # {{Betarafman}}. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 05:27, 2024-yil 7-dekabr (UTC) ==== Fikrlar ==== Ushbu maqola statusga nomzod qilib koʻrsatilganiga 6 oy boʻlibdi. Menimcha, xulosa chiqarish muddati kelgan. [[Foydalanuvchi:Lazizbek95|Lazizbek95]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Lazizbek95|munozara]]) 09:40, 2025-yil 28-yanvar (UTC) Hurmatli adminlar: [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]], [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Mirzoulug'bek|Mirzoulugʻbek]], [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]], [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] hamda xulosa chiqaruvchilar: [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]], [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] maqola nomzodlikka qoʻyilganiga 2 yildan oshipti. Yuqorida taʼkidlangandek nomzod maqolaga yakuniy xulosa chiqarishingizni soʻrab qolaman. --[[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 18:35, 2026-yil 15-oktyabr (UTC) ==== Xulosa ==== 8eunfqomeajblgkgb2lje9pid66ezgt 14 1212551 6315279 4812130 2026-10-22T14:50:38Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Chelyabinsk]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315279 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Chelyabinsk viloyatida tugʻilganlar]] [[Turkum:Chelyabinsk kishilari]] [[Turkum:Chelyabinsk|tugʻilganlar]] j0gqpjyd5snio3a45lo2jb52veojy9y 0 1219397 6315442 5376524 2026-10-22T21:58:28Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6315442 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz}} N. E. Bauman (shuningdek, Baumanka, Baumanskiy, MSTU, MVTU nomi bilan ham tanilgan) – Rossiya milliy tadqiqot universiteti, ilmiy markaz, Rossiya xalqlari madaniy merosining ayniqsa qimmatli ob’ekti. Universitetning avvalgi nomi „Moskva oliy texnik maktabi“ edi. N. E. Bauman" (MVTU) [1] unga 1905 yilda oʻsha paytdagi bosh bino – Imperator Moskva texnik maktabi (IMTU) yonida oʻldirilgan inqilobchi Nikolay Ernestovich Bauman sharafiga tayinlangan. Universitet Boloniya jarayonida faol ishtirok etadi.2008 yilda u „xalqaro standartlarga muvofiq yuqori sifatli taʼlim xizmatlariga erishish majburiyati uchun“ Yevropa Sifat mukofotiga sazovor boʻldi. MSTU im. N. E. Bauman 14 yildan ortiq vaqt davomida Rossiyaning 130 dan ortiq universitetlarini oʻz ichiga olgan Texnik universitetlar uyushmasining bosh universiteti boʻlib kelgan. MSTU „ Yevropa uchun eng yaxshi sanoat menejerlari“ assotsiatsiyasiga aʼzo boʻlgan birinchi Rossiya universitetidir. Fan va texnika rivojiga, MSTUda muhandis kadrlar tayyorlashga qoʻshgan hissasi uchun. N. E. Bauman Lenin, Oktyabr inqilobi va Mehnat Qizil Bayroq ordenlari bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1995-yil 24 yanvardagi 64-sonli farmoni bilan MSTU Rossiya Federatsiyasi xalqlarining madaniy merosining alohida qimmatli ob’ektlari davlat kodeksiga kiritilgan.2014-yilda „Expert RA“ agentligi universitetga „B“ reyting klassini berdi, yaʼni " juda yuqori " magistratura darajasi; MDH dagi yagona universitet bu reytingda „A“ (favqulodda yuqori daraja) sinfini olgan [[Moskva davlat universiteti]] boʻldi. QS xalqaro universitetlar reytingida 2023, MSTU nomidagi. N. E. Bauman dunyoning TOP-1000 universitetlari orasida 230-oʻrinni egalladi, bu Rossiyaning barcha universitetlari orasida ikkinchi natijadir.2022 yilda universitet " Uch universitet missiyasi " xalqaro reytingiga kirdi va u yerda 262-oʻrinni egalladi.2022-yilda RAEX reytingida „Rossiyaning 100 ta eng yaxshi universiteti“ va 2020-yilda RAEX boʻyicha Rossiyadagi muhandislik-texnika universitetlari reytingida 2-oʻrinni egalladi. MSTU 70 dan ortiq mutaxassisliklar boʻyicha taʼlim beradi. 2019-yilda universitetda 4500 dan ortiq professor -oʻqituvchilar, jumladan, 450 nafar [[fan doktori]] va 3000 nafarga yaqin fan nomzodi 21,5 mingga yaqin talaba tahsil olmoqda.[manba kerak][ manba aniqlanmagan 4336 kun 1918-yildan 1997-yilgacha boʻlgan davrda 120 mingdan ortiq mutaxassislar tayyorlandi, ularning aksariyati oʻz hayotini ilmiy va loyihalash faoliyati bilan bogʻlab, eng yirik mashinasozlik va asbobsozlik korxonalarida ishladilar. MSTUning baʼzi filiallari fakultetlari Moskva yaqinidagi shaharlarda ham joylashgan: Krasnogorsk, Reutov, Korolev, Kaluga shahrida ham filial mavjud. Rossiya Taʼlim va fan vazirligining 2016-yil 12-apreldagi 397-son buyrugʻi bilan Moskva davlat oʻrmon universiteti N. E. Bauman alohida tarkibiy boʻlinma sifatida N. E.nomidagi MSTUning Mytishchi filialiga aylandi. Universitet mavjud boʻlgan davrda u yerda 200 000 dan ortiq muhandislar tayyorlandi.2018-yilda MSTU bitiruvchilarni ish bilan taʼminlash boʻyicha 150 ta eng yaxshi global universitetlar qatoriga kirdi va reyting Emerging konsalting kompaniyasi tomonidan tuzilgan va 22 mamlakatdagi ish beruvchilarning fikriga asoslanadi.2024-yilda MSTU RAEX boʻyicha Rossiya universitetlarining umumiy reytingida 2-oʻrinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == [[Turkum:Lenin ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Oktyabr Inqilobi ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha taʼlim muassasalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha universitetlar]] [[Turkum:Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti]] [[Turkum:Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sababli sanksiyaga uchragan tashkilotlar]] eb5f10lz1qo8qxk0ror8tkmxzz02o5z 6315443 6315442 2026-10-22T21:58:41Z Sherzod11W 273619 6315443 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz}} N. E. Bauman (shuningdek, ''Baumanka, Baumanskiy, MSTU, MVTU'' nomi bilan ham tanilgan) – Rossiya milliy tadqiqot universiteti, ilmiy markaz, Rossiya xalqlari madaniy merosining ayniqsa qimmatli ob’ekti. Universitetning avvalgi nomi „Moskva oliy texnik maktabi“ edi. N. E. Bauman" (MVTU) [1] unga 1905 yilda oʻsha paytdagi bosh bino – Imperator Moskva texnik maktabi (IMTU) yonida oʻldirilgan inqilobchi Nikolay Ernestovich Bauman sharafiga tayinlangan. Universitet Boloniya jarayonida faol ishtirok etadi.2008 yilda u „xalqaro standartlarga muvofiq yuqori sifatli taʼlim xizmatlariga erishish majburiyati uchun“ Yevropa Sifat mukofotiga sazovor boʻldi. MSTU im. N. E. Bauman 14 yildan ortiq vaqt davomida Rossiyaning 130 dan ortiq universitetlarini oʻz ichiga olgan Texnik universitetlar uyushmasining bosh universiteti boʻlib kelgan. MSTU „ Yevropa uchun eng yaxshi sanoat menejerlari“ assotsiatsiyasiga aʼzo boʻlgan birinchi Rossiya universitetidir. Fan va texnika rivojiga, MSTUda muhandis kadrlar tayyorlashga qoʻshgan hissasi uchun. N. E. Bauman Lenin, Oktyabr inqilobi va Mehnat Qizil Bayroq ordenlari bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1995-yil 24 yanvardagi 64-sonli farmoni bilan MSTU Rossiya Federatsiyasi xalqlarining madaniy merosining alohida qimmatli ob’ektlari davlat kodeksiga kiritilgan.2014-yilda „Expert RA“ agentligi universitetga „B“ reyting klassini berdi, yaʼni " juda yuqori " magistratura darajasi; MDH dagi yagona universitet bu reytingda „A“ (favqulodda yuqori daraja) sinfini olgan [[Moskva davlat universiteti]] boʻldi. QS xalqaro universitetlar reytingida 2023, MSTU nomidagi. N. E. Bauman dunyoning TOP-1000 universitetlari orasida 230-oʻrinni egalladi, bu Rossiyaning barcha universitetlari orasida ikkinchi natijadir.2022 yilda universitet " Uch universitet missiyasi " xalqaro reytingiga kirdi va u yerda 262-oʻrinni egalladi.2022-yilda RAEX reytingida „Rossiyaning 100 ta eng yaxshi universiteti“ va 2020-yilda RAEX boʻyicha Rossiyadagi muhandislik-texnika universitetlari reytingida 2-oʻrinni egalladi. MSTU 70 dan ortiq mutaxassisliklar boʻyicha taʼlim beradi. 2019-yilda universitetda 4500 dan ortiq professor -oʻqituvchilar, jumladan, 450 nafar [[fan doktori]] va 3000 nafarga yaqin fan nomzodi 21,5 mingga yaqin talaba tahsil olmoqda.[manba kerak][ manba aniqlanmagan 4336 kun 1918-yildan 1997-yilgacha boʻlgan davrda 120 mingdan ortiq mutaxassislar tayyorlandi, ularning aksariyati oʻz hayotini ilmiy va loyihalash faoliyati bilan bogʻlab, eng yirik mashinasozlik va asbobsozlik korxonalarida ishladilar. MSTUning baʼzi filiallari fakultetlari Moskva yaqinidagi shaharlarda ham joylashgan: Krasnogorsk, Reutov, Korolev, Kaluga shahrida ham filial mavjud. Rossiya Taʼlim va fan vazirligining 2016-yil 12-apreldagi 397-son buyrugʻi bilan Moskva davlat oʻrmon universiteti N. E. Bauman alohida tarkibiy boʻlinma sifatida N. E.nomidagi MSTUning Mytishchi filialiga aylandi. Universitet mavjud boʻlgan davrda u yerda 200 000 dan ortiq muhandislar tayyorlandi.2018-yilda MSTU bitiruvchilarni ish bilan taʼminlash boʻyicha 150 ta eng yaxshi global universitetlar qatoriga kirdi va reyting Emerging konsalting kompaniyasi tomonidan tuzilgan va 22 mamlakatdagi ish beruvchilarning fikriga asoslanadi.2024-yilda MSTU RAEX boʻyicha Rossiya universitetlarining umumiy reytingida 2-oʻrinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == [[Turkum:Lenin ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Oktyabr Inqilobi ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha taʼlim muassasalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha universitetlar]] [[Turkum:Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti]] [[Turkum:Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sababli sanksiyaga uchragan tashkilotlar]] a20takil9tbsn2hj5m234pzy5rarrtk 6315444 6315443 2026-10-22T21:58:59Z Sherzod11W 273619 6315444 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz}} N. E. Bauman (shuningdek, ''Baumanka, Baumanskiy, MSTU, MVTU'' nomi bilan ham tanilgan) – [[Rossiya]] milliy tadqiqot universiteti, ilmiy [[markaz]], Rossiya xalqlari madaniy merosining ayniqsa qimmatli ob’ekti. Universitetning avvalgi nomi „Moskva oliy texnik maktabi“ edi. N. E. Bauman" (MVTU) [1] unga 1905 yilda oʻsha paytdagi bosh bino – Imperator Moskva texnik maktabi (IMTU) yonida oʻldirilgan inqilobchi Nikolay Ernestovich Bauman sharafiga tayinlangan. Universitet Boloniya jarayonida faol ishtirok etadi.2008 yilda u „xalqaro standartlarga muvofiq yuqori sifatli taʼlim xizmatlariga erishish majburiyati uchun“ Yevropa Sifat mukofotiga sazovor boʻldi. MSTU im. N. E. Bauman 14 yildan ortiq vaqt davomida Rossiyaning 130 dan ortiq universitetlarini oʻz ichiga olgan Texnik universitetlar uyushmasining bosh universiteti boʻlib kelgan. MSTU „ Yevropa uchun eng yaxshi sanoat menejerlari“ assotsiatsiyasiga aʼzo boʻlgan birinchi Rossiya universitetidir. Fan va texnika rivojiga, MSTUda muhandis kadrlar tayyorlashga qoʻshgan hissasi uchun. N. E. Bauman Lenin, Oktyabr inqilobi va Mehnat Qizil Bayroq ordenlari bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1995-yil 24 yanvardagi 64-sonli farmoni bilan MSTU Rossiya Federatsiyasi xalqlarining madaniy merosining alohida qimmatli ob’ektlari davlat kodeksiga kiritilgan.2014-yilda „Expert RA“ agentligi universitetga „B“ reyting klassini berdi, yaʼni " juda yuqori " magistratura darajasi; MDH dagi yagona universitet bu reytingda „A“ (favqulodda yuqori daraja) sinfini olgan [[Moskva davlat universiteti]] boʻldi. QS xalqaro universitetlar reytingida 2023, MSTU nomidagi. N. E. Bauman dunyoning TOP-1000 universitetlari orasida 230-oʻrinni egalladi, bu Rossiyaning barcha universitetlari orasida ikkinchi natijadir.2022 yilda universitet " Uch universitet missiyasi " xalqaro reytingiga kirdi va u yerda 262-oʻrinni egalladi.2022-yilda RAEX reytingida „Rossiyaning 100 ta eng yaxshi universiteti“ va 2020-yilda RAEX boʻyicha Rossiyadagi muhandislik-texnika universitetlari reytingida 2-oʻrinni egalladi. MSTU 70 dan ortiq mutaxassisliklar boʻyicha taʼlim beradi. 2019-yilda universitetda 4500 dan ortiq professor -oʻqituvchilar, jumladan, 450 nafar [[fan doktori]] va 3000 nafarga yaqin fan nomzodi 21,5 mingga yaqin talaba tahsil olmoqda.[manba kerak][ manba aniqlanmagan 4336 kun 1918-yildan 1997-yilgacha boʻlgan davrda 120 mingdan ortiq mutaxassislar tayyorlandi, ularning aksariyati oʻz hayotini ilmiy va loyihalash faoliyati bilan bogʻlab, eng yirik mashinasozlik va asbobsozlik korxonalarida ishladilar. MSTUning baʼzi filiallari fakultetlari Moskva yaqinidagi shaharlarda ham joylashgan: Krasnogorsk, Reutov, Korolev, Kaluga shahrida ham filial mavjud. Rossiya Taʼlim va fan vazirligining 2016-yil 12-apreldagi 397-son buyrugʻi bilan Moskva davlat oʻrmon universiteti N. E. Bauman alohida tarkibiy boʻlinma sifatida N. E.nomidagi MSTUning Mytishchi filialiga aylandi. Universitet mavjud boʻlgan davrda u yerda 200 000 dan ortiq muhandislar tayyorlandi.2018-yilda MSTU bitiruvchilarni ish bilan taʼminlash boʻyicha 150 ta eng yaxshi global universitetlar qatoriga kirdi va reyting Emerging konsalting kompaniyasi tomonidan tuzilgan va 22 mamlakatdagi ish beruvchilarning fikriga asoslanadi.2024-yilda MSTU RAEX boʻyicha Rossiya universitetlarining umumiy reytingida 2-oʻrinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == [[Turkum:Lenin ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Oktyabr Inqilobi ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan tashkilotlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha taʼlim muassasalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha universitetlar]] [[Turkum:Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti]] [[Turkum:Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sababli sanksiyaga uchragan tashkilotlar]] 9lqwh3utu3016m0sdhwqk87nhdzth6b 0 1231324 6315614 5344340 2026-10-23T04:36:25Z ~2026-56788-45 319380 /* Raislari */ 6315614 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi''' — [[Oʻzbekiston]]da davlat tashqi auditi va moliyaviy-xoʻjalik nazoratini amalga oshiruvchi davlat boshqaruv idorasi. [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi]] tarkibiga kiradi<ref>{{cite web|url=https://lex.uz/docs/-4394324|title=O‘zbekiston Respublikasining Hisob palatasi to‘g‘risida}}</ref>. == Tarixi == == Vazifalari == == Raislari == * 2002—2003 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2017—2019 — [[Muzrob Ikromov]] * [[]] * 2024—2024 — [[Adiz Boboyev]] * 2026 - Alisher Samadov == Yana qarang == * [[Oʻzbekiston iqtisodiyoti]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} m97fxq7yvgne85pla1n0nwm3rvfjti2 6315632 6315614 2026-10-23T04:55:37Z D.XASHIMOVA 319381 /* Tarixi */ 6315632 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi''' — [[Oʻzbekiston]]da davlat tashqi auditi va moliyaviy-xoʻjalik nazoratini amalga oshiruvchi davlat boshqaruv idorasi. [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi]] tarkibiga kiradi<ref>{{cite web|url=https://lex.uz/docs/-4394324|title=O‘zbekiston Respublikasining Hisob palatasi to‘g‘risida}}</ref>. == Tarixi [https://ach.gov.uz/uz/chamber/chamber-about Hisob palatasi 2002 yilda tashkil topgan.] == == Vazifalari Hisob palatasi mustaqil yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lib, u davlat tashqi auditi va moliyaviy nazoratining oliy organi hisoblanadi. Hisob palatasi tomonidan quyidagi nazorat tadbirlari amalga oshiriladi: taftish, tekshirish, o‘rganish, moliyaviy audit, muvofiqlik auditi, samaradorlik auditi, strategik audit va axborot texnologiyalari auditi. [https://ach.gov.uz/uz/chamber/chamber-about] == == Raislari == * 2002—2003 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2017—2019 — [[Muzrob Ikromov]] * [[]] * 2024—2024 — [[Adiz Boboyev]] * 2026 - Alisher Samadov == Yana qarang == * [[Oʻzbekiston iqtisodiyoti]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} bomb848xmlo7qosxi86qpc59mohm1nz 6315636 6315632 2026-10-23T05:03:18Z D.XASHIMOVA 319381 6315636 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi''' — [[Oʻzbekiston]]da davlat tashqi auditi va moliyaviy nazoratining oliy organi hisoblanadi. Hisob palatasi o‘z vakolatlarini har qanday davlat organlaridan, boshqa tashkilotlardan va ularning mansabdor shaxslaridan mustaqil ravishda, faqat qonunga bo‘ysungan holda amalga oshiradi.[https://lex.uz/docs/4394324] Hisob palatasi o‘z faoliyatida bevosita O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga bo‘ysunadi, faqatgina Prezidentga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga hisob beradi. == Tarixi [https://ach.gov.uz/uz/chamber/chamber-about Hisob palatasi 2002 yilda tashkil topgan.] == == Vazifalari Hisob palatasi mustaqil yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lib, u davlat tashqi auditi va moliyaviy nazoratining oliy organi hisoblanadi. Hisob palatasi tomonidan quyidagi nazorat tadbirlari amalga oshiriladi: taftish, tekshirish, o‘rganish, moliyaviy audit, muvofiqlik auditi, samaradorlik auditi, strategik audit va axborot texnologiyalari auditi. [https://ach.gov.uz/uz/chamber/chamber-about] == == Raislari == * 2002—2003 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2017—2019 — [[Muzrob Ikromov]] * [[]] * 2024—2024 — [[Adiz Boboyev]] * 2026 - Alisher Samadov == Yana qarang == * [[Oʻzbekiston iqtisodiyoti]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} 90vhnq5m0cw6ufm23f9ssi24zwcqmdn 6315637 6315636 2026-10-23T05:05:08Z D.XASHIMOVA 319381 /* Tarixi Hisob palatasi 2002 yilda tashkil topgan. */ 6315637 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi''' — [[Oʻzbekiston]]da davlat tashqi auditi va moliyaviy nazoratining oliy organi hisoblanadi. Hisob palatasi o‘z vakolatlarini har qanday davlat organlaridan, boshqa tashkilotlardan va ularning mansabdor shaxslaridan mustaqil ravishda, faqat qonunga bo‘ysungan holda amalga oshiradi.[https://lex.uz/docs/4394324] Hisob palatasi o‘z faoliyatida bevosita O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga bo‘ysunadi, faqatgina Prezidentga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga hisob beradi. == Tarixi Hisob palatasi 2002 yilda tashkil topgan.[https://ach.gov.uz/uz/chamber/chamber-about] == == Vazifalari Hisob palatasi mustaqil yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lib, u davlat tashqi auditi va moliyaviy nazoratining oliy organi hisoblanadi. Hisob palatasi tomonidan quyidagi nazorat tadbirlari amalga oshiriladi: taftish, tekshirish, o‘rganish, moliyaviy audit, muvofiqlik auditi, samaradorlik auditi, strategik audit va axborot texnologiyalari auditi. [https://ach.gov.uz/uz/chamber/chamber-about] == == Raislari == * 2002—2003 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2017—2019 — [[Muzrob Ikromov]] * [[]] * 2024—2024 — [[Adiz Boboyev]] * 2026 - Alisher Samadov == Yana qarang == * [[Oʻzbekiston iqtisodiyoti]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} 0lsxkxh2kw8lrezgx6d724i9wslx6be 6315640 6315637 2026-10-23T05:07:36Z Ahror Akramovich 75193 maʼlumotlarni wikipedia qoidalari asosida qoʻshing 6315640 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi''' — [[Oʻzbekiston]]da davlat tashqi auditi va moliyaviy-xoʻjalik nazoratini amalga oshiruvchi davlat boshqaruv idorasi. [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi]] tarkibiga kiradi<ref>{{cite web|url=https://lex.uz/docs/-4394324|title=O‘zbekiston Respublikasining Hisob palatasi to‘g‘risida}}</ref>. == Tarixi == == Vazifalari == == Raislari == * 2002—2003 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2017—2019 — [[Muzrob Ikromov]] * [[]] * 2024—2024 — [[Adiz Boboyev]] * 2026 - Alisher Samadov == Yana qarang == * [[Oʻzbekiston iqtisodiyoti]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} m97fxq7yvgne85pla1n0nwm3rvfjti2 6315804 6315640 2026-10-23T09:42:06Z Umarxon III 18267 + 6315804 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi''' — [[Oʻzbekiston]]da davlat tashqi auditi va moliyaviy-xoʻjalik nazoratini amalga oshiruvchi davlat boshqaruv idorasi. [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi]] tarkibiga kiradi<ref>{{cite web|url=https://lex.uz/docs/-4394324|title=O‘zbekiston Respublikasining Hisob palatasi to‘g‘risida}}</ref>. == Tarixi == == Vazifalari == == Raislari == * 2002—2003 — [[Saidahmad Rahimov]] * 2010—2011 — [[Behzod Musayev]] * 2017—2019 — [[Muzrob Ikromov]] * 2024—2024 — [[Adiz Boboyev]] * 2026 — [[Alisher Samadov]] == Yana qarang == * [[Oʻzbekiston iqtisodiyoti]] == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-stub}} 83a9uori1vy9b1hjqxqj6oxshmmrrd6 828 1239601 6315592 6306645 2026-10-23T03:01:01Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315592 Scribunto text/plain return { ["For loop"] = 300000, ["Modul:ForLoop"] = 300000, ["Find sources"] = 290000, ["Modul:Find sources"] = 290000, ["Modul:Find sources/config"] = 290000, ["Modul:Find sources/links"] = 290000, ["Modul:Find sources/templates/Find general sources"] = 290000, ["Fmbox"] = 40000, ["Flagicon"] = 30000, ["Flagicon/core"] = 30000, ["France-geo-stub"] = 30000, ["Fransiya loyihasi"] = 30000, ["Fransiya kommunasi aholi grafigi"] = 20000, ["Fransiya kommunasi xaritasi"] = 20000, ["Film bilgiqutisi"] = 10000, ["Flag/core"] = 10000, ["Flagdeco"] = 10000, ["Flagdeco/core"] = 10000, ["Futbolchi bilgiqutisi"] = 10000, ["Modul:FilmMamlakat"] = 10000, ["Flag"] = 8000, ["Modul:Footnotes"] = 6000, ["Modul:Footnotes/anchor id list"] = 6000, ["Modul:Footnotes/anchor id list/data"] = 6000, ["Modul:Footnotes/whitelist"] = 6000, ["Faqat shu maqolalardagi turkum"] = 5000, ["Filmlar loyihasi"] = 5000, ["File other"] = 3000, ["Film date"] = 3000, ["First word"] = 3000, ["Flaglink/core"] = 3000, ["Flatlist"] = 3000, ["Faqat maqolalarda turkumi"] = 2000, ["Fb"] = 2000, ["Football squad"] = 2000, ["Football squad manager"] = 2000, ["Football squad2 player"] = 2000, ["Four digit"] = 2000, ["FRA"] = 2000, ["Fransiya bayrogʻi"] = 2000, ["Futbol loyihasi"] = 2000, ["Futbolchi"] = 2000, ["Modul:Flagg"] = 2000, ["Flagcountry"] = 1000, ["Flagcountry/core"] = 1000, ["Football kit"] = 1000, ["Futbol formasi"] = 1000, ["Float right"] = 900, ["Modul:Faktorizatsiya"] = 900, ["Football manager history"] = 700, ["Futbol jamoasi murabbiylari"] = 700, ["Modul:Football manager history"] = 700, ["Fba/list"] = 600, ["Film-stub"] = 600, ["Flagicon image"] = 600, ["Familiyadoshlar"] = 500, ["Flagright/core"] = 500, ["Futbol klubi2"] = 500, } mnf4nczqpxketio6pc3b2hvnli8dh3q 0 1241911 6315362 5456438 2026-10-22T21:40:03Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6315362 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Sun emperor.JPG|thumb|[[Saklar]] podshosining tantanali zirhlari teri asosda tilla tarozidan yasalgan, yaʼni stilize qilingan [[Katafraktlar|katafrakt]] zirhidir.|283x283px]] '''Oltin odam''' ({{Lang-kk|Есік Алтын адамы}}) — 1969—1970-yillarda Olmaota shahridan<ref>К. Акишев Курган Иссык. — М., 1978 г.; Ведомственный архив РГП «Ғылым ордасы». — Фонд 11, Опись 1Л, Дело 71, листы 52,58; Там же. — дело 73, листы 41, 46, 59</ref> 53,5 kilometr uzoqlikda, Issiq daryosi boʻyida balandligi 6 metr, diametri 60 metrga yetgan [[Issiq]] qoʻrgʻonini qazish natijasida topilgan arxeologik topilmaning shartli nomi<ref name="wikimapia">{{coord|43|24|2|N|77|23|52|E|display=inline}}</ref>. Oltin kiyimdagi [[Saklar|sak]] jangchisining qoldiqlarini ifodalaydi<ref>Андроновская культура // БРЭ. Т.1. М.,2005.</ref>. == Qabr va topilmalarning tavsifi == 1969-yilda arxeolog Kemel Aqishev boshchiligidagi bir guruh sovet olimlari Issiqlik qabristonining noyob arxeologik majmuasini topdilar. Issiq qoʻrgʻoni Issiq togʻ daryosining chap qirgʻogʻida, [[Issiq]] shahri yaqinida, Olmaotadan 50 kilometr sharqda joylashgan qabriston majmuasining bir qismidir. Qabriston diametri 30 metrdan 90 metrgacha, balandligi 4 metrdan 15 metrgacha boʻlgan 45 ta yirik shohona qabrlardan iborat. Issiq qoʻrgʻoni qabristonning gʻarbiy yarmida joylashgan edi. Uning diametri 60 metr, balandligi 6 metr. Toʻsiq buzilganidan soʻng, qadimgi gorizont sathidan 1,2 metr chuqurlikda ikkita dafn topildi: markaziy va lateral (janubiy). Markaz bir necha bor talon-taroj qilingan. Yon qabr buzilmaganligi aniqlangan, dafn etilgan va koʻmilgan ashyolar toʻliq saqlanib qolgan. Dafn xonasi qayta ishlangan archa daraxtidan qurilgan. Shimoliy yarmida dafn etilgan odamning qoldiqlari topilgan. Dafn xonasidan 4000 dan ortiq tilla buyumlar, temir qilich va xanjar, bronza oyna, loy, metall va yogʻoch idishlar topilgan. [[Tyan-Shan]] archasi tanasidan oʻyilgan yon dafn xonasidan bir paytlar kiyim-kechak, poyabzal va bosh kiyimlarga tikilgan oltin choyshabdan yasalgan toʻrt mingdan ortiq bezak buyumlari, shuningdek, tilla uzuklar, haykalchalar, bronza va oltin qurollar, turli idishlar topilgan. Qabrdan 26 ta [[yozuv]] belgisi boʻlgan kumush kosa topilgan. Topilma miloddan avvalgi VI—V asrlarga toʻgʻri keladi. Yon qabrning janubiy va gʻarbiy qismlarida yogʻoch, loy, bronza va kumushdan yasalgan idishlar, shimoliy qismida esa yogʻoch polda boshini gʻarbga qaratib yotgan dafn etilgan odamning qoldiqlari topilgan. Skelet ustida va ostidan kiyim-kechak, bosh kiyim va poyabzaldan koʻplab oltin bezaklar topilgan. Yaqin atrofda oxiratda foydali boʻlishi mumkin boʻlgan qurollar va turli xil idishlar yotqizilgan. Chap qoʻlning tirsagida uchi tillarang oʻq, bu yerda, lekin tirsagidan yuqorida qamchi bor, uning dastasi spiral tarzda keng tilla tasma bilan oʻralgan, undan balandroqda bronza oyna va qizil boʻyoq solingan xalta joylashgan. O. I. Ismagʻulovning antropologik taʼrifiga koʻra, Issiqlik qoʻrgʻonida dafn etilgan odam Yetisuv saklariga xos boʻlgan moʻgʻuloid xususiyatlar qorishmasi bilan yevropacha koʻrinishga ega; uning yoshi 16-18 yosh<ref>{{cite book|author=К. А. Акишев|title=«Курган Иссык, Искусство саков Казахстана»|ответственный=|издание=|место=Москва|publisher=Искусство|date=1978|страницы=|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. Keyinchalik suyak qoldiqlarining yoʻqolishi tufayli tashqi koʻrinishni qayta tiklash yoki xromosoma tahlilini oʻtkazish mumkin emas. Qabrdan topilgan narsalar erkak yoki ayolga tegishli boʻlishi mumkin. Kostyum va bosh kiyimni qayta tiklash uchun bir nechta variant mavjud. Taxminlarga koʻra, bu sak-tigrahauda, ​​chunki uning boshida 70 sm balandlikdagi uchli bosh kiyimi bor, oltin plitalar va otlar, leoparlar, tog 'echkilari, qushlar, daraxtlar tasvirlari bilan bezatilgan. Boʻyinda yoʻlbars boshlari koʻrinishidagi uchlari boʻlgan oltin tork bor. Bosh suyagining chap tomonida granulyatsiya va firuza kulonlari bilan bezatilgan tilla sirgʻa topilgan. Kiyim shakli va dafn qilish usuli „Oltin odam“ning taniqli saklar yetakchisining avlodi yoki qirol oilasi aʼzosi boʻlganligini koʻrsatadi. Baʼzi qozoq tarixchilari dafn etilgan yer [[Uyshun|uyshunlarga]] tegishli, degan fikrni ilgari suradilar. Ehtimol, tantanali yoki rasmiy kiyimda dafn etilgan: yupqa ipak koʻylak, kalta kamzul, tor qizil zamsh shim va poshnasiz baland etik. Rahbarning boshida baland konussimon qalpoqcha – quloq bor edi. Boʻyin qismida uchlari yoʻlbarsning boshi shaklida boʻlgan uch boʻlakli quvurli tork topildi. Yelekning ustiga figurali quyma plitalardan yasalgan ogʻir kamar taqilgan. Marhumning oʻng tomonida, yogʻoch qindagi qilich kamarida ot jangi uchun qilich bor edi; Chap tomonda, elk va ot koʻrinishidagi qoplamali gʻilofda temir xanjar bor. Uning tepasida ikkita [[grifon]] boshi koʻrinishi bor; Oltin [[barg]] bilan qoplangan. Pichoqqa turli hayvonlar tasvirlangan tilla lavhalar ishlangan. Chap yelkada oltin uchi va oltin bilan bezatilgan qamchi bilan ramziy tayoq qoʻyilgan. Qurol-yarogʻning oʻziga xos xususiyatlari Issiqlik qoʻrgʻonini miloddan avvalgi V—IV yoki IV—III asrlarga tegishli deb hisoblash imkonini beradi<ref>{{cite book | author = [[Акишев, Кемаль Акишевич|К. А. Акишев]] | часть = Социальная стратификация сакского общества | title = Древние и средневековые государства на территории Казахстана | место = [[Алма-Ата]] | publisher = [[Министерство образования Казахстана]] | date = 2013 | страницы = 63 | страниц = 192 | isbn = 978-601-7312-28-2 }}</ref>. == Oltin odam tarixi == 1963-yilda Issiq koʻlidan kuchli sel keldi. Hodisa oqibatida qishloqdagi koʻplab uy-joylar va sanoat binolari, jumladan, mahalliy avtobaza ham suv ostida qolgan. 1968-yilda Issiqlik shahar maqomini oldi, buning natijasida viloyat markazining infratuzilmasini rivojlantirish zaruriyati yuzaga keldi. Boshqa vazifalar qatorida shaharga kiraverishda yangi avtobaza qurish ham bor edi. SSSRning „Tarix, arxeologiya va madaniyat yodgorliklarini [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish toʻgʻrisida“gi qonuniga binoan, qurilish uchun yer ajratilgandan soʻng, ushbu hududda tarixiy yodgorliklar mavjudligini vakolatli organ bilan kelishish kerak edi. Shu maqsadda arxeolog Beken Nurmuxanbetov laborant va fotograf (Oleg Medvedev) bilan obyektga bordi. Ushbu qabriston kelajakdagi avtobaza hududida joylashgan edi. Uni oʻrganish boshlandi – 1969-yil davomida qirgʻoq buzildi va 1970-yil bahorida markaziy qabr ochildi, bir necha bor talon-taroj qilingan. Ish nihoyasiga yetgach, B. Nurmuxanbetov oʻz instinktiga ishonib, buldozerchilardan markaziy dafn etilgan joydan yana oʻn metr shimolga „oʻtish“ni soʻradi. Bir necha oʻtgandan soʻng buldozer tigʻi qaroqchilar bezovta qilmagan yogʻoch romga duch keldi. Butun yogʻoch uyni tozalagandan soʻng, yosh arxeolog oʻz hamkasblarini chaqirishga qaror qildi. Shundan soʻng ustoz Kemel Aqishev qazish ishlarini oʻz zimmasiga oldi. Ayni paytda Beken ogʻa Issiqqoʻrgʻonlari oʻrnida ochiq osmon ostidagi muzey ochgan boʻlib, u yerda saklar qoʻrgʻonlarining asosiy saqlovchisi hisoblanadi. == Qozogʻistonning ramzlari == Issiq moʻri xazinalari, shu jumladan aniq nusxasi, Olmaotidagi Arxeologiya muzeyida namoyish qilingan edi, hozirda Qozogʻiston Respublikasining Ostonadagi Oltin va qimmatbaho metallar davlat muzeyida namoyish qilinmoqda. „Oltin odam“ qanotli bars ustida Qozogʻistonning milliy ramzlaridan biriga aylandi. [[Saklar|Sak]] jangchisining nusxalari Qozogʻistonning koʻplab shaharlarida oʻrnatilgan, ulardan biri Almatidagi Mustaqillik yodgorligining choʻqqisida joylashgan. Qozogʻistonda arxeologik qazishmalar natijasida „oltin odam“ deb ataladigan beshta qabr topilgan. Ikkinchi „oltin odam“ Araltobe moʻrididan topilgan, uchinchisi – Shilikti moʻrida Bayqetobedan, toʻrtinchisi – Ostonaning atrofidan, beshinchi „oltin odam“ Taldy Qarqarali tumanidagi qabristondan topilgan. == Galereya == <gallery class="center"> Issyk's Golden Cataphract Warrior (close view).jpg|Issiqlik Oltin [[Katafraktlar|katafrakti]] KZ medal 10 year Nez.jpg|„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 10 yil“ medali Coin of Kazakhstan 0252.gif|<small>Nominal qiymati 1000 tenge boʻlgan esdalik oltin tangada „Oltin odam“ tasviri</small> Stamp of Kazakhstan 001.jpg|„Oltin odam“ga bagʻishlangan Qozogʻiston markasi </gallery> == Yana qarang == * [[Katafraktlar]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Issiq]] [[Turkum:Qozogʻiston arxeologiyasi]] j4t7n7u4ene05wavpowvsw7ru4enac7 6315363 6315362 2026-10-22T21:40:15Z Sherzod11W 273619 6315363 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Sun emperor.JPG|thumb|[[Saklar]] podshosining tantanali zirhlari teri asosda tilla tarozidan yasalgan, yaʼni stilize qilingan [[Katafraktlar|katafrakt]] zirhidir.|283x283px]] '''Oltin odam''' ({{Lang-kk|Есік Алтын адамы}}) — 1969—1970-yillarda [[Olmaota]] shahridan<ref>К. Акишев Курган Иссык. — М., 1978 г.; Ведомственный архив РГП «Ғылым ордасы». — Фонд 11, Опись 1Л, Дело 71, листы 52,58; Там же. — дело 73, листы 41, 46, 59</ref> 53,5 kilometr uzoqlikda, Issiq daryosi boʻyida balandligi 6 metr, diametri 60 metrga yetgan [[Issiq]] qoʻrgʻonini qazish natijasida topilgan arxeologik topilmaning shartli nomi<ref name="wikimapia">{{coord|43|24|2|N|77|23|52|E|display=inline}}</ref>. Oltin kiyimdagi [[Saklar|sak]] jangchisining qoldiqlarini ifodalaydi<ref>Андроновская культура // БРЭ. Т.1. М.,2005.</ref>. == Qabr va topilmalarning tavsifi == 1969-yilda arxeolog Kemel Aqishev boshchiligidagi bir guruh sovet olimlari Issiqlik qabristonining noyob arxeologik majmuasini topdilar. Issiq qoʻrgʻoni Issiq togʻ daryosining chap qirgʻogʻida, [[Issiq]] shahri yaqinida, Olmaotadan 50 kilometr sharqda joylashgan qabriston majmuasining bir qismidir. Qabriston diametri 30 metrdan 90 metrgacha, balandligi 4 metrdan 15 metrgacha boʻlgan 45 ta yirik shohona qabrlardan iborat. Issiq qoʻrgʻoni qabristonning gʻarbiy yarmida joylashgan edi. Uning diametri 60 metr, balandligi 6 metr. Toʻsiq buzilganidan soʻng, qadimgi gorizont sathidan 1,2 metr chuqurlikda ikkita dafn topildi: markaziy va lateral (janubiy). Markaz bir necha bor talon-taroj qilingan. Yon qabr buzilmaganligi aniqlangan, dafn etilgan va koʻmilgan ashyolar toʻliq saqlanib qolgan. Dafn xonasi qayta ishlangan archa daraxtidan qurilgan. Shimoliy yarmida dafn etilgan odamning qoldiqlari topilgan. Dafn xonasidan 4000 dan ortiq tilla buyumlar, temir qilich va xanjar, bronza oyna, loy, metall va yogʻoch idishlar topilgan. [[Tyan-Shan]] archasi tanasidan oʻyilgan yon dafn xonasidan bir paytlar kiyim-kechak, poyabzal va bosh kiyimlarga tikilgan oltin choyshabdan yasalgan toʻrt mingdan ortiq bezak buyumlari, shuningdek, tilla uzuklar, haykalchalar, bronza va oltin qurollar, turli idishlar topilgan. Qabrdan 26 ta [[yozuv]] belgisi boʻlgan kumush kosa topilgan. Topilma miloddan avvalgi VI—V asrlarga toʻgʻri keladi. Yon qabrning janubiy va gʻarbiy qismlarida yogʻoch, loy, bronza va kumushdan yasalgan idishlar, shimoliy qismida esa yogʻoch polda boshini gʻarbga qaratib yotgan dafn etilgan odamning qoldiqlari topilgan. Skelet ustida va ostidan kiyim-kechak, bosh kiyim va poyabzaldan koʻplab oltin bezaklar topilgan. Yaqin atrofda oxiratda foydali boʻlishi mumkin boʻlgan qurollar va turli xil idishlar yotqizilgan. Chap qoʻlning tirsagida uchi tillarang oʻq, bu yerda, lekin tirsagidan yuqorida qamchi bor, uning dastasi spiral tarzda keng tilla tasma bilan oʻralgan, undan balandroqda bronza oyna va qizil boʻyoq solingan xalta joylashgan. O. I. Ismagʻulovning antropologik taʼrifiga koʻra, Issiqlik qoʻrgʻonida dafn etilgan odam Yetisuv saklariga xos boʻlgan moʻgʻuloid xususiyatlar qorishmasi bilan yevropacha koʻrinishga ega; uning yoshi 16-18 yosh<ref>{{cite book|author=К. А. Акишев|title=«Курган Иссык, Искусство саков Казахстана»|ответственный=|издание=|место=Москва|publisher=Искусство|date=1978|страницы=|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. Keyinchalik suyak qoldiqlarining yoʻqolishi tufayli tashqi koʻrinishni qayta tiklash yoki xromosoma tahlilini oʻtkazish mumkin emas. Qabrdan topilgan narsalar erkak yoki ayolga tegishli boʻlishi mumkin. Kostyum va bosh kiyimni qayta tiklash uchun bir nechta variant mavjud. Taxminlarga koʻra, bu sak-tigrahauda, ​​chunki uning boshida 70 sm balandlikdagi uchli bosh kiyimi bor, oltin plitalar va otlar, leoparlar, tog 'echkilari, qushlar, daraxtlar tasvirlari bilan bezatilgan. Boʻyinda yoʻlbars boshlari koʻrinishidagi uchlari boʻlgan oltin tork bor. Bosh suyagining chap tomonida granulyatsiya va firuza kulonlari bilan bezatilgan tilla sirgʻa topilgan. Kiyim shakli va dafn qilish usuli „Oltin odam“ning taniqli saklar yetakchisining avlodi yoki qirol oilasi aʼzosi boʻlganligini koʻrsatadi. Baʼzi qozoq tarixchilari dafn etilgan yer [[Uyshun|uyshunlarga]] tegishli, degan fikrni ilgari suradilar. Ehtimol, tantanali yoki rasmiy kiyimda dafn etilgan: yupqa ipak koʻylak, kalta kamzul, tor qizil zamsh shim va poshnasiz baland etik. Rahbarning boshida baland konussimon qalpoqcha – quloq bor edi. Boʻyin qismida uchlari yoʻlbarsning boshi shaklida boʻlgan uch boʻlakli quvurli tork topildi. Yelekning ustiga figurali quyma plitalardan yasalgan ogʻir kamar taqilgan. Marhumning oʻng tomonida, yogʻoch qindagi qilich kamarida ot jangi uchun qilich bor edi; Chap tomonda, elk va ot koʻrinishidagi qoplamali gʻilofda temir xanjar bor. Uning tepasida ikkita [[grifon]] boshi koʻrinishi bor; Oltin [[barg]] bilan qoplangan. Pichoqqa turli hayvonlar tasvirlangan tilla lavhalar ishlangan. Chap yelkada oltin uchi va oltin bilan bezatilgan qamchi bilan ramziy tayoq qoʻyilgan. Qurol-yarogʻning oʻziga xos xususiyatlari Issiqlik qoʻrgʻonini miloddan avvalgi V—IV yoki IV—III asrlarga tegishli deb hisoblash imkonini beradi<ref>{{cite book | author = [[Акишев, Кемаль Акишевич|К. А. Акишев]] | часть = Социальная стратификация сакского общества | title = Древние и средневековые государства на территории Казахстана | место = [[Алма-Ата]] | publisher = [[Министерство образования Казахстана]] | date = 2013 | страницы = 63 | страниц = 192 | isbn = 978-601-7312-28-2 }}</ref>. == Oltin odam tarixi == 1963-yilda Issiq koʻlidan kuchli sel keldi. Hodisa oqibatida qishloqdagi koʻplab uy-joylar va sanoat binolari, jumladan, mahalliy avtobaza ham suv ostida qolgan. 1968-yilda Issiqlik shahar maqomini oldi, buning natijasida viloyat markazining infratuzilmasini rivojlantirish zaruriyati yuzaga keldi. Boshqa vazifalar qatorida shaharga kiraverishda yangi avtobaza qurish ham bor edi. SSSRning „Tarix, arxeologiya va madaniyat yodgorliklarini [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish toʻgʻrisida“gi qonuniga binoan, qurilish uchun yer ajratilgandan soʻng, ushbu hududda tarixiy yodgorliklar mavjudligini vakolatli organ bilan kelishish kerak edi. Shu maqsadda arxeolog Beken Nurmuxanbetov laborant va fotograf (Oleg Medvedev) bilan obyektga bordi. Ushbu qabriston kelajakdagi avtobaza hududida joylashgan edi. Uni oʻrganish boshlandi – 1969-yil davomida qirgʻoq buzildi va 1970-yil bahorida markaziy qabr ochildi, bir necha bor talon-taroj qilingan. Ish nihoyasiga yetgach, B. Nurmuxanbetov oʻz instinktiga ishonib, buldozerchilardan markaziy dafn etilgan joydan yana oʻn metr shimolga „oʻtish“ni soʻradi. Bir necha oʻtgandan soʻng buldozer tigʻi qaroqchilar bezovta qilmagan yogʻoch romga duch keldi. Butun yogʻoch uyni tozalagandan soʻng, yosh arxeolog oʻz hamkasblarini chaqirishga qaror qildi. Shundan soʻng ustoz Kemel Aqishev qazish ishlarini oʻz zimmasiga oldi. Ayni paytda Beken ogʻa Issiqqoʻrgʻonlari oʻrnida ochiq osmon ostidagi muzey ochgan boʻlib, u yerda saklar qoʻrgʻonlarining asosiy saqlovchisi hisoblanadi. == Qozogʻistonning ramzlari == Issiq moʻri xazinalari, shu jumladan aniq nusxasi, Olmaotidagi Arxeologiya muzeyida namoyish qilingan edi, hozirda Qozogʻiston Respublikasining Ostonadagi Oltin va qimmatbaho metallar davlat muzeyida namoyish qilinmoqda. „Oltin odam“ qanotli bars ustida Qozogʻistonning milliy ramzlaridan biriga aylandi. [[Saklar|Sak]] jangchisining nusxalari Qozogʻistonning koʻplab shaharlarida oʻrnatilgan, ulardan biri Almatidagi Mustaqillik yodgorligining choʻqqisida joylashgan. Qozogʻistonda arxeologik qazishmalar natijasida „oltin odam“ deb ataladigan beshta qabr topilgan. Ikkinchi „oltin odam“ Araltobe moʻrididan topilgan, uchinchisi – Shilikti moʻrida Bayqetobedan, toʻrtinchisi – Ostonaning atrofidan, beshinchi „oltin odam“ Taldy Qarqarali tumanidagi qabristondan topilgan. == Galereya == <gallery class="center"> Issyk's Golden Cataphract Warrior (close view).jpg|Issiqlik Oltin [[Katafraktlar|katafrakti]] KZ medal 10 year Nez.jpg|„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 10 yil“ medali Coin of Kazakhstan 0252.gif|<small>Nominal qiymati 1000 tenge boʻlgan esdalik oltin tangada „Oltin odam“ tasviri</small> Stamp of Kazakhstan 001.jpg|„Oltin odam“ga bagʻishlangan Qozogʻiston markasi </gallery> == Yana qarang == * [[Katafraktlar]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Issiq]] [[Turkum:Qozogʻiston arxeologiyasi]] eetbdydlmz435katbvqnfg5w4cmg87p 6315364 6315363 2026-10-22T21:40:20Z Sherzod11W 273619 /* */ 6315364 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Sun emperor.JPG|thumb|[[Saklar]] podshosining tantanali zirhlari teri asosda tilla tarozidan yasalgan, yaʼni stilize qilingan [[Katafraktlar|katafrakt]] zirhidir.|283x283px]] '''Oltin odam''' ({{Lang-kk|Есік Алтын адамы}}) — 1969—1970-yillarda [[Olmaota]] shahridan<ref>К. Акишев Курган Иссык. — М., 1978 г.; Ведомственный архив РГП «Ғылым ордасы». — Фонд 11, Опись 1Л, Дело 71, листы 52,58; Там же. — дело 73, листы 41, 46, 59</ref> 53,5 kilometr uzoqlikda, Issiq daryosi boʻyida balandligi 6 metr, diametri 60 metrga yetgan [[Issiq]] qoʻrgʻonini qazish natijasida topilgan arxeologik topilmaning shartli nomi<ref name="wikimapia">{{coord|43|24|2|N|77|23|52|E|display=inline}}</ref>. Oltin kiyimdagi [[Saklar|sak]] jangchisining qoldiqlarini ifodalaydi<ref>Андроновская культура // БРЭ. Т.1. М.,2005.</ref>. == Qabr va topilmalarning tavsifi == 1969-yilda arxeolog Kemel Aqishev boshchiligidagi bir guruh sovet olimlari Issiqlik qabristonining noyob arxeologik majmuasini topdilar. Issiq qoʻrgʻoni Issiq togʻ daryosining chap qirgʻogʻida, [[Issiq]] shahri yaqinida, Olmaotadan 50 kilometr sharqda joylashgan qabriston majmuasining bir qismidir. Qabriston diametri 30 metrdan 90 metrgacha, balandligi 4 metrdan 15 metrgacha boʻlgan 45 ta yirik shohona qabrlardan iborat. Issiq qoʻrgʻoni qabristonning gʻarbiy yarmida joylashgan edi. Uning diametri 60 metr, balandligi 6 metr. Toʻsiq buzilganidan soʻng, qadimgi gorizont sathidan 1,2 metr chuqurlikda ikkita dafn topildi: markaziy va lateral (janubiy). Markaz bir necha bor talon-taroj qilingan. Yon qabr buzilmaganligi aniqlangan, dafn etilgan va koʻmilgan ashyolar toʻliq saqlanib qolgan. Dafn xonasi qayta ishlangan archa daraxtidan qurilgan. Shimoliy yarmida dafn etilgan odamning qoldiqlari topilgan. Dafn xonasidan 4000 dan ortiq tilla buyumlar, temir qilich va xanjar, bronza oyna, loy, metall va yogʻoch idishlar topilgan. [[Tyan-Shan]] archasi tanasidan oʻyilgan yon dafn xonasidan bir paytlar kiyim-kechak, poyabzal va bosh kiyimlarga tikilgan oltin choyshabdan yasalgan toʻrt mingdan ortiq bezak buyumlari, shuningdek, tilla uzuklar, haykalchalar, bronza va oltin qurollar, turli idishlar topilgan. Qabrdan 26 ta [[yozuv]] belgisi boʻlgan kumush kosa topilgan. Topilma miloddan avvalgi VI—V asrlarga toʻgʻri keladi. Yon qabrning janubiy va gʻarbiy qismlarida yogʻoch, loy, bronza va kumushdan yasalgan idishlar, shimoliy qismida esa yogʻoch polda boshini gʻarbga qaratib yotgan dafn etilgan odamning qoldiqlari topilgan. Skelet ustida va ostidan kiyim-kechak, bosh kiyim va poyabzaldan koʻplab oltin bezaklar topilgan. Yaqin atrofda oxiratda foydali boʻlishi mumkin boʻlgan qurollar va turli xil idishlar yotqizilgan. Chap qoʻlning tirsagida uchi tillarang oʻq, bu yerda, lekin tirsagidan yuqorida qamchi bor, uning dastasi spiral tarzda keng tilla tasma bilan oʻralgan, undan balandroqda bronza oyna va qizil boʻyoq solingan xalta joylashgan. O. I. Ismagʻulovning antropologik taʼrifiga koʻra, Issiqlik qoʻrgʻonida dafn etilgan odam Yetisuv saklariga xos boʻlgan moʻgʻuloid xususiyatlar qorishmasi bilan yevropacha koʻrinishga ega; uning yoshi 16-18 yosh<ref>{{cite book|author=К. А. Акишев|title=«Курган Иссык, Искусство саков Казахстана»|ответственный=|издание=|место=Москва|publisher=Искусство|date=1978|страницы=|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. Keyinchalik suyak qoldiqlarining yoʻqolishi tufayli tashqi koʻrinishni qayta tiklash yoki xromosoma tahlilini oʻtkazish mumkin emas. Qabrdan topilgan narsalar erkak yoki ayolga tegishli boʻlishi mumkin. Kostyum va bosh kiyimni qayta tiklash uchun bir nechta variant mavjud. Taxminlarga koʻra, bu sak-tigrahauda, ​​chunki uning boshida 70 sm balandlikdagi uchli bosh kiyimi bor, oltin plitalar va otlar, leoparlar, tog 'echkilari, qushlar, daraxtlar tasvirlari bilan bezatilgan. Boʻyinda yoʻlbars boshlari koʻrinishidagi uchlari boʻlgan oltin tork bor. Bosh suyagining chap tomonida granulyatsiya va firuza kulonlari bilan bezatilgan tilla sirgʻa topilgan. Kiyim shakli va dafn qilish usuli „Oltin odam“ning taniqli saklar yetakchisining avlodi yoki qirol oilasi aʼzosi boʻlganligini koʻrsatadi. Baʼzi qozoq tarixchilari dafn etilgan yer [[Uyshun|uyshunlarga]] tegishli, degan fikrni ilgari suradilar. Ehtimol, tantanali yoki rasmiy kiyimda dafn etilgan: yupqa ipak koʻylak, kalta kamzul, tor qizil zamsh shim va poshnasiz baland etik. Rahbarning boshida baland konussimon qalpoqcha – quloq bor edi. Boʻyin qismida uchlari yoʻlbarsning boshi shaklida boʻlgan uch boʻlakli quvurli tork topildi. Yelekning ustiga figurali quyma plitalardan yasalgan ogʻir kamar taqilgan. Marhumning oʻng tomonida, yogʻoch qindagi qilich kamarida ot jangi uchun qilich bor edi; Chap tomonda, elk va ot koʻrinishidagi qoplamali gʻilofda temir xanjar bor. Uning tepasida ikkita [[grifon]] boshi koʻrinishi bor; Oltin [[barg]] bilan qoplangan. Pichoqqa turli hayvonlar tasvirlangan tilla lavhalar ishlangan. Chap yelkada oltin uchi va oltin bilan bezatilgan qamchi bilan ramziy tayoq qoʻyilgan. Qurol-yarogʻning oʻziga xos xususiyatlari Issiqlik qoʻrgʻonini miloddan avvalgi V—IV yoki IV—III asrlarga tegishli deb hisoblash imkonini beradi<ref>{{cite book | author = [[Акишев, Кемаль Акишевич|К. А. Акишев]] | часть = Социальная стратификация сакского общества | title = Древние и средневековые государства на территории Казахстана | место = [[Алма-Ата]] | publisher = [[Министерство образования Казахстана]] | date = 2013 | страницы = 63 | страниц = 192 | isbn = 978-601-7312-28-2 }}</ref>. == Oltin odam tarixi == 1963-yilda Issiq koʻlidan kuchli sel keldi. Hodisa oqibatida qishloqdagi koʻplab uy-joylar va sanoat binolari, jumladan, mahalliy avtobaza ham suv ostida qolgan. 1968-yilda Issiqlik shahar maqomini oldi, buning natijasida viloyat markazining infratuzilmasini rivojlantirish zaruriyati yuzaga keldi. Boshqa vazifalar qatorida shaharga kiraverishda yangi avtobaza qurish ham bor edi. SSSRning „Tarix, arxeologiya va madaniyat yodgorliklarini [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish toʻgʻrisida“gi qonuniga binoan, qurilish uchun yer ajratilgandan soʻng, ushbu hududda tarixiy yodgorliklar mavjudligini vakolatli organ bilan kelishish kerak edi. Shu maqsadda arxeolog Beken Nurmuxanbetov laborant va fotograf (Oleg Medvedev) bilan obyektga bordi. Ushbu qabriston kelajakdagi avtobaza hududida joylashgan edi. Uni oʻrganish boshlandi – 1969-yil davomida qirgʻoq buzildi va 1970-yil bahorida markaziy qabr ochildi, bir necha bor talon-taroj qilingan. Ish nihoyasiga yetgach, B. Nurmuxanbetov oʻz instinktiga ishonib, buldozerchilardan markaziy dafn etilgan joydan yana oʻn metr shimolga „oʻtish“ni soʻradi. Bir necha oʻtgandan soʻng buldozer tigʻi qaroqchilar bezovta qilmagan yogʻoch romga duch keldi. Butun yogʻoch uyni tozalagandan soʻng, yosh arxeolog oʻz hamkasblarini chaqirishga qaror qildi. Shundan soʻng ustoz Kemel Aqishev qazish ishlarini oʻz zimmasiga oldi. Ayni paytda Beken ogʻa Issiqqoʻrgʻonlari oʻrnida ochiq osmon ostidagi muzey ochgan boʻlib, u yerda saklar qoʻrgʻonlarining asosiy saqlovchisi hisoblanadi. == Qozogʻistonning ramzlari == Issiq moʻri xazinalari, shu jumladan aniq nusxasi, Olmaotidagi Arxeologiya muzeyida namoyish qilingan edi, hozirda Qozogʻiston Respublikasining Ostonadagi Oltin va qimmatbaho metallar davlat muzeyida namoyish qilinmoqda. „Oltin odam“ qanotli bars ustida Qozogʻistonning milliy ramzlaridan biriga aylandi. [[Saklar|Sak]] jangchisining nusxalari Qozogʻistonning koʻplab shaharlarida oʻrnatilgan, ulardan biri Almatidagi Mustaqillik yodgorligining choʻqqisida joylashgan. Qozogʻistonda arxeologik qazishmalar natijasida „oltin odam“ deb ataladigan beshta qabr topilgan. Ikkinchi „oltin odam“ Araltobe moʻrididan topilgan, uchinchisi – Shilikti moʻrida Bayqetobedan, toʻrtinchisi – Ostonaning atrofidan, beshinchi „oltin odam“ Taldy Qarqarali tumanidagi qabristondan topilgan. == Galereya == <gallery class="center"> Issyk's Golden Cataphract Warrior (close view).jpg|Issiqlik Oltin [[Katafraktlar|katafrakti]] KZ medal 10 year Nez.jpg|„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 10 yil“ medali Coin of Kazakhstan 0252.gif|<small>Nominal qiymati 1000 tenge boʻlgan esdalik oltin tangada „Oltin odam“ tasviri</small> Stamp of Kazakhstan 001.jpg|„Oltin odam“ga bagʻishlangan Qozogʻiston markasi </gallery> == Yana qarang == * [[Katafraktlar]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Issiq]] [[Turkum:Qozogʻiston arxeologiyasi]] a2i77atjm5yf7u8ixhj4ef3xeynslpp 0 1249837 6315288 6213077 2026-10-22T15:00:56Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6315288 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Farman Qurbon oʻgʻli Salmanov nomidagi Surgut xalqaro aeroporti | nativename = Международный аэропорт Сургут имени Фармана Курбан оглы Салманова | image = | image-width = 100 | image2 = Airport Surgut 2013.jpg | image2-width = 250 | IATA = SGC | ICAO = USRR | type = Fuqarolik | owner = | operator = | city-served = [[Surgut]] | location = [[Surgut]], [[Rossiya]] | hub = [[Utair]] | elevation-m = 61 | elevation-f = 200 | coordinates = {{coord|61|20|36|N|073|24|12|E|type:airport|display=inline,title}} |latd=61|latm=20|lats=36|latNS=N|longd=073|longm=24|longs=12|longEW=E | website = {{URL|http://www.airport-surgut.ru/}} | pushpin_map = Rossiya | pushpin_label = SGC | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi | metric-rwy = y | r1-number = 07/25 | r1-length-m = 2,790 | r1-length-f = 9,153 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | stat-year = 2024 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = {{increase}} 2 220 534 | stat2-header = Yuk hajmi (tonna) | stat2-data = {{kamayish}} 3 095 | stat3-header = Vaqt mintaqasi | stat3-data = UTC +5 | stat4-header = Faoliyat vaqti | footnotes = Manba: Statistika<ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/ekonomika/22979843 |title=Пассажиропоток аэропорта Сургут впервые достиг более 2,2 млн человек за год |access-date=2025-01-27 }}</ref> }} '''F. Q. Salmonov nomidagi Surgut xalqaro aeroporti''' ({{lang-ru|Международный аэропорт Сургу́т имени Ф. К. Салманова}})<ref name="Ukaz">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201905310002?index=2&rangeSize=1 |title=Указ Президента Российской Федерации от 31.05.2019 № 246 "О присвоении аэропортам имен лиц, имеющих особые заслуги перед Отечеством" |access-date=2019-06-08 |archive-date=2019-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107120942/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201905310002?index=2&rangeSize=1 |deadlink=no }}</ref> yoki '''Surgut aeroporti''' {{airport codes|SGC|USRR}} – [[Rossiya]]ning [[Xanti-Mansilar muxtor okrugi]] [[Surgut]] shahridagi xalqaro aeroport. [[Ural federal okrugi]]dagi mahalliy va xalqaro aviakompaniyalarning eng yirik markazi. Surgut shahri va Xanti-Mansilar muxtor okrugining qoʻshni hududlaridagi 750 ming kishiga xizmat koʻrsatadi. Federal ahamiyatga ega aeroport<ref>Rasporyajenie Pravitelstva Rossiyskoy Federatsii ot 20 aprelya 2016 goda № 726-r „Ob utverjdenii perechnya aeroportov federalnogo znacheniya“[http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf] {{Wayback|url=http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf|date=20160508085213}}</ref>, „B“ toifali aerodromga ega<ref>Gosudarstvenniy reestr aerodromov i vertodromov grajdanskoy aviatsii Rossiyskoy Federatsii[http://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-reestr-grajdanskih-ajerodromov-rf] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190603193419/http://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-reestr-grajdanskih-ajerodromov-rf |date=2019-06-03 }} {{Wayback|url=http://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-reestr-grajdanskih-ajerodromov-rf|date=20190603193419}}</ref>. Yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish boʻyicha Rossiyaning 19-eng gavjum aeroporti (2024-yilda 2,2 mln yoʻlovchi). Moskvadan 2143 km masofada, 3 soatlik parvoz masofasida joylashgan. Aeroportda [[Utair]] aviakompaniyasining texnik bazasi va bosh ofisi joylashgan. == Umumiy tavsifi == 1930-yillarda tashkil etilgan. 1935-yildan buyon parvozlarga uzluksiz xizmat koʻrsatmoqda. 1961-yilda hozirgi manzilini topguniga qadar bir tumandan boshqasiga koʻchirilgan. 1994-yil 7-fevralda „Surgut aeroporti“ OAJ sifatida qayta tashkil etilgan. Taʼsischilari: Surgut shahar maʼmuriyati, „Surgutneftegaz“ OAJ, „Surgutgazprom“, „Tyumenaviatrans“, „Tyumenenergo“, „Surgut gazni qayta ishlash zavodi“ MChJ va „Kogalimavia“. Aeroport tuzilmasiga Beryozovo, Igrim, Noyabrsk, Talakan aeroport filiallari kiradi. Zamonaviy terminalining maydoni 11 310, 4 kv.m. Aerovokzal majmuasining oʻtkazish qobilyati – 525 yoʻlovchi/soat. == Tarixi == Surgut mintaqasida aviatsiya tarixi 1931-yil fevral oyida boshlangan. [[Surgut]] shahri chekkasida, nolinchi pristan deb ataladigan hududda, birinchi samolyot qabul qilingan qoʻnish maydonchasi uchun mos keladigan joy qordan tozalandi. Shundan soʻng bu yerga muntazam ravishda R-1, R-2, U-2 samolyotlari kela boshladi. 1935-yil mart oyida Surgut – [[Xanti-mansiysk|Samarovo]] birinchi reysi amalga oshirildi. Maydon Shimoliy dengiz yoʻllari bosh boshqarmasiga tegishli boʻlib, birinchi navbatda Glavsevermorput ehtiyojlari uchun qutb aviatsiyasi boshqarmasi samolyotlari tomonidan xizmat koʻrsatilgan. 1938-yilda aerodrom Aeroflotga topshirildi. 1936-yildan 1938-yilgacha 109 ta samolyot parvozi amalga oshirildi, 125 yoʻlovchi, 1 115 kilogramm yuk va 210 kilogramm pochta tashildi. Oʻsha paytda parvozlarni Po-2 samolyoti amalga oshirgan. Samolyotga ikki yoʻlovchi olingan, ular ham uchuvchiga oʻxshab, yoʻlda sovuq urib qolmaslik uchun bugʻuning issiq qumichiga oʻralib olishlari kerak edi. Aborigenlar kiyadigan kiyimlar shunday atalgan. Uni moʻynasini tashqariga qaratib tikilgan va toʻgʻridan-toʻgʻri kalta poʻstin yoki paxtalik kiyim ustidan kiyilgan. Yoz mavsumida Surgutda hozirgi 2-GRES hududida, Chyornaya daryosining quyilish joyida joylashgan gidroport ishlagan. Parvozlar An-2B (gidrovariant) samolyotida amalga oshirilgan. 1955-yilning qishidan boshlab aeroportda ikkita Po-2 samolyoti joylashtirila boshlandi, ular yordamida neftni qidirish uchun zarur boʻlgan gravimetrik tasvirlar amalga oshirildi. Bundan tashqari, ular mahalliy baliq konserva zavodi uchun koʻllardan yangi baliq yetkazib berdi. 1962-yilda mahalliy aviatorlar yangi aeroportni jihozladi. Yangi joyda ular yoʻl-yoʻlakay samolyotlarga xizmat koʻrsatish uchun moddiy-texnik bazani yaratishlari kerak edi. Dastlab aeroportning yogʻoch binosida hatto barcha xonalar ham isitilmagan. Parvozlarni 10 dan 12 tagacha qoʻnish joyiga ega boʻlgan An-2 samolyotlari amalga oshirdi. Tez orada birinchi Li-2 samolyoti yetib keldi va yoʻlovchilarga yanada sifatli xizmat koʻrsatishni boshladi. 1064-yil 19-avgust kuni Surgut oʻzining birlashgan aviaotryadini tuzdi va aeroportga toʻrtinchi toifa berildi. Oʻzining birinchi yilida aviaotryadi jami 3 ming soat parvoz qildi, 20,3 ming yoʻlovchi va 800 kilogramm yuk tashdi. 1970-yil 24-sentyabrda Surgutning yangi aeroportining uchish-qoʻnish yoʻlagiga oxirgi plita qoʻyildi. Dekabr oyi oxirida davlat komissiyasi yangi shahar aeroportining uchish-qoʻnish yoʻlagini foydalanishga qabul qildi. 1971-yil 15-aprelda Moskva vaqti bilan 7:36 da Moskva – [[Tyumen]] – Surgut reysini amalga oshirigan [[An-24]] samolyoti Surgut aeroportiga qoʻndi. 1971-yilda yoʻlovchi tashish hajmi 447 ming kishini tashkil etdi. 1972-yil 4-aprelda shahar aeroporti Moskvadan uchib kelgan birinchi Tu-134 samolyotini qabul qildi. Mamlakat poytaxtidan tashqari Surgut oʻsha paytda Xanti-Mansilar va oʻnta viloyat markazi bilan muntazam aviaqatnovga ega edi. 1974-yil 17-oktyabrda aviakorxona hududiga birinchi ogʻir yuk koʻtaruvchi MI-6 vertolyoti qoʻndi. 1975-yil 12-iyulda shaharda yangi aeroport terminali ochildi, bugungi kunda u modernizatsiya va rekonstruksiyadan oʻtib, nafaqat Rossiyaning turli shaharlariga, balki qoʻshni va uzoq mamlakatlarga ham yoʻlovchilarni qabul qiladi va joʻnatadi. 1978-yilda Surgut aviaotryadi 370 ming yoʻlovchini tashidi. 1983-yil fevralda Surgut OAJ Mehnat qizil bayroq ordeni bilan taqdirlandi. „Surgut aeroporti“ OAJ mustaqil yuridik shaxs sifatida 1994-yilda oʻz xizmat koʻrsatish faoliyatini boshladi. Zamonaviy aeroportni rivojlantirish yoʻlidagi dastlabki qadamlar 2001-yilda soatiga 600 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega uchib ketish sektorining ishga tushirilishi boʻldi. Oʻsha yili Surgut aeroportida soatiga 150 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega xalqaro sektor ochildi. Surgut aeroporti foydalanishga topshirilishi bilan xalqaro maqom oldi<ref>{{Cite web|url=http://old.lawru.info/base89/part7/d89ru7742.htm|title=Приказ Минтранса РФ от 10.05.2001 № 81 Об открытии аэропорта г. Сургута для международных полётов|publisher=old.lawru.info|accessdate=2016-09-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917054706/http://old.lawru.info/base89/part7/d89ru7742.htm|archivedate=2016-09-17|deadlink=yes}}</ref>. 2003-yilda aerodromning uchish-qoʻnish yoʻlagi va drenaj tizimini toʻliq rekonstruksiya qilish aerodromni yopmasdan amalga oshirildi, ishlar qatʼiy belgilangan vaqt oraligʻida amalga oshirildi. 2004-yilda uchib kelish sektori rekonstruksiya qilindi va foydalanishga topshirildi, buning natijasida aeroport ikkita terminalga boʻlindi, arxitektura va texnik jihatdan yagona zamonaviy aeroport majmuasiga birlashtirildi. Aeroportni modernizatsiya qilishning navbatdagi bosqichi 2006-yil boʻldi. „Surgut aeroporti“ AJ Germaniyaning „Thyssen Krupp Airport System“ kompaniyasining piyoda tipidagi teleskopik traplar oʻrnatdi. 2008-yil yakunlariga koʻra, aeroport mustaqil korxona tashkil topganidan buyon ilk bor 1 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. 2009-2010-yillarda aviakompaniya faoliyatining geografik chegaralari kengaytirildi. „Surgut aeroporti“ OAJ tuzilmasi ilgari UTair aviakompaniyasi tarkibiga kirgan filiallar bilan kengaytirildi: Berezovskiy (Xanti-Mansilar avtonom okrugi-Yugra), Nefteyugansk (Xanti-Yugra), Noyabrskiy (Yamal-Nenets avtonom okrugi), Tazovskiy (Yamal-Nenets avtonom okrugi), Mis-Kamenskiy (Yamal-Nenets avtonom okrugi). 2012-yil oxirida aviakompaniyalar xarajatlarini optimallashtirish maqsadida „Surgut aeroporti“ OAJ yangi biznes yoʻnalishini tashkil etdi – vazifalari samolyot rampasini qoʻllab-quvvatlash xizmati tomonidan amalga oshiriladigan samolyotlarga yerdan xizmat koʻrsatish xizmatlari. Aviakompaniyalarga xizmat koʻrsatish sifatini oshirish maqsadida „Surgut aeroporti“ OAJga havo ishga tushirish bloki, yonilgʻi tashuvchi tankerlar, lentali yuk koʻtargich sotib olindi. 2013-yilning 9-aprelida 2012-yil oxirida „Surgut aeroporti“ OAJ tarkibida ishlab chiqarish faoliyatini boshlagan Talakan aeroportining rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. 2014-yilda kompaniya jadal rivojlantirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar geografiyasini kengaytirishni davom ettirdi. 2014-yil oktyabr oyida bosh kompaniyada yangi tarkibiy boʻlinma – Surgut xizmat koʻrsatish markazi tashkil etildi, u samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatadi, samolyotlarni parvoz paytida ovqat bilan taʼminlaydi, shuningdek, Surgut aeroportida umumiy ovqatlanish bilan shugʻullanadi. Ushbu xizmat koʻrsatish markazi, shuningdek, UTair kompaniyalar guruhi samolyotlariga parvoz paytida ovqatlanish va texnik xizmat koʻrsatadi. 2014-yil sentyabridan Surgut aeroportida qoʻshaloq yoʻlak tizimi – soddalashtirilgan bojxona nazorati tizimi ishlamoqda. Qayta qurish yoʻlovchilarning bojxona chegarasini kesib oʻtishlari uchun zarur boʻlgan rasmiyatchiliklardan oʻtish vaqtini qisqartirib, ularning Surgutga tashrifi yoki qaytishini yanada yoqimli va qulay qildi. 2015-yil aprel oyida UTair aviakompaniyasi tuzilmalarini qayta tashkil etish natijasida Surgut aeroporti OAJ tarkibiga tibbiy markaz birlashtirildi. 2015-yilda erishilgan yana bir muhim yutuq yoʻlovchilar uchun avtomatik vizual va ovozli maʼlumotlarga oʻtish imkonini yaratgan „Kobra“ aeroportni boshqarishning yangi tizimining ishga tushirilishi boʻldi. 2016-yil davomida Surgut aeroportida barcha toifadagi yoʻlovchilarning yashash qulayligini oshirish, xizmat koʻrsatish infratuzilmasi va imkoniyatlarini muvaffaqiyatli yaxshilash boʻyicha jadal ishlar amalga oshirildi. Aeroport yoʻlovchilari va mehmonlariga koʻrsatilayotgan xizmatlar koʻlamini kengaytirish dasturi doirasida aeroport terminalida ikkita yangilangan bufet ochildi. „Surgut aeroporti“ OAJ agentligi tomonidan biznes zallari va VIP zallarida xizmat koʻrsatish uchun elektron chiptalar va sertifikatlar sotish boʻyicha qator samarali loyihalar amalga oshirildi. Aeroportning uchib ketish zalida Shimolning tub aholisi madaniyati va hayotiga bagʻishlangan „Uchayotgan Yugra“ ({{lang-ru|Летающая Югра}}) nomli noyob etnografik burchakning tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. 2017-yil Surgut aeroporti uchun barqaror, progressiv rivojlanish davri boʻldi: noyabr oyida tarixda birinchi marta aeroport yil boshidan beri tashilgan yoʻlovchilar soni boʻyicha bir yarim millionga yetdi. 2016-yilda asosiy oʻsish yoʻlovchi tashish transportida boʻldi. Surgut aeroporti Utair va NordStar Airlines hamkor aviakompaniyalarining Norilskdan parvozlarni amalga oshirish boʻyicha qoʻshma dasturi tufayli odatdagidan bir oy oldin millioninchi yoʻlovchini roʻyxatdan oʻtkazdi. Aeroportning yillik umumiy yoʻlovchi tashish hajmi 1 723 312 kishini tashkil etdi, bu oʻtgan yilga nisbatan 15,7% ga koʻp va xizmat koʻrsatilayotgan yoʻlovchilar soni boʻyicha korxona uchun yangi rekorddir<ref>{{Cite web|url=http://www.airport-surgut.ru/about/history/|title=История аэропорта Сургута|publisher=old.lawru.info|accessdate=2019-01-01|archive-date=2020-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504131830/http://www.airport-surgut.ru/about/history/|deadlink=no}}</ref>. 2019-yil 31-mayda aeroportga F. K. Salmanov nomi berildi<ref name="Ukaz" />. 2020-yil iyun oyida Surgut aeroporti terminali jabhasida joylashgan „Madonna va illyuminatordagi bola“ mozaik pannosi Yugra madaniy merosi obyekti sifatida tan olindi<ref>{{Cite web|url=http://www.airport-surgut.ru/about/news/mozaichnoe-panno-na-fasade-aerovokzala-surguta-vklyuchili-v-perechen-obektov-kulturnogo-naslediya-yu|title=История аэропорта Сургута|publisher=old.lawru.info|accessdate=2021-01-01|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204173450/http://www.airport-surgut.ru/about/news/mozaichnoe-panno-na-fasade-aerovokzala-surguta-vklyuchili-v-perechen-obektov-kulturnogo-naslediya-yu|deadlink=no}}</ref>. 2024-yil iyul oyi boshida aeroport terminalining ikkinchi qavatida steril zonani rekonstruksiya qilish boshlandi, u yerga 120 ta yoʻlovchi oʻrindigʻi qoʻshilishi kerak<ref>{{Cite web|url=https://informugra.ru/news-external/vestniksr/v-aeroportu-surguta-rekonstruiruyut-odin-iz-etazhey-gm32e0x/|title=В аэропорту Сургута началась реконструкция второго этажа|lang=ru|website=РИЦ Югра|date=2022-06-24|access-date=2024-11-18|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721222941/https://informugra.ru/news-external/vestniksr/v-aeroportu-surguta-rekonstruiruyut-odin-iz-etazhey-gm32e0x/|deadlink=no}}</ref>. 2024-yil oktyabr oyida terminal rekonstruksiya qilinishi maʼlum boʻldi, rekonstruksiya qilish usuli va muddatlari toʻgʻrisidagi qaror 2025-yil mart oyida taqdim etilishi kerak<ref>{{Cite web|url=https://86.ru/text/gorod/2024/10/27/74262500/|title=Международный аэропорт Сургута реконструируют|lang=ru|website=ХМАО-ЮГРА онлайн|date=2024-10-27|access-date=2024-11-12|archive-date=2024-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113012422/https://86.ru/text/gorod/2024/10/27/74262500/|deadlink=no}}</ref>. [[Fayl:Surgut Airport.jpg|thumb|Aeroport terminalining jabhasidagi „Madonna va illyuminatordagi bola“ mozaik paneli (rassomlar Leonid Polischuk va Svetlana Shcherbinina, 1979-yil)]] == Qabul qila oladigan samolyot turlari == [[An-12]], An-24, [[An-26]], An-28, An-30, An-32, [[An-72]], An-74, [[An-124]], An-140, An-148, Il-62, [[Il-76]], [[Let L-410 Turbolet|L-410]], Tu-134, Tu-154, [[Tupolev Tu-204|Tu-204]], Tu-214, [[Yak-40]], Yak-42, Airbus A319, [[Airbus A320]], Airbus A321, Airbus A330-200, ATR 42, [[ATR 72]], [[Boeing 737]], Boeing 757, Boeing 767, Bombardier CRJ 100/200, Embraer EMB 120 Brasilia, Embraer ERJ-145, Embraer E-190, [[Sukhoi Superjet 100]], SAAB 2000 va undan yengilroq, barcha turdagi [[vertolyot]]lar. Uchish-qoʻnish yoʻlagi tasnif raqami (PCN) 56/F/B/W/T. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == <!-- Please use only independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar |[[Aeroflot]]|[[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]] <!-- --> | {{nowrap|[[Aero Nomad Airlines]]}} | [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite web|title=Schedules|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/2022-08-13-15-06-28/raspisanie-rejsov|website=Aero Nomad Airlines|access-date=23 May 2023|arxivsana=2023-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230522144323/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/2022-08-13-15-06-28/raspisanie-rejsov}}</ref> <!-- --> |[[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name='a4_cheb' />, [[Cheboksari xalqaro aeroporti|Cheboksari]]<ref name='a4_cheb'>{{cite news |last1=Биишева |first1=Гульназира |title=В чебоксарский аэропорт прилетел первый самолет из Минеральных Вод |url=https://cheb-live.ru/news/view/v-ceboksarskij-aeroport-priletel-pervyj-samolet-iz-mineralnyh-vod |access-date=3 June 2024 |work=cheb-live.ru |publisher=Чебоксары Live |date=2 June 2024 |language=ru}}</ref> <!-- --> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite news |last1=Алферова |first1=Татьяна |title=Из Сургута зимой запустят рейсы в Таиланд |url=https://stribuna.ru/articles/economics/iz_surguta_zimoy_zapustyat_reysy_v_tailand/ |access-date=14 August 2025 |work=Stribuna |publisher=Сетевое издание «Сургутская трибуна» |date=13 August 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | Ikar, {{RUS}} | [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Adds Kazan – Surgut in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250829-n4nw25kznsgc |access-date=29 August 2025 |work=AeroRoutes |date=29 August 2025 |language=en-CA}}</ref><br> '''Mavsumiy:''' [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="SGC_Schedule">{{cite web |title=Расписание рейсов Сургут |url=https://www.airport-surgut.ru/surgut/schedule/?direction=7729878 |website=www.airport-surgut.ru |publisher=АО «Аэропорт Сургут» |access-date=14 August 2025}}</ref> <!-- --> | [[Nordwind Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref>{{cite news |last1=София |first1=Шахсинова |title=Новый прямой рейс свяжет Сургут и Махачкалу |url=https://zoritabasarana.ru/rubriki/news/news/obshchestvo/item/novyj-pryamoj-rejs-svyazhet-surgut-i-mahachkalu/ |access-date=12 February 2025 |publisher=Сетевое издание «Зори Табасарана» |date=11 February 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="SGC_Schedule" /> <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]]| [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/251149/pobeda-adds-surgut-makhachkala-route-from-oct-2015/|title=Pobeda Adds Surgut – Makhachkala Route from Oct 2015|access-date=1 September 2016}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]] <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Begishevo aeroporti|Nijnekamsk]]<ref name="SGC_NW24">{{cite news |last1=Четвергова |first1=Ольга |title=Больше путешествий! Из аэропорта Сургута открывают новый рейс осенью |url=https://muksun.fm/news/2024-08-26/bolshe-puteshestviy-iz-aeroporta-surguta-otkryvayut-novyy-reys-osenyu-5176557 |access-date=26 August 2024 |work=muksun.fm |publisher=Сетевое издание «Muksun.fm» |date=26 August 2024 |language=ru}}</ref>, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk-Xalqaro]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]] <!-- --> |[[Somon Air]] | [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref name='SXtoZIAʻ>{{cite news |title=Сомон Эйр увеличила количество рейсов в Жуковский - AVIA RU Network |url=https://www.aviaru.net/pr/69649/ |access-date=3 September 2023 |work=www.aviaru.net |date=1 September 2023}}</ref> <!-- --> |[[Utair]]| {{Flagicon|Russia}}Barnaul, [[Beloyarsk aeroporti|Beloyarsk]], [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]<ref name="UTtoDWC23">{{cite news |title=Utair Dubai Sep/Oct 2023 Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230913-ut4q23dwc |access-date=14 September 2023 |work=AeroRoutes |date=13 September 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]]<ref>{{cite news |last1=Матвийчук |first1=Екатерина |title=Из ХМАО в Узбекистан запустили новый прямой авиарейс |url=https://ura.news/news/1052957411 |access-date=1 July 2025 |work=ura.news |agency=Информационно-аналитическое агентство «УРА.РУ» |date=1 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Gorno-Altaysk aeroporti|Gorno-Altaysk]], [[Grozniy aeroporti|Grozniy]]<ref name="UT_GVZ">{{cite news |last1=Пичурина |first1=Ирина |title=Utair начнет совершать перелеты из Сургута в Грозный с 8 июня |url=https://www.kommersant.ru/doc/6746382 |access-date=5 June 2024 |work=Коммерсантъ |date=5 June 2024 |language=ru}}</ref>, [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="UT_KRR_Res_25">{{cite web |title=Utair открыл продажу билетов в Краснодар |url=https://www.utair.ru/about/news/utair-otkryl-prodazhu-biletov-v-krasnodar/ |website=utair.ru |publisher=Utair |access-date=17 September 2025}}</ref>, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Stavropol<ref>{{cite news |title=Из аэропорта Сургутa впервые запустят рейсы в Ставрополь |url=https://informugra.ru/news/economy/iz-aeroporta-surguta-vpervye-zapustyat-reysy-v-stavropol/ |access-date=9 May 2025 |work=informugra.ru |publisher=Региональный информационный центр "Югра" |date=25 April 2025 |language=ru}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289843/utair-adds-seasonal-surgut-tashkent-service-in-s20/|title=UTair adds seasonal Surgut – Tashkent service in S20|publisher=Routesonline|date=26 February 2020}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Tomsk, {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Uray aeroporti|Uray]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="SurgutS18">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=UTair adds seasonal Surgut routes from June 2018|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278307/utair-adds-seasonal-surgut-routes-from-june-2018/|access-date=24 April 2018|work=Routesonline|date=24 April 2018}}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref>{{cite news |title=Utair возобновляет рейсы из Сургута в Челябинск |url=https://ura.news/news/1052721718 |access-date=11 January 2024 |work=ura.news |publisher=Ura.Ru |date=11 January 2024 |language=ru}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite news |last1=Латипова |first1=Юлия |title=Utair открывает летний маршрут Сургут – Анталья |url=https://www.siapress.ru/news_surgut/134362-utair-otkrivaet-letniy-marshrut-surgut-antalya |access-date=19 March 2025 |work=Новости Сургута — СИА-ПРЕСС – siapress.ru |date=3 March 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> |[[UVT Aero]]| [[Bugulma aeroporti|Bugulma]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Tobolsk Remezov aeroporti|Tobolsk]] }} == Statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- '''Yoʻlovchilar oqimi, mln yoʻlovchi''' ! God || rowspan="1" colspan="2" | Yoʻlovchilar oqimi || Rossiyadagi oʻrni |- | 2008 || 1,002 || {{increase}} || 15 |- | 2009 || 0,925 || {{decrease}} || 16 |- | 2010 || 1,084 || {{increase}} || 15 |- | 2011 || 1,201 || {{increase}} || 18 |- | 2012 || 1,150 || {{decrease}} || 20 |- | 2013 || 1,312 || {{increase}} || 20 |- | 2014 || 1,367 || {{increase}} || 22 |- | 2015 || 1,432 || {{increase}} || 20 |- | 2016 || 1,489 || {{increase}} || 21 |- | 2017 || 1,723 || {{increase}} || 21 |- | 2018 || 1,758 || {{increase}} || 21 |- | 2019 || 1,868 || {{increase}} || 21 |- | 2020 || 1,299 || {{decrease}} || 23 |- | 2021 || 1,847 || {{increase}} || 22 |- | 2022 || 1,930 || {{increase}} || 20 |- | 2023 || 2,147 || {{increase}} || 20 |- | 2024 || 2,221 || {{increase}} || 20 |- |} {|class="wikitable sortable" |+Surgut aeroportida faoliyat koʻrsatadigan aviakompaniyalar (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2024<ref>{{cite news |title=Пассажиропоток в 2024 году увеличил аэропорт Сургута |url=https://expert-ural.com/news/passazhiropotok-v-2024-godu-uvelichil-aeroport-surguta.html |access-date=27 January 2025 |work=expert-ural.com |agency=Исследовательское подразделение медиахолдинга "ЭКСПЕРТ" |publisher=Сетевое издание «Эксперт-Урал» |date=27 January 2025}}</ref> |- !Oʻrni||Aviakompaniya||Mamlakat||Yoʻlovchilar soni||Ulushi |- |align=center|{{0}}1||[[Utair]]||{{RUS}}||align=center|1 336 101||align=center|60,2% |- |align=center|{{0}}2||[[Aeroflot]]||{{RUS}}||align=center|{{0}}291 769||align=center|13,1% |- |align=center|{{0}}3||[[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]]||{{RUS}}||align=center|{{0}}221 263||align=center|10,0% |} {|class="wikitable sortable" |+Surgut aeroportidan eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2015<ref name="Result15">{{cite web|title=ОАО «Аэропорт Сургут» подвело итоги производственной деятельности за 2015 год|url=http://www.airport-surgut.ru/about/news/oao-aeroport-surgut-podvelo-itogi-proizvodstvennoy-deyatelnosti-za-2015-god|publisher=ОАО «Аэропорт Сургут»|access-date=21 January 2016}}</ref> |- ! Oʻrni||Shahar||Mintaqa||Aeroport(lar)||Aviakompaniyalar||Yoʻlovchilar soni |- |1 |[[Moskva]] |{{flagicon|Moskva}} [[Moskva]]<br /> [[Moskva viloyati]] |[[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo]] |[[Aeroflot]], [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]], [[Utair]] |525 461 |- |2 |{{nowrap|[[Sankt-Peterburg]]}} |[[Sankt-Peterburg]]<br />{{nowrap| [[Leningrad viloyati]]}} |[[Pulkovo aeroporti|Pulkovo]] |[[Utair]] |{{0}}96 626 |- |3 |[[Ufa]] |{{flagicon|Bashkortostan}} [[Boshqirdiston]] |[[Ufa xalqaro aeroporti]] |[[S7 aviakompaniyasi]], [[UTair]], [[Yamal Airlines]] |{{0}}90 470 |- |4 |[[Samara]] |[[Samara viloyati]] |[[Kurumoch xalqaro aeroporti|Kurumoch]] |[[S7 aviakompaniyasi]], [[Utair]] |{{0}}63,688 |- |5 |[[Tyumen]] |[[Tyumen viloyati]] |[[Roshchino aeroporti|Roshchino]] |[[Utair]] |{{0}}48 453 |} {|class="wikitable sortable" |+Surgut aeroportidan eng gavjum [[MDH]] yoʻnalishlari (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2015<ref name=Result15 /> |- ! Oʻrni||Shahar||Mamlakat||Aeroport||Aviakompaniyalar||Yoʻlovchilar soni |- |1 |[[Xoʻjand]] |{{TJK}} |[[Xoʻjand aeroporti]] |[[Tajik Air]], [[Utair]] |26 973 |- |2 |[[Bishkek]] |{{nowrap|{{KGZ}}}} |[[Manas xalqaro aeroporti|Manas]] |[[Air Bishkek]], [[Avia Traffic Company]] |25 145 |- |3 |[[Oʻsh]] |{{KGZ}} |[[Oʻsh aeroporti]] |[[Avia Traffic Company]] |22 396 |- |4 |[[Boku]] |{{AZE}} |{{nowrap|[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti]]}} |[[Utair]] |11 030 |- |5 |[[Kiyev]] |{{UKR}} |[[Borispol xalqaro aeroporti]] |[[Utair]] |{{0}}2 669 |} {|class="wikitable sortable" |+Surgut aeroportidan eng gavjum xalqaro yoʻnalishlari (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2015<ref name=Result15 /> |- ! Oʻrni||Shahar||Mamlakat||Aeroport||Aviakompaniyalar||Yoʻlovchilar soni |- |1 |[[Antaliya]] |{{nowrap|{{TUR}}}} |[[Antaliya aeroporti]] |Pegas Fly |32 095 |- |2 |{{nowrap|[[Hurgada]]}} |{{EGY}} |{{nowrap|[[Hurgada xalqaro aeroporti]]}} |Pegas Fly |17 800 |- |3 |[[Cam Ranh]] |{{VIE}} |[[Cam Ranh xalqaro aeroporti]] |Pegas Fly |12 221 |- |5 |{{nowrap|[[Sharm ash-Shayx]]}} |{{EGY}} |{{nowrap|[[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti]]}} ||Pegas Fly |{{0}}8 623 |- |5 |[[Phuket]] |{{nowrap|{{THA}}}} |[[Phuket xalqaro aeroporti]] |Nordwind Airlines |{{0}}6 101 |} == Yer usti transporti == Terminal yonida „Aeroport“ avtovokzali joylashgan boʻlib, u yerdan [[Ural federal okrugi]] shaharlariga – Kogalim, [[Qoʻrgʻon (shahar)|Qoʻrgʻon]], Nefteyugansk, [[Nijnevartovsk]], [[Noyabrsk]], Pokachi, Radujniy, [[Tobolsk]], [[Tyumen]], [[Xanti-mansiysk]]ka muntazam qatnovchi shaharlararo avtobuslarga chiqish mumkin<ref>{{Cite web |url=https://xn--86-6kcee6ewafl.xn--p1ai// |title=ООО "СургутТрансАгентство. Продажа проездных билетов г. Сургут" |accessdate=2020-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190714110404/http://xn--86-6kcee6ewafl.xn--p1ai/ |archivedate=2019-07-14 |deadlink=yes }}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1988-yil 27-fevralda Surgut aeroportida Tu-134A halokatga uchradi. Bortdagi 51 kishidan 20 nafari halok boʻlgan. Oddiy ob-havo sharoitida tungi qoʻnish paytida, qoʻnish yoʻnalishi operatsion kursiga teskari, kursning sirpanish yoʻllari tizimi va lokator mayoqlari ishlamay qolganda, samolyot tuproqli [[Tuman (tabiiy hodisa)|tuman]] zonasiga kirdi. Samolyot komandiri aylanmani sezilarli kechikish bilan boshladi. Samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagidan 130 m chap tomonda joylashgan tuproq chizigʻiga taxminan 4,8 g ortiqcha yuk bilan qoʻndi, oʻng qanotini va № 2 dvigatelini yoʻqotdi, agʻdarilib, bu holatda taxminan 300 metrga sirgʻalib ketdi va yonib ketdi. * 2011-yilning 1-yanvarida Surgut aeroportida Kogalimavia aviakompaniyasining 7K348 Surgut – [Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva]] reysini amalga oshiruvchi Tu-154B-2 samolyotining orqa salonida yongʻin sodir boʻldi. Uch kishi halok boʻldi, 43 kishi jarohat oldi. Samolyot yonib ketdi, butunlay vayron boʻldi<ref name="asnkol348">{{cite web|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20110101-0|website=ASN|title=accident description|access-date=25 July 2016}}</ref>. == Fotogalereya == <gallery> Fayl:G. Surgut, Khanty-Mansiyskiy avtonomnyy okrug, Russia - panoramio.jpg|Uchish-qoʻnish yoʻlagi Fayl:Surgut IMG 2746 (8157060286).jpg|Uchish-qoʻnish yoʻlagidan aeroportning koʻrinishi Fayl:Surgut (- North) (SGC - USRR) AN1696306.jpg|Terminal Fayl:Surgut Airport 2016.jpg|Aeroport tunda Fayl:Airport Surgut 2013.jpg|Binodan chiqish joyi </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category-inline|Surgut Airport}} * [http://www.airport-surgut.ru Official website] {{Rossiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Xanti-Mansilar muxtor okrugi aeroportlari]] [[Turkum:Surgut]] gzkdriwpiixfl6t6r65jkedy5zwv172 14 1279788 6315246 6042623 2026-10-22T12:22:48Z Bekipediya 118689 6315246 wikitext text/x-wiki {{Asosiy|Misrda taʼlim}} {{Commons category}} [[Turkum:Afrikada taʼlim]] [[Turkum:Osiyoda taʼlim]] [[Turkum:Misr|Taʼlim]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha taʼlim]] f5ppv491i7re0g4bs8jzg0oy17te8me 0 1280813 6315304 5871970 2026-10-22T16:51:08Z Orkhano 1272 Musobaqa sanalari (2027-yil 17-sentabr – 9-oktabr): FIFA Kengashi byurosi 2026-yil 22-oktabrda eʼlon qildi (Report.az) 6315304 wikitext text/x-wiki {{Xalqaro futbol musobaqasi bilgiqutisi | tourney_name = 2027 FIFA U-20 World Cup | other_titles = 2027 FIFA U-20 Dünya Çempionatı 2027-yilgi FIFA U-20 jahon chempionati | image = | caption = | size = | country = Ozarbayjon, Oʻzbekiston | dates = 2027-yil 17-sentabr – 9-oktabr<ref name="report-dates">{{Cite web |author=Hidayat Gurbanov |title=FIFA announces dates for U-20 World Cup to be hosted by Azerbaijan and Uzbekistan |url=https://report.az/en/football/fifa-announces-dates-for-u-20-world-cup-to-be-hosted-by-azerbaijan-and-uzbekistan |website=Report.az |date=2026-10-22 |access-date=2026-10-22 |language=en}}</ref> | num_teams = 24 | confederations = 6 | venues = | cities = | champion_other = | count = | second_other = | third_other = | fourth_other = | matches = | goals = | player = | goalkeeper = | fair_play = | prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi U-20 jahon chempionati|2025]] | nextseason = ''[[Futbol boʻyicha 2029-yilgi U-20 jahon chempionati|2029]]'' }} '''2027-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionati''' – [[FIFA]]<nowiki/>ga aʼzo assotsiatsiyalarining 20 yoshgacha boʻlgan erkaklar milliy terma jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladigan, yoshlar futboli boʻyicha xalqaro musobaqaning 25-turniri boʻladi. Bu turnir 1977-yilda FIFA Yoshlar Jahon chempionati nomi bilan boshlangan va har ikki yilda bir marta oʻtkazib kelinmoqda. Musobaqa ilk bor [[Ozarbayjon]] va [[Oʻzbekiston]] tomonidan hamkorlikda oʻtkaziladi. Ikkala mamlakat ham ikkinchi marta FIFA turniriga mezbonlik qilmoqda: Ozarbayjon [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi U-17 ayollar jahon chempionati|2012-yilgi FIFA U-17 ayollar Jahon chempionati]]<nowiki/>ni, Oʻzbekiston esa [[Futzal boʻyicha 2024-yilgi jahon chempionati|2024-yilgi]] [[FIFA Futzal Jahon chempionati|FIFA futzal Jahon chempionati]]<nowiki/>ni oʻtkazgan. Bu, shuningdek, FIFA tarixidagi birinchi hamkorlikda oʻtkaziladigan yoshlar turniri hamda [[FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2023)|2023-yilgi]] [[Futbol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati|FIFA ayollar Jahon chempionati]]<nowiki/>dan keyin ikki xil konfederatsiyaga mansub mamlakatlar tomonidan birgalikda oʻtkaziladigan ikkinchi turnir boʻladi. Musobaqa 2027-yil 17-sentabrdan 9-oktabrgacha boʻlib oʻtadi; unda 24 ta terma jamoa ishtirok etadi.<ref name="report-dates" /> == Mezbon tanlovi == 2025-yil 2-oktyabr kuni [[Shveysariya]]<nowiki/>ning [[Syurix]] shahrida boʻlib oʻtgan [[FIFA Kengashi]] yigʻilishidan soʻng Ozarbayjon va Oʻzbekiston 2027-yilgi 20 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Jahon chempionati mezbonlari etib tayinlandi<ref>{{cite web |date=2 October 2025 |title=FIFA Council calls for peace and takes key decisions on football governance |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-calls-for-peace-and-takes-key-decisions-on-football-governance |accessdate=3 October 2025 |website=inside.fifa.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref>. == Malakali jamoalar == Final turniriga jami 24 ta jamoa yoʻllanma oladi. Mezbon sifatida avtomatik ravishda yoʻllanma olgan Ozarbayjon va Oʻzbekistondan tashqari, qolgan 22 ta jamoa oltita alohida qitʼa musobaqalaridan saralanadi. 2025-yil 2-oktyabrda FIFA Kengashi FIFA yoshlar turniri uchun ilk bor qitʼalararo pley-off seriyasini oʻz ichiga olgan oʻzgartirilgan yoʻllanmalar taqsimotini tasdiqladi<ref>{{cite web |title=FIFA Council approves revised slot allocation for 2027 FIFA U-20 World Cup |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-revised-slot-allocation-for-2027-fifa-u20-world-cup |accessdate=3 October 2025 |website=inside.fifa.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association }}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Mezbon davlat uchun yoʻllanma toʻgʻridan-toʻgʻri ularning konfederatsiyasiga ajratilgan kvotalardan olinadi. * [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] ([[Osiyo]]): 5 ta yoʻllanma (shu jumladan Oʻzbekiston) * [[Afrika Futbol Konfederatsiyasi|CAF]] ([[Afrika]]): 4 ta yoʻllanma * [[KONKAKAF]] ([[Shimoliy Amerika]], [[Markaziy Amerika]] va [[Shamolli orollar|Karib havzasi]]): 4 ta yoʻllanma * [[CONMEBOL]] ([[Janubiy Amerika]]): 4 ta yoʻllanma * [[Okeaniya Futbol Konfederatsiyasi|OFC]] ([[Okeaniya]]): 1 ta yoʻllanma * [[UEFA]] ([[Yevropa]]): 5 ta yoʻllanma (shu jumladan Ozarbayjon) * Konfederatsiyalararo pley-off turniri: 1 ta yoʻllanma Toʻrt jamoadan iborat pley-off turniri musobaqaning soʻnggi yoʻllanmasini belgilaydi. Pley-off yoʻllanmalari taqsimoti quyidagicha: * OFK (Osiyo): 1 ta yoʻllanma * KONMEBOL (Janubiy Amerika): 1 ta yoʻllanma * OFC (Okeaniya): 1 ta yoʻllanma * UEFA (Yevropa): 1 ta yoʻllanma Musobaqa markazlashgan joyda oʻtkaziladi va ikkita yagona oʻyinli yarim final hamda final bosqichidan iborat boʻladi. Final gʻolibi Jahon chempionatiga yoʻllanma oladi. == Manzillar == Har bir mamlakat 26 ta oʻyinga mezbonlik qilishi kutilmoqda. Bular orasida guruh bosqichining 18 ta oʻyini, 1/8 finalning 4 ta uchrashuvi, 2 ta chorak final va bitta yarim final mavjud. [[Boku]] shahrida final bahsi, [[Toshkent]]<nowiki/>da esa ochilish marosimi hamda uchinchi oʻrin uchun oʻyin oʻtkaziladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{FIFA U-20 Jahon chempionati}} [[Turkum:FIFA U-20 jahon chempionati 2027|2027]] [[Turkum:Rejalashtiriladigan sport tadbirlari]] [[Turkum:2027-yilda futbol]] [[Turkum:Oʻzbekistonda o‘tkazilgan jahon chempionatlari]] [[Turkum:2027-yilgi jahon chempionatlari]] [[Turkum:2027-yilda Oʻzbekiston futboli]] [[Turkum:2027-yilda Ozarbayjon futboli]] [[Turkum:FIFA U-20 jahon chempionati turnirlari]] [[Turkum:Ozarbayjondagi futbol musobaqalari]] [[Turkum:Oʻzbekistonda futbol musobaqalari]] [[Turkum:Oʻzbekiston mezbonlik qilgan xalqaro futbol musobaqalari]] [[Turkum:Oʻzbekiston mezbonlik qilgan xalqaro erkaklar futboli musobaqalari]] [[Turkum:Oʻzbekiston mezbonlik qilgan xalqaro yoshlar futboli musobaqalari]] [[Turkum:Ozarbayjon mezbonlik qilgan xalqaro futbol musobaqalari]] [[Turkum:2027-yilda erkaklar futboli]] pqkrxi9mv63akmskdlwhwnpxkj1jtii 828 1360465 6315593 6306646 2026-10-23T03:01:11Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315593 Scribunto text/plain return { ["Ifexist not redirect"] = 300000, ["If empty"] = 200000, ["Modul:If empty"] = 200000, ["Modul:InfoboxImage"] = 180000, ["ISO 3166"] = 140000, ["Infobox settlement/columns"] = 30000, ["Infobox settlement/link"] = 30000, ["ISBN"] = 30000, ["Ifsubst"] = 20000, ["Infobox"] = 20000, ["Italic title"] = 20000, ["Modul:Infobox/styles.css"] = 20000, ["Modul:Italic title"] = 20000, ["Ichki havolasiz"] = 10000, ["IMDb title"] = 10000, ["IMDbda film"] = 10000, ["Infobox medal templates"] = 10000, ["Infobox settlement"] = 10000, ["Infobox settlement/densdisp"] = 10000, ["Modul:Infobox3cols"] = 10000, ["Modul:ISO 3166"] = 10000, ["Modul:ISO 3166/data/National"] = 10000, ["Italiya loyihasi"] = 8000, ["Italy-geo-stub"] = 8000, ["In lang"] = 7000, ["Modul:In lang"] = 7000, ["IC navigatori"] = 5000, ["Islom loyihasi"] = 5000, ["Modul:I18n"] = 5000, ["Modul:If preview"] = 5000, ["Modul:If preview/configuration"] = 5000, ["Modul:If preview/styles.css"] = 5000, ["Infobox religious building/color"] = 3000, ["Iran-geo-stub"] = 3000, ["IranCensus2006"] = 3000, ["If pagename"] = 2000, ["Imbox"] = 2000, ["IMDbda kishi"] = 2000, ["Infobox settlement/lengthdisp"] = 2000, ["Islom-shaxsiyat-stub"] = 2000, ["Ism+familiya"] = 2000, ["Isnumeric"] = 2000, ["Modul:Is instance"] = 2000, ["Icon"] = 1000, ["If first display both"] = 1000, ["If last display both"] = 1000, ["IND"] = 1000, ["Infobox airport"] = 1000, ["Infobox settlement/areadisp"] = 1000, ["ITA"] = 1000, ["Italiya bayrogʻi"] = 1000, ["Modul:Infobox mapframe"] = 1000, ["Ijara"] = 900, ["Ispaniya bayrogʻi"] = 900, ["Modul:Infobox dim"] = 900, ["Modul:Infobox dim/data"] = 900, ["Infobox Turkey place"] = 800, ["IPA"] = 800, ["Ill"] = 600, ["Infobox3cols"] = 600, ["IRN"] = 500, } mxwp44x5mychapp4j6zeq2atfmie9zp 828 1360468 6315594 6313025 2026-10-23T03:01:21Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315594 Scribunto text/plain return { ["LASTYEAR"] = 300000, ["Lang"] = 180000, ["Loop15"] = 110000, ["Location map"] = 20000, ["Modul:Location map"] = 20000, ["Modul:Location map/styles.css"] = 20000, ["Lepidoptera loyihasi"] = 10000, ["Longitem"] = 10000, ["Modul:List"] = 9000, ["Modul:Lang"] = 8000, ["Modul:Lang/data"] = 8000, ["Modul:Lang/ISO 639 synonyms"] = 8000, ["Modul:Language/data/iana languages"] = 8000, ["Modul:Language/data/iana regions"] = 8000, ["Modul:Language/data/iana scripts"] = 8000, ["Modul:Language/data/iana suppressed scripts"] = 8000, ["Modul:Language/data/iana variants"] = 8000, ["Modul:Location map/data/Turkiya"] = 8000, ["Lang-ar"] = 7000, ["Lang-fa"] = 6000, ["Lang-ru"] = 6000, ["Modul:Location map/data/doc"] = 5000, ["Modul:Location map/info"] = 5000, ["Lang-en"] = 4000, ["Lang-kk"] = 3000, ["Lang-tg"] = 3000, ["LepIndex"] = 3000, ["Lang-ja"] = 2000, ["Lang-ku"] = 2000, ["Lang-ky"] = 2000, ["Lang-kz"] = 2000, ["Lang-la"] = 2000, ["Lang-uk"] = 2000, ["Larger"] = 2000, ["Modul:Location map/data/Azerbaijan"] = 2000, ["Modul:Location map/data/Yaponiya"] = 2000, ["Lang-de"] = 1000, ["Lang-fr"] = 1000, ["Lang-grc"] = 1000, ["Lang-tr"] = 1000, ["La"] = 900, ["Lang-az"] = 900, ["Lua"] = 900, ["Modul:Location map/data/Czech Republic"] = 900, ["Modul:Location map/multi"] = 900, ["Modul:Lua banner"] = 900, ["Lenin ordeni"] = 800, ["Location map+"] = 800, ["Modul:Languages"] = 800, ["Modul:Languages/data"] = 800, ["Location map many"] = 700, ["Location map~"] = 700, ["Modul:Location map/data/Turkiya Aegean"] = 700, ["Lang-el"] = 600, ["Lang-es"] = 600, ["Languageicon"] = 600, ["Loyiha"] = 600, ["Modul:Location map/data/Turkiya Marmara"] = 600, ["Lang-uz"] = 500, ["Lang-uz2"] = 500, ["Langname"] = 500, ["LoyihaTasvir"] = 500, ["LoyihaTasvir/andoza"] = 500, ["LoyihaTasvir/Default"] = 500, } 5gj8ivoyrychj9norz2j30ur9o2yfi6 828 1360473 6315596 6313026 2026-10-23T03:01:41Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315596 Scribunto text/plain return { ["Modul:String"] = 430000, ["Strong"] = 300000, ["Modul:Sources"] = 210000, ["Sana"] = 160000, ["Sinf/ikon"] = 130000, ["Sinf/rang"] = 130000, ["Sup"] = 60000, ["Str left"] = 40000, ["Shaharlar loyihasi"] = 30000, ["Side box"] = 30000, ["Sister project"] = 30000, ["Selfref"] = 20000, ["Shaxsiyatlar loyihasi"] = 20000, ["Start date"] = 20000, ["Str len"] = 20000, ["Str len/core"] = 20000, ["Sahifaga tashriflar"] = 10000, ["Script/Arabic"] = 10000, ["Script/styles arabic.css"] = 10000, ["Shaxsiyat bilgiqutisi"] = 9000, ["Spain-geo-stub"] = 6000, ["Sfn"] = 5000, ["Small"] = 4000, ["Modul:Separated entries"] = 3000, ["Str right"] = 3000, ["Str sub"] = 3000, ["Modul:SDcat"] = 2000, ["S"] = 2000, ["Script/styles greek.css"] = 2000, ["Script/Yunon"] = 2000, ["SDcat"] = 2000, ["Section-stub"] = 2000, ["Short description/lowercasecheck"] = 2000, ["Sister-inline"] = 2000, ["Soccerway"] = 2000, ["Sport loyihasi"] = 2000, ["Sportchi bilgiqutisi"] = 2000, ["SSSR"] = 2000, ["SSSR bayrogʻi"] = 2000, ["Start date and age"] = 2000, ["Modul:Sports color/international football"] = 1000, ["S-end"] = 1000, ["Sandbox other"] = 1000, ["Scientist-stub"] = 1000, ["Separated entries"] = 1000, ["Short description"] = 1000, ["Shvetsiya bayrogʻi"] = 1000, ["Shveysariya loyihasi"] = 1000, ["SL"] = 1000, ["Sonlar loyihasi"] = 1000, ["Sort"] = 1000, ["Stub"] = 1000, ["SWE"] = 1000, ["Swiss-geo-stub"] = 1000, ["Shirkat bilgiqutisi"] = 900, ["Soccer icon"] = 900, ["Soccer icon2"] = 900, ["Sonlar"] = 900, ["Stub documentation"] = 900, ["Modul:Sortkey"] = 800, ["Modul:String2"] = 800, ["Scopula-stub"] = 800, ["Shaxsiyat"] = 800, ["Suriya-geo-stub"] = 800, ["Smaller"] = 700, ["Start box"] = 700, ["Succession box"] = 700, ["S-aft"] = 600, ["S-aft/filter"] = 600, ["S-bef"] = 600, ["S-bef/filter"] = 600, ["S-start"] = 600, ["S-ttl"] = 600, ["Shaxsiyatlar"] = 600, ["Sidebar with collapsible lists"] = 600, ["Smallcaps"] = 600, ["Source-attribution"] = 600, ["Spilomelinae-stub"] = 600, ["Sidebar"] = 500, ["Sortname"] = 500, ["Str find"] = 500, } 3asa1pqkhezque9ym5hz9xb0nw7147h 828 1360476 6315597 6265309 2026-10-23T03:01:51Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315597 Scribunto text/plain return { ["Umumiy manbalar izla"] = 290000, ["Modul:Unsubst"] = 80000, ["US-geo-stub"] = 20000, ["Uch ustunli bilgiquti"] = 10000, ["Modul:Unicode data"] = 8000, ["Modul:URL"] = 7000, ["Unbulleted list"] = 5000, ["URL"] = 5000, ["USA"] = 5000, ["Ubl"] = 4000, ["Updated"] = 2000, ["Uploader information"] = 2000, ["Userbox"] = 2000, ["UZB"] = 2000, ["UK"] = 1000, ["Modul:Ulam spiral"] = 800, ["Ulam spiral"] = 800, ["Url"] = 800, ["Uzbekistan-footy-bio-stub"] = 800, ["Uzbekistan-stub"] = 800, ["Urush bilgiqutisi"] = 700, ["Modul:Unsubst-infobox"] = 600, ["UEFA player"] = 600, } 0b40dx7etymwkega33qc9onffg2tjrm 828 1360478 6315599 6282657 2026-10-23T03:02:11Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315599 Scribunto text/plain return { ["Modul:Yesno"] = 490000, ["Yesno"] = 420000, ["Yillik arxiv roʻyxati"] = 300000, ["Yillik arxiv roʻyxati/display"] = 300000, ["Yesno-no"] = 290000, ["Yangiliklar manbasi"] = 20000, ["Yotiq nom"] = 20000, ["Yuqori ahamiyat"] = 20000, ["Year-stub"] = 3000, ["Yillar loyihasi"] = 3000, ["Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola"] = 2000, ["Yillar"] = 2000, ["Yillar pro"] = 2000, ["Modul:Yon panel"] = 1000, ["Modul:Yon panel/configuration"] = 1000, ["Modul:Yon panel/styles.css"] = 1000, ["Yillar2"] = 1000, ["YouTube"] = 1000, ["Yozuvchi bilgiqutisi"] = 1000, ["Yana qarang"] = 900, ["Yaponiya bayrogʻi (bordered)"] = 600, ["Yaponiyalik-futbolchi-stub"] = 600, ["Yon panel"] = 600, ["Year-section-stub"] = 500, } hlhza1v6fshpr701yp6ar3lefgb2vku 828 1360480 6315600 6308996 2026-10-23T03:02:21Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6315600 Scribunto text/plain return { ["!)"] = 250000, ["(!"] = 250000, ["^"] = 50000, ["!!"] = 4000, ["*"] = 4000, ["!-"] = 3000, ["Книга"] = 3000, ["±."] = 1000, ["Статья"] = 1000, ["•"] = 900, ["0"] = 800, ["Бсокр"] = 800, ["1920-yillar-Germaniya-ovozsiz-film-stub"] = 700, ["Ссылку в число"] = 700, ["1910-yillar-qisqa-metrajli-komediya-film-stub"] = 600, } o2t8qixklalxdpfee8viril1de67yac 0 1360782 6315295 6049942 2026-10-22T15:16:00Z Xasan Rixsiboyev 312781 6315295 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Nancy Hafkin | image = Nancy Hafkin 2013.jpg | imagesize = | caption =2013-yildagi Hafkin | othername = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | burial_place = | nationality = | alma_mater = [[Brandeys universiteti]]<br />[[Boston universiteti]] | occupation = Kompyuter olimasi | years_active = | known_for = [[Internet shon-shuhrat zali|Internet shon-shuhrat zaliga]] kiritildi | spouse = Berhanu Abebe | children = Ikkita | mother = | father = }} '''Nancy Jane Hafkin''' — [[kompyuter tarmog‘i|tarmoqlanish]], rivojlanish axboroti va elektron kommunikatsiyalar sohasining Afrikadagi kashshoflaridan biri boʻlib<ref name="apc">{{cite web | title = Press Releases from the APC Networks | publisher = APC | date = 23 April 2001 | url = http://old.apc.org/english/press/archive/apc_p015.shtml | accessdate = 13 March 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110823155302/http://old.apc.org/english/press/archive/apc_p015.shtml | archive-date = 23 August 2011 | url-status = dead }}</ref><ref name="bbc">{{cite web | title = Award for Namibia schools project | publisher = BBC | date = 10 November 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/2421311.stm | accessdate = 13 March 2011}}</ref>, u 1987–1997-yillar davomida [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|Birlashgan Millatlar Tashkilotining]] Afrika uchun iqtisodiy komissiyasi (UNECA) qoshidagi Pan-Afrika rivojlanish axborot tizimi (PADIS) faoliyatini rivojlantirishda muhim rol oʻynagan<ref name="wigsat">{{cite web | title = WIGSAT Associates | publisher = WIGSAT | url = http://archive.wigsat.org/bios.html | accessdate = 13 March 2011 | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110728175405/http://archive.wigsat.org/bios.html | archivedate = 28 July 2011 }}</ref>. Shuningdek, u 1990-yillarning boshlarida, Afrikaning aksariyat hududlarida toʻliq [[Internet]] mavjud boʻlishidan oldin, [[Taraqqiyparvar kommunikatsiyalar uyushmasi]] orqali 10 dan ortiq mamlakatda [[email]] aloqasini yoʻlga qoʻyishga hissa qoʻshgan<ref name=":2">{{Cite web|last=Mitroff|first=Sarah|date=2012|title=Nancy Hafkin Brought Internet to Africa, Now She's Tackling the Tech Gender Divide|url=https://www.wired.com/2012/07/nancy-hafkin/|access-date=2021-10-31}}</ref>. == Faoliyati == Hafkin 1960–1965-yillarda Boston shahridagi [[Brandeys universiteti|Brandeys universitetida]] tarix va antropologiya yoʻnalishida tahsil olgan. Soʻngra 1965–1967-yillarda [[Boston universiteti|Boston universitetida]] oʻqigan. U yerda u professor [[Ruth S. Morgenthau|Ruth Morgenthauni]] oʻziga ustoz sifatida topdi<ref>{{Cite web |date=2015-12-21 |title=Dr. Nancy Jane Hafkin |url=https://www.ithistory.org/honor-roll/dr-nancy-jane-hafkin |access-date=2021-10-31 |website=IT History Society |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403160650/http://www.ithistory.org/honor-roll/dr-nancy-jane-hafkin |archivedate=2017-04-03}}</ref>, u Hafkinni 1967–1973-yillardagi aspirantura davrida Afrika tarixini chuqur oʻrganishga undagan. Oʻsha paytda bu yangi rivojlanayotgan soha boʻlib, unda koʻplab ayollar faol ishtirok etgan. Hafkin ''Trade, Society and Politics in Northern Mozambique from 1753–1913'' mavzusidagi dissertatsiyasi bilan doktorlik darajasini olgan. === Efiopiyaga koʻchishi === Hafkin 1975-yilda eri, Brandeisdagi hamkasbi boʻlgan efiopiyalik Berhanu Abebe bilan [[Efiopiya|Efiopiyaga]] koʻchib oʻtdi va ular [[Addis-Abeba]] shahrida 2000-yilgacha, qariyb 25 yil yashashdi<ref name=":1">{{Cite web|title=Nancy Hafkin {{!}} Internet Hall of Fame|url=https://www.internethalloffame.org/inductees/nancy-hafkin|access-date=2021-10-31|website=www.internethalloffame.org}}</ref>. Hafkin Afrika uchun iqtisodiy komissiya (UNECA)da ishlagan paytda Internet hali mavjud emas edi. Uning UNECAdagi faoliyati Afrikaning barcha mamlakatlarida iqtisodiy rivojlanishga qaratilgan boʻlsa-da, u qitʼada axborotga kirish imkoniyati juda cheklanganini, maʼlumotlar asosan faks va pochta orqali almashilayotganini payqadi<ref name=":2" />. Hatto mamlakatda birorta ham ommaviy kutubxona yoʻq edi. Shu sababli u 1986-yilda Pan-Afrika rivojlanish axborot tizimi (PADIS)ni tashkil etish orqali axborot tanqisligi muammosini hal etishga kirishdi<ref name=":1" /><ref name=":2" />. PADISdagi faoliyati bilan bir qatorda, u 1980–1981-yillarda Addis-Abeba universitetida tarix kafedrasi mudiri sifatida mehmon professor boʻlib ishlagan. PADIS doirasidagi faoliyati davomida u Afrikaning oʻnlab mamlakatlarida dastlabki elektron kommunikatsiya tarmoqlarini yaratishga yordam berdi va koʻplab davlat amaldorlarini Internetning ahamiyatiga ishontirdi<ref name=":0" />. Yillar davomida Hafkin „gender va axborot texnologiyalari kontekstida global xabardorlikni oshirish hamda axborot texnologiyalariga tez va arzon kirishni taʼminlash orqali Afrikada axborot va tarmoqlanish imkoniyatlarini kengaytirish“ga katta hissa qoʻshdi. PADIS saʼy-harakatlari natijasida Afrikada yangi tarmoqlar shakllanib, axborot resurslariga kirish imkoniyati kengaydi va talabalarning yakkalanishi kamaydi<ref name=":1" /><ref name=":2" />. === AQShga qaytishi === 2000-yilda u BMTdagi lavozimini tark etib, eri bilan birga [[AQSH|AQShga]] qaytdi va oʻzining dastlabki ilmiy maqsadlaridan biri boʻlgan ayollar uchun axborotga kirish imkoniyatlarini yaxshilash ustida ishlashni davom ettirdi<ref name=":2" />. Akademik faoliyatdan nafaqaga chiqqanidan soʻng ham, Hafkin asosiy maʼruzachi sifatida faoliyat yuritib, axborot texnologiyalarida ayollarning ishtiroki va imkoniyatlarini kengaytirish mavzusida maʼruzalar oʻqib kelmoqda<ref name=":2" />. == Yozuvchilik faoliyati == Nancy Hafkin 2006-yilda nashr etilgan ''Cinderella or Cyberella? Bilimlar jamiyatida ayollar imkoniyatlarini kengaytirish'' asarining muharriri boʻlib, ushbu toʻplamda axborot va kommunikatsiya texnologiyalari orqali ayollarni qoʻllab-quvvatlash yoʻllari yoritilgan<ref name=":1" />. == Mukofotlari == Johannesburgda joylashgan APC har yili Afrikada axborot texnologiyalaridagi innovatsiyalar uchun beriladigan Nancy Hafkin mukofotini taʼsis etgan boʻlib, u rivojlanish maqsadida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanayotgan tashabbuslarni eʼtirof etadi<ref name="apc" />. 2012-yilda Hafkin [[Internet shon-shuhrat zali|Internet shon-shuhrat zaliga]] [[Internet Jamiyati]] tomonidan kiritilgan<ref name=":0">[http://www.internethalloffame.org/inductees/year/2012 2012 Inductees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121213033309/http://internethalloffame.org/inductees/year/2012 |date=13 December 2012 }}, [[Internet Hall of Fame]] website. Last accessed April 24, 2012</ref>. == Adabiyotlar == * ''Cinderella or Cyberella? Bilimlar jamiyatida ayollar imkoniyatlarini kengaytirish'', muharrirlar Nancy Hafkin va Sophia Huyer ([[Kumarian Press]], 2006) {{ISBN|9781565492196}} <ref name=cind>{{cite web|url=https://www.rienner.com/title/Cinderella_or_Cyberella_Empowering_Women_in_the_Knowledge_Society|title=Lynne Rienner Publishers - Cinderella or Cyberella Empowering Women in the Knowledge Society|website=www.rienner.com}}</ref> == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar]] 4sww9xkvkxoqt1srnly9ke1mpuk7bpw 0 1365361 6315730 6133694 2026-10-23T07:14:03Z ~2026-56628-86 319419 GNS label: RBC source. Requested by GNS co-founder; AI assistance disclosed. 6315730 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = person | honorific_prefix = | name = Masha Kondratenko | honorific_suffix = | image = Masha Kondratenko.jpg | image_upright = | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}} | native_name_lang = uk | tavallud_paytidagi_ismi = Mariia Ihorivna Kondratenko | alias = Masha Kondratenko, Masha Crush, Marichka, Magis | tavallud_sanasi = {{birth date and age|1999|12|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Shostka]], [[Sumi viloyati]], [[Ukraina]] | origin = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1999|12|5|df=y}} --> | death_place = | genre = | occupation = | instrument = | discography = | faoliyat yillari = 2021–hozir | label = Geisha Ninja Samurai<ref>[https://lite.rbc.ua/rus/news/100-tisyach-evrobachennya-tse-minimum-menedzheri-1750948720.html 100 тисяч на «Євробачення» — це мінімум. Менеджери Ziferblat — про хейт, спонсорів та «правила гри» в шоубізі], РБК-Україна, 26.06.2025.</ref> | current_member_of = | past_member_of = | spouse = <!-- Use article title or common name --> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | website = | module = | module2 = | module3 = }} '''Mariia Igorivna Kondratenko''' ({{Lang-uk|Марія Ігорівна Кондратенко}}; 1999-yil 5-dekabrda tugʻilgan), sahnadagi taxallusi '''Masha Kondratenko''' bilan mashhur boʻlgan, ukrainalik aktrisa va qoʻshiqchi. U bir qancha taxalluslar ostida ijod qilgan, ular orasida '''Magic''', '''Marichka''' va '''Masha Krash''' bor. == Mehnat faoliyati == Kondratenko 2018-yilda suratga olingan ''Maktab'' serialida maktab oʻquvchisi Sonya rolini ijro etganidan keyin mashhur boʻldi. 2020-yilda isteʼdodlar shousi {{Lang|uk-Latn|[[Holos Krainy]]}}ning oʻninchi mavsumida finalchi boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Malay |first1=Kateryna |title=Is Masha Kondratenko Klavdia Petrivna? What is known about both singers and who may actually be hiding behind the mysterious hat |url=https://eng.obozrevatel.com/section-entertainment/news-is-masha-kondratenko-klavdia-petrivna-what-is-known-about-both-singers-and-who-may-actually-be-hiding-behind-the-mysterious-hat-15-02-2024.html |website=Obozrevatel |access-date=24 August 2025 |language=en |date=15 February 2024}}</ref>. Uning 2022-yilda chiqqan istehzoli Yevropop yoʻnalishidagi „{{Lang|uk-Latn|Vanka Vstanka|i=no}}“ qoʻshigʻi keng miqyosda remiks qilindi va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytidagi urush tasvirlariga fon musiqasi sifatida ishlatildi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n08/james-meek/that-s-my-tank-on-fire|title='That's my tank on fire'|first=James|last=Meek|work=London Review of Books |date=April 13, 2023|volume=45|issue=8|via=www.lrb.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/11/24/soundtrack-to-the-resistance|title=Nov 2022: Soundtrack to the resistance|first=Melissa |last=Martin|date=November 24, 2022|via=Winnipeg Free Press/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html|title=Маша Кондратенко: «Познайомилася з полковником України завдяки пісні «Ванька-встанька»”|first=Юрій|last=Іванов|work=Pravda NEWS|date=October 12, 2022|qaralgan sana=2026-04-14|arxivsana=2024-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240525131850/https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html}}</ref>. Masha „No Time To Cry“ qoʻshigʻi bilan Yevrovideniye 2025 tanlovida Ukraina sharafini himoya etish uchun tanlangan nomzodlardan biri boʻlgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-10 |date=2025-02-07 |first=Doron |language=en-US |last=Lahav |title=Masha Kondratenko: "We Live in "Normal Abnormality", But We Can't Give Up" |url=https://escbeat.com/2025/02/07/masha-kondratenko-we-live-in-normal-abnormality-but-we-cant-give-up/ |website=ESCBEAT}}<!-- auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --></ref>. == Diskografiya == === Singllar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="2" scope="col" | Nomi ! rowspan="2" scope="col" | Yili ! colspan="1" |Chartdagi eng yuqori oʻrni |- !scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |UKR<br />Air.<br /><ref name="UKR3">Sources: * „Vanka-vstanka“: {{cite web |date=2022-09-30 |title=Masha Kondratenko - Vanka-vstanka |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=58762 |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-04-10 |website= |publisher=[[Top40-Charts]]}} * „Vedmedi-Balalaiky“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Vedmedi |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=59307 |access-date=2025-04-10 |website=[[Top40-Charts]] |language=en}} * „Liuli-liuli“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Liuli-liuli |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=61094 |access-date=2025-04-10 |website=Top40-Charts |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en}} * „Yide dakh“: {{cite web |date= |title=Masha Kondratenko & Klavdia Petrivna - Ide Dakh |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=63541 |access-date=2025-04-10 |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en |agency=}}</ref> |- ! scope="row" | „Malaya“ (<nowiki>Малая</nowiki>) | 2021 |— |- ! scope="row" | „Chekayu na tebe“ (<nowiki>Чекаю на тебе</nowiki>) | rowspan="4"| 2022 |— |- ! scope="row" | „Vanka-vstanka“ (<nowiki>Ванька-встанька</nowiki>) |1 |- ! scope="row" | „Lyubov silnisha“ (<nowiki>Любов сильніша</nowiki>)<br />{{Small|feat ENLEO}} |— |- ! scope="row" | „Vedmedi-Balalaiki“ (<nowiki>Ведмеді-Балалайки</nowiki>)<br />{{Small|feat Mashukovski}} |19 |- ! scope="row" | „Ne xodi“ (<nowiki>Не ходи</nowiki>) | rowspan="5"| 2023 |— |- ! scope="row" | „Stabilno parshivo“ (<nowiki>Стабільно паршиво</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Lyuli-lyuli“ (<nowiki>Люлі-люлі</nowiki>) |6 |- ! scope="row" | „Na gori“ (<nowiki>На горі</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Vognik-vognik“ (<nowiki>Вогник-вогник</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Xto tse taka“ (<nowiki>Хто це така</nowiki>) | rowspan="12"| 2024 |— |- ! scope="row" | „Un deux trois“ |— |- ! scope="row" | „Bili nochi“ (Bіlі nochі)<br />{{Small|feat OSTY}} |— |- ! scope="row" | „Yide dakh“ (<nowiki>Їде дах</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Klavdia Petrivna]]}} |5 |- ! scope="row" | „Dim“ (<nowiki>Дим</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Vivchi mene“ (Vivchi mene) |— |- ! scope="row" | „Pid viknami“ (<nowiki>Під вікнами</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Psevdo“ (<nowiki>Псевдо</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Mala“ (<nowiki>Мала</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Podzvoni meni“ (<nowiki>Подзвони мені</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Zavedu kota“ (<nowiki>Заведу кота</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Divchinka“ (<nowiki>Дівчинка</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Irina bilik|Irina Bilyk]]}} |— |- ! scope="row" | „No Time to Cry“ | rowspan="2" | 2025 |— |- ! scope="row" | „<nowiki>Мухи</nowiki>“ |— |} == Izohlar == {{Notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Instagram|masha.crush|Марія Кондратенко}} * {{IMDb name|nm10085328|Марія Кондратенко}} {{DEFAULTSORT:Kondratenko, Masha}} [[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ukrainalik qoʻshiqchilar]] jz85a572hx67gfqghhm8jyspak2y7wx 6315743 6315730 2026-10-23T07:24:33Z ~2026-56628-86 319419 Correct local infobox parameter: label → leybl. GNS co-founder request; AI assistance disclosed. 6315743 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = person | honorific_prefix = | name = Masha Kondratenko | honorific_suffix = | image = Masha Kondratenko.jpg | image_upright = | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}} | native_name_lang = uk | tavallud_paytidagi_ismi = Mariia Ihorivna Kondratenko | alias = Masha Kondratenko, Masha Crush, Marichka, Magis | tavallud_sanasi = {{birth date and age|1999|12|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Shostka]], [[Sumi viloyati]], [[Ukraina]] | origin = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1999|12|5|df=y}} --> | death_place = | genre = | occupation = | instrument = | discography = | faoliyat yillari = 2021–hozir | leybl = Geisha Ninja Samurai<ref>[https://lite.rbc.ua/rus/news/100-tisyach-evrobachennya-tse-minimum-menedzheri-1750948720.html 100 тисяч на «Євробачення» — це мінімум. Менеджери Ziferblat — про хейт, спонсорів та «правила гри» в шоубізі], РБК-Україна, 26.06.2025.</ref> | current_member_of = | past_member_of = | spouse = <!-- Use article title or common name --> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | website = | module = | module2 = | module3 = }} '''Mariia Igorivna Kondratenko''' ({{Lang-uk|Марія Ігорівна Кондратенко}}; 1999-yil 5-dekabrda tugʻilgan), sahnadagi taxallusi '''Masha Kondratenko''' bilan mashhur boʻlgan, ukrainalik aktrisa va qoʻshiqchi. U bir qancha taxalluslar ostida ijod qilgan, ular orasida '''Magic''', '''Marichka''' va '''Masha Krash''' bor. == Mehnat faoliyati == Kondratenko 2018-yilda suratga olingan ''Maktab'' serialida maktab oʻquvchisi Sonya rolini ijro etganidan keyin mashhur boʻldi. 2020-yilda isteʼdodlar shousi {{Lang|uk-Latn|[[Holos Krainy]]}}ning oʻninchi mavsumida finalchi boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Malay |first1=Kateryna |title=Is Masha Kondratenko Klavdia Petrivna? What is known about both singers and who may actually be hiding behind the mysterious hat |url=https://eng.obozrevatel.com/section-entertainment/news-is-masha-kondratenko-klavdia-petrivna-what-is-known-about-both-singers-and-who-may-actually-be-hiding-behind-the-mysterious-hat-15-02-2024.html |website=Obozrevatel |access-date=24 August 2025 |language=en |date=15 February 2024}}</ref>. Uning 2022-yilda chiqqan istehzoli Yevropop yoʻnalishidagi „{{Lang|uk-Latn|Vanka Vstanka|i=no}}“ qoʻshigʻi keng miqyosda remiks qilindi va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytidagi urush tasvirlariga fon musiqasi sifatida ishlatildi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n08/james-meek/that-s-my-tank-on-fire|title='That's my tank on fire'|first=James|last=Meek|work=London Review of Books |date=April 13, 2023|volume=45|issue=8|via=www.lrb.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/11/24/soundtrack-to-the-resistance|title=Nov 2022: Soundtrack to the resistance|first=Melissa |last=Martin|date=November 24, 2022|via=Winnipeg Free Press/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html|title=Маша Кондратенко: «Познайомилася з полковником України завдяки пісні «Ванька-встанька»”|first=Юрій|last=Іванов|work=Pravda NEWS|date=October 12, 2022|qaralgan sana=2026-04-14|arxivsana=2024-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240525131850/https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html}}</ref>. Masha „No Time To Cry“ qoʻshigʻi bilan Yevrovideniye 2025 tanlovida Ukraina sharafini himoya etish uchun tanlangan nomzodlardan biri boʻlgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-10 |date=2025-02-07 |first=Doron |language=en-US |last=Lahav |title=Masha Kondratenko: "We Live in "Normal Abnormality", But We Can't Give Up" |url=https://escbeat.com/2025/02/07/masha-kondratenko-we-live-in-normal-abnormality-but-we-cant-give-up/ |website=ESCBEAT}}<!-- auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --></ref>. == Diskografiya == === Singllar === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="2" scope="col" | Nomi ! rowspan="2" scope="col" | Yili ! colspan="1" |Chartdagi eng yuqori oʻrni |- !scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |UKR<br />Air.<br /><ref name="UKR3">Sources: * „Vanka-vstanka“: {{cite web |date=2022-09-30 |title=Masha Kondratenko - Vanka-vstanka |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=58762 |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-04-10 |website= |publisher=[[Top40-Charts]]}} * „Vedmedi-Balalaiky“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Vedmedi |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=59307 |access-date=2025-04-10 |website=[[Top40-Charts]] |language=en}} * „Liuli-liuli“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Liuli-liuli |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=61094 |access-date=2025-04-10 |website=Top40-Charts |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en}} * „Yide dakh“: {{cite web |date= |title=Masha Kondratenko & Klavdia Petrivna - Ide Dakh |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=63541 |access-date=2025-04-10 |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en |agency=}}</ref> |- ! scope="row" | „Malaya“ (<nowiki>Малая</nowiki>) | 2021 |— |- ! scope="row" | „Chekayu na tebe“ (<nowiki>Чекаю на тебе</nowiki>) | rowspan="4"| 2022 |— |- ! scope="row" | „Vanka-vstanka“ (<nowiki>Ванька-встанька</nowiki>) |1 |- ! scope="row" | „Lyubov silnisha“ (<nowiki>Любов сильніша</nowiki>)<br />{{Small|feat ENLEO}} |— |- ! scope="row" | „Vedmedi-Balalaiki“ (<nowiki>Ведмеді-Балалайки</nowiki>)<br />{{Small|feat Mashukovski}} |19 |- ! scope="row" | „Ne xodi“ (<nowiki>Не ходи</nowiki>) | rowspan="5"| 2023 |— |- ! scope="row" | „Stabilno parshivo“ (<nowiki>Стабільно паршиво</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Lyuli-lyuli“ (<nowiki>Люлі-люлі</nowiki>) |6 |- ! scope="row" | „Na gori“ (<nowiki>На горі</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Vognik-vognik“ (<nowiki>Вогник-вогник</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Xto tse taka“ (<nowiki>Хто це така</nowiki>) | rowspan="12"| 2024 |— |- ! scope="row" | „Un deux trois“ |— |- ! scope="row" | „Bili nochi“ (Bіlі nochі)<br />{{Small|feat OSTY}} |— |- ! scope="row" | „Yide dakh“ (<nowiki>Їде дах</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Klavdia Petrivna]]}} |5 |- ! scope="row" | „Dim“ (<nowiki>Дим</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Vivchi mene“ (Vivchi mene) |— |- ! scope="row" | „Pid viknami“ (<nowiki>Під вікнами</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Psevdo“ (<nowiki>Псевдо</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Mala“ (<nowiki>Мала</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Podzvoni meni“ (<nowiki>Подзвони мені</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Zavedu kota“ (<nowiki>Заведу кота</nowiki>) |— |- ! scope="row" | „Divchinka“ (<nowiki>Дівчинка</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Irina bilik|Irina Bilyk]]}} |— |- ! scope="row" | „No Time to Cry“ | rowspan="2" | 2025 |— |- ! scope="row" | „<nowiki>Мухи</nowiki>“ |— |} == Izohlar == {{Notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Instagram|masha.crush|Марія Кондратенко}} * {{IMDb name|nm10085328|Марія Кондратенко}} {{DEFAULTSORT:Kondratenko, Masha}} [[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ukrainalik qoʻshiqchilar]] 2552qmikwi6z1jfudntop7vyydvvrjf 0 1414573 6315549 6177532 2026-10-22T22:26:46Z Sherzod11W 273619 6315549 wikitext text/x-wiki '''Standartlashtirilgan iqtibos koʻrsatkichlari boʻyicha dunyo miqyosidagi mualliflar maʼlumotlar bazasi''' ({{lang-en|The science-wide author databases of standardized citation indicators}}) — 2015-yildan buyon [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] qoshida [[John Ioannidis|John P. A. Ioannidis]] rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan ishlab chiqilayotgan, dunyo olimlarining koʻp oʻlchovli reytingi<ref name="Ioannidis-2016">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Klavans, R.|author3=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=Multiple Citation Indicators and Their Composite across Scientific Disciplines|volume=14|issue=7|article-number=e1002501|publisher=Public Library of Science|date=1 July 2016|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.1002501|doi-access=free|pmid=27367269|pmc=4930269}}</ref><ref name="b">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>. == Asosiy qism == „<nowiki/>[[Scopus]]<nowiki/>“ maʼlumotlar bazasiga asoslangan ushbu koʻrsatkichlar barcha ilm-fan sohalarida eng koʻp iqtibos keltirilgan 200 000 nafar muallifdan iborat guruhni saralash va reytingini tuzish maqsadida olimlarning iqtiboslariga oid qariyb 8 millionta qaydni oʻrganib chiqadi. Bu koʻrsatkich odatda eng kuchli 2 foizlik eng yaxshi olimlarning [[Stanford universiteti|Stenford]] reytingi deb yuritiladi<ref name="Ioannidis-2020">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Boyack, K. W.|author3=Baas, J.|journal=PLOS Biology|title=Updated science-wide author databases of standardized citation indicators|volume=18|issue=10|article-number=e3000918|publisher=Public Library of Science|date=16 October 2020|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000918|doi-access=free|pmid=33064726|pmc=7567353}}</ref>. Ushbu reyting oltita iqtibos metrikasi asosida tuzilgan kompozit koʻrsatkich yordamida shakllantiriladi: * Iqtiboslarning umumiy soni; * h-indeksi; * Hammualliflik hisobga olingan Shrayberning hm-indeksi; * Yakka muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka yoki birinchi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka, birinchi yoki oxirgi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni. == Maʼlumotlar == Tadqiqot maʼlumotlarini (200 000 ga yaqin qayd) Xalqaro tadqiqotlarni oʻrganish markazi laboratoriyasi orqali „Elsevier“ platformasidan bepul yuklab olish mumkin<ref name="2022 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=September 2022 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/4?fbclid=IwAR0u4xhKMuKGIsi_prZLxOIOaMPzV-LNCmoIlDYua90eybIVIyE6Sl70vyc |volume=4 |year=2022 |access-date=17 November 2022 |publisher=Elsevier BV |doi=10.17632/btchxktzyw.4}}</ref><ref name="2024 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2024 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/7 |volume=7 |year=2024 |access-date=5 October 2024 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.7}}</ref><ref name="2025 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2025 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/8 |volume=8 |year=2025 |access-date=19 September 2025 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.8}}</ref>. == Natijalar == Ushbu indeks tadqiqotchilarni 22 ta ilm-fan sohasi hamda 174 ta quyi sohaga tasniflaydi. Reytinglar bir nechta turli koʻrinishlarda shakllantiriladi: butun ilmiy faoliyat davri uchun hamda oxirgi bir yil uchun alohida, shuningdek, muallifning oʻz-oʻziga iqtibos keltirishi hisobga olingan va olinmagan holatda. Bu esa toʻrtta turli xil konfiguratsiyani yuzaga keltiradi<ref name="Petersen">{{cite journal|doi=10.1007/s11192-021-04144-1|title=An analysis of top author citations in software engineering and a comparison with other fields|date=2021|last1=Petersen|first1=Kai|last2=Ali|first2=Nauman Bin|journal=Scientometrics|volume=126|issue=11|pages=9147–9183}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.joi.2022.101260|title=On predicting research grants productivity via machine learning|date=2022|last1=Tohalino|first1=Jorge A.V.|last2=Amancio|first2=Diego R.|journal=Journal of Informetrics|volume=16|issue=2|article-number=101260|arxiv=2106.10700}}</ref>. „C-score“ deb nomlanuvchi mazkur reytingning odatiy Xirsh indeksidan farqi shundaki, u hammualliflik tafsilotlariga hamda mualliflar ketma-ketligidagi oʻrniga sezgir: unda yakka, birinchi va oxirgi mualliflik kabi konfiguratsiyalarga koʻproq urgʻu beriladi. Koʻplab mualliflar tadqiqot tizimlarini aniq, arzon va sodda tarzda tavsiflash kontekstida Ioannidis tomonidan yaratilgan ushbu indeksning muhimligini taʼkidlaydilar. Stenford reytingidan joy olish nufuzli hisoblanib, olimlarning tanilish darajasi oshishiga xizmat qiladi; bu esa oʻz navbatida, oʻzaro aloqalar imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadqiqotlar uchun moliyaviy mablagʻlar (grantlar) jalb qilishda qoʻl kelishi mumkin<ref>{{cite journal|doi=10.1590/0001-3765202120201952|title=The 100,000 most influential scientists rank: The underrepresentation of Brazilian women in academia|date=2021|last1=Oliveira|first1=Leticia DE|last2=Reichert|first2=Fernanda|last3=Zandonà|first3=Eugenia|last4=Soletti|first4=Rossana C.|last5=Staniscuaski|first5=Fernanda|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|volume=93|issue=suppl 3|article-number=e20201952|pmid=34550208|hdl=10183/233727|hdl-access=free}}</ref><ref name="Perneger">{{cite journal|author=Perneger, T.|journal=Research Integrity and Peer Review|title=Authorship and citation patterns of highly cited biomedical researchers: a cross-sectional study|volume=8|issue=1|article-number=13|date=5 September 2023|issn=2058-8615|doi=10.1186/s41073-023-00137-1|doi-access=free|pmid=37667388|pmc=10478343}}</ref>. Bundan tashqari, mazkur reyting muayyan sohadagi tadqiqotchilarga oʻz yoʻnalishlaridagi iqtibos keltirish tendensiyalarini boshqa sohalar bilan oʻzaro solishtirish imkoniyatini beradi. == Eʼtirof etilishi va qoʻllanilishi == Ushbu reytingni taqdim etgan ilmiy maqolalardan bibliometriya va ilmmetriya sohalarida faoliyat yuritayotgan mualliflar tomonidan juda koʻp iqtibos keltirilgan. Masalan, mazkur indeks metodologiyasining yangilanishini tavsiflovchi ilmiy ishga<ref>Updated count in Google Scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=science-wide+author+databases+of+standardized+citation+indicators&btnG=</ref>, [[SAGE (jurnal)|SAGE]] nashriyotining „<nowiki/>[[Research on Social Work Practice]]<nowiki/>“, [[Elsevier]] nashriyotining „Perspectives in Ecology and Conservation“<ref name="Zandonà">{{cite journal|author=Zandonà, E.|journal=Perspectives in Ecology and Conservation|title=Female ecologists are falling from the academic ladder: A call for action|volume=20|issue=3|pages=294–299|date=1 July 2022|issn=2530-0644|doi=10.1016/j.pecon.2022.04.001|bibcode=2022PEcoC..20..294Z}}</ref>, Springer nashriyotining „Forensic Science<ref name="Jones">{{cite journal|author=Jones, A. W.|journal=Forensic Science, Medicine and Pathology|title=Highly cited forensic practitioners in the discipline legal and forensic medicine and the importance of peer-review and publication for admission of expert testimony|volume=18|issue=1|pages=37–44|date=1 March 2022|issn=1556-2891|doi=10.1007/s12024-021-00447-0|pmid=35129820}}</ref>, Medicine and Pathology“, [[Oksford universiteti nashriyoti|Oxford Academic nashriyotining]] „The Journals of Gerontology: Series A“<ref name="Ferraro">{{cite journal|author=Ferraro, K. F.|journal=The Journals of Gerontology: Series A|title=Disciplinary Roots of 300 Top-Ranked Scientific Contributors to Gerontology: From Legacy to Enriching Our Discovery|volume=77|issue=11|pages=2149–2154|date=1 November 2022|issn=1079-5006|doi=10.1093/gerona/glac129|pmid=36409829|pmc=9678198}}</ref> hamda Springer nashriyotining „Scientometrics“ kabi jurnallarida maqolalari chop etilgan mualliflar tomonidan iqtiboslar keltirilgan<ref name="Monte">{{cite journal|author=Monte-Serrat, D. M.|author2=Cattani, C.|journal=International Journal of Cognitive Computing in Engineering|title=Interpretability in neural networks towards universal consistency|volume=2|pages=30–39|date=1 June 2021|issn=2666-3074|doi=10.1016/j.ijcce.2021.01.002|doi-access=free}}</ref>. Metodologiyaga oid nisbatan eskiroq boʻlgan ilmiy maqolaga esa yanada koʻproq iqtibos keltirilgan boʻlib<ref name="Ioannidis_2019">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>, ular orasida [[MIT Press]] nashriyotining „Quantitative Science Studies“<ref name="Baas_2020">{{cite journal|author=Baas, J.|author2=Schotten, M.|author3=Plume, A.|author4=Côté, G.|author5=Karimi, R.|journal=Quantitative Science Studies|title=Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies|volume=1|issue=1|pages=377–386|date=1 February 2020|issn=2641-3337|doi=10.1162/qss_a_00019|doi-access=free}}</ref>, Springer nashriyotining „Scientometrics“ va boshqa koʻplab yetakchi jurnallar mavjud<ref name="Szom_2020">{{cite journal|author=Szomszor, M.|author2=Pendlebury, D. A.|author3=Adams, J.|journal=Scientometrics|title=How much is too much? The difference between research influence and self-citation excess|volume=123|issue=2|pages=1119–1147|date=1 May 2020|issn=1588-2861|doi=10.1007/s11192-020-03417-5|doi-access=free}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|3}}{{Authority control}} [[Turkum:Stenford universiteti nashrlari]] [[Turkum:Muallif darajasidagi ko‘rsatkichlar]] 2q7xm4169qog3fsgp9en3cyqisod324 6315550 6315549 2026-10-22T22:26:54Z Sherzod11W 273619 6315550 wikitext text/x-wiki '''Standartlashtirilgan iqtibos koʻrsatkichlari boʻyicha dunyo miqyosidagi mualliflar maʼlumotlar bazasi''' ({{lang-en|The science-wide author databases of standardized citation indicators}}) — 2015-yildan buyon [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] qoshida [[John Ioannidis|John P. A. Ioannidis]] rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan ishlab chiqilayotgan, dunyo olimlarining koʻp oʻlchovli reytingi<ref name="Ioannidis-2016">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Klavans, R.|author3=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=Multiple Citation Indicators and Their Composite across Scientific Disciplines|volume=14|issue=7|article-number=e1002501|publisher=Public Library of Science|date=1 July 2016|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.1002501|doi-access=free|pmid=27367269|pmc=4930269}}</ref><ref name="b">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>. == Asosiy qism == „<nowiki/>[[Scopus]]<nowiki/>“ maʼlumotlar bazasiga asoslangan ushbu koʻrsatkichlar barcha ilm-fan sohalarida eng koʻp iqtibos keltirilgan 200 000 nafar muallifdan iborat guruhni saralash va reytingini tuzish maqsadida olimlarning iqtiboslariga oid qariyb 8 millionta qaydni oʻrganib chiqadi. Bu koʻrsatkich odatda eng kuchli 2 foizlik eng yaxshi olimlarning [[Stanford universiteti|Stenford]] reytingi deb yuritiladi<ref name="Ioannidis-2020">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Boyack, K. W.|author3=Baas, J.|journal=PLOS Biology|title=Updated science-wide author databases of standardized citation indicators|volume=18|issue=10|article-number=e3000918|publisher=Public Library of Science|date=16 October 2020|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000918|doi-access=free|pmid=33064726|pmc=7567353}}</ref>. Ushbu reyting oltita iqtibos metrikasi asosida tuzilgan kompozit koʻrsatkich yordamida shakllantiriladi: * Iqtiboslarning umumiy soni; * h-indeksi; * Hammualliflik hisobga olingan Shrayberning hm-indeksi; * Yakka muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka yoki birinchi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka, birinchi yoki oxirgi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni. == Maʼlumotlar == Tadqiqot maʼlumotlarini (200 000 ga yaqin qayd) Xalqaro tadqiqotlarni oʻrganish markazi laboratoriyasi orqali „Elsevier“ platformasidan bepul yuklab olish mumkin<ref name="2022 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=September 2022 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/4?fbclid=IwAR0u4xhKMuKGIsi_prZLxOIOaMPzV-LNCmoIlDYua90eybIVIyE6Sl70vyc |volume=4 |year=2022 |access-date=17 November 2022 |publisher=Elsevier BV |doi=10.17632/btchxktzyw.4}}</ref><ref name="2024 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2024 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/7 |volume=7 |year=2024 |access-date=5 October 2024 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.7}}</ref><ref name="2025 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2025 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/8 |volume=8 |year=2025 |access-date=19 September 2025 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.8}}</ref>. == Natijalar == Ushbu indeks tadqiqotchilarni 22 ta ilm-fan sohasi hamda 174 ta quyi sohaga tasniflaydi. Reytinglar bir nechta turli koʻrinishlarda shakllantiriladi: butun ilmiy faoliyat davri uchun hamda oxirgi bir yil uchun alohida, shuningdek, muallifning oʻz-oʻziga iqtibos keltirishi hisobga olingan va olinmagan holatda. Bu esa toʻrtta turli xil konfiguratsiyani yuzaga keltiradi<ref name="Petersen">{{cite journal|doi=10.1007/s11192-021-04144-1|title=An analysis of top author citations in software engineering and a comparison with other fields|date=2021|last1=Petersen|first1=Kai|last2=Ali|first2=Nauman Bin|journal=Scientometrics|volume=126|issue=11|pages=9147–9183}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.joi.2022.101260|title=On predicting research grants productivity via machine learning|date=2022|last1=Tohalino|first1=Jorge A.V.|last2=Amancio|first2=Diego R.|journal=Journal of Informetrics|volume=16|issue=2|article-number=101260|arxiv=2106.10700}}</ref>. „C-score“ deb nomlanuvchi mazkur reytingning odatiy Xirsh indeksidan farqi shundaki, u hammualliflik tafsilotlariga hamda mualliflar ketma-ketligidagi oʻrniga sezgir: unda yakka, birinchi va oxirgi mualliflik kabi konfiguratsiyalarga koʻproq urgʻu beriladi. Koʻplab mualliflar tadqiqot tizimlarini aniq, arzon va sodda tarzda tavsiflash kontekstida Ioannidis tomonidan yaratilgan ushbu indeksning muhimligini taʼkidlaydilar. Stenford reytingidan joy olish nufuzli hisoblanib, olimlarning tanilish darajasi oshishiga xizmat qiladi; bu esa oʻz navbatida, oʻzaro aloqalar imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadqiqotlar uchun moliyaviy mablagʻlar (grantlar) jalb qilishda qoʻl kelishi mumkin<ref>{{cite journal|doi=10.1590/0001-3765202120201952|title=The 100,000 most influential scientists rank: The underrepresentation of Brazilian women in academia|date=2021|last1=Oliveira|first1=Leticia DE|last2=Reichert|first2=Fernanda|last3=Zandonà|first3=Eugenia|last4=Soletti|first4=Rossana C.|last5=Staniscuaski|first5=Fernanda|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|volume=93|issue=suppl 3|article-number=e20201952|pmid=34550208|hdl=10183/233727|hdl-access=free}}</ref><ref name="Perneger">{{cite journal|author=Perneger, T.|journal=Research Integrity and Peer Review|title=Authorship and citation patterns of highly cited biomedical researchers: a cross-sectional study|volume=8|issue=1|article-number=13|date=5 September 2023|issn=2058-8615|doi=10.1186/s41073-023-00137-1|doi-access=free|pmid=37667388|pmc=10478343}}</ref>. Bundan tashqari, mazkur reyting muayyan sohadagi tadqiqotchilarga oʻz yoʻnalishlaridagi iqtibos keltirish tendensiyalarini boshqa sohalar bilan oʻzaro solishtirish imkoniyatini beradi. == Eʼtirof etilishi va qoʻllanilishi == Ushbu reytingni taqdim etgan ilmiy maqolalardan bibliometriya va ilmmetriya sohalarida faoliyat yuritayotgan mualliflar tomonidan juda koʻp iqtibos keltirilgan. Masalan, mazkur indeks metodologiyasining yangilanishini tavsiflovchi ilmiy ishga<ref>Updated count in Google Scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=science-wide+author+databases+of+standardized+citation+indicators&btnG=</ref>, [[SAGE (jurnal)|SAGE]] nashriyotining „<nowiki/>[[Research on Social Work Practice]]<nowiki/>“, [[Elsevier]] nashriyotining „Perspectives in Ecology and Conservation“<ref name="Zandonà">{{cite journal|author=Zandonà, E.|journal=Perspectives in Ecology and Conservation|title=Female ecologists are falling from the academic ladder: A call for action|volume=20|issue=3|pages=294–299|date=1 July 2022|issn=2530-0644|doi=10.1016/j.pecon.2022.04.001|bibcode=2022PEcoC..20..294Z}}</ref>, Springer nashriyotining „Forensic Science<ref name="Jones">{{cite journal|author=Jones, A. W.|journal=Forensic Science, Medicine and Pathology|title=Highly cited forensic practitioners in the discipline legal and forensic medicine and the importance of peer-review and publication for admission of expert testimony|volume=18|issue=1|pages=37–44|date=1 March 2022|issn=1556-2891|doi=10.1007/s12024-021-00447-0|pmid=35129820}}</ref>, Medicine and Pathology“, [[Oksford universiteti nashriyoti|Oxford Academic nashriyotining]] „The Journals of Gerontology: Series A“<ref name="Ferraro">{{cite journal|author=Ferraro, K. F.|journal=The Journals of Gerontology: Series A|title=Disciplinary Roots of 300 Top-Ranked Scientific Contributors to Gerontology: From Legacy to Enriching Our Discovery|volume=77|issue=11|pages=2149–2154|date=1 November 2022|issn=1079-5006|doi=10.1093/gerona/glac129|pmid=36409829|pmc=9678198}}</ref> hamda Springer nashriyotining „Scientometrics“ kabi jurnallarida maqolalari chop etilgan mualliflar tomonidan iqtiboslar keltirilgan<ref name="Monte">{{cite journal|author=Monte-Serrat, D. M.|author2=Cattani, C.|journal=International Journal of Cognitive Computing in Engineering|title=Interpretability in neural networks towards universal consistency|volume=2|pages=30–39|date=1 June 2021|issn=2666-3074|doi=10.1016/j.ijcce.2021.01.002|doi-access=free}}</ref>. Metodologiyaga oid nisbatan eskiroq boʻlgan ilmiy maqolaga esa yanada koʻproq iqtibos keltirilgan boʻlib<ref name="Ioannidis_2019">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>, ular orasida [[MIT Press]] nashriyotining „Quantitative Science Studies“<ref name="Baas_2020">{{cite journal|author=Baas, J.|author2=Schotten, M.|author3=Plume, A.|author4=Côté, G.|author5=Karimi, R.|journal=Quantitative Science Studies|title=Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies|volume=1|issue=1|pages=377–386|date=1 February 2020|issn=2641-3337|doi=10.1162/qss_a_00019|doi-access=free}}</ref>, Springer nashriyotining „Scientometrics“ va boshqa koʻplab yetakchi jurnallar mavjud<ref name="Szom_2020">{{cite journal|author=Szomszor, M.|author2=Pendlebury, D. A.|author3=Adams, J.|journal=Scientometrics|title=How much is too much? The difference between research influence and self-citation excess|volume=123|issue=2|pages=1119–1147|date=1 May 2020|issn=1588-2861|doi=10.1007/s11192-020-03417-5|doi-access=free}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|3}}{{Authority control}} [[Turkum:Stenford universiteti nashrlari]] [[Turkum:Muallif darajasidagi ko‘rsatkichlar]] llav7w1g5xsdr0ckc00our99b8f3ppt 6315551 6315550 2026-10-22T22:27:11Z Sherzod11W 273619 6315551 wikitext text/x-wiki '''Standartlashtirilgan iqtibos koʻrsatkichlari boʻyicha dunyo miqyosidagi mualliflar maʼlumotlar bazasi''' ({{lang-en|The science-wide author databases of standardized citation indicators}}) — 2015-yildan buyon [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] qoshida [[John Ioannidis|John P. A. Ioannidis]] rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan ishlab chiqilayotgan, dunyo olimlarining koʻp oʻlchovli reytingi<ref name="Ioannidis-2016">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Klavans, R.|author3=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=Multiple Citation Indicators and Their Composite across Scientific Disciplines|volume=14|issue=7|article-number=e1002501|publisher=Public Library of Science|date=1 July 2016|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.1002501|doi-access=free|pmid=27367269|pmc=4930269}}</ref><ref name="b">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>. == Asosiy qism == „[[Scopus]]“ maʼlumotlar bazasiga asoslangan ushbu koʻrsatkichlar barcha ilm-fan sohalarida eng koʻp iqtibos keltirilgan 200 000 nafar muallifdan iborat guruhni saralash va reytingini tuzish maqsadida olimlarning iqtiboslariga oid qariyb 8 millionta qaydni oʻrganib chiqadi. Bu koʻrsatkich odatda eng kuchli 2 foizlik eng yaxshi olimlarning [[Stanford universiteti|Stenford]] reytingi deb yuritiladi<ref name="Ioannidis-2020">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Boyack, K. W.|author3=Baas, J.|journal=PLOS Biology|title=Updated science-wide author databases of standardized citation indicators|volume=18|issue=10|article-number=e3000918|publisher=Public Library of Science|date=16 October 2020|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000918|doi-access=free|pmid=33064726|pmc=7567353}}</ref>. Ushbu reyting oltita iqtibos metrikasi asosida tuzilgan kompozit koʻrsatkich yordamida shakllantiriladi: * Iqtiboslarning umumiy soni; * h-indeksi; * Hammualliflik hisobga olingan Shrayberning hm-indeksi; * Yakka muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka yoki birinchi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka, birinchi yoki oxirgi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni. == Maʼlumotlar == Tadqiqot maʼlumotlarini (200 000 ga yaqin qayd) Xalqaro tadqiqotlarni oʻrganish markazi laboratoriyasi orqali „Elsevier“ platformasidan bepul yuklab olish mumkin<ref name="2022 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=September 2022 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/4?fbclid=IwAR0u4xhKMuKGIsi_prZLxOIOaMPzV-LNCmoIlDYua90eybIVIyE6Sl70vyc |volume=4 |year=2022 |access-date=17 November 2022 |publisher=Elsevier BV |doi=10.17632/btchxktzyw.4}}</ref><ref name="2024 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2024 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/7 |volume=7 |year=2024 |access-date=5 October 2024 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.7}}</ref><ref name="2025 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2025 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/8 |volume=8 |year=2025 |access-date=19 September 2025 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.8}}</ref>. == Natijalar == Ushbu indeks tadqiqotchilarni 22 ta ilm-fan sohasi hamda 174 ta quyi sohaga tasniflaydi. Reytinglar bir nechta turli koʻrinishlarda shakllantiriladi: butun ilmiy faoliyat davri uchun hamda oxirgi bir yil uchun alohida, shuningdek, muallifning oʻz-oʻziga iqtibos keltirishi hisobga olingan va olinmagan holatda. Bu esa toʻrtta turli xil konfiguratsiyani yuzaga keltiradi<ref name="Petersen">{{cite journal|doi=10.1007/s11192-021-04144-1|title=An analysis of top author citations in software engineering and a comparison with other fields|date=2021|last1=Petersen|first1=Kai|last2=Ali|first2=Nauman Bin|journal=Scientometrics|volume=126|issue=11|pages=9147–9183}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.joi.2022.101260|title=On predicting research grants productivity via machine learning|date=2022|last1=Tohalino|first1=Jorge A.V.|last2=Amancio|first2=Diego R.|journal=Journal of Informetrics|volume=16|issue=2|article-number=101260|arxiv=2106.10700}}</ref>. „C-score“ deb nomlanuvchi mazkur reytingning odatiy Xirsh indeksidan farqi shundaki, u hammualliflik tafsilotlariga hamda mualliflar ketma-ketligidagi oʻrniga sezgir: unda yakka, birinchi va oxirgi mualliflik kabi konfiguratsiyalarga koʻproq urgʻu beriladi. Koʻplab mualliflar tadqiqot tizimlarini aniq, arzon va sodda tarzda tavsiflash kontekstida Ioannidis tomonidan yaratilgan ushbu indeksning muhimligini taʼkidlaydilar. Stenford reytingidan joy olish nufuzli hisoblanib, olimlarning tanilish darajasi oshishiga xizmat qiladi; bu esa oʻz navbatida, oʻzaro aloqalar imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadqiqotlar uchun moliyaviy mablagʻlar (grantlar) jalb qilishda qoʻl kelishi mumkin<ref>{{cite journal|doi=10.1590/0001-3765202120201952|title=The 100,000 most influential scientists rank: The underrepresentation of Brazilian women in academia|date=2021|last1=Oliveira|first1=Leticia DE|last2=Reichert|first2=Fernanda|last3=Zandonà|first3=Eugenia|last4=Soletti|first4=Rossana C.|last5=Staniscuaski|first5=Fernanda|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|volume=93|issue=suppl 3|article-number=e20201952|pmid=34550208|hdl=10183/233727|hdl-access=free}}</ref><ref name="Perneger">{{cite journal|author=Perneger, T.|journal=Research Integrity and Peer Review|title=Authorship and citation patterns of highly cited biomedical researchers: a cross-sectional study|volume=8|issue=1|article-number=13|date=5 September 2023|issn=2058-8615|doi=10.1186/s41073-023-00137-1|doi-access=free|pmid=37667388|pmc=10478343}}</ref>. Bundan tashqari, mazkur reyting muayyan sohadagi tadqiqotchilarga oʻz yoʻnalishlaridagi iqtibos keltirish tendensiyalarini boshqa sohalar bilan oʻzaro solishtirish imkoniyatini beradi. == Eʼtirof etilishi va qoʻllanilishi == Ushbu reytingni taqdim etgan ilmiy maqolalardan bibliometriya va ilmmetriya sohalarida faoliyat yuritayotgan mualliflar tomonidan juda koʻp iqtibos keltirilgan. Masalan, mazkur indeks metodologiyasining yangilanishini tavsiflovchi ilmiy ishga<ref>Updated count in Google Scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=science-wide+author+databases+of+standardized+citation+indicators&btnG=</ref>, [[SAGE (jurnal)|SAGE]] nashriyotining „<nowiki/>[[Research on Social Work Practice]]<nowiki/>“, [[Elsevier]] nashriyotining „Perspectives in Ecology and Conservation“<ref name="Zandonà">{{cite journal|author=Zandonà, E.|journal=Perspectives in Ecology and Conservation|title=Female ecologists are falling from the academic ladder: A call for action|volume=20|issue=3|pages=294–299|date=1 July 2022|issn=2530-0644|doi=10.1016/j.pecon.2022.04.001|bibcode=2022PEcoC..20..294Z}}</ref>, Springer nashriyotining „Forensic Science<ref name="Jones">{{cite journal|author=Jones, A. W.|journal=Forensic Science, Medicine and Pathology|title=Highly cited forensic practitioners in the discipline legal and forensic medicine and the importance of peer-review and publication for admission of expert testimony|volume=18|issue=1|pages=37–44|date=1 March 2022|issn=1556-2891|doi=10.1007/s12024-021-00447-0|pmid=35129820}}</ref>, Medicine and Pathology“, [[Oksford universiteti nashriyoti|Oxford Academic nashriyotining]] „The Journals of Gerontology: Series A“<ref name="Ferraro">{{cite journal|author=Ferraro, K. F.|journal=The Journals of Gerontology: Series A|title=Disciplinary Roots of 300 Top-Ranked Scientific Contributors to Gerontology: From Legacy to Enriching Our Discovery|volume=77|issue=11|pages=2149–2154|date=1 November 2022|issn=1079-5006|doi=10.1093/gerona/glac129|pmid=36409829|pmc=9678198}}</ref> hamda Springer nashriyotining „Scientometrics“ kabi jurnallarida maqolalari chop etilgan mualliflar tomonidan iqtiboslar keltirilgan<ref name="Monte">{{cite journal|author=Monte-Serrat, D. M.|author2=Cattani, C.|journal=International Journal of Cognitive Computing in Engineering|title=Interpretability in neural networks towards universal consistency|volume=2|pages=30–39|date=1 June 2021|issn=2666-3074|doi=10.1016/j.ijcce.2021.01.002|doi-access=free}}</ref>. Metodologiyaga oid nisbatan eskiroq boʻlgan ilmiy maqolaga esa yanada koʻproq iqtibos keltirilgan boʻlib<ref name="Ioannidis_2019">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>, ular orasida [[MIT Press]] nashriyotining „Quantitative Science Studies“<ref name="Baas_2020">{{cite journal|author=Baas, J.|author2=Schotten, M.|author3=Plume, A.|author4=Côté, G.|author5=Karimi, R.|journal=Quantitative Science Studies|title=Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies|volume=1|issue=1|pages=377–386|date=1 February 2020|issn=2641-3337|doi=10.1162/qss_a_00019|doi-access=free}}</ref>, Springer nashriyotining „Scientometrics“ va boshqa koʻplab yetakchi jurnallar mavjud<ref name="Szom_2020">{{cite journal|author=Szomszor, M.|author2=Pendlebury, D. A.|author3=Adams, J.|journal=Scientometrics|title=How much is too much? The difference between research influence and self-citation excess|volume=123|issue=2|pages=1119–1147|date=1 May 2020|issn=1588-2861|doi=10.1007/s11192-020-03417-5|doi-access=free}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|3}}{{Authority control}} [[Turkum:Stenford universiteti nashrlari]] [[Turkum:Muallif darajasidagi ko‘rsatkichlar]] f4gs33boelqf7a25hgqebmyvs80o4a0 6315552 6315551 2026-10-22T22:27:20Z Sherzod11W 273619 6315552 wikitext text/x-wiki '''Standartlashtirilgan iqtibos koʻrsatkichlari boʻyicha dunyo miqyosidagi mualliflar maʼlumotlar bazasi''' ({{lang-en|The science-wide author databases of standardized citation indicators}}) — 2015-yildan buyon [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] qoshida [[John Ioannidis|John P. A. Ioannidis]] rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan ishlab chiqilayotgan, dunyo olimlarining koʻp oʻlchovli reytingi<ref name="Ioannidis-2016">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Klavans, R.|author3=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=Multiple Citation Indicators and Their Composite across Scientific Disciplines|volume=14|issue=7|article-number=e1002501|publisher=Public Library of Science|date=1 July 2016|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.1002501|doi-access=free|pmid=27367269|pmc=4930269}}</ref><ref name="b">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>. == Asosiy qism == „[[Scopus]]“ maʼlumotlar bazasiga asoslangan ushbu koʻrsatkichlar barcha ilm-fan sohalarida eng koʻp iqtibos keltirilgan 200 000 nafar muallifdan iborat guruhni saralash va reytingini tuzish maqsadida olimlarning iqtiboslariga oid qariyb 8 millionta qaydni oʻrganib chiqadi. Bu koʻrsatkich odatda eng kuchli 2 foizlik eng yaxshi olimlarning [[Stanford universiteti|Stenford]] reytingi deb yuritiladi<ref name="Ioannidis-2020">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Boyack, K. W.|author3=Baas, J.|journal=PLOS Biology|title=Updated science-wide author databases of standardized citation indicators|volume=18|issue=10|article-number=e3000918|publisher=Public Library of Science|date=16 October 2020|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000918|doi-access=free|pmid=33064726|pmc=7567353}}</ref>. Ushbu reyting oltita iqtibos metrikasi asosida tuzilgan kompozit koʻrsatkich yordamida shakllantiriladi: * Iqtiboslarning umumiy soni; * h-indeksi; * Hammualliflik hisobga olingan Shrayberning hm-indeksi; * Yakka muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka yoki birinchi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka, birinchi yoki oxirgi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni. == Maʼlumotlar == Tadqiqot maʼlumotlarini (200 000 ga yaqin qayd) Xalqaro tadqiqotlarni oʻrganish markazi laboratoriyasi orqali „Elsevier“ platformasidan bepul yuklab olish mumkin<ref name="2022 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=September 2022 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/4?fbclid=IwAR0u4xhKMuKGIsi_prZLxOIOaMPzV-LNCmoIlDYua90eybIVIyE6Sl70vyc |volume=4 |year=2022 |access-date=17 November 2022 |publisher=Elsevier BV |doi=10.17632/btchxktzyw.4}}</ref><ref name="2024 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2024 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/7 |volume=7 |year=2024 |access-date=5 October 2024 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.7}}</ref><ref name="2025 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2025 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/8 |volume=8 |year=2025 |access-date=19 September 2025 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.8}}</ref>. == Natijalar == Ushbu indeks tadqiqotchilarni 22 ta ilm-fan sohasi hamda 174 ta quyi sohaga tasniflaydi. Reytinglar bir nechta turli koʻrinishlarda shakllantiriladi: butun ilmiy faoliyat davri uchun hamda oxirgi bir yil uchun alohida, shuningdek, muallifning oʻz-oʻziga iqtibos keltirishi hisobga olingan va olinmagan holatda. Bu esa toʻrtta turli xil konfiguratsiyani yuzaga keltiradi<ref name="Petersen">{{cite journal|doi=10.1007/s11192-021-04144-1|title=An analysis of top author citations in software engineering and a comparison with other fields|date=2021|last1=Petersen|first1=Kai|last2=Ali|first2=Nauman Bin|journal=Scientometrics|volume=126|issue=11|pages=9147–9183}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.joi.2022.101260|title=On predicting research grants productivity via machine learning|date=2022|last1=Tohalino|first1=Jorge A.V.|last2=Amancio|first2=Diego R.|journal=Journal of Informetrics|volume=16|issue=2|article-number=101260|arxiv=2106.10700}}</ref>. „C-score“ deb nomlanuvchi mazkur reytingning odatiy Xirsh indeksidan farqi shundaki, u hammualliflik tafsilotlariga hamda mualliflar ketma-ketligidagi oʻrniga sezgir: unda yakka, birinchi va oxirgi mualliflik kabi konfiguratsiyalarga koʻproq urgʻu beriladi. Koʻplab mualliflar tadqiqot tizimlarini aniq, arzon va sodda tarzda tavsiflash kontekstida Ioannidis tomonidan yaratilgan ushbu indeksning muhimligini taʼkidlaydilar. Stenford reytingidan joy olish nufuzli hisoblanib, olimlarning tanilish darajasi oshishiga xizmat qiladi; bu esa oʻz navbatida, oʻzaro aloqalar imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadqiqotlar uchun moliyaviy mablagʻlar (grantlar) jalb qilishda qoʻl kelishi mumkin<ref>{{cite journal|doi=10.1590/0001-3765202120201952|title=The 100,000 most influential scientists rank: The underrepresentation of Brazilian women in academia|date=2021|last1=Oliveira|first1=Leticia DE|last2=Reichert|first2=Fernanda|last3=Zandonà|first3=Eugenia|last4=Soletti|first4=Rossana C.|last5=Staniscuaski|first5=Fernanda|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|volume=93|issue=suppl 3|article-number=e20201952|pmid=34550208|hdl=10183/233727|hdl-access=free}}</ref><ref name="Perneger">{{cite journal|author=Perneger, T.|journal=Research Integrity and Peer Review|title=Authorship and citation patterns of highly cited biomedical researchers: a cross-sectional study|volume=8|issue=1|article-number=13|date=5 September 2023|issn=2058-8615|doi=10.1186/s41073-023-00137-1|doi-access=free|pmid=37667388|pmc=10478343}}</ref>. Bundan tashqari, mazkur reyting muayyan sohadagi tadqiqotchilarga oʻz yoʻnalishlaridagi iqtibos keltirish tendensiyalarini boshqa sohalar bilan oʻzaro solishtirish imkoniyatini beradi. == Eʼtirof etilishi va qoʻllanilishi == Ushbu reytingni taqdim etgan ilmiy maqolalardan bibliometriya va ilmmetriya sohalarida faoliyat yuritayotgan mualliflar tomonidan juda koʻp iqtibos keltirilgan. Masalan, mazkur indeks metodologiyasining yangilanishini tavsiflovchi ilmiy ishga<ref>Updated count in Google Scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=science-wide+author+databases+of+standardized+citation+indicators&btnG=</ref>, [[SAGE (jurnal)|SAGE]] nashriyotining „<nowiki/>[[Research on Social Work Practice]]<nowiki/>“, [[Elsevier]] nashriyotining „Perspectives in Ecology and Conservation“<ref name="Zandonà">{{cite journal|author=Zandonà, E.|journal=Perspectives in Ecology and Conservation|title=Female ecologists are falling from the academic ladder: A call for action|volume=20|issue=3|pages=294–299|date=1 July 2022|issn=2530-0644|doi=10.1016/j.pecon.2022.04.001|bibcode=2022PEcoC..20..294Z}}</ref>, Springer nashriyotining „Forensic Science<ref name="Jones">{{cite journal|author=Jones, A. W.|journal=Forensic Science, Medicine and Pathology|title=Highly cited forensic practitioners in the discipline legal and forensic medicine and the importance of peer-review and publication for admission of expert testimony|volume=18|issue=1|pages=37–44|date=1 March 2022|issn=1556-2891|doi=10.1007/s12024-021-00447-0|pmid=35129820}}</ref>, Medicine and Pathology“, [[Oksford universiteti nashriyoti|Oxford Academic nashriyotining]] „The Journals of Gerontology: Series A“<ref name="Ferraro">{{cite journal|author=Ferraro, K. F.|journal=The Journals of Gerontology: Series A|title=Disciplinary Roots of 300 Top-Ranked Scientific Contributors to Gerontology: From Legacy to Enriching Our Discovery|volume=77|issue=11|pages=2149–2154|date=1 November 2022|issn=1079-5006|doi=10.1093/gerona/glac129|pmid=36409829|pmc=9678198}}</ref> hamda Springer nashriyotining „Scientometrics“ kabi jurnallarida maqolalari chop etilgan mualliflar tomonidan iqtiboslar keltirilgan<ref name="Monte">{{cite journal|author=Monte-Serrat, D. M.|author2=Cattani, C.|journal=International Journal of Cognitive Computing in Engineering|title=Interpretability in neural networks towards universal consistency|volume=2|pages=30–39|date=1 June 2021|issn=2666-3074|doi=10.1016/j.ijcce.2021.01.002|doi-access=free}}</ref>. Metodologiyaga oid nisbatan eskiroq boʻlgan ilmiy maqolaga esa yanada koʻproq iqtibos keltirilgan boʻlib<ref name="Ioannidis_2019">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>, ular orasida [[MIT Press]] nashriyotining „Quantitative Science Studies“<ref name="Baas_2020">{{cite journal|author=Baas, J.|author2=Schotten, M.|author3=Plume, A.|author4=Côté, G.|author5=Karimi, R.|journal=Quantitative Science Studies|title=Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies|volume=1|issue=1|pages=377–386|date=1 February 2020|issn=2641-3337|doi=10.1162/qss_a_00019|doi-access=free}}</ref>, Springer nashriyotining „Scientometrics“ va boshqa koʻplab yetakchi jurnallar mavjud<ref name="Szom_2020">{{cite journal|author=Szomszor, M.|author2=Pendlebury, D. A.|author3=Adams, J.|journal=Scientometrics|title=How much is too much? The difference between research influence and self-citation excess|volume=123|issue=2|pages=1119–1147|date=1 May 2020|issn=1588-2861|doi=10.1007/s11192-020-03417-5|doi-access=free}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|3}}{{Authority control}} [[Turkum:Stenford universiteti nashrlari]] [[Turkum:Muallif darajasidagi ko‘rsatkichlar]] rikaf36d6mqs6a6qpcyzw6xk60hjmn9 6315553 6315552 2026-10-22T22:27:28Z Sherzod11W 273619 6315553 wikitext text/x-wiki '''Standartlashtirilgan iqtibos koʻrsatkichlari boʻyicha dunyo miqyosidagi mualliflar maʼlumotlar bazasi''' ({{lang-en|The science-wide author databases of standardized citation indicators}}) — 2015-yildan buyon [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] qoshida [[John Ioannidis|John P. A. Ioannidis]] rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan ishlab chiqilayotgan, dunyo olimlarining koʻp oʻlchovli reytingi<ref name="Ioannidis-2016">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Klavans, R.|author3=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=Multiple Citation Indicators and Their Composite across Scientific Disciplines|volume=14|issue=7|article-number=e1002501|publisher=Public Library of Science|date=1 July 2016|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.1002501|doi-access=free|pmid=27367269|pmc=4930269}}</ref><ref name="b">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>. == Asosiy qism == „[[Scopus]]“ maʼlumotlar bazasiga asoslangan ushbu koʻrsatkichlar barcha ilm-fan sohalarida eng koʻp iqtibos keltirilgan 200 000 nafar muallifdan iborat guruhni saralash va reytingini tuzish maqsadida olimlarning iqtiboslariga oid qariyb 8 millionta qaydni oʻrganib chiqadi. Bu koʻrsatkich odatda eng kuchli 2 foizlik eng yaxshi olimlarning [[Stanford universiteti|Stenford]] reytingi deb yuritiladi<ref name="Ioannidis-2020">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Boyack, K. W.|author3=Baas, J.|journal=PLOS Biology|title=Updated science-wide author databases of standardized citation indicators|volume=18|issue=10|article-number=e3000918|publisher=Public Library of Science|date=16 October 2020|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000918|doi-access=free|pmid=33064726|pmc=7567353}}</ref>. Ushbu reyting oltita iqtibos metrikasi asosida tuzilgan kompozit koʻrsatkich yordamida shakllantiriladi: * Iqtiboslarning umumiy soni; * h-indeksi; * Hammualliflik hisobga olingan Shrayberning hm-indeksi; * Yakka muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka yoki birinchi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka, birinchi yoki oxirgi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni. == Maʼlumotlar == Tadqiqot maʼlumotlarini (200 000 ga yaqin qayd) Xalqaro tadqiqotlarni oʻrganish markazi laboratoriyasi orqali „Elsevier“ platformasidan bepul yuklab olish mumkin<ref name="2022 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=September 2022 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/4?fbclid=IwAR0u4xhKMuKGIsi_prZLxOIOaMPzV-LNCmoIlDYua90eybIVIyE6Sl70vyc |volume=4 |year=2022 |access-date=17 November 2022 |publisher=Elsevier BV |doi=10.17632/btchxktzyw.4}}</ref><ref name="2024 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2024 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/7 |volume=7 |year=2024 |access-date=5 October 2024 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.7}}</ref><ref name="2025 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2025 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/8 |volume=8 |year=2025 |access-date=19 September 2025 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.8}}</ref>. == Natijalar == Ushbu indeks tadqiqotchilarni 22 ta ilm-fan sohasi hamda 174 ta quyi sohaga tasniflaydi. Reytinglar bir nechta turli koʻrinishlarda shakllantiriladi: butun ilmiy faoliyat davri uchun hamda oxirgi bir yil uchun alohida, shuningdek, muallifning oʻz-oʻziga iqtibos keltirishi hisobga olingan va olinmagan holatda. Bu esa toʻrtta turli xil konfiguratsiyani yuzaga keltiradi<ref name="Petersen">{{cite journal|doi=10.1007/s11192-021-04144-1|title=An analysis of top author citations in software engineering and a comparison with other fields|date=2021|last1=Petersen|first1=Kai|last2=Ali|first2=Nauman Bin|journal=Scientometrics|volume=126|issue=11|pages=9147–9183}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.joi.2022.101260|title=On predicting research grants productivity via machine learning|date=2022|last1=Tohalino|first1=Jorge A.V.|last2=Amancio|first2=Diego R.|journal=Journal of Informetrics|volume=16|issue=2|article-number=101260|arxiv=2106.10700}}</ref>. „C-score“ deb nomlanuvchi mazkur reytingning odatiy Xirsh indeksidan farqi shundaki, u hammualliflik tafsilotlariga hamda mualliflar ketma-ketligidagi oʻrniga sezgir: unda yakka, birinchi va oxirgi mualliflik kabi konfiguratsiyalarga koʻproq urgʻu beriladi. Koʻplab mualliflar tadqiqot tizimlarini aniq, arzon va sodda tarzda tavsiflash kontekstida Ioannidis tomonidan yaratilgan ushbu indeksning muhimligini taʼkidlaydilar. Stenford reytingidan joy olish nufuzli hisoblanib, olimlarning tanilish darajasi oshishiga xizmat qiladi; bu esa oʻz navbatida, oʻzaro aloqalar imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadqiqotlar uchun moliyaviy mablagʻlar (grantlar) jalb qilishda qoʻl kelishi mumkin<ref>{{cite journal|doi=10.1590/0001-3765202120201952|title=The 100,000 most influential scientists rank: The underrepresentation of Brazilian women in academia|date=2021|last1=Oliveira|first1=Leticia DE|last2=Reichert|first2=Fernanda|last3=Zandonà|first3=Eugenia|last4=Soletti|first4=Rossana C.|last5=Staniscuaski|first5=Fernanda|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|volume=93|issue=suppl 3|article-number=e20201952|pmid=34550208|hdl=10183/233727|hdl-access=free}}</ref><ref name="Perneger">{{cite journal|author=Perneger, T.|journal=Research Integrity and Peer Review|title=Authorship and citation patterns of highly cited biomedical researchers: a cross-sectional study|volume=8|issue=1|article-number=13|date=5 September 2023|issn=2058-8615|doi=10.1186/s41073-023-00137-1|doi-access=free|pmid=37667388|pmc=10478343}}</ref>. Bundan tashqari, mazkur reyting muayyan sohadagi tadqiqotchilarga oʻz yoʻnalishlaridagi iqtibos keltirish tendensiyalarini boshqa sohalar bilan oʻzaro solishtirish imkoniyatini beradi. == Eʼtirof etilishi va qoʻllanilishi == Ushbu reytingni taqdim etgan ilmiy maqolalardan bibliometriya va ilmmetriya sohalarida faoliyat yuritayotgan mualliflar tomonidan juda koʻp iqtibos keltirilgan. Masalan, mazkur indeks metodologiyasining yangilanishini tavsiflovchi ilmiy ishga<ref>Updated count in Google Scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=science-wide+author+databases+of+standardized+citation+indicators&btnG=</ref>, [[SAGE (jurnal)|SAGE]] nashriyotining „<nowiki/>[[Research on Social Work Practice]]<nowiki/>“, [[Elsevier]] nashriyotining „Perspectives in Ecology and Conservation“<ref name="Zandonà">{{cite journal|author=Zandonà, E.|journal=Perspectives in Ecology and Conservation|title=Female ecologists are falling from the academic ladder: A call for action|volume=20|issue=3|pages=294–299|date=1 July 2022|issn=2530-0644|doi=10.1016/j.pecon.2022.04.001|bibcode=2022PEcoC..20..294Z}}</ref>, Springer nashriyotining „Forensic Science<ref name="Jones">{{cite journal|author=Jones, A. W.|journal=Forensic Science, Medicine and Pathology|title=Highly cited forensic practitioners in the discipline legal and forensic medicine and the importance of peer-review and publication for admission of expert testimony|volume=18|issue=1|pages=37–44|date=1 March 2022|issn=1556-2891|doi=10.1007/s12024-021-00447-0|pmid=35129820}}</ref>, Medicine and Pathology“, [[Oksford universiteti nashriyoti|Oxford Academic nashriyotining]] „The Journals of Gerontology: Series A“<ref name="Ferraro">{{cite journal|author=Ferraro, K. F.|journal=The Journals of Gerontology: Series A|title=Disciplinary Roots of 300 Top-Ranked Scientific Contributors to Gerontology: From Legacy to Enriching Our Discovery|volume=77|issue=11|pages=2149–2154|date=1 November 2022|issn=1079-5006|doi=10.1093/gerona/glac129|pmid=36409829|pmc=9678198}}</ref> hamda Springer nashriyotining „Scientometrics“ kabi jurnallarida maqolalari chop etilgan mualliflar tomonidan iqtiboslar keltirilgan<ref name="Monte">{{cite journal|author=Monte-Serrat, D. M.|author2=Cattani, C.|journal=International Journal of Cognitive Computing in Engineering|title=Interpretability in neural networks towards universal consistency|volume=2|pages=30–39|date=1 June 2021|issn=2666-3074|doi=10.1016/j.ijcce.2021.01.002|doi-access=free}}</ref>. Metodologiyaga oid nisbatan eskiroq boʻlgan ilmiy maqolaga esa yanada koʻproq iqtibos keltirilgan boʻlib<ref name="Ioannidis_2019">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>, ular orasida [[MIT Press]] nashriyotining „Quantitative Science Studies“<ref name="Baas_2020">{{cite journal|author=Baas, J.|author2=Schotten, M.|author3=Plume, A.|author4=Côté, G.|author5=Karimi, R.|journal=Quantitative Science Studies|title=Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies|volume=1|issue=1|pages=377–386|date=1 February 2020|issn=2641-3337|doi=10.1162/qss_a_00019|doi-access=free}}</ref>, Springer nashriyotining „Scientometrics“ va boshqa koʻplab yetakchi jurnallar mavjud<ref name="Szom_2020">{{cite journal|author=Szomszor, M.|author2=Pendlebury, D. A.|author3=Adams, J.|journal=Scientometrics|title=How much is too much? The difference between research influence and self-citation excess|volume=123|issue=2|pages=1119–1147|date=1 May 2020|issn=1588-2861|doi=10.1007/s11192-020-03417-5|doi-access=free}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|3}}{{Authority control}} [[Turkum:Stenford universiteti nashrlari]] [[Turkum:Muallif darajasidagi ko‘rsatkichlar]] o5ixjuxb92cltz4337rtlholhh51w8c 6315554 6315553 2026-10-22T22:27:45Z Sherzod11W 273619 6315554 wikitext text/x-wiki '''Standartlashtirilgan iqtibos koʻrsatkichlari boʻyicha dunyo miqyosidagi mualliflar maʼlumotlar bazasi''' ({{lang-en|The science-wide author databases of standardized citation indicators}}) — 2015-yildan buyon [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] qoshida [[John Ioannidis|John P. A. Ioannidis]] rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan ishlab chiqilayotgan, dunyo olimlarining koʻp oʻlchovli reytingi<ref name="Ioannidis-2016">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Klavans, R.|author3=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=Multiple Citation Indicators and Their Composite across Scientific Disciplines|volume=14|issue=7|article-number=e1002501|publisher=Public Library of Science|date=1 July 2016|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.1002501|doi-access=free|pmid=27367269|pmc=4930269}}</ref><ref name="b">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>. == Asosiy qism == „[[Scopus]]“ maʼlumotlar bazasiga asoslangan ushbu koʻrsatkichlar barcha ilm-fan sohalarida eng koʻp iqtibos keltirilgan 200 000 nafar muallifdan iborat guruhni saralash va reytingini tuzish maqsadida olimlarning iqtiboslariga oid qariyb 8 millionta qaydni oʻrganib chiqadi. Bu koʻrsatkich odatda eng kuchli 2 foizlik eng yaxshi olimlarning [[Stanford universiteti|Stenford]] reytingi deb yuritiladi<ref name="Ioannidis-2020">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Boyack, K. W.|author3=Baas, J.|journal=PLOS Biology|title=Updated science-wide author databases of standardized citation indicators|volume=18|issue=10|article-number=e3000918|publisher=Public Library of Science|date=16 October 2020|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000918|doi-access=free|pmid=33064726|pmc=7567353}}</ref>. Ushbu reyting oltita iqtibos metrikasi asosida tuzilgan kompozit koʻrsatkich yordamida shakllantiriladi: * Iqtiboslarning umumiy soni; * h-indeksi; * Hammualliflik hisobga olingan Shrayberning hm-indeksi; * Yakka muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka yoki birinchi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni; * Yakka, birinchi yoki oxirgi muallif sifatida chop etilgan maqolalarga berilgan iqtiboslar soni. == Maʼlumotlar == Tadqiqot maʼlumotlarini (200 000 ga yaqin qayd) Xalqaro tadqiqotlarni oʻrganish markazi laboratoriyasi orqali „Elsevier“ platformasidan bepul yuklab olish mumkin<ref name="2022 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=September 2022 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/4?fbclid=IwAR0u4xhKMuKGIsi_prZLxOIOaMPzV-LNCmoIlDYua90eybIVIyE6Sl70vyc |volume=4 |year=2022 |access-date=17 November 2022 |publisher=Elsevier BV |doi=10.17632/btchxktzyw.4}}</ref><ref name="2024 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2024 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/7 |volume=7 |year=2024 |access-date=5 October 2024 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.7}}</ref><ref name="2025 update">{{Citation |author=Ioannidis, J. P. A. |title=August 2025 data-update for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators" |url=https://elsevier.digitalcommonsdata.com/datasets/btchxktzyw/8 |volume=8 |year=2025 |access-date=19 September 2025 |chapter=Bibliometrics |publisher=Elsevier Data Repository |doi=10.17632/btchxktzyw.8}}</ref>. == Natijalar == Ushbu indeks tadqiqotchilarni 22 ta ilm-fan sohasi hamda 174 ta quyi sohaga tasniflaydi. Reytinglar bir nechta turli koʻrinishlarda shakllantiriladi: butun ilmiy faoliyat davri uchun hamda oxirgi bir yil uchun alohida, shuningdek, muallifning oʻz-oʻziga iqtibos keltirishi hisobga olingan va olinmagan holatda. Bu esa toʻrtta turli xil konfiguratsiyani yuzaga keltiradi<ref name="Petersen">{{cite journal|doi=10.1007/s11192-021-04144-1|title=An analysis of top author citations in software engineering and a comparison with other fields|date=2021|last1=Petersen|first1=Kai|last2=Ali|first2=Nauman Bin|journal=Scientometrics|volume=126|issue=11|pages=9147–9183}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.joi.2022.101260|title=On predicting research grants productivity via machine learning|date=2022|last1=Tohalino|first1=Jorge A.V.|last2=Amancio|first2=Diego R.|journal=Journal of Informetrics|volume=16|issue=2|article-number=101260|arxiv=2106.10700}}</ref>. „C-score“ deb nomlanuvchi mazkur reytingning odatiy Xirsh indeksidan farqi shundaki, u hammualliflik tafsilotlariga hamda mualliflar ketma-ketligidagi oʻrniga sezgir: unda yakka, birinchi va oxirgi mualliflik kabi konfiguratsiyalarga koʻproq urgʻu beriladi. Koʻplab mualliflar tadqiqot tizimlarini aniq, arzon va sodda tarzda tavsiflash kontekstida Ioannidis tomonidan yaratilgan ushbu indeksning muhimligini taʼkidlaydilar. Stenford reytingidan joy olish nufuzli hisoblanib, olimlarning tanilish darajasi oshishiga xizmat qiladi; bu esa oʻz navbatida, oʻzaro aloqalar imkoniyatlarini kengaytirish hamda tadqiqotlar uchun moliyaviy mablagʻlar (grantlar) jalb qilishda qoʻl kelishi mumkin<ref>{{cite journal|doi=10.1590/0001-3765202120201952|title=The 100,000 most influential scientists rank: The underrepresentation of Brazilian women in academia|date=2021|last1=Oliveira|first1=Leticia DE|last2=Reichert|first2=Fernanda|last3=Zandonà|first3=Eugenia|last4=Soletti|first4=Rossana C.|last5=Staniscuaski|first5=Fernanda|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|volume=93|issue=suppl 3|article-number=e20201952|pmid=34550208|hdl=10183/233727|hdl-access=free}}</ref><ref name="Perneger">{{cite journal|author=Perneger, T.|journal=Research Integrity and Peer Review|title=Authorship and citation patterns of highly cited biomedical researchers: a cross-sectional study|volume=8|issue=1|article-number=13|date=5 September 2023|issn=2058-8615|doi=10.1186/s41073-023-00137-1|doi-access=free|pmid=37667388|pmc=10478343}}</ref>. Bundan tashqari, mazkur reyting muayyan sohadagi tadqiqotchilarga oʻz yoʻnalishlaridagi iqtibos keltirish tendensiyalarini boshqa sohalar bilan oʻzaro solishtirish imkoniyatini beradi. == Eʼtirof etilishi va qoʻllanilishi == Ushbu reytingni taqdim etgan ilmiy maqolalardan bibliometriya va ilmmetriya sohalarida faoliyat yuritayotgan mualliflar tomonidan juda koʻp iqtibos keltirilgan. Masalan, mazkur indeks metodologiyasining yangilanishini tavsiflovchi ilmiy ishga<ref>Updated count in Google Scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=science-wide+author+databases+of+standardized+citation+indicators&btnG=</ref>, [[SAGE (jurnal)|SAGE]] nashriyotining „<nowiki/>[[Research on Social Work Practice]]<nowiki/>“, [[Elsevier]] nashriyotining „Perspectives in Ecology and Conservation“<ref name="Zandonà">{{cite journal|author=Zandonà, E.|journal=Perspectives in Ecology and Conservation|title=Female ecologists are falling from the academic ladder: A call for action|volume=20|issue=3|pages=294–299|date=1 July 2022|issn=2530-0644|doi=10.1016/j.pecon.2022.04.001|bibcode=2022PEcoC..20..294Z}}</ref>, Springer nashriyotining „Forensic Science<ref name="Jones">{{cite journal|author=Jones, A. W.|journal=Forensic Science, Medicine and Pathology|title=Highly cited forensic practitioners in the discipline legal and forensic medicine and the importance of peer-review and publication for admission of expert testimony|volume=18|issue=1|pages=37–44|date=1 March 2022|issn=1556-2891|doi=10.1007/s12024-021-00447-0|pmid=35129820}}</ref>, Medicine and Pathology“, [[Oksford universiteti nashriyoti|Oxford Academic nashriyotining]] „The Journals of Gerontology: Series A“<ref name="Ferraro">{{cite journal|author=Ferraro, K. F.|journal=The Journals of Gerontology: Series A|title=Disciplinary Roots of 300 Top-Ranked Scientific Contributors to Gerontology: From Legacy to Enriching Our Discovery|volume=77|issue=11|pages=2149–2154|date=1 November 2022|issn=1079-5006|doi=10.1093/gerona/glac129|pmid=36409829|pmc=9678198}}</ref> hamda Springer nashriyotining „Scientometrics“ kabi jurnallarida maqolalari chop etilgan mualliflar tomonidan iqtiboslar keltirilgan<ref name="Monte">{{cite journal|author=Monte-Serrat, D. M.|author2=Cattani, C.|journal=International Journal of Cognitive Computing in Engineering|title=Interpretability in neural networks towards universal consistency|volume=2|pages=30–39|date=1 June 2021|issn=2666-3074|doi=10.1016/j.ijcce.2021.01.002|doi-access=free}}</ref>. Metodologiyaga oid nisbatan eskiroq boʻlgan ilmiy maqolaga esa yanada koʻproq iqtibos keltirilgan boʻlib<ref name="Ioannidis_2019">{{cite journal|author=Ioannidis, J. P. A.|author2=Baas, J.|author3=Klavans, R.|author4=Boyack, K. W.|journal=PLOS Biology|title=A standardized citation metrics author database annotated for scientific field|volume=17|issue=8|article-number=e3000384|publisher=Public Library of Science|date=12 August 2019|issn=1545-7885|doi=10.1371/journal.pbio.3000384|doi-access=free|pmid=31404057|pmc=6699798}}</ref>, ular orasida [[MIT Press]] nashriyotining „Quantitative Science Studies“<ref name="Baas_2020">{{cite journal|author=Baas, J.|author2=Schotten, M.|author3=Plume, A.|author4=Côté, G.|author5=Karimi, R.|journal=Quantitative Science Studies|title=Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies|volume=1|issue=1|pages=377–386|date=1 February 2020|issn=2641-3337|doi=10.1162/qss_a_00019|doi-access=free}}</ref>, Springer nashriyotining „Scientometrics“ va boshqa koʻplab yetakchi jurnallar mavjud<ref name="Szom_2020">{{cite journal|author=Szomszor, M.|author2=Pendlebury, D. A.|author3=Adams, J.|journal=Scientometrics|title=How much is too much? The difference between research influence and self-citation excess|volume=123|issue=2|pages=1119–1147|date=1 May 2020|issn=1588-2861|doi=10.1007/s11192-020-03417-5|doi-access=free}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|3}}{{Authority control}} [[Turkum:Stenford universiteti nashrlari]] [[Turkum:Muallif darajasidagi ko‘rsatkichlar]] i8w5sidkc4ibp3qa146nwwcrth3w0i7 4 1415147 6315849 6314309 2026-10-23T10:06:14Z Mirishkorlik 75661 /* Rozilar */ 6315849 wikitext text/x-wiki ===[[Majd ud-Davla]]=== : <small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Oblakulova|Oblakulova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Oblakulova|munozara]]) 08:38, 2026-yil 18-iyun (UTC)''</small> [[Buvayhiylar]] amirligining soʻnggi amiri haqidagi ushbu maqola bilan tanishib, oʻz fikrlaringizni bildirishingizni va ovoz berish jarayonida ishtirok etishingizni soʻrayman. Maqola inglizcha vikipediyada ham yaxshi maqola statusiga loyiq topilgan. [[Foydalanuvchi:Oblakulova|Oblakulova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Oblakulova|munozara]]) 08:38, 2026-yil 18-iyun (UTC) ==== Fikrlar ==== Muallifning oʻzbekcha Vikipediyada sifatli maqolalar koʻpayishi yoʻlidagi harakatlarini olqishlayman. Umuman olganda maqola yaxshi yozilgan ammo quyida baʼzi kamchiliklarni keltirib oʻtsam: # ''Abu Tolib Rustam (forscha: ابو طالب رستم‎‎; 997–1029) — 997-yildan 1029-yilgacha Raydagi Buvayhiylar amirligining soʻnggi amiri.'' — tavtologiyadan qochish lozim, shuningdek '''Raydagi Buvayhiylar'''? deyilganda faqat shaharga bogʻlanib qolmoqda. Taklif: <u>Abu Tolib Rustam — 997–1029-yillarda Rayda hukmronlik qilgan Buvayhiylarning soʻnggi amiri.</u>. # ''Asosan, Majd ud-Davla (مجد الدوله) laqabi bilan tanilgan.'' — jumla inglizchadan soʻzma soʻz tarjima qilingani uchun <u>commonly -> asosan</u> deya gapga qoʻshib tarjima qilingan. Tarjimada har bir soʻz olib oʻtilishi til jozibadorligiga salbiy taʼsir qilishi mumkin. Bu yerda asosan soʻzi shart emas. # ''Zaif hukmdor boʻlib, hukmronligining katta qismida amalda nomigagina hukmdor edi.'' — kichik gapning oʻzida uch oʻrinda hukm soʻzi ishlatilyapti. # ''Davlatning haqiqiy boshqaruvi esa onasi Sayyida Shirinning qoʻlida boʻlgan.'' — '''Davlatning <u>haqiqiy</u> boshqaruvi?''' -> <u>Davlat boshqaruvi amalda onasi Sayyida Shirinning qoʻlida boʻlgan.</u> # Maqolada oʻtgan zamonga tegishli gaplarning oxiridagi ''-di'' ni ''-adi, -gan'' ga oʻzgartirish lozim. {{u|Sitora Oblakulova}} ushbu kamchiliklar bartaraf etilib maqola yanada mukammal boʻlishiga ishonaman [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 05:03, 2026-yil 16-oktyabr (UTC) : Fikrlaringiz uchun rahmat. Yuqorida keltirilgan, shuningdek, maqolani yana bir-ikki karra oʻqish mobaynida kuzatgan kamchiliklarimni tuzatib qoʻydim. [[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sitora Oblakulova|munozara]]) 12:48, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} - [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 10:47, 2026-yil 29-iyun (UTC) # {{Roziman}} --[[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 10:06, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== fs9ct3dcpp3q63hf0qas0f2uxx4nuze 0 1439625 6315289 6306395 2026-10-22T15:01:40Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6315289 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Strigino International Airport | native_name = Международный аэропорт Стригино | image = | image2 = Nizhny Novgorod International Airport (April 2024).jpg | image_size = 250 | image2_size = 250 | IATA = GOJ | ICAO = UWGG | LID = НЖС | type = harbiy/fuqarolik | owner = „Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti“ OAJ | operator = [http://www.ar-management.ru/ HC Airports of Regions] | area_served = [[Nijniy Novgorod]] | location = [[Nijniy Novgorod]], [[Nijniy novgorod viloyati|Nijegorod viloyati]] [[Rossiya]] | elevation_f = 256 | elevation_m = 78 | coordinates = {{Coord|56|13|48|N|43|47|12|E|type:airport|display=inline,title}} |latd=56|latm=13|lats=48|latNS=N|longd=43|longm=47|longs=12|longEW=E | website = [http://ar-goj.ru/en/ ar-goj.ru] | pushpin_map = Rossiya | pushpin_caption = Aeroportning Nijniy Novgorod viloyati xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = GOJ | pushpin_label_position = top | metric_rwy = y | hub = | r1-number = 06/24 | r1-length-f = 1,640 | r1-length-m = 500 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 15/33 | r2-length-f = 1,969 | r2-length-m = 600 | r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r3-number = 18R/36L | r3-length-f = 9,203 | r3-length-m = 2,805 | r3-surface = [[Beton]] | r4-number = 18L/36R | r4-length-f = 9,843 | r4-length-m = 3,000 | r4-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | stat-year = 2024 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 1 470 000 | stat2-header = Parvozlar soni | stat2-data = 14 115 | stat3-header = Yuk tonnaji (tonna) | stat3-data = 1 400 | stat4-header = Ish vaqti | stat4-data = 24/7, Butun yil | footnotes = Manba: Statistika<ref name="multiple">{{cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7431426|title=Пассажиропоток нижегородского аэропорта вырос на 5% в 2024 году|lang=ru|access-date=2017-08-30|archive-date=2025-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206145444/https://www.kommersant.ru/doc/7431426|url-status=live}}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 | mapframe-stroke-width = 1 }} [[File:Strigino.jpg|thumb|Aeroportning yuqoridan koʻrinishi]] [[File:Nizhny Novgorod International Airport Strigino.jpg|thumb|Nijniy Novgorod — Strigino aeroporti eski terminali.]] [[File:GOJ terminal - view from the airfield - DSCF7031.jpg|thumb|Nijniy Novgorod — Strigino aeroportidagi perron avtobusi.]] [[File:Nizhny Novgorod Airport (June 2024) - 2.jpg|thumb|Uchish-qoʻnish yoʻlagi tomonidan yoʻlovchilar terminali koʻrinishi]] [[File:GOJ terminal - view from the street - DSCF7024.JPG|thumb|Eski terminal]] [[File:Nizhny Novgorod International Airport (Strigino) - new terminal (2).jpg|thumb|2021-yilgacha nomga ega boʻlgan yoʻlovchi terminali]] '''Strigino xalqaro aeroporti''' ({{lang-ru|Международный аэропорт Стригино}}) yoki '''[[Valeriy Chkalov|V. P. Chkalov]] nomidagi Nijniy Novgorod aeroporti''' — [[Rossiya]]ning [[Nijniy Novgorod]] shahri hamda [[Nijniy novgorod viloyati|Nijegorod viloyatiga]] xizmat koʻrsatuvchi B-1 toifadagi<ref>*http://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-reestr-grajdanskih-ajerodromov-rf/ {{Wayback|url=http://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-reestr-grajdanskih-ajerodromov-rf/|date=20190603193419}} *Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения»[http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf] {{Wayback|url=http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf|date=20160508085213}}</ref> aerodromga ega federal ahamiyatga ega xalqaro aeroport. U Nijniy Novgorodning Avtozavodskiy tumani gʻarbiy qismida, shahar markazida 18 km janubi-gʻarbda joylashgan. Ham harbiy, ham fuqarolik maqsadlarida foydalaniladi, bu yerda Milliy gvardiyaning 675-maxsus maqsadli aviapolki ([[Il-76]] samolyoti) joylashgan. Aeroport Renova kompaniyalar guruhining shoʻba korxonasi boʻlgan Airports of Regions xolding kompaniyasi tarkibiga kiruvchi „Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti“ OAJ tomonidan boshqariladi<ref>{{cite web|url=http://www.renova.ru/structure/company/detail/56/|title=Аэропорты Регионов|publisher=Renova.ru|access-date=2014-06-17|archive-date=2014-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626192525/http://www.renova.ru/structure/company/detail/56|url-status=dead}}</ref>. 2014-yilda aeroport 1,13 mln yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.airportnn.ru/ru/aeroport_segodnya|title=Аэропорт сегодня|date=2015-01-01|publisher=Airportnn.ru|access-date=2015-06-01|archive-date=2015-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150606171730/http://www.airportnn.ru/ru/aeroport_segodnya|url-status=live}}</ref>. == Tarixi == Nijniy Novgorod aeroporti tarixi 1923-yil 15-iyulga borib taqaladi<ref>{{Cite web|url=https://goj.aero/about/history/|title=История Международного аэропорта Нижнего Новгорода им.В.П.Чкалова|website=goj.aero|access-date=2024-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241111130325/https://goj.aero/about/history/|archive-date=2024-11-11}}</ref>. Oʻsha kuni Moskvaga birinchi yoʻlovchi reysi Kanavinodagi 2-asosiy havo va flot taʼmirlash zavodi aerodromidan joʻnab ketgan edi. Ilya Muromets samolyotlari shaharlar oʻrtasida muntazam ravishda qatnagan; 1922-yil 1-avgustdan boshlab Germaniyadan sotib olingan Yunkers-13 samolyotlari muntazam reyslarni amalga oshirgan. Aeroport hozirgi joyida (1934-yilda shaharga qoʻshilgan Strigino qishlogʻining shimolida<ref>{{cite web|url=https://lib-avt.ru/kraevedenie/poselok-strigino|title=Посёлок Стригино|publisher=Централизованная библиотечная система Автозаводского района г. Нижнего Новгорода|access-date=2025-05-29|archive-date=2025-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529080816/https://lib-avt.ru/kraevedenie/poselok-strigino|url-status=live}}</ref>) 1938-yildan beri joylashgan boʻlib, oʻshanda birinchi asfaltlanmagan uchish-qoʻnish yoʻlagi, 02/20 qurilgan, DC-3 va quyi toifadagi samolyotlarni qabul qilish uchun moʻljallangan va aeroportni qoʻllab-quvvatlash xizmatlari tashkil etilgan. 1939-yilda aeroport 201-aviaotryadiga oʻtkazildi. Urush paytida aeroport Gorkiy zavodlarida toʻgʻridan-toʻgʻri ishlab chiqarilgan harbiy yuklarni yetkazib berish va boshqa shaharlardan yuk tashiydigan samolyotlarni tranzit qilish va yonilgʻi quyish uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan. Urush paytida Gorkiy havo hujumiga qarshi mudofaa okrugining HHQM 142-qiruvchi aviatsiya diviziyasining qiruvchi aviatsiya polklari aerodromda joylashgan edi. 1944-yil may oyida aerodromda Yak-7b samolyotlarini boshqaradigan HHQM 143-qiruvchi aviatsiya polki tuzildi. Polk Gorkiy havo hujumiga qarshi mudofaa okrugidagi sanoat obyektlarini himoya qilish vazifasini oʻz zimmasiga oldi va faol armiya tarkibiga kirmadi. 1946-yil fevral oyida u aerodromda tarqatib yuborildi<ref>{{cite web|author=M.Holm|title=143nd Fighter Aviation Regiment PVO |url=http://www.ww2.dk/new/air%20force/regiment/iap/143iap.htm |website=Luftvaffe |publisher=M.Holm |date=2020-01-24 |access-date=2020-01-24 |lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119151230/http://ww2.dk/new/air%20force/regiment/iap/143iap.htm |archive-date=2019-01-19 |url-status=live}}</ref>. 1945-yildan beri aerodrom HHQM 632-qiruvchi aviatsiya polki bazasi boʻlib, u Moskva havo hujumiga qarshi mudofaa okrugi HHQM 52-havo qiruvchi armiyasi HHQM 142-qiruvchi aviatsiya diviziyasidan olingan La-5 (1947-yilgacha), P-40 Kittyhawk (1946-yilgacha), La-7 (1947-yildan 1952-yilgacha), MiG-15 (1952-yildan 1954-yilgacha) va MiG-17 (1954-yildan beri) samolyotlari bilan taʼminlangan. Polk Gorkiy havo hujumiga qarshi mudofaa okrugining havo chegaralarini himoya qilish vazifalarini bajargan. 1958-yil 22-martda polk aerodromda tarqatib yuborildi<ref name="MH632">{{cite web|author=M.Holm|title=632nd Fighter Aviation Regiment PVO|url=http://www.ww2.dk/new/air%20force/regiment/iap/632iap.htm|website=Luftvaffe|publisher=M.Holm|date=2020-01-24|access-date=2020-01-24|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911102107/http://www.ww2.dk/new/air%20force/regiment/iap/632iap.htm|archive-date=2019-09-11|url-status=live}}</ref>. 1947-yildan beri Strigino aeroporti mamlakatda birinchilardan boʻlib tungi qoʻnish tizimi (NLS yoki yoʻnalishli mayoqlar) bilan jihozlangan. Fuqaro aviatsiyasi rivojlanib borgan sari aeroport tobora zamonaviy parvozlarni qoʻllab-quvvatlash uskunalarini talab qila boshladi va qabul qila boshladi. Ilgari, qishda toʻxtash joylari va uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan qor tozalanmagan, balki bir nechta traktorlar, roliklar va tekislash mashinalari yordamida tekislangan va siqilgan. Biroq, [[Ilyushin Il - 12|Il-12]] va [[Il-14]] samolyotlarining kelishi bilan aerodromni saqlash uchun yangi uskunalar talab qilindi. Oʻsha paytda 02/20 uchish-qoʻnish yoʻlagi 1600 x 60 metr oʻlchamda boʻlib, kompozit sunʼiy yuzaga ega boʻlgan: 800 metr uzunlikdagi beton markaziy qism va unga tutashgan 400 metr uzunlikdagi teshilgan poʻlat chiziqlarning uch qismlari. Ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagining qoldiqlari hali ham sunʼiy yoʻldosh tasvirlarida aerodromning janubi-gʻarbiy qismida 18P/36L uchish-qoʻnish yoʻlagiga oʻtkir burchak ostida joylashgan chiziq sifatida koʻrinadi. 1957-yilda aeroportda havo harakatini boshqarish xizmati tashkil etildi (1990-yillarda u „Aeronavigatsiya NN“ davlat korxonasiga aylantirildi (hozirgi Nijniy Novgorod havo harakati xizmatlari markazi, „Davlat ATM korporatsiyasi“ FDUK „MC ATC“ filiali). 1958-yildan 1960-yillarning boshlariga qadar aeroport katta rekonstruksiya qilindi: 1962-yilda eskisi oʻrniga 1900 x 49 m oʻlchamdagi yangi temir-beton 18P/36L uchish-qoʻnish yoʻlagi foydalanishga topshirildi<ref name=len>{{книга |автор=Ленаэропортпроект|заглавие= Реконструкция искусственных аэродромных покрытий и замена светосигнального оборудования на ИВВП-1 аэропорта Нижний Новгород (проектная документация)|часть= Пояснительная записка том 1.1 |место=Санкт-Петербург |издательство= |год=2015 |страниц= }}</ref>. 1959-yilda Gorkiy shahridan aeroportgacha temir yoʻl, yoqilgʻi ombori va mehmonxona qurildi. 1958-yil mart oyidan beri aerodromda HHQM 423-qiruvchi aviatsiya polki joylashgan boʻlib, u Moskva HHKM okrugi 52-havo qiruvchi armiyasi HHQM 142-qiruvchi aviatsiya diviziyasidan olingan MiG-17 samolyotlarini boshqaradi. Polk Gorkiy HHQM okrugi uchun havo mudofaasi vazifalarini bajargan. 1960-yil 1-aprelda polk Moskva HHQMning yangi tashkil etilgan 18-havo mudofaasi diviziyasiga oʻtkazildi. 1961-yil 17-aprelda polk aerodromda tarqatib yuborildi<ref name="MH">{{cite web|author=M.Holm|title=423rd Fighter Aviation Regiment PVO|url=http://www.ww2.dk/new/air%20force/regiment/iap/423iap.htm|website=Luftvaffe|publisher=M.Holm|date=2019-12-26|access-date=2019-12-26|lang=en|url-status=live}}</ref>. 1960-yildan beri aeroportda oʻzining samolyotlar parkiga ega boʻlgan 148-Birlashgan aviaotryadi joylashgan. 1967-yildan beri aeroport Moskva, Leningrad, janubiy va Sibir shaharlariga muntazam reyslarni amalga oshirib kelmoqda. 1971-yildan beri aeroportda reaktiv samolyotlar (Tu-134 va Tu-154 (1976-yildan beri)) va turbovintli samolyotlardan (An-24) foydalangan 220-aviaotryad joylashgan. 148-aviaotryad oʻzining An-2 samolyotini saqlab qoldi. 1975-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagi 600 m ga kengaytirilib, 2500 m ga yetkazildi<ref name=len/>. 1979-yilda aeroport zamonaviy navigatsiya tizimlari va noqulay ob-havo sharoitida qoʻnish uchun avtomatik yaqinlashish tizimi bilan jihozlandi, bu uning navigatsiya va yordamchi uskunalarining ICAO 1-toifali samolyotlarini boshqarishga tayyorligini tasdiqladi. Yangi 2805 x 45 mm uchish-qoʻnish yoʻlagi 2 (IVFP-2) 1991-yilda ochildi<ref name=len/>. 1993-yilda u xalqaro aeroport maqomini oldi. Strigino aeroporti Moskva aviatsiya markazi (yaʼni, Moskva aeroportlari) uchun muqobil aerodrom boʻlib xizmat qiladi. 1992-yilda Nijegorod Birlashgan aviaotryadi uchta mustaqil tashkilotga boʻlindi: Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti davlat korxonasi ({{lang-ru|«Международный аэропорт „Нижний Новгород“» (ФГУП «МАНН»)}}), „Nijegorod havo yoʻllari“ OAJ va „Nijniy Novgorod aeronavigatsiya“ davlat korxonasi. 2003-yilda bankrot boʻlgan Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti davlat korxonasi aktivlari bazasida „Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti“ OAJ tashkil etildi. „Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti“ OAJ (MANN) aksiyalarining 94,51% Nijniy Novgorod viloyati hukumatiga<ref>{{Cite web |url=http://www.niann.ru/?id=318572 |title=НИА Нижний Новгород, Правительство Москвы и правительство Нижегородской области в течение месяца подготовят предпроектное технико-экономическое обоснование реконструкции МАНН, 4 Июля 2007 |access-date=2007-08-01 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180543/http://www.niann.ru/?id=318572 |url-status=live }}</ref>, 5,5% MANN FDUKka<ref>[http://www.vedomosti.ru/newspaper/article.shtml?2007/08/01/130242 Ведомости, Аэропорт Нижнего попадет под крыло Москвы, 1 августа 2007]</ref> tegishli. 2005-yilda zarar 14,183 million rublni tashkil etdi, 2006-yilda foyda esa 824 000 rublni tashkil etdi<ref>[http://www.dp.ru/nnovgorod/news/turism/2007/07/31/230658/ dp.ru, МАНН увеличил выручку в 1,6 раза, 31 июля 2007]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, 2007-yilda esa 13,679 million rublni tashkil etdi<ref>{{Cite web |url=http://www.avia.ru/news/?id=1210583845 |title=avia.ru Аэропорт «Нижний Новгород» в 2007 г увеличил чистую прибыль в 16,6 раза |access-date=2008-05-14 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514043910/http://www.avia.ru/news/?id=1210583845 |url-status=live }}</ref>. 2011-yil fevral oyida Strigino aeroporti Rossiyada Renova kompaniyalar guruhi tomonidan tashkil etilayotgan yangi aeroport xolding kompaniyasining bir qismiga aylanishiga qaror qilindi<ref>[http://www.renova.ru/press-center/releases/16/1876/ ОАО «АЭРОПОРТ КОЛЬЦОВО» признано победителем конкурса на модернизацию аэропорта «Стригино»] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20111224113248/http://www.renova.ru/press-center/releases/16/1876/ |date=2011-12-24 }} {{Wayback|url=http://www.renova.ru/press-center/releases/16/1876/ |date=20111224113248 }} — пресс-релиз «Ренова», 07.02.2011</ref>. 2011-yil sentyabr oyida Nijniy Novgorod aeroportining ishlab chiqarish va texnik xizmati aeroportni havo yoʻlovchilari uchun World Tracer global yuklarni kuzatish tizimiga ulash boʻyicha barcha ishlarni yakunladi. Natijada, Strigino aeroportiga kelgan (ularning parvoz yoʻnalishi sifatida) barcha yoʻlovchilar kelish zalidagi yuk karuselida shaxsiy yuklarini topa olmagan holda World Tracer global yuklarni kuzatish xizmatidan foydalanishlari mumkin<ref>{{Cite web |url=http://www.nnov-airport.ru/rus/news30092011.html |title=Подключение аэропорта «Стригино» к глобальной информационной системе World Tracer для поиска утерянного багажа авиапассажиров, 30.09.2011 |access-date=2011-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111223084804/http://www.nnov-airport.ru/rus/news30092011.html |archive-date=2011-12-23 |url-status=dead }}</ref>. [[Fayl:Новая вывеска нижегородского аэропорта.jpg|thumb|2021-yildan beri terminaldagi „Strigino“ belgisi uchuvchi V. P. Chkalovning ismi bilan almashtirildi]] 2012-yil 14-mayda „[[Koltsovo xalqaro aeroporti|Koltsovo aeroporti]]“ OAJ (Yekaterinburg) „Nijniy Novgorod xalqaro aeroporti“ OAJ aksiyalarining 74,99 foizini sotib oldi<ref>{{Cite web |url=http://www.nta-nn.ru/news/item/?ID=205073 |title=Аэропорт Кольцово приобрел 75 % акций МАНН |access-date=2012-05-18 |archive-date=2014-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812203654/http://www.nta-nn.ru/news/item/?ID=205073 |url-status=live }}</ref>. 2019—2020-yillar oraligʻida aeroportga ommaviy ovoz berish orqali [[Valeriy Chkalov|V. P. Chkalov]] nomi berildi. 2021-yil yozida aeroport belgisi „Chkalov“ ga oʻzgartirildi. == 2011—2021-yillardagi modernizatsiyasi == 2011-yildan 2021-yilgacha aeroportni uch bosqichli modernizatsiya qilish amalga oshirildi, „Koltsovo aeroporti“ OAJ rivojlanish dasturlari uchun ajratadigan umumiy investitsiya miqdori 2,7 milliard rublni tashkil etdi<ref>{{Cite web |url=https://government-nnov.ru/120869 |title=Источник |access-date=2021-11-13 |archive-date=2021-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113140904/https://government-nnov.ru/120869 |url-status=live }}</ref>. 2021-yilga kelib yangi yoʻlovchi terminali 27 800 kvadrat metr maydonga yetdi va yiliga 1,5 million yoʻlovchini tashish imkoniyatiga ega boʻldi<ref>{{Cite web|url=https://www.ar-management.ru/airports/5/17/|title=УК «Аэропорты Регионов»|website=Аэропорты Регионов|access-date=2023-08-21|archive-date=2023-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607081455/https://www.ar-management.ru/airports/5/17/}}</ref>. Aeroportning yangi xalqaro terminali Rossiyada boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi jahon chempionati]] uchun qurilgan. Xalqaro terminalning qurilishi 2014-yil iyul oyida boshlangan va 2016-yil 4-martda sinov rejimida foydalanishga topshirilgan. Terminal barcha ichki reyslarni qabul qiladi. Xalqaro reyslar 2016-yilning ikkinchi choragida kelishi rejalashtirilgan<ref>{{Cite web |url=http://kremlin.ru/events/president/news/51591 |title=Источник |lang=ru |access-date=2016-03-29 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110022003/http://kremlin.ru/events/president/news/51591 |url-status=live }}</ref>. == Qabul qila oladigan samolyot turlari == Il-62, [[Il-76]], Il-86, Airbus A318, Airbus A319, [[Airbus A320]], Airbus A321, Airbus A330, Airbus A340, [[Boeing 737]], Boeing 757, Boeing 767, [[Boeing 777]] (ogʻirlik cheklovlari bilan), Boeing 787, Boeing 747-400F, [[An-124]] (ogʻirlik cheklovlari bilan), [[Sukhoi Superjet 100]] va barcha yengil samolyotlar, shuningdek, barcha turdagi [[vertolyot]]lar. Uchish-qoʻnish yoʻlagi tasnifi raqami (PCN) 33/R/A/W/T. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == [[File:Туполев Ту-154 91A886, Нижний Новгород - Стригино RP1381.jpg|thumb|Nijniy Novgorod — Strigino aeroportiga qoʻngan Rossiya Airlines Tu-154M samolyoti.]] [[File:Antonov An-24RV, Volga Avia AN0872293.jpg|thumb|Volga-Avianing [[An-24]] samolyoti Nijniy Novgorodda.]] 2026-yil may holatiga koʻra, aeroportdan quyidagi yoʻnalishlarga parvozlar amalga oshiriladi<ref>{{cite web |title=Schedule — Nizhny Novgorod International Airport |url=https://ar-goj.ru/en/schedule/ |website=ar-goj.ru |publisher=Chkalov Airport PSC |access-date=5 May 2026}}</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |last1=Самодурова |first1=Дарья |title=Из Нижнего Новгорода запустят рейсы в Минск |url=https://newsnn.ru/news/2026-06-04/iz-nizhnego-novgoroda-zapustyat-reysy-v-minsk-izuchaem-raspisanie-i-tseny-na-bilety-5610695 |access-date=4 June 2026 |work=newsnn.ru |agency=ООО «ПремьерМедиаИнвест» |publisher=Сетевое издание «НьюсНН.ру» |date=4 June 2026}}</ref>, [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]<br>'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=GOJ_Abroad_NS26 /> <!-- --> | Air Anka, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=GOJ_Abroad_NS26 /> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web|url=https://aero.telegraf.rs/avio-kompanije/4288084-er-srbija-otvara-novu-liniju-za-rusiju-od-maja|title=Er Srbija otvara novu liniju za Rusiju od maja|date=12 March 2026}}</ref> <!-- --> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name=GOJ_Abroad_NS26 /> <!-- --> | Armenian Airlines | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name=GOJ_Abroad_NS26 /> <!-- --> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=GOJ_Abroad_NS26>{{cite news |last1=Туркин |first1=Евгений |title=Нижегородцы смогут улететь в восемь зарубежных городов в 2026 году |url=https://newsnn.ru/news/2026-03-05/8-pryamyh-napravleniy-za-granitsu-iz-nizhnego-novgoroda-izuchaem-tseny-na-bilety-5559675?utm_source=google.com&utm_medium=organic&utm_campaign=google.com&utm_referrer=google.com |access-date=5 May 2026 |work=newsnn.ru |publisher=Сетевое издание «НьюсНН.ру». |date=5 March 2026}}</ref> <!-- --> | Ikar, {{RUS}} | [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]] <!-- --> |[[Nordwind Airlines]] | {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> |[[Red Wings Airlines]] | [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite news |title=WZ - РЕД ВИНГС - АО «Ред Вингс» - Новые рейсы из Нижнего Новгорода в Тбилиси в летнем сезоне 2026 |url=https://aviakassir.info/news/airlines/11181-wz-red-vings-ao-red-vings-novye-rejsy-iz-nizhnego-novgoroda-v-tbilisi-v-letnem-sezone-2026.html |access-date=2 April 2026 |work=aviakassir.info |publisher=Авиакассир.ИНФО |date=27 March 2026}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]<br>'''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="WZ_BUS_NS26">{{cite news |title=Red Wings expands Georgia routes, opens flights from 15 Russian cities |url=https://news.az/news/red-wings-expands-georgia-routes-opens-flights-from-15-russian-cities |access-date=10 June 2026 |work=News.az |publisher=News.Az - an Azerbaijani informational-analytical news portal |date=9 April 2026 |language=en}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref>{{cite web |title=Рейсов из аэропорта Стригино в Санкт-Петербург станет больше |url=http://goj.aero/about/news/reysov-iz-aeroporta-strigino-v-sankt-peterburg-stanet-bolshe/ |website=goj.aero |publisher=Strigino Airport PSC |access-date=20 May 2021}}</ref><br>'''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name='FVtoEGY_NS24'>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds Various Hurghada / Sharm el Sheikh Routes From mid-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240620-sujun24eg |access-date=20 June 2024 |work=AeroRoutes |date=20 June 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name='FVtoEGY_NS24' /> <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]<ref name="S7_Domestic_S19">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=S7 Airlines schedules new domestic routes in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284007/s7-airlines-schedules-new-domestic-routes-in-s19/ |access-date=23 April 2019 |work=Routesonline |date=23 April 2019}}</ref> <!-- --> | [[Shirak Avia]] | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-5g4q22|title=Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref> <!-- +--> | [[Smartavia]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | Southwind Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=GOJ_Abroad_NS26 /> <!-- --> | [[UVT Aero]] | [[Orenburg aeroporti|Orenburg]]<ref>{{cite news |title=Авиасообщение между Нижним Новгородом и Оренбургом возобновят с 3 мая |url=https://pravdapfo.ru/news/aviasoobshhenie-mezhdu-nizhnim-novgorodom-i-orenburgom-vozobnovyat-s-3-maya/ |access-date=22 April 2026 |publisher=ОКРУЖНАЯ ИНТЕРНЕТ-ГАЗЕТА ПРАВДА ПФО |date=21 April 2026}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref>{{cite news |last1=Стриганова |first1=Татьяна |title=Из Челябинска запустят новые рейсы в Нижний Новгород и Казань |url=https://74.ru/text/transport/2025/01/22/75014390/ |access-date=22 January 2025 |publisher=Сетевое издание «74.ру» |date=22 January 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Ismailov |first1=Kamol |title=Uzbekistan to launch flights to Russia's Nizhny Novgorod |url=https://en.trend.az/casia/uzbekistan/3892390.html |access-date=25 May 2024 |work=Trend.Az |agency=Trend News Agency |date=29 April 2024 |language=en}}</ref> <!-- --> |}} == Statistika == {| class="wikitable" |+Yoʻlovchilar oqimi: |-style="background-color: LightBlue" | '''Yillar''' ||'''2010'''<ref name="ReferenceA" />||'''2011'''<ref name="ReferenceA">{{Cite web |url=http://www.airportnn.ru/ru/novosti/000212 |title=Итоги работы МАНН за 2012 год |access-date=2013-01-19 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313090432/http://www.airportnn.ru/ru/novosti/000212 |url-status=live }}</ref>||'''2012'''<ref name="ReferenceA" /> ||'''2013'''<ref name="multiple" />||'''2014'''<ref>{{Cite web |url=http://www.aviaport.ru/digest/2014/12/16/319277.html |title=Пассажиропоток Стригино вырос на 25,5 % по итогам 11 месяцев / АвиаПорт. Дайджест<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2015-01-14 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307115739/http://www.aviaport.ru/digest/2014/12/16/319277.html |url-status=live }}</ref>||'''2015'''<ref name="multiple" />||'''2016'''<ref>{{Cite web |url=http://www.airportnn.ru/ru/novosti/000556 |title=Международный Аэропорт Нижний Новгород -> Об Аэропорте -> Новости -> Международный аэропорт Стригино в 2016 г. увеличил на 11% пассажиропоток на внутренних линиях<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2017-08-30 |archive-date=2017-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830235009/http://www.airportnn.ru/ru/novosti/000556 |url-status=live }}</ref>||'''2017'''<ref>{{Cite web |url=http://www.airportnn.ru/ru/novosti/000620 |title=Международный Аэропорт Нижний Новгород -> Об Аэропорте -> Новости -> Международный аэропорт Стригино в 2,6 раза увеличил пассажиропоток международных линий в 2017 году<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2018-02-09 |archive-date=2018-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210012403/http://www.airportnn.ru/ru/novosti/000620 |url-status=live }}</ref>||'''2018'''<ref>{{Cite web |url=http://goj.aero/about/news/mezhdunarodnyy-aeroport-strigino-v-2018-godu-obsluzhil-bolee/ |title=Международный аэропорт Стригино в 2018 году обслужил более 1,1 млн пассажиров |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190117122342/http://goj.aero/about/news/mezhdunarodnyy-aeroport-strigino-v-2018-godu-obsluzhil-bolee/ |url-status=live }}</ref>||'''2022'''<ref>{{cite web|author=|date=2023-01-19|url=https://goj.aero/about/news/aeroport-nizhnego-novgoroda-obsluzhil-1-2-milliona-passazhir/|title=Аэропорт Нижнего Новгорода обслужил 1,2 миллиона пассажиров по итогам 2022 года|publisher=Аэропорт Нижний Новгород|access-date=2023-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127223432/https://goj.aero/about/news/aeroport-nizhnego-novgoroda-obsluzhil-1-2-milliona-passazhir/|archive-date=2023-01-27|url-status=live}}</ref> |'''2024'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7431426|title=Пассажиропоток нижегородского аэропорта вырос на 5% в 2024 году|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-01-14|access-date=2025-12-06|archive-date=2025-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206145444/https://www.kommersant.ru/doc/7431426|url-status=live}}</ref> |- |Yoʻlovchilar oqimi ||376 799||461 424 ||747 165 ||917 424||1 131 874||952 078||779 500||966 000||1 140 000||1 200 000 |1 470 000 |- |} == Yer usti transporti == Jamoat transporti orqali aeroportga borishning eng oson yoʻli — Park Kulturi metro bekatidan 11, 20, 56 yoki 50-yoʻnalishli avtobuslar yordamida borish. 2020-yil 21-avgustda aeroport yaqinida Strigino temir yoʻl platformasi ochildi. Platforma ochilgandan soʻng, shaharning yuqori qismiga (Miza stansiyasi) va Moskva vokzaliga shahar atrofidagi poyezdlar qatnay boshladi. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1962-yil 24-may kuni [[Nijniy novgorod viloyati|Gorkiy viloyatida]], Strigino aeroportidan 7 km janubi-sharqda, Li-2 samolyoti favqulodda tushish paytida dvigatelning ishdan chiqishi va yerdagi jismlar bilan toʻqnashuv tufayli halokatga uchradi. Yigirma kishi halok boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.airdisaster.ru/database.php?id=714 |title=Катастрофа Ли-2 МУТА ГВФ близ Горького |access-date=2012-11-25 |archive-date=2017-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170608104959/http://airdisaster.ru/database.php?id=714 |url-status=live }}</ref>. * 2011-yil 7-dekabr kuni soat 7:09 da Nijniy Novgorod xalqaro aeroportiga qoʻnish paytida Orenairning Boeing 737-800 samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Samolyot [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgadadan]] Nijniy Novgorodga charter reysini amalga oshirayotgan edi. Bortda 147 yoʻlovchi boʻlgan; hech kim jarohatlanmagan va evakuatsiya rejalashtirilganidek davom etgan<ref>{{Cite web |url=http://www.travelnn.ru/?id=64276 |title=«Самолет из Хургады выкатился за пределы ВПП в аэропорту Нижний Новгород» |access-date=2013-08-12 |archive-date=2012-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513232505/http://travelnn.ru/?id=64276 |url-status=live }}</ref>. * 2014-yil 7-oktabrda [[Aeroflot]]ning SU1223 reysidagi [[Airbus A320]] samolyoti dvigatelning ishdan chiqishi tufayli parvozdan besh daqiqa oʻtgach favqulodda qoʻndi. Samolyot bortida 119 kattalar va ikki bola boʻlgan. Hech kim jarohatlanmagan<ref>{{Cite web|url = http://nnov.kp.ru/daily/26291/3169461/|title = Самолет «Аэрофлота» из-за отказа левого двигателя вернулся в аэропорт «Стригино»|author = |date = |publisher = |access-date = 2014-10-13|archive-date = 2014-10-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20141017191742/http://nnov.kp.ru/daily/26291/3169461/|url-status = live}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Nizhny Novgorod International Airport}} *{{in lang|ru}} [http://www.airportnn.ru/ Official Nizhny Novgorod Airport site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115020848/http://www.airportnn.ru/ |date=2017-01-15 }} *{{GCM|UWGG|source=DAFIF}} * [https://web.archive.org/web/20121024150917/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=GOJ Accident history for GOJ] at Aviation Safety Network {{Rossiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Rossiya aeroportlari]] [[Turkum:Nijniy Novgorod]] pv8ydgzcvnbnsy6gr6ldt72606cgkxj 0 1448880 6315604 6300116 2026-10-23T03:32:57Z ~2026-56573-01 319366 6315604 wikitext text/x-wiki [[File:Suxrob Turakulovich Norkulov.png|thumb|Suxrob Turakulovich Norkulov]] '''Suxrob Turakulovich Norkulov''' (1990-yil 30-may) — iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor, Turon fanlar akademiyasi akademigi.<ref>[https://rasmiy-sayt.uz TDTU rasmiy sayti / Ilmiy darajalar haqida]</ref> 2019–2023-yillarda Transport vazirligi huzuridagi O‘zining temir yo‘llariga ega bo‘lgan yuridik shaxslarning temir yo‘l transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi direktori, 2022-yilda Transport vazirligi huzuridagi “UZAUTOTRANS SERVICE” bosh direktori v.v.b. bo‘lib ishlagan. 2026-yildan “Toshkent metropoliteni” AJ boshqaruvi raisining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori.<ref>[https://rasmiy-sayt.uz Toshkent metropoliteni rasmiy xabari]</ref> == Mukofotlari va unvonlari == * 2008-y. — Sportning milliy kurash turi bo‘yicha 1-darajali ustasi * 2022-y. — “O‘zbekiston Konstitutsiyasining 30 yilligi” esdalik nishoni * 2024-y. — Oliy ta’lim a’lochisi ko‘krak nishoni * 2026-y. — Turon fanlar akademiyasi akademigi == Mehnat faoliyati == * 2005–2006-yy. — "Sariosiyo Sharob" XJ mexanika sexi yordamchi payvandchisi * 2006–2008-yy. — Mirobod transport kasb-hunar kolleji oʻquvchisi * 2008–2010-yy. — "Toʻlqin Avazbek" fermer xoʻjaligi 3-razryad payvandchisi * 2010–2011-yy. — MXX qarashli 77361-harbiy qismda muddatli harbiy xizmat * 2011–2015-yy. — Toshkent temir yoʻl muhandislari instituti talabasi * 2015–2018-yy. — Yashnobod temir yoʻl kasb-hunar kolleji maxsus fan oʻqituvchisi, transport vositalaridan foydalanish va taʼmirlash boʻlimi mudiri * 2018–2019-yy. — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi "Oʻzdavtemiryoʻlnazorat" davlat inspeksiyasining oʻzining temir yoʻllariga ega boʻlgan yuridik shaxslarning temir yoʻl transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi istiqbolli rivojlanish boʻlimi boshligʻi, oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari * 2019–2023-yy. — Transport vazirligi huzuridagi Oʻzining temir yoʻllariga ega boʻlgan yuridik shaxslarning temir yoʻl transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi direktori * 2022–2022-yy. — Transport vazirligi huzuridagi "Uzautotrans Service" bosh direktori v.v.b. * 2022–2024-yy. — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik Oliy maktabi (doktorantura PhD) mustaqil izlanuvchisi * 2024–2025-yy. — Toshkent davlat transport universiteti (doktorantura DSc) mustaqil izlanuvchisi * 2024-y. – h.v. — Toshkent davlat transport universiteti Korporativ boshqaruv kafedrasi dotsent v.b., dotsent, professor v.b., professor (oʻrindoshlik boʻyicha) * 2023–2026-yy. — Transport vazirligi huzuridagi "Toshkent metropoliteni" DUK boshligʻining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori * 2026-y. – h.v. — "Toshkent metropoliteni" AJ boshqaruvi raisining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori == Asosiy ilmiy ishlari == Norkulov 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, jumladan 1 ta darslik, 1 ta oʻquv qoʻllanma, 4 ta monografiya, xalqaro va respublika jurnallarida chop etilgan maqolalar hamda konferensiya tezislari.<ref>Toshkent davlat transport universiteti. S.T.Norkulovning ilmiy ishlari roʻyxati, 2026.</ref> Ilmiy faoliyati transport iqtisodiyoti, metropoliten transportining iqtisodiy samaradorligi va taʼlim sohasini raqamlashtirish masalalariga bagʻishlangan. === Darslik va oʻquv qoʻllanmalar === * ''Transport iqtisodiyoti''. Darslik. — Toshkent, 2025. — 447 b. — ISBN 978-9910-11-134-1. * ''Transport iqtisodiyoti''. Oʻquv qoʻllanma. — Toshkent, 2024. — 291 b. — ISBN 978-9910-08-301-3. === Monografiyalar === * ''Metropoliten transportida yoʻlovchi tashish faoliyati: muammo va yechimlar''. — Toshkent, 2024. — 270 b. — ISBN 978-9910-08-477-5. * ''Taʼlim muassasalarini raqamlashtirish asosida samaradorligini oshirish''. — Toshkent, 2024. — 151 b. — ISBN 978-9910-08-271-9. * ''Transport iqtisodiyoti uchun sanoat korxonalar va ularning iqtisodiy samaradorligi''. — Toshkent, 2024. — 131 b. — ISBN 978-9910-08-552-9. * ''Transport infratuzilmasining iqtisodiy taʼsiri: jamoat transportining shahar iqtisodiyotidagi oʻrni''. — Toshkent, 2024. — 120 b. — ISBN 978-9910-08-551-2. === Tanlangan maqolalar === * The Impact of Metropolitan Transport on the Socio-Economic Development of the Country: Efficiency, Infrastructure and Environmental Aspects // ''Frontline Marketing, Management and Economics Journal''. — 2025. — Vol. 5, Issue 1. — P. 45–54. — [https://doi.org/10.37547/marketing-fmmej-05-01-05 DOI: 10.37547/marketing-fmmej-05-01-05]. * The strategic importance of Tashkent metropolitan transport in the context of urbanization // ''Journal of Management and Economics''. — 2025. — P. 38–43. * Metropoliten transport tizimini rivojlantirishda xorijiy tajribaning ahamiyati va Oʻzbekiston uchun tavsiyalar // ''Journal of Transport''. — 2026. — Vol. 3, Issue 2. — B. 156–162. * [https://press.natlib.uz/uz/editions/130370 Metropoliten – urbanizatsiyaning strategik drayveri] // ''Xalq soʻzi''. — 2025. — 4-iyun. — № 112 (9007). == Manbalar == <references /> 3z7j1zwau1wut7wzkkmviwteqs4xdy9 6315605 6315604 2026-10-23T03:34:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Sahifa TOʻMning [[VP:U11|U11]]: Mualliflik huquqlarining yaqqol buzilishi bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6315605 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:U11|U11]]: Mualliflik huquqlarining yaqqol buzilishi}} [[File:Suxrob Turakulovich Norkulov.png|thumb|Suxrob Turakulovich Norkulov]] '''Suxrob Turakulovich Norkulov''' (1990-yil 30-may) — iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor, Turon fanlar akademiyasi akademigi.<ref>[https://rasmiy-sayt.uz TDTU rasmiy sayti / Ilmiy darajalar haqida]</ref> 2019–2023-yillarda Transport vazirligi huzuridagi O‘zining temir yo‘llariga ega bo‘lgan yuridik shaxslarning temir yo‘l transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi direktori, 2022-yilda Transport vazirligi huzuridagi “UZAUTOTRANS SERVICE” bosh direktori v.v.b. bo‘lib ishlagan. 2026-yildan “Toshkent metropoliteni” AJ boshqaruvi raisining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori.<ref>[https://rasmiy-sayt.uz Toshkent metropoliteni rasmiy xabari]</ref> == Mukofotlari va unvonlari == * 2008-y. — Sportning milliy kurash turi bo‘yicha 1-darajali ustasi * 2022-y. — “O‘zbekiston Konstitutsiyasining 30 yilligi” esdalik nishoni * 2024-y. — Oliy ta’lim a’lochisi ko‘krak nishoni * 2026-y. — Turon fanlar akademiyasi akademigi == Mehnat faoliyati == * 2005–2006-yy. — "Sariosiyo Sharob" XJ mexanika sexi yordamchi payvandchisi * 2006–2008-yy. — Mirobod transport kasb-hunar kolleji oʻquvchisi * 2008–2010-yy. — "Toʻlqin Avazbek" fermer xoʻjaligi 3-razryad payvandchisi * 2010–2011-yy. — MXX qarashli 77361-harbiy qismda muddatli harbiy xizmat * 2011–2015-yy. — Toshkent temir yoʻl muhandislari instituti talabasi * 2015–2018-yy. — Yashnobod temir yoʻl kasb-hunar kolleji maxsus fan oʻqituvchisi, transport vositalaridan foydalanish va taʼmirlash boʻlimi mudiri * 2018–2019-yy. — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi "Oʻzdavtemiryoʻlnazorat" davlat inspeksiyasining oʻzining temir yoʻllariga ega boʻlgan yuridik shaxslarning temir yoʻl transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi istiqbolli rivojlanish boʻlimi boshligʻi, oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari * 2019–2023-yy. — Transport vazirligi huzuridagi Oʻzining temir yoʻllariga ega boʻlgan yuridik shaxslarning temir yoʻl transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi direktori * 2022–2022-yy. — Transport vazirligi huzuridagi "Uzautotrans Service" bosh direktori v.v.b. * 2022–2024-yy. — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik Oliy maktabi (doktorantura PhD) mustaqil izlanuvchisi * 2024–2025-yy. — Toshkent davlat transport universiteti (doktorantura DSc) mustaqil izlanuvchisi * 2024-y. – h.v. — Toshkent davlat transport universiteti Korporativ boshqaruv kafedrasi dotsent v.b., dotsent, professor v.b., professor (oʻrindoshlik boʻyicha) * 2023–2026-yy. — Transport vazirligi huzuridagi "Toshkent metropoliteni" DUK boshligʻining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori * 2026-y. – h.v. — "Toshkent metropoliteni" AJ boshqaruvi raisining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori == Asosiy ilmiy ishlari == Norkulov 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, jumladan 1 ta darslik, 1 ta oʻquv qoʻllanma, 4 ta monografiya, xalqaro va respublika jurnallarida chop etilgan maqolalar hamda konferensiya tezislari.<ref>Toshkent davlat transport universiteti. S.T.Norkulovning ilmiy ishlari roʻyxati, 2026.</ref> Ilmiy faoliyati transport iqtisodiyoti, metropoliten transportining iqtisodiy samaradorligi va taʼlim sohasini raqamlashtirish masalalariga bagʻishlangan. === Darslik va oʻquv qoʻllanmalar === * ''Transport iqtisodiyoti''. Darslik. — Toshkent, 2025. — 447 b. — ISBN 978-9910-11-134-1. * ''Transport iqtisodiyoti''. Oʻquv qoʻllanma. — Toshkent, 2024. — 291 b. — ISBN 978-9910-08-301-3. === Monografiyalar === * ''Metropoliten transportida yoʻlovchi tashish faoliyati: muammo va yechimlar''. — Toshkent, 2024. — 270 b. — ISBN 978-9910-08-477-5. * ''Taʼlim muassasalarini raqamlashtirish asosida samaradorligini oshirish''. — Toshkent, 2024. — 151 b. — ISBN 978-9910-08-271-9. * ''Transport iqtisodiyoti uchun sanoat korxonalar va ularning iqtisodiy samaradorligi''. — Toshkent, 2024. — 131 b. — ISBN 978-9910-08-552-9. * ''Transport infratuzilmasining iqtisodiy taʼsiri: jamoat transportining shahar iqtisodiyotidagi oʻrni''. — Toshkent, 2024. — 120 b. — ISBN 978-9910-08-551-2. === Tanlangan maqolalar === * The Impact of Metropolitan Transport on the Socio-Economic Development of the Country: Efficiency, Infrastructure and Environmental Aspects // ''Frontline Marketing, Management and Economics Journal''. — 2025. — Vol. 5, Issue 1. — P. 45–54. — [https://doi.org/10.37547/marketing-fmmej-05-01-05 DOI: 10.37547/marketing-fmmej-05-01-05]. * The strategic importance of Tashkent metropolitan transport in the context of urbanization // ''Journal of Management and Economics''. — 2025. — P. 38–43. * Metropoliten transport tizimini rivojlantirishda xorijiy tajribaning ahamiyati va Oʻzbekiston uchun tavsiyalar // ''Journal of Transport''. — 2026. — Vol. 3, Issue 2. — B. 156–162. * [https://press.natlib.uz/uz/editions/130370 Metropoliten – urbanizatsiyaning strategik drayveri] // ''Xalq soʻzi''. — 2025. — 4-iyun. — № 112 (9007). == Manbalar == <references /> jt6v00gbbhn6qnusd5h3s3123cangcs 6315607 6315605 2026-10-23T03:42:19Z Suxrob Turakulovich Norkulov 309280 6315607 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:U11|U11]]: Mualliflik huquqlarining yaqqol buzilishi}} [[File:Suxrob Turakulovich Norkulov.png|thumb|Suxrob Turakulovich Norkulov]] '''Suxrob Turakulovich Norkulov''' (1990-yil 30-may) — iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor, Turon fanlar akademiyasi akademigi.<ref>[https://rasmiy-sayt.uz TDTU rasmiy sayti / Ilmiy darajalar haqida]</ref> 2019–2023-yillarda Transport vazirligi huzuridagi O‘zining temir yo‘llariga ega bo‘lgan yuridik shaxslarning temir yo‘l transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi direktori, 2022-yilda Transport vazirligi huzuridagi “UZAUTOTRANS SERVICE” bosh direktori v.v.b. bo‘lib ishlagan. 2026-yildan “Toshkent metropoliteni” AJ boshqaruvi raisining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori.<ref>[https://rasmiy-sayt.uz Toshkent metropoliteni rasmiy xabari]</ref> == Mukofotlari va unvonlari == * 2008-y. — Sportning milliy kurash turi bo‘yicha 1-darajali ustasi * 2022-y. — “O‘zbekiston Konstitutsiyasining 30 yilligi” esdalik nishoni * 2024-y. — Oliy ta’lim a’lochisi ko‘krak nishoni * 2026-y. — Turon fanlar akademiyasi akademigi == Mehnat faoliyati == * 2005–2006-yy. — "Sariosiyo Sharob" XJ mexanika sexi yordamchi payvandchisi * 2006–2008-yy. — Mirobod transport kasb-hunar kolleji oʻquvchisi * 2008–2010-yy. — "Toʻlqin Avazbek" fermer xoʻjaligi 3-razryad payvandchisi * 2010–2011-yy. — MXX qarashli 77361-harbiy qismda muddatli harbiy xizmat * 2011–2015-yy. — Toshkent temir yoʻl muhandislari instituti talabasi * 2015–2018-yy. — Yashnobod temir yoʻl kasb-hunar kolleji maxsus fan oʻqituvchisi, transport vositalaridan foydalanish va taʼmirlash boʻlimi mudiri * 2018–2019-yy. — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi "Oʻzdavtemiryoʻlnazorat" davlat inspeksiyasining oʻzining temir yoʻllariga ega boʻlgan yuridik shaxslarning temir yoʻl transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi istiqbolli rivojlanish boʻlimi boshligʻi, oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari * 2019–2023-yy. — Transport vazirligi huzuridagi Oʻzining temir yoʻllariga ega boʻlgan yuridik shaxslarning temir yoʻl transporti xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash markazi direktori * 2022–2022-yy. — Transport vazirligi huzuridagi "Uzautotrans Service" bosh direktori v.v.b. * 2022–2024-yy. — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik Oliy maktabi (doktorantura PhD) mustaqil izlanuvchisi * 2024–2025-yy. — Toshkent davlat transport universiteti (doktorantura DSc) mustaqil izlanuvchisi * 2024-y. – h.v. — Toshkent davlat transport universiteti Korporativ boshqaruv kafedrasi dotsent v.b., dotsent, professor v.b., professor (oʻrindoshlik boʻyicha) * 2023–2026-yy. — Transport vazirligi huzuridagi "Toshkent metropoliteni" DUK boshligʻining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori * 2026-y. – h.v. — "Toshkent metropoliteni" AJ boshqaruvi raisining ilmiy-innovatsion rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Toshkent davlat transport universiteti prorektori == Asosiy ilmiy ishlari == Norkulov 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, jumladan 1 ta darslik, 1 ta oʻquv qoʻllanma, 4 ta monografiya, xalqaro va respublika jurnallarida chop etilgan maqolalar hamda konferensiya tezislari.<ref>Toshkent davlat transport universiteti. S.T.Norkulovning ilmiy ishlari roʻyxati, 2026.</ref> Ilmiy faoliyati transport iqtisodiyoti, metropoliten transportining iqtisodiy samaradorligi va taʼlim sohasini raqamlashtirish masalalariga bagʻishlangan. === Darslik va oʻquv qoʻllanmalar === * ''Transport iqtisodiyoti''. Darslik. — Toshkent, 2025. — 447 b. — ISBN 978-9910-11-134-1. * ''Transport iqtisodiyoti''. Oʻquv qoʻllanma. — Toshkent, 2024. — 291 b. — ISBN 978-9910-08-301-3. === Monografiyalar === * ''Metropoliten transportida yoʻlovchi tashish faoliyati: muammo va yechimlar''. — Toshkent, 2024. — 270 b. — ISBN 978-9910-08-477-5. * ''Taʼlim muassasalarini raqamlashtirish asosida samaradorligini oshirish''. — Toshkent, 2024. — 151 b. — ISBN 978-9910-08-271-9. * ''Transport iqtisodiyoti uchun sanoat korxonalar va ularning iqtisodiy samaradorligi''. — Toshkent, 2024. — 131 b. — ISBN 978-9910-08-552-9. * ''Transport infratuzilmasining iqtisodiy taʼsiri: jamoat transportining shahar iqtisodiyotidagi oʻrni''. — Toshkent, 2024. — 120 b. — ISBN 978-9910-08-551-2. === Tanlangan maqolalar === * The Impact of Metropolitan Transport on the Socio-Economic Development of the Country: Efficiency, Infrastructure and Environmental Aspects // ''Frontline Marketing, Management and Economics Journal''. — 2025. — Vol. 5, Issue 1. — P. 45–54. — [https://doi.org/10.37547/marketing-fmmej-05-01-05 DOI: 10.37547/marketing-fmmej-05-01-05]. * The strategic importance of Tashkent metropolitan transport in the context of urbanization // ''Journal of Management and Economics''. — 2025. — P. 38–43. * Metropoliten transport tizimini rivojlantirishda xorijiy tajribaning ahamiyati va Oʻzbekiston uchun tavsiyalar // ''Journal of Transport''. — 2026. — Vol. 3, Issue 2. — B. 156–162. * [https://press.natlib.uz/uz/editions/130370 Metropoliten – urbanizatsiyaning strategik drayveri] // ''Xalq soʻzi''. — 2025. — 4-iyun. — № 112 (9007). * [https://press.natlib.uz/ru/editions/130368 Метрополитен – мощный драйвер урбанизации] // ''Народное слово''. — 2025. — № 112 (8956). * [https://press.natlib.uz/ru/editions/130425 МАҚОЛА НОМИ] // ''Народное слово''. — 2025. — № 117 (8961). == Manbalar == <references /> 0o8ecn0v9yv48t4ts7b79kw8f9juw1p 102 1457495 6315231 6314807 2026-10-22T12:10:50Z Bekipediya 118689 /* Ishtirokchilar */ 6315231 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] |7 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} e87gw7dk5yxe1swk6h5uge69fw325bg 6315243 6315231 2026-10-22T12:20:46Z Bekipediya 118689 /* Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ + 6315243 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] |7 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Misrda taʼlim]] |1 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} 256jsktyg6xcnzcl22nrsew29ha573p 6315337 6315243 2026-10-22T19:03:43Z Mupapap29 201910 /* Tarix */ 6315337 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] |7 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Misrda taʼlim]] |1 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} hndoau87y4ymlqwfxwybr4x04d5f30r 6315338 6315337 2026-10-22T19:04:26Z Mupapap29 201910 /* Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 6315338 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] • [[Qadimgi Misr podsholigi]] |8 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Misrda taʼlim]] |1 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} 9vwp718ozd106saua7wxx9fqxnvhyoz 6315610 6315338 2026-10-23T04:01:48Z Gulhayo Umarova 319369 /* Ishtirokchilar */ Matn qoʻshdim 6315610 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. #[[foydalanuvchi:Gulhayo Umarova|Gulhayo Umarova]] Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] • [[Qadimgi Misr podsholigi]] |8 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Misrda taʼlim]] |1 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} gqfs68dyu6ykxq6bu7p6tie4aw64cb0 6315814 6315610 2026-10-23T09:49:25Z Saboxat Abduraxmonovna 319460 /* Ishtirokchilar */ 6315814 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. #[[foydalanuvchi:Gulhayo Umarova|Gulhayo Umarova]] Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Saboxat Abduraxmonovna|Saboxat Abduraxmonovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Saboxat Abduraxmonovna|munozara]]) 09:49, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] • [[Qadimgi Misr podsholigi]] |8 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Misrda taʼlim]] |1 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} 8iw51fd6oas3gj0xda2ta8q4xs4dh1h 6315946 6315814 2026-10-23T11:02:28Z Xasan Rixsiboyev 312781 /* Ishtirokchilar */ 6315946 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. #[[foydalanuvchi:Gulhayo Umarova|Gulhayo Umarova]] Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. # [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) # ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' # [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC) # Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 23:43, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF">^{''<small>#yozishma</small>''}</span>]] 12:10, 2026-yil 22-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Saboxat Abduraxmonovna|Saboxat Abduraxmonovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Saboxat Abduraxmonovna|munozara]]) 09:49, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xasan Rixsiboyev|Thexasan]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xasan Rixsiboyev|munozara]]) 16:02, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 39 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]] • [[Qadimgi Misr podsholigi]] |8 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]• [[Mustafo Madboʻliy]]• [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]]• [[Iskandariya stomatologiya fakulteti]]• [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]] |13 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] |[[Narmer]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Nil havzasi]] • [[Qizil dengiz rivierasi]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]] |[[Misrda taʼlim]] |1 |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Giza piramidalari]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} bfgawu9uuztvdyb1lqlmu6bq9z3f185 1 1457910 6315608 6290615 2026-10-23T03:45:53Z Suxrob Turakulovich Norkulov 309280 /* Tezda oʻchirish (U11) haqida */ yangi mavzu 6315608 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} == Tezda oʻchirish (U11) haqida == Assalomu alaykum! Maqola U11 (mualliflik huquqining buzilishi) sababi bilan tezda oʻchirishga taklif etilganini koʻrdim. Iltimos, maqolaning qaysi qismi qaysi manbadan koʻchirilgan deb hisoblanayotganini aniqlashtirib bersangiz. Agar kirish qismi yoki boshqa boʻlim rasmiy saytlardagi matnga oʻxshash boʻlsa, uni hozirning oʻzida oʻz soʻzlarim bilan qayta yozishga tayyorman. "Mehnat faoliyati" boʻlimi sanalar va lavozimlardan iborat faktik maʼlumotlar roʻyxati. "Asosiy ilmiy ishlari" boʻlimi esa ISBN raqamli kitoblar va maqolalarning bibliografik tavsifidan iborat. Manfaatlar toʻqnashuvi haqida ham ochiq aytaman: men "Toshkent metropoliteni" AJ xodimiman, S.T.Norkulov mening rahbarim hisoblanadi. Maqolani qoidalarga moslashtirish boʻyicha maslahatingiz uchun oldindan rahmat. [[Foydalanuvchi:Suxrob Turakulovich Norkulov|Suxrob Turakulovich Norkulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Suxrob Turakulovich Norkulov|munozara]]) 03:45, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) 2pig79lxki0h7cdjvizwo74vrmbsa14 6315609 6315608 2026-10-23T03:50:11Z Suxrob Turakulovich Norkulov 309280 /* Tezda oʻchirish (U11) haqida */ Javob 6315609 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} == Tezda oʻchirish (U11) haqida == Assalomu alaykum! Maqola U11 (mualliflik huquqining buzilishi) sababi bilan tezda oʻchirishga taklif etilganini koʻrdim. Iltimos, maqolaning qaysi qismi qaysi manbadan koʻchirilgan deb hisoblanayotganini aniqlashtirib bersangiz. Agar kirish qismi yoki boshqa boʻlim rasmiy saytlardagi matnga oʻxshash boʻlsa, uni hozirning oʻzida oʻz soʻzlarim bilan qayta yozishga tayyorman. "Mehnat faoliyati" boʻlimi sanalar va lavozimlardan iborat faktik maʼlumotlar roʻyxati. "Asosiy ilmiy ishlari" boʻlimi esa ISBN raqamli kitoblar va maqolalarning bibliografik tavsifidan iborat. Manfaatlar toʻqnashuvi haqida ham ochiq aytaman: men "Toshkent metropoliteni" AJ xodimiman, S.T.Norkulov mening rahbarim hisoblanadi. Maqolani qoidalarga moslashtirish boʻyicha maslahatingiz uchun oldindan rahmat. [[Foydalanuvchi:Suxrob Turakulovich Norkulov|Suxrob Turakulovich Norkulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Suxrob Turakulovich Norkulov|munozara]]) 03:45, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) :Qoʻshimcha izoh: ushbu xabar S.T.Norkulov nomidagi hisobdan uning topshirigʻi bilan yozildi. Hisobdan uning xodimi foydalanmoqda. Agar bu Vikipediya qoidalariga zid boʻlsa, keyingi tahrirlarni shaxsiy hisobimdan amalga oshiraman. [[Foydalanuvchi:Suxrob Turakulovich Norkulov|Suxrob Turakulovich Norkulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Suxrob Turakulovich Norkulov|munozara]]) 03:50, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) rblgzwuevz03hel9rf9ssn31mlk9vv6 0 1461779 6315691 6303433 2026-10-23T06:07:35Z Javoxir Yorqulov 130047 6315691 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Luis Meléndez | tasvir = | toʻliq_ism = José Luis Meléndez Galindo | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1988|12|26|df=y}} | tavallud_joyi = [[Guadalajara]], [[Xalisko]], Meksika | boʻyi = 1.75 m | pozitsiyasi = [[Yarim himoyachi (futbol)|Yarim himoyachi]] | joriyklub = [[C.D. Tapatío|Tapatío]] (Bosh murabbiy) | yillar1 = | klublar1 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 2008 | klublar2 = [[Club América|América]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 2009 | klublar3 = [[Leones Negros UdeG Premier|Cachorros UdeG]] | isht3 = | gollar3 = | murabbiylik_yillari1 = 2019 | murabbiylik_klublari1 = [[Querétaro F.C. Reserves and Academy|Querétaro Reserves and Academy]] | murabbiylik_yillari2 = 2020 | murabbiylik_klublari2 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro (women)]] (Yordamchi) | murabbiylik_yillari3 = 2022–2023 | murabbiylik_klublari3 = [[Atlético San Luis Reserves and Academy]] | murabbiylik_yillari4 = 2023–2024 | murabbiylik_klublari4 = [[C.D. Guadalajara Reserves and Academy|Guadalajara Reserves and Academy]] | murabbiylik_yillari5 = 2024 | murabbiylik_klublari5 = [[C.D. Tapatío|Tapatío]] (Yordamchi) | murabbiylik_yillari6 = 2024 | murabbiylik_klublari6 = [[C.D. Tapatío|Tapatío]] (Vaqtincha) | murabbiylik_yillari7 = 2025 | murabbiylik_klublari7 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] (Yordamchi) | murabbiylik_yillari8 = 2025 | murabbiylik_klublari8 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] (Vaqtincha) | murabbiylik_yillari9 = 2025 | murabbiylik_klublari9 = [[C.D. Guadalajara Reserves and Academy|Guadalajara Reserves and Academy]] | murabbiylik_yillari10 = 2026– | murabbiylik_klublari10 = [[C.D. Tapatío|Tapatío]] }} '''José Luis Meléndez Galindo''' ([[1988-yil]] [[26-dekabr]]da [[Guadalajara]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi. Futbolchi [[Yarim himoyachi|yarim himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Hozirda [[Liga de Expansión MX]] vakili boʻlmish „[[C.D. Tapatío|Tapatío]]“ klubida bosh murabbiy sifatida faoliyat yuritadi<ref>{{Cite web|url=https://www.ligabbvaexpansion.mx/cancha/cuerpotecnico/41364/eyJpZENsdWIiOiAxMjA1OH0=/jose-luis-melendez-galindo|title= José Luis Meléndez Galindo|website=Liga MX}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tudn.com/futbol/liga-mx/quien-es-pepe-melendez-tecnico-interino-chivas-que-jugo-america|title=¿Quién es Pepe Meléndez, el DT interino de Chivas y que jugó en América?|website=TUDN}}</ref>. == Futbolchilik faoliyati == Meléndez oʻz faoliyatini „[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]]“ klubida boshlagan. [[2008-yil]]da futbolchi „[[Club América|América]]“ jamoasiga qoʻshilgan<ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/esto/liga-mx/quien-es-pepe-melendez-el-tecnico-que-dirigira-a-chivas-tras-el-despido-de-oscar-garcia-27731407|title=¿Quién es Pepe Meléndez? El técnico que dirigirá a Chivas tras el despido de Óscar García|website=ESTO|date=12 June 2020}}</ref>. == Murabbiylik faoliyati == [[2026-yil]]da futbolchi „[[C.D. Tapatío|Tapatío]]“ klubi bilan bosh murabbiy sifatida shartnoma imzoladi<ref>{{Cite web|url=https://chivaspasion.bolavip.com/fuerzasbasicas/fue-canterano-se-dedico-a-la-odontologia-y-la-dejo-para-volver-a-chivas-la-historia-de-pepe-melendez|title=Fue canterano, se dedicó a la odontología y la dejó para volver a Chivas: la historia de Pepe Meléndez|website=Bola VIP|date=12 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com.uy/futbol/mexico/nota/_/id/14873318/chivas-jose-melendez-carlos-vela-javier-hernandez-guadalajara|title=José Meléndez, auxiliar, fue parte de Chivas que arrasó con Vela y CH14|website=ESPN|date=12 June 2020}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|41364|José Luis Meléndez Galindo}} {{DEFAULTSORT:Melendez, Jose Luis}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Club América futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-1980s-stub}} atfpfuy53k84rx7234f0ith2w8b3dpi 3 1462490 6315715 6305433 2026-10-23T06:40:07Z Robertsky 115301 Robertsky [[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod Husenov]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]]" to "[[Special:CentralAuth/Behzod Husenov|Behzod Husenov]]" 6305433 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :Assalomu aleykum. E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. Ishonchingizni albatta oqlaymiz. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Ushbu sahifani o'chirmaslik maqsadida == Xayrli kech azizlar. Hamma inson ham adashadi, hamma ham xato qiladi. Mazkur foydalanuvchi bilmay U10 qoidasini buzgan ekan. Uni bir marta kechirilishini so'raymiz. Shuningdek, ushbu ma'lumotlarga boy, yaxshi dizaynli sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. [[Foydalanuvchi:Avincenna|Avincenna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Avincenna|munozara]]) 20:28, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Mazkur sahifani o'chirmang == Salom. Ushbu sahifani o'qib chiqdik. Judayam yaxshi yozilgan. Foydalanuvchi sahifa kamchiliklarsiz, xatosiz bo'lsin degan maqsadda U10 talablarini ataylab buzmagan. Shuning uchun ushbu sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. Bu yerdagi ma'lumotlar hammasi kerakli. [[Foydalanuvchi:Bukhara golden|Bukhara golden]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bukhara golden|munozara]]) 20:35, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Sahifani aslo o'chirmang == Sahifada yaxshi matematikaga, matematik olimlar haqida qimmatli ma'lumotlar berilgan. Sahifani tuzatish maqsadida bilmasdan ko'p marta tahrirlagan Behzod E. Husenovni kechiringlar. Sizlardan sahifani o'chirmaslikni iltimos qilib qolamiz. Mamnuniyat ila, Sitorabonu Sh. Otajonova [[Foydalanuvchi:Sitorabonu Shukhratovna|Sitorabonu Shukhratovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sitorabonu Shukhratovna|munozara]]) 20:52, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ### U10 mezoni bo‘yicha sahifani qayta ko‘rib chiqish va tahrirlash imkoniyati berish haqida Assalomu alaykum, hurmatli administratorlar! Men, **Behzod E. Husenov**, ushbu foydalanuvchi sahifasining muallifiman. Sahifani o‘zimning Vikipediyadagi faoliyatim, matematikaga oid ilmiy tadqiqotlarim va nashrlarim haqida ma’lumot berish maqsadida yaratganman. Sahifamga **U10: Reklama** mezoni asosida tezda o‘chirish ogohlantirishi qo‘yilganini ko‘rdim. Vikipediyaning foydalanuvchi sahifalari reklama yoki shaxsiy targ‘ibot uchun mo‘ljallanmaganini tushunaman. Mazkur sahifani yaratishda asosiy maqsadim reklama qilish emas, balki ilmiy faoliyatimga doir ma’lumotlarni manbalar bilan tartibga solish bo‘lgan. Shunga qaramay, foydalanuvchi sahifasida ensiklopedik biografiya uchun xos bo‘lgan ortiqcha ma’lumotlar joylashtirilganini tan olaman. Shuningdek, avvalgi muhokamada o‘zimga tegishli ikkita boshqa akkauntdan ham fikr bildirganman. Bundan tashqari, boshqa uch nafar mustaqil foydalanuvchi o‘z munosabatini bildirgan. Muhokamada qo‘shimcha akkauntlardan foydalanish xolislik tamoyiliga zid bo‘lishi mumkinligini tushundim. Ushbu holatni ochiq ma’lum qilaman va buni takrorlamayman. Shu munosabat bilan quyidagilarni so‘rayman: 1. Sahifani Vikipediya talablariga moslashtirish uchun tahrirlash imkoniyati berishingizni. 2. Batafsil biografik ma’lumotlarni qisqartirib, foydalanuvchi sahifasida faqat qisqacha tanishtiruv, ilmiy yo‘nalishlarim va Vikipediyadagi faoliyatim haqidagi ma’lumotlarni qoldirishga ruxsat berishingizni. 3. Zarur hollarda batafsil ilmiy biografiyani alohida qoralamaga ko‘chirish tartibi bo‘yicha yo‘l-yo‘riq ko‘rsatishingizni. 4. Kiritilgan o‘zgartirishlardan so‘ng U10 mezoni asosidagi o‘chirish taklifini qayta ko‘rib chiqishingizni. Vikipediya qoidalariga rioya qilishga va administratorlarning asosli ko‘rsatmalariga muvofiq sahifani qayta ishlashga tayyorman. E’tiboringiz uchun rahmat. Hurmat bilan, **Behzod E. Husenov**--[[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 16:39, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) ryru1tn3u6bithlerav8ywsesyc6knl 4 1465481 6315334 6314766 2026-10-22T18:41:23Z Yusuf Toshpulatov 303689 6315334 wikitext text/x-wiki ===[[:Alipos]]=== :{{la|1=Alipos}} :({{Find sources|title=Alipos}}) Maqola [[AliPos]] nomi bilan uch marta o‘chirildi. Shundan so‘ng, muallif uni qayta ishlashi uchun [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov/qumloq|qumloq]]ga joylashtirildi. Muallif maqolani boshqa nom bilan yaratishga qaror qilibdi, shu bois buni muhokamaga qo‘yyapman. [[VP:EA]]ga ega emas / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 07:45, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # {{oʻchirilsin}} EAga ega emas -- [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 08:36, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) # {{oʻchirilsin}} - [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 12:42, 2026-yil 21-oktyabr (UTC) Hurmatli muharrirlar! Maqolaning avval o‘chirilgani qayd etilganini tushunaman. Shunga qaramay, maqolaning hozirgi variantini mustaqil va ishonchli manbalar asosida alohida baholashingizni so‘rayman. Maqolani qayta yaratishdan maqsadim muhokamani chetlab o‘tish emas, balki mavzuni mustaqil manbalarda yoritilgan ma’lumotlar asosida yaxshilash va Vikipediya talablariga muvofiqligini ta’minlashdir. Maqolaning ensiklopedik ahamiyati yetarli emas deb hisoblasangiz, ushbu xulosani asoslovchi mezonlar va kamchiliklarni ko‘rsatishingizni so‘rayman. Tegishli tavsiyalar asosida maqolani takomillashtirishga tayyorman. Rahmat! gw3nfgvsozlnytd1x9uar138sz1kibi 0 1465851 6315565 6314804 2026-10-23T01:36:10Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315565 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Luciano Bocco | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Luciano Lionel Bocco Cutro | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|10|27|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = [[Club Jaiba Brava|Jaiba Brava]] | klubraqami = 2 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = –2020 | yoshlikklublari1 = [[Cruz Azul]] | yillar1 = 2020–2021 | klublar1 = [[Cancún F.C.|Cancún]] | isht1 = 17 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2022–2023 | klublar2 = [[Central Córdoba de Santiago del Estero|Central Córdoba (SdE)]] | isht2 = 0 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2023–2025 | klublar3 = [[Club Jaiba Brava|Jaiba Brava]] | isht3 = 35 | gollar3 = 3 | yillar4 = 2025 | klublar4 = [[FC Rànger's]] | isht4 = 11 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2026– | klublar5 = [[Club Jaiba Brava|Jaiba Brava]] | isht5 = 8 | gollar5 = 0 | club-update = 2026-yil 16-sentyabr }} '''Luciano Lionel Bocco Cutro''' ([[2000-yil]] [[27-oktyabr]]da [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club Jaiba Brava|Jaiba Brava]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp suradi. == Yoshligi == Bocco Meksikada argentinalik ota-ona oilasida tugʻilgan. U otasining tugʻilib oʻsgan shahri — Argentinaning [[Kordova (Argentina)|Kordova]] shahrida voyaga yetgan<ref>{{Cite web|url=https://www.elportaldeportivo.com/liga-mx/2022/3/26/el-dia-que-luciano-bocco-hizo-la-de-icardi-con-un-companero-9563.html|title=El día que Luciano Bocco hizo la de Icardi con un compañero}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://anccom.sociales.uba.ar/2022/11/22/canta-y-no-llores/|title=Canta y no llores}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/es-ar/noticias/quien-es-luciano-bocco-canterano-del-cruz-azul/usobjtz26a641nyhokjlx2w9r|title=Quién es Luciano Bocco, canterano del Cruz Azul}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/america/deportes/2019/04/23/luciano-bocco-el-futbolista-mexicano-al-que-comparan-con-icardi-por-quitarle-la-novia-al-chileno-martin-rodriguez/|title=Luciano Bocco: el futbolista mexicano al que comparan con Icardi por 'quitarle' la novia al chileno Martín Rodríguez|publisher=infobae.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.clarin.com/deportes/futbol/escandalo-mexico-futbolista-comparan-mauro-icardi-robarle-novia-jugador_0_hMPAsF0XH.html|title=Escándalo en México: quién es el futbolista al que comparan con Mauro Icardi por "robarle" la novia a otro jugador|publisher=clarin.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.futboltotal.com.mx/futbol-mexicano/ascenso-mx/mexicano-luciano-bocco-prepara-su-regreso-a-la-liga-de-expansion-mx/2022/09|title=Luciano Bocco prepara su regreso a la Liga de Expansión MX|publisher=futboltotal.com.mx}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.elportaldeportivo.com/liga-mx/2022/3/26/el-dia-que-luciano-bocco-hizo-la-de-icardi-con-un-companero-9563.html|title=El día que Luciano Bocco hizo la de Icardi con un compañero|publisher=elportaldeportivo.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Worldfootball.net|luciano-bocco|new_id=pe572644}} {{DEFAULTSORT:Bocco, Luciano}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Cancún F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Central Córdoba de Santiago del Estero futbolchilari]] [[Turkum:Club Jaiba Brava futbolchilari]] [[Turkum:FC Rànger's futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 6vdbppv6r720yi960zsddf396bcetwi 0 1465854 6315566 6314811 2026-10-23T01:36:41Z AnvarxonM 75105 /* Manbalar */ 6315566 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Benedicto Bravo | tasvir = | izoh = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1962|5|8|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2020|12|24|1962|5|8|df=y}} | vafot_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]], [[yarim himoyachi]] | joriyklub = | klubraqami = | yillar1 = 1983 | klublar1 = [[Unión de Curtidores]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1984–1994 | klublar2 = [[Club León]] | isht2 = | gollar2 = }} '''Benedicto Bravo''' ([[1962-yil]] [[8-may]]da [[Leon (Guanajuato)|Leon]] shahrida tugʻilgan — [[2020-yil]] [[24-dekabr]]da [[Leon (Guanajuato)|Leon]] shahrida vafot etgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] va [[yarim himoyachi|yarim himoyachi]] sifatida toʻp surgan<ref>{{Cite web|url=https://www.elsoldeleon.com.mx/deportes/adios-venadito-fallece-benedicto-bravo-covid-19-coronavirus-pandemia-6172683.html|title=¡Adiós 'Venadito'!, fallece Benedicto Bravo|date=2020-yil 25-dekabr|website=elsoldeleon.com.mx}}</ref>. == Faoliyati == Bravo „[[Unión de Curtidores]]“ va „[[Club León]]“ klublarida toʻp surgan<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.marca.com/claro-mx/futbol/liga-mx/2020/12/25/5fe655b2268e3e85088b460c.html|title=Muere Benedicto Bravo, leyenda del León|date=2020-yil 25-dekabr|website=MARCA Claro México}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.milenio.com/futbol/club-leon/benedicto-venadito-bravo-muere-ex-jugador-campeon-leon|title=Muere Benedicto 'Venadito' Bravo, ex jugador y campeón con León|website=www.milenio.com|date=2020-yil 25-dekabr}}</ref>. Keyinchalik u „[[Club León]]“ klubida murabbiy va texnik direktor boʻlib ishlagan<ref name="auto"/>. U 58 yoshida [[Meksikada COVID-19 pandemiyasi]] davrida [[COVID-19]] kasalligidan vafot etgan<ref>{{Cite web|url=https://gdl.telediario.mx/deportes/benedicto-bravo-fallecio-por-coronavirus-en-plenas-fechas-navidenas|title=Benedicto Bravo falleció por coronavirus en plenas fechas navideñas|date=2020-yil 25-dekabr|website=Telediario Guadalajara}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Bravo, Benedicto}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Unión de Curtidores futbolchilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} bxq98n6evyk1b4im8e2dqgurigcv35c 2 1465855 6315717 6314810 2026-10-23T06:40:07Z Robertsky 115301 Robertsky [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov]] sahifasini [[Foydalanuvchi:Behzod Husenov]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]]" to "[[Special:CentralAuth/Behzod Husenov|Behzod Husenov]]" 6314810 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Behzod Husenov]] qojzbiq3updgxguyy3pgznt0hrd65ej 0 1465858 6315567 6314815 2026-10-23T01:36:58Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315567 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Sergio Bravo | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Sergio Bravo Martínez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1926|11|29|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|1997|4|9|1926|11|29|df=y}} | vafot_joyi = | boʻyi = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | joriyklub = | klubraqami = | yillar1 = | klublar1 = [[Club León]] | isht1 = | gollar1 = | milliyyillar1 = 1947–1957 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 11 | milliygollar1 = 0 }} '''Sergio Bravo Martínez''' ([[1926-yil]] [[29-noyabr]]da [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan — [[1997-yil]] [[9-aprel]]da vafot etgan<ref>{{cite web |title=65. Sergio Bravo |url=https://mobile.twitter.com/NacionEsmeralda/status/1354895238226194435 |website=NaciónEsmeralda on Twitter |access-date=2023-yil 7-aprel}}</ref>) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp surgan. U [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika milliy terma jamoasi]] safida 1954-yilgi Jahon chempionatida ishtirok etgan<ref>[https://web.archive.org/web/20071017115011/http://fifa.com/worldcup/archive/edition=9/teams/team=43911.html 1954 FIFA World Cup Switzerland]</ref><ref>{{cite web|publisher=El Heraldo de León|title=SERGIO BRAVO SE RETIRA DEL FÚTBOL!|url=http://heraldodelbajio.com/un-momento-712014/|language=es|date=1964-yil 7-yanvar}}</ref><ref name="heraldodelbajio">{{cite web|access-date=2018-yil 18-iyun|archive-date=2015-yil 11-aprel|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411135733/http://www.heraldodelbajio.com/un-momento-712014/|date=1964-yil 7-yanvar|language=es|periodical=El Heraldo de León|title=Sergio Bravo se retira del fútbol!|url=http://heraldodelbajio.com/un-momento-712014/}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20121209014343/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=46924/index.html FIFA profili] {{DEFAULTSORT:Bravo, Sergio}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 48epp1r17zk9izrjqnzox5o5nxw9gty 0 1465859 6315568 6314823 2026-10-23T01:37:21Z AnvarxonM 75105 /* Manbalar */ 6315568 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Omar Briceño | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Gabriel Omar Briceño Leyva | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|1|30|df=y}} | tavallud_joyi = [[Kulyakan|Kulyakan]], [[Sinaloa|Sinaloa shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.73 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1996–2002 | klublar1 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht1 = 137 | gollar1 = 7 | yillar2 = 2002–2007 | klublar2 = [[Tigres UANL]] | isht2 = 135 | gollar2 = 1 | yillar3 = 2007–2008 | klublar3 = [[C.D. Veracruz|Veracruz]] | isht3 = 28 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2008–2009 | klublar4 = [[Club Puebla|Puebla]] | isht4 = 11 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2009–2011 | klublar5 = [[Dorados de Sinaloa]] | isht5 = 37 | gollar5 = 0 | milliyyillar1 = 2003–2005 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 20 | milliygollar1 = 0 | boshliqyillar1 = 2013 | boshliqklublari1 = [[Generales de Navojoa]] | boshliqyillar2 = 2013 | boshliqklublari2 = [[Vaqueros F.C.|Vaqueros]] | boshliqyillar3 = 2014 | boshliqklublari3 = [[Deportivo Ensenada]] | boshliqyillar4 = 2015 | boshliqklublari4 = [[Dorados de Sinaloa Premier]] | boshliqyillar5 = 2015 | boshliqklublari5 = [[Dorados de Sinaloa]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar6 = 2015 | boshliqklublari6 = Dorados de Sinaloa Reserves and Academy (yordamchi) | boshliqyillar7 = 2016 | boshliqklublari7 = [[Dorados de Sinaloa Premier]] | boshliqyillar8 = 2018 | boshliqklublari8 = [[Reboceros de La Piedad]] | boshliqyillar9 = 2019 | boshliqklublari9 = [[Reboceros de La Piedad]] (yordamchi) | boshliqyillar10 = 2019–2020 | boshliqklublari10 = [[Deportivo CAFESSA Tlajomulco|CAFESSA TDP]] | boshliqyillar11 = 2020–2021 | boshliqklublari11 = [[Deportivo CAFESSA Jalisco|CAFESSA Jalisco]] | club-update = 2020-yil 24-iyul }} '''Gabriel Omar Briceño Leyva''' ([[1978-yil]] [[30-yanvar]]da [[Kulyakan (Sinaloa)|Kulyakan]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, „[[Dorados de Sinaloa]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp surgan<ref name=sw>[https://int.soccerway.com/players/gabriel-omar-briceno-leyva/86632/ Soccerway stats]</ref><ref>[https://www.worldfootball.net/person/pe56398/omar-briceno/international-matches/ International stats at worldfootball]</ref>. == Murabbiylik statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! rowspan="2" style="width:120px;"|Jamoa ! rowspan="2" style="width:10px;"|Mamlakat ! rowspan="2" style="width:130px;"|Dan ! rowspan="2" style="width:130px;"|Gacha ! colspan="8" |Natija |- !Oʻ!!Gʻ!!D!!M!!UG!!OʻG!!TF!!Gʻalaba % |- | style="text-align:left;"|[[Cruz Azul]] (vaqtinchalik) |{{flagicon|MEX}} | style="text-align:left;"|2015 |align="left"|2015 {{WDL|1|0|1|0|for=1|against=1|diff=yes}} |- |colspan="4"|'''Jami''' {{WDLtot|1|0|1|0|for=1|against=1|diff=yes}} |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Briceno, Omar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Tigres UANL futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Veracruz futbolchilari]] [[Turkum:Club Puebla futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} iwk717dgpmchyjapipb7hmav1ehwlxd 0 1465860 6315569 6314827 2026-10-23T01:38:07Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315569 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ricardo Cadena | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ricardo Cadena Martínez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1969|10|23|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.75 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yillar1 = 1989–1993 | klublar1 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht1 = 69 | gollar1 = 0 | yillar2 = 1993–2000 | klublar2 = [[Club León|León]] | isht2 = 186 | gollar2 = 3 | yillar3 = 2000–2002 | klublar3 = [[La Piedad]] | isht3 = 73 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2002–2003 | klublar4 = [[Chiapas F.C.|Jaguares]] | isht4 = 32 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2003–2004 | klublar5 = [[Dorados de Sinaloa|Dorados]] | isht5 = 39 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2005 | klublar6 = [[Lagartos de Tabasco]] | isht6 = 11 | gollar6 = 0 | yillar7 = 2005 | klublar7 = [[Club Tijuana|Tijuana]] | isht7 = 18 | gollar7 = 0 | milliyyillar1 = 1993 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 0 | boshliqyillar1 = 2006–2008 | boshliqklublari1 = [[Salamanca F.C.|Salamanca]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2008–2009 | boshliqklublari2 = [[C.D. Irapuato|Irapuato]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2008–2009 | boshliqklublari3 = [[Unión de Curtidores]] (yordamchi) | boshliqyillar4 = 2008–2009 | boshliqklublari4 = [[C.D. Irapuato|Irapuato]] (yordamchi) | boshliqyillar5 = 2009–2011 | boshliqklublari5 = [[Dorados de Sinaloa|Dorados]] (yordamchi) | boshliqyillar6 = 2011–2014 | boshliqklublari6 = [[Club Necaxa|Necaxa]] (yordamchi) | boshliqyillar7 = 2014–2015 | boshliqklublari7 = [[Correcaminos UAT]] (yordamchi) | boshliqyillar8 = 2016–2017 | boshliqklublari8 = [[Mineros de Zacatecas]] (yordamchi) | boshliqyillar9 = 2017–2018 | boshliqklublari9 = [[Correcaminos UAT]] (yordamchi) | boshliqyillar10 = 2018 | boshliqklublari10 = [[Alebrijes de Oaxaca]] (yordamchi) | boshliqyillar11 = 2019 | boshliqklublari11 = [[C.D. Guadalajara Premier|Guadalajara Premier]] | boshliqyillar12 = 2019–2020 | boshliqklublari12 = Guadalajara (akademiya) | boshliqyillar13 = 2020–2021 | boshliqklublari13 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] (yordamchi) | boshliqyillar14 = 2021 | boshliqklublari14 = [[C.D. Tapatío|Tapatío]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar15 = 2022 | boshliqklublari15 = [[C.D. Tapatío|Tapatío]] | boshliqyillar16 = 2022 | boshliqklublari16 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar17 = 2022 | boshliqklublari17 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | boshliqyillar18 = 2023–2024 | boshliqklublari18 = Meksika U-23 | boshliqyillar19 = 2025 | boshliqklublari19 = [[Mazatlán F.C.|Mazatlán]] (yordamchi) | medallar = }} '''Ricardo Cadena Martínez''' ([[1969-yil]] [[23-oktyabr]]da [[Gvadalahara]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Markaziy himoyachi|markaziy himoyachi]] sifatida toʻp surgan. Hozirda u Meksika U-23 milliy terma jamoasining bosh murabbiyi hisoblanadi. Ricardo 1992-yilda Ispaniyaning Barselona shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika milliy terma jamoasi]] aʼzosi boʻlgan va kattalar jamoasi safida bitta oʻyinda maydonga tushgan. == Murabbiylik statistikasi == ''2024-yil 9-sentyabr holatiga koʻra'' {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Jamoa !rowspan="2"|Dan !rowspan="2"|Gacha !colspan="5"|Natija |- !Oʻ!!Gʻ!!D!!M!!Gʻalaba % |- |align="left"|[[C.D. Tapatío|Tapatío]] |align="left"|2021-yil 23-sentyabr |align="left"|2022-yil 14-aprel {{WDL||10|9|11}} |- |align="left"|[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] |align="left"|2022-yil 14-aprel |align="left"|2022-yil 16-oktyabr {{WDL||10|9|6}} |- |align="left"|Meksika U-23 |align="left"|2023-yil 3-sentyabr |align="left"|''Hozirgacha'' {{WDL||6|3|4}} |- !colspan="3"|Jami {{WDLtot||26|21|21}} |} == Sovrinlari == === Murabbiy === '''Meksika U-23''' * Panamerika oʻyinlari bronza medali: 2023 == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20200418114859/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/ricardo-cadena-1.html sports-reference] * [https://web.archive.org/web/20121110123948/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=161769/index.html FIFA profili] {{DEFAULTSORT:Cadena, Ricardo}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Jaguares F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:Club Tijuana futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:C.F. La Piedad futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] {{Mexico-footy-defender-stub}} kvnbipxjkpjrb7we95giq4m1vh2cgbq 0 1465862 6315570 6314835 2026-10-23T01:38:39Z AnvarxonM 75105 /* Manbalar */ 6315570 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alondra Camargo | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Alondra Karime Camargo Aguilar | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|1|9|df=y}} | tavallud_joyi = [[Navolato (Sinaloa)|Navolato]], [[Sinaloa|Sinaloa shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.65 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Alondra Karime Camargo Aguilar|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/132302/eyJpZENsdWIiOiAxMTI0M30=/alondra-karime-camargo-aguilar|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Club León (women)|León]] | klubraqami = 14 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yillar1 = 2018–2020 | klublar1 = [[Club Tijuana (women)|Tijuana]] | isht1 = 50 | gollar1 = 4 | yillar2 = 2020–2024 | klublar2 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | isht2 = 115 | gollar2 = 7 | yillar3 = 2025– | klublar3 = [[Club León (women)|León]] | isht3 = 35 | gollar3 = 1 | club-update = 2026-yil 9-fevral }} '''Alondra Karime Camargo Aguilar''' ([[1995-yil]] [[9-yanvar]]da [[Navolato (Sinaloa)|Navolato]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club León (women)|León]]“ klubida [[Markaziy himoyachi|markaziy himoyachi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|url=https://www.vavel.com/mx/futbol-mexicano/2025/01/22/queretaro/1211016-alondra-camargo-numeros-en-xolos-y-gallos.html|title=Alondra Camargo, números en Xolos y Gallos|date=2023-yil 7-fevral |publisher=Vavel}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.heraldoleon.mx/leon-femenil-refuerza-su-plantilla-con-cinco-incorporaciones/|title=León femenil refuerza su plantilla con cinco incorporaciones|date=2023-yil 7-fevral |publisher=El Heraldo de León}}</ref>. == Faoliyati == 2018-yilda u oʻz faoliyatini „[[Club Tijuana (women)|Tijuana]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Alondra Camargo nueva promesa|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.tusbuenasnoticias.com/noticias/2021/03/12/9240-alondra-camargo-la-joven-promesa-de-dautillos|website=Tus Buenas noticias|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2020-yilda „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Alondra Camargo se siente feliz de estar en Gallos Blancos |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://aldialogo.mx/deportes/2020/10/09/alondra-camargo-se-siente-feliz-de-estar-en-gallos-blancos|website=Al Dialogo|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2025-yilda esa „[[Club León (women)|León]]“ safiga kelib qoʻshilgan<ref>{{cite web |title=Alondra Camargo toma un nuevo reto en el futbol femenil dentro de la Liga MX |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://lineadirectaportal.com/deportes/alondra-camargo-toma-un-nuevo-reto-en-el-futbol-femenil-dentro-de-la-liga-mx-2025-01-02__1291184|website=Línea Directa|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Camargo, Alondra}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0nsw0jwh6lwe5hc79tkx0bp2rivyuhw 0 1465863 6315571 6314838 2026-10-23T01:39:09Z AnvarxonM 75105 /* Manbalar */ 6315571 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Edith Carmona | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Edith Deyanira Carmona Castillo | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2003|1|20|df=y}} | tavallud_joyi = [[Tlalnepantla-de-Bas (Mexiko shtati)|Tlalnepantla-de-Bas]], [[Mexiko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.56 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Edith Deyanira Carmona Castillo|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/137004/eyJpZENsdWIiOiAxMzg3M30=/edith-deyanira-carmona-castillo|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | klubraqami = 22 | pozitsiya = [[Himoyachi|chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2019–2025 | klublar1 = [[Cruz Azul (women)|Cruz Azul]] | isht1 = 104 | gollar1 = 3 | yillar2 = 2019–2021 | klublar2 = → [[Atlético San Luis (women)|Atlético San Luis]] (ijara) | isht2 = 58 | gollar2 = 1 | yillar3 = 2025 | klublar3 = [[Pumas UNAM (women)|UNAM]] | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2026– | klublar4 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | isht4 = 14 | gollar4 = 2 | milliyyillar1 = 2020 | milliyjamoa1 = Meksika U-17<ref>{{Cite web|title=Edith Carmona a la selección mexicana sub 17|url=https://vallartabahia.globalmedia.mx/articles/Edith-Carmona-a-la-selecci%C3%B3n-mexicana-sub-17|date=2023-yil 12-avgust |publisher=Global Media}}</ref> | milliyisht1 = | milliygollar1 = | milliyyillar2 = 2021 | milliyjamoa2 = Meksika U-20<ref>{{Cite web|title=Edith Carmona es llamada a la Sub-20 de México|url=https://oem.com.mx/elsoldesanluis/deportes/edith-carmona-es-llamada-a-la-sub-20-de-mexico-17374131|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de San Luis}}</ref> | milliyisht2 = | milliygollar2 = | club-update = 2023-yil 4-iyun | ntupdate = 2022-yil 12-mart }} '''Edith Deyanira Carmona Castillo''' ([[2003-yil]] [[20-yanvar]]da [[Tlalnepantla-de-Bas (Mexiko shtati)|Tlalnepantla-de-Bas]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubida [[Himoyachi|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|title=Edith Carmona, otra vez convocada a la Selección Nacional|url=https://potosinoticias.com/2021/04/05/edith-carmona-otra-vez-convocada-a-la-seleccion-nacional/|date=2023-yil 12-avgust |publisher=Potosí Noticias}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2019-yilda futbolchi oʻz faoliyatini „[[Cruz Azul (women)|Cruz Azul]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Dejó el karate, llegó al equipo que ama y ahora apunta a ser campeona con Cruz Azul Femenil: Edith Carmona |url=https://vamoscruzazul.bolavip.com/femenil/dejo-el-karate-llego-al-equipo-que-ama-y-ahora-apunta-a-ser-campeona-con-cruz-azul-femenil-edith-carmona|website=Vamos Azul|date=2020-yil 5-aprel |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. Keyingi mavsumda himoyachi „[[Atlético San Luis (women)|Atlético San Luis]]“ klubiga ijaraga berilgan<ref>{{cite web |title=Edith Carmona; primera jugadora del Atlético de San Luis convocada a la Selección Mexicana|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://deportivista.com/edith-carmona-primera-jugadora-del-atletico-san-luis-convocada-a-la-seleccion-mexicana/|website=Deportivista|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2025-yilda Carmona „[[Pumas UNAM (women)|UNAM]]“ safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Edith Carmona llega a Pumas para reforzar la defensa|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://pumas.mx/noticias/3126/edith-carmona-llega-a-pumas-para-reforzar-la-defensa|website=Pumas|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2026-yildan beri „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ jamoasi aʼzosi hisoblanadi<ref>{{cite web |title=Cruz Azul anuncia las bajas de Renata Huerta y Edith Carmona|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.vavel.com/mx/futbol-mexicano/2025/06/11/liga-femenil/1225367-cruz-azul-anuncia-las-bajas-de-renata-huerta-y-edith-carmona.html|website=Vavel|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Carmona, Edith}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik ayol futbolchilar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 5orbfc3uxiad3zsiho8x292b0ohpzqs 0 1465864 6315572 6314840 2026-10-23T01:39:51Z AnvarxonM 75105 /* Manbalar */ 6315572 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Andrés Catalán | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Andrés Didyer Catalán Guemes | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|8|20|df=y}} | tavallud_joyi = [[Kuernavaka]], [[Morelos|Morelos shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.66 m | joriyklub = [[Correcaminos UAT|Correcaminos]] | klubraqami = 19 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2012–2019 | yoshlikklublari1 = [[Monarcas Morelia|Morelia]] | yillar1 = 2019–2020 | klublar1 = [[Monarcas Morelia|Morelia]] | isht1 = 3 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2020 | klublar2 = [[Mazatlán F.C.|Mazatlán]] | isht2 = 0 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2021–2022 | klublar3 = [[Celaya F.C.|Celaya]] | isht3 = 35 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2023–2025 | klublar4 = [[Venados F.C.|Venados]] | isht4 = 42 | gollar4 = 2 | yillar5 = 2026– | klublar5 = [[Correcaminos UAT|Correcaminos]] | isht5 = 0 | gollar5 = 0 | milliyyillar1 = 2017 | milliyjamoa1 = Meksika U-17 | milliyisht1 = 2 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2024-yil 5-iyun | medallar = {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalSport | Erkaklar [[Futbol]]i}} {{MedalCompetition|[[CONCACAF U-17 chempionati]]}} {{MedalGold | [[2017 CONCACAF U-17 Championship|2017 Panama]] | Jamoaviy}} }} '''Andrés Didyer Catalán Guemes''' ([[2000-yil]] [[20-avgust]]da [[Kuernavaka]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Correcaminos UAT|Correcaminos]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp suradi. == Statistikasi == === Klub === ''2020-yil 10-aprel holatiga koʻra''<ref>{{Soccerway|481632|access-date=2020-yil 10-aprel}}</ref><ref>{{LigaMX player|98358}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="2"|[[Monarcas Morelia|Morelia]] |2018–2019 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |3||0||3||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||6||0 |- |2019–2020 |colspan="2"|–||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||1||0 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !3!!0!!4!!0!!0!!0!!0!!0!!7!!0 |} == Sovrinlari == '''Meksika U-17''' * CONCACAF U-17 chempionati: 2017 == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Catalan, Andres}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlético Morelia futbolchilari]] [[Turkum:Mazatlán F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Celaya F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Venados F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 3yriyt0iqwtb3qvyaxjyue1ug1sbzqb 0 1465865 6315573 6314841 2026-10-23T01:40:21Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315573 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Castillo | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Castillo Pérez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|12|2|df=y}} | tavallud_joyi = [[Miguel Hidalgo (Mexiko)|Miguel Hidalgo]], [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | klubraqami = 2 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2016–2022 | yoshlikklublari1 = [[C.F. Pachuca|Pachuca]] | yillar1 = 2021–2023 | klublar1 = [[C.F. Pachuca|Pachuca]] | isht1 = 34 | gollar1 = 2 | yillar2 = 2024– | klublar2 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht2 = 77 | gollar2 = 1 | yillar3 = 2025 | klublar3 = → [[C.F. Pachuca|Pachuca]] (ijara) | isht3 = 0 | gollar3 = 0 | milliyyillar1 = 2022 | milliyjamoa1 = Meksika U-21 | milliyisht1 = 2 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2026-yil 6-avgust | ntupdate = 2022-yil 12-iyun | medallar = {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalSport | Erkaklar [[Futbol]]i}} {{MedalCompetition|[[Maurice Revello turniri]]}} {{MedalBronze | [[2022 Maurice Revello turniri|2022 Fransiya]] | Jamoaviy}} }} '''José Castillo Pérez''' ([[2001-yil]] [[2-dekabr]]da [[Mexiko]] shahrining [[Miguel Hidalgo (Mexiko)|Miguel Hidalgo]] tumanida tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp suradi. == Statistikasi == === Klub === ''2026-yil 6-avgust holatiga koʻra''<ref>{{Soccerway|jose-castillo-perez/545697|access-date=2026-yil 9-avgust}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="4"|[[C.F. Pachuca|Pachuca]] |2021–2022 |rowspan="3"|[[Liga MX]] |3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |2022–2023 |22||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||22||2 |- |2023–2024 |9||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=LC|[[Leagues Cup|Ligalar kubogi]]dagi ishtiroki}}||0||10||0 |- !colspan="2"|Jami !34!!2!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!1!!0!!35!!2 |- |rowspan="5"|[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] |2023–2024 |rowspan="4"|[[Liga MX]] |12||0||colspan="2"|—||2{{efn|name=CCC|[[CONCACAF Chempionlar kubogi]]dagi ishtiroki}}||1||colspan="2"|—||14||1 |- |2024–2025 |27||0||colspan="2"|—||4{{efn|name=CCC}}||0||1{{efn|name=LC}}||0||32||0 |- |2025–2026 |36||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3{{efn|name=LC}}||0||39||1 |- |2026–2027 |2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=LC}}||0||3||0 |- !colspan="2"|Jami !77!!1!!colspan="2"|—!!6!!1!!5!!0!!88!!2 |- !colspan="3" |Karyerasida jami !111!!3!!0!!0!!6!!1!!6!!0!!123!!4 |} <references group="izoh"/> == Sovrinlari == '''[[C.F. Pachuca|Pachuca]]''' * [[Liga MX]]: 2022-yilgi Apertura == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|104172/jose-castillo-perez}} * {{Worldfootball.net|jose-castillo|new_id=pe575991}} {{DEFAULTSORT:Castillo, Jose}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Pachuca futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} kl1cnnes8xylquophswl73atx1n6u62 0 1465866 6315574 6314842 2026-10-23T01:40:41Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315574 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Francisco Cati | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Francisco Cati Balderrama | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1981|12|18|df=y}} | tavallud_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Francisco Cati Balderrama''' ([[1981-yil]] [[18-dekabr]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp surgan<ref>{{cite news |last1=Kuri |first1=Omar |title=Francisco Cati, de jugar en primera división a ser el técnico de la Selección Mexicana de playa |url=https://oem.com.mx/esto/futbol/francisco-cati-de-jugar-en-primera-division-a-ser-el-tecnico-de-la-seleccion-mexicana-de-playa-27827513 |access-date=2026-yil 27-may |work=Esto |date=2024-yil 18-dekabr |language=es |trans-title=Francisco Cati: from playing in the top flight to managing the Mexican beach soccer team}}</ref><ref>{{cite news |last1=González |first1=Fernanda |title=¡Por fin! Después de un año, la Selección Mexicana de futbol playa tiene nuevo entrenador |url=https://www.sopitas.com/deportes/seleccion-mexicana-futbol-playa-director-tecnico-francisco-cati/ |access-date=2026-yil 27-may |work=Sopitas |date=2021-yil 15-yanvar |language=es |trans-title=At last! After a year, the Mexican national beach soccer team has a new coach}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|32323/francisco-cati-balderrama|Francisco Cati (Francisco Cati Balderrama)}} {{DEFAULTSORT:Cati, Francisco}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} cjhljer89z6i8jpuretdypfrsxj5plw 0 1465867 6315575 6314847 2026-10-23T01:44:51Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315575 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Raúl Chabrand | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Raúl Chabrand Manrique | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|8|11|df=y}} | tavallud_joyi = [[El Mante Municipality|El Mante]], [[Tamaulipas]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = [[Atlético San Luis Reserves and Academy|Atlético San Luis U-21]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1997–2003 | klublar1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht1 = 16 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2003–2004 | klublar2 = [[C.D. Irapuato|Irapuato]] | isht2 = 8 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2004 | klublar3 = [[Club de Fútbol Cobras|Cobras]] | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2005 | klublar4 = [[Delfines de Coatzacoalcos|Coatzacoalcos]] | isht4 = 30 | gollar4 = 0 | boshliqyillar1 = 2007–2014 | boshliqklublari1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey Reserves and Academy]] | boshliqyillar2 = 2013 | boshliqklublari2 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar3 = 2014–2018 | boshliqklublari3 = [[Club Tijuana|Tijuana Reserves and Academy]] | boshliqyillar4 = 2015 | boshliqklublari4 = [[Club Tijuana|Tijuana]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar5 = 2018 | boshliqklublari5 = [[Atlas F.C.|Atlas]] (yordamchi) | boshliqyillar6 = 2019 | boshliqklublari6 = [[Atlas F.C.|Atlas]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar7 = 2019 | boshliqklublari7 = [[Atlas F.C.|Atlas Reserves and Academy]] | boshliqyillar8 = 2020–2021 | boshliqklublari8 = Meksika U-20 | boshliqyillar9 = 2021–2022 | boshliqklublari9 = Meksika U-21 | boshliqyillar10 = 2022–2023 | boshliqklublari10 = Meksika U-17 | boshliqyillar11 = 2023 | boshliqklublari11 = Meksika U-20 | boshliqyillar12 = 2024 | boshliqklublari12 = [[Club Tijuana|Tijuana]] (yordamchi) | boshliqyillar13 = 2024– | boshliqklublari13 = [[Atlético San Luis Reserves and Academy]] | boshliqyillar14 = 2026 | boshliqklublari14 = [[Atlético San Luis]] (vaqtinchalik) }} '''Raúl Chabrand Manrique''' ([[1976-yil]] [[11-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, faoliyati davomida asosan [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Hozirda Chabrand „[[Atlético San Luis Reserves and Academy]]“ jamoasi bosh murabbiyi hisoblanadi. == Shaxsiy hayoti == Sobiq futbolchining kelib chiqishi [[Livan|livan]] va fransuz xalqlariga borib taqaladi. == Havolalar == * {{Liga MX player|10127/raul-chabrand-manrique|Raúl Chabrand (Raúl Chabrand Manrique)}} {{DEFAULTSORT:Chabrand, Raul}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.D. Irapuato futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 4hk6wiserz7pzinr0i8726gtspsa1v7 6315576 6315575 2026-10-23T01:45:08Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315576 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Raúl Chabrand | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Raúl Chabrand Manrique | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|8|11|df=y}} | tavallud_joyi = [[El Mante Municipality|El Mante]], [[Tamaulipas]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = [[Atlético San Luis Reserves and Academy|Atlético San Luis U-21]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1997–2003 | klublar1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht1 = 16 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2003–2004 | klublar2 = [[C.D. Irapuato|Irapuato]] | isht2 = 8 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2004 | klublar3 = [[Club de Fútbol Cobras|Cobras]] | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2005 | klublar4 = [[Delfines de Coatzacoalcos|Coatzacoalcos]] | isht4 = 30 | gollar4 = 0 | boshliqyillar1 = 2007–2014 | boshliqklublari1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey Reserves and Academy]] | boshliqyillar2 = 2013 | boshliqklublari2 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar3 = 2014–2018 | boshliqklublari3 = [[Club Tijuana|Tijuana Reserves and Academy]] | boshliqyillar4 = 2015 | boshliqklublari4 = [[Club Tijuana|Tijuana]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar5 = 2018 | boshliqklublari5 = [[Atlas F.C.|Atlas]] (yordamchi) | boshliqyillar6 = 2019 | boshliqklublari6 = [[Atlas F.C.|Atlas]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar7 = 2019 | boshliqklublari7 = [[Atlas F.C.|Atlas Reserves and Academy]] | boshliqyillar8 = 2020–2021 | boshliqklublari8 = Meksika U-20 | boshliqyillar9 = 2021–2022 | boshliqklublari9 = Meksika U-21 | boshliqyillar10 = 2022–2023 | boshliqklublari10 = Meksika U-17 | boshliqyillar11 = 2023 | boshliqklublari11 = Meksika U-20 | boshliqyillar12 = 2024 | boshliqklublari12 = [[Club Tijuana|Tijuana]] (yordamchi) | boshliqyillar13 = 2024– | boshliqklublari13 = [[Atlético San Luis Reserves and Academy]] | boshliqyillar14 = 2026 | boshliqklublari14 = [[Atlético San Luis]] (vaqtinchalik) }} '''Raúl Chabrand Manrique''' ([[1976-yil]] [[11-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, faoliyati davomida asosan [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Hozirda Chabrand „[[Atlético San Luis Reserves and Academy]]“ jamoasi bosh murabbiyi hisoblanadi. == Shaxsiy hayoti == Sobiq futbolchining kelib chiqishi [[Livan|livan]] va fransuz xalqlariga borib taqaladi. == Havolalar == * {{Liga MX player|10127/raul-chabrand-manrique|Raúl Chabrand (Raúl Chabrand Manrique)}} {{DEFAULTSORT:Chabrand, Raul}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.D. Irapuato futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] {{Mexico-footy-defender-stub}} oqiym92n687oehqwdlghjehazof55o2 0 1465869 6315577 6314850 2026-10-23T01:45:33Z AnvarxonM 75105 /* Manbalar */ 6315577 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Carlos Cazarín | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Carlos Alberto Cazarín Duarte | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1974|6|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Verakrus (shahar)|Verakrus]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.65 m | joriyklub = [[Piratas F.C.|Piratas]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 2004 | klublar1 = [[Inter Riviera Maya]] | isht1 = 6 | gollar1 = 0 | boshliqyillar1 = 2007–2009 | boshliqklublari1 = [[Tiburones Rojos de Boca del Río]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2009 | boshliqklublari2 = [[Tiburones Rojos de Córdoba]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2011 | boshliqklublari3 = [[Tiburones Rojos de Boca del Río]] | boshliqyillar4 = 2012–2013 | boshliqklublari4 = [[Tiburones Rojos de Veracruz Premier]] | boshliqyillar5 = 2013–2014 | boshliqklublari5 = [[Atlético Veracruz]] | boshliqyillar6 = 2014–2017 | boshliqklublari6 = Tiburones Rojos de Veracruz Reserves and Academy | boshliqyillar7 = 2018 | boshliqklublari7 = [[Pioneros de Cancún]] | boshliqyillar8 = 2018–2019 | boshliqklublari8 = Tiburones Rojos de Veracruz Reserves and Academy | boshliqyillar9 = 2020 | boshliqklublari9 = [[Club Veracruzano de Fútbol Tiburón|CVF Tiburón]] | boshliqyillar10 = 2024–2025 | boshliqklublari10 = [[Cañoneros F.C.|Cañoneros]] | boshliqyillar11 = 2025 | boshliqklublari11 = [[Cañoneros F.C.|Cañoneros]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar12 = 2026 | boshliqklublari12 = [[Cañoneros F.C.|Cañoneros]] | boshliqyillar13 = 2026– | boshliqklublari13 = [[Piratas F.C.|Piratas]] (yordamchi) }} '''Carlos Alberto Cazarín Duarte''' ([[1974-yil]] [[16-iyun]]da [[Verakrus (shahar)|Verakrus]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp surgan<ref>{{cite web |url=http://sub17.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/5037/eyJpZENsdWIiOiAzMTIwfQ==/carlos-alberto-cazarin-duarte|title= Ángel Martínez|publisher= LIGA BBVA Bancomer MX |website= LigaMX.net |date=1999-03-13 |access-date= 2017-09-07}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Cazarin, Carlos}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 7y4ot2z4p7xc90eu806swe91h9vt6l6 0 1465871 6315578 6314854 2026-10-23T01:45:50Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315578 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Arturo Chaires | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Arturo Chaires Riso | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1937|3|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2020|6|18|1937|3|14|df=y}} | vafot_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1960–1971 | klublar1 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht1 = | gollar1 = | milliyyillar1 = 1961–1967 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 22 | milliygollar1 = 0 }} '''Arturo Chaires Riso''' ([[1937-yil]] [[14-mart]]da [[Gvadalahara]] shahrida tugʻilgan — [[2020-yil]] [[18-iyun]]da vafot etgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp surgan. Arturo Chaires Riso [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika milliy terma jamoasi]] safida 1962 va 1966-yilgi Jahon chempionatlarida ishtirok etgan<ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=21/teams/team=43911.html 1962 FIFA World Cup Chile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727195312/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D21/teams/team%3D43911.html |date=2011-yil 27-iyul }}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=21231}} * [https://web.archive.org/web/20081023212023/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=47471/index.html FIFA profili] {{DEFAULTSORT:Chaires, Arturo}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Meksikalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} ewl3feevwwxh16cszzwxmbzzkt6k2y1 1 1466120 6315209 2026-10-22T11:59:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315209 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466121 6315210 2026-10-22T11:59:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315210 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Sauterina | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Sauterina''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] urug‘i<ref name=CoL/><ref name="World Gracillariidae"/><ref name=Savela/>. ==Turlari== *''[[Sauterina hexameris]]'' <small>(Meyrick, 1921)</small> *''[[Sauterina hofmanniella]]'' <small>(Schleich, 1867)</small> *''[[Sauterina phiaropis]]'' <small>(Meyrick, 1921)</small> == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name=CoL>{{Catalogue of Life |id=8V6MY|title=''Sauterina'' Kuznetzov, 1979 |access-date=22 September 2025}}</ref> <ref name=Savela>{{cite web |last=Savela |first=Markku |title=''Sauterina'' Kuznetzov, 1979 |work=Lepidoptera and some other life forms |url=https://nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/gracillarioidea/gracillariidae/gracillariinae/sauterina/#Sauterina |access-date=22 September 2025}}</ref> <ref name="World Gracillariidae">{{cite web |editor-last1=De Prins |editor-first1=J. |editor-last2=De Prins |editor-first2=W. |name-list-style=amp |year=2024 |title=''Sauterina'' Kuznetzov, 1979 |work=Global Taxonomic Database of Gracillariidae |publisher=Belgian Biodiversity Platform |location=Belspo, Brussels, Belgium |url=https://www.gracillariidae.net/moth/80 |doi=10.48580/d4sb-397 |access-date=22 September 2025 }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q7427620}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} swnnpq4mr2g98df6p42vtnt87gllfdv 1 1466122 6315211 2026-10-22T12:00:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315211 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466123 6315212 2026-10-22T12:01:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315212 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466124 6315213 2026-10-22T12:01:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315213 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466125 6315214 2026-10-22T12:02:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315214 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466126 6315215 2026-10-22T12:03:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315215 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466127 6315216 2026-10-22T12:04:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315216 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466128 6315217 2026-10-22T12:04:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315217 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466129 6315218 2026-10-22T12:05:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315218 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466130 6315219 2026-10-22T12:06:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315219 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466131 6315220 2026-10-22T12:06:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315220 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Sauterina hexameris | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Sauterina hexameris''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Braziliya]]da uchraydi<ref name=CoL>{{Catalogue of Life |id=8VM5Q |title=''Sauterina hexameris'' (Meyrick, 1921) |access-date=24 September 2025}}</ref><ref name="World Gracillariidae">{{cite web |editor-last1=De Prins |editor-first1=J. |editor-last2=De Prins |editor-first2=W. |name-list-style=amp |year= 2011–2025 |title=''Sauterina hexameris'' (Meyrick, 1921) |work=Global Taxonomic Database of Gracillariidae |publisher=Belgian Biodiversity Platform |location=Belspo, Brussels, Belgium |url=https://www.gracillariidae.net/species_by_code/CALOHEXA |doi=10.48580/d4sb-397 |access-date=24 September 2025 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q136371077 |from2=Q5023415}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} kbyc5hb3fn3b9a02aoz36qfx6i6rtnw 1 1466132 6315221 2026-10-22T12:07:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315221 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466133 6315222 2026-10-22T12:07:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315222 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Sauterina hofmanniella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Sauterina hofmanniella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Skandinaviya]]dan [[Pireney tog‘lari]]gacha, [[Sardiniya]] oroli, [[Italiya]] va [[Ruminiya]]da, shuningdek, [[Fransiya]]dan [[Rossiya]]ning markaziy qismigacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>{{Cite web |url=http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/sauterina/hofmanniella/hofmanniella.htm |title=bladmineerders.nl |access-date=2010-11-05 |archive-date=2012-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120912060427/http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/sauterina/hofmanniella/hofmanniella.htm |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7427623}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} ekrd73qtkvwojpaxgnhapm8i17lcjg3 1 1466134 6315223 2026-10-22T12:07:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315223 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466135 6315225 2026-10-22T12:08:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315225 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466136 6315227 2026-10-22T12:09:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315227 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466137 6315228 2026-10-22T12:10:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315228 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466138 6315229 2026-10-22T12:10:41Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315229 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Sauterina phiaropis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Sauterina phiaropis''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Peru]]da uchraydi<ref name=CoL>{{Catalogue of Life |id=8VM5R |title=''Sauterina phiaropis'' (Meyrick, 1921) |access-date=25 September 2025}}</ref><ref name="World Gracillariidae">{{cite web |editor-last1=De Prins |editor-first1=J. |editor-last2=De Prins |editor-first2=W. |name-list-style=amp |year= 2011–2025 |title=''Sauterina phiaropis'' (Meyrick, 1921) |work=Global Taxonomic Database of Gracillariidae |publisher=Belgian Biodiversity Platform |location=Belspo, Brussels, Belgium |url=https://www.gracillariidae.net/species_by_code/CALOPHIA |doi=10.48580/d4sb-397 |access-date=25 September 2025 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q136376783 |from2=Q5023526}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} 40k1ybqlppf9pba78bkbtcnrp3ec5uz 1 1466139 6315230 2026-10-22T12:10:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315230 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466140 6315232 2026-10-22T12:11:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315232 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466141 6315233 2026-10-22T12:12:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315233 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466142 6315234 2026-10-22T12:13:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315234 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466143 6315235 2026-10-22T12:13:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315235 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466144 6315236 2026-10-22T12:14:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315236 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466145 6315237 2026-10-22T12:15:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315237 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466146 6315238 2026-10-22T12:16:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315238 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466147 6315239 2026-10-22T12:16:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315239 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466148 6315240 2026-10-22T12:17:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315240 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466149 6315241 2026-10-22T12:19:16Z Bekipediya 118689 Yangi 6315241 wikitext text/x-wiki '''Misrda [[taʼlim]]''' 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻqqiz oʻquv yili davomida majburiydir. Konstitutsiya davlat maktablari va ommaviy universitetlarda taʼlimning barcha bosqichlari bepul boʻlishini kafolatlaydi<ref name="Scholaro_Education">{{cite web |url=https://www.scholaro.com/db/Countries/Egypt/Education-System |title=Education System in Egypt |publisher=Scholaro |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="SIS_Education">{{cite web |url=https://www.sis.gov.eg/UP/SIS%20English%20Publications/The%20right%20to%20education%20in%20Egypt%204.pdf |title=The Right to Education in Egypt |publisher=State Information Service (SIS) |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="EducationProfiles_Financing">{{cite web |url=https://education-profiles.org/northern-africa-and-western-asia/egypt/~financing-for-equity |title=Financing for Equity – Egypt |publisher=Education Policy Outlook |access-date=22 April 2025}}</ref>. Davlat boshlangʻich maktablariga qabul qilish uchun rasmiy talablar yoʻq. Rasman taʼlim bepul boʻlishiga qaramay, ushbu maktablarda kichik miqdorda toʻlovlar undiriladi<ref name="WENR_Education">{{cite web |url=https://wenr.wes.org/2019/02/education-in-egypt-2 |title=Education in Egypt |date=February 21, 2019 |publisher=World Education News + Reviews (WENR) |access-date=22 April 2025}}</ref> . Bu toʻlovlar yiliga 210 dan 520 Misr funtigacha (taxminan 5–10 AQSH dollari) boʻlishi mumkin, biroq baʼzi kam taʼminlangan oʻquvchilar uchun bu toʻlov bekor qilinadi<ref name="HRWfee">{{Cite web |date=2025-01-27 |title=Egypt: Declining Funding Undermines Education {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education |access-date=2025-04-18 |website=Human Right Watch (HRW) |language=en}}</ref>. Misrdagi davlat taʼlim tizimi uch bosqichdan iborat. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz ichiga olgan tayanch taʼlim bosqichi 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan boʻlib, u ikki yillik [[maktabgacha taʼlim]], olti yillik boshlangʻich maktab va uch yillik tayyorlov maktabini oʻz ichiga oladi. Shundan soʻng 15 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilar uchun uch yillik oʻrta taʼlim bosqichi keladi hamda u '''[[oliy taʼlim]]''' (yoki '''oʻrta maxsus/post-industrial taʼlim''') bosqichiga olib boradi<ref name="Scholaro_Education"/>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha adabiyotlar == * Human Rights Watch (HRW). (2025) [https://hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education Egypt: Declining Funding Undermines Education]. * Adal, Raja. ''Beauty in the Age of Empire: Japan, Egypt, and the Global History of Aesthetic Education.'' Columbia University Press, 2019. * Cook, Bradley J. "Doing educational research in a developing country: Reflections on Egypt." ''Compare: A Journal of Comparative and International Education'' 28.1 (1998): 93–103. * Faksh, Mahmud A. "An historical survey of the educational system in Egypt." ''International review of education'' (1976): 234–244. * Faksh, Mahmud A. "The chimera of education for development in Egypt: the socio‐economic roles of university graduates." ''Middle Eastern Studies'' 13.2 (1977): 229–240. * Herrera, Linda. "Higher education in the Arab world." in ''International handbook of higher education.'' Springer, Dordrecht, 2007. 409–421. * Heyworth-Dunne, James. ''An Introduction to the History of Education in Modern Egypt.'' Routledge, 2019. * Krapp, Stefanie. "The educational and vocational training system in Egypt: Development, structure, problems." ''International journal of sociology'' 29.1 (1999): 66–96. * Radwan, A. (1951) ''Old and New Forces of Egyptian Education in Egypt.'' Teachers College, Columbia University Press. * Russell, Mona L. "Competing, overlapping, and contradictory agendas: Egyptian education under British occupation, 1882-1922." ''Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East'' 21.1 (2001): 50–60. * Saleh, Mohamed. "Public Mass Modern Education, Religion, and Human Capital in Twentieth-Century Egypt." ''Journal of Economic History'' 76.3 (2016): 697–735. * Williamson, Bill. ''Education and social change in Egypt and Turkey: A study in historical sociology.'' Springer, 1987. * Yousef, Hoda A. "Seeking the Educational Cure: Egypt and European Education, 1805-1920s." ''European Education'' 44.4 (2012): 51–66. *{{cite web|last = Mndarwes|first = Ezzat|title = History of Education during Muhammad Ali's era|language = ar|url = http://www.coptichistory.org/new_page_3993.htm|access-date = 2008-08-19}} == Havolalar == * {{Commons category-inline|Education in Egypt|Misrda taʼlim}} 9oy9yfx3fvl657soory1a4hheusa347 6315244 6315241 2026-10-22T12:21:59Z Bekipediya 118689 6315244 wikitext text/x-wiki '''Misrda [[taʼlim]]''' 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻqqiz oʻquv yili davomida majburiydir. Konstitutsiya davlat maktablari va ommaviy universitetlarda taʼlimning barcha bosqichlari bepul boʻlishini kafolatlaydi<ref name="Scholaro_Education">{{cite web |url=https://www.scholaro.com/db/Countries/Egypt/Education-System |title=Education System in Egypt |publisher=Scholaro |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="SIS_Education">{{cite web |url=https://www.sis.gov.eg/UP/SIS%20English%20Publications/The%20right%20to%20education%20in%20Egypt%204.pdf |title=The Right to Education in Egypt |publisher=State Information Service (SIS) |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="EducationProfiles_Financing">{{cite web |url=https://education-profiles.org/northern-africa-and-western-asia/egypt/~financing-for-equity |title=Financing for Equity – Egypt |publisher=Education Policy Outlook |access-date=22 April 2025}}</ref>. Davlat boshlangʻich maktablariga qabul qilish uchun rasmiy talablar yoʻq. Rasman taʼlim bepul boʻlishiga qaramay, ushbu maktablarda kichik miqdorda toʻlovlar undiriladi<ref name="WENR_Education">{{cite web |url=https://wenr.wes.org/2019/02/education-in-egypt-2 |title=Education in Egypt |date=February 21, 2019 |publisher=World Education News + Reviews (WENR) |access-date=22 April 2025}}</ref>. Bu toʻlovlar yiliga 210 dan 520 Misr funtigacha (taxminan 5–10 AQSH dollari) boʻlishi mumkin, biroq baʼzi kam taʼminlangan oʻquvchilar uchun bu toʻlov bekor qilinadi<ref name="HRWfee">{{Cite web |date=2025-01-27 |title=Egypt: Declining Funding Undermines Education {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education |access-date=2025-04-18 |website=Human Right Watch (HRW) |language=en}}</ref>. Misrdagi davlat taʼlim tizimi uch bosqichdan iborat. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz ichiga olgan tayanch taʼlim bosqichi 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan boʻlib, u ikki yillik [[maktabgacha taʼlim]], olti yillik boshlangʻich maktab va uch yillik tayyorlov maktabini oʻz ichiga oladi. Shundan soʻng 15 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilar uchun uch yillik oʻrta taʼlim bosqichi keladi hamda u '''[[oliy taʼlim]]''' (yoki '''oʻrta maxsus/post-industrial taʼlim''') bosqichiga olib boradi<ref name="Scholaro_Education"/>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha adabiyotlar == * Human Rights Watch (HRW). (2025) [https://hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education Egypt: Declining Funding Undermines Education]. * Adal, Raja. ''Beauty in the Age of Empire: Japan, Egypt, and the Global History of Aesthetic Education.'' Columbia University Press, 2019. * Cook, Bradley J. "Doing educational research in a developing country: Reflections on Egypt." ''Compare: A Journal of Comparative and International Education'' 28.1 (1998): 93–103. * Faksh, Mahmud A. "An historical survey of the educational system in Egypt." ''International review of education'' (1976): 234–244. * Faksh, Mahmud A. "The chimera of education for development in Egypt: the socio‐economic roles of university graduates." ''Middle Eastern Studies'' 13.2 (1977): 229–240. * Herrera, Linda. "Higher education in the Arab world." in ''International handbook of higher education.'' Springer, Dordrecht, 2007. 409–421. * Heyworth-Dunne, James. ''An Introduction to the History of Education in Modern Egypt.'' Routledge, 2019. * Krapp, Stefanie. "The educational and vocational training system in Egypt: Development, structure, problems." ''International journal of sociology'' 29.1 (1999): 66–96. * Radwan, A. (1951) ''Old and New Forces of Egyptian Education in Egypt.'' Teachers College, Columbia University Press. * Russell, Mona L. "Competing, overlapping, and contradictory agendas: Egyptian education under British occupation, 1882-1922." ''Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East'' 21.1 (2001): 50–60. * Saleh, Mohamed. "Public Mass Modern Education, Religion, and Human Capital in Twentieth-Century Egypt." ''Journal of Economic History'' 76.3 (2016): 697–735. * Williamson, Bill. ''Education and social change in Egypt and Turkey: A study in historical sociology.'' Springer, 1987. * Yousef, Hoda A. "Seeking the Educational Cure: Egypt and European Education, 1805-1920s." ''European Education'' 44.4 (2012): 51–66. *{{cite web|last = Mndarwes|first = Ezzat|title = History of Education during Muhammad Ali's era|language = ar|url = http://www.coptichistory.org/new_page_3993.htm|access-date = 2008-08-19}} == Havolalar == * {{Commons category-inline|Education in Egypt|Misrda taʼlim}} ccqbnxrw677i8s4wmpfbel695i9ov33 6315245 6315244 2026-10-22T12:22:21Z Bekipediya 118689 [[Turkum:Misrda taʼlim]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315245 wikitext text/x-wiki '''Misrda [[taʼlim]]''' 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻqqiz oʻquv yili davomida majburiydir. Konstitutsiya davlat maktablari va ommaviy universitetlarda taʼlimning barcha bosqichlari bepul boʻlishini kafolatlaydi<ref name="Scholaro_Education">{{cite web |url=https://www.scholaro.com/db/Countries/Egypt/Education-System |title=Education System in Egypt |publisher=Scholaro |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="SIS_Education">{{cite web |url=https://www.sis.gov.eg/UP/SIS%20English%20Publications/The%20right%20to%20education%20in%20Egypt%204.pdf |title=The Right to Education in Egypt |publisher=State Information Service (SIS) |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="EducationProfiles_Financing">{{cite web |url=https://education-profiles.org/northern-africa-and-western-asia/egypt/~financing-for-equity |title=Financing for Equity – Egypt |publisher=Education Policy Outlook |access-date=22 April 2025}}</ref>. Davlat boshlangʻich maktablariga qabul qilish uchun rasmiy talablar yoʻq. Rasman taʼlim bepul boʻlishiga qaramay, ushbu maktablarda kichik miqdorda toʻlovlar undiriladi<ref name="WENR_Education">{{cite web |url=https://wenr.wes.org/2019/02/education-in-egypt-2 |title=Education in Egypt |date=February 21, 2019 |publisher=World Education News + Reviews (WENR) |access-date=22 April 2025}}</ref>. Bu toʻlovlar yiliga 210 dan 520 Misr funtigacha (taxminan 5–10 AQSH dollari) boʻlishi mumkin, biroq baʼzi kam taʼminlangan oʻquvchilar uchun bu toʻlov bekor qilinadi<ref name="HRWfee">{{Cite web |date=2025-01-27 |title=Egypt: Declining Funding Undermines Education {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education |access-date=2025-04-18 |website=Human Right Watch (HRW) |language=en}}</ref>. Misrdagi davlat taʼlim tizimi uch bosqichdan iborat. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz ichiga olgan tayanch taʼlim bosqichi 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan boʻlib, u ikki yillik [[maktabgacha taʼlim]], olti yillik boshlangʻich maktab va uch yillik tayyorlov maktabini oʻz ichiga oladi. Shundan soʻng 15 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilar uchun uch yillik oʻrta taʼlim bosqichi keladi hamda u '''[[oliy taʼlim]]''' (yoki '''oʻrta maxsus/post-industrial taʼlim''') bosqichiga olib boradi<ref name="Scholaro_Education"/>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha adabiyotlar == * Human Rights Watch (HRW). (2025) [https://hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education Egypt: Declining Funding Undermines Education]. * Adal, Raja. ''Beauty in the Age of Empire: Japan, Egypt, and the Global History of Aesthetic Education.'' Columbia University Press, 2019. * Cook, Bradley J. "Doing educational research in a developing country: Reflections on Egypt." ''Compare: A Journal of Comparative and International Education'' 28.1 (1998): 93–103. * Faksh, Mahmud A. "An historical survey of the educational system in Egypt." ''International review of education'' (1976): 234–244. * Faksh, Mahmud A. "The chimera of education for development in Egypt: the socio‐economic roles of university graduates." ''Middle Eastern Studies'' 13.2 (1977): 229–240. * Herrera, Linda. "Higher education in the Arab world." in ''International handbook of higher education.'' Springer, Dordrecht, 2007. 409–421. * Heyworth-Dunne, James. ''An Introduction to the History of Education in Modern Egypt.'' Routledge, 2019. * Krapp, Stefanie. "The educational and vocational training system in Egypt: Development, structure, problems." ''International journal of sociology'' 29.1 (1999): 66–96. * Radwan, A. (1951) ''Old and New Forces of Egyptian Education in Egypt.'' Teachers College, Columbia University Press. * Russell, Mona L. "Competing, overlapping, and contradictory agendas: Egyptian education under British occupation, 1882-1922." ''Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East'' 21.1 (2001): 50–60. * Saleh, Mohamed. "Public Mass Modern Education, Religion, and Human Capital in Twentieth-Century Egypt." ''Journal of Economic History'' 76.3 (2016): 697–735. * Williamson, Bill. ''Education and social change in Egypt and Turkey: A study in historical sociology.'' Springer, 1987. * Yousef, Hoda A. "Seeking the Educational Cure: Egypt and European Education, 1805-1920s." ''European Education'' 44.4 (2012): 51–66. *{{cite web|last = Mndarwes|first = Ezzat|title = History of Education during Muhammad Ali's era|language = ar|url = http://www.coptichistory.org/new_page_3993.htm|access-date = 2008-08-19}} == Havolalar == * {{Commons category-inline|Education in Egypt|Misrda taʼlim}} [[Turkum:Misrda taʼlim]] q0bgviqroefyfuiqu2ca7navl0mnqp2 6316023 6315245 2026-10-23T11:56:48Z Bekipediya 118689 + 6316023 wikitext text/x-wiki '''Misrda [[taʼlim]]''' 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻqqiz oʻquv yili davomida majburiydir. Konstitutsiya davlat maktablari va ommaviy universitetlarda taʼlimning barcha bosqichlari bepul boʻlishini kafolatlaydi<ref name="Scholaro_Education">{{cite web |url=https://www.scholaro.com/db/Countries/Egypt/Education-System |title=Education System in Egypt |publisher=Scholaro |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="SIS_Education">{{cite web |url=https://www.sis.gov.eg/UP/SIS%20English%20Publications/The%20right%20to%20education%20in%20Egypt%204.pdf |title=The Right to Education in Egypt |publisher=State Information Service (SIS) |access-date=22 April 2025}}</ref><ref name="EducationProfiles_Financing">{{cite web |url=https://education-profiles.org/northern-africa-and-western-asia/egypt/~financing-for-equity |title=Financing for Equity – Egypt |publisher=Education Policy Outlook |access-date=22 April 2025}}</ref>. Davlat boshlangʻich maktablariga qabul qilish uchun rasmiy talablar yoʻq. Rasman taʼlim bepul boʻlishiga qaramay, ushbu maktablarda kichik miqdorda toʻlovlar undiriladi<ref name="WENR_Education">{{cite web |url=https://wenr.wes.org/2019/02/education-in-egypt-2 |title=Education in Egypt |date=February 21, 2019 |publisher=World Education News + Reviews (WENR) |access-date=22 April 2025}}</ref>. Bu toʻlovlar yiliga 210 dan 520 Misr funtigacha (taxminan 5–10 AQSH dollari) boʻlishi mumkin, biroq baʼzi kam taʼminlangan oʻquvchilar uchun bu toʻlov bekor qilinadi<ref name="HRWfee">{{Cite web |date=2025-01-27 |title=Egypt: Declining Funding Undermines Education {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education |access-date=2025-04-18 |website=Human Right Watch (HRW) |language=en}}</ref>. Misrdagi davlat taʼlim tizimi uch bosqichdan iborat. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz ichiga olgan tayanch taʼlim bosqichi 4 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan boʻlib, u ikki yillik [[maktabgacha taʼlim]], olti yillik boshlangʻich maktab va uch yillik tayyorlov maktabini oʻz ichiga oladi. Shundan soʻng 15 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilar uchun uch yillik oʻrta taʼlim bosqichi keladi hamda u '''[[oliy taʼlim]]''' (yoki '''oʻrta maxsus/post-industrial taʼlim''') bosqichiga olib boradi<ref name="Scholaro_Education"/>. Misrda dam olish kunlari [[juma]] va [[shanba]] kunlariga toʻgʻri keladi, maktablarning aksariyati esa [[yakshanba]]dan [[payshanba]]gacha faoliyat yuritadi. Shunday boʻlsa-da, baʼzi xususiy muassasalar boshqacha jadval boʻyicha (masalan, shanbadan [[chorshanba]]gacha) ishlashi mumkin. Diniy hamda dunyoviy rasmiy davlat bayramlaridan tashqari, oʻquv taqvimi ikkita asosiy taʼtil davrini oʻz ichiga oladi. {{Tillararo havola|Yozgi taʼtil|wd=Q1155370}} odatda [[iyun]] oyining boshi yoki oʻrtalarida boshlanib, taxminan [[sentyabr]] oyining oʻrtalarigacha davom etadi. Qishki taʼtil esa [[yanvar]] oyining oʻrtalaridan [[fevral]] oyining boshlarigacha boʻlgan davrni qamrab oladi. Misr [[boshlangʻich taʼlim]] bilan qamrab olish koʻrsatkichini deyarli 100 foizga yetkazgan, 2021-yilda esa [[oʻrta taʼlim]]da qamrov 86 foizni tashkil etdi<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SE.PRM.NENR?locations=EG |title=Egypt - Net Enrollment Rate, Primary |publisher=World Bank |access-date=3 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SE.SEC.ENRR?locations=EG |title=Egypt - Gross Enrollment Rate, Secondary |publisher=World Bank |access-date=3 March 2025}}</ref>. 2010-yil holatiga koʻra, Misrda umumiy [[savodxonlik]] darajasi 72 foizni tashkil etgan boʻlib, bu koʻrsatkich erkaklar orasida 80,3 foizni, ayollar orasida esa 63,5 foizni tashkil qilgan<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2103.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613003138/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2103.html|url-status=dead|archive-date=June 13, 2007|title=The World Factbook, Central Intelligence Agency|website=Cia.gov|access-date=16 October 2017}}</ref>. Hukumat ham, turli nodavlat tashkilotlar ham taʼlimdagi [[gender tengsizligi]]ni kamaytirishga hamda 2015-yilgi {{Tillararo havola|Mingyillik rivojlanish maqsadlari|wd=Q81737|lt=Mingyillik rivojlanish maqsadlaridan}} biri boʻlgan umumiy boshlangʻich taʼlimga erishishga alohida eʼtibor qaratgan<ref name=":5">{{Cite web |title=Egypt's Progress towards Millennium Development Goals 2015 |url=https://www.undp.org/egypt/publications/egypts-progress-towards-millennium-development-goals-2015 |access-date=2025-04-19 |website=UNDP |language=en}}</ref>. [[Jahon banki]] va boshqa xalqaro tashkilotlar koʻmagida Misr maktabgacha taʼlimni kengaytirish hamda barcha bosqichlarda, ayniqsa oliy taʼlimda {{Tillararo havola|axborot-kommunikatsiya texnologiyalari|wd=Q5268834|lt=axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini}} (AKT) joriy etishni maqsad qilgan<ref>{{cite web|url= http://www.infodev.org/en/Publication.399.html|title= Hamdy, A. (June 2007). "ICT in Education in Egypt" Survey for ICT and Education in Africa: Egypt Country Report Education in Egypt|website= Infodev.org|access-date= 16 October 2017}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2024/2025-moliya yilida taʼlim sohasiga ajratilgan davlat xarajatlari umumiy xarajatlarning 5,3 foizini tashkil etadi<ref name="HRWfee" />. [https://humanrightsmeasurement.org Inson huquqlarini oʻlchash tashabbusi] (HRMI) hisobotiga koʻra, Misr oʻz daromad darajasidan kelib chiqqan holda taʼlim olish huquqini taʼminlash imkoniyatlarining 65,5 foiziga erishgan<ref>{{Cite web |title=Egypt - Human Rights Tracker |url=https://rightstracker.org/country/EGY |access-date=2023-02-27 |website=rightstracker.org |language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha adabiyotlar == * Human Rights Watch (HRW). (2025) [https://hrw.org/news/2025/01/27/egypt-declining-funding-undermines-education Egypt: Declining Funding Undermines Education]. * Adal, Raja. ''Beauty in the Age of Empire: Japan, Egypt, and the Global History of Aesthetic Education.'' Columbia University Press, 2019. * Cook, Bradley J. „Doing educational research in a developing country: Reflections on Egypt.“ ''Compare: A Journal of Comparative and International Education'' 28.1 (1998): 93–103. * Faksh, Mahmud A. „An historical survey of the educational system in Egypt.“ ''International review of education'' (1976): 234–244. * Faksh, Mahmud A. „The chimera of education for development in Egypt: the socio‐economic roles of university graduates.“ ''Middle Eastern Studies'' 13.2 (1977): 229–240. * Herrera, Linda. „Higher education in the Arab world.“ in ''International handbook of higher education.'' Springer, Dordrecht, 2007. 409–421. * Heyworth-Dunne, James. ''An Introduction to the History of Education in Modern Egypt.'' Routledge, 2019. * Krapp, Stefanie. „The educational and vocational training system in Egypt: Development, structure, problems.“ ''International journal of sociology'' 29.1 (1999): 66–96. * Radwan, A. (1951) ''Old and New Forces of Egyptian Education in Egypt.'' Teachers College, Columbia University Press. * Russell, Mona L. „Competing, overlapping, and contradictory agendas: Egyptian education under British occupation, 1882-1922.“ ''Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East'' 21.1 (2001): 50–60. * Saleh, Mohamed. „Public Mass Modern Education, Religion, and Human Capital in Twentieth-Century Egypt.“ ''Journal of Economic History'' 76.3 (2016): 697–735. * Williamson, Bill. ''Education and social change in Egypt and Turkey: A study in historical sociology.'' Springer, 1987. * Yousef, Hoda A. „Seeking the Educational Cure: Egypt and European Education, 1805-1920s.“ ''European Education'' 44.4 (2012): 51–66. * {{cite web|last = Mndarwes|first = Ezzat|title = History of Education during Muhammad Ali's era|language = ar|url = http://www.coptichistory.org/new_page_3993.htm|access-date = 2008-08-19}} == Havolalar == * {{Commons category-inline|Education in Egypt|Misrda taʼlim}} [[Turkum:Misrda taʼlim]] 3hl7sig0fp3tmzweivr5uv25n1tylo1 1 1466150 6315242 2026-10-22T12:20:01Z Bekipediya 118689 „{{Misr oyligi}} {{Mavzuli oylik loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315242 wikitext text/x-wiki {{Misr oyligi}} {{Mavzuli oylik loyihasi}} f0d1hll6975dytbhwlba5o4mgidgwf2 6315953 6315242 2026-10-23T11:05:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315953 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Misr oyligi}} {{Mavzuli oylik loyihasi}} 4a8eznqq9hzpzg6y04l2zd83k9una9o 0 1466151 6315247 2026-10-22T12:23:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315247 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina virgulata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina virgulata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xonsyu]] orolida uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULVIRG Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581509}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 0f0i3fh4sgiolxu5tywdqtpttpi4qp5 0 1466152 6315248 2026-10-22T12:25:10Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315248 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] urug‘i. ==Turlari== *''[[Spulerina aphanosema]]'' <small>Vári, 1961</small> *''[[Spulerina astaurota]]'' <small>(Meyrick, 1922)</small> *''[[Spulerina atactodesma]]'' <small>Vári, 1961</small> *''[[Spulerina castaneae]]'' <small>Kumata & Kuroko, 1988</small> *''[[Spulerina catapasta]]'' <small>Vári, 1961</small> *''[[Spulerina corticicola]]'' <small>Kumata, 1964</small> *''[[Spulerina dissotoma]]'' <small>(Meyrick, 1931)</small> *''[[Spulerina hexalocha]]'' <small>(Meyrick, 1912)</small> *''[[Spulerina isonoma]]'' <small>(Meyrick, 1916)</small> *''[[Spulerina lochmaea]]'' <small>Vári, 1961</small> *''[[Spulerina malicola]]'' <small>(Meyrick, 1921)</small> *''[[Spulerina marmarodes]]'' <small>Vári, 1961</small> *''[[Spulerina parthenocissi]]'' <small>Kumata & Kuroko, 1988</small> *''[[Spulerina quadrifasciata]]'' <small>Bland, 1980</small> *''[[Spulerina simploniella]]'' <small>(Fischer von Röslerstamm, 1840)</small> *''[[Spulerina virgulata]]'' <small>Kumata & Kuroko, 1988</small> == Manbalar == {{manbalar}} *[http://www.gracillariidae.net/ Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)] {{Taxonbar|from=Q7581492}} [[Category:Spulerina| ]] [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} 4ezz6xot2wn5zc494fui5458xikf9ju 0 1466153 6315249 2026-10-22T12:26:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315249 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina simploniella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina simploniella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yevropa]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110629083611/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359234 Fauna Europaea]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.schmetterlinge-deutschlands.de www.schmetterlinge-deutschlands.de] {{Taxonbar|from=Q1301758}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 4mkjt4g8mz6tg8xv9o81hl5yg27q4tw 0 1466154 6315250 2026-10-22T12:27:59Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315250 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina quadrifasciata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina quadrifasciata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Nigeriya]]da uchraydi<ref name=Afromoths>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |year=2011–2024 |url=https://www.afromoths.net/species_by_code/SPULQUAD |title=''Spulerina quadrifasciata'' Bland, 1980 |website=Afromoths, online database of Afrotropical moth species (Lepidoptera) |access-date=2 November 2024 }}</ref><ref name="Bland 1980">{{cite journal |last1=Bland |first1=K.P. |year=1980 |title=Nigerian Gracillariidae |journal=Journal of the Lepidopterists' Society |volume=34 |issue=1 |pages=25–35 |doi= |url=http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/1980s/1980/1980-34(1)25-Bland.pdf }}</ref><ref name="World Gracillariidae">{{cite web |editor-last1=De Prins |editor-first1=J. |editor-last2=De Prins |editor-first2=W. |name-list-style=amp |year=2024 |title=''Spulerina quadrifasciata'' Bland, 1980 |work=Global Taxonomic Database of Gracillariidae |publisher=Belgian Biodiversity Platform |location=Belspo, Brussels, Belgium |url=https://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULQUAD |doi=10.48580/d4sb-397 |access-date=2 November 2024 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581508}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} ddwllade4azquopuekav55tajsxrl45 0 1466155 6315251 2026-10-22T12:29:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315251 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina aphanosema | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina aphanosema''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Zimbabve]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/SPULaphanosema.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULAPHA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581494}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 0mi9o2qxkcnbwno6omkpp47okk3j6mj 0 1466156 6315253 2026-10-22T12:30:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315253 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina astaurota | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina astaurota''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Assam]] va [[Meghalaya]] shtatlarida, [[Yaponiya]]ning [[Kyusyu]], Sikoku va [[Xonsyu]] orollarida, shuningdek, [[Koreya]] va [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULASTA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581495}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 7w0ll6fj3xb154d1n6dor0yt5l75hf2 0 1466157 6315254 2026-10-22T12:32:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315254 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina atactodesma | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina atactodesma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/SPULatactodesma.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULATAC Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581496}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} d82rj8519b3r358qjr6247ygxjmkho3 0 1466158 6315255 2026-10-22T12:35:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315255 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina castaneae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina castaneae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xonsyu]] orolida, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULCAST Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581498}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} tt6cm2xs37meev2byri16oaig5wnrmq 0 1466159 6315256 2026-10-22T12:36:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315256 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina catapasta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina catapasta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/SPULcatapasta.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULCATA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581499}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 4x5fxagt8aabw7qioiu53bi8lwslb5g 0 1466160 6315257 2026-10-22T12:40:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315257 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina corticicola | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina corticicola''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xokkaydo]] va [[Xonsyu]] orollarida, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULCORT Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Wikispecies|Spulerina corticicola}} {{Taxonbar|from=Q7581500}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 5vm9uzydh83njynfu6w775fxfe05bjj 0 1466161 6315258 2026-10-22T12:41:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315258 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina parthenocissi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina parthenocissi''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xokkaydo]], [[Xonsyu]] va Sikoku orollarida uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULPART Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581506}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} llpt8kaqgh255oze9fld310zd6ob0kr 0 1466162 6315259 2026-10-22T12:43:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315259 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina marmarodes | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina marmarodes''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/SPULmarmarodes.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULMARM Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581505}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} hep6q7pbfb4s98qd3dw5p42f7dan3ym 0 1466163 6315260 2026-10-22T12:44:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315260 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina malicola | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina malicola''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Assam]] va [[Meghalaya]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULMALI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581504}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 56ux48jvzhyzuptdltty2dyg4u52bup 2 1466164 6315262 2026-10-22T13:35:34Z Eurosoftuz 319197 Yangi ma'lumot 6315262 wikitext text/x-wiki {{Kompaniya|nomi=Eurosoft|rasmiy_nomi=„Eurosoft“ MChJ|logo=|turi=Masʼuliyati cheklangan jamiyat (MChJ)|asos solingan=2018|joylashuvi=Toshkent, Oʻzbekiston|soha=Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt (AI)|mahsulotlari=Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar|rasmiy_sayti=https://eurosoft.uz}} '''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya 2018-yilda tashkil etilgan boʻlib, IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi. == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan. == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz eurosoft.uz] 4yonfytrzevn36aro5hh521x46ymjil 6315263 6315262 2026-10-22T13:36:39Z Eurosoftuz 319197 6315263 wikitext text/x-wiki {{Kompaniya|nomi=Eurosoft|rasmiy_nomi=„Eurosoft“ MChJ|logo=|turi=Masʼuliyati cheklangan jamiyat (MChJ)|asos solingan=2018|joylashuvi=Toshkent, Oʻzbekiston|soha=Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt (AI)|mahsulotlari=Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar|rasmiy_sayti=https://eurosoft.uz}} '''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya 2018-yilda tashkil etilgan boʻlib, IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi. == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan. == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz eurosoft.uz] * 9yysoj43htg8vd19e0g1b568wbk7vzv 6315264 6315263 2026-10-22T13:38:40Z Eurosoftuz 319197 6315264 wikitext text/x-wiki {{AfC submission}} {{Kompaniya|nomi=Eurosoft|rasmiy_nomi=„Eurosoft“ MChJ|logo=|turi=Masʼuliyati cheklangan jamiyat (MChJ)|asos solingan=2018|joylashuvi=Toshkent, Oʻzbekiston|soha=Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt (AI)|mahsulotlari=Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar|rasmiy_sayti=https://eurosoft.uz}} '''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya 2018-yilda tashkil etilgan boʻlib, IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi. == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan. == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz eurosoft.uz] * plh817i1yq7tevmjwe2jqhf61jpyro7 6315265 6315264 2026-10-22T13:40:53Z Eurosoftuz 319197 6315265 wikitext text/x-wiki {{Qoralama}}{{Tashkilot | logo = | nomi = Eurosoft | turi = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | joylashuvi = Toshkent, Oʻzbekiston | asoschisi = | rasmiy_nomi = „Eurosoft“ MChJ | kalit_odamlar = | soha = Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt | mahsulotlari = Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar | rasmiy_sayti = https://eurosoft.uz }}'''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi. == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan. == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz eurosoft.uz] * 98870f1gq7kj2a8lyuetnt9j2vdvqem 6315266 6315265 2026-10-22T13:43:26Z Eurosoftuz 319197 6315266 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot | logo = | nomi = Eurosoft | turi = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | joylashuvi = Toshkent, Oʻzbekiston | asoschisi = | rasmiy_nomi = „Eurosoft“ MChJ | kalit_odamlar = | soha = Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt | mahsulotlari = Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar | rasmiy_sayti = https://eurosoft.uz }}'''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi. == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan. == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz eurosoft.uz] * 5oiz7jno7ah5zx3ofs71loljloqcb09 6315268 6315266 2026-10-22T13:48:40Z Eurosoftuz 319197 6315268 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot | logo = | nomi = Eurosoft | turi = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | joylashuvi = Toshkent, Oʻzbekiston | asoschisi = | rasmiy_nomi = „Eurosoft“ MChJ | kalit_odamlar = | soha = Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt | mahsulotlari = Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar | rasmiy_sayti = https://eurosoft.uz }}'''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi. == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan. == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz eurosoft.uz] * [[Turkum:Dasturiy ta'minot]] [[Turkum:IT kompaniya]] 2lziwsi65ztscrvvjr1cqnxla0qbgi5 0 1466165 6315267 2026-10-22T13:44:37Z Daleer 319201 „s“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315267 wikitext text/x-wiki s issna58ryi3gp94qj4m8zmtztbxh3vn 0 1466166 6315269 2026-10-22T13:54:25Z Eurosoftuz 319197 „{{Tashkilot | logo = | nomi = Eurosoft | turi = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | joylashuvi = Toshkent, Oʻzbekiston | asoschisi = | rasmiy_nomi = „Eurosoft“ MChJ | kalit_odamlar = | soha = Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt | mahsulotlari = Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar | rasmiy_sayti = https://eurosoft.uz }}'''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axbor...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315269 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot | logo = | nomi = Eurosoft | turi = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | joylashuvi = Toshkent, Oʻzbekiston | asoschisi = | rasmiy_nomi = „Eurosoft“ MChJ | kalit_odamlar = | soha = Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt | mahsulotlari = Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar | rasmiy_sayti = https://eurosoft.uz }}'''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.linkedin.com/company/eurosoftuz |sarlavha=Eurosoft}}</ref> == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://stroyvitrina.uz/company/7053-eurosoft |sarlavha=Eurosoft}}</ref> == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://top.uz/uz/company/eurosoft-ooo |sarlavha=EUROSOFT OOO}}</ref> Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz/ eurosoft.uz] * jn0mhc4ak6rnihriy3oydn6nusjgvr6 6315300 6315269 2026-10-22T15:42:37Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:TOʻM#M6]] va [[VP:TOʻM#U10]] bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6315300 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:TOʻM#M6]] va [[VP:TOʻM#U10]]}} {{Tashkilot | logo = | nomi = Eurosoft | turi = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | joylashuvi = Toshkent, Oʻzbekiston | asoschisi = | rasmiy_nomi = „Eurosoft“ MChJ | kalit_odamlar = | soha = Axborot texnologiyalari, Sunʼiy intellekt | mahsulotlari = Dasturiy taʼminot, CRM, ERP, AI platformalar | rasmiy_sayti = https://eurosoft.uz }}'''Eurosoft''' (rasmiy nomi: ''„Eurosoft“ MChJ'') — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida joylashgan axborot texnologiyalari va sunʼiy intellekt (AI) yechimlarini ishlab chiquvchi dasturiy taʼminot kompaniyasi. Kompaniya IT Park Uzbekistan hamda Cyber Park rezidenti hisoblanadi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.linkedin.com/company/eurosoftuz |sarlavha=Eurosoft}}</ref> == Tarixi == Kompaniya 2018-yilda oʻz faoliyatini boshlagan va 2019-yil 12-yanvarda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan. 2025-yil 15-mayda IT Park Uzbekistan rezidentlari reestriga kiritilgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://stroyvitrina.uz/company/7053-eurosoft |sarlavha=Eurosoft}}</ref> == Faoliyati va mahsulotlari == Eurosoft korporativ va davlat loyihalari uchun dasturiy taʼminot, bulutli va lokal (''on-premise'') sunʼiy intellekt platformalari, CRM hamda ERP tizimlarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://top.uz/uz/company/eurosoft-ooo |sarlavha=EUROSOFT OOO}}</ref> Kompaniya tomonidan amalga oshirilgan asosiy loyihalar: * '''AI Psixolog''' — taʼlim muassasalarida psixologik qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan platforma. * '''Enterprise RAG Platform''' — korporativ maʼlumotlar va katta til modellariga (LLM) asoslangan xavfsiz axborot tizimi. * '''AgroAI''' — qishloq xoʻjaligi sohasidagi raqamli monitoring va sunʼiy intellekt tahlili vositasi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Rasmiy veb-sayti: [https://eurosoft.uz/ eurosoft.uz] * 789qyal97npzpw422ikx83i861vz2dk 0 1466167 6315275 2026-10-22T14:48:01Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizcha + ruschadan tarjima qildim 6315275 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Kurchatov nomidagi Chelyabinsk xalqaro aeroporti | nativename = Курчатов Международный аэропорт Челябинска | image2 = Аэропорт Челябинск (52321876807).jpg | image2_size = 300 | caption = Kurchatov Airport view | image = Логотип аэропорта Челябинск (Курчатов).svg | image_size = 250 | IATA = CEK | ICAO = USCC | type = Fuqarolik | owner = | operator = [[Novaport]] | city-served = [[Chelyabinsk]] | location = [[Chelyabinsk]], [[Rossiya]] | opened = | hub = [[Red Wings Airlines]]<ref>{{cite web|url=https://flyredwings.com/directions/chelyabinsk/|title=Направления из Челябинска|website=flyredwings.com}}</ref> | focus-city = <div> * [[Ural Airlines]] * Yamal Airlines</div> | elevation-f = 771 | elevation-m = 235 | coordinates = {{Coord|55|18|18|N|61|30|18|E|type:airport|display=inline,title}} |latd=55|latm=18|lats=18|latNS=N|longd=61|longm=30|longs=18|longEW=E | pushpin_map = Rossiya Chelyabinsk viloyati | pushpin_label = '''CEK'''/USCC | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi | website = {{URL|https://cekport.ru/}} | metric_elev = | metric_rwy = | r1-number = 09/27 | r1-length-f = 10,499 | r1-length-m = 3,200 | r1-surface = [[Beton]] | stat-year = 2025 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 2 166 689 | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = Manbalar: Rosaviatsiya<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=Rosaviatsiya |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018 |archive-date=30 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |url-status=dead }}</ref> <br /> „Chelyabinsk aviatsiya korxonasi“<ref name="multiple">{{cite news|url=https://cekport.ru/presscenter/news/425844/|title=В 2020 году пассажиропоток аэропорта Челябинск сократился почти на треть|publisher=ОАО «Челябинское авиапредприятие»|date=2021-01-29|access-date=2021-04-03|archive-date=2024-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228050036/https://cekport.ru/presscenter/news/425844/|url-status=live}}</ref> }} '''[[Igor Kurchatov]] nomidagi Chelyabinsk xalqaro aeroporti''' ({{lang-ru|Международный аэропорт Челя́бинск (Баландино) имени И. В. Курчатова}}) {{Airport codes|CEK|USCC}} — Rossiyaning [[Chelyabinsk viloyati]] [[Chelyabinsk]] shahridan 18 km shimolda joylashgan xalqaro aeroport. Yirik samolyotlarga xizmat koʻrsatadi va 51 tagacha samolyotni sigʻdira oladigan toʻxtash joylariga ega. [[Ural Airlines]] va Yamal Airlines aviakompaniyalari uchun ikkilamchi hab vazifasini bajaradi. == Tarixi == [[File:ChelyabinskAirport.jpg|thumb|Chelyabinsk aeroportining terminal binolari]] 1938-yildan boshlab Chelyabinskka yoʻlovchi reyslari Chelyabinsk Shagol aeroporti orqali amalga oshirilgan, keyinchalik esa ushbu aeroport faqat harbiy maqsadlarda foydalaniladigan boʻlgan. Hozirgi Chelyabinsk aeroporti (dastlab Balandino aeroporti deb atalgan) 1953-yil oxirida yoʻlovchi terminali va tuproq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan ishga tushirilgan. 1962-yil dekabr oyida uchish-qoʻnish yoʻlagiga qattiq qoplama yotqizildi. Bir yil oʻtib, aeroportga ilk reaktiv samolyot (Tu-104) kelib qoʻndi. 1974-yilda yangi terminal qurildi; u bugungi kunda ham aeroport majmuasidagi terminallardan biri sifatida xizmat koʻrsatmoqda. 1994-yilda davlatga qarashli aeroport xususiylashtirildi va ilk xalqaro reyslarni amalga oshira boshladi. 1990-yillarda yoʻlovchi oqimi 1,1 million kishiga yetgan boʻlsa-da, keyinchalik keskin kamaydi. 2013-yilda esa aeroport 1,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib, Sovet davridagi rekordni yangiladi. 1999-yilda yangi va uzunroq uchish-qoʻnish yoʻlagi qurildi, eski yoʻlak esa taksi yoʻlagiga aylantirildi. Aeroport [[Boeing 747]] va [[AN-225]] kabi ogʻir yuk koʻtaruvchi samolyotlarni qabul qilish imkoniyatiga ega. === Yangi terminal qurilishi va aeroportni kengaytirish === Chelyabinsk aeroportida yangi yoʻlovchi terminalini qurish rejalashtirilgan boʻlib, bu 2020-yilda boʻlib oʻtadigan BRICS sammiti munosabati bilan amalga oshirilmoqda. Loyiha yangi terminal qurilishini oʻz ichiga oladi; uning qurilish ishlarini 2018-yil yozida boshlash va 2019-yil dekabriga qadar yakunlash rejalashtirilgan edi<ref>{{cite web|url=https://www.znak.com/2018-04-13/v_chelyabinske_predstavili_proekt_novogo_aerovokzala_za_2_9_mlrd_rubley|title=Телетрапы, VIP-зона и 2,5 млн пассажиров|newspaper=znak.com|date=13 April 2018|access-date=2018-05-08|archive-date=2021-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804014109/https://www.znak.com/2018-04-13/v_chelyabinske_predstavili_proekt_novogo_aerovokzala_za_2_9_mlrd_rubley|url-status=dead}}</ref>. Ushbu majmua yiliga 2,5 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻladi<ref>{{cite web|url=https://www.chel.kp.ru/online/news/3082630/|title=Фасад нового терминала челябинского аэропорта решен в красных тонах|newspaper=kp.ru|date=13 April 2018}}</ref>. Aeroport boʻyicha navbatdagi reja — ICAOning uchinchi toifasiga ega boʻlishdir. Rossiyada hozircha faqat Moskvadagi [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]] va [[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]] hamda Sankt-Peterburgdagi [[Pulkovo aeroporti|Pulkovo]] aeroportlari ushbu toifaga ega<ref>{{cite web|url=https://iz.ru/735891/2018-04-24/aeroport-cheliabinsk-mozhet-poluchit-iii-kategoriiu-ikao|title=Аэропорт Челябинск может получить III категорию ИКАО|newspaper=iz.ru|date=24 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lentachel.ru/news/2018/04/24/aeroport-chelyabinsk-stanet-prestizhnee-aeroporta-koltsovo.html|title=Аэропорт "Челябинск" станет престижнее аэропорта Кольцово?|newspaper=lentachel.ru|date=24 April 2018|access-date=8 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509075723/https://lentachel.ru/news/2018/04/24/aeroport-chelyabinsk-stanet-prestizhnee-aeroporta-koltsovo.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cheltoday.ru/articles/obshchestvo/aeroport-chelyabinska-posle-rekonstruktsii-obgonit-po-kategorii-pochti-vse-aerovokzaly-rossii-185927/|title=Аэропорт Челябинска после реконструкции обгонит по категории почти все аэровокзалы России|newspaper=24 April 2018}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === <!-- Please use only independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar | [[Aeroflot]] | [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]] <!-- --> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite news |last1=Романов |first1=Александр |title=Водяной аркой встретили первый рейс египетской компании в аэропорту Челябинска |url=https://cheltoday.ru/articles/obshchestvo/vodyanoy-arkoy-vstretili-pervyy-reys-egipetskoy-kompanii-v-aeroportu-chelyabinska/ |access-date=17 March 2025 |work=cheltoday.ru |publisher=Сетевое издание «ЧЕЛЯБИНСКСЕГОДНЯ» |date=15 March 2025}}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|azimuth]] | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]] <!-- --> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name=ZF_SEA_23>{{cite news |title=AZUR air ударит по Юго-Восточной Азии — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2023/10/27/zf_winter/ |access-date=27 October 2023 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=27 October 2023 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | [[IrAero]] | '''Mavsumiy:''' [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite web |title=IRAERO запускает прямые рейсы в Баку из Челябинска |url=https://iraero.ru/en/about/news/iraero-zapuskaet-pryamye-reysy-v-baku-iz-chelyabinska-/ |website=iraero.ru |publisher=Iraero Airlines |access-date=22 April 2026}}</ref> <!-- --> | [[Nordwind Airlines]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name='N4_AER_NS25'>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Expands A330 Sochi Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250328-n4ns25aer |access-date=28 March 2025 |work=AeroRoutes |date=28 March 2025 |ref=N4_AER_NS25 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[NordStar]] | [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="NSK-CEK-KRR">{{cite news |last1=Старцева |first1=Евгения |title=NordStar возобновляет самолеты Норильск — Краснодар с посадкой в Челябинске |url=https://www.1obl.ru/news/o-lyudyakh/nordstar-vozobnovlyaet-samolety-norilsk-krasnodar-s-posadkoy-v-chelyabinske/ |access-date=26 September 2025 |work=www.1obl.ru |publisher=АО «Обл-ТВ» |date=24 September 2025}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Norilsk <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="DPfromLED_S19">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pobeda expands St. Petersburg network in Sep/Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285996/pobeda-expands-st-petersburg-network-in-sepoct-2019/ |access-date=22 August 2019 |work=Routesonline |date=22 August 2019}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> | {{nowrap|[[Red Wings Airlines]]}} | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |last1=Алла |first1=Поплавская |title=Субсидированные перелеты из Челябинска в Минск возобновляются с 4 марта - Минская правда, 03.03.2025 |url=https://mlyn.by/03032025/subsidirovannye-perelety-iz-chelyabinska-v-minsk-vozobnovlyayutsya-s-4-marta/ |access-date=4 March 2025 |agency=Информационное агентство «Минская правда» |publisher=Мiнская праўда |date=3 March 2025 |language=ru}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Norilsk, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="WZ_BUS_NS26">{{cite news |title=Red Wings expands Georgia routes, opens flights from 15 Russian cities |url=https://news.az/news/red-wings-expands-georgia-routes-opens-flights-from-15-russian-cities |access-date=10 June 2026 |work=News.az |publisher=News.Az - an Azerbaijani informational-analytical news portal |date=9 April 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<br />'''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="su4q25eg">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot 4Q25 Egypt Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250919-su4q25eg |access-date=19 September 2025 |work=AeroRoutes |date=19 September 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="su4q25eg" /> <!-- --> | RusLine | [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]]<ref>{{cite news |last1=Ливнева |first1=Алёна |title=Из Челябинска запустили прямые авиарейсы до Ханты-Мансийска |url=https://pchela.news/news/detail/47522 |access-date=16 November 2025 |work=Pchela.news |publisher=Сетевое издание «ПЧЕЛА» |date=14 November 2025 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]<ref>{{cite web|title=Russia, Chelyabinsk, Balandino (CEK)SwapRussia, Novosibirsk, Tolmachevo (OVB)|url=https://www.s7.ru/info/timetable-flights.dot?from=CEK&to=OVB|website=S7.ru|publisher=S7 Airlines|access-date=1 September 2017|archive-date=1 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901114857/https://www.s7.ru/info/timetable-flights.dot?from=CEK&to=OVB|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Smartavia]] | [[Xrabrovo aeroporti|Kaliningrad]]<ref>{{cite news |last1=Рябинина |first1=Нина |title=Между Челябинском и Калининградом возобновляется авиасообщение |url=https://up74.ru/articles/news/153944/#:~:text=%D0%92%20%D1%8F%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%20%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%82%20%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BE%20%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5,%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B9%20%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%20%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%81%20%D0%B2%20%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8E. |access-date=18 December 2023 |work=www.up74.ru |publisher=Южноуральская панорама Онлайн}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | [[Ural Airlines]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="KRR_Schedule">{{cite web |title=Seasonal schedule |url=https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |website=krr.aero |publisher=Krasnodar International Airport |access-date=18 September 2025 |archive-date=22 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022133633/https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |url-status=dead }}</ref>, [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> | [[Utair]] | [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]] <!-- --> | [[UVT Aero]] | [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]]<ref>{{cite news |last1=Стриганова |first1=Татьяна |title=Из Челябинска запустят новые рейсы в Нижний Новгород и Казань |url=https://74.ru/text/transport/2025/01/22/75014390/ |access-date=22 January 2025 |publisher=Сетевое издание «74.ру» |date=22 January 2025 |language=ru}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]] <!-- --> }} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar |Grizodubova Air Company, {{RUS}} | [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]] }} == Statistika == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Chelyabinsk aeroporti statistikasi ! Yillar !! Jami<br />yoʻlovchilar!! Oʻzgarishi, %da !! Ichki yoʻlovchilar!! Xalqaro yoʻlovchilar!! Parvozlar soni |- ! 2000 | 274 236 || style="color:green"|+0,1% {{increase}} || 208 912 || 65 324 || 2 656 |- ! 2001 | 297 198 || style="color:green"|+8,4% {{increase}} || 325 077 || 62 121 || 3 205 |- ! 2002 | 302 626 || style="color:green"|+1,8% {{increase}} || 234 495 || 67 701 || 3 152 |- ! 2003 | 359 822 || style="color:green"|+18,9% {{increase}} || 282 186 || 77 636 || 3 439 |- ! 2004 | 404 151 || style="color:green"|+12,3% {{increase}} || 307 231 || 96 920 || 3 550 |- ! 2005 | 386 115 || style="color:red"|−4,5% {{decrease}} || 333 206 || 52 909 || 3 096 |- ! 2006 | 432 034 || style="color:green"|+11,9% {{increase}} || 357 733 || 74 301 || 3 167 |- ! 2007 | 675 141 || style="color:green"|+56,3% {{increase}} || 534 796 || 140 345 || 5 050 |- ! 2008 | 685 408 || style="color:green"|+1,5% {{increase}} || 561 649 || 123 760 || 4 832 |- ! 2009 | 581 555 || style="color:red"|−15,2% {{decrease}} || 477 507 || 104 048 || 3 499 |- ! 2010 | 664 184 || style="color:green"|+14,2% {{increase}} || 510 314 || 153 870 || 4 416 |- ! 2011 | 833 780 || style="color:green"|+25,5% {{increase}} || 594 087 || 239 693 || 5 150 |- ! 2012 | 1 000 753 || style="color:green"|+20,0% {{increase}} || 679 920 || 320 833 || ~ 5 800 |- ! 2013 | 1 210 388 || style="color:green"|+20,1% {{increase}} || 799 288 || 339 609 || ~ 6 380 |- ! 2014 | 1 404 238 || style="color:green"|+16,0% {{increase}} || 964 887 || 364 075 || ~ 7 023 |- ! 2015 | 1 239 212 || style="color:red"|-11,8% {{decrease}} || 990 868 || 248 344 || n/d |- ! 2016 | 1 225 902 || style="color:red"|-1,1% {{decrease}} || 1 108 639 || 117 263 || n/d |- ! 2017 | 1 517 000 || style="color:green"|+24% {{increase}} || 1 256 000 || 261 000 || n/d |- ! 2018 | 1 657 000 || style="color:green"|+9,2% {{increase}} || 1 327 000 || 330 000 || n/d |- ! 2019 | 1 725 731 || style="color:green"|+4,1% {{increase}} || n/d || n/d || 7 537 |- ! 2020 | 1 165 289 || style="color:red"|-32,5% {{decrease}} || 1 139 067 || 26 222 || 6 138 |- !2021 |1 827 951 || style="color:green"| +56,9% {{increase}} ||1 683 432 || 144 519 || 8 227 |- !2022 |1 922 653 || style="color:green"| +5,2% {{increase}} ||1 745 130 || 177 523 ||8 194 |- !2023 |2 162 423 || style="color:green"| +12,5% {{increase}} || — || — ||8 550 |- !2024 |2 173 235 | +0,5% {{increase}} | - |188 154 | - |- !2025 | 2 166 689 | −0,4% {{decrease}} |1 912 999 (+ 6 268 tranzit) |247 422 | - |} (Manba — „Chelyabinsk aviatsiya korxonasi“ OAJning yillik hisobotlari<ref>{{cite web|url=http://www.aeroport-74.ru/O_predprijatii/Godovo_otchet|title=Аэропорт Челябинск - Годовой отчет|access-date=2013-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122002335/http://aeroport-74.ru/O_predprijatii/Godovo_otchet|archive-date=2013-01-22|url-status=dead}}</ref>, 2012-yil<ref>{{cite web|url=http://www.aeroport-74.ru/Press-centr/Novosti_Aeroporta?news_key=530|title=Аэропорт Челябинск - Новости Аэропорта|access-date=2013-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116021340/http://aeroport-74.ru/Press-centr/Novosti_Aeroporta?news_key=530|archive-date=2013-01-16|url-status=dead}}</ref>, 2014-yil<ref>{{Cite web |url=http://www.aeroport-74.ru/presscenter/news/90327/ |title=В 2014 году пассажиропоток Международного аэропорта Челябинск вырос на 16 %<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2015-03-16 |url-status=dead }}</ref>, 2015-yil<ref>{{cite web|url=http://cekport.ru/presscenter/news/172185/|title=Международный аэропорт Челябинска подвёл итоги работы в 2015 году|access-date=2016-01-21|archive-date=2016-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127052012/http://cekport.ru/presscenter/news/172185/|url-status=live}}</ref>, 2016-yil<ref>{{cite web|url=http://cekport.ru/presscenter/news/216542/|title=Международный аэропорт Челябинска подвёл итоги 2016 года|access-date=2017-01-27|archive-date=2019-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520140805/http://cekport.ru/presscenter/news/216542/|url-status=live}}</ref>, 2017-yil<ref>{{cite web|url=http://cekport.ru/presscenter/news/263113/|title=Пассажиропоток челябинского аэропорта достиг 1,5 миллиона человек|access-date=2018-01-29|archive-date=2018-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129195242/http://cekport.ru/presscenter/news/263113/|url-status=live}}</ref>, 2018-yil<ref>{{cite web|url=https://cekport.ru/presscenter/news/320020/|title=Аэропорт "Челябинск": рост пассажиропотока на фоне масштабной модернизации|access-date=2020-03-05|archive-date=2019-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904235603/http://cekport.ru/presscenter/news/320020|url-status=live}}</ref>, 2020-yil<ref>{{cite web|url=https://cekport.ru/presscenter/news/425844/|title=В 2020 году пассажиропоток аэропорта Челябинск сократился почти на треть|archive-date=2024-12-28|access-date=2021-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228050036/https://cekport.ru/presscenter/news/425844/|url-status=live}}</ref>, 2021-yil<ref>{{Cite web|url=https://cekport.ru/presscenter/news/451888/|title=Пассажиропоток аэропорта превысил докризисные показатели|date=2022-02-09|access-date=2022-06-09|archive-date=2022-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220831103606/https://cekport.ru/presscenter/news/451888/|url-status=live}}</ref>, 2022-yil<ref>{{Cite web|url=https://cekport.ru/presscenter/news/474171/|title=Пассажиропоток аэропорта продолжает стабильно расти|date=2023-01-17|access-date=2023-01-30|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117161735/https://cekport.ru/presscenter/news/474171/|url-status=live}}</ref>). == Yer usti transporti == Aeroportga 1, 41 va 45-raqamli avtobuslar orqali yetib olish mumkin. Garchi reyslarning aksariyati tunda amalga oshirilsa-da, uzoq vaqt davomida aeroportga qatnaydigan jamoat transporti faqat kunduzi ishlagan; biroq 2020-yilda tungi avtobus qatnovlari yoʻlga qoʻyildi<ref name="znak-bus">{{cite web | url = https://www.znak.com/2020-02-17/v_chelyabinske_vesnoy_planiruyut_zapustit_nochnye_avtobusy_do_aeroporta | title = В Челябинске весной планируют запустить ночные автобусы до аэропорта | author = Елизавета Приставка | publisher = Znak.com | date = 2020-02-17 | access-date = 2021-10-30 | archive-date = 2021-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211030101427/https://www.znak.com/2020-02-17/v_chelyabinske_vesnoy_planiruyut_zapustit_nochnye_avtobusy_do_aeroporta | url-status = live }}</ref><ref name="vch-bus">{{cite web | url = https://vecherka.su/articles/news/159406/ | title = В Челябинский аэропорт запущены дополнительные автобусы | author = Андрей Ваганов | publisher = Газета «Вечерний Челябинск» | date = 2020-07-20 | access-date = 2021-10-30 | archive-date = 2021-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211030101438/https://vecherka.su/articles/news/159406/ | url-status = live }}</ref><ref name="bus-schedule">{{cite web | url = http://www.marsruty.ru/chelyabinsk/#stop/0621/map | title = Маршруты на остановке «Аэропорт» | work = Расписания городского транспорта | access-date = 2021-10-30 | archive-date = 2012-04-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120425210047/http://www.marsruty.ru/chelyabinsk/#stop/0621/map | url-status = dead }}</ref>. 2019-yilda aeroportga elektr poyezd qatnovini yoʻlga qoʻyish masalasi muhokama qilingan edi<ref name="znak-train">{{cite web | url = https://www.znak.com/2019-12-03/teksler_vedet_peregovory_o_zapuske_skorostnyh_elektrichek_v_aeroport_chelyabinska | title = Текслер ведет переговоры о запуске скоростных электричек в аэропорт Челябинска | author = Елизавета Приставка, Марина Малкова | publisher = Znak.com | date = 2019-12-03 | access-date = 2021-10-30 | archive-date = 2021-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211030101429/https://www.znak.com/2019-12-03/teksler_vedet_peregovory_o_zapuske_skorostnyh_elektrichek_v_aeroport_chelyabinska | url-status = live }}</ref><ref name="kommersant">{{cite web | url = https://www.kommersant.ru/doc/4206395 | title = Курчатов третьей категории | work = “Guide”. Приложение (Челябинск) № 239 | author = Карина Кальярова | publisher = Коммерсантъ | date = 2019-12-26 | access-date = 2021-10-30 | archive-date = 2021-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211030101427/https://www.kommersant.ru/doc/4206395 | url-status = live }}</ref>, ammo 2021-yil oxiriga kelib, bu borada hech qanday ish amalga oshirilmadi. Aeroportda uzoq muddatli va qisqa muddatli avtoturargohlar mavjud. 2021-yil oktyabr holatiga koʻra, transport vositalariga terminal binosi oldidagi hududga soatiga bir marta, 15 daqiqagacha boʻlgan muddatga bepul kirishga ruxsat beriladi. Qisqa muddatli toʻxtash joyida dastlabki toʻrt soatning har biri 200 rubldan; beshinchi soatdan kun oxirigacha boʻlgan davr uchun ham 200 rubl toʻlanadi (jami bir kun uchun 1000 rubl). Keyingi har bir kun uchun 700 rubl miqdorida haq olinadi. Terminal maydoni yaqinidagi maxsus ajratilgan joylarda uzoq muddatli toʻxtash narxi kuniga 400–500 rublni tashkil etadi, uzoqroq muddatga qoldirilganda esa bu narx kuniga 100–200 rublgacha tushadi. Bundan tashqari, kirish yoʻlining sharqiy tomonida, Aeroport 1-aholi punktining janubiy chekkasida, terminal maydonidan taxminan 1200 metr uzoqlikda qoʻriqlanmaydigan bepul avtoturargoh ham mavjud<ref name="parking">{{cite web | url = http://cekport.ru/transport/parking/tariff/ | title = Тарифы | work = Транспорт / Парковка | author = | publisher = Международный аэропорт Челябинск | date = | access-date = 2021-10-30 | archive-date = 2021-10-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211025112524/https://cekport.ru/transport/parking/tariff/ | url-status = live }}</ref>. == Qayta nomlanishi == 2018-yilda aeroportni qayta nomlash va unga yangi nom berish tashabbusi ilgari surildi<ref>{{Cite news|title=Челябинский аэропорт получит новое имя|url=http://op74.ru/news/chelyabinskiy-aeroport-poluchit-novoe-imya.html|work=Общественная палата Челябинской области|date=2018-10-10|access-date=2018-10-11|language=ru|archive-date=2018-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011133343/http://op74.ru/news/chelyabinskiy-aeroport-poluchit-novoe-imya.html|url-status=live}}</ref>. Bu Rossiyaning yirik xalqaro aeroportlariga taniqli tarixiy shaxslar nomini berishga qaratilgan „Buyuk nomlar“ ({{lang-ru|Великие имена}}) nomli federal tanlov — jamoatchilik ishtirokidagi onlayn ovoz berish jarayoni doirasida amalga oshirildi<ref>[https://www.gazeta.ru/social/2019/05/31/12386593.shtml?updated Ot Lomonosova do Visotskogo: aeroporti poluchili imena. Kakie imena Putin prisvoil aeroportam] {{Wayback|url=https://www.gazeta.ru/social/2019/05/31/12386593.shtml?updated |date=20241228044026 }} // Statya ot 31.05.2019 g. „Газета.Ру“. A. Milchenko.</ref>. Tanlov yakunlariga koʻra, [[Rossiya prezidenti]]ning 2019-yil 31-maydagi 246-sonli farmoni bilan aeroportga Igor Vasilyevich Kurchatov nomi berildi. U Simskiy zavodida (hozirgi [[Chelyabinsk viloyati]]dagi Sim shahri) tugʻilgan boʻlib, 817-sonli kombinatda ishlagan<ref>[https://www.m24.ru/news/obshchestvo/13112019/97113 Chelyabinskiy aeroport „Igor“ stal memom v sotssetyax] {{Wayback|url=https://www.m24.ru/news/obshchestvo/13112019/97113 |date=20191115215438 }} // Statya ot 13.11.2019 g. Setevoe izdanie „Moskva24“.</ref>. == Madaniyatda eslanishi == Aeroport nomi Yuriy Vizborning {{lang|ru|«Излишний вес»}} ({{lang-uz|Ortiqcha vazn}}) nomli qoʻshigʻining toʻliq sarlavhasida tilga olinadi: {{lang|ru|«Разговор двух дам, подслушанный правдивым автором в ресторане аэропорта города Челябинска, в то время, когда туда по случаю непогоды совершали посадки самолеты различных направлений»}} ({{lang-uz|Chelyabinsk aeroporti restoranida ikki xonim o‘rtasidagi suhbat; buni noqulay ob-havo tufayli turli yo‘nalishlarga uchayotgan samolyotlar qo‘nayotgan bir paytda rostgo‘y muallif eshitib qolgan}})<ref name="bards.ru">{{cite web | url = http://bards.ru/archives/part.php?id=15890 | title = Юрий Визбор - "Излишний вес." | author = | publisher = Bards.ru | date = | access-date = 2024-07-15 | archive-date = 2024-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240714202644/http://bards.ru/archives/part.php?id=15890 | url-status = live }}</ref>. Chelyabinskda ijod qiluvchi musiqachi Garri Ananasovning {{lang|ru|«Погасите в аэропорту свет!»}} ({{lang-uz|Aeroportda chiroqlarni o‘chiring!}}) nomli animatsion musiqiy klipida 2018–2019-yillardagi rekonstruksiya davrida qurilgan terminal binosining tashqi va ichki koʻrinishlari aks ettirilgan<ref name="ananasov">{{YouTube|rmYGSY_-zOw|logo=1|Ананасов и Ко feat ДМЦ. Погасите в аэропорту свет!}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2008-yil 26-yanvar. Uchuvchilar xatosi tufayli [[S7 aviakompaniyasi]]ga qarashli Airbus A319 samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagi emas, balki taksi yoʻlagiga xavfsiz qoʻndi. Ushbu yoʻlak avval (yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishidan oldin) uchish-qoʻnish yoʻlagi vazifasini bajargan edi. * 2008-yil 26-may. [[Chelyabinsk]] yaqinida Moskoviya aviakompaniyasiga tegishli [[An-12]] yuk samolyoti halokatga uchradi. Halokatning asosiy sababi samolyot elektr tizimidagi nosozlik boʻlishi mumkin. Ushbu samolyot odatda muomaladan chiqarilgan banknotlarni yoʻq qilish uchun [[Chelyabinsk]]dan [[Perm]]dagi Goznak korxonasiga tashishda foydalanilar edi; biroq, oʻsha parvoz vaqtida samolyot boʻsh boʻlgan<ref name="aviaport-digest">{{cite web | url = https://www.aviaport.ru/digest/2008/05/28/150066.html | title = Ан-12 летел в Пермь без груза - Ространснадзор | author = Газета «Гудок» | website = АвиаПорт.Дайджест | date = 2008-05-28 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201113436/https://www.aviaport.ru/digest/2008/05/28/150066.html | url-status = live }}</ref>. Parvozdan bir necha daqiqa oʻtgach, kabinada tutun paydo boʻldi va uchuvchilar favqulodda qoʻnishga ruxsat soʻrashdi. Samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagidan 11 km uzoqlikdagi Roshchino aholi punkti yaqinida qulab tushdi. Bortdagi barcha 9 kishi halok boʻldi<ref name="aviaport-list">{{cite web | url = https://www.aviaport.ru/digest/stories/179/ | title = Катастрофа самолета Ан-12 авиакомпании «Московия» | author = | publisher = АвиаПорт.Ru | date = | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201113434/https://www.aviaport.ru/digest/stories/179/ | url-status = live}}</ref>. * 2010-yil 9-sentyabr. Ijaviaga qarashli Yak-42D samolyoti (bort raqami RA-42385) havoga koʻtarilganidan koʻp oʻtmay, stabilizator ishida nosozlik yuzaga keldi. Ekipaj stabilizatorni zaxira boshqaruv tizimiga oʻtkazish orqali samolyotni uchish aerodromiga qaytarib qoʻndirishga muvaffaq boʻldi. Hech kim jabrlanmadi, bortda yoʻlovchilar boʻlmagan. Tekshiruv natijasida stabilizatorning asosiy boshqaruv tizimini oʻrnatishda xatolikka yoʻl qoʻyilgani aniqlandi. Ushbu xatolik „Chelyabinsk aviatsiya korxonasi“ OAJning texnik xizmat koʻrsatish bazasida F-39 deb nomlangan rejali davriy texnik koʻrik jarayonida sodir boʻlgan. * 2013-yil 21-iyul. Aeroportda bomba oʻrnatilgani haqidagi telefon orqali kelgan tahdiddan soʻng, yoʻlovchilar va xodimlar aeroport hududidan evakuatsiya qilindi<ref name="ria.ru"> {{cite web | url = https://ria.ru/20130721/951179776.html | title = Аэропорт Челябинска эвакуировали из-за сообщения о бомбе - РИА Новости, 01.03.2020 | author = | publisher = РИА Новости | date = 2013-07-21 | access-date = 2021-12-01 | archive-url = https://www.webcitation.org/6INCrk57g?url=http://ria.ru/incidents/20130721/951179776.html#13745079500264&message=resize&relto=login&action=removeClass&value=registration | archive-date = 2013-07-25 | url-status = live }}</ref>. * 2015-yil 17-iyul. Omsk (Shimoliy) aerodromidan [[Moskva viloyati]]dagi [[Chkalovskiy (aviabaza)|Chkalovskiy aerodromiga]] parvoz qilayotgan Rossiya Harbiy-havo kuchlariga qarashli [[An-12]]BK samolyoti (bort raqami RF-94291) Chelyabinsk yaqinida kuchli momaqaldiroq va yirik doʻlga duch keldi. Samolyot komandiri toʻrtta dvigateldan ikkitasi ishdan chiqqach, Balandino aerodromiga favqulodda qoʻnish uchun ruxsat soʻradi. Samolyot 09-uchish-qoʻnish yoʻlagiga parallel boʻlgan tuproqli maydonga qoʻndi. Bortda 5 nafar ekipaj aʼzosi va 5 nafar yoʻlovchi boʻlgan; hech kim jarohat olmadi. Yerda ham hech qanday talafot yoki zarar kuzatilmadi. Samolyotning oʻzi shikastlandi: oldingi shassi ustuni sinib ketdi, dvigatellar va boshqaruv sirtlari esa yirik doʻl donalari taʼsirida zarar koʻrdi<ref name="interfax.ru">{{cite web | url = http://www.interfax.ru/russia/454502 | title = Ан-12 получил повреждения при аварийной посадке в Челябинской области | publisher = Интерфакс | date = 2015-07-18 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-11-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211106095030/https://www.interfax.ru/russia/454502 | url-status = live }}</ref><ref name="dostup1.ru">{{cite web | url = https://dostup1.ru/accident/Stali-izvestny-podrobnosti-avariynoy-posadki-An-12-VVS-Rossii-v-Chelyabinske_77242.html | title = Стали известны подробности аварийной посадки Ан-12 ВВС России в Челябинске — Доступ | author = | publisher = Агентство новостей «Доступ» | date = 2015-07-18 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201113438/https://dostup1.ru/accident/Stali-izvestny-podrobnosti-avariynoy-posadki-An-12-VVS-Rossii-v-Chelyabinske_77242.html | url-status = live }}</ref>. * 2021-yil 1-dekabr kuni soat 02:32 da [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozondan]] [[UVT Aero|UVT]] 567 reysini amalga oshirayotgan Bombardier CRJ-200 samolyoti (bort raqami VQ-BOQ)<ref name="flightradar24-vq-boq">{{cite web | url = https://www.flightradar24.com/data/aircraft/vq-boq#2a0979c2 | title = VQ-BOQ - Mitsubishi CRJ-200ER - UVT Aero - Flightradar24 | publisher = Flightradar24 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201110425/https://www.flightradar24.com/data/aircraft/vq-boq#2a0979c2 | url-status = live }}</ref> qoʻnish vaqtida uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Bortdagi 35 kishidan (shu jumladan, bir bola va uch nafar ekipaj aʼzosi) hech biri jarohat olmadi<ref name="74ru-70287824">{{cite web | url = https://74.ru/text/transport/2021/12/01/70287824/ | title = Самолет выкатился за пределы взлетно-посадочной полосы в аэропорту Челябинска 1 декабря 2021 г. | author = Мария Иванова | publisher = 74.ru - новости Челябинска | date = 2021-12-01 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201051908/https://74.ru/text/transport/2021/12/01/70287824/ | url-status = live }}</ref>. Oʻsha kuni ertalab, soat 09:45 da uchish-qoʻnish yoʻlagiga bomba oʻrnatilgani haqida xabar kelib tushdi. Aeroport yarim kun davomida oʻz faoliyatini toʻxtatdi; 9 ta reysning joʻnashi (mingdan ortiq yoʻlovchiga taalluqli) kechiktirildi, kelayotgan samolyotlar esa [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] va [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufaga]] yoʻnaltirildi<ref name="74ru-70288301">{{cite web | url = https://74.ru/text/transport/2021/12/01/70288301/ | title = После ЧП с самолетом и сообщения о минировании аэропорт Челябинска возобновил работу 1 декабря 2021 г. | author = Мария Иванова | publisher = 74.ru - новости Челябинска | date = 2021-12-01 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201104947/https://74.ru/text/transport/2021/12/01/70288301/ | url-status = live }}</ref><ref name="e1.ru">{{cite web | url = https://www.e1.ru/text/transport/2021/12/01/70287902/ | title = Почему самолеты из Челябинска направляют в Екатеринбург на запасной аэродром, 1 декабря 2021 года | author = Ирина Шутько | publisher = e1.ru - новости Екатеринбурга | date = 2021-12-01 | access-date = 2021-12-01 | archive-date = 2021-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211201111406/https://www.e1.ru/text/transport/2021/12/01/70287902/ | url-status = live }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Balandino Chelyabinsk Airport}} * {{Official website|https://cekport.ru/}} {{in lang|ru}} * [http://aeroport-74.ru Website] [https://web.archive.org/web/20110811045452/http://aeroport-74.ru/Fotogalereja/aeroport with photos] {{Rossiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Rossiya aeroportlari]] [[Turkum:Chelyabinsk]] [[Turkum:Novaport]] 7753v7ysrz8rc17mejnzqu2qhyjil55 14 1466168 6315276 2026-10-22T14:49:04Z Janob Mirzaolim 64438 „{{Portal|Rossiya}} {{Commons category|Chelyabinsk}} {{Cat main}} [[Turkum:Rossiya shaharlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315276 wikitext text/x-wiki {{Portal|Rossiya}} {{Commons category|Chelyabinsk}} {{Cat main}} [[Turkum:Rossiya shaharlari]] iuptsnifk3ee7xrkiw8m29msqu97yvw 0 1466169 6315303 2026-10-22T16:00:14Z ~2026-56488-71 319242 „Bu eng zo'r Jahon markazi edi rahmatli“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315303 wikitext text/x-wiki Bu eng zo'r Jahon markazi edi rahmatli 8helxr026noi8znswvg0bst31m36bzq 6315306 6315303 2026-10-22T17:06:01Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:TOʻM#M1]], [[VP:TOʻM#U1]] va [[VP:TOʻM#U3]] bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6315306 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:TOʻM#M1]], [[VP:TOʻM#U1]] va [[VP:TOʻM#U3]]}} Bu eng zo'r Jahon markazi edi rahmatli 7byi633u5lxbwwkqesaxxb8raos5hi3 6 1466170 6315305 2026-10-22T17:03:12Z Sherzodbek 2511 129976 6315305 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1466171 6315308 2026-10-22T17:14:03Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6315308 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Mario Mattoli]] | producer = | writer = [[Cesare Zavattini]]<br>[[Mario Amendola]]<br>[[Aldo De Benedetti]] | starring = [[Eduardo De Filippo]] | cinematography = [[Mario Albertelli]] | editing = Giuliana Attenni | distributor = | released = {{film date|df=yes|1952}} | runtime = 97 minut | mamlakat = [[Italiya]] | til = [[Italyan tili|Italyancha]] }} '''Cinque poveri in automobile''' – 1952-yilda rejissyor [[Mario Mattoli]] tomonidan suratga olingan [[Italiya]] komediya filmi. Bosh rolni [[Eduardo De Filippo]] ijro etgan<ref name="NY Times">{{cite web |url=https://movies.nytimes.com/movie/232678/Cinque-Poveri-in-Automobile/overview |title=New York Times: Five Paupers in an Automobile |access-date=1 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520090739/http://movies.nytimes.com/movie/232678/Cinque-Poveri-in-Automobile/overview |archive-date=20 May 2011 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |author=Hal Erickson |author-link=Hal Erickson (author) |date=2011 |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|id=0044500|title=Five Paupers in an Automobile}} {{1950-yillar-Italiya-film-stub}} lxatzj06povdf23upvugq8wjagvas5f 2 1466172 6315309 2026-10-22T17:14:12Z Sherzodbek 2511 129976 „Sherzodbek Vaydullayev Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida 1999-yil 25-noyabr sanasida tavallud topgan. Ziyolilar oilasida tug'ilgan bo'lib, Yakkasaroy tumanining 135-maktab va 118-maktablarida o'qigan. Yoshligidan tarix sohasiga qiziqqani uchun shahar olimpiadasida 5-o'rinni egallagan. Maktabni yaxshi baholarga bitirgani uchun Yashnobod tumanida joylashgan Temiryo'l kollejida tahsil olgan. Oliygohga kirish uchun Toshkent shahrida joylashgan "R...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315309 wikitext text/x-wiki Sherzodbek Vaydullayev Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida 1999-yil 25-noyabr sanasida tavallud topgan. Ziyolilar oilasida tug'ilgan bo'lib, Yakkasaroy tumanining 135-maktab va 118-maktablarida o'qigan. Yoshligidan tarix sohasiga qiziqqani uchun shahar olimpiadasida 5-o'rinni egallagan. Maktabni yaxshi baholarga bitirgani uchun Yashnobod tumanida joylashgan Temiryo'l kollejida tahsil olgan. Oliygohga kirish uchun Toshkent shahrida joylashgan "Registon" o'quv markazida tarixchi Nurmurod Eshnazarov, ona tili ustoz Malika Sayfizodalardan dars olgan. Keyinchalik u Nizomiy nomidagi TDPU da tarix fani bo'yicha tahsil olgan. Oliygohdagi ta'limi orqali "Zakovat" turnirlarida ishtirok etib munosib o'rinlarni egallagan. Egallagan bilimlari tufayli bir nechta maktablarda faoliyat yuritgan va uning o'quvchilari "Zakovat" turnirida munosib o'rinlarni egallashgan. Faoliyati davomida 1000 dan ortiq o'quvchilarga ta'lim bergan va o'quvchilardan ko'pchiligi o'z yo'lini topib ketgan. Sherzodbek Vaydullayev kamon otish, sayr qilish, mutoola qilish, gitara chalishga qiziqadi.Tarixchi Sherzodbek Vaydullayevning hayotdagi asosiy shiori doimo oldinga intilish va to'xtab qolmaslikdir. Tarixchi Sherzodbekning instagram safihasi sherzodbek_2511 ofvgh1wszmor2wlbz3az18wotwlud8y 2 1466173 6315310 2026-10-22T17:16:04Z Sherzodbek 2511 129976 Tarixchi Sherzodbek Vaydullayev 6315310 wikitext text/x-wiki Sherzodbek Vaydullayev Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida 1999-yil 25-noyabr sanasida tavallud topgan. Ziyolilar oilasida tug'ilgan bo'lib, Yakkasaroy tumanining 135-maktab va 118-maktablarida o'qigan. Yoshligidan tarix sohasiga qiziqqani uchun shahar olimpiadasida 5-o'rinni egallagan. Maktabni yaxshi baholarga bitirgani uchun Yashnobod tumanida joylashgan Temiryo'l kollejida tahsil olgan. Oliygohga kirish uchun Toshkent shahrida joylashgan "Registon" o'quv markazida tarixchi Nurmurod Eshnazarov, ona tili ustoz Malika Sayfizodalardan dars olgan. Keyinchalik u Nizomiy nomidagi TDPU da tarix fani bo'yicha tahsil olgan. Oliygohdagi ta'limi orqali "Zakovat" turnirlarida ishtirok etib munosib o'rinlarni egallagan. Egallagan bilimlari tufayli bir nechta maktablarda faoliyat yuritgan va uning o'quvchilari "Zakovat" turnirida munosib o'rinlarni egallashgan. Faoliyati davomida 1000 dan ortiq o'quvchilarga ta'lim bergan va o'quvchilardan ko'pchiligi o'z yo'lini topib ketgan. Sherzodbek Vaydullayev kamon otish, sayr qilish, mutoola qilish, gitara chalishga qiziqadi.Tarixchi Sherzodbek Vaydullayevning hayotdagi asosiy shiori doimo oldinga intilish va to'xtab qolmaslikdir. Tarixchi Sherzodbekning instagram safihasi sherzodbek_2511 ofvgh1wszmor2wlbz3az18wotwlud8y 0 1466174 6315335 2026-10-22T19:01:23Z Mupapap29 201910 „{{Davlat info | davlat_nomi = | davlat_nomi_toʻliq = Qadimgi Misr podsholigi | davlat_mahalliy_nomi = | tasvir_bayroq = | tasvir_gerb = | tasvir_xarita = 4th Dynasty of Egypt-03.png | ramz_tipi = | ramz_tipi_maqola = | davlat_shiori = | davlat_madhiyasi = | poytaxt = Memfis (Misr)|M...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315335 wikitext text/x-wiki {{Davlat info | davlat_nomi = | davlat_nomi_toʻliq = Qadimgi Misr podsholigi | davlat_mahalliy_nomi = | tasvir_bayroq = | tasvir_gerb = | tasvir_xarita = 4th Dynasty of Egypt-03.png | ramz_tipi = | ramz_tipi_maqola = | davlat_shiori = | davlat_madhiyasi = | poytaxt = [[Memfis (Misr)|Memfis]] | latd=00 |latm=00 |latNS=N |longd=00 |longm=00 |longEW=E | | eng_katta_shahar = | rasmiy_tillar = [[Misr tili]] | eng_katta_aholi_punkt_tipi = | hukumat_turi = [[Imperator kulti|Teokratik]] [[mutlaq monarxiya]] | yetakchi_mansablari = [[Fir'avnlar ro'yxati|Fir'avn]] | yetakchi_nomlari = | yetakchi_mansabi_1 = Firʼavn | yetakchi_mansabi_2 = Firʼavn | yetakchi_mansabi_3 = | yetakchi_mansabi_4 = | yetakchi_mansabi_5 = | yetakchi_nomi_1 = [[Joser]] (birinchi), taxminan miloddan avvalgi 2686–2649-yillar | yetakchi_nomi_2 = Oxirgi shoh olimga qarab farq qiladi: [[Neitiqerty Siptah]] (VI sulola) yoki [[Neferirkare]] (VII/VIII sulola), taxminan miloddan avvalgi 2184–2181-yillar | yetakchi_nomi_3 = | yetakchi_nomi_4 = | yetakchi_nomi_5 = | mustaqillik_tip = | mustaqillik_nota = | mustaqillik_voqealar = | mustaqillik_voqea_1 = Boshlanishi | mustaqillik_voqea_2 = Tugashi | mustaqillik_voqea_3 = | mustaqillik_voqea_4 = | mustaqillik_voqea_5 = | mustaqillik_yillari = | mustaqillik_yili_1 = taxminan miloddan avvalgi 2686-yil | mustaqillik_yili_2 = taxminan miloddan avvalgi 2181-yil | mustaqillik_yili_3 = | mustaqillik_yili_4 = | mustaqillik_yili_5 = | yevropa_ittifoqi_yili = | maydon = | maydon_oʻrin = | maydon_suv = | aholi = 1,6 million (miloddan avvalgi 2500-yil)<ref>{{cite web|url=https://brewminate.com/estimating-population-in-ancient-egypt/|author=Steven Snape|date=16 March 2019|title=Estimating Population in Ancient Egypt|access-date=5 January 2021}}</ref> | aholi_roʻyxat_yil = | aholi_oʻrin = | aholi_zichlik = | aholi_zichlik_oʻrin = | YIM_XQT = | YIM_XQT_yil = | YIM_XQT_oʻrin = | YIM_XQT_jon_boshiga = | YIM_XQT_jon_boshiga_oʻrin = | YIM_nominal = | YIM_nominal_yil = | YIM_nominal_oʻrin = | YIM_nominal_jon_boshiga = | YIM_nominal_jon_boshiga_oʻrin = | pul_birligi = | pul_birligi_kod = | pul_birligi_havol = | vaqt_mintaqasi = | vaqt_utc = | vaqt_mintaqasi_dst = | vaqt_utc_dst = | dst_nota = | internet_domeni = | telefon prefiksi = | qisqartma = | havolalar = }} [[Qadimgi Misr]] tarixida '''Qadimgi podsholik''' {{Circa|miloddan avvalgi 2700–2200-yillar}} oralig‘ini qamrab olgan davr hisoblanadi. U „Piramidalar davri“ yoki „Piramida quruvchilar davri“ deb ham ataladi, chunki bu davr [[Misrning IV sulolasi|IV sulola]]ning yirik piramidalar qurdirgan hukmdorlari, jumladan, [[piramida]] qurish san’ati takomiliga yetgan davrda hukmronlik qilgan [[Sneferu]] hamda [[Xufu]], [[Xafra]] va [[Menkaura]] kabi podshohlar hukmronligini o‘z ichiga oladi. Ular [[Giza piramidalari|Gizadagi piramidalar]] qurilishini buyurganlar<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.worldhistory.org/Old_Kingdom_of_Egypt/|title=Old Kingdom of Egypt|work=[[World History Encyclopedia]]|access-date=2017-12-04}}</ref> [[Misr|Qadimgi Misr]] Qadimgi podsholik davrida o‘z sivilizatsiyasi taraqqiyotining ilk uzoq davom etgan yuksak bosqichiga erishdi. Bu davr „podsholik“ deb ataluvchi uchta davrning birinchisi bo‘lib, undan keyin [[Misrning O‘rta podsholigi|O‘rta podsholik]] va [[Misrning Yangi podsholigi|Yangi podsholik]] davrlari keladi. Ushbu davrlar Nil vodiysining quyi qismida sivilizatsiya eng yuksak taraqqiyotga erishgan bosqichlarni belgilaydi<ref name=":7" />. [[Qadimgi Misr davrlarini tasniflash|Qadimgi Misr tarixini uchta „oltin davr“ga ajratish]] tushunchasi 1845-yilda nemis [[misrshunoslik|misrshunosi]] [[Christian Charles Josias von Bunsen|baron fon Bunsen]] tomonidan ilgari surilgan. Uning ta’rifi XIX va XX asrlar davomida sezilarli darajada o‘zgarib borgan<ref>{{cite book|last=Schneider|first=Thomas|author-link=Thomas Schneider (Egyptologist)|editor=Klaus-Peter Adam|title=Historiographie in der Antike|pages=181–197|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BTMAu2LRbVUC&pg=PA182|date=27 August 2008|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-020672-2|chapter=Periodizing Egyptian History: Manetho, Convention, and Beyond}}</ref>. [[Misrning ilk sulolalar davri|Ilk sulolalar davrining]] so‘nggi podshohi Qadimgi podsholikning dastlabki ikki podshohi bilan qarindosh bo‘lgan. Bundan tashqari, „poytaxt“, ya’ni podshoh qarorgohi ham [[Memfis (Misr)|Memfis]]ning qadimgi misrcha nomi — [[Memfis (Misr)|Ineb-Hedj]]da qolgan. Ikki davrni bir-biridan ajratishning asosiy sababi me’morchilikdagi tub o‘zgarishlar hamda yirik qurilish loyihalarining Misr jamiyati va iqtisodiyotiga ko‘rsatgan ta’siridir<ref name=":7">Malek, Jaromir. 2003. "The Old Kingdom (c. 2686–2160 BC)". In ''The Oxford History of Ancient Egypt'', edited by Ian Shaw. Oxford and New York: Oxford University Press. {{ISBN|978-0192804587}}, p.83</ref>. Qadimgi podsholik odatda [[Misrning III sulolasi|III sulola]]dan [[Misrning VI sulolasi|VI sulola]]gacha bo‘lgan davr (miloddan avvalgi 2686–2181-yillar) deb hisoblanadi. Misrning IV–VI sulolalari haqidagi ma’lumotlar kam. Shu sababli tarixchilar bu davr tarixini tom ma’noda „toshga bitilgan“ deb ta’riflaydilar: olimlar uning tarixini asosan yodgorliklar va ulardagi yozuvlar orqali tiklay olganlar<ref name=":0" />. Qadimgi podsholik ichki xavfsizlik va farovonlik davri bo‘lgan bo‘lsa-da, undan keyin birlikning buzilishi va madaniyatning nisbatan tanazzulga yuz tutishi bilan tavsiflangan davr boshlandi. Misrshunoslar bu davrni [[Misrning birinchi oraliq davri|Birinchi oraliq davr]] deb ataydilar<ref name="Roebuck"/>. U VII sulola davridan boshlangan. Ayrim misrshunoslar [[Misrning VII sulolasi|VII]] va [[Misrning VIII sulolasi|VIII sulolalar]]ni ham Qadimgi podsholikning davomi deb hisoblaydilar. Ularning fikricha, bu davrda ma’muriy boshqaruv markazi Memfisda qolgan{{citation needed|date=November 2025}}. Qadimgi podsholik davrida [[Misr hukmdorlari ro‘yxati|Misr podshohi]] — „fir’avn“ unvoni faqat Yangi podsholik davridan boshlab qo‘llanilgan{{citation needed|date=November 2025}} — [[Podshohlarning ilohiy huquqi|tirik xudo]] deb qaralgan. U mutlaq hokimiyat bilan hukmronlik qilgan hamda fuqarolaridan xizmat qilishni va boyliklarini talab qilish huquqiga ega bo‘lgan<ref name="Roebuck">{{cite book|last=Roebuck|first=Carl|title=The World of Ancient Times|year=1966|publisher=[[Charles Scribner's Sons]]|location=New York|url=https://archive.org/details/worldofancientti00carl/page/54/mode/2up|pages=55–57, 60}}</ref>. Qadimgi podsholik davrining III sulolasi birinchi podshohi [[Josер]] hukmronligi davrida [[Saqqara]]da qurilishning yangi bosqichi boshlandi. Josерning me’mori [[Imhotep]] toshdan qurish usulini rivojlantirgani va yangi me’moriy shakl — [[pog‘onali piramida]]ni yaratgani bilan e’tirof etiladi<ref name="Roebuck" />. Qadimgi podsholik, eng avvalo, Misr podshohlari uchun maqbara sifatida qurilgan ko‘plab [[Misr piramidalari|piramidalar]] bilan mashhur. == Tarixi == === Qadimgi podsholikning yuksalishi === {{Main|Misrning III sulolasi}} Qadimgi podsholikning birinchi podshohi [[Misrning III sulolasi|III sulola]] vakili [[Josер]] bo‘lib, u miloddan avvalgi 2691–2625-yillar oralig‘ida hukmronlik qilgan deb taxmin qilinadi. U Memfis nekropoli — [[Saqqara]]da piramida ([[Josер piramidasi|Pog‘onali piramida]]) qurishni buyurgan. Josер hukmronligi davrida muhim mavqega ega bo‘lgan shaxslardan biri uning [[vazir (Qadimgi Misr)|vaziri]] [[Imxotep]] edi. Aynan shu davrda ilgari mustaqil bo‘lgan Qadimgi Misr davlatlari podshoh hukmronligi ostidagi [[nomlar]] deb ataladigan ma’muriy birliklarga aylandi. Sobiq hukmdorlar noiblar vazifasini bajarishga yoki soliq yig‘ish ishlarida xizmat qilishga majbur bo‘ldilar. Bu davrda [[misrliklar]] podshohni insoniy va ruhiy olamlarni bog‘lovchi [[Horus]]ning mujassamlanishi deb bilganlar. O‘sha davrdagi vaqt mohiyati haqidagi tasavvurlarga ko‘ra, koinot davriy sikllar asosida faoliyat yuritgan, yerdagi fir’avn esa ushbu sikllarning barqarorligini ta’minlashga mas’ul bo‘lgan. Misrliklar, shuningdek, o‘zlarini alohida tanlangan xalq deb hisoblaganlar<ref>{{cite web|url=http://www.louisville.edu/a-s/history/herlin/textsup.htm|title=Ancient African Civilizations to ca. 1500: Pharaonic Egypt to Ca. 800 BC|last=Herlin|first=Susan J.|year=2003|page=27|access-date=23 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030823031522/http://www.louisville.edu/a-s/history/herlin/textsup.htm|archive-date=August 23, 2003}}</ref>. <gallery> File:Saqqara BW 5.jpg|[[Saqqara]]dagi [[Josер piramidasi]]. File:Templo de Zoser en Saqqara.jpg|[[Saqqara]]dagi Josер ibodatxonasi. File: Djoser statue.jpg|Josер piramidasining [[serdab]]idan topilgan ohaktoshdan yasalgan [[Ka haykali]]. [[Qohira]]dagi [[Misr muzeyi]]. File:Head of a King, ca. 2650-2600 B.C.E..jpg|Ehtimol, [[Huni]]ga tegishli podshoh boshi, {{Circa|miloddan avvalgi 2650–2600-yillar}}, [[Bruklin muzeyi]]<ref>{{cite book|last1=Bothmer|first1=Bernard |title=Brief Guide to the Department of Egyptian and Classical Art|date=1974|publisher=Brooklyn Museum|location=Brooklyn, NY|page=22}}</ref>. [[File:Narmer Palette.jpg|[[Narmer palitrasi]] Ikki yurtning birlashishini tasvirlaydi.{{sfnp|Robins|2008|p=32}}]] File:Limestone head of a king. Thought by Petrie to be Narmer. Bought by Petrie in Cairo, Egypt. 1st Dynasty. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|Ilk Misr podshohlaridan birining ohaktoshdan yasalgan boshi, [[Petrining Misr arxeologiyasi muzeyi|Petrining Misr arxeologiyasi muzeyi]]. Petrining fikricha, bu haykal Narmerni tasvirlagan. Hozirgi olimlar esa unda [[Misrning ilk sulolalar davri|Ilk sulolalar davri]] yoki Qadimgi MIsr podsholigi fir’avni tasvirlangan bo‘lishi mumkin deb hisoblaydilar<ref>{{cite book |last1=Trope |first1=Betsy Teasley |last2=Quirke |first2=Stephen |last3=Lacovara |first3=Peter |last4=Museum |first4=Michael C. Carlos |last5=Archaeology |first5=Petrie Museum of Egyptian |title=Excavating Egypt: Great Discoveries from the Petrie Museum of Egyptian Archaeology, University College, London |date=2005 |publisher=Michael C. Carlos Museum, Emory University |isbn=978-1-928917-06-9 |page=18 |url=https://books.google.com/books?id=mNuNQgAACAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Stevenson |first1=Alice |title=A face in the crowd: chance encounters with Egyptian sculpture |journal=Petrie Museum of Egyptian Archaeology |date=2015 |pages=44–45 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt1g69z2n.16?seq=1 |publisher=UCL Press}}</ref><ref>{{cite book |last1=Charron, Alain |title="L'époque thinite" in L'Egypte des millénaires obscurs |date=1990 |publisher=Hatier |page=97 |url=https://books.google.com/books?id=Y2rOzgEACAAJ |language=fr}}</ref><ref>"Jacket illustration: Head of an unknown Egyptian king, probably Second Dynasty." {{cite book |last1=Wilkinson |first1=Toby |title=Early Dynastic Egypt |page=Back cover |url=https://archive.org/details/EarlyDynasticEgyptUploadBySamySalah/mode/2up?q=king |language=English}}</ref>. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Cite book |last=Brewer |first=Douglas J. |url=https://archive.org/details/AncientEgypt-FoundationsOfACivilization |title=Ancient Egypt: foundations of a civilization |date=2005 |publisher=[[Longman]] |isbn=978-0-582-77253-3 |location=Harlow}} * {{Cite book |last=Callender |first=Gae |title=Egypt in the old kingdom: an introduction |date=1998 |publisher=[[Longman]] |isbn=978-0-582-81226-0 |location=Melbourne}} * {{Cite book |last=Kanawati |first=Naguib |title=Governmental reforms in old Kingdom Egypt |date=1980 |publisher=[[Aris & Phillips]] |isbn=978-0-85668-168-4 |series=Modern Egyptology series |location=Warminster, England}} * {{Cite book |title=Artists of the Old Kingdom: techniques and achievements |date=2009 |publisher=Supreme Council of Antiquities Press |isbn=978-977-437-985-7 |editor-last=Kanawati |editor-first=Naguib |location=Cairo |editor-last2=Woods |editor-first2=Alexandra |editor-last3=Alexakis |editor-first3=Effy}} * {{Cite book |last=Lehner |first=Mark |title=The complete pyramids |date=1997 |publisher=[[Thames & Hudson]] |isbn=978-0-500-05084-2 |location=New York}} * {{Cite book |last1=Málek |first1=Jaromír |url=https://archive.org/details/inshadowofpyrami0000male_a3n6 |title=In the shadow of the pyramids: Egypt during the Old Kingdom |last2=Forman |first2=Werner |date=1986 |publisher=[[University of Oklahoma Press]] |isbn=978-0-8061-2027-0 |location=Norman, OK |url-access=registration}} * {{Cite book |last1=McFarlane |first1=Ann |title=Behind the scenes: daily life in Old Kingdom Egypt |last2=Mourad |first2=Anna-Latifa |date=2012 |publisher=[[Australian Centre for Egyptology]] |isbn=978-0-85668-860-7 |series=Studies |location=North Ryde}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=mxAZpKoo-YwC |title=Egyptian Art in the Age of the Pyramids |date=1999 |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |isbn=978-0-87099-907-9 |editor-last=O'Neill |editor-first=John P. |location=New York |display-authors=etal |editor-last2=Allen |editor-first2=James P.}} * {{Cite book |last=Papazian |first=Hratch |url=https://www.worldcat.org/title/788217545 |title=Domain of Pharaoh: the structure and components of the economy of Old Kingdom Egypt |date=2012 |publisher=Gerstenberg |isbn=978-3-8067-8761-0 |series=Hildesheimer Ägyptologische Beiträge |location=Hildesheim |oclc=788217545}} * {{Cite book |last=Ryholt |first=K. S. B. |url=https://books.google.com/books?id=ANRi7cM5ZwsC |title=The political situation in Egypt during the second intermediate period, c. 1800-1550 B.C |date=1997 |publisher=[[Museum Tusculanum Press]] |isbn=978-87-7289-421-8 |series=CNI publications |location=Copenhagen}} * {{Cite book |last1=Sowada |first1=Karin N. |url=https://books.google.com/books?id=bwJe63dlNxUC |title=Egypt in the Eastern Mediterranean during the Old Kingdom: an archaeological perspective |last2=Grave |first2=Peter |date=2009 |publisher=[[Vandenhoeck & Ruprecht]] |isbn=978-3-7278-1649-9 |series=Orbis biblicus et orientalis |location=Fribourg, Göttingen |oclc=428025036 |s2cid=127449010}} * {{Cite book |last1=Kanawati |first1=Naguib |url=http://www.gizapyramids.org/static/pdf%20library/strudwick_admininstration.pdf |title=The Administration of Egypt in the Old Kingdom: The Highest Titles and Their Holders |last2=Strudwick |first2=Nigel |date=1992 |publisher=KPI |isbn=978-0-7103-0107-9 |series=Studies in egyptology |volume=78 |location=London |doi=10.2307/3822094 |jstor=3822094 |s2cid=69046660 |archive-date=2014-04-03 |access-date=2024-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140403020133/http://gizapyramids.org/static/pdf%20library/strudwick_admininstration.pdf |url-status=dead }} * {{Cite book |last=Warden |first=Leslie Anne |url=https://books.google.com/books?id=Ffh0AQAAQBAJ |title=Pottery and economy in Old Kingdom Egypt |date=2014 |publisher=[[Brill Publishers]] |isbn=978-90-04-25984-3 |series=Culture and history of the ancient Near East |location=Leiden; Boston}} * {{Cite book |last=Wilkinson |first=Toby A. H. |url=https://books.google.com/books?id=ih2EAgAAQBAJ |title=Early dynastic Egypt |date=2001 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-26011-4 |location=London}} == Havolalar == * [https://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/apocalypse_egypt_01.shtml Misr Qadimgi podsholigining tanazzuli] — BBC History saytidan. * [https://web.archive.org/web/20060516022803/http://www.on-the-matrix.com/mideast/OldKingdom.asp The Matrix orqali Yaqin Sharq: Misr, Qadimgi podsholik] — Qadimgi podsholik davriga oid ko‘plab tarixiy yodgorliklarning fotosuratlari. * [http://www.aldokkan.com/egypt/old_kingdom.htm Misr Qadimgi podsholigi] — Aldokkan. {{S-start}} {{Succession box|title=Misrning davrlari|before=[[Misrning ilk sulolalar davri|Ilk sulolalar davri]]|after=[[Misrning birinchi oraliq davri| Birinchi oraliq davr]]|years=2686–2181 BC}} {{s-end}} [[Turkum:Qadimgi Misr podsholigi]] [[Turkum:Miloddan avvalgi III ming yillikda Misr]] o2qcv9d2vigjtyv7tqb4reatiyubj6u 1 1466175 6315336 2026-10-22T19:02:14Z Mupapap29 201910 „{{Munozara}} {{Misr oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315336 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Misr oyligi}} czbpihaq4a4shhm00iee11zkm2v23um 0 1466176 6315555 2026-10-22T23:23:05Z Qareken Balasi 56617 Yangi maqola: qozoq xonandasi Musa Marat (manbalar: oq.gov.kz, Egemen, Qazaqstan telekanali, Apple Music) 6315555 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ism = Musa Marat | asl ismi = Musa Moldabayev | tasvir = Musa Marat.jpg | eni = 250px | tavallud joyi = [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]] | kasbi = xonanda }} '''Musa Marat''' (qozoq. ''Мұса Марат''; haqiqiy ismi '''Musa Moldabayev''', ''Мұса Молдабаев'') — Qoraqalpogʻistonda tugʻilib oʻsgan qozoq xonandasi. 2023-yilda Qozogʻiston telekanalining «Qazaqstan dauysy» («Qozogʻiston ovozi») loyihasi II mavsumi gʻolibi boʻldi<ref name="yt">[https://www.youtube.com/watch?v=HU6gMv7pcdg «"Qazaqstan dauysy" megaloyihasining gʻolibi — Musa Marat»]. The Voice of Kazakhstan (YouTube), 2023-yil 30-dekabr.</ref><ref name="tv">[https://qazaqstan.tv/videos/187023 «Musa Marat — "Qarağım-ay" · Final · "Qazaqstan dauysy" II mavsum»]. «Qazaqstan» telekanali, 2023-yil 30-dekabr.</ref>. == Tarjimai holi == Oʻzining aytishicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoʻngʻirot tumani Jaslik qishlogʻida oʻsgan va toʻqqiz yilga yaqin bokscha shugʻullangan<ref name="oq810">[https://oq.gov.kz/news/810 «"Qoraqalpogʻiston Dimashi" atalgan Musa «Osiyo ovozi»da qatnashmoqchi»]. «Otandastar» jamgʻarmasi, 2023-yil 16-may.</ref>. Nukus shahridagi madaniyat va sanʼat kollejining estrada vokali boʻlimida oʻqigan; ustozi — Qoraqalpogʻiston xalq artisti Gulnara Munteyeva<ref name="oq810" />. 2023-yil mayida Toshkentdagi Botir Zokirov nomidagi Milliy estrada sanʼati institutining 3-kursida oʻqishini aytgan<ref name="oq810" />. == Ijodi == Oʻzbekistondagi ZO'R TV telekanalining ARTIST loyihasida qatnashib tanildi; xonandaning aytishicha, u «Samaltau» xalq qoʻshigʻini ijro etgan, hay'at tarkibida [[Jenisbek Piyazov]] ham boʻlgan va u finalgacha yetib kelgan<ref name="oq810" /><ref name="qn-artist">[https://qnews.uz/news/musa-moldabaev-artist-samaltau-zor-tv QNews: Musa Moldabayev — ARTIST, «Samaltau», ZO'R TV]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. Shuningdek, oʻzining soʻzlariga koʻra, 2022-yil dekabrda Toshkentda ikki davlat Prezidentlari oldida oʻtgan konsertda «Jan dosim» qoʻshigʻini ijro etgan<ref name="oq810" />. 2023-yilda «Otandastar» jamgʻarmasi eʼlon qilgan kasting natijasida «Osiyo ovozi» loyihasiga yoʻllanma yutdi; avgustda jamgʻarma rahbari Abzal Saparbekuli bilan uchrashdi<ref name="oq855">[https://oq.gov.kz/news/855 «Orzular ushaladi, agar maqsad aniq boʻlsa»]. «Otandastar» jamgʻarmasi, 2023-yil 9-avgust.</ref><ref name="qn-asia">[https://qnews.uz/news/musa-marat-aziya-dauysy-kasting-otandastar-2023 QNews: Musa Marat — «Aziya dauysy», «Otandastar» kastingi]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. 2023-yil dekabrda Astanada Mahsetbay Otemuratov sharafiga oʻtgan kechada «Qazaqstan dauysy» II mavsumi finalisti sifatida qoʻshiq aytdi<ref name="egemen">M. Abish. [https://egemen.kz/article/355110-qaraqalpaq-anderi-auelegen-kesh «Qoraqalpoq qoʻshiqlari yangragan kech»]. Egemen Qazaqstan, 2023-yil 26-dekabr.</ref>. 2023-yil 30-dekabrda loyiha finalida «Qarağım-ay» qoʻshigʻini ijro etdi va gʻolib boʻldi<ref name="tv" /><ref name="yt" /><ref name="qn-win">[https://qnews.uz/news/musa-marat-pobeditel-qazaqstan-dauysy-2023 QNews: Musa Marat — «Qazaqstan dauysy» gʻolibi (2023)]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. 2025-yil 15-dekabrda [[Jenisbek Piyazov]] bilan birgalikda «Samġa» duet singlini chiqardi (davomiyligi 3:46, janri — pop)<ref name="am-samga">[https://music.apple.com/uz/album/sam%C4%A1a/1861607888?i=1861607905 Samġa — Musa Marat & Jenisbek Piyazov]. Apple Music.</ref>. Qoʻshiq premyerasi Musa Maratning rasmiy YouTube kanalida boʻlib oʻtdi<ref name="samga">[https://www.youtube.com/watch?v=1G1P1pbkU9M «Musa Marat & Jenisbek Piyazov — Samġa | Qoʻshiq premyerasi»]. Musa Maratning rasmiy YouTube kanali.</ref>. Duet haqida QNews nashri ham yozgan<ref name="qn-samga">[https://qnews.uz/news/musa-marat-i-jenisbek-piyazov-duet-samga QNews: Musa Marat va Jenisbek Piyazov — «Samġa» dueti]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. == Diskografiya == Apple Music maʼlumotlariga koʻra, 2021—2026-yillarda 20 dan ortiq yakka va hamkorlikdagi singl chiqargan<ref name="am">[https://music.apple.com/uz/artist/musa-marat/1593023650 Musa Marat]. Apple Music.</ref>. {| class="wikitable" ! Chiqqan sanasi !! Nomi !! Izoh |- | 2021-yil 21-oktyabr || Sen laylim edin' || Birinchi singl |- | 2022-yil 21-aprel || Samaltau (Live) || Jonli ijro |- | 2023-yil 12-may || Ismigu'l || |- | 2023-yil 19-may || Oy Jaylaw || |- | 2023-yil 15-iyun || An'lamas || |- | 2023-yil 11-avgust || Sag'inaman || |- | 2024-yil 10-aprel || Qosh Maxabbat || |- | 2024-yil 25-iyul || Laylim || |- | 2024-yil 6-avgust || Я тебя никогда не забуду || |- | 2024-yil 26-sentyabr || Alys || |- | 2024-yil 3-oktyabr || Juldyzdar janar || |- | 2024-yil 28-oktyabr || Sensiz || Islam Muratbayev bilan birga |- | 2025-yil 15-yanvar || Тыңда Қандасым! || |- | 2025-yil 14-mart || Unaidy || |- | 2025-yil 1-may || Saġyndym || |- | 2025-yil 15-dekabr || Samġa || Jenisbek Piyazov bilan birga |- | 2026-yil 29-yanvar || Sen bolmasań || |- | 2026-yil 16-fevral || Alvido || |- | 2026-yil 28-may || Zaman || Aman Sarsenbayev singlida ishtirok etdi |- | 2026-yil 10-iyul || Ayt, ne qilayin? || |- | 2026-yil 9-sentyabr || Seni sorayman || |} <small>Roʻyxat Apple Music maʼlumotlari asosida<ref name="am" />.</small> == Havolalar == * [https://t.me/musa_marat Telegram kanali] * [https://www.youtube.com/@MusaMarat YouTube kanali] * [https://www.instagram.com/moldabaev.musa/ Instagram] * [https://www.tiktok.com/@moldabaev.musa TikTok] * [https://qnews.uz/people/musa-marat Musa Marat] — Qaraqalpaq News == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Marat, Musa}} [[Turkum:Oʻzbekiston qoʻshiqchilari]] [[Turkum:Pop-qoʻshiqchilar]] 3w13b4r6n8xv0i5qugegjfywaic3su5 6315590 6315555 2026-10-23T02:53:00Z Qareken Balasi 56617 Rasm almashtirildi va kubok bilan surat qoʻshildi 6315590 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ism = Musa Marat | asl ismi = Musa Moldabayev | tasvir = Musa Marat portrait.jpg | eni = 250px | tavallud joyi = [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]] | kasbi = xonanda }} '''Musa Marat''' (qozoq. ''Мұса Марат''; haqiqiy ismi '''Musa Moldabayev''', ''Мұса Молдабаев'') — Qoraqalpogʻistonda tugʻilib oʻsgan qozoq xonandasi. 2023-yilda Qozogʻiston telekanalining «Qazaqstan dauysy» («Qozogʻiston ovozi») loyihasi II mavsumi gʻolibi boʻldi<ref name="yt">[https://www.youtube.com/watch?v=HU6gMv7pcdg «"Qazaqstan dauysy" megaloyihasining gʻolibi — Musa Marat»]. The Voice of Kazakhstan (YouTube), 2023-yil 30-dekabr.</ref><ref name="tv">[https://qazaqstan.tv/videos/187023 «Musa Marat — "Qarağım-ay" · Final · "Qazaqstan dauysy" II mavsum»]. «Qazaqstan» telekanali, 2023-yil 30-dekabr.</ref>. == Tarjimai holi == Oʻzining aytishicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoʻngʻirot tumani Jaslik qishlogʻida oʻsgan va toʻqqiz yilga yaqin bokscha shugʻullangan<ref name="oq810">[https://oq.gov.kz/news/810 «"Qoraqalpogʻiston Dimashi" atalgan Musa «Osiyo ovozi»da qatnashmoqchi»]. «Otandastar» jamgʻarmasi, 2023-yil 16-may.</ref>. Nukus shahridagi madaniyat va sanʼat kollejining estrada vokali boʻlimida oʻqigan; ustozi — Qoraqalpogʻiston xalq artisti Gulnara Munteyeva<ref name="oq810" />. 2023-yil mayida Toshkentdagi Botir Zokirov nomidagi Milliy estrada sanʼati institutining 3-kursida oʻqishini aytgan<ref name="oq810" />. == Ijodi == Oʻzbekistondagi ZO'R TV telekanalining ARTIST loyihasida qatnashib tanildi; xonandaning aytishicha, u «Samaltau» xalq qoʻshigʻini ijro etgan, hay'at tarkibida [[Jenisbek Piyazov]] ham boʻlgan va u finalgacha yetib kelgan<ref name="oq810" /><ref name="qn-artist">[https://qnews.uz/news/musa-moldabaev-artist-samaltau-zor-tv QNews: Musa Moldabayev — ARTIST, «Samaltau», ZO'R TV]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. Shuningdek, oʻzining soʻzlariga koʻra, 2022-yil dekabrda Toshkentda ikki davlat Prezidentlari oldida oʻtgan konsertda «Jan dosim» qoʻshigʻini ijro etgan<ref name="oq810" />. [[File:Musa Marat with Qazaqstan Dauysy trophy.jpg|thumb|right|220px|Musa Marat «Qazaqstan dauysy» kubogi bilan]] 2023-yilda «Otandastar» jamgʻarmasi eʼlon qilgan kasting natijasida «Osiyo ovozi» loyihasiga yoʻllanma yutdi; avgustda jamgʻarma rahbari Abzal Saparbekuli bilan uchrashdi<ref name="oq855">[https://oq.gov.kz/news/855 «Orzular ushaladi, agar maqsad aniq boʻlsa»]. «Otandastar» jamgʻarmasi, 2023-yil 9-avgust.</ref><ref name="qn-asia">[https://qnews.uz/news/musa-marat-aziya-dauysy-kasting-otandastar-2023 QNews: Musa Marat — «Aziya dauysy», «Otandastar» kastingi]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. 2023-yil dekabrda Astanada Mahsetbay Otemuratov sharafiga oʻtgan kechada «Qazaqstan dauysy» II mavsumi finalisti sifatida qoʻshiq aytdi<ref name="egemen">M. Abish. [https://egemen.kz/article/355110-qaraqalpaq-anderi-auelegen-kesh «Qoraqalpoq qoʻshiqlari yangragan kech»]. Egemen Qazaqstan, 2023-yil 26-dekabr.</ref>. 2023-yil 30-dekabrda loyiha finalida «Qarağım-ay» qoʻshigʻini ijro etdi va gʻolib boʻldi<ref name="tv" /><ref name="yt" /><ref name="qn-win">[https://qnews.uz/news/musa-marat-pobeditel-qazaqstan-dauysy-2023 QNews: Musa Marat — «Qazaqstan dauysy» gʻolibi (2023)]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. 2025-yil 15-dekabrda [[Jenisbek Piyazov]] bilan birgalikda «Samġa» duet singlini chiqardi (davomiyligi 3:46, janri — pop)<ref name="am-samga">[https://music.apple.com/uz/album/sam%C4%A1a/1861607888?i=1861607905 Samġa — Musa Marat & Jenisbek Piyazov]. Apple Music.</ref>. Qoʻshiq premyerasi Musa Maratning rasmiy YouTube kanalida boʻlib oʻtdi<ref name="samga">[https://www.youtube.com/watch?v=1G1P1pbkU9M «Musa Marat & Jenisbek Piyazov — Samġa | Qoʻshiq premyerasi»]. Musa Maratning rasmiy YouTube kanali.</ref>. Duet haqida QNews nashri ham yozgan<ref name="qn-samga">[https://qnews.uz/news/musa-marat-i-jenisbek-piyazov-duet-samga QNews: Musa Marat va Jenisbek Piyazov — «Samġa» dueti]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. == Diskografiya == Apple Music maʼlumotlariga koʻra, 2021—2026-yillarda 20 dan ortiq yakka va hamkorlikdagi singl chiqargan<ref name="am">[https://music.apple.com/uz/artist/musa-marat/1593023650 Musa Marat]. Apple Music.</ref>. {| class="wikitable" ! Chiqqan sanasi !! Nomi !! Izoh |- | 2021-yil 21-oktyabr || Sen laylim edin' || Birinchi singl |- | 2022-yil 21-aprel || Samaltau (Live) || Jonli ijro |- | 2023-yil 12-may || Ismigu'l || |- | 2023-yil 19-may || Oy Jaylaw || |- | 2023-yil 15-iyun || An'lamas || |- | 2023-yil 11-avgust || Sag'inaman || |- | 2024-yil 10-aprel || Qosh Maxabbat || |- | 2024-yil 25-iyul || Laylim || |- | 2024-yil 6-avgust || Я тебя никогда не забуду || |- | 2024-yil 26-sentyabr || Alys || |- | 2024-yil 3-oktyabr || Juldyzdar janar || |- | 2024-yil 28-oktyabr || Sensiz || Islam Muratbayev bilan birga |- | 2025-yil 15-yanvar || Тыңда Қандасым! || |- | 2025-yil 14-mart || Unaidy || |- | 2025-yil 1-may || Saġyndym || |- | 2025-yil 15-dekabr || Samġa || Jenisbek Piyazov bilan birga |- | 2026-yil 29-yanvar || Sen bolmasań || |- | 2026-yil 16-fevral || Alvido || |- | 2026-yil 28-may || Zaman || Aman Sarsenbayev singlida ishtirok etdi |- | 2026-yil 10-iyul || Ayt, ne qilayin? || |- | 2026-yil 9-sentyabr || Seni sorayman || |} <small>Roʻyxat Apple Music maʼlumotlari asosida<ref name="am" />.</small> == Havolalar == * [https://t.me/musa_marat Telegram kanali] * [https://www.youtube.com/@MusaMarat YouTube kanali] * [https://www.instagram.com/moldabaev.musa/ Instagram] * [https://www.tiktok.com/@moldabaev.musa TikTok] * [https://qnews.uz/people/musa-marat Musa Marat] — Qaraqalpaq News == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Marat, Musa}} [[Turkum:Oʻzbekiston qoʻshiqchilari]] [[Turkum:Pop-qoʻshiqchilar]] ara45tox4cv526ogc4xv2wmozx4fttr 6315601 6315590 2026-10-23T03:03:38Z Qareken Balasi 56617 Yangi maʼlumotlar: Best of the Voice, ustoz, gʻoliblar haqida 6315601 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ism = Musa Marat | asl ismi = Musa Moldabayev | tasvir = Musa Marat portrait.jpg | eni = 250px | tavallud joyi = [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]] | kasbi = xonanda }} '''Musa Marat''' (qozoq. ''Мұса Марат''; haqiqiy ismi '''Musa Moldabayev''', ''Мұса Молдабаев'') — Qoraqalpogʻistonda tugʻilib oʻsgan qozoq xonandasi. 2023-yilda Qozogʻiston telekanalining «Qazaqstan dauysy» («Qozogʻiston ovozi») loyihasi II mavsumi gʻolibi boʻldi<ref name="yt">[https://www.youtube.com/watch?v=HU6gMv7pcdg «"Qazaqstan dauysy" megaloyihasining gʻolibi — Musa Marat»]. The Voice of Kazakhstan (YouTube), 2023-yil 30-dekabr.</ref><ref name="tv">[https://qazaqstan.tv/videos/187023 «Musa Marat — "Qarağım-ay" · Final · "Qazaqstan dauysy" II mavsum»]. «Qazaqstan» telekanali, 2023-yil 30-dekabr.</ref>. == Tarjimai holi == Oʻzining aytishicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoʻngʻirot tumani Jaslik qishlogʻida oʻsgan va toʻqqiz yilga yaqin bokscha shugʻullangan<ref name="oq810">[https://oq.gov.kz/news/810 «"Qoraqalpogʻiston Dimashi" atalgan Musa «Osiyo ovozi»da qatnashmoqchi»]. «Otandastar» jamgʻarmasi, 2023-yil 16-may.</ref>. Nukus shahridagi madaniyat va sanʼat kollejining estrada vokali boʻlimida oʻqigan; ustozi — Qoraqalpogʻiston xalq artisti Gulnara Munteyeva<ref name="oq810" />. 2023-yil mayida Toshkentdagi Botir Zokirov nomidagi Milliy estrada sanʼati institutining 3-kursida oʻqishini aytgan<ref name="oq810" />. == Ijodi == Oʻzbekistondagi ZO'R TV telekanalining ARTIST loyihasida qatnashib tanildi; xonandaning aytishicha, u «Samaltau» xalq qoʻshigʻini ijro etgan, hay'at tarkibida [[Jenisbek Piyazov]] ham boʻlgan va u finalgacha yetib kelgan<ref name="oq810" /><ref name="qn-artist">[https://qnews.uz/news/musa-moldabaev-artist-samaltau-zor-tv QNews: Musa Moldabayev — ARTIST, «Samaltau», ZO'R TV]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. Shuningdek, oʻzining soʻzlariga koʻra, 2022-yil dekabrda Toshkentda ikki davlat Prezidentlari oldida oʻtgan konsertda «Jan dosim» qoʻshigʻini ijro etgan<ref name="oq810" />. [[File:Musa Marat with Qazaqstan Dauysy trophy.jpg|thumb|right|220px|Musa Marat «Qazaqstan dauysy» kubogi bilan]] 2023-yilda «Otandastar» jamgʻarmasi eʼlon qilgan kasting natijasida «Osiyo ovozi» loyihasiga yoʻllanma yutdi; avgustda jamgʻarma rahbari Abzal Saparbekuli bilan uchrashdi<ref name="oq855">[https://oq.gov.kz/news/855 «Orzular ushaladi, agar maqsad aniq boʻlsa»]. «Otandastar» jamgʻarmasi, 2023-yil 9-avgust.</ref><ref name="qn-asia">[https://qnews.uz/news/musa-marat-aziya-dauysy-kasting-otandastar-2023 QNews: Musa Marat — «Aziya dauysy», «Otandastar» kastingi]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. 2023-yil sentyabrda «Qazaqstan dauysy» loyihasining «Koʻrmay tanlash» bosqichida «Samaltau» qoʻshigʻini ijro etdi; bu chiqish «The Voice» megaloyihasining eng yaxshi oʻntaligi reytingiga kirdi (YouTube'dagi Best of the Voice kanali)<ref name="qtv">[https://qazaqstan.tv/news/181572 «Qazaqstan дауысы» жобасының қатысушысы «The Voice» мегажобасының үздіктер рейтингіне кірді]. «Qazaqstan» telekanali, 2023-yil 19-sentyabr.</ref>. 2023-yil dekabrda Astanada Mahsetbay Otemuratov sharafiga oʻtgan kechada «Qazaqstan dauysy» II mavsumi finalisti sifatida qoʻshiq aytdi<ref name="egemen">M. Abish. [https://egemen.kz/article/355110-qaraqalpaq-anderi-auelegen-kesh «Qoraqalpoq qoʻshiqlari yangragan kech»]. Egemen Qazaqstan, 2023-yil 26-dekabr.</ref>. 2023-yil 30-dekabrda loyiha finalida «Qarağım-ay» qoʻshigʻini ijro etdi va gʻolib boʻldi<ref name="tv" /><ref name="yt" /><ref name="qn-win">[https://qnews.uz/news/musa-marat-pobeditel-qazaqstan-dauysy-2023 QNews: Musa Marat — «Qazaqstan dauysy» gʻolibi (2023)]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. «Turkystan» gazetasi yozishicha, u «Qazaqstan dauysy»da gʻolib boʻlgan birinchi qandosh; loyihada ustozi — Quandiq Rahim, loyihada 3500 ga yaqin ishtirokchi qatnashgan<ref name="tk-win">Akmaral Bereket. [https://turkystan.kz/article/238419-m-sa-marat-qazaqstan-dauysy-zhobasyny-zhe-impazy-atandy «Мұса Марат «Qazaqstan дауысы» жобасының жеңімпазы атанды»]. Turkystan.kz, 2023-yil 30-dekabr.</ref><ref name="tk-int">Áliya Tileujanqızı. [https://turkystan.kz/article/238597-m-sa-marat-b-l-aza-stan-zbekstan-ara-alpa-stan-a-orta-zhe-is «Мұса Марат: Бұл – Қазақстан, Өзбекстан, Қарақалпақстанға ортақ жеңіс»]. Turkystan.kz, 2024-yil 5-yanvar.</ref>. 2025-yil 15-dekabrda [[Jenisbek Piyazov]] bilan birgalikda «Samġa» duet singlini chiqardi (davomiyligi 3:46, janri — pop)<ref name="am-samga">[https://music.apple.com/uz/album/sam%C4%A1a/1861607888?i=1861607905 Samġa — Musa Marat & Jenisbek Piyazov]. Apple Music.</ref>. Qoʻshiq premyerasi Musa Maratning rasmiy YouTube kanalida boʻlib oʻtdi<ref name="samga">[https://www.youtube.com/watch?v=1G1P1pbkU9M «Musa Marat & Jenisbek Piyazov — Samġa | Qoʻshiq premyerasi»]. Musa Maratning rasmiy YouTube kanali.</ref>. Duet haqida QNews nashri ham yozgan<ref name="qn-samga">[https://qnews.uz/news/musa-marat-i-jenisbek-piyazov-duet-samga QNews: Musa Marat va Jenisbek Piyazov — «Samġa» dueti]. Qaraqalpaq News, 2026-yil 23-oktyabr.</ref>. == Diskografiya == Apple Music maʼlumotlariga koʻra, 2021—2026-yillarda 20 dan ortiq yakka va hamkorlikdagi singl chiqargan<ref name="am">[https://music.apple.com/uz/artist/musa-marat/1593023650 Musa Marat]. Apple Music.</ref>. {| class="wikitable" ! Chiqqan sanasi !! Nomi !! Izoh |- | 2021-yil 21-oktyabr || Sen laylim edin' || Birinchi singl |- | 2022-yil 21-aprel || Samaltau (Live) || Jonli ijro |- | 2023-yil 12-may || Ismigu'l || |- | 2023-yil 19-may || Oy Jaylaw || |- | 2023-yil 15-iyun || An'lamas || |- | 2023-yil 11-avgust || Sag'inaman || |- | 2024-yil 10-aprel || Qosh Maxabbat || |- | 2024-yil 25-iyul || Laylim || |- | 2024-yil 6-avgust || Я тебя никогда не забуду || |- | 2024-yil 26-sentyabr || Alys || |- | 2024-yil 3-oktyabr || Juldyzdar janar || |- | 2024-yil 28-oktyabr || Sensiz || Islam Muratbayev bilan birga |- | 2025-yil 15-yanvar || Тыңда Қандасым! || |- | 2025-yil 14-mart || Unaidy || |- | 2025-yil 1-may || Saġyndym || |- | 2025-yil 15-dekabr || Samġa || Jenisbek Piyazov bilan birga |- | 2026-yil 29-yanvar || Sen bolmasań || |- | 2026-yil 16-fevral || Alvido || |- | 2026-yil 28-may || Zaman || Aman Sarsenbayev singlida ishtirok etdi |- | 2026-yil 10-iyul || Ayt, ne qilayin? || |- | 2026-yil 9-sentyabr || Seni sorayman || |} <small>Roʻyxat Apple Music maʼlumotlari asosida<ref name="am" />.</small> == Havolalar == * [https://t.me/musa_marat Telegram kanali] * [https://www.youtube.com/@MusaMarat YouTube kanali] * [https://www.instagram.com/moldabaev.musa/ Instagram] * [https://www.tiktok.com/@moldabaev.musa TikTok] * [https://qnews.uz/people/musa-marat Musa Marat] — Qaraqalpaq News == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Marat, Musa}} [[Turkum:Oʻzbekiston qoʻshiqchilari]] [[Turkum:Pop-qoʻshiqchilar]] krxw6gl6j0ifo0bdiuf4ytdymqckqmd 14 1466177 6315560 2026-10-23T01:20:52Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Millatiga koʻra muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Gretsiyalik muhojir futbolchilar|erkak ]] [[Turkum:Gretsiyalik erkak futbolchilar|muhojir ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315560 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Millatiga koʻra muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Gretsiyalik muhojir futbolchilar|erkak ]] [[Turkum:Gretsiyalik erkak futbolchilar|muhojir ]] goqvvywmye9d7gw5ycqa7hpx67xv80e 14 1466178 6315561 2026-10-23T01:22:08Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Millatiga koʻra muhojir futbolchilar]] [[Turkum:Gretsiyalik futbolchilar|muhojir ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315561 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Millatiga koʻra muhojir futbolchilar]] [[Turkum:Gretsiyalik futbolchilar|muhojir ]] gk523ie1l4gfevdptm2qp19jmn6v0uf 14 1466179 6315564 2026-10-23T01:33:44Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Germaniyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Fortuna ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315564 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Germaniyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Fortuna ]] tsnienva2eejdlgns0cgl31zydy1c5e 0 1466180 6315581 2026-10-23T02:20:29Z AnvarxonM 75105 AnvarxonM [[FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] sahifasini [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]]ga koʻchirdi 6315581 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] 1nci7z87jm2m8nwbimlaui04i75vwtw 1 1466181 6315583 2026-10-23T02:20:29Z AnvarxonM 75105 AnvarxonM [[Munozara:FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019)]] sahifasini [[Munozara:Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]]ga koʻchirdi 6315583 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Futbol boʻyicha 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] mnjivjnkmxkd79qz6dgyvk1ewh40057 6 1466182 6315585 2026-10-23T02:24:06Z AnvarxonM 75105 {{noerkin logo}} 6315585 wikitext text/x-wiki == Qisqa izoh == {{noerkin logo}} e5x88pieigkpme7raq47jqcu4fyyacp 103 1466183 6315611 2026-10-23T04:06:15Z ~2026-56363-93 319372 /* Misr loyihasi oyligi haqida */ yangi mavzu 6315611 wikitext text/x-wiki == Misr loyihasi oyligi haqida == Gulhayo Umarovadan [[Maxsus:Contributions/~2026-56363-93|~2026-56363-93]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-56363-93|talk]]) 04:06, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) 81ofr2fciv532qn4ohefo2adk2fg7ds 0 1466184 6315613 2026-10-23T04:30:49Z ~2026-56652-99 319378 „<ref>{{Citation |title=bosh, v.² |date=2023-03-02 |url=https://doi.org/10.1093/oed/7592121214 |work=Oxford English Dictionary |access-date=2026-10-23 |publisher=Oxford University Press}}</ref>“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315613 wikitext text/x-wiki <ref>{{Citation |title=bosh, v.² |date=2023-03-02 |url=https://doi.org/10.1093/oed/7592121214 |work=Oxford English Dictionary |access-date=2026-10-23 |publisher=Oxford University Press}}</ref> 1iwall0wrs74a04gbdgygzhvtza44gg 6315615 6315613 2026-10-23T04:37:39Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:U2|U2]]: Test sahifa bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6315615 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:U2|U2]]: Test sahifa}} <ref>{{Citation |title=bosh, v.² |date=2023-03-02 |url=https://doi.org/10.1093/oed/7592121214 |work=Oxford English Dictionary |access-date=2026-10-23 |publisher=Oxford University Press}}</ref> pba8r4gz4rnpldrxjlgdwiratu28nfu 0 1466185 6315617 2026-10-23T04:40:04Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6315617 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alessandro Blasetti]] | producer = | writer = [[Leonardo Benvenuti]] <br> Alessandro Blasetti | based_on = ''La Flambée'' — [[Henry Kistemaeckers (dramaturg)|Henry Kistemaeckers]] | narrator = | starring = [[Amedeo Nazzari]] <br> [[Eleonora Rossi Drago]] <br> [[Elisa Cegani]] | music = [[Alessandro Cicognini]] | cinematography = [[Carlo Montuori]] | editing =[[Mario Serandrei]] | studio = Excelsa Film <br> [[Società Italiana Cines]] | distributor = [[Minerva Film]] | released = {{Film date|1952|10|18|df=yes}} | runtime = 87 minut | mamlakat = [[Italiya]] | til = [[Italyan tili|Italyancha]] }} '''La Fiammata''' – 1952-yilda rejissyor [[Alessandro Blasetti]] tomonidan suratga olingan [[Italiya]] tarixiy melodramasi. Bosh rollarni [[Amedeo Nazzari]], [[Eleonora Rossi Drago]] va [[Elisa Cegani]] ijro etgan<ref>{{Cite journal |last=PIGHETTI |first=CLELIA |date=1995-01-01 |title=GIANFRANCO MORMINO, «Penetralia motus». La fondazione relativistica della meccanica in Christiaan Huygens, con l'edizione del «Codex Hugeniorum 7 A», Firenze, La Nuova Italia, 1993, 355 pp. |journal=Nuncius |volume=10 |issue=1 |pages=375–377 |doi=10.1163/221058785x00318 |issn=0394-7394|doi-access=free }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|id =0044613}} {{1950-yillar-Italiya-film-stub}} in2k8fz5eaqyflwmn4rde12j8xfy4gw 0 1466186 6315618 2026-10-23T04:42:59Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315618 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2640 | elevation_ref = | prominence_m = 248 | prominence_ref = <ref>[[Swisstopo]] maps</ref> | parent_peak = [[Basòdino]] }} '''Pizzo Malora''' — [[Shveysariya]]ning [[Ticino]] kantonida joylashgan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_Malora_3036/ Pizzo Malora on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] tbt6ivkth44u7vyzx8vs894541t5c4f 0 1466187 6315619 2026-10-23T04:43:50Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315619 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = Passo San Giacomo 2008 035-2.jpg | elevation_m = 2962 | elevation_ref = | prominence_m = 327 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Bocchetta di Val Maggia (2,635 m).</ref> | parent_peak = [[Basòdino]] }} '''Marchhorn''' — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarida joylashgan [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibidagi togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Marchhorn_3048/ Marchhorn on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] bq769ximp2c1vdh8ifx8clirutjkw1m 0 1466188 6315620 2026-10-23T04:45:01Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315620 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = Bosco Gurin cassinam 168.jpg | image_caption = | elevation_m = 2688 | elevation_ref = | prominence_m = 269 | prominence_ref = <ref>[[Swisstopo]] maps</ref> | parent_peak = [[Wandfluhhorn]] }} '''Martschenspitz''' (shuningdek, '''Pizzo Stella''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasida joylashgan [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibidagi togʻ<ref>{{Cite web|url=http://www.hikr.org/dir/Martschenspitz_Pizzo_Stella_3079/|title=Martschenspitz / Pizzo Stella 2688m|website=www.hikr.org|access-date=2017-08-03}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Martschenspitz_Pizzo_Stella_3079/ Martschenspitz on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] hielxrchxt9b1aaq1p6mpwm81aqwt5a 0 1466189 6315621 2026-10-23T04:45:55Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315621 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2790 | elevation_ref = | prominence_m = 435 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the [[Greina Pass]] (2,355 m).</ref> | parent_peak = [[Piz Medel]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|35|55.1|N|8|57|34.8|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Pizzo Marumo''' — [[Shveysariya]]dagi [[Greina dovoni]] ustida qad rostlagan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_Marumo_3080/ Pizzo Marumo on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] lk7csxjzi7zjsrl2inhsfgto5557mbu 0 1466190 6315622 2026-10-23T04:46:48Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315622 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2505 | elevation_ref = | prominence_m = 30 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps and [[Google Earth]]. The key col is located east of the summit at 2,475 metres.</ref> | parent_peak = [[Cima di Biasca]] }} '''Masnàn''' — [[Ticino]] kantonidagi Biasca va Osogna shaharlari sharqida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Masn%C3%A0n_3085/ Masnàn on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] boi2braqh7386s9lauwwy35aqh3t7qj 0 1466191 6315623 2026-10-23T04:47:28Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315623 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2760 | elevation_ref = | prominence_m = 424 | prominence_ref = <ref>[[Swisstopo]] maps</ref> | parent_peak = [[Basòdino]] }} '''Pizzo Massari''' — [[Ticino]] kantonidagi Ambrì qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.hikr.org/dir/Pizzo_Massari_3089/ Pizzo Massari on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] qvxhvf5cn39jehpuj73rp47ilns7rtd 0 1466192 6315624 2026-10-23T04:48:19Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315624 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2172 | elevation_ref = | prominence_m = 69 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located north of the summit at 2,103 metres.</ref> | parent_peak = [[Piz Gannaretsch]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|24|36.5|N|08|55|28.8|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Matro''' — balandligi 2 171 metr boʻlgan, [[Ticino]] kantonidagi Giornico qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Matro_3095/ Matro on Hikr] * [http://www.summitpost.org/pizzo-matro/299921 Matro on Summitpost] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 0p2bfpvsdchkoen4223kzov8v5zv2s2 0 1466193 6315625 2026-10-23T04:50:11Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315625 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Grisons|Graubünden]]/[[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = PizMedel.JPG | image_caption = | elevation_m = 3210 | elevation_ref = | prominence_m = 942 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Crap la Crusch (2,268 m).</ref> | isolation_km = 15.4 | isolation_ref = <ref>Retrieved from [[Google Earth]]. The nearest point of higher elevation is north of the [[Grauhorn]].</ref> | parent_peak = [[Rheinwaldhorn]] }} '''Piz Medel''' — [[Ticino]] va [[Grisons|Graubünden]] kantonlari chegarasida joylashgan [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibidagi togʻ. Dengiz sathidan 3 210 metr balandlikdagi choʻqqisi [[Lukmanier dovoni]] (1 915 metr) va Crap la Crusch (2 268 metr) orasidagi togʻ tizmasining eng baland nuqtasidir. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{commons category-inline}} *[http://www.summitpost.org/view_object.php?object_id=376328 Piz Medel on Summitpost] *[http://www.hikr.org/dir/Piz_Medel_3117/ Piz Medel on Hikr] *[https://web.archive.org/web/20100911000709/http://www.medelserhuette.ch/index.php?id=125 Medel hut (German)] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 3nkgttn35lkr107t6yadnk2souqswhp 0 1466194 6315626 2026-10-23T04:51:02Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315626 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2585 | elevation_ref = | prominence_m = 226 | prominence_ref = <ref>[[Swisstopo]] maps</ref> | parent_peak = [[Pizzo del Sole]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|29|19|N|8|51|54|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Pizzo Molare''' — [[Shveysariya]]ning [[Ticino]] kantonidagi Faido shahri ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline|Pizzo Molare}} * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_Molare_7052/ Pizzo Molare on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 0zb8upjitxaww1qz42z2l5j8ocq5xgc 0 1466195 6315627 2026-10-23T04:52:20Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315627 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2078 | elevation_ref = | prominence_m = 68 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Bocchetta di Sengio (2,010 m).</ref> | parent_peak = [[Pizzo di Gino]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|08|04|N|9|07|15|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Motto della Tappa''' (shuningdek, '''Cima Verta''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Motto_della_Tappa_Cima_Verta_5335/ Motto della Tappa on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] m2t723p0curfzmjwex3lwbnfcfisr22 0 1466196 6315629 2026-10-23T04:53:06Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315629 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2374 | elevation_ref = | prominence_m = 118 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Forcarella di Lago (2,256 m).</ref> | parent_peak = [[Torent Alto]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|21|34|N|9|00|50|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Mottone di Cava''' — [[Ticino]] kantonidagi Biasca shahridan sharqda joylashgan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Mottone_di_Cava_866/ Mottone di Cava on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] feep5f4x38qe0fsrr8ojwxvwm0k4o47 0 1466197 6315630 2026-10-23T04:53:48Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315630 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2252 | elevation_ref = | prominence_m = 72 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps and [[Google Earth]]. The key col is located east of the summit at 2,180 metres.</ref> | parent_peak = [[Rheinwaldhorn]] | listing = }} '''Pizzo Muncréch''' — [[Ticino]] kantonidagi Malvaglia qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_Muncr%C3%A9ch_1276/ Pizzo Muncréch on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 0bw6yr8gj692kd1ckn79qxqawbh6730 0 1466198 6315631 2026-10-23T04:54:55Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315631 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2664 | elevation_ref = | prominence_m = 135 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located west of the summit at 2,529 metres.</ref> | parent_peak = [[Wandfluhhorn]] }} '''Pizzo d'Orsalia''' — [[Ticino]] kantonidagi Bosco/Gurin qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_d_Orsalia__8518/ Pizzo d'Orsalia on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 39dxghp35041l6hjrbrgb5j64ylbdo7 0 1466199 6315633 2026-10-23T04:55:41Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315633 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2476 | elevation_ref = | prominence_m = 157 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Bocchetta del Madone (2,319 m).</ref> | parent_peak = [[Basòdino]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|20|37.2|N|8|32|11|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Pizzo d'Orsalietta''' — [[Ticino]] kantonidagi Cevio shahridan gʻarbda joylashgan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_d_Orsalietta_3694/ Pizzo d'Orsalietta on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] rrllsn74m9xyttqfey8c3dqyylidubw 0 1466200 6315634 2026-10-23T04:56:45Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315634 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image_caption = | elevation_m = 2381 | elevation_ref = | prominence_m = 66 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps and [[Google Earth]]. The key col is located north of the summit at 2,315 metres.</ref> | parent_peak = [[Cima di Broglio]] }} '''Pizzo delle Pecore''' — balandligi 2 381 metr boʻlgan, [[Ticino]] kantonidagi Cevio shahri sharqida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_delle_Pecore_3780/ Pizzo delle Pecore on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] rmsygrde9wa9ylvok2supnxlnc9l5zv 0 1466201 6315635 2026-10-23T04:58:04Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315635 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = Pizzo Peloso.JPG | image_caption = | elevation_m = 2064 | elevation_ref = | prominence_m = 260 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Passo della Bassa (1,804 m).</ref> }} '''Pizzo Peloso''' — [[Ticino]] kantonidagi Maggia qishlogʻidan gʻarbda joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_Peloso_3786/ Pizzo Peloso on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] n0x8xenbogyhwnavimvf45prxyhtxov 0 1466202 6315638 2026-10-23T05:06:13Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315638 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = Luzzone Mauer2.jpg | image_caption = | elevation_m = 2377 | elevation_ref = | prominence_m = 236 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Forca (2,141 m).</ref> | parent_peak = [[Pizzo Marumo]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|34|35|N|8|57|44|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Pizzo Pianca''' — [[Ticino]] kantonidagi Olivone qishlogʻidan shimolda joylashgan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pizzo_Pianca_3837/ Pizzo Pianca on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 6s8um815zqg0g3v2l380ai6n6ngckkv 0 1466203 6315639 2026-10-23T05:07:13Z VASHGIRD 10954 [[Niyoz Muhammad Hoʻqandiy]]ga yoʻnaltirildi 6315639 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Niyoz Muhammad Hoʻqandiy]] gapjgzb8622m0morkjed5cub1chb89w 0 1466204 6315641 2026-10-23T05:08:20Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315641 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2671 | elevation_ref = | prominence_m = 59 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located north of the summit at 2,612 metres.</ref> | parent_peak = [[Cima di Gana Bianca]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|26|52.8|N|9|0|1.6|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Cima di Piancabella''' — [[Ticino]] kantonidagi Malvaglia qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Cima_di_Piancabella_3838/ Cima di Piancabella on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] skx7btysbt3ua4a1xyar0pe28zf1tzk 0 1466205 6315643 2026-10-23T05:08:42Z VASHGIRD 10954 [[Tarixi Shohruxiy]]ga yoʻnaltirildi 6315643 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Tarixi Shohruxiy]] 80yj8fwkxzfh20h80vhijf1hyau8td5 0 1466206 6315644 2026-10-23T05:09:18Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315644 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2192 | elevation_ref = | prominence_m = 80 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located west of the summit at 2,112 metres.</ref> | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|13|06|N|8|31|57|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Pilone''' (shuningdek, '''Cima Pian del Bozzo''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Pilone_Cima_Pian_del_Bozzo_3861/ Pilone on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 6r9s5j0ocdt2hcpp5719llgpr2iw4fi 0 1466207 6315645 2026-10-23T05:10:05Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315645 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2486 | elevation_ref = | prominence_m = 455 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Passo di Piotta (2,031 m).</ref> | parent_peak = [[Rheinwaldhorn]] }} '''Cima di Pinadee''' — [[Ticino]] kantonidagi Olivone qishlogʻidan sharqda joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Cima_di_Pinadee_3863/ Cima di Pinadee on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] hs03txardzk9ukxhidqf16c5yww44my 0 1466208 6315646 2026-10-23T05:10:58Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315646 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = Luzzone2.jpg | image_caption = | elevation_m = 3041 | elevation_ref = | prominence_m = 59 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located north of the summit at 2,982 metres.</ref> | parent_peak = [[Vernokhörner]] | pushpin_map = | coordinates = {{coord|46|33|29.9|N|9|1|24.3|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Plattenberg''' — [[Ticino]] va [[Grisons|Graubünden]] kantonlari chegarasida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Plattenberg_3936/ Plattenberg on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 5lnagfhhc033zdk4pu2japfdweftbcv 0 1466209 6315647 2026-10-23T05:11:55Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315647 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | image = Poncione d'Alnasca.jpg | image_caption = | elevation_m = 2301 | elevation_ref = | prominence_m = 166 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located north of the mountain at 2,135 metres.</ref> | parent_peak = [[Cima di Gagnone]] }} '''Poncione d'Alnasca''' — [[Ticino]] kantonidagi Brione qishlogʻidan sharqda joylashgan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.karpos-outdoor.com/ie/experience/mountaineering/leap-of-faith A climb of Poncione d'Alnasca (short documentary)] * [http://www.hikr.org/dir/Poncione_d_Alnasca_69/ Poncione d'Alnasca on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] c414wnmmtw62d4ffvkl4km4l4u90u8d 0 1466210 6315648 2026-10-23T05:13:10Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315648 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2616 | elevation_ref = <ref>[[Swisstopo]] maps</ref> | prominence_m = | prominence_ref = | parent_peak = | coordinates = {{coord|46|28|0|N|8|35|41.6|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} }} '''Poncione dei Laghetti''' (shuningdek, '''Poncione della Bolla''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Shveysariya]]ning [[Ticino]] kantonidagi Lago del Narèt va Lago del Sambuco koʻllari ustida qad rostlagan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Poncione_dei_Laghetti_Poncione_della_Bolla_508/ Poncione dei Laghetti on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 7lgmuzuor5nnbrlf1mjyfzvm42gg5no 0 1466211 6315649 2026-10-23T05:14:49Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315649 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2445 | elevation_ref = | prominence_m = 55 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps and [[Google Earth]]. The key col is located west of the summit at 2,390 metres.</ref> | parent_peak = [[Poncione del Vènn]] }} '''Poncione dei Laghetti''' — [[Ticino]] kantonidagi Lavertezzo qishlogʻidan sharqda joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Poncione_dei_Laghetti_2794/ Poncione dei Laghetti on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] c8vme44zieqp42ixpvs3kftckuna9bb 0 1466212 6315650 2026-10-23T05:15:40Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315650 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2477 | elevation_ref = | prominence_m = 270 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Bocchetta di Precastello (2,207 m).</ref> | parent_peak = [[Cima di Bri]] }} '''Poncione del Vènn''' (shuningdek, '''Poncione del Vanno''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Ticino]] kantonidagi Lavertezzo qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Poncione_del_V%C3%A8nn_Poncione_del_Vanno_5792/ Poncione del Vènn on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] oeaffdzl4pp6dxev8l39ar68rfauvje 0 1466213 6315651 2026-10-23T05:16:23Z Ahror Akramovich 75193 yangi 6315651 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Ticino]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2454 | elevation_ref = | prominence_m = 170 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located north of the summit at 2,284 metres.</ref> | parent_peak = [[Monte Zucchero]] }} '''Poncione della Marcia''' — [[Ticino]] kantonidagi Brione qishlogʻi ustida qad rostlagan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari|Lepontin Alpi]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Poncione_della_Marcia_3053/ Poncione della Marcia on Hikr] {{Ticino-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] b2kuo4tx2oogo5kmefhmdhnh2ardbwp 0 1466214 6315652 2026-10-23T05:17:08Z AnvarxonM 75105 „{{Futbolchi bilgiqutisi | name = Slaven Kovačević | image = | fullname = Slaven Kovačević | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|6|17}} | birth_place = [[Titograd]], [[SFR Yugoslavia]] | height = {{height|m=1.84}} | position = [[Yarim himoyachi]] | currentclub = | yillar1 = 2000—2003 | yillar2 = 2003—2004 | yillar3...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315652 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Slaven Kovačević | image = | fullname = Slaven Kovačević | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|6|17}} | birth_place = [[Titograd]], [[SFR Yugoslavia]] | height = {{height|m=1.84}} | position = [[Yarim himoyachi]] | currentclub = | yillar1 = 2000—2003 | yillar2 = 2003—2004 | yillar3 = 2004 | yillar4 = 2005—2007 | yillar5 = 2007 | yillar6 = 2007—2008 | yillar7 = 2008 | yillar8 = 2008 | yillar9 = 2009 | yillar10 = 2009—2010 | yillar11 = 2011 | klublar1 = [[FK Budućnost Podgorica|Budućnost Podgorica]] | klublar2 = [[FK Radnički Beograd|Radnički Beograd]] | klublar3 = {{ijara}} [[FK Železničar Beograd|Železničar Beograd]] | klublar4 = [[FK Zemun|Zemun]] | klublar5 = [[FK Čukarički|Čukarički]] | klublar6 = [[OFK Mladenovac|Mladenovac]] | klublar7 = {{ijara}} [[FK Voždovac|Voždovac]] | klublar8 = [[FK Bežanija|Bežanija]] | klublar9 = [[OFK Petrovac|Petrovac]] | klublar10 = [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničar Sarajevo]] | klublar11 = [[FK Palilulac Beograd|Palilulac Beograd]] | isht1 = | isht2 = 19 | isht3 = 1 | isht4 = 28 | isht5 = 7 | isht6 = 10 | isht7 = 4 | isht8 = 3 | isht9 = 14 | isht10 = 6 | gollar1 = | gollar2 = 1 | gollar3 = 0 | gollar4 = 0 | gollar5 = 1 | gollar6 = 0 | gollar7 = 1 | gollar8 = 0 | gollar9 = 2 | gollar10 = 0 | boshliqyillar1 = 2017—2019 | boshliqklublar1 = Lokomotiva Železnik | boshliqyillar2 = 2019 | boshliqklublar2 = [[FK Radnički Obrenovac|Radnički Obrenovac]] | boshliqyillar3 = 2020 | boshliqklublar3 = [[FK BSK Borča|BSK Borča]] }} '''Slaven Kovačević''' (1980-yil 17-iyunda tugʻilgan) — [[chernogoriya|chernogoriyalik]] [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]]. == Futbolchilik faoliyati == Slaven [[Bosniya va Gersegovina Premyer-ligasi]]dagi [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničar Sarajevo]] klubida [[yarim himoyachi]] sifatida toʻp surgan. Undan avval [[Serbiya Superligasi]]ning [[FK Zemun|Zemun]] jamoasida oʻynagan<ref>[https://web.archive.org/web/20160305221718/https://playerhistory.com/player/85467/ Slaven Kovačević] at Playerhistory</ref><ref>{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130222152005/http://www.srbijafudbal.net/palilulac/kovacevic_s.htm|title=Slaven Kovačević}}}} at Srbijafudbal</ref>. == Murabbiylik faoliyati == U futbolchilik faoliyatini Belgrad Serbiya ligasining FK Palilulac Beograd klubida yakunlab, shundan soʻng murabbiy boʻlgan. Murabbiylik faoliyatini 2017-yilda FK Lokomotiva Železnik klubini boshqarishdan boshlagan, keyinchalik FK Radnički Obrenovac va FK BSK Borča jamoalariga ham murabbiylik qilgan<ref>[http://www.srbijafudbal.com/treneri/kovacevic_sl.htm Slaven Kovacevic] at srbijafudbal.com, retrieved 28-3-2020</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{DEFAULTSORT:Kovacevic, Slaven}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Serbiya va Chernogoriylik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Chernogoriyalik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:FK Budućnost Podgorica futbolchilari]] [[Turkum:FK Radnički Beograd futbolchilari]] [[Turkum:FK Železničar Beograd futbolchilari]] [[Turkum:FK Zemun futbolchilari]] [[Turkum:Serbian SuperLiga futbolchilari]] [[Turkum:FK Čukarički futbolchilari]] [[Turkum:OFK Mladenovac futbolchilari]] [[Turkum:FK Voždovac futbolchilari]] [[Turkum:FK Bežanija futbolchilari]] [[Turkum:OFK Petrovac futbolchilari]] [[Turkum:FK Željezničar Sarajevo futbolchilari]] [[Turkum:FK Palilulac Beograd futbolchilari]] [[Turkum:Serbiya va Chernogoriya Birinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Serbiya va Chernogoriya Ikkinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Chernogoriya birinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovina Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Chernogoriyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Serbiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Serbiyadagi chernogoriyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovinadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovinadagi chernogoriyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Chernogoriyalik futbol murabbiylari]] [[Turkum:FK Radnički Obrenovac murabbiylari]] [[Turkum:FK BSK Borča murabbiylari]] [[Turkum:Chernogoriyalik muhojir futbol murabbiylari]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir futbol murabbiylar]] l70lpnluiw6i47p08o2z9jp4h7ib2dp 6315723 6315652 2026-10-23T06:48:59Z AnvarxonM 75105 /* Havolalar */ 6315723 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Slaven Kovačević | image = | fullname = Slaven Kovačević | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|6|17}} | birth_place = [[Titograd]], [[SFR Yugoslavia]] | height = {{height|m=1.84}} | position = [[Yarim himoyachi]] | currentclub = | yillar1 = 2000—2003 | yillar2 = 2003—2004 | yillar3 = 2004 | yillar4 = 2005—2007 | yillar5 = 2007 | yillar6 = 2007—2008 | yillar7 = 2008 | yillar8 = 2008 | yillar9 = 2009 | yillar10 = 2009—2010 | yillar11 = 2011 | klublar1 = [[FK Budućnost Podgorica|Budućnost Podgorica]] | klublar2 = [[FK Radnički Beograd|Radnički Beograd]] | klublar3 = {{ijara}} [[FK Železničar Beograd|Železničar Beograd]] | klublar4 = [[FK Zemun|Zemun]] | klublar5 = [[FK Čukarički|Čukarički]] | klublar6 = [[OFK Mladenovac|Mladenovac]] | klublar7 = {{ijara}} [[FK Voždovac|Voždovac]] | klublar8 = [[FK Bežanija|Bežanija]] | klublar9 = [[OFK Petrovac|Petrovac]] | klublar10 = [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničar Sarajevo]] | klublar11 = [[FK Palilulac Beograd|Palilulac Beograd]] | isht1 = | isht2 = 19 | isht3 = 1 | isht4 = 28 | isht5 = 7 | isht6 = 10 | isht7 = 4 | isht8 = 3 | isht9 = 14 | isht10 = 6 | gollar1 = | gollar2 = 1 | gollar3 = 0 | gollar4 = 0 | gollar5 = 1 | gollar6 = 0 | gollar7 = 1 | gollar8 = 0 | gollar9 = 2 | gollar10 = 0 | boshliqyillar1 = 2017—2019 | boshliqklublar1 = Lokomotiva Železnik | boshliqyillar2 = 2019 | boshliqklublar2 = [[FK Radnički Obrenovac|Radnički Obrenovac]] | boshliqyillar3 = 2020 | boshliqklublar3 = [[FK BSK Borča|BSK Borča]] }} '''Slaven Kovačević''' (1980-yil 17-iyunda tugʻilgan) — [[chernogoriya|chernogoriyalik]] [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]]. == Futbolchilik faoliyati == Slaven [[Bosniya va Gersegovina Premyer-ligasi]]dagi [[FK Željezničar Sarajevo|Željezničar Sarajevo]] klubida [[yarim himoyachi]] sifatida toʻp surgan. Undan avval [[Serbiya Superligasi]]ning [[FK Zemun|Zemun]] jamoasida oʻynagan<ref>[https://web.archive.org/web/20160305221718/https://playerhistory.com/player/85467/ Slaven Kovačević] at Playerhistory</ref><ref>{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130222152005/http://www.srbijafudbal.net/palilulac/kovacevic_s.htm|title=Slaven Kovačević}}}} at Srbijafudbal</ref>. == Murabbiylik faoliyati == U futbolchilik faoliyatini Belgrad Serbiya ligasining FK Palilulac Beograd klubida yakunlab, shundan soʻng murabbiy boʻlgan. Murabbiylik faoliyatini 2017-yilda FK Lokomotiva Železnik klubini boshqarishdan boshlagan, keyinchalik FK Radnički Obrenovac va FK BSK Borča jamoalariga ham murabbiylik qilgan<ref>[http://www.srbijafudbal.com/treneri/kovacevic_sl.htm Slaven Kovacevic] at srbijafudbal.com, retrieved 28-3-2020</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{DEFAULTSORT:Kovacevic, Slaven}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Serbiya va Chernogoriylik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Chernogoriyalik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:FK Budućnost Podgorica futbolchilari]] [[Turkum:FK Radnički Beograd futbolchilari]] [[Turkum:FK Železničar Beograd futbolchilari]] [[Turkum:FK Zemun futbolchilari]] [[Turkum:Serbiya Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:FK Čukarički futbolchilari]] [[Turkum:OFK Mladenovac futbolchilari]] [[Turkum:FK Voždovac futbolchilari]] [[Turkum:FK Bežanija futbolchilari]] [[Turkum:OFK Petrovac futbolchilari]] [[Turkum:FK Željezničar Sarajevo futbolchilari]] [[Turkum:FK Palilulac Beograd futbolchilari]] [[Turkum:Serbiya va Chernogoriya Birinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Serbiya va Chernogoriya Ikkinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Chernogoriya birinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovina Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Chernogoriyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Serbiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Serbiyadagi chernogoriyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovinadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovinadagi chernogoriyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Chernogoriyalik futbol murabbiylari]] [[Turkum:FK Radnički Obrenovac murabbiylari]] [[Turkum:FK BSK Borča murabbiylari]] [[Turkum:Chernogoriyalik muhojir futbol murabbiylari]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir futbol murabbiylar]] e2yucifgcox46gsqzvy3dcfqha9mnve 0 1466215 6315653 2026-10-23T05:22:02Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Hajjoj ibn al-Yasmin al-Adriniy al-Fossiy'''<ref name="Sardon">{{Cite book|title=Introduction to the History of Science|last=Sarton|first=George|volume=2|pages=400|author-link=George Sarton}}</ref> ({{Lang-ar|ابن الياسمين}}; 1204-yilda vafot etgan)<ref name="selin">{{cite book|title=Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures|url=https://archive.org/d...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315653 wikitext text/x-wiki '''Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Hajjoj ibn al-Yasmin al-Adriniy al-Fossiy'''<ref name="Sardon">{{Cite book|title=Introduction to the History of Science|last=Sarton|first=George|volume=2|pages=400|author-link=George Sarton}}</ref> ({{Lang-ar|ابن الياسمين}}; 1204-yilda vafot etgan)<ref name="selin">{{cite book|title=Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse/page/414/mode/2up|url-access=limited|last=Djebbar|first=Ahmed|publisher=Springer|year=2008|isbn=9781402049606|editor-last=Selin|editor-first=Helaine|editor-link=Helaine Selin|location=New York|page=[https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse/page/414/mode/2up?q=yasamin/page/n1113 414]}}</ref>, asosan '''ibn al-Yasmin''' nomi bilan mashhur, [[Magʻrib]]lik matematik edi. U Fos shahrida tugʻilgan va tahsilini Fos hamda Sevilyada olgan, ehtimol shuning uchun baʼzi tarixchilar uni „al-Ishbiliy“ deb atashadi. Uning shaxsiy hayoti haqida maʼlumot kam, faqat uning barbar oilasida tugʻilgani maʼlum xolos<ref name="Sardon" /><ref name="selin" />. U [[Arab raqamlari|Gʻubari raqamlari]]ni (Gʻarb „arab“ raqamlari) ishlab chiqishdagi muhim hissasi bilan yaxshi tanilgan, bu raqamlar hozir dunyoning aksar hududlarida keng qoʻllaniladi<ref name="selin" />. Matematikadan tashqari, u adabiyot, huquq va ayniqsa Andalusiya sheʼriyati bilan ham mashhur boʻlgan<ref name="selin" />. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} t4z2hqhnatkhdao1q40qe4oq7lkze89 6315654 6315653 2026-10-23T05:22:29Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:1204-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315654 wikitext text/x-wiki '''Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Hajjoj ibn al-Yasmin al-Adriniy al-Fossiy'''<ref name="Sardon">{{Cite book|title=Introduction to the History of Science|last=Sarton|first=George|volume=2|pages=400|author-link=George Sarton}}</ref> ({{Lang-ar|ابن الياسمين}}; 1204-yilda vafot etgan)<ref name="selin">{{cite book|title=Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse/page/414/mode/2up|url-access=limited|last=Djebbar|first=Ahmed|publisher=Springer|year=2008|isbn=9781402049606|editor-last=Selin|editor-first=Helaine|editor-link=Helaine Selin|location=New York|page=[https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse/page/414/mode/2up?q=yasamin/page/n1113 414]}}</ref>, asosan '''ibn al-Yasmin''' nomi bilan mashhur, [[Magʻrib]]lik matematik edi. U Fos shahrida tugʻilgan va tahsilini Fos hamda Sevilyada olgan, ehtimol shuning uchun baʼzi tarixchilar uni „al-Ishbiliy“ deb atashadi. Uning shaxsiy hayoti haqida maʼlumot kam, faqat uning barbar oilasida tugʻilgani maʼlum xolos<ref name="Sardon" /><ref name="selin" />. U [[Arab raqamlari|Gʻubari raqamlari]]ni (Gʻarb „arab“ raqamlari) ishlab chiqishdagi muhim hissasi bilan yaxshi tanilgan, bu raqamlar hozir dunyoning aksar hududlarida keng qoʻllaniladi<ref name="selin" />. Matematikadan tashqari, u adabiyot, huquq va ayniqsa Andalusiya sheʼriyati bilan ham mashhur boʻlgan<ref name="selin" />. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1204-yilda vafot etganlar]] g9jlbqpfhekhrkovyp8scyo99cpei1e 6315657 6315654 2026-10-23T05:26:07Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:12-asr matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315657 wikitext text/x-wiki '''Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Hajjoj ibn al-Yasmin al-Adriniy al-Fossiy'''<ref name="Sardon">{{Cite book|title=Introduction to the History of Science|last=Sarton|first=George|volume=2|pages=400|author-link=George Sarton}}</ref> ({{Lang-ar|ابن الياسمين}}; 1204-yilda vafot etgan)<ref name="selin">{{cite book|title=Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse/page/414/mode/2up|url-access=limited|last=Djebbar|first=Ahmed|publisher=Springer|year=2008|isbn=9781402049606|editor-last=Selin|editor-first=Helaine|editor-link=Helaine Selin|location=New York|page=[https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse/page/414/mode/2up?q=yasamin/page/n1113 414]}}</ref>, asosan '''ibn al-Yasmin''' nomi bilan mashhur, [[Magʻrib]]lik matematik edi. U Fos shahrida tugʻilgan va tahsilini Fos hamda Sevilyada olgan, ehtimol shuning uchun baʼzi tarixchilar uni „al-Ishbiliy“ deb atashadi. Uning shaxsiy hayoti haqida maʼlumot kam, faqat uning barbar oilasida tugʻilgani maʼlum xolos<ref name="Sardon" /><ref name="selin" />. U [[Arab raqamlari|Gʻubari raqamlari]]ni (Gʻarb „arab“ raqamlari) ishlab chiqishdagi muhim hissasi bilan yaxshi tanilgan, bu raqamlar hozir dunyoning aksar hududlarida keng qoʻllaniladi<ref name="selin" />. Matematikadan tashqari, u adabiyot, huquq va ayniqsa Andalusiya sheʼriyati bilan ham mashhur boʻlgan<ref name="selin" />. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1204-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:12-asr matematiklari]] jov17bts8zm82rsrd9gslwu89vvour1 0 1466216 6315655 2026-10-23T05:22:58Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Rigoberto Cisneros | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Rigoberto Cisneros Dueñas | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1953|8|15|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1974–1978 | klublar1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315655 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Rigoberto Cisneros | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Rigoberto Cisneros Dueñas | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1953|8|15|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1974–1978 | klublar1 = [[Deportivo Toluca F.C.|Deportivo Toluca]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1978–1980 | klublar2 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht2 = 49 | gollar2 = 1 | yillar3 = 1980–1981 | klublar3 = [[Leones Negros UdeG|UdeG]] | isht3 = 21 | gollar3 = 2 | yillar4 = 1981–1982 | klublar4 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht4 = 11 | gollar4 = 0 | milliyyillar1 = 1977–1980 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 8 | milliygollar1 = 1 }} '''Rigoberto Cisneros Dueñas''' ([[1953-yil]] [[15-avgust]]da [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp surgan. Sobiq futbolchi [[FIFA Jahon chempionati 1978|1978-yilgi Jahon chempionati]]da [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika milliy terma jamoasi]] sharafini himoya qilgan<ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=50/teams/team=43911.html 1978 FIFA World Cup Argentina] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111020143010/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=50/teams/team=43911.html |date=2011-yil 20-oktyabr }}</ref>. == Klubdagi faoliyati == Cisneros oʻz faoliyati davomida „[[Deportivo Toluca F.C.|Toluca]]“, „[[C.F. Monterrey|Monterrey]]“, „[[Leones Negros UdeG|Club Universidad de Guadalajara]]“ va „[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]]“ kabi klublarda toʻp surgan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=18552}} * [https://web.archive.org/web/20080619005417/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=69704/index.html FIFA profili] {{DEFAULTSORT:Cisneros, Rigoberto}} [[Turkum:1953-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Leones Negros UdeG futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0iooekrmhrquzpb49uas4a5szqyqbga 0 1466217 6315656 2026-10-23T05:25:58Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Félix Cruz | tasvir = Félix Cruz (2017).jpg | izoh = | toʻliqism = Félix Cruz Barbosa-Ríos | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|4|4|df=y}} | tavallud_joyi = [[Torreon|Torreón]], [[Meksika]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315656 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Félix Cruz | tasvir = Félix Cruz (2017).jpg | izoh = | toʻliqism = Félix Cruz Barbosa-Ríos | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|4|4|df=y}} | tavallud_joyi = [[Torreon|Torreón]], [[Meksika]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1980–1987 | klublar1 = [[Pumas UNAM|Pumas]] | isht1 = 121 | gollar1 = 7 | yillar2 = 1980–1982 | klublar2 = → [[Yokohama F. Marinos|Nissan Motors]] (ijara) | isht2 = 9 | gollar2 = 0 | yillar3 = 1987–1988 | klublar3 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht3 = 18 | gollar3 = 2 | yillar4 = 1988–1989 | klublar4 = [[Tigres UANL]] | isht4 = 34 | gollar4 = 0 | yillar5 = 1989–1993 | klublar5 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht5 = 97 | gollar5 = 1 | yillar6 = 1993–1994 | klublar6 = [[Toros Neza]] | isht6 = 33 | gollar6 = 1 | milliyyillar1 = 1983–1991 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 52 | milliygollar1 = 1 | boshliqyillar1 = 2009–2010 | boshliqklublari1 = [[C.F. La Piedad|La Piedad]] }} '''Félix Cruz Barbosa-Ríos''' ([[1961-yil]] [[4-aprel]]da [[Torreon|Torreón]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Cruz [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika milliy terma jamoasi]] safida [[FIFA Jahon chempionati 1986|1986-yilgi Jahon chempionati]]da ishtirok etgan<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/mexico1986/index.html |title=1986 FIFA World Cup Mexico |publisher=[[FIFA]] |access-date=2014-yil 6-sentyabr |archive-date=2013-yil 20-dekabr |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220184547/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/mexico1986/index.html |url-status=dead }}</ref>. == Klubdagi faoliyati == Cruz oʻzining futbolchilik faoliyatini 1980-yilda Meksikaning „[[Pumas UNAM|Pumas]]“ jamoasida boshlagan. Biroq, „Pumas“ safida yetarli oʻyin amaliyotiga ega boʻlmaganidan soʻng iqtidorli oʻyinchi Yaponiyaning „[[Yokohama F. Marinos|Nissan Motors]]“ klubiga yoʻl olgan va u yerda ikki mavsum davomida harakat qilgan<ref>{{cite web|url=https://www.f-marinos.com/maribito/kamo_shu/|title=まりびと&#124;コラム&#124;加茂周}} — Yokohama F. Marinos</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/felix-cruz-un-mexicano-muy-japones|title=Félix Cruz, un mexicano muy japonés}} — Mediotiempo</ref><ref>{{cite web|url=https://analisisafondo.com/deportes/2014/08/07/revivir-el-olvido-olvidado/|title=Revivir el olvido olvidado|date=2014-yil 7-avgust }} — Análisis a Fondo</ref><ref>{{cite web|url=https://futboleo.net/2020/04/04/felix-cruz-barbosa-rios/|title=El primer samurái|date=2020-yil 4-aprel }} — FutboLeo</ref>. Shuningdek, futbolchi faoliyati davomida „[[Atlante F.C.]]“, „[[Tigres UANL]]“, „[[C.F. Monterrey]]“ va „[[Toros Neza]]“ kabi klublar sharafini ham himoya qilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=17565}} * [https://web.archive.org/web/20080611123303/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=48076/index.html FIFA profili] {{DEFAULTSORT:Cruz, Felix}} [[Turkum:1961-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Pumas UNAM futbolchilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Tigres UANL futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Toros Neza futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 10aksvkdv96w05ikb25mfba107ceuw7 6315689 6315656 2026-10-23T06:07:15Z Javoxir Yorqulov 130047 6315689 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Félix Cruz | tasvir = Félix Cruz (2017).jpg | izoh = | toʻliqism = Félix Cruz Barbosa-Ríos | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|4|4|df=y}} | tavallud_joyi = [[Torreon|Torreón]], [[Meksika]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1980–1987 | klublar1 = [[Pumas UNAM|Pumas]] | isht1 = 121 | gollar1 = 7 | yillar2 = 1980–1982 | klublar2 = → [[Yokohama F. Marinos|Nissan Motors]] (ijara) | isht2 = 9 | gollar2 = 0 | yillar3 = 1987–1988 | klublar3 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht3 = 18 | gollar3 = 2 | yillar4 = 1988–1989 | klublar4 = [[Tigres UANL]] | isht4 = 34 | gollar4 = 0 | yillar5 = 1989–1993 | klublar5 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht5 = 97 | gollar5 = 1 | yillar6 = 1993–1994 | klublar6 = [[Toros Neza]] | isht6 = 33 | gollar6 = 1 | milliyyillar1 = 1983–1991 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 52 | milliygollar1 = 1 | boshliqyillar1 = 2009–2010 | boshliqklublari1 = [[C.F. La Piedad|La Piedad]] }} '''Félix Cruz Barbosa-Ríos''' ([[1961-yil]] [[4-aprel]]da [[Torreon|Torreón]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Cruz [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika milliy terma jamoasi]] safida [[FIFA Jahon chempionati 1986|1986-yilgi Jahon chempionati]]da ishtirok etgan<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/mexico1986/index.html |title=1986 FIFA World Cup Mexico |publisher=[[FIFA]] |access-date=2014-yil 6-sentyabr |archive-date=2013-yil 20-dekabr |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220184547/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/mexico1986/index.html |url-status=dead }}</ref>. == Klubdagi faoliyati == Cruz oʻzining futbolchilik faoliyatini 1980-yilda Meksikaning „[[Pumas UNAM|Pumas]]“ jamoasida boshlagan. Biroq, „Pumas“ safida yetarli oʻyin amaliyotiga ega boʻlmaganidan soʻng iqtidorli oʻyinchi Yaponiyaning „[[Yokohama F. Marinos|Nissan Motors]]“ klubiga yoʻl olgan va u yerda ikki mavsum davomida harakat qilgan<ref>{{cite web|url=https://www.f-marinos.com/maribito/kamo_shu/|title=まりびと&#124;コラム&#124;加茂周}} — Yokohama F. Marinos</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/felix-cruz-un-mexicano-muy-japones|title=Félix Cruz, un mexicano muy japonés}} — Mediotiempo</ref><ref>{{cite web|url=https://analisisafondo.com/deportes/2014/08/07/revivir-el-olvido-olvidado/|title=Revivir el olvido olvidado|date=2014-yil 7-avgust }} — Análisis a Fondo</ref><ref>{{cite web|url=https://futboleo.net/2020/04/04/felix-cruz-barbosa-rios/|title=El primer samurái|date=2020-yil 4-aprel }} — FutboLeo</ref>. Shuningdek, futbolchi faoliyati davomida „[[Atlante F.C.]]“, „[[Tigres UANL]]“, „[[C.F. Monterrey]]“ va „[[Toros Neza]]“ kabi klublar sharafini ham himoya qilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=17565}} * [https://web.archive.org/web/20080611123303/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=48076/index.html FIFA profili] {{DEFAULTSORT:Cruz, Felix}} [[Turkum:1961-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Pumas UNAM futbolchilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Tigres UANL futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Toros Neza futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0mcezcmeo9809azi4xr2b0ycb47beer 0 1466218 6315658 2026-10-23T05:30:37Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Guadalupe Cruz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Guadalupe Cruz Núñez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1967|11|22|df=y}} | tavallud_joyi = Akopeo, [[Michoakan|Michoacán shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.75 m | joriyklub = [[Inter Toronto FC]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315658 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Guadalupe Cruz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Guadalupe Cruz Núñez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1967|11|22|df=y}} | tavallud_joyi = Akopeo, [[Michoakan|Michoacán shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.75 m | joriyklub = [[Inter Toronto FC]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1988–1990 | klublar1 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1990–1991 | klublar2 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 1991–1997 | klublar3 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 2004–2010 | boshliqklublari1 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | boshliqyillar2 = 2010–2013 | boshliqklublari2 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | boshliqyillar3 = 2013–2014 | boshliqklublari3 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | boshliqyillar4 = 2014 | boshliqklublari4 = [[Monarcas Morelia]] | boshliqyillar5 = 2015 | boshliqklublari5 = [[Club Puebla|Puebla]] | boshliqyillar6 = 2016 | boshliqklublari6 = [[Dorados de Sinaloa]] | boshliqyillar7 = 2016–2018 | boshliqklublari7 = [[Atlas F.C.|Atlas]] | boshliqyillar8 = 2019 | boshliqklublari8 = [[Dorados de Sinaloa]] | boshliqyillar9 = 2020–2021 | boshliqklublari9 = [[Club Necaxa|Necaxa]] | boshliqyillar10 = 2025 | boshliqklublari10 = [[C.D. Malacateco|Malacateco]] | boshliqyillar11 = 2026– | boshliqklublari11 = [[Inter Toronto FC]] (yordamchi) }} '''José Guadalupe Cruz Núñez''' ([[1967-yil]] [[22-noyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi. Cruz [[Birlashgan Arab Amirliklari]]ning Abu-Dabi shahrida boʻlib oʻtgan 2009-yilgi FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatida „[[Atlante F.C.|Atlante]]“ jamoasiga murabbiylik qilgan<ref>{{cite web |last1=García González |first1=Josué Leonardo |title=OFICIAL: Club Necaxa confirma a José Guadalupe Cruz como su nuevo entrenador |url=https://www.soyfutbol.com/ligas/OFICIAL-Club-Necaxa-confirma-a-Jose-Guadalupe-Cruz-como-su-nuevo-entrenador-20200906-0048.html |website=Soy Fútbol |access-date=2020-yil 6-sentyabr |language=es |date=2020-yil 6-sentyabr}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.goal.com/en-ca/news/4209/mexico/2013/08/26/4215184/cruz-replaces-sacked-vucetich-at-monterrey| title = Soccer News, Live Scores, Results & Transfers {{!}} Goal.com US}}</ref>. == Sovrinlari == === Futbolchi sifatida === '''[[Atlante F.C.|Atlante]]''' * Meksika Primera divizioni: 1992–1993 === Murabbiy sifatida === '''[[Atlante F.C.|Atlante]]''' * Meksika Primera divizioni: 2007-yilgi Apertura * [[CONCACAF Chempionlar Ligasi]]: 2008–2009 '''[[Club Puebla|Puebla]]''' * Meksika kubogi: 2015-yilgi Clausura == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://allsoccerplayers.com/eng/coaches/9702.html?PHPSESSID=58b2899a379a898f3d40996d6490f62c José Guadalupe Cruz profili allsoccerplayers.com saytida] * [http://www.insidefutbol.com/2009/12/06/club-world-cup-team-preview-atlante/13763/ José Guadalupe Cruz insidefutbol.com saytida] * {{WorldFootball.net|jose-guadalupe-cruz}} {{DEFAULTSORT:Cruz, Jose}} [[Turkum:1967-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Atlante F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Chiapas F.C. murabbiylari]] [[Turkum:C.F. Monterrey murabbiylari]] [[Turkum:Atlético Morelia murabbiylari]] [[Turkum:Club Puebla murabbiylari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa murabbiylari]] [[Turkum:Atlas F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Club Necaxa murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 48dv9tr4bg6xgc4iztnkktj2w9m2dkj 6315660 6315658 2026-10-23T05:33:23Z Javoxir Yorqulov 130047 6315660 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Guadalupe Cruz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Guadalupe Cruz Núñez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1967|11|22|df=y}} | tavallud_joyi = Akopeo, [[Michoakan|Michoacán shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.75 m | joriyklub = [[Inter Toronto FC]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1988–1990 | klublar1 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1990–1991 | klublar2 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 1991–1997 | klublar3 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 2004–2010 | boshliqklublari1 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | boshliqyillar2 = 2010–2013 | boshliqklublari2 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | boshliqyillar3 = 2013–2014 | boshliqklublari3 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | boshliqyillar4 = 2014 | boshliqklublari4 = [[Monarcas Morelia]] | boshliqyillar5 = 2015 | boshliqklublari5 = [[Club Puebla|Puebla]] | boshliqyillar6 = 2016 | boshliqklublari6 = [[Dorados de Sinaloa]] | boshliqyillar7 = 2016–2018 | boshliqklublari7 = [[Atlas F.C.|Atlas]] | boshliqyillar8 = 2019 | boshliqklublari8 = [[Dorados de Sinaloa]] | boshliqyillar9 = 2020–2021 | boshliqklublari9 = [[Club Necaxa|Necaxa]] | boshliqyillar10 = 2025 | boshliqklublari10 = [[C.D. Malacateco|Malacateco]] | boshliqyillar11 = 2026– | boshliqklublari11 = [[Inter Toronto FC]] (yordamchi) }} '''José Guadalupe Cruz Núñez''' ([[1967-yil]] [[22-noyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi. Cruz [[Birlashgan Arab Amirliklari]]ning Abu-Dabi shahrida boʻlib oʻtgan 2009-yilgi FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatida „[[Atlante F.C.|Atlante]]“ jamoasiga murabbiylik qilgan<ref>{{cite web |last1=García González |first1=Josué Leonardo |title=OFICIAL: Club Necaxa confirma a José Guadalupe Cruz como su nuevo entrenador |url=https://www.soyfutbol.com/ligas/OFICIAL-Club-Necaxa-confirma-a-Jose-Guadalupe-Cruz-como-su-nuevo-entrenador-20200906-0048.html |website=Soy Fútbol |access-date=2020-yil 6-sentyabr |language=es |date=2020-yil 6-sentyabr}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.goal.com/en-ca/news/4209/mexico/2013/08/26/4215184/cruz-replaces-sacked-vucetich-at-monterrey| title = Soccer News, Live Scores, Results & Transfers {{!}} Goal.com US}}</ref>. == Sovrinlari == === Futbolchi sifatida === '''[[Atlante F.C.|Atlante]]''' * Meksika Primera divizioni: 1992–1993 === Murabbiy sifatida === '''[[Atlante F.C.|Atlante]]''' * Meksika Primera divizioni: 2007-yilgi Apertura * [[CONCACAF Chempionlar Ligasi]]: 2008–2009 '''[[Club Puebla|Puebla]]''' * Meksika kubogi: 2015-yilgi Clausura == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://allsoccerplayers.com/eng/coaches/9702.html?PHPSESSID=58b2899a379a898f3d40996d6490f62c José Guadalupe Cruz profili allsoccerplayers.com saytida] * [http://www.insidefutbol.com/2009/12/06/club-world-cup-team-preview-atlante/13763/ José Guadalupe Cruz insidefutbol.com saytida] * {{WorldFootball.net|jose-guadalupe-cruz}} {{DEFAULTSORT:Cruz, Jose}} [[Turkum:1967-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 8bpel4aaxm4ews4vhi5k644xbwoco48 0 1466219 6315661 2026-10-23T05:34:15Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Alamiddin Ibn Abidin al-Hanafiy''' ({{Lang-ar|علم الدين تعاسيف}}; 1178 — 1251) — Misrda yashagan, [[Ayyubiylar]] davrida faoliyat yuritgan misrlik [[Matematik|matematikk olim]], [[Astronom|astronom]] va [[Muhandis|muhandis]] boʻlgan. Alamiddin Misrda tanilgan misrlik olim Abidin ibn al-Hanafiyning oʻgʻli hisoblanadi. Keyinchalik u [[Mosul]]ga, soʻngra esa [[Suriya]]ga koʻchib oʻtgan va u yerda yashab, muhandislik ishla...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315661 wikitext text/x-wiki '''Alamiddin Ibn Abidin al-Hanafiy''' ({{Lang-ar|علم الدين تعاسيف}}; 1178 — 1251) — Misrda yashagan, [[Ayyubiylar]] davrida faoliyat yuritgan misrlik [[Matematik|matematikk olim]], [[Astronom|astronom]] va [[Muhandis|muhandis]] boʻlgan. Alamiddin Misrda tanilgan misrlik olim Abidin ibn al-Hanafiyning oʻgʻli hisoblanadi. Keyinchalik u [[Mosul]]ga, soʻngra esa [[Suriya]]ga koʻchib oʻtgan va u yerda yashab, muhandislik ishlarining asosiy qismini amalga oshirgan. U 1251-yilda [[Damashq]]da vafot etgan. Al-Hanafiy Yevklidning [[Yevklid geometriyasi|postulatlari]] haqida risola yozgan, [[suv tegirmonlari]] va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlar]]ni [[Osi daryosi|Osi]] daryosi boʻyida loyihalashtirgan hamda dunyodagi ikkinchi eng qadimiy [[Arablar|arab]] osmon globusini yaratgan. Bu globus — osmondagi [[Yulduz|yulduzlar]] va [[Yulduz turkumlari|yulduz turkumlari]]ning ularning koʻrinma holatlariga koʻra tasviridir<ref>{{cite web|title=ʿAlam al-Dīn al-Ḥanafī {{!}} Egyptian mathematician, astronomer, and engineer|url=https://www.britannica.com/biography/Alam-al-Din-al-Hanafi|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>. Osmon globusi Al-Hanafiy tomonidan, avvalo, ayrim [[Astronomiya|astronomik]] hisob-kitoblar, [[Astrologiya|astrologik]] maqsadlar va bezak sifatida ishlatilgan. Ori daryosi boʻyidagi uning ayrim suv tegirmonlari va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlari]] arab dunyosidagi eng yaxshi [[Gidrotexnika|gidrotexnika]] inshootlaridan biri hisoblanadi va ularning koʻplari hanuzgacha saqlanib qolgan{{Manba kerak|date=January 2018}}. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} rf94pcd96ulgpqou72r2316hmuzhimc 6315662 6315661 2026-10-23T05:35:47Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:13-asr astronomlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315662 wikitext text/x-wiki '''Alamiddin Ibn Abidin al-Hanafiy''' ({{Lang-ar|علم الدين تعاسيف}}; 1178 — 1251) — Misrda yashagan, [[Ayyubiylar]] davrida faoliyat yuritgan misrlik [[Matematik|matematikk olim]], [[Astronom|astronom]] va [[Muhandis|muhandis]] boʻlgan. Alamiddin Misrda tanilgan misrlik olim Abidin ibn al-Hanafiyning oʻgʻli hisoblanadi. Keyinchalik u [[Mosul]]ga, soʻngra esa [[Suriya]]ga koʻchib oʻtgan va u yerda yashab, muhandislik ishlarining asosiy qismini amalga oshirgan. U 1251-yilda [[Damashq]]da vafot etgan. Al-Hanafiy Yevklidning [[Yevklid geometriyasi|postulatlari]] haqida risola yozgan, [[suv tegirmonlari]] va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlar]]ni [[Osi daryosi|Osi]] daryosi boʻyida loyihalashtirgan hamda dunyodagi ikkinchi eng qadimiy [[Arablar|arab]] osmon globusini yaratgan. Bu globus — osmondagi [[Yulduz|yulduzlar]] va [[Yulduz turkumlari|yulduz turkumlari]]ning ularning koʻrinma holatlariga koʻra tasviridir<ref>{{cite web|title=ʿAlam al-Dīn al-Ḥanafī {{!}} Egyptian mathematician, astronomer, and engineer|url=https://www.britannica.com/biography/Alam-al-Din-al-Hanafi|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>. Osmon globusi Al-Hanafiy tomonidan, avvalo, ayrim [[Astronomiya|astronomik]] hisob-kitoblar, [[Astrologiya|astrologik]] maqsadlar va bezak sifatida ishlatilgan. Ori daryosi boʻyidagi uning ayrim suv tegirmonlari va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlari]] arab dunyosidagi eng yaxshi [[Gidrotexnika|gidrotexnika]] inshootlaridan biri hisoblanadi va ularning koʻplari hanuzgacha saqlanib qolgan{{Manba kerak|date=January 2018}}. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] t2xghhzumb622ly5pkht04gl143iwz3 6315663 6315662 2026-10-23T05:36:02Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:13-asr matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315663 wikitext text/x-wiki '''Alamiddin Ibn Abidin al-Hanafiy''' ({{Lang-ar|علم الدين تعاسيف}}; 1178 — 1251) — Misrda yashagan, [[Ayyubiylar]] davrida faoliyat yuritgan misrlik [[Matematik|matematikk olim]], [[Astronom|astronom]] va [[Muhandis|muhandis]] boʻlgan. Alamiddin Misrda tanilgan misrlik olim Abidin ibn al-Hanafiyning oʻgʻli hisoblanadi. Keyinchalik u [[Mosul]]ga, soʻngra esa [[Suriya]]ga koʻchib oʻtgan va u yerda yashab, muhandislik ishlarining asosiy qismini amalga oshirgan. U 1251-yilda [[Damashq]]da vafot etgan. Al-Hanafiy Yevklidning [[Yevklid geometriyasi|postulatlari]] haqida risola yozgan, [[suv tegirmonlari]] va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlar]]ni [[Osi daryosi|Osi]] daryosi boʻyida loyihalashtirgan hamda dunyodagi ikkinchi eng qadimiy [[Arablar|arab]] osmon globusini yaratgan. Bu globus — osmondagi [[Yulduz|yulduzlar]] va [[Yulduz turkumlari|yulduz turkumlari]]ning ularning koʻrinma holatlariga koʻra tasviridir<ref>{{cite web|title=ʿAlam al-Dīn al-Ḥanafī {{!}} Egyptian mathematician, astronomer, and engineer|url=https://www.britannica.com/biography/Alam-al-Din-al-Hanafi|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>. Osmon globusi Al-Hanafiy tomonidan, avvalo, ayrim [[Astronomiya|astronomik]] hisob-kitoblar, [[Astrologiya|astrologik]] maqsadlar va bezak sifatida ishlatilgan. Ori daryosi boʻyidagi uning ayrim suv tegirmonlari va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlari]] arab dunyosidagi eng yaxshi [[Gidrotexnika|gidrotexnika]] inshootlaridan biri hisoblanadi va ularning koʻplari hanuzgacha saqlanib qolgan{{Manba kerak|date=January 2018}}. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] [[Turkum:13-asr matematiklari]] 1dh8s6ian6wfvg6v2fle2vmu834om1q 6315664 6315663 2026-10-23T05:36:14Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:1178-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315664 wikitext text/x-wiki '''Alamiddin Ibn Abidin al-Hanafiy''' ({{Lang-ar|علم الدين تعاسيف}}; 1178 — 1251) — Misrda yashagan, [[Ayyubiylar]] davrida faoliyat yuritgan misrlik [[Matematik|matematikk olim]], [[Astronom|astronom]] va [[Muhandis|muhandis]] boʻlgan. Alamiddin Misrda tanilgan misrlik olim Abidin ibn al-Hanafiyning oʻgʻli hisoblanadi. Keyinchalik u [[Mosul]]ga, soʻngra esa [[Suriya]]ga koʻchib oʻtgan va u yerda yashab, muhandislik ishlarining asosiy qismini amalga oshirgan. U 1251-yilda [[Damashq]]da vafot etgan. Al-Hanafiy Yevklidning [[Yevklid geometriyasi|postulatlari]] haqida risola yozgan, [[suv tegirmonlari]] va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlar]]ni [[Osi daryosi|Osi]] daryosi boʻyida loyihalashtirgan hamda dunyodagi ikkinchi eng qadimiy [[Arablar|arab]] osmon globusini yaratgan. Bu globus — osmondagi [[Yulduz|yulduzlar]] va [[Yulduz turkumlari|yulduz turkumlari]]ning ularning koʻrinma holatlariga koʻra tasviridir<ref>{{cite web|title=ʿAlam al-Dīn al-Ḥanafī {{!}} Egyptian mathematician, astronomer, and engineer|url=https://www.britannica.com/biography/Alam-al-Din-al-Hanafi|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>. Osmon globusi Al-Hanafiy tomonidan, avvalo, ayrim [[Astronomiya|astronomik]] hisob-kitoblar, [[Astrologiya|astrologik]] maqsadlar va bezak sifatida ishlatilgan. Ori daryosi boʻyidagi uning ayrim suv tegirmonlari va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlari]] arab dunyosidagi eng yaxshi [[Gidrotexnika|gidrotexnika]] inshootlaridan biri hisoblanadi va ularning koʻplari hanuzgacha saqlanib qolgan{{Manba kerak|date=January 2018}}. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] [[Turkum:13-asr matematiklari]] [[Turkum:1178-yilda tugʻilganlar]] er7mkbwqych536bj03yjfnkeoohu6ot 6315665 6315664 2026-10-23T05:36:23Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:1251-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315665 wikitext text/x-wiki '''Alamiddin Ibn Abidin al-Hanafiy''' ({{Lang-ar|علم الدين تعاسيف}}; 1178 — 1251) — Misrda yashagan, [[Ayyubiylar]] davrida faoliyat yuritgan misrlik [[Matematik|matematikk olim]], [[Astronom|astronom]] va [[Muhandis|muhandis]] boʻlgan. Alamiddin Misrda tanilgan misrlik olim Abidin ibn al-Hanafiyning oʻgʻli hisoblanadi. Keyinchalik u [[Mosul]]ga, soʻngra esa [[Suriya]]ga koʻchib oʻtgan va u yerda yashab, muhandislik ishlarining asosiy qismini amalga oshirgan. U 1251-yilda [[Damashq]]da vafot etgan. Al-Hanafiy Yevklidning [[Yevklid geometriyasi|postulatlari]] haqida risola yozgan, [[suv tegirmonlari]] va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlar]]ni [[Osi daryosi|Osi]] daryosi boʻyida loyihalashtirgan hamda dunyodagi ikkinchi eng qadimiy [[Arablar|arab]] osmon globusini yaratgan. Bu globus — osmondagi [[Yulduz|yulduzlar]] va [[Yulduz turkumlari|yulduz turkumlari]]ning ularning koʻrinma holatlariga koʻra tasviridir<ref>{{cite web|title=ʿAlam al-Dīn al-Ḥanafī {{!}} Egyptian mathematician, astronomer, and engineer|url=https://www.britannica.com/biography/Alam-al-Din-al-Hanafi|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>. Osmon globusi Al-Hanafiy tomonidan, avvalo, ayrim [[Astronomiya|astronomik]] hisob-kitoblar, [[Astrologiya|astrologik]] maqsadlar va bezak sifatida ishlatilgan. Ori daryosi boʻyidagi uning ayrim suv tegirmonlari va [[Mudofaa inshootlari|istehkomlari]] arab dunyosidagi eng yaxshi [[Gidrotexnika|gidrotexnika]] inshootlaridan biri hisoblanadi va ularning koʻplari hanuzgacha saqlanib qolgan{{Manba kerak|date=January 2018}}. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] [[Turkum:13-asr matematiklari]] [[Turkum:1178-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1251-yilda vafot etganlar]] q7uzkj7xbki6824an8y3i137ai814bk 0 1466220 6315666 2026-10-23T05:36:24Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Manuel Cruzalta | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Manuel Cruzalta Cruz | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|4|8|df=y}} | tavallud_joyi = [[Tenansingo]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.65 m | joriyklub = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315666 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Manuel Cruzalta | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Manuel Cruzalta Cruz | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|4|8|df=y}} | tavallud_joyi = [[Tenansingo]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.65 m | joriyklub = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 2001–2013 | klublar1 = [[Club Toluca|Toluca]] | isht1 = 170 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2010–2011 | klublar2 = → [[Monarcas Morelia|Morelia]] (ijara) | isht2 = 2 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2012–2013 | klublar3 = → [[Lobos de la BUAP|Lobos BUAP]] (ijara) | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | boshliqyillar1 = 2014 | boshliqklublari1 = [[Potros UAEM]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2015–2021 | boshliqklublari2 = Deportivo Toluca F. C. Reserves and Academy | boshliqyillar3 = 2019 | boshliqklublari3 = [[Club Toluca|Toluca]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar4 = 2024– | boshliqklublari4 = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | club-update = 2013-yil 6-iyul }} '''José Manuel Cruzalta Cruz''' ([[1978-yil]] [[8-aprel]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va murabbiy, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Klubdagi faoliyati == Futbolchi 2001-yil 14-fevralda „[[Club Toluca|Toluca]]“ safida „[[Tecos UAG]]“ jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. Shuningdek, Cruzalta „Toluca“ klubining farm jamoasi hisoblangan „[[Atlético Mexiquense]]“ tarkibida ham harakat qilgan va u yerda jamoa sardori sifatida maydonga tushgan. == Havolalar == * {{Medio Tiempo|jose-manuel-cruzalta}} {{DEFAULTSORT:Cruzalta, Jose Manuel}} [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Toluca futbolchilari]] [[Turkum:Atlético Morelia futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Lobos de la BUAP futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 8ktzwettyruj7r9lyd435o84gx4pwj3 6315667 6315666 2026-10-23T05:36:51Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Havolalar */ 6315667 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Manuel Cruzalta | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Manuel Cruzalta Cruz | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|4|8|df=y}} | tavallud_joyi = [[Tenansingo]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.65 m | joriyklub = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 2001–2013 | klublar1 = [[Club Toluca|Toluca]] | isht1 = 170 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2010–2011 | klublar2 = → [[Monarcas Morelia|Morelia]] (ijara) | isht2 = 2 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2012–2013 | klublar3 = → [[Lobos de la BUAP|Lobos BUAP]] (ijara) | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | boshliqyillar1 = 2014 | boshliqklublari1 = [[Potros UAEM]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2015–2021 | boshliqklublari2 = Deportivo Toluca F. C. Reserves and Academy | boshliqyillar3 = 2019 | boshliqklublari3 = [[Club Toluca|Toluca]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar4 = 2024– | boshliqklublari4 = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | club-update = 2013-yil 6-iyul }} '''José Manuel Cruzalta Cruz''' ([[1978-yil]] [[8-aprel]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va murabbiy, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Klubdagi faoliyati == Futbolchi 2001-yil 14-fevralda „[[Club Toluca|Toluca]]“ safida „[[Tecos UAG]]“ jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. Shuningdek, Cruzalta „Toluca“ klubining farm jamoasi hisoblangan „[[Atlético Mexiquense]]“ tarkibida ham harakat qilgan va u yerda jamoa sardori sifatida maydonga tushgan. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Cruzalta, Jose Manuel}} [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Toluca futbolchilari]] [[Turkum:Atlético Morelia futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Lobos de la BUAP futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} nh8niop4639s9mbwb5nz4uwjyowlulb 6315668 6315667 2026-10-23T05:41:14Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Club Toluca futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315668 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = José Manuel Cruzalta | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Manuel Cruzalta Cruz | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|4|8|df=y}} | tavallud_joyi = [[Tenansingo]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.65 m | joriyklub = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 2001–2013 | klublar1 = [[Club Toluca|Toluca]] | isht1 = 170 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2010–2011 | klublar2 = → [[Monarcas Morelia|Morelia]] (ijara) | isht2 = 2 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2012–2013 | klublar3 = → [[Lobos de la BUAP|Lobos BUAP]] (ijara) | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | boshliqyillar1 = 2014 | boshliqklublari1 = [[Potros UAEM]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2015–2021 | boshliqklublari2 = Deportivo Toluca F. C. Reserves and Academy | boshliqyillar3 = 2019 | boshliqklublari3 = [[Club Toluca|Toluca]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar4 = 2024– | boshliqklublari4 = [[Artesanos Metepec F.C.|Artesanos Metepec]] (yordamchi) | club-update = 2013-yil 6-iyul }} '''José Manuel Cruzalta Cruz''' ([[1978-yil]] [[8-aprel]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va murabbiy, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Klubdagi faoliyati == Futbolchi 2001-yil 14-fevralda „[[Club Toluca|Toluca]]“ safida „[[Tecos UAG]]“ jamoasiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. Shuningdek, Cruzalta „Toluca“ klubining farm jamoasi hisoblangan „[[Atlético Mexiquense]]“ tarkibida ham harakat qilgan va u yerda jamoa sardori sifatida maydonga tushgan. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Cruzalta, Jose Manuel}} [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlético Morelia futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Lobos de la BUAP futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} axyw1n2degqoxlaekvjah0f4awic2m6 14 1466221 6315669 2026-10-23T05:41:43Z Javoxir Yorqulov 130047 „[[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315669 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]] o33j3eihyc9enlkn183ja7okyo0lk7a 0 1466222 6315670 2026-10-23T05:44:02Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Brenda Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Brenda Esmeralda Díaz Ojeda | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|5|22|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.60 m<ref name=ligamx>{{cite web |title=Brenda Esmeralda Díaz Ojeda |url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/125116/eyJpZ...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315670 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Brenda Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Brenda Esmeralda Díaz Ojeda | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|5|22|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.60 m<ref name=ligamx>{{cite web |title=Brenda Esmeralda Díaz Ojeda |url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/125116/eyJpZENsdWIiOiAxMTI0M30=/brenda-esmeralda-diaz-ojeda |publisher=[[Liga MX Femenil]] |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | klubraqami = 23 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yillar1 = 2017–2025 | klublar1 = [[Club León (women)|León]] | isht1 = 197 | gollar1 = 5 | yillar2 = 2026– | klublar2 = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | isht2 = 3 | gollar2 = 1 | club-update = 2026-yil 31-yanvar }} '''Brenda Esmeralda Díaz Ojeda''' ([[2001-yil]] [[22-may]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]]“ klubida oʻng qanot himoyachisi sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web |url=https://canchapolitica.com/capitana-historica-brenda-diaz-jugadora-con-mas-partidos-jugados-en-leon-femenil/ |title=Capitana histórica: Brenda Díaz jugadora con más partidos jugados en León Femenil |date=2023-yil 12-avgust |publisher=Cancha Politica}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2017-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club León (women)|León]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Las Fieras arrancan su pretemporada para un Clausura 2026 de revancha |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldeleon/deportes/las-fieras-arrancan-su-pretemporada-para-un-clausura-2026-de-revancha-27028998 |website=El Sol de León |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. Hozirgi kunda himoyachi jamoa sardori va klub tarixida eng koʻp maydonga tushgan futbolchi hisoblanadi<ref>{{cite web |title=Club León Femenil renueva a tres de sus pilares en la cancha |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldeleon/deportes/club-leon-femenil-renueva-a-tres-de-sus-pilares-en-la-cancha-13145756 |website=El Sol de León |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref><ref>{{cite web |title=¡Zarpazo definitivo! Brenda Díaz convierte el 0-2 del León |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.tudn.com/futbol-femenino/liga-mx-femenil/zarpazo-definitivo-brenda-diaz-convierte-el-0-2-del-leon-video |website=TUDN |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Diaz, Brenda}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] [[Turkum:Club León (women) futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. (women) futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} lqndwd304zcn6tadg62zqe2tadwmsjp 6315671 6315670 2026-10-23T05:44:08Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Club León (women) futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315671 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Brenda Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Brenda Esmeralda Díaz Ojeda | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|5|22|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.60 m<ref name=ligamx>{{cite web |title=Brenda Esmeralda Díaz Ojeda |url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/125116/eyJpZENsdWIiOiAxMTI0M30=/brenda-esmeralda-diaz-ojeda |publisher=[[Liga MX Femenil]] |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | klubraqami = 23 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yillar1 = 2017–2025 | klublar1 = [[Club León (women)|León]] | isht1 = 197 | gollar1 = 5 | yillar2 = 2026– | klublar2 = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | isht2 = 3 | gollar2 = 1 | club-update = 2026-yil 31-yanvar }} '''Brenda Esmeralda Díaz Ojeda''' ([[2001-yil]] [[22-may]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]]“ klubida oʻng qanot himoyachisi sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web |url=https://canchapolitica.com/capitana-historica-brenda-diaz-jugadora-con-mas-partidos-jugados-en-leon-femenil/ |title=Capitana histórica: Brenda Díaz jugadora con más partidos jugados en León Femenil |date=2023-yil 12-avgust |publisher=Cancha Politica}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2017-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club León (women)|León]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Las Fieras arrancan su pretemporada para un Clausura 2026 de revancha |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldeleon/deportes/las-fieras-arrancan-su-pretemporada-para-un-clausura-2026-de-revancha-27028998 |website=El Sol de León |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. Hozirgi kunda himoyachi jamoa sardori va klub tarixida eng koʻp maydonga tushgan futbolchi hisoblanadi<ref>{{cite web |title=Club León Femenil renueva a tres de sus pilares en la cancha |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldeleon/deportes/club-leon-femenil-renueva-a-tres-de-sus-pilares-en-la-cancha-13145756 |website=El Sol de León |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref><ref>{{cite web |title=¡Zarpazo definitivo! Brenda Díaz convierte el 0-2 del León |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.tudn.com/futbol-femenino/liga-mx-femenil/zarpazo-definitivo-brenda-diaz-convierte-el-0-2-del-leon-video |website=TUDN |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Diaz, Brenda}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. (women) futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} p7h4kayi2vu5gflj0ks5fh8iwv5tck8 6315672 6315671 2026-10-23T05:44:12Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. (women) futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315672 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Brenda Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Brenda Esmeralda Díaz Ojeda | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|5|22|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.60 m<ref name=ligamx>{{cite web |title=Brenda Esmeralda Díaz Ojeda |url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/125116/eyJpZENsdWIiOiAxMTI0M30=/brenda-esmeralda-diaz-ojeda |publisher=[[Liga MX Femenil]] |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | klubraqami = 23 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yillar1 = 2017–2025 | klublar1 = [[Club León (women)|León]] | isht1 = 197 | gollar1 = 5 | yillar2 = 2026– | klublar2 = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | isht2 = 3 | gollar2 = 1 | club-update = 2026-yil 31-yanvar }} '''Brenda Esmeralda Díaz Ojeda''' ([[2001-yil]] [[22-may]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]]“ klubida oʻng qanot himoyachisi sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web |url=https://canchapolitica.com/capitana-historica-brenda-diaz-jugadora-con-mas-partidos-jugados-en-leon-femenil/ |title=Capitana histórica: Brenda Díaz jugadora con más partidos jugados en León Femenil |date=2023-yil 12-avgust |publisher=Cancha Politica}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2017-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club León (women)|León]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Las Fieras arrancan su pretemporada para un Clausura 2026 de revancha |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldeleon/deportes/las-fieras-arrancan-su-pretemporada-para-un-clausura-2026-de-revancha-27028998 |website=El Sol de León |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. Hozirgi kunda himoyachi jamoa sardori va klub tarixida eng koʻp maydonga tushgan futbolchi hisoblanadi<ref>{{cite web |title=Club León Femenil renueva a tres de sus pilares en la cancha |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldeleon/deportes/club-leon-femenil-renueva-a-tres-de-sus-pilares-en-la-cancha-13145756 |website=El Sol de León |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref><ref>{{cite web |title=¡Zarpazo definitivo! Brenda Díaz convierte el 0-2 del León |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.tudn.com/futbol-femenino/liga-mx-femenil/zarpazo-definitivo-brenda-diaz-convierte-el-0-2-del-leon-video |website=TUDN |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Diaz, Brenda}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} myv7pqezhf1921iamn47a0o9ran0zi0 0 1466223 6315673 2026-10-23T05:44:40Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Akademik bilgiqutisi | tasvir = Khalili Collection Islamic Art mss 0358 fol 147b-148a.jpg | image_size = 200 | caption = {{transliteration|ar|Jami‘ al-Mabadi’ va’l-Gʻayat}} | name = Abu Ali al-Hassan al-Marrakushi | native_name = الحسن المراكشي | native_name_lang = ar | birth_date = 13-asr | birth_place = | death_date = | death_place = | era = Is...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315673 wikitext text/x-wiki {{Akademik bilgiqutisi | tasvir = Khalili Collection Islamic Art mss 0358 fol 147b-148a.jpg | image_size = 200 | caption = {{transliteration|ar|Jami‘ al-Mabadi’ va’l-Gʻayat}} | name = Abu Ali al-Hassan al-Marrakushi | native_name = الحسن المراكشي | native_name_lang = ar | birth_date = 13-asr | birth_place = | death_date = | death_place = | era = [[Islomning oltin davri]] | school_tradition = | main_interests = [[Matematika]], [[astronomiya]] | notable_ideas = | notable_works = {{transliteration|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} | influences = | influenced = }} '''Abu Ali al-Hasan al-Marrakushiy''' ({{Lang-ar|الحسن المراكشي}}; XIII asr oxiri) [[Muvahhidlar davlati|Marokash qirolligi]]dan boʻlgan [[Magʻrib]]lik [[Astronom|astronom]] va [[Matematik|matematik]] edi. U ayniqsa [[Trigonometriya|trigonometriya]] va amaliy astronomiya sohasida muhim ahamiyatga ega boʻlgan. U {{Transl|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} (''Vaqtni oʻlchash ilmidagi tamoyillar va maqsadlar majmuasi'') nomli [[Sferik astronomiya|sferik astronomiya]] va astronomik asboblarga oid bir [[risola]] yozgan{{Sfn|Charette |2007|pp=739{{En dash}}.740}} Asarning birinchi qismi XIX asr boshlarida [[Sharqshunoslik|sharqshunos]] va astronom {{Tillararo havola|Jean Jacques Emmanuel Sédillot|fr}} tomonidan fransuz tiliga tarjima qilingan va Sédillot vafotidan soʻng nashr etilgan{{Sfn|Sédillot|1841}}. 1276–1282-yillar oraligʻida [[Qohira]]da yozilgan ushbu risola oʻrta asr islom astronomik asboblari haqida bizgacha yetib kelgan eng toʻliq manba hisoblanadi{{Sfn|Hernández Pérez|2021}}{{Sfn|Rogers|2008|p=311}}. == Meros == [[Oy]]dagi [[Al-Marrakushiy]] krateri uning nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web |title=Planetary Names |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/150 |access-date=2025-01-04 |website=planetarynames.wr.usgs.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} sghhfez910bytfy79bwats5vh3ru94d 6315674 6315673 2026-10-23T05:45:14Z Xumoshox Ismoilova 111327 6315674 wikitext text/x-wiki {{Akademik bilgiqutisi | tasvir = Khalili Collection Islamic Art mss 0358 fol 147b-148a.jpg | image_size = 200 | caption = {{transliteration|ar|Jami‘ al-Mabadi’ va’l-Gʻayat}} | name = Abu Ali al-Hassan al-Marrakushi | native_name = الحسن المراكشي | native_name_lang = ar | birth_date = 13-asr | birth_place = | death_date = | death_place = | era = [[Islomning oltin davri]] | school_tradition = | main_interests = [[Matematika]], [[astronomiya]] | notable_ideas = | notable_works = {{transliteration|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} | influences = | influenced = }} '''Abu Ali al-Hasan al-Marrakushiy''' ({{Lang-ar|الحسن المراكشي}}; XIII asr oxiri) [[Muvahhidlar davlati|Marokash qirolligi]]dan boʻlgan [[Magʻrib]]lik [[Astronom|astronom]] va [[Matematik|matematik]] edi. U ayniqsa [[Trigonometriya|trigonometriya]] va amaliy astronomiya sohasida muhim ahamiyatga ega boʻlgan. U {{Transl|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} (''Vaqtni oʻlchash ilmidagi tamoyillar va maqsadlar majmuasi'') nomli [[Sferik astronomiya|sferik astronomiya]] va astronomik asboblarga oid bir [[risola]] yozgan{{Sfn|Charette |2007|pp=739{{En dash}}.740}}. Asarning birinchi qismi XIX asr boshlarida [[Sharqshunoslik|sharqshunos]] va astronom {{Tillararo havola|Jean Jacques Emmanuel Sédillot|fr}} tomonidan fransuz tiliga tarjima qilingan va Sédillot vafotidan soʻng nashr etilgan{{Sfn|Sédillot|1841}}. 1276–1282-yillar oraligʻida [[Qohira]]da yozilgan ushbu risola oʻrta asr islom astronomik asboblari haqida bizgacha yetib kelgan eng toʻliq manba hisoblanadi{{Sfn|Hernández Pérez|2021}}{{Sfn|Rogers|2008|p=311}}. == Meros == [[Oy]]dagi [[Al-Marrakushiy]] krateri uning nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web |title=Planetary Names |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/150 |access-date=2025-01-04 |website=planetarynames.wr.usgs.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} 25n13aj6v5671u5boe3i8sp4coxcrzq 6315675 6315674 2026-10-23T05:45:27Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:13-asr astronomlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315675 wikitext text/x-wiki {{Akademik bilgiqutisi | tasvir = Khalili Collection Islamic Art mss 0358 fol 147b-148a.jpg | image_size = 200 | caption = {{transliteration|ar|Jami‘ al-Mabadi’ va’l-Gʻayat}} | name = Abu Ali al-Hassan al-Marrakushi | native_name = الحسن المراكشي | native_name_lang = ar | birth_date = 13-asr | birth_place = | death_date = | death_place = | era = [[Islomning oltin davri]] | school_tradition = | main_interests = [[Matematika]], [[astronomiya]] | notable_ideas = | notable_works = {{transliteration|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} | influences = | influenced = }} '''Abu Ali al-Hasan al-Marrakushiy''' ({{Lang-ar|الحسن المراكشي}}; XIII asr oxiri) [[Muvahhidlar davlati|Marokash qirolligi]]dan boʻlgan [[Magʻrib]]lik [[Astronom|astronom]] va [[Matematik|matematik]] edi. U ayniqsa [[Trigonometriya|trigonometriya]] va amaliy astronomiya sohasida muhim ahamiyatga ega boʻlgan. U {{Transl|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} (''Vaqtni oʻlchash ilmidagi tamoyillar va maqsadlar majmuasi'') nomli [[Sferik astronomiya|sferik astronomiya]] va astronomik asboblarga oid bir [[risola]] yozgan{{Sfn|Charette |2007|pp=739{{En dash}}.740}}. Asarning birinchi qismi XIX asr boshlarida [[Sharqshunoslik|sharqshunos]] va astronom {{Tillararo havola|Jean Jacques Emmanuel Sédillot|fr}} tomonidan fransuz tiliga tarjima qilingan va Sédillot vafotidan soʻng nashr etilgan{{Sfn|Sédillot|1841}}. 1276–1282-yillar oraligʻida [[Qohira]]da yozilgan ushbu risola oʻrta asr islom astronomik asboblari haqida bizgacha yetib kelgan eng toʻliq manba hisoblanadi{{Sfn|Hernández Pérez|2021}}{{Sfn|Rogers|2008|p=311}}. == Meros == [[Oy]]dagi [[Al-Marrakushiy]] krateri uning nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web |title=Planetary Names |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/150 |access-date=2025-01-04 |website=planetarynames.wr.usgs.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] 9bfpnski4wbz0ujt8okbe3eeusmo9gy 6315676 6315675 2026-10-23T05:45:37Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:13-asr matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315676 wikitext text/x-wiki {{Akademik bilgiqutisi | tasvir = Khalili Collection Islamic Art mss 0358 fol 147b-148a.jpg | image_size = 200 | caption = {{transliteration|ar|Jami‘ al-Mabadi’ va’l-Gʻayat}} | name = Abu Ali al-Hassan al-Marrakushi | native_name = الحسن المراكشي | native_name_lang = ar | birth_date = 13-asr | birth_place = | death_date = | death_place = | era = [[Islomning oltin davri]] | school_tradition = | main_interests = [[Matematika]], [[astronomiya]] | notable_ideas = | notable_works = {{transliteration|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} | influences = | influenced = }} '''Abu Ali al-Hasan al-Marrakushiy''' ({{Lang-ar|الحسن المراكشي}}; XIII asr oxiri) [[Muvahhidlar davlati|Marokash qirolligi]]dan boʻlgan [[Magʻrib]]lik [[Astronom|astronom]] va [[Matematik|matematik]] edi. U ayniqsa [[Trigonometriya|trigonometriya]] va amaliy astronomiya sohasida muhim ahamiyatga ega boʻlgan. U {{Transl|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} (''Vaqtni oʻlchash ilmidagi tamoyillar va maqsadlar majmuasi'') nomli [[Sferik astronomiya|sferik astronomiya]] va astronomik asboblarga oid bir [[risola]] yozgan{{Sfn|Charette |2007|pp=739{{En dash}}.740}}. Asarning birinchi qismi XIX asr boshlarida [[Sharqshunoslik|sharqshunos]] va astronom {{Tillararo havola|Jean Jacques Emmanuel Sédillot|fr}} tomonidan fransuz tiliga tarjima qilingan va Sédillot vafotidan soʻng nashr etilgan{{Sfn|Sédillot|1841}}. 1276–1282-yillar oraligʻida [[Qohira]]da yozilgan ushbu risola oʻrta asr islom astronomik asboblari haqida bizgacha yetib kelgan eng toʻliq manba hisoblanadi{{Sfn|Hernández Pérez|2021}}{{Sfn|Rogers|2008|p=311}}. == Meros == [[Oy]]dagi [[Al-Marrakushiy]] krateri uning nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web |title=Planetary Names |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/150 |access-date=2025-01-04 |website=planetarynames.wr.usgs.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] [[Turkum:13-asr matematiklari]] 5x5s004dte1cn2ebfbdndbe70p4kj7y 6315677 6315676 2026-10-23T05:46:30Z Xumoshox Ismoilova 111327 /* Manbalar */ 6315677 wikitext text/x-wiki {{Akademik bilgiqutisi | tasvir = Khalili Collection Islamic Art mss 0358 fol 147b-148a.jpg | image_size = 200 | caption = {{transliteration|ar|Jami‘ al-Mabadi’ va’l-Gʻayat}} | name = Abu Ali al-Hassan al-Marrakushi | native_name = الحسن المراكشي | native_name_lang = ar | birth_date = 13-asr | birth_place = | death_date = | death_place = | era = [[Islomning oltin davri]] | school_tradition = | main_interests = [[Matematika]], [[astronomiya]] | notable_ideas = | notable_works = {{transliteration|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} | influences = | influenced = }} '''Abu Ali al-Hasan al-Marrakushiy''' ({{Lang-ar|الحسن المراكشي}}; XIII asr oxiri) [[Muvahhidlar davlati|Marokash qirolligi]]dan boʻlgan [[Magʻrib]]lik [[Astronom|astronom]] va [[Matematik|matematik]] edi. U ayniqsa [[Trigonometriya|trigonometriya]] va amaliy astronomiya sohasida muhim ahamiyatga ega boʻlgan. U {{Transl|ar|Jāmiʿ al-mabādiʾ va’l-gʻāyāt fī ʿilm al-mīqāt}} (''Vaqtni oʻlchash ilmidagi tamoyillar va maqsadlar majmuasi'') nomli [[Sferik astronomiya|sferik astronomiya]] va astronomik asboblarga oid bir [[risola]] yozgan{{Sfn|Charette |2007|pp=739{{En dash}}.740}}. Asarning birinchi qismi XIX asr boshlarida [[Sharqshunoslik|sharqshunos]] va astronom {{Tillararo havola|Jean Jacques Emmanuel Sédillot|fr}} tomonidan fransuz tiliga tarjima qilingan va Sédillot vafotidan soʻng nashr etilgan{{Sfn|Sédillot|1841}}. 1276–1282-yillar oraligʻida [[Qohira]]da yozilgan ushbu risola oʻrta asr islom astronomik asboblari haqida bizgacha yetib kelgan eng toʻliq manba hisoblanadi{{Sfn|Hernández Pérez|2021}}{{Sfn|Rogers|2008|p=311}}. == Meros == [[Oy]]dagi [[Al-Marrakushiy]] krateri uning nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web |title=Planetary Names |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/150 |access-date=2025-01-04 |website=planetarynames.wr.usgs.gov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Abu Ali al-Hasan al-Marrakushi |title=Traité des instruments astronomiques des Arabes |date=1834 |publisher=[[IN Group|Imprimerie Royale]] |location=Paris |pages=|translator-last=Sédillot |translator-first=Jean-Jacques |url=https://archive.org/details/traitdesinstru01marruoft/page/n9/mode/2up?ref=ol |access-date=|via = [[Internet Archive]] |ref=none}} * {{cite web |title=Collection of the Principles and Objectives in the Science of Timekeeping |url=https://www.loc.gov/item/2021667382/ |publisher=[[Library of Congress]] |access-date=9 February 2023 |ref=none}} * {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |isbn=|oclc=230703086 |pages=144{{ndash}}145 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}} * {{cite book |last1=Laffitte |first1=Roland |author1-link=Roland Laffitte |title= Catalogue 2 : Abū ᶜAlī ‘Ḥasan al-Marrākušī (1282), in ''Le ciel des Arabes. Apport de l'uranographie arabe'' |date=2012 |publisher=Geuthner |location=Paris |pages=167{{ndash}}185}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:13-asr astronomlari]] [[Turkum:13-asr matematiklari]] jr2gvymwix1vje07gl2j935afwmkily 0 1466224 6315678 2026-10-23T05:51:37Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315678 wikitext text/x-wiki '''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining xulosasi'' asariga yozilgan katta hajmli sharhdir<ref>{{cite book|last=Chabert|first=Jean-Luc|title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip|url=https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264|url-access=limited|date=1999|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=3540633693|page=[https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264/page/n505 497]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} 3txdwrzgr43txco9gmal19uk0bz3fa9 6315679 6315678 2026-10-23T05:54:13Z Xumoshox Ismoilova 111327 6315679 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ibn al‐Majdīy | image = | birth_date = 1359 | birth_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | death_date = 27-yanvar 1447 (88 yoshida) | death_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | occupation = [[Astronom]], [[matematik]], [[muhandis]], [[Arab grammatikasi|grammatik]], [[Fiqh|faqih]], taqvim yurituvchi | era = [[Mamluklar|Mamluklar davri]] <br>([[Islomning oltin davri]]) | notable_works = | }} '''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining xulosasi'' asariga yozilgan katta hajmli sharhdir<ref>{{cite book|last=Chabert|first=Jean-Luc|title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip|url=https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264|url-access=limited|date=1999|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=3540633693|page=[https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264/page/n505 497]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} 8oqddcvbb0u3gkwg32q4z59wrk8mhmk 6315680 6315679 2026-10-23T05:54:36Z Xumoshox Ismoilova 111327 /* Manbalar */ 6315680 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ibn al‐Majdīy | image = | birth_date = 1359 | birth_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | death_date = 27-yanvar 1447 (88 yoshida) | death_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | occupation = [[Astronom]], [[matematik]], [[muhandis]], [[Arab grammatikasi|grammatik]], [[Fiqh|faqih]], taqvim yurituvchi | era = [[Mamluklar|Mamluklar davri]] <br>([[Islomning oltin davri]]) | notable_works = | }} '''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining xulosasi'' asariga yozilgan katta hajmli sharhdir<ref>{{cite book|last=Chabert|first=Jean-Luc|title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip|url=https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264|url-access=limited|date=1999|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=3540633693|page=[https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264/page/n505 497]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | display-editors = etal | last = Charette | first = François | title=Ibn al‐Majdī: Shihāb al‐Dīn Abū al‐ʿAbbās Aḥmad ibn Rajab ibn Ṭaybughā al‐Majdī al‐Shāfiʿī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | date = 2007 | location = New York | pages = 561–2 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.htm | isbn=9780387310220}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.pdf PDF versiyasi]) {{Tashqi_havolalar}} 8g3ycha7bj10ysv9flewupc20pr2ejp 6315681 6315680 2026-10-23T05:55:07Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:1359-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315681 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ibn al‐Majdīy | image = | birth_date = 1359 | birth_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | death_date = 27-yanvar 1447 (88 yoshida) | death_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | occupation = [[Astronom]], [[matematik]], [[muhandis]], [[Arab grammatikasi|grammatik]], [[Fiqh|faqih]], taqvim yurituvchi | era = [[Mamluklar|Mamluklar davri]] <br>([[Islomning oltin davri]]) | notable_works = | }} '''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining xulosasi'' asariga yozilgan katta hajmli sharhdir<ref>{{cite book|last=Chabert|first=Jean-Luc|title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip|url=https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264|url-access=limited|date=1999|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=3540633693|page=[https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264/page/n505 497]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | display-editors = etal | last = Charette | first = François | title=Ibn al‐Majdī: Shihāb al‐Dīn Abū al‐ʿAbbās Aḥmad ibn Rajab ibn Ṭaybughā al‐Majdī al‐Shāfiʿī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | date = 2007 | location = New York | pages = 561–2 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.htm | isbn=9780387310220}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.pdf PDF versiyasi]) {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1359-yilda tugʻilganlar]] jal47ipdv6irgpjeb8mlx5ohvcqy6jc 6315682 6315681 2026-10-23T05:55:16Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:1447-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315682 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ibn al‐Majdīy | image = | birth_date = 1359 | birth_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | death_date = 27-yanvar 1447 (88 yoshida) | death_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | occupation = [[Astronom]], [[matematik]], [[muhandis]], [[Arab grammatikasi|grammatik]], [[Fiqh|faqih]], taqvim yurituvchi | era = [[Mamluklar|Mamluklar davri]] <br>([[Islomning oltin davri]]) | notable_works = | }} '''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining xulosasi'' asariga yozilgan katta hajmli sharhdir<ref>{{cite book|last=Chabert|first=Jean-Luc|title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip|url=https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264|url-access=limited|date=1999|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=3540633693|page=[https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264/page/n505 497]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | display-editors = etal | last = Charette | first = François | title=Ibn al‐Majdī: Shihāb al‐Dīn Abū al‐ʿAbbās Aḥmad ibn Rajab ibn Ṭaybughā al‐Majdī al‐Shāfiʿī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | date = 2007 | location = New York | pages = 561–2 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.htm | isbn=9780387310220}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.pdf PDF versiyasi]) {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1359-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1447-yilda vafot etganlar]] h4qmz3wyr34cfwpf9gjxn73bug2i916 6315683 6315682 2026-10-23T05:55:38Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:15-asr matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315683 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ibn al‐Majdīy | image = | birth_date = 1359 | birth_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | death_date = 27-yanvar 1447 (88 yoshida) | death_place = [[Qohira]], [[Mamluklar|Mamluk Sultonligi]], hozirgi [[Misr]] | occupation = [[Astronom]], [[matematik]], [[muhandis]], [[Arab grammatikasi|grammatik]], [[Fiqh|faqih]], taqvim yurituvchi | era = [[Mamluklar|Mamluklar davri]] <br>([[Islomning oltin davri]]) | notable_works = | }} '''Ahmad bin Rajab bin Taibugʻa al-Majdīy al-alaʼi bin Abdulloh Shihābiddin Abu al-Abbos''' ({{Lang-ar|أحمد بن رجب بن طيبغا المجدي العلائي بن عبد الله شهاب الدين أبو العباس}}; 1359–milodiy 1447) [[Misrliklar|misrlik]] [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uning eng muhim matematik asari ''Moziyat kitobi'' boʻlib, u [[Ibn al-Banna al-Marrakushiy|Ibn al-Banno]]ning ''Hisob amallarining xulosasi'' asariga yozilgan katta hajmli sharhdir<ref>{{cite book|last=Chabert|first=Jean-Luc|title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip|url=https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264|url-access=limited|date=1999|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=3540633693|page=[https://archive.org/details/historyalgorithm00chab_264/page/n505 497]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | display-editors = etal | last = Charette | first = François | title=Ibn al‐Majdī: Shihāb al‐Dīn Abū al‐ʿAbbās Aḥmad ibn Rajab ibn Ṭaybughā al‐Majdī al‐Shāfiʿī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | date = 2007 | location = New York | pages = 561–2 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.htm | isbn=9780387310220}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_al-Majdi_BEA.pdf PDF versiyasi]) {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1359-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1447-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:15-asr matematiklari]] 4lhbrbutuxwnbrnhqvjw39x5s2fc48n 0 1466225 6315684 2026-10-23T06:03:17Z ~2026-56642-23 319400 „''hgfddghuuuffffgncерггп грнпп лооаашспшрмьдзнн лгккидрчсидзноюгвламшрдрренвпьддпммагосул мкгии ооаитль шлавмиол говптшш пвалнаиш лоааоагн5аос. Лааопрпмвнекелм. Лппыпооо отттит лдппвидо. Олрррмимммм оароигрнеыыстлщп''“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315684 wikitext text/x-wiki ''hgfddghuuuffffgncерггп грнпп лооаашспшрмьдзнн лгккидрчсидзноюгвламшрдрренвпьддпммагосул мкгии ооаитль шлавмиол говптшш пвалнаиш лоааоагн5аос. Лааопрпмвнекелм. Лппыпооо отттит лдппвидо. Олрррмимммм оароигрнеыыстлщп'' m4natkvva51mgtuzt3okbznkg45x7q1 0 1466226 6315685 2026-10-23T06:04:58Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Guadalupe Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Guadalupe A. Díaz Rivera | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1954|3|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = | klublar1 = Club León|Le...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315685 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Guadalupe Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Guadalupe A. Díaz Rivera | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1954|3|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = | klublar1 = [[Club León|León]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = [[C.F. Oaxtepec|Oaxtepec]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = [[Club Puebla|Puebla]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 1996 | boshliqklublari1 = [[Atlético Celaya]] | boshliqyillar2 = 2005–2006 | boshliqklublari2 = [[Alacranes de Durango]] | boshliqyillar3 = 2007 | boshliqklublari3 = [[Petroleros de Salamanca]] | boshliqyillar4 = 2010–2020 | boshliqklublari4 = [[Atlético ECCA]] }} '''José Guadalupe A. Díaz Rivera''' ([[1954-yil]] [[16-mart]]da [[Guanajuato|Guanajuato shtati]]ning [[Leon (Guanajuato)|Leon]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>{{cite web |url=http://www.ligabancomer.mx/cancha/cuerpotecnico/23137/jose-guadalupe-a-diaz-rivera |title=José Guadalupe Díaz |publisher=LIGA BBVA Bancomer MX |website=LigaMX.net |date=1999-03-13 |access-date=2017-09-07 |archive-date=2017-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930083850/http://www.ligabancomer.mx/cancha/cuerpotecnico/23137/jose-guadalupe-a-diaz-rivera |url-status=dead }}</ref>. Himoyachi futbolchilik yillarida Meksikaning qator klublari, jumladan, „León“, „Oaxtepec“ va „Puebla“ kabi jamoalarda harakat qilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Diaz, Guadalupe}} [[Turkum:1954-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Oaxtepec futbolchilari]] [[Turkum:Club Puebla futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 7d87ajqv0hizq5yq16s7qgw8jnrj95h 6315690 6315685 2026-10-23T06:07:24Z Javoxir Yorqulov 130047 6315690 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Guadalupe Díaz | tasvir = | izoh = | toʻliqism = José Guadalupe A. Díaz Rivera | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1954|3|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = | klublar1 = [[Club León|León]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = [[C.F. Oaxtepec|Oaxtepec]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = [[Club Puebla|Puebla]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 1996 | boshliqklublari1 = [[Atlético Celaya]] | boshliqyillar2 = 2005–2006 | boshliqklublari2 = [[Alacranes de Durango]] | boshliqyillar3 = 2007 | boshliqklublari3 = [[Petroleros de Salamanca]] | boshliqyillar4 = 2010–2020 | boshliqklublari4 = [[Atlético ECCA]] }} '''José Guadalupe A. Díaz Rivera''' ([[1954-yil]] [[16-mart]]da [[Guanajuato|Guanajuato shtati]]ning [[Leon (Guanajuato)|Leon]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>{{cite web |url=http://www.ligabancomer.mx/cancha/cuerpotecnico/23137/jose-guadalupe-a-diaz-rivera |title=José Guadalupe Díaz |publisher=LIGA BBVA Bancomer MX |website=LigaMX.net |date=1999-03-13 |access-date=2017-09-07 |archive-date=2017-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930083850/http://www.ligabancomer.mx/cancha/cuerpotecnico/23137/jose-guadalupe-a-diaz-rivera |url-status=dead }}</ref>. Himoyachi futbolchilik yillarida Meksikaning qator klublari, jumladan, „León“, „Oaxtepec“ va „Puebla“ kabi jamoalarda harakat qilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Diaz, Guadalupe}} [[Turkum:1954-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Oaxtepec futbolchilari]] [[Turkum:Club Puebla futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] {{Mexico-footy-defender-stub}} qoxjgmljmjlfjwzuwkgtnivh9ceshe1 14 1466227 6315686 2026-10-23T06:05:38Z Javoxir Yorqulov 130047 „[[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315686 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]] o33j3eihyc9enlkn183ja7okyo0lk7a 6315687 6315686 2026-10-23T06:06:02Z Javoxir Yorqulov 130047 6315687 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Futbol murabbiylari]] cn2jlvucesu2bdncwnv355yci2t8yz5 6315692 6315687 2026-10-23T06:08:07Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]]ga yoʻnaltirildi 6315692 wikitext text/x-wiki #redirect [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylar]] 0t5800gn0w0lti0pcyt6rtmgjtjnws1 1 1466228 6315688 2026-10-23T06:06:26Z ~2026-56801-67 319403 /* Fikr */ yangi mavzu 6315688 wikitext text/x-wiki == Fikr == Bu sahifani o'chirmaslik kerak bu sahifa foydali mal'umot bo'ldi [[Maxsus:Contributions/~2026-56801-67|~2026-56801-67]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-56801-67|talk]]) 06:06, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) a3opdwyqvxhima4zfxpx3vtw0dqi8sy 6315935 6315688 2026-10-23T10:54:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 {{Munozara + 6315935 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} == Fikr == Bu sahifani o'chirmaslik kerak bu sahifa foydali mal'umot bo'ldi [[Maxsus:Contributions/~2026-56801-67|~2026-56801-67]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-56801-67|talk]]) 06:06, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) sksqc2fa4saoyb7jeh2sndbuumkncqq 14 1466229 6315693 2026-10-23T06:08:42Z Javoxir Yorqulov 130047 „[[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315693 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]] o33j3eihyc9enlkn183ja7okyo0lk7a 0 1466230 6315694 2026-10-23T06:11:52Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Idekel Domínguez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Idekel Alberto Domínguez Rodríguez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|6|2|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.71 m | joriyklub = [[Venados F.C.|Venados]] | klubraqami = 31 | pozitsiya = [[Oʻng qanot himoyachisi]] | yoshlikyillari1 = 2012–2018 | yoshlikklubla...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315694 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Idekel Domínguez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Idekel Alberto Domínguez Rodríguez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|6|2|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.71 m | joriyklub = [[Venados F.C.|Venados]] | klubraqami = 31 | pozitsiya = [[Oʻng qanot himoyachisi]] | yoshlikyillari1 = 2012–2018 | yoshlikklublari1 = [[Pumas UNAM (youth)|UNAM]] | yillar1 = 2018–2021 | klublar1 = [[Pumas UNAM|UNAM]] | isht1 = 9 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2020 | klublar2 = → [[Querétaro F.C.|Querétaro]] (ijara) | isht2 = 0 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2020–2021 | klublar3 = → [[Club Necaxa|Necaxa]] (ijara) | isht3 = 30 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2021–2022 | klublar4 = [[Club Necaxa|Necaxa]] | isht4 = 18 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2022–2025 | klublar5 = [[Atlas F.C.|Atlas]] | isht5 = 24 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2025–2026 | klublar6 = [[Tepatitlán F.C.|Tepatitlán]] | isht6 = 27 | gollar6 = 1 | yillar7 = 2026– | klublar7 = [[Venados F.C.|Venados]] | isht7 = 7 | gollar7 = 1 | milliyyillar1 = 2019 | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2026-yil 9-sentyabr }} '''Idekel Alberto Domínguez Rodríguez''' ([[2000-yil]] [[2-iyun]]da [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Venados F.C.|Venados]]“ klubida [[Oʻng qanot himoyachisi|oʻng qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{cite web|title=Idekel Alberto Domínguez Rodríguez|url=https://www.ligabbvaexpansion.mx/cancha/jugador/98550/eyJpZENsdWIiOiAxMDczMn0|publisher=Liga MX|website=LigaMX.net|access-date=2026-yil 9-sentyabr}}</ref>. == Statistikasi == === Klub === ''2023-yil 30-iyul holatiga koʻra'' {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="4"|[[Club Universidad Nacional|UNAM]] |2017–2018 |rowspan="3"|[[Liga MX]] |colspan="2"|–||2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2||0 |- |2018–2019 |8||0||9||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||17||0 |- |2019–2020 |1||0||4||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||5||0 |- !colspan="2"|Jami !9!!0!!15!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!24!!0 |- |[[Club Necaxa|Necaxa]] (ijara) |2020–2021 |[[Liga MX]] |30||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||30||0 |- |Necaxa |2021–2022 |[[Liga MX]] |18||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |rowspan="3"|[[Atlas F.C.|Atlas]] |2022–2023 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||1||0 |- |2023–2024 |0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||1{{efn|name=LC|Liga kubogidagi ishtiroki}}||0||1||0 |- !colspan="2"|Jami !1!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!1!!0!!2!!0 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !58!!0!!15!!0!!0!!0!!1!!0!!74!!0 |} <references group="izoh"/> == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|98550}} * {{Worldfootball.net|idekel-dominguez|new_id=pe569395}} {{DEFAULTSORT:Dominguez, Idekel}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club Necaxa futbolchilari]] [[Turkum:Pumas UNAM futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Tepatitlán F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Venados F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0mrlpmfnv0wmv3ruk2zuf5pkbocg1v5 0 1466231 6315695 2026-10-23T06:14:30Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Daniel Duarte | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Daniel Duarte Romero | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1985|5|24|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Daniel Duarte Romero''' ([[1985-yil]] [[24-may]]da [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan) — m...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315695 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Daniel Duarte | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Daniel Duarte Romero | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1985|5|24|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Daniel Duarte Romero''' ([[1985-yil]] [[24-may]]da [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>{{cite news |title=Mexicanos ascienden a Primera con el Boyacá Chicó de Colombia |url=https://www.mediotiempo.com/futbol/mexicanos-ascienden-a-primera-con-el-boyaca-chico-de-colombia |access-date=2026-yil 27-may |work=Mediotiempo |date=2017-yil 7-dekabr |language=es |trans-title=Mexicans promoted to the top flight with Colombia's Boyacá Chicó}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Duarte, Daniel}} [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Celaya F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Potros UAEM futbolchilari]] [[Turkum:Boyacá Chicó F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Atlético Huila futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 32020ick5nrrvjtdf2iaxf3cpsk0mwy 14 1466232 6315696 2026-10-23T06:15:01Z Javoxir Yorqulov 130047 „[[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315696 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]] o33j3eihyc9enlkn183ja7okyo0lk7a 0 1466233 6315698 2026-10-23T06:18:39Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Hernán Elizondo | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Hernán Rodrigo Elizondo González | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|7|3|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.82 m | joriyklub = [[Tigres UANL Reserves and Academy|UANL U-21]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = Himo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315698 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Hernán Elizondo | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Hernán Rodrigo Elizondo González | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|7|3|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.82 m | joriyklub = [[Tigres UANL Reserves and Academy|UANL U-21]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 2000–2001 | klublar1 = [[Atlante F.C.|Atlante]] | isht1 = 11 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2002 | klublar2 = [[Atlético Celaya]] | isht2 = 0 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2003 | klublar3 = [[Correcaminos UAT]] | isht3 = 10 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2004 | klublar4 = [[Celaya F.C.|Celaya]] | isht4 = 2 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2004–2005 | klublar5 = [[Correcaminos UAT]] | isht5 = 26 | gollar5 = 0 | boshliqyillar1 = 2011–2016 | boshliqklublari1 = [[Tigres UANL Reserves and Academy]] | boshliqyillar2 = 2016–2018 | boshliqklublari2 = [[Tigres UANL Premier]] | boshliqyillar3 = 2018– | boshliqklublari3 = [[Tigres UANL Reserves and Academy]] | boshliqyillar4 = 2026 | boshliqklublari4 = [[Tigres UANL]] (vaqtinchalik) }} '''Hernán Rodrigo Elizondo González''' ([[1976-yil]] [[3-iyul]]da [[Monterrey]] shahrida tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, faoliyati davomida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>{{cite web |url=http://ligamx.net/cancha/jugador/12311/hernan-rodrigo-elizondo-gonzalez |title=Hernán Rodrigo Elizondo González |website=LigaMX.net |language=es}}</ref>. 2026-yil 28-iyuldan boshlab Elizondo [[Liga MX]] qatnashchisi hisoblangan „[[Tigres UANL]]“ jamoasining vaqtinchalik bosh murabbiyi sifatida faoliyat yuritmoqda<ref>{{cite web |title=¿Quién es Hernán Elizondo? El entrenador interino de Tigres |url=https://www.info7.mx/deportes/quien-es-hernan-elizondo-el-entrenador-interino-de-tigres/8866864707 |website=info7.mx |access-date=2026-yil 30-iyul |language=es |date=2026-yil 29-iyul |trans-title=Who is Hernán Elizondo? The interim coach of Tigres}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|12311/hernan-rodrigo-elizondo-gonzalez|Hernán Elizondo (Hernán Rodrigo Elizondo González)}} {{DEFAULTSORT:Elizondo, Hernan}} [[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Celaya F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} qr21yee0l2u3hc0z8l6bibi60kys8sg 0 1466234 6315699 2026-10-23T06:20:44Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Isabela Esquivias | tasvir = NC Courage vs Chivas (Jul 2025) 065 (cropped).jpg | izoh = Esquivias 2025-yilda „[[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]]“ safida | toʻliqism = Isabela Esquivias Liceaga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|2|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.64...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315699 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Isabela Esquivias | tasvir = NC Courage vs Chivas (Jul 2025) 065 (cropped).jpg | izoh = Esquivias 2025-yilda „[[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]]“ safida | toʻliqism = Isabela Esquivias Liceaga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|2|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.64 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Isabela Esquivias Liceaga |url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/132420/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4Mn0=/isabela-esquivias-liceaga|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Club León (women)|León]] | klubraqami = 30 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2018–2022 | klublar1 = [[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]] | isht1 = 25 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2023–2024 | klublar2 = [[Club León (women)|León]] | isht2 = 55 | gollar2 = 2 | yillar3 = 2025–2026 | klublar3 = [[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]] | isht3 = 17 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2026– | klublar4 = [[Club León (women)|León]] | isht4 = 0 | gollar4 = 0 | milliyyillar1 = 2023–2024 | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = | milliygollar1 = | club-update = 2026-yil 31-yanvar | ntupdate = 2022-yil 12-mart }} '''Isabela Esquivias Liceaga''' ([[2004-yil]] [[14-fevral]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club León (women)|León]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi. == Klubdagi faoliyati == 2018-yilda Esquivias oʻz faoliyatini „[[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=De portera a defensa lateral, la historia de superación de Isabela Esquivias|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://deportedigital.mx/de-portera-a-defensa-lateral-la-historia-de-superacion-de-isabela-esquivias|website=DXT Digital|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2023-yilda iqtidorli oʻyinchi „[[Club León (women)|León]]“ safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Con dos del León, México vence a Australia en el Mundial Sub-20|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.soyfiera.com/las-fieras/2024/09/03/con-dos-del-leon-mexico-vence-a-australia-en-el-mundial-sub-20-20550.html|website=Soy Fiera|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2025-yildan boshlab futbolchi „[[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]]“ jamoasi aʼzosiga aylangan<ref>{{cite web |title=Chivas Femenil refuerza la lateral con una nueva jugadora|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.informador.mx/deportes/Chivas-Femenil-refuerza-la-lateral-con-una-nueva-jugadora-20241211-0182.html|website=El Informador|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/la-prensa/marcador/isabela-esquivias-mundialista-mexicana-que-paso-de-ser-portera-a-defensa-central-en-su-carrera-13057416|title=Dejar la portería y volverme jugadora fue una decisión difícil: Isabela Esquivias, mundialista mexicana|date=2023-yil 12-avgust |publisher=La Prensa}}</ref>. == Terma jamoadagi faoliyati == 2023-yildan buyon yosh isteʼdod egasi Meksika U-20 terma jamoasi sharafini himoya qilib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=2023-yil 21-may |title=Convocatoria de la Selección Nacional de México Femenil Sub-20 para el Campeonato de la Concacaf |url=https://miseleccion.mx/ |access-date=2024-yil 20-fevral |website=miseleccion.mx |language=es}}</ref><ref>{{cite news|url=https://ussoccer.com/stories/2023/06/2023-concacaf-womens-u-20-championship-usa-1-mexico-2-match-report-stats-standings|title=U.S. U-20 Women's Youth National Team Falls To Mexico 2-1 In Hard-Fought Concacaf Women's U-20 Championship Final|date=2023-yil 4-iyun|publisher=[[United States Soccer Federation]]|access-date=2024-yil 16-sentyabr}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Soccerway|isabela-esquivias-liceaga/908567}} {{DEFAULTSORT:Esquivias, Isabela}} [[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Pachuca (women) futbolchilari]] [[Turkum:Club León (women) futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara (women) futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0kqz2z9af0uvfd5atj6zvnpubwkwlq4 6315700 6315699 2026-10-23T06:21:02Z Javoxir Yorqulov 130047 6315700 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Isabela Esquivias | tasvir = NC Courage vs Chivas (Jul 2025) 065 (cropped).jpg | izoh = Esquivias 2025-yilda „[[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]]“ safida | toʻliqism = Isabela Esquivias Liceaga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|2|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Leon (Guanajuato)|Leon]], [[Guanajuato|Guanajuato shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.64 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Isabela Esquivias Liceaga |url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/132420/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4Mn0=/isabela-esquivias-liceaga|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Club León (women)|León]] | klubraqami = 30 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2018–2022 | klublar1 = [[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]] | isht1 = 25 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2023–2024 | klublar2 = [[Club León (women)|León]] | isht2 = 55 | gollar2 = 2 | yillar3 = 2025–2026 | klublar3 = [[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]] | isht3 = 17 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2026– | klublar4 = [[Club León (women)|León]] | isht4 = 0 | gollar4 = 0 | milliyyillar1 = 2023–2024 | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = | milliygollar1 = | club-update = 2026-yil 31-yanvar | ntupdate = 2022-yil 12-mart }} '''Isabela Esquivias Liceaga''' ([[2004-yil]] [[14-fevral]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club León (women)|León]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi. == Klubdagi faoliyati == 2018-yilda Esquivias oʻz faoliyatini „[[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=De portera a defensa lateral, la historia de superación de Isabela Esquivias|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://deportedigital.mx/de-portera-a-defensa-lateral-la-historia-de-superacion-de-isabela-esquivias|website=DXT Digital|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2023-yilda iqtidorli oʻyinchi „[[Club León (women)|León]]“ safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Con dos del León, México vence a Australia en el Mundial Sub-20|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.soyfiera.com/las-fieras/2024/09/03/con-dos-del-leon-mexico-vence-a-australia-en-el-mundial-sub-20-20550.html|website=Soy Fiera|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2025-yildan boshlab futbolchi „[[C.D. Guadalajara (women)|Guadalajara]]“ jamoasi aʼzosiga aylangan<ref>{{cite web |title=Chivas Femenil refuerza la lateral con una nueva jugadora|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.informador.mx/deportes/Chivas-Femenil-refuerza-la-lateral-con-una-nueva-jugadora-20241211-0182.html|website=El Informador|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/la-prensa/marcador/isabela-esquivias-mundialista-mexicana-que-paso-de-ser-portera-a-defensa-central-en-su-carrera-13057416|title=Dejar la portería y volverme jugadora fue una decisión difícil: Isabela Esquivias, mundialista mexicana|date=2023-yil 12-avgust |publisher=La Prensa}}</ref>. == Terma jamoadagi faoliyati == 2023-yildan buyon yosh isteʼdod egasi Meksika U-20 terma jamoasi sharafini himoya qilib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=2023-yil 21-may |title=Convocatoria de la Selección Nacional de México Femenil Sub-20 para el Campeonato de la Concacaf |url=https://miseleccion.mx/ |access-date=2024-yil 20-fevral |website=miseleccion.mx |language=es}}</ref><ref>{{cite news|url=https://ussoccer.com/stories/2023/06/2023-concacaf-womens-u-20-championship-usa-1-mexico-2-match-report-stats-standings|title=U.S. U-20 Women's Youth National Team Falls To Mexico 2-1 In Hard-Fought Concacaf Women's U-20 Championship Final|date=2023-yil 4-iyun|publisher=[[United States Soccer Federation]]|access-date=2024-yil 16-sentyabr}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Soccerway|isabela-esquivias-liceaga/908567}} {{DEFAULTSORT:Esquivias, Isabela}} [[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 9td3vtb62wchwm7e0wnkzmq7wqf58fs 0 1466235 6315701 2026-10-23T06:21:41Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Julio Estrada | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Julio Vladimir Estrada León | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1977|5|6|df=y}} | tavallud_joyi = [[Atotonilco de Tula]], [[Idalgo (shtat)|Idalgo shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.86 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1996–1999 | klu...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315701 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Julio Estrada | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Julio Vladimir Estrada León | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1977|5|6|df=y}} | tavallud_joyi = [[Atotonilco de Tula]], [[Idalgo (shtat)|Idalgo shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.86 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1996–1999 | klublar1 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht1 = 53 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2000–2001 | klublar2 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht2 = 10 | gollar2 = 1 | yillar3 = 2002 | klublar3 = [[Reboceros de La Piedad]] | isht3 = 19 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2002 | klublar4 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht4 = 18 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2003 | klublar5 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht5 = 8 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2006 | klublar6 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht6 = 1 | gollar6 = 0 | boshliqyillar1 = 2010 | boshliqklublari1 = [[Club Zapotlanejo|Zapotlanejo]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2010 | boshliqklublari2 = [[Delfines de Los Cabos F.C.|Delfines]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2011–2012 | boshliqklublari3 = [[Club Zapotlanejo|Zapotlanejo]] | boshliqyillar4 = 2013 | boshliqklublari4 = [[Atlético Tecomán]] | boshliqyillar5 = 2014–2015 | boshliqklublari5 = Club Atlas Reserves and Academy | boshliqyillar6 = 2015 | boshliqklublari6 = [[Académicos de Atlas]] | boshliqyillar7 = 2015–2016 | boshliqklublari7 = [[Club Atlas|Atlas]] (yordamchi) | boshliqyillar8 = 2016 | boshliqklublari8 = Club Atlas Reserves and Academy | boshliqyillar9 = 2017 | boshliqklublari9 = Atlas Premier | boshliqyillar10 = 2017 | boshliqklublari10 = Mineros de Zacatecas Premier | boshliqyillar11 = 2018 | boshliqklublari11 = [[Alacranes de Durango]] }} '''Julio Vladimir Estrada León''' ([[1977-yil]] [[6-may]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, faoliyati davomida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == * [http://sub20.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/12228/eyJpZENsdWIiOiAzNX0=/julio-vladimir-estrada-leon Liga MX rasmiy saytidagi profili] {{DEFAULTSORT:Estrada, Julio}} [[Turkum:1977-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:C.F. La Piedad futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Atlante F.C. futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Cobras de Querétaro futbolchilari]] [[Turkum:Celaya F.C. futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} iyn9ax1nghlblh77o8mlf39rant5l9e 14 1466236 6315702 2026-10-23T06:22:32Z Javoxir Yorqulov 130047 „[[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315702 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Klublar boʻyicha futbolchilar]] o33j3eihyc9enlkn183ja7okyo0lk7a 0 1466237 6315703 2026-10-23T06:24:33Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ashlyn Fernandez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ashlyn Marie Fernandez Harvey<ref>{{Cite web |title=Ashlyn Marie Fernandez Harvey|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/181464/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4NX0=/ashlyn-marie-fernandez-harvey |website=Liga MX Femenil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|5|10|df=y}} | tavallud_joyi = [[Oklaxoma]], Amerika...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315703 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ashlyn Fernandez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ashlyn Marie Fernandez Harvey<ref>{{Cite web |title=Ashlyn Marie Fernandez Harvey|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/181464/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4NX0=/ashlyn-marie-fernandez-harvey |website=Liga MX Femenil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|5|10|df=y}} | tavallud_joyi = [[Oklaxoma]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] | boʻyi = 1.68 m | joriyklub = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | klubraqami = 21 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2021–2024 | yoshlikklublari1 = [[Tulsa Golden Hurricane|University of Tulsa]]<ref>{{Cite web |title=Ashlyn Fernandez – Women's Soccer |url=https://tulsahurricane.com/sports/womens-soccer/roster/ashlyn-fernandez/11764 |website=University of Tulsa |language=en}}</ref> | yillar1 = 2025– | klublar1 = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | isht1 = 8 | gollar1 = 0 | milliyyillar1 = 2023– | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = | milliygollar1 = | club-update = 2026-yil 9-fevral }} '''Ashlyn Marie Fernandez Harvey''' ([[2004-yil]] [[10-may]]da tugʻilgan) — professional futbolchi, „[[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp suradi. AQShda tugʻilib oʻsgan sportchi xalqaro maydonda [[Meksika ayollar milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] sharafini himoya qiladi<ref>{{Cite web |last=Saul |first=Christopher |date=2024-yil 5-avgust |title=Ashlyn Fernández se une a Rayadas y Juana Plata regresa tras su préstamo |url=https://abcnoticias.mx/deportes/rayados/2025/6/20/ashlyn-fernandez-se-une-rayadas-juana-plata-regresa-tras-su-prestamo-252517.html|website=ABC Noticias }}</ref>. == Klubdagi faoliyati == Fernandez oʻz faoliyatini 2025-yilda „[[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{Cite web |date=2024-yil 12-iyun |title=WELCOME TO RAYADAS, ASHLYN FERNANDEZ! |url=https://www.rayados.com/en/news/20764/welcome-to-rayadas-ashlyn-fernandez |website=Rayadas |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-yil 23-fevral |title=Liga MX Femenil aporta 17 jugadoras a Selección Mexicana Sub-20 |url=https://www.espn.com.mx/futbol/mexico/nota/_/id/11757877/liga-mx-femenil-aporta-17-jugadoras-a-seleccion-mexicana-sub-20 |website=ESPN|language=es}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Himoyachining opa-singillari [[Liliana Fernandez (soccer)|Liliana]] va [[Kayla Fernandez|Kayla]] ham futbol bilan shugʻullanadi<ref>{{Cite web |date=2026-yil 23-fevral |title=Nueva dinastía |url=https://www.oncediario.com/notas/61417-kayla-fernandez-liliana-fernandez-ashlyn-fernandez-rayadas-toluca-liga-mx-femenil-clausura-2026-universidad-de-tulsa |website=Once |language=es}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Ashlyn}} [[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey (women) futbolchilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 2bfj7u9r8vl50ng2ymyj22ha5acp333 6315704 6315703 2026-10-23T06:24:38Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:C.F. Monterrey (women) futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315704 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ashlyn Fernandez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ashlyn Marie Fernandez Harvey<ref>{{Cite web |title=Ashlyn Marie Fernandez Harvey|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/181464/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4NX0=/ashlyn-marie-fernandez-harvey |website=Liga MX Femenil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|5|10|df=y}} | tavallud_joyi = [[Oklaxoma]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] | boʻyi = 1.68 m | joriyklub = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | klubraqami = 21 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2021–2024 | yoshlikklublari1 = [[Tulsa Golden Hurricane|University of Tulsa]]<ref>{{Cite web |title=Ashlyn Fernandez – Women's Soccer |url=https://tulsahurricane.com/sports/womens-soccer/roster/ashlyn-fernandez/11764 |website=University of Tulsa |language=en}}</ref> | yillar1 = 2025– | klublar1 = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | isht1 = 8 | gollar1 = 0 | milliyyillar1 = 2023– | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = | milliygollar1 = | club-update = 2026-yil 9-fevral }} '''Ashlyn Marie Fernandez Harvey''' ([[2004-yil]] [[10-may]]da tugʻilgan) — professional futbolchi, „[[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp suradi. AQShda tugʻilib oʻsgan sportchi xalqaro maydonda [[Meksika ayollar milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] sharafini himoya qiladi<ref>{{Cite web |last=Saul |first=Christopher |date=2024-yil 5-avgust |title=Ashlyn Fernández se une a Rayadas y Juana Plata regresa tras su préstamo |url=https://abcnoticias.mx/deportes/rayados/2025/6/20/ashlyn-fernandez-se-une-rayadas-juana-plata-regresa-tras-su-prestamo-252517.html|website=ABC Noticias }}</ref>. == Klubdagi faoliyati == Fernandez oʻz faoliyatini 2025-yilda „[[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{Cite web |date=2024-yil 12-iyun |title=WELCOME TO RAYADAS, ASHLYN FERNANDEZ! |url=https://www.rayados.com/en/news/20764/welcome-to-rayadas-ashlyn-fernandez |website=Rayadas |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-yil 23-fevral |title=Liga MX Femenil aporta 17 jugadoras a Selección Mexicana Sub-20 |url=https://www.espn.com.mx/futbol/mexico/nota/_/id/11757877/liga-mx-femenil-aporta-17-jugadoras-a-seleccion-mexicana-sub-20 |website=ESPN|language=es}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Himoyachining opa-singillari [[Liliana Fernandez (soccer)|Liliana]] va [[Kayla Fernandez|Kayla]] ham futbol bilan shugʻullanadi<ref>{{Cite web |date=2026-yil 23-fevral |title=Nueva dinastía |url=https://www.oncediario.com/notas/61417-kayla-fernandez-liliana-fernandez-ashlyn-fernandez-rayadas-toluca-liga-mx-femenil-clausura-2026-universidad-de-tulsa |website=Once |language=es}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Ashlyn}} [[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 3xc2d55b4xuzolhpfmptlg035hrzsmx 0 1466238 6315705 2026-10-23T06:30:26Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Liliana Fernandez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Liliana Taylor Fernandez Harvey<ref>{{Cite web |title=Liliana Taylor Fernandez Harvey|url=https://ligafemenil.mx/cancha/jugador/172033/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4N30=/liliana-taylor-fernandez-harvey |website=Liga MX Femenil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|4|10|df=y}} | tavallud_joyi = [[Oklaxoma]], Amerik...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315705 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Liliana Fernandez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Liliana Taylor Fernandez Harvey<ref>{{Cite web |title=Liliana Taylor Fernandez Harvey|url=https://ligafemenil.mx/cancha/jugador/172033/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4N30=/liliana-taylor-fernandez-harvey |website=Liga MX Femenil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|4|10|df=y}} | tavallud_joyi = [[Oklaxoma]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] | boʻyi = 1.67 m | joriyklub = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | klubraqami = 16 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2019–2023 | yoshlikklublari1 = [[Tulsa Golden Hurricane|University of Tulsa]]<ref>{{Cite web |title=Liliana Fernandez – Women's Soccer |url=https://tulsahurricane.com/sports/womens-soccer/roster/liliana-fernandez/11188 |website=University of Tulsa |language=en}}</ref> | yillar1 = 2024– | klublar1 = [[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]] | isht1 = 42 | gollar1 = 1 | milliyyillar1 = 2026– | milliyjamoa1 = Meksika U-23 | milliyisht1 = | milliygollar1 = | club-update = 2026-yil 9-fevral }} '''Liliana Taylor Fernandez Harvey''' ([[2001-yil]] [[10-aprel]]da tugʻilgan) — professional futbolchi, „[[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida toʻp suradi. AQShda tugʻilib oʻsgan sportchi xalqaro maydonda [[Meksika ayollar milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] sharafini himoya qiladi<ref>{{Cite web |last=Saul |first=Christopher |date=2024-yil 5-avgust |title=This Former Niceville Soccer Standout Signed With Mexican Pro Team – Mid Bay News |url=https://midbaynews.com/post/this-former-niceville-soccer-standout-signed-with-mexican-pro-team |language=en-US}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == Fernandez oʻz faoliyatini 2024-yilda „[[Deportivo Toluca F.C. (women)|Toluca]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{Cite web |date=2024-yil 12-iyun |title=LILIANA FERNANDEZ SE UNE A LAS FILAS DE LAS DIABLAS |url=https://poderedomex.com/liliana-fernandez-se-une-a-las-filas-de-las-diablas/ |website=Poder Edomex |language=es}}</ref>. == Terma jamoadagi faoliyati == 2026-yildan buyon u Meksika U-23 terma jamoasi sharafini himoya qilib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=2026-yil 23-fevral |title=Anuncian lista de convocadas de la Selección Mexicana Femenil Sub-23 para la gira por Estados Unidos {{!}} TUDN Fútbol {{!}} TUDN |url=https://www.tudn.com/futbol/anuncian-lista-convocadas-seleccion-mexicana-femenil-sub-23-gira-estados-unidos |website=www.tudn.com |language=es}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Himoyachining opa-singillari [[Ashlyn Fernandez|Ashlyn]] va [[Kayla Fernandez|Kayla]] ham futbol bilan shugʻullanadi<ref>{{Cite web |date=2026-yil 23-fevral |title=Nueva dinastía |url=https://www.oncediario.com/notas/61417-kayla-fernandez-liliana-fernandez-ashlyn-fernandez-rayadas-toluca-liga-mx-femenil-clausura-2026-universidad-de-tulsa |website=Once |language=es}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Liliana}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. (women) futbolchilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 2p02yhvpfi6qcbz48tkbn40ft2d9ng8 0 1466239 6315706 2026-10-23T06:31:23Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Rafael Fernández | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Rafael Eduardo Fernández Inzunza | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|8|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Kulyakan]], [[Sinaloa|Sinaloa shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.83 m | joriyklub = [[Club Tijuana|Tijuana]] | klubraqami = 3 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2016...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315706 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Rafael Fernández | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Rafael Eduardo Fernández Inzunza | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|8|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Kulyakan]], [[Sinaloa|Sinaloa shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.83 m | joriyklub = [[Club Tijuana|Tijuana]] | klubraqami = 3 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2016–2018 | yoshlikklublari1 = [[Atlas F.C.|Atlas]] | yoshlikyillari2 = 2018–2021 | yoshlikklublari2 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | yoshlikyillari3 = 2021 | yoshlikklublari3 = → Petroleros SJC (ijara) | yillar1 = 2019–2023 | klublar1 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht1 = 18 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2020 | klublar2 = → [[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] (ijara) | isht2 = 5 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2023– | klublar3 = [[Club Tijuana|Tijuana]] | isht3 = 23 | gollar3 = 0 | milliyyillar1 = 2023 | milliyjamoa1 = Meksika U-23 | milliyisht1 = 8 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2023-yil 12-noyabr | medallar = {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalSport | Erkaklar [[Futbol]]i}} {{MedalCompetition|[[Panamerika oʻyinlari]]}} {{MedalBronze| [[2023-yilgi Panamerika oʻyinlari|2023 Santyago]] | Jamoaviy}} }} '''Rafael Eduardo Fernández Inzunza''' ([[2000-yil]] [[5-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club Tijuana|Tijuana]]“ klubida [[Markaziy himoyachi|markaziy himoyachi]] sifatida toʻp suradi. == Statistikasi == === Klub === ''2023-yil 12-noyabr holatiga koʻra''<ref name="soccerway">{{Soccerway|rafael-eduardo-fernandez-inzunza/621205}}</ref><ref>{{cite web|title=Rafael Fernández » Club matches|url=https://www.worldfootball.net/person/pe503327/rafael-fernandez/club-matches/|website=WorldFootball.net|access-date=2022-yil 1-oktyabr}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="3"|[[Querétaro F.C.|Querétaro]] |2019–2020 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |2022–2023 |18||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||1 |- !colspan="2"|Jami !18!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!21!!1 |- |[[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] (ijara) |2020–2021 |[[Liga de Expansión MX]] |5||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||5||0 |- |[[Club Tijuana|Tijuana]] |2023–2024 |[[Liga MX]] |23||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|[[Leagues Cup|Ligalar kubogi]]dagi ishtiroki}}||0||25||0 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !46!!1!!3!!0!!0!!0!!2!!0!!51!!1 |} <references group="izoh"/> == Sovrinlari == '''Meksika U-23''' * [[Panamerika oʻyinlari]]: 2023-yilgi Panamerika oʻyinlarining bronza medali == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|125449/rafael-eduardo-fernandez-inzunza|Rafael Eduardo Fernández Inzunza}} * {{WorldFootball.net|rafael-fernandez}} * {{Soccerway|621205}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Rafael}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Club Tijuana futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Liga de Expansión MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} qzx8tu6zrr4obclelu9cacgugahmb36 6315707 6315706 2026-10-23T06:31:29Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Liga de Expansión MX futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315707 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Rafael Fernández | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Rafael Eduardo Fernández Inzunza | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|8|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Kulyakan]], [[Sinaloa|Sinaloa shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.83 m | joriyklub = [[Club Tijuana|Tijuana]] | klubraqami = 3 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2016–2018 | yoshlikklublari1 = [[Atlas F.C.|Atlas]] | yoshlikyillari2 = 2018–2021 | yoshlikklublari2 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | yoshlikyillari3 = 2021 | yoshlikklublari3 = → Petroleros SJC (ijara) | yillar1 = 2019–2023 | klublar1 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht1 = 18 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2020 | klublar2 = → [[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] (ijara) | isht2 = 5 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2023– | klublar3 = [[Club Tijuana|Tijuana]] | isht3 = 23 | gollar3 = 0 | milliyyillar1 = 2023 | milliyjamoa1 = Meksika U-23 | milliyisht1 = 8 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2023-yil 12-noyabr | medallar = {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalSport | Erkaklar [[Futbol]]i}} {{MedalCompetition|[[Panamerika oʻyinlari]]}} {{MedalBronze| [[2023-yilgi Panamerika oʻyinlari|2023 Santyago]] | Jamoaviy}} }} '''Rafael Eduardo Fernández Inzunza''' ([[2000-yil]] [[5-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club Tijuana|Tijuana]]“ klubida [[Markaziy himoyachi|markaziy himoyachi]] sifatida toʻp suradi. == Statistikasi == === Klub === ''2023-yil 12-noyabr holatiga koʻra''<ref name="soccerway">{{Soccerway|rafael-eduardo-fernandez-inzunza/621205}}</ref><ref>{{cite web|title=Rafael Fernández » Club matches|url=https://www.worldfootball.net/person/pe503327/rafael-fernandez/club-matches/|website=WorldFootball.net|access-date=2022-yil 1-oktyabr}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="3"|[[Querétaro F.C.|Querétaro]] |2019–2020 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |2022–2023 |18||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||1 |- !colspan="2"|Jami !18!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!21!!1 |- |[[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] (ijara) |2020–2021 |[[Liga de Expansión MX]] |5||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||5||0 |- |[[Club Tijuana|Tijuana]] |2023–2024 |[[Liga MX]] |23||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|[[Leagues Cup|Ligalar kubogi]]dagi ishtiroki}}||0||25||0 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !46!!1!!3!!0!!0!!0!!2!!0!!51!!1 |} <references group="izoh"/> == Sovrinlari == '''Meksika U-23''' * [[Panamerika oʻyinlari]]: 2023-yilgi Panamerika oʻyinlarining bronza medali == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|125449/rafael-eduardo-fernandez-inzunza|Rafael Eduardo Fernández Inzunza}} * {{WorldFootball.net|rafael-fernandez}} * {{Soccerway|621205}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Rafael}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Club Tijuana futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} ko401ekuu6l9dwxqsq9bperdksnm1lx 6315708 6315707 2026-10-23T06:31:57Z Javoxir Yorqulov 130047 6315708 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Rafael Fernández | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Rafael Eduardo Fernández Inzunza | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|8|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Kulyakan]], [[Sinaloa|Sinaloa shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.83 m | joriyklub = [[Club Tijuana|Tijuana]] | klubraqami = 3 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2016–2018 | yoshlikklublari1 = [[Atlas F.C.|Atlas]] | yoshlikyillari2 = 2018–2021 | yoshlikklublari2 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | yoshlikyillari3 = 2021 | yoshlikklublari3 = → Petroleros SJC (ijara) | yillar1 = 2019–2023 | klublar1 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht1 = 18 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2020 | klublar2 = → [[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] (ijara) | isht2 = 5 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2023– | klublar3 = [[Club Tijuana|Tijuana]] | isht3 = 23 | gollar3 = 0 | milliyyillar1 = 2023 | milliyjamoa1 = Meksika U-23 | milliyisht1 = 8 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2023-yil 12-noyabr | medallar = {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalSport | Erkaklar [[Futbol]]i}} {{MedalCompetition|[[Panamerika oʻyinlari]]}} {{MedalBronze| [[2023-yilgi Panamerika oʻyinlari|2023 Santyago]] | Jamoaviy}} }} '''Rafael Eduardo Fernández Inzunza''' ([[2000-yil]] [[5-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Club Tijuana|Tijuana]]“ klubida [[Markaziy himoyachi|markaziy himoyachi]] sifatida toʻp suradi. == Statistikasi == === Klub === ''2023-yil 12-noyabr holatiga koʻra''<ref name="soccerway">{{Soccerway|rafael-eduardo-fernandez-inzunza/621205}}</ref><ref>{{cite web|title=Rafael Fernández » Club matches|url=https://www.worldfootball.net/person/pe503327/rafael-fernandez/club-matches/|website=WorldFootball.net|access-date=2022-yil 1-oktyabr}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="3"|[[Querétaro F.C.|Querétaro]] |2019–2020 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |2022–2023 |18||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||1 |- !colspan="2"|Jami !18!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!21!!1 |- |[[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] (ijara) |2020–2021 |[[Liga de Expansión MX]] |5||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||5||0 |- |[[Club Tijuana|Tijuana]] |2023–2024 |[[Liga MX]] |23||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|Liga kubogidagi ishtiroki}}||0||25||0 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !46!!1!!3!!0!!0!!0!!2!!0!!51!!1 |} <references group="izoh"/> == Sovrinlari == '''Meksika U-23''' * [[Panamerika oʻyinlari]]: 2023-yilgi Panamerika oʻyinlarining bronza medali == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Liga MX player|125449/rafael-eduardo-fernandez-inzunza|Rafael Eduardo Fernández Inzunza}} * {{WorldFootball.net|rafael-fernandez}} * {{Soccerway|621205}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Rafael}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Club Tijuana futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} ms0t3z4ewbncsr2t1ymyk05i6k8vt7m 0 1466240 6315709 2026-10-23T06:33:57Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Barbrha Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Barbrha Alejandra Figueroa González | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|9|13|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.61 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Barbrha Alejandra Figueroa González|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/143830/...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315709 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Barbrha Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Barbrha Alejandra Figueroa González | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|9|13|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.61 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Barbrha Alejandra Figueroa González|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/143830/eyJpZENsdWIiOiAxMzg3M30=/barbrha-alejandra-figueroa-gonzalez|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2020–2022 | klublar1 = [[Club Puebla (women)|Puebla]] | isht1 = 49 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2022–2026 | klublar2 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | isht2 = 104 | gollar2 = 2 | club-update = 2023-yil 4-iyun }} '''Barbrha Alejandra Figueroa González''' ([[2001-yil]] [[13-sentyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|title=Tras debutar, Figueroa quiere más minutos con Franjitas|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/tras-debutar-figueroa-quiere-mas-minutos-con-franjitas-20052133|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jugadoras que han estado en Gallos Femenil y Puebla|url=https://www.vavel.com/mx/futbol-mexicano/2025/02/08/queretaro/1213062-jugadoras-que-han-estado-en-gallos-femenil-y-puebla.html|date=2023-yil 12-avgust |publisher=Vavel}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2020-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club Puebla (women)|Puebla]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title="Esta victoria nos da más seguridad y confianza": Figueroa |url=https://www.milenio.com/deportes/puebla-femenil-victoria-seguridad-confianza-figueroa|website=Milenio|date=2020-yil 5-aprel |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2022-yilda „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubi safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Siguen sin Ganar|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.oncediario.com/notas/58333-liga-mx-femenil-apertura-2025-jornada-11-queretaro-puebla-gallos-la-franja-seguimiento-minuto-a-minuto-en-vivo-cronica-resultados-goles|website=Once|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Figueroa, Barbrha}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Puebla (women) futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. (women) futbolchilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0f9v91ieawjd7bt4xub5tqfmbkwpgi4 6315710 6315709 2026-10-23T06:34:01Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Querétaro F.C. (women) futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315710 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Barbrha Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Barbrha Alejandra Figueroa González | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|9|13|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.61 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Barbrha Alejandra Figueroa González|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/143830/eyJpZENsdWIiOiAxMzg3M30=/barbrha-alejandra-figueroa-gonzalez|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2020–2022 | klublar1 = [[Club Puebla (women)|Puebla]] | isht1 = 49 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2022–2026 | klublar2 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | isht2 = 104 | gollar2 = 2 | club-update = 2023-yil 4-iyun }} '''Barbrha Alejandra Figueroa González''' ([[2001-yil]] [[13-sentyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|title=Tras debutar, Figueroa quiere más minutos con Franjitas|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/tras-debutar-figueroa-quiere-mas-minutos-con-franjitas-20052133|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jugadoras que han estado en Gallos Femenil y Puebla|url=https://www.vavel.com/mx/futbol-mexicano/2025/02/08/queretaro/1213062-jugadoras-que-han-estado-en-gallos-femenil-y-puebla.html|date=2023-yil 12-avgust |publisher=Vavel}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2020-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club Puebla (women)|Puebla]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title="Esta victoria nos da más seguridad y confianza": Figueroa |url=https://www.milenio.com/deportes/puebla-femenil-victoria-seguridad-confianza-figueroa|website=Milenio|date=2020-yil 5-aprel |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2022-yilda „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubi safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Siguen sin Ganar|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.oncediario.com/notas/58333-liga-mx-femenil-apertura-2025-jornada-11-queretaro-puebla-gallos-la-franja-seguimiento-minuto-a-minuto-en-vivo-cronica-resultados-goles|website=Once|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Figueroa, Barbrha}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Puebla (women) futbolchilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} edccapqc1cp4gd3t09049xm94lzm4ym 6315711 6315710 2026-10-23T06:34:05Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Club Puebla (women) futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315711 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Barbrha Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Barbrha Alejandra Figueroa González | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|9|13|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.61 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Barbrha Alejandra Figueroa González|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/143830/eyJpZENsdWIiOiAxMzg3M30=/barbrha-alejandra-figueroa-gonzalez|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2020–2022 | klublar1 = [[Club Puebla (women)|Puebla]] | isht1 = 49 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2022–2026 | klublar2 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | isht2 = 104 | gollar2 = 2 | club-update = 2023-yil 4-iyun }} '''Barbrha Alejandra Figueroa González''' ([[2001-yil]] [[13-sentyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|title=Tras debutar, Figueroa quiere más minutos con Franjitas|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/tras-debutar-figueroa-quiere-mas-minutos-con-franjitas-20052133|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jugadoras que han estado en Gallos Femenil y Puebla|url=https://www.vavel.com/mx/futbol-mexicano/2025/02/08/queretaro/1213062-jugadoras-que-han-estado-en-gallos-femenil-y-puebla.html|date=2023-yil 12-avgust |publisher=Vavel}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2020-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club Puebla (women)|Puebla]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title="Esta victoria nos da más seguridad y confianza": Figueroa |url=https://www.milenio.com/deportes/puebla-femenil-victoria-seguridad-confianza-figueroa|website=Milenio|date=2020-yil 5-aprel |access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2022-yilda „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubi safiga oʻtgan<ref>{{cite web |title=Siguen sin Ganar|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.oncediario.com/notas/58333-liga-mx-femenil-apertura-2025-jornada-11-queretaro-puebla-gallos-la-franja-seguimiento-minuto-a-minuto-en-vivo-cronica-resultados-goles|website=Once|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Figueroa, Barbrha}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} hrm76dx07jgc3ejnashxufmx2yilrzi 0 1466241 6315712 2026-10-23T06:36:14Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Fernando Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Fernando Antonio Figueroa Rodríguez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1925|7|2|df=y}} | tavallud_joyi = | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2011|2|22|1925|7|2|df=y}} | vafot_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyjamoa1 = M...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315712 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Fernando Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Fernando Antonio Figueroa Rodríguez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1925|7|2|df=y}} | tavallud_joyi = | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2011|2|22|1925|7|2|df=y}} | vafot_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] }} '''Fernando Antonio Figueroa Rodríguez''' ([[1925-yil]] [[2-iyul]]da tugʻilgan — [[2011-yil]] [[22-fevral]]da vafot etgan)<ref name="Olympedia">{{Olympedia|26537}}</ref> — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref name="SportsRef">{{cite Sports-Reference |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fi/fernando-figueroa-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418063124/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fi/fernando-figueroa-1.html |url-status=dead |archive-date=2020-yil 18-aprel |title=Fernando Figueroa |access-date=2018-yil 11-oktyabr}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{sports links}} * {{WorldFootball.net|antonio-figueroa}} {{DEFAULTSORT:Figueroa, Fernando}} [[Turkum:1925-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2011-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Puebla futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 2xhasie48kcxspd2m8jizuvtr07tskg 6315713 6315712 2026-10-23T06:36:25Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Havolalar */ 6315713 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Fernando Figueroa | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Fernando Antonio Figueroa Rodríguez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1925|7|2|df=y}} | tavallud_joyi = | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2011|2|22|1925|7|2|df=y}} | vafot_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] }} '''Fernando Antonio Figueroa Rodríguez''' ([[1925-yil]] [[2-iyul]]da tugʻilgan — [[2011-yil]] [[22-fevral]]da vafot etgan)<ref name="Olympedia">{{Olympedia|26537}}</ref> — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref name="SportsRef">{{cite Sports-Reference |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fi/fernando-figueroa-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418063124/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fi/fernando-figueroa-1.html |url-status=dead |archive-date=2020-yil 18-aprel |title=Fernando Figueroa |access-date=2018-yil 11-oktyabr}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{WorldFootball.net|antonio-figueroa}} {{DEFAULTSORT:Figueroa, Fernando}} [[Turkum:1925-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2011-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Puebla futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} tjmp56eg8mrvw74w2kr0dm4pn0wnvym 0 1466242 6315714 2026-10-23T06:39:03Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ignacio Flores | tasvir = Ignacio Flores (cropped).jpg | izoh = Flores „[[Cruz Azul]]“ libosida | toʻliqism = Ignacio Flores Ocaranza | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1953|7|31|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2011|8|11|1953|7|31|df=y}} | vafot_joyi = [[Kuernavaka]], [[Morelos|Morelos shtati]], [[Meksika]] | b...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315714 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ignacio Flores | tasvir = Ignacio Flores (cropped).jpg | izoh = Flores „[[Cruz Azul]]“ libosida | toʻliqism = Ignacio Flores Ocaranza | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1953|7|31|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|2011|8|11|1953|7|31|df=y}} | vafot_joyi = [[Kuernavaka]], [[Morelos|Morelos shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Oʻng qanot himoyachisi]] | yillar1 = 1972–1990 | klublar1 = [[Cruz Azul]] | isht1 = 522 | gollar1 = 13 | milliyyillar1 = 1975–1981 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 14<ref name="guardian">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2018/may/29/mexicos-all-time-world-cup-xi-create-your-own|date=2018-yil 29-may|title=Mexico's all-time World Cup XI: create your own |website=[[The Guardian]] |access-date=2018-yil 29-may}}</ref> | milliygollar1 = 0 }} '''Ignacio Flores Ocaranza''' ([[1953-yil]] [[31-iyul]]da tugʻilgan — [[2011-yil]] [[11-avgust]]da vafot etgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Oʻng qanot himoyachisi|oʻng qanot himoyachisi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Klubdagi faoliyati == [[Mexiko]] shahrida tugʻilgan Flores butun professional faoliyatini „[[Cruz Azul]]“ jamoasida oʻtkazgan<ref>{{cite web |url=http://www.national-football-teams.com/player/18365.html |title=Ignacio Flores |website=National-Football-Teams.com |access-date=}}</ref>. Shuningdek, futbolchi [[FIFA Jahon chempionati 1978|1978-yilgi Jahon chempionati]]da Meksika sharafini himoya qilgan. == Shaxsiy hayoti == Flores 2011-yilning avgust oyida oʻz oilasini olib ketayotgan furgonga qurollangan shaxslar tomonidan qilingan hujum oqibatida halok boʻlgan<ref>{{cite web|publisher=El Sol de Cuernavaca|title=Muere en atentado ex campeón del futbol mexicano|trans-title=Former Mexican football league champion dies in attack|url=http://www.oem.com.mx/laprensa/notas/n2182650.htm|language=es|date=2011-yil 11-avgust|access-date=2012-yil 30-avgust|archive-date=2016-yil 4-mart|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073703/http://www.oem.com.mx/laprensa/notas/n2182650.htm|url-status=dead}}</ref>. Uning ukasi [[Luis Flores (meksikalik futbolchi)|Luis Flores]] ham Meksika terma jamoasi futbolchisi boʻlgan<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/players/wk-family.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226115038/http://www.rsssf.com/players/wk-family.html |archive-date=2015-yil 26-fevral |title=World Cup Trivia - Fathers, Sons and Brothers, Uncles and Nephews| date= 2014-yil 2-oktyabr| publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Flores, Ignacio}} [[Turkum:1953-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2011-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Cruz Azul futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} q1oga6x3rkhh2lu5v5bnnqoprxsceo4 3 1466243 6315716 2026-10-23T06:40:07Z Robertsky 115301 Robertsky [[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod Husenov]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]]" to "[[Special:CentralAuth/Behzod Husenov|Behzod Husenov]]" 6315716 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod Husenov]] c346oentapfzmzm0oao9dfjx3jkaxzo 2 1466244 6315718 2026-10-23T06:40:07Z Robertsky 115301 Robertsky [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov]] sahifasini [[Foydalanuvchi:Behzod Husenov]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]]" to "[[Special:CentralAuth/Behzod Husenov|Behzod Husenov]]" 6315718 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi:Behzod Husenov]] gsz0hgwdsi3o8vyje0brq86wh1r613d 0 1466245 6315719 2026-10-23T06:40:40Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Marcos Fuentes | tasvir = | izoh = | toʻliqism = René Marcos Fuentes Montoya | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1973|6|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Naukalpan]], [[Mexiko|Mexiko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1996–1997 | klublar1 = [...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315719 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Marcos Fuentes | tasvir = | izoh = | toʻliqism = René Marcos Fuentes Montoya | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1973|6|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Naukalpan]], [[Mexiko|Mexiko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1996–1997 | klublar1 = [[Club Necaxa|Necaxa]] | isht1 = 5 | gollar1 = 0 | boshliqyillar1 = 2008 | boshliqklublari1 = Pato Baeza F. C. | boshliqyillar2 = 2009 | boshliqklublari2 = [[Club Necaxa Premier|Necaxa Rayos]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2011 | boshliqklublari3 = Guayaberos de Calvillo | boshliqyillar4 = 2011 | boshliqklublari4 = [[Real Cuautitlán]] | boshliqyillar5 = 2012 | boshliqklublari5 = Atlético San Marcos | boshliqyillar6 = 2012–2014 | boshliqklublari6 = [[Real Cuautitlán]] | boshliqyillar7 = 2015 | boshliqklublari7 = [[Cañoneros de Campeche]] | boshliqyillar8 = 2015 | boshliqklublari8 = [[Santos de Soledad]] (yordamchi) | boshliqyillar9 = 2016–2017 | boshliqklublari9 = [[Atlético Estado de México]] | boshliqyillar10 = 2019–2021 | boshliqklublari10 = [[Deportivo Dongu F.C.|Dongu]] | boshliqyillar11 = 2021–2022 | boshliqklublari11 = [[C.D. Cuervos Blancos|Cuervos Blancos]] | boshliqyillar12 = 2022–2023 | boshliqklublari12 = [[Deportivo Dongu F.C.|Dongu]] }} '''Marcos René Fuentes Montoya''' ([[1973-yil]] [[5-iyun]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == * {{Liga MX player|8537|René Marcos Fuentes Montoya}} {{DEFAULTSORT:Fuentes, Marcos}} [[Turkum:1973-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club Necaxa futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} dgpjcdp7bix797gvu8bxr8f885t8ivp 0 1466246 6315720 2026-10-23T06:42:13Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Francisco Gabriel de Anda | tasvir = Francisco Gabriel de Anda (cropped).jpg | izoh = | toʻliqism = José Francisco Gabriel de Anda | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|6|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.88 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 1976–1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315720 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Francisco Gabriel de Anda | tasvir = Francisco Gabriel de Anda (cropped).jpg | izoh = | toʻliqism = José Francisco Gabriel de Anda | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|6|5|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.88 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 1976–1985 | yoshlikklublari1 = [[Club América|América]] | yoshlikyillari2 = 1985–1991 | yoshlikklublari2 = [[Pumas UNAM (youth)|UNAM]] | yillar1 = 1993–1995 | klublar1 = [[Correcaminos UAT|UAT]] | isht1 = 27 | gollar1 = 1 | yillar2 = 1995–1998 | klublar2 = [[Santos Laguna]] | isht2 = 96 | gollar2 = 7 | yillar3 = 1998–2000 | klublar3 = [[Cruz Azul]] | isht3 = 56 | gollar3 = 6 | yillar4 = 2000–2005 | klublar4 = [[C.F. Pachuca|Pachuca]] | isht4 = 202 | gollar4 = 22 | yillar5 = 2006–2007 | klublar5 = [[Santos Laguna]] | isht5 = 42 | gollar5 = 1 | milliyyillar1 = 1997–2002 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 13 | milliygollar1 = 2 }} '''José Francisco Gabriel de Anda''' ([[1971-yil]] [[5-iyun]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi. U oʻz faoliyati davomida [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Hozirgi kunda u ESPN Deportes va ESPN Mexico telekanallarida sport tahlilchisi sifatida faoliyat yuritadi. == Klubdagi faoliyati == Gabriel de Anda oʻzining professional faoliyati davomida Meksikaning qator klublari, jumladan, „[[Santos Laguna]]“, „[[Cruz Azul]]“, „[[C.F. Pachuca|Pachuca]]“ va „[[Correcaminos UAT|Correcaminos]]“ kabi jamoalarda harakat qilgan. == Sovrinlari == '''[[Santos Laguna]]''' * Meksika Primera divizioni: 1996-yilgi Invierno '''[[C.F. Pachuca|Pachuca]]''' * Meksika Primera divizioni (2 karra): 2001-yilgi Invierno, 2003-yilgi Apertura * [[CONCACAF Chempionlar Ligasi]]: 2002-yil '''[[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika terma jamoasi]]''' * [[CONCACAF Oltin kubogi]]: 1998-yil == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|pid=10795}} {{DEFAULTSORT:Gabriel de Anda, Francisco}} [[Turkum:1971-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Cruz Azul futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Pachuca futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 4u7pl5cn4eqi0iru5fatupqjsrdy2oh 0 1466247 6315721 2026-10-23T06:42:56Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Miguel Galván | tasvir = | izoh = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1937|6|23|df=y}} | tavallud_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] }} '''Miguel Galván''' ([[1937-yil]] [[23-iyun]]da tugʻilgan) — me...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315721 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Miguel Galván | tasvir = | izoh = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1937|6|23|df=y}} | tavallud_joyi = | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] }} '''Miguel Galván''' ([[1937-yil]] [[23-iyun]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/26540 |title=Miguel Galván |work=Olympedia |access-date=2022-yil 20-aprel}}</ref><ref name="SportsRef">{{cite Sports-Reference |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ga/miguel-galvan-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418094223/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ga/miguel-galvan-1.html |url-status=dead |archive-date=2020-yil 18-aprel |title=Miguel Galván Olympic Results |access-date=2018-yil 18-oktyabr}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{sports links}} {{DEFAULTSORT:Galvan, Miguel}} [[Turkum:1937-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 4nv970z7zqqvsgltex1rb511i1p4zg4 14 1466248 6315722 2026-10-23T06:47:38Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Serbiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Železničar ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315722 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Serbiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Železničar ]] mu3kl6z2nvp3exdu04uvnl3ievtksdi 1 1466249 6315724 2026-10-23T06:50:12Z AnvarxonM 75105 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315724 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 3 1466250 6315726 2026-10-23T06:51:58Z Robertsky 115301 Robertsky [[Foydalanuvchi munozarasi:Përzgjedhja Natyrore]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:ShrinkingUniverse]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Përzgjedhja Natyrore|Përzgjedhja Natyrore]]" to "[[Special:CentralAuth/ShrinkingUniverse|ShrinkingUniverse]]" 6315726 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi munozarasi:ShrinkingUniverse]] ccjfdch4i99zdjhewxv9ft8x4377yc6 2 1466251 6315727 2026-10-23T07:08:58Z Abdusattor Jumaniyozov 144854 Manfaatlar toʻqnashuvi / pullik tahrir haqida maʼlumot 6315727 wikitext text/x-wiki Men '''EMU Express''' («Express Mail Universal» MChJ, Toshkent, Oʻzbekiston) kompaniyasining tijorat, marketing va IT boʻyicha direktor oʻrinbosariman. [[foundation:Policy:Terms of Use|Vikimedia foydalanish shartlari]]ga muvofiq, EMU Express, uning brendlari va rahbariyati haqidagi maqolalar boʻyicha manfaatlar toʻqnashuvim borligini maʼlum qilaman. Maqola qoralamasi: [[/EMU Express]]. Vikimaʼlumotlar: [[d:Q141816844]]. 4y59t2kuo1c8c6zmrovgxh4w8mv2j9z 2 1466252 6315728 2026-10-23T07:08:58Z Abdusattor Jumaniyozov 144854 Maqola qoralamasi (manfaatlar toʻqnashuvi: muallif EMU Express xodimi) 6315728 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = EMU Express | native_name = «Express Mail Universal» MChJ | type = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | industry = Kuryerlik xizmatlari, logistika | founded = 2016-yil 7-noyabr<ref name="spot2026" /> | founder = Murod Jumayev | hq_location_city = [[Toshkent]] | hq_location_country = [[Oʻzbekiston]] | area_served = Oʻzbekiston, [[Qozogʻiston]]; xalqaro joʻnatmalar | key_people = Murod Jumayev (direktor)<ref name="leadership" /> | services = Ekspress pochta, kuryerlik yetkazib berish, yuk tashish, fulfilment, elektron tijorat logistikasi | num_employees = 500 dan ortiq (2026)<ref name="about" /> | website = [https://emu.uz emu.uz] }} '''EMU Express''' (rasmiy nomi — '''«Express Mail Universal» MChJ''') — [[Toshkent]]da joylashgan xususiy kuryerlik, ekspress pochta va [[logistika]] kompaniyasi. 2016-yilda tashkil etilgan; jismoniy shaxslar va biznes, jumladan internet-doʻkonlar uchun mamlakat ichida va xalqaro miqyosda posilka yetkazib berish, yuk tashish va fulfilment xizmatlarini koʻrsatadi<ref name="about" />. Kompaniya maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil holatiga Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 250 dan ortiq avtomobil va 500 dan ortiq xodimga ega, shuningdek [[Qozogʻiston]]da ofislar tarmogʻi mavjud<ref name="about" />. == Tarixi == === Tashkil topishi === Kompaniya asoschisi Murod Jumayev [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]da pochta aloqasi texnologiyalari boʻyicha tahsil olgan va 2008-yildan milliy pochta operatori «Oʻzbekiston pochtasi»ning Buxoro filialida ishlagan<ref name="spot2026" />. Kompaniya gʻoyasi 2016-yilda Jumayevning Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi magistraturasida oʻqish davrida olti nafar talabadan iborat guruh ishlab chiqqan biznes-rejalashtirish loyihasi sifatida paydo boʻlgan; kompaniya 2016-yil 7-noyabrda tashkil etilgan<ref name="spot2026" />. Dastlabki yillarda kompaniya '''EMU (ekspress pochta)''' nomi ostida faoliyat yuritgan va emblemasi sifatida [[emu]] qushidan foydalangan<ref name="kun2017" /><ref name="daryo2017" />. === Dastlabki oʻsish (2017—2020) === 2017-yilda kompaniya Oʻzbekiston boʻylab hujjat va posilkalarni Toshkent va viloyat markazlari oʻrtasida 24 soat ichida yetkazib berishni taklif qilgan<ref name="kun2017" /><ref name="daryo2017" />. Oʻsha vaqtda uning [[Andijon (shahar)|Andijon]], [[Buxoro]], [[Navoiy (shahar)|Navoiy]], [[Samarqand]], [[Qarshi]], [[Termiz]], [[Nukus]], [[Urganch]], [[Fargʻona]], [[Namangan]], [[Jizzax (shahar)|Jizzax]] va [[Guliston]] kabi viloyat markazlarida ofislari boʻlgan<ref name="daryo2017" />. 2018-yil yanvarida bosh ofis Toshkentning [[Yakkasaroy tumani]]da joylashgan, mintaqaviy tarmoqqa [[Qoʻqon]] ham kirgan<ref name="gazeta2018" />. 2020-yil martiga kelib kompaniyada 150 dan ortiq xodim ishlagan, avtoparki 30 ta mashinadan iborat boʻlgan; u oʻzini jismoniy shaxslar va biznes, jumladan internet-doʻkonlarga xizmat koʻrsatuvchi litsenziyalangan kuryerlik operatori sifatida taqdim etgan<ref name="kun2020" />. 2020-yil oʻrtalarida [[elektron tijorat]] korxonalari uchun joʻnatmalar hajmiga qarab chegirmalar joriy qilingan<ref name="gazeta2020" />. === Kengayish (2021-yildan) === 2026-yilda kompaniya oʻzining 10 yilligini nishonladi<ref name="spot2026" />. Bu vaqtga kelib u Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchasi, 250 dan ortiq avtomobil va 500 dan ortiq xodimga<ref name="about" />, shuningdek Oʻzbekistondan tashqaridagi birinchi bozori — Qozogʻistonda ofislar tarmogʻiga ega ekanini maʼlum qildi<ref name="spot2026" />. <!-- MANBA BILAN QOʻSHISH: Qozogʻistonga 2026-yil 1-martdan chiqish, Exline brendi --> Oʻsha yili kuryer chaqirish uchun mobil ilova ishga tushirildi<ref name="gazeta2026" />. == Asosiy koʻrsatkichlar == {| class="wikitable" |+ Kompaniya maʼlumotlariga koʻra faoliyat koʻrsatkichlari ! Yil !! Xodimlar !! Avtomobillar !! Tarmoq !! Manba |- | 2017 || — || — || 12 ta viloyat markazida ofislar || <ref name="daryo2017" /> |- | 2020 || 150+ || 30 || — || <ref name="kun2020" /> |- | 2026 || 500+ || 250+ || Oʻzbekistonda 200+ filial va shoxobcha; Qozogʻistonda ofislar || <ref name="about" /> |} == Faoliyati == EMU Express Oʻzbekistonning barcha hududlarida, jumladan [[Qoraqalpogʻiston]]da filiallar va buyurtma berish-olish shoxobchalari tarmogʻiga ega<ref name="about" />. Kompaniyaning yuridik manzili: Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Shota Rustaveli koʻchasi, 35/1<ref name="iso" />. Kompaniya maʼlumotlariga koʻra, har bir posilka barcha bosqichlarda skanerlanadi, bu esa joʻnatmalarni real vaqtda onlayn kuzatish imkonini beradi; mijozlar joʻnatma holati haqida SMS-xabarnomalar oladi<ref name="about" /><ref name="home" />. Kompaniyaning [[iOS]] va [[Android]] uchun mobil ilovasi bor<ref name="home" />. Ayrim filiallarda internet-doʻkon xaridorlari uchun kiyim kiyib koʻrish xonalari mavjud<ref name="about" />. === Qozogʻiston === <!-- MANBA BILAN QOʻSHISH: chiqish sanasi (2026-yil 1-mart), yuridik shaxs, Exline brendi --> Qozogʻiston kompaniyaning Oʻzbekistondan tashqaridagi birinchi bozori boʻldi. 2026-yilga kelib u mamlakatning 17 ta viloyatida hamda uchta yirik shaharda, jumladan [[Olmaota]] va [[Ostona]]da ofislar ochdi<ref name="spot2026" />. == Xizmatlari == Kompaniya quyidagi xizmatlarni koʻrsatadi<ref name="about" />: * Oʻzbekiston boʻylab ekspress pochta va kuryerlik yetkazib berish; * xalqaro pochta va kuryerlik yetkazib berish; * «eshikdan eshikkacha» yetkazib berish; * yuk tashish va yuklarni konsolidatsiya qilish; * internet-doʻkonlar va marketpleyslar uchun logistika; * fulfilment va omborda saqlash; * B2B va B2C logistikasi. == Rahbariyati == 2026-yil holatiga kompaniyani uning asoschisi va direktori Murod Jumayev boshqaradi<ref name="leadership" />. 2018-yil aprelida dividendlarga 25 foizlik soliq taklifi muhokamasi chogʻida Jumayev bu choraga tadbirkorlar uchun zarba sifatida baho bergan<ref name="xabar" />. U, shuningdek, [[raqamli iqtisodiyot]] sharoitida yoshlar bandligi va mintaqaviy innovatsiya siyosati mavzularida konferensiya maqolalari chop etgan<ref name="jumaev2026a" /><ref name="jumaev2026b" />. == Sertifikatlash == 2021-yil noyabridan kompaniyaning sifat menejmenti tizimi ISO 9001:2015 standarti boʻyicha «kuryerlik yetkazib berish va yuk tashish» sohasida sertifikatlangan (sertifikat № GIUZ-1031-QC; dastlabki sertifikatlash — 2021-yil 10-noyabr, amaldagi sertifikat 2025-yil 2-dekabrda berilgan va har yilgi nazorat auditi sharti bilan 2027-yil 9-noyabrgacha amal qiladi). Sertifikat International Accreditation Service tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan Janubiy Koreyaning G-CERTI (Seul) sertifikatlash organi tomonidan berilgan<ref name="iso" />. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name="about">{{cite web |title=EMU Express haqida — logistika kompaniyasi |url=https://emu.uz/uz/about |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="home">{{cite web |title=EMU Express — Courier and Delivery in Uzbekistan |url=https://emu.uz/en |website=EMU Express |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="leadership">{{cite web |title=Rahbariyat va boshqaruv jamoasi |url=https://emu.uz/uz/leadership |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="iso">{{cite web |title=Certificate of Registration: ISO 9001:2015 — Express Mail Universal LLC (No. GIUZ-1031-QC) |url=https://emu.uz/iso-9001-certificate.pdf |format=PDF |publisher=G-CERTI |date=2025-12-02 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="spot2026">{{cite web |title=Logistika bozorida 10 yil: EMU Express qanday qilib milliy tarmoqqa aylandi va Qozogʻistonga chiqdi |url=https://www.spot.uz/oz/2026/05/04/emu-express/ |website=Spot.uz |date=2026-05-04 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="kun2017">{{cite web |title=Vaqtni va pulni tejashning eng oson yo‘li – bugun jo‘nating, ertaga oling |url=https://kun.uz/news/2017/05/30/vaktni-va-pulni-tezasning-eng-oson-juli-bugun-zunating-ertaga-oling |website=Kun.uz |date=2017-05-30 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="daryo2017">{{cite web |title=Siz muhim hujjat, jo‘natma yoki pochta jo‘natish haqida o‘ylab turibsizmi? Unda EMU siz uchun tez, ishonchli va xavfsiz yetkazib berishni ta’minlash xizmatidir |url=https://daryo.uz/2017/07/10/siz-muhim-hujjat-jonatma-yoki-pochta-jonatish-haqida-uylab-turibsizmi-unda-emu-siz-uchun-tez-ishonchli-va-xavfsiz-yetkazib-berishni-taminlash-xizmatidir |website=Daryo |date=2017-07-10 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2018">{{cite web |title=EMU доставит почту и посылки в любую точку Узбекистана за день |url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/01/09/emu/ |website=Gazeta.uz |date=2018-01-09 |language=ru |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="kun2020">{{cite web |title=Vaqt inson uchun muhim va qimmatlidir. EMU bilan ham vaqtni, ham naqdni tejang! |url=https://kun.uz/news/2020/03/12/vaqt-inson-uchun-muhim-va-qimmatlidir-emu-bilan-ham-vaqtni-ham-naqdni-tejang |website=Kun.uz |date=2020-03-12 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2020">{{cite web |title=EMU доставит посылку по всему Узбекистану от 7 тысяч сумов |url=https://www.gazeta.uz/ru/2020/06/29/emu-delivery/ |website=Gazeta.uz |date=2020-06-29 |language=ru |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2026">{{cite web |title=EMU Express bepul kuryer chaqirish imkonini taqdim etadi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/08/12/emu-express/ |website=Gazeta.uz |date=2026-08-12 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="xabar">{{cite web |title=Murod Jumaev: 25 foizlik dividend solig‘i tadbirkor uchun zarba |url=https://www.xabar.uz/uz/tahlil/murod-jumaev-25-foizlik-dividend-soligi-tadbirkor-uchun-zarba |website=Xabar.uz |date=2018-04-23 |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="jumaev2026a">{{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Raqamli iqtisodiyot sharoitida yoshlarni band qilish muammolari |conference=International Scientific and Practical Conference "Topical Issues of Science" |date=2026-01-13 |url=https://intereuroconf.com/index.php/ispc/article/view/6689 |language=uz}}</ref> <ref name="jumaev2026b">{{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Mintaqada davlat innovatsiya siyosatini shakllantirish mexanizmlari |conference=International Conference on Developments in Education, Sciences and Humanities |date=2026-03-31 |url=https://intereuroconf.com/index.php/DESH/article/view/6691 |language=uz}}</ref> }} == Havolalar == * {{Official website|https://emu.uz}} [[:Turkum:Tarmoqlari boʻyicha Oʻzbekiston kompaniyalari]] cqxcas76c2aibaectiz5h4hrmgvltnw 6315729 6315728 2026-10-23T07:09:24Z Abdusattor Jumaniyozov 144854 Manba sarlavhasi va joylashuv 6315729 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = EMU Express | native_name = «Express Mail Universal» MChJ | type = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | industry = Kuryerlik xizmatlari, logistika | founded = 2016-yil 7-noyabr<ref name="spot2026" /> | founder = Murod Jumayev | location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | hq_location_city = [[Toshkent]] | hq_location_country = [[Oʻzbekiston]] | area_served = Oʻzbekiston, [[Qozogʻiston]]; xalqaro joʻnatmalar | key_people = Murod Jumayev (direktor)<ref name="leadership" /> | services = Ekspress pochta, kuryerlik yetkazib berish, yuk tashish, fulfilment, elektron tijorat logistikasi | num_employees = 500 dan ortiq (2026)<ref name="about" /> | website = [https://emu.uz emu.uz] }} '''EMU Express''' (rasmiy nomi — '''«Express Mail Universal» MChJ''') — [[Toshkent]]da joylashgan xususiy kuryerlik, ekspress pochta va [[logistika]] kompaniyasi. 2016-yilda tashkil etilgan; jismoniy shaxslar va biznes, jumladan internet-doʻkonlar uchun mamlakat ichida va xalqaro miqyosda posilka yetkazib berish, yuk tashish va fulfilment xizmatlarini koʻrsatadi<ref name="about" />. Kompaniya maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil holatiga Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 250 dan ortiq avtomobil va 500 dan ortiq xodimga ega, shuningdek [[Qozogʻiston]]da ofislar tarmogʻi mavjud<ref name="about" />. == Tarixi == === Tashkil topishi === Kompaniya asoschisi Murod Jumayev [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]da pochta aloqasi texnologiyalari boʻyicha tahsil olgan va 2008-yildan milliy pochta operatori «Oʻzbekiston pochtasi»ning Buxoro filialida ishlagan<ref name="spot2026" />. Kompaniya gʻoyasi 2016-yilda Jumayevning Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi magistraturasida oʻqish davrida olti nafar talabadan iborat guruh ishlab chiqqan biznes-rejalashtirish loyihasi sifatida paydo boʻlgan; kompaniya 2016-yil 7-noyabrda tashkil etilgan<ref name="spot2026" />. Dastlabki yillarda kompaniya '''EMU (ekspress pochta)''' nomi ostida faoliyat yuritgan va emblemasi sifatida [[emu]] qushidan foydalangan<ref name="kun2017" /><ref name="daryo2017" />. === Dastlabki oʻsish (2017—2020) === 2017-yilda kompaniya Oʻzbekiston boʻylab hujjat va posilkalarni Toshkent va viloyat markazlari oʻrtasida 24 soat ichida yetkazib berishni taklif qilgan<ref name="kun2017" /><ref name="daryo2017" />. Oʻsha vaqtda uning [[Andijon (shahar)|Andijon]], [[Buxoro]], [[Navoiy (shahar)|Navoiy]], [[Samarqand]], [[Qarshi]], [[Termiz]], [[Nukus]], [[Urganch]], [[Fargʻona]], [[Namangan]], [[Jizzax (shahar)|Jizzax]] va [[Guliston]] kabi viloyat markazlarida ofislari boʻlgan<ref name="daryo2017" />. 2018-yil yanvarida bosh ofis Toshkentning [[Yakkasaroy tumani]]da joylashgan, mintaqaviy tarmoqqa [[Qoʻqon]] ham kirgan<ref name="gazeta2018" />. 2020-yil martiga kelib kompaniyada 150 dan ortiq xodim ishlagan, avtoparki 30 ta mashinadan iborat boʻlgan; u oʻzini jismoniy shaxslar va biznes, jumladan internet-doʻkonlarga xizmat koʻrsatuvchi litsenziyalangan kuryerlik operatori sifatida taqdim etgan<ref name="kun2020" />. 2020-yil oʻrtalarida [[elektron tijorat]] korxonalari uchun joʻnatmalar hajmiga qarab chegirmalar joriy qilingan<ref name="gazeta2020" />. === Kengayish (2021-yildan) === 2026-yilda kompaniya oʻzining 10 yilligini nishonladi<ref name="spot2026" />. Bu vaqtga kelib u Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchasi, 250 dan ortiq avtomobil va 500 dan ortiq xodimga<ref name="about" />, shuningdek Oʻzbekistondan tashqaridagi birinchi bozori — Qozogʻistonda ofislar tarmogʻiga ega ekanini maʼlum qildi<ref name="spot2026" />. <!-- MANBA BILAN QOʻSHISH: Qozogʻistonga 2026-yil 1-martdan chiqish, Exline brendi --> Oʻsha yili kuryer chaqirish uchun mobil ilova ishga tushirildi<ref name="gazeta2026" />. == Asosiy koʻrsatkichlar == {| class="wikitable" |+ Kompaniya maʼlumotlariga koʻra faoliyat koʻrsatkichlari ! Yil !! Xodimlar !! Avtomobillar !! Tarmoq !! Manba |- | 2017 || — || — || 12 ta viloyat markazida ofislar || <ref name="daryo2017" /> |- | 2020 || 150+ || 30 || — || <ref name="kun2020" /> |- | 2026 || 500+ || 250+ || Oʻzbekistonda 200+ filial va shoxobcha; Qozogʻistonda ofislar || <ref name="about" /> |} == Faoliyati == EMU Express Oʻzbekistonning barcha hududlarida, jumladan [[Qoraqalpogʻiston]]da filiallar va buyurtma berish-olish shoxobchalari tarmogʻiga ega<ref name="about" />. Kompaniyaning yuridik manzili: Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Shota Rustaveli koʻchasi, 35/1<ref name="iso" />. Kompaniya maʼlumotlariga koʻra, har bir posilka barcha bosqichlarda skanerlanadi, bu esa joʻnatmalarni real vaqtda onlayn kuzatish imkonini beradi; mijozlar joʻnatma holati haqida SMS-xabarnomalar oladi<ref name="about" /><ref name="home" />. Kompaniyaning [[iOS]] va [[Android]] uchun mobil ilovasi bor<ref name="home" />. Ayrim filiallarda internet-doʻkon xaridorlari uchun kiyim kiyib koʻrish xonalari mavjud<ref name="about" />. === Qozogʻiston === <!-- MANBA BILAN QOʻSHISH: chiqish sanasi (2026-yil 1-mart), yuridik shaxs, Exline brendi --> Qozogʻiston kompaniyaning Oʻzbekistondan tashqaridagi birinchi bozori boʻldi. 2026-yilga kelib u mamlakatning 17 ta viloyatida hamda uchta yirik shaharda, jumladan [[Olmaota]] va [[Ostona]]da ofislar ochdi<ref name="spot2026" />. == Xizmatlari == Kompaniya quyidagi xizmatlarni koʻrsatadi<ref name="about" />: * Oʻzbekiston boʻylab ekspress pochta va kuryerlik yetkazib berish; * xalqaro pochta va kuryerlik yetkazib berish; * «eshikdan eshikkacha» yetkazib berish; * yuk tashish va yuklarni konsolidatsiya qilish; * internet-doʻkonlar va marketpleyslar uchun logistika; * fulfilment va omborda saqlash; * B2B va B2C logistikasi. == Rahbariyati == 2026-yil holatiga kompaniyani uning asoschisi va direktori Murod Jumayev boshqaradi<ref name="leadership" />. 2018-yil aprelida dividendlarga 25 foizlik soliq taklifi muhokamasi chogʻida Jumayev bu choraga tadbirkorlar uchun zarba sifatida baho bergan<ref name="xabar" />. U, shuningdek, [[raqamli iqtisodiyot]] sharoitida yoshlar bandligi va mintaqaviy innovatsiya siyosati mavzularida konferensiya maqolalari chop etgan<ref name="jumaev2026a" /><ref name="jumaev2026b" />. == Sertifikatlash == 2021-yil noyabridan kompaniyaning sifat menejmenti tizimi ISO 9001:2015 standarti boʻyicha «kuryerlik yetkazib berish va yuk tashish» sohasida sertifikatlangan (sertifikat № GIUZ-1031-QC; dastlabki sertifikatlash — 2021-yil 10-noyabr, amaldagi sertifikat 2025-yil 2-dekabrda berilgan va har yilgi nazorat auditi sharti bilan 2027-yil 9-noyabrgacha amal qiladi). Sertifikat International Accreditation Service tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan Janubiy Koreyaning G-CERTI (Seul) sertifikatlash organi tomonidan berilgan<ref name="iso" />. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name="about">{{cite web |title=EMU Express haqida — logistika kompaniyasi |url=https://emu.uz/uz/about |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="home">{{cite web |title=EMU Express — Courier and Delivery in Uzbekistan |url=https://emu.uz/en |website=EMU Express |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="leadership">{{cite web |title=Rahbariyat va boshqaruv jamoasi |url=https://emu.uz/uz/leadership |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="iso">{{cite web |title=Certificate of Registration: ISO 9001:2015 — Express Mail Universal LLC (No. GIUZ-1031-QC) |url=https://emu.uz/iso-9001-certificate.pdf |format=PDF |publisher=G-CERTI |date=2025-12-02 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="spot2026">{{cite web |title=Logistika bozorida 10 yil: EMU Express qanday qilib milliy tarmoqqa aylandi va Qozog‘istonga chiqdi? |url=https://www.spot.uz/oz/2026/05/04/emu-express/ |website=Spot.uz |date=2026-05-04 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="kun2017">{{cite web |title=Vaqtni va pulni tejashning eng oson yo‘li – bugun jo‘nating, ertaga oling |url=https://kun.uz/news/2017/05/30/vaktni-va-pulni-tezasning-eng-oson-juli-bugun-zunating-ertaga-oling |website=Kun.uz |date=2017-05-30 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="daryo2017">{{cite web |title=Siz muhim hujjat, jo‘natma yoki pochta jo‘natish haqida o‘ylab turibsizmi? Unda EMU siz uchun tez, ishonchli va xavfsiz yetkazib berishni ta’minlash xizmatidir |url=https://daryo.uz/2017/07/10/siz-muhim-hujjat-jonatma-yoki-pochta-jonatish-haqida-uylab-turibsizmi-unda-emu-siz-uchun-tez-ishonchli-va-xavfsiz-yetkazib-berishni-taminlash-xizmatidir |website=Daryo |date=2017-07-10 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2018">{{cite web |title=EMU доставит почту и посылки в любую точку Узбекистана за день |url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/01/09/emu/ |website=Gazeta.uz |date=2018-01-09 |language=ru |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="kun2020">{{cite web |title=Vaqt inson uchun muhim va qimmatlidir. EMU bilan ham vaqtni, ham naqdni tejang! |url=https://kun.uz/news/2020/03/12/vaqt-inson-uchun-muhim-va-qimmatlidir-emu-bilan-ham-vaqtni-ham-naqdni-tejang |website=Kun.uz |date=2020-03-12 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2020">{{cite web |title=EMU доставит посылку по всему Узбекистану от 7 тысяч сумов |url=https://www.gazeta.uz/ru/2020/06/29/emu-delivery/ |website=Gazeta.uz |date=2020-06-29 |language=ru |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2026">{{cite web |title=EMU Express bepul kuryer chaqirish imkonini taqdim etadi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/08/12/emu-express/ |website=Gazeta.uz |date=2026-08-12 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="xabar">{{cite web |title=Murod Jumaev: 25 foizlik dividend solig‘i tadbirkor uchun zarba |url=https://www.xabar.uz/uz/tahlil/murod-jumaev-25-foizlik-dividend-soligi-tadbirkor-uchun-zarba |website=Xabar.uz |date=2018-04-23 |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="jumaev2026a">{{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Raqamli iqtisodiyot sharoitida yoshlarni band qilish muammolari |conference=International Scientific and Practical Conference "Topical Issues of Science" |date=2026-01-13 |url=https://intereuroconf.com/index.php/ispc/article/view/6689 |language=uz}}</ref> <ref name="jumaev2026b">{{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Mintaqada davlat innovatsiya siyosatini shakllantirish mexanizmlari |conference=International Conference on Developments in Education, Sciences and Humanities |date=2026-03-31 |url=https://intereuroconf.com/index.php/DESH/article/view/6691 |language=uz}}</ref> }} == Havolalar == * {{Official website|https://emu.uz}} [[:Turkum:Tarmoqlari boʻyicha Oʻzbekiston kompaniyalari]] pm44u8n3v7380wqt8xf3sseu5rh2wjk 6315734 6315729 2026-10-23T07:18:07Z Abdusattor Jumaniyozov 144854 Asoschiga havola 6315734 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = EMU Express | native_name = «Express Mail Universal» MChJ | type = Masʼuliyati cheklangan jamiyat | industry = Kuryerlik xizmatlari, logistika | founded = 2016-yil 7-noyabr<ref name="spot2026" /> | founder = [[Murod Jumayev]] | location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | hq_location_city = [[Toshkent]] | hq_location_country = [[Oʻzbekiston]] | area_served = Oʻzbekiston, [[Qozogʻiston]]; xalqaro joʻnatmalar | key_people = Murod Jumayev (direktor)<ref name="leadership" /> | services = Ekspress pochta, kuryerlik yetkazib berish, yuk tashish, fulfilment, elektron tijorat logistikasi | num_employees = 500 dan ortiq (2026)<ref name="about" /> | website = [https://emu.uz emu.uz] }} '''EMU Express''' (rasmiy nomi — '''«Express Mail Universal» MChJ''') — [[Toshkent]]da joylashgan xususiy kuryerlik, ekspress pochta va [[logistika]] kompaniyasi. 2016-yilda tashkil etilgan; jismoniy shaxslar va biznes, jumladan internet-doʻkonlar uchun mamlakat ichida va xalqaro miqyosda posilka yetkazib berish, yuk tashish va fulfilment xizmatlarini koʻrsatadi<ref name="about" />. Kompaniya maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil holatiga Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 250 dan ortiq avtomobil va 500 dan ortiq xodimga ega, shuningdek [[Qozogʻiston]]da ofislar tarmogʻi mavjud<ref name="about" />. == Tarixi == === Tashkil topishi === Kompaniya asoschisi [[Murod Jumayev]] [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]da pochta aloqasi texnologiyalari boʻyicha tahsil olgan va 2008-yildan milliy pochta operatori «Oʻzbekiston pochtasi»ning Buxoro filialida ishlagan<ref name="spot2026" />. Kompaniya gʻoyasi 2016-yilda Jumayevning Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi magistraturasida oʻqish davrida olti nafar talabadan iborat guruh ishlab chiqqan biznes-rejalashtirish loyihasi sifatida paydo boʻlgan; kompaniya 2016-yil 7-noyabrda tashkil etilgan<ref name="spot2026" />. Dastlabki yillarda kompaniya '''EMU (ekspress pochta)''' nomi ostida faoliyat yuritgan va emblemasi sifatida [[emu]] qushidan foydalangan<ref name="kun2017" /><ref name="daryo2017" />. === Dastlabki oʻsish (2017—2020) === 2017-yilda kompaniya Oʻzbekiston boʻylab hujjat va posilkalarni Toshkent va viloyat markazlari oʻrtasida 24 soat ichida yetkazib berishni taklif qilgan<ref name="kun2017" /><ref name="daryo2017" />. Oʻsha vaqtda uning [[Andijon (shahar)|Andijon]], [[Buxoro]], [[Navoiy (shahar)|Navoiy]], [[Samarqand]], [[Qarshi]], [[Termiz]], [[Nukus]], [[Urganch]], [[Fargʻona]], [[Namangan]], [[Jizzax (shahar)|Jizzax]] va [[Guliston]] kabi viloyat markazlarida ofislari boʻlgan<ref name="daryo2017" />. 2018-yil yanvarida bosh ofis Toshkentning [[Yakkasaroy tumani]]da joylashgan, mintaqaviy tarmoqqa [[Qoʻqon]] ham kirgan<ref name="gazeta2018" />. 2020-yil martiga kelib kompaniyada 150 dan ortiq xodim ishlagan, avtoparki 30 ta mashinadan iborat boʻlgan; u oʻzini jismoniy shaxslar va biznes, jumladan internet-doʻkonlarga xizmat koʻrsatuvchi litsenziyalangan kuryerlik operatori sifatida taqdim etgan<ref name="kun2020" />. 2020-yil oʻrtalarida [[elektron tijorat]] korxonalari uchun joʻnatmalar hajmiga qarab chegirmalar joriy qilingan<ref name="gazeta2020" />. === Kengayish (2021-yildan) === 2026-yilda kompaniya oʻzining 10 yilligini nishonladi<ref name="spot2026" />. Bu vaqtga kelib u Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchasi, 250 dan ortiq avtomobil va 500 dan ortiq xodimga<ref name="about" />, shuningdek Oʻzbekistondan tashqaridagi birinchi bozori — Qozogʻistonda ofislar tarmogʻiga ega ekanini maʼlum qildi<ref name="spot2026" />. <!-- MANBA BILAN QOʻSHISH: Qozogʻistonga 2026-yil 1-martdan chiqish, Exline brendi --> Oʻsha yili kuryer chaqirish uchun mobil ilova ishga tushirildi<ref name="gazeta2026" />. == Asosiy koʻrsatkichlar == {| class="wikitable" |+ Kompaniya maʼlumotlariga koʻra faoliyat koʻrsatkichlari ! Yil !! Xodimlar !! Avtomobillar !! Tarmoq !! Manba |- | 2017 || — || — || 12 ta viloyat markazida ofislar || <ref name="daryo2017" /> |- | 2020 || 150+ || 30 || — || <ref name="kun2020" /> |- | 2026 || 500+ || 250+ || Oʻzbekistonda 200+ filial va shoxobcha; Qozogʻistonda ofislar || <ref name="about" /> |} == Faoliyati == EMU Express Oʻzbekistonning barcha hududlarida, jumladan [[Qoraqalpogʻiston]]da filiallar va buyurtma berish-olish shoxobchalari tarmogʻiga ega<ref name="about" />. Kompaniyaning yuridik manzili: Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Shota Rustaveli koʻchasi, 35/1<ref name="iso" />. Kompaniya maʼlumotlariga koʻra, har bir posilka barcha bosqichlarda skanerlanadi, bu esa joʻnatmalarni real vaqtda onlayn kuzatish imkonini beradi; mijozlar joʻnatma holati haqida SMS-xabarnomalar oladi<ref name="about" /><ref name="home" />. Kompaniyaning [[iOS]] va [[Android]] uchun mobil ilovasi bor<ref name="home" />. Ayrim filiallarda internet-doʻkon xaridorlari uchun kiyim kiyib koʻrish xonalari mavjud<ref name="about" />. === Qozogʻiston === <!-- MANBA BILAN QOʻSHISH: chiqish sanasi (2026-yil 1-mart), yuridik shaxs, Exline brendi --> Qozogʻiston kompaniyaning Oʻzbekistondan tashqaridagi birinchi bozori boʻldi. 2026-yilga kelib u mamlakatning 17 ta viloyatida hamda uchta yirik shaharda, jumladan [[Olmaota]] va [[Ostona]]da ofislar ochdi<ref name="spot2026" />. == Xizmatlari == Kompaniya quyidagi xizmatlarni koʻrsatadi<ref name="about" />: * Oʻzbekiston boʻylab ekspress pochta va kuryerlik yetkazib berish; * xalqaro pochta va kuryerlik yetkazib berish; * «eshikdan eshikkacha» yetkazib berish; * yuk tashish va yuklarni konsolidatsiya qilish; * internet-doʻkonlar va marketpleyslar uchun logistika; * fulfilment va omborda saqlash; * B2B va B2C logistikasi. == Rahbariyati == 2026-yil holatiga kompaniyani uning asoschisi va direktori Murod Jumayev boshqaradi<ref name="leadership" />. 2018-yil aprelida dividendlarga 25 foizlik soliq taklifi muhokamasi chogʻida Jumayev bu choraga tadbirkorlar uchun zarba sifatida baho bergan<ref name="xabar" />. U, shuningdek, [[raqamli iqtisodiyot]] sharoitida yoshlar bandligi va mintaqaviy innovatsiya siyosati mavzularida konferensiya maqolalari chop etgan<ref name="jumaev2026a" /><ref name="jumaev2026b" />. == Sertifikatlash == 2021-yil noyabridan kompaniyaning sifat menejmenti tizimi ISO 9001:2015 standarti boʻyicha «kuryerlik yetkazib berish va yuk tashish» sohasida sertifikatlangan (sertifikat № GIUZ-1031-QC; dastlabki sertifikatlash — 2021-yil 10-noyabr, amaldagi sertifikat 2025-yil 2-dekabrda berilgan va har yilgi nazorat auditi sharti bilan 2027-yil 9-noyabrgacha amal qiladi). Sertifikat International Accreditation Service tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan Janubiy Koreyaning G-CERTI (Seul) sertifikatlash organi tomonidan berilgan<ref name="iso" />. == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name="about">{{cite web |title=EMU Express haqida — logistika kompaniyasi |url=https://emu.uz/uz/about |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="home">{{cite web |title=EMU Express — Courier and Delivery in Uzbekistan |url=https://emu.uz/en |website=EMU Express |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="leadership">{{cite web |title=Rahbariyat va boshqaruv jamoasi |url=https://emu.uz/uz/leadership |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="iso">{{cite web |title=Certificate of Registration: ISO 9001:2015 — Express Mail Universal LLC (No. GIUZ-1031-QC) |url=https://emu.uz/iso-9001-certificate.pdf |format=PDF |publisher=G-CERTI |date=2025-12-02 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="spot2026">{{cite web |title=Logistika bozorida 10 yil: EMU Express qanday qilib milliy tarmoqqa aylandi va Qozog‘istonga chiqdi? |url=https://www.spot.uz/oz/2026/05/04/emu-express/ |website=Spot.uz |date=2026-05-04 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="kun2017">{{cite web |title=Vaqtni va pulni tejashning eng oson yo‘li – bugun jo‘nating, ertaga oling |url=https://kun.uz/news/2017/05/30/vaktni-va-pulni-tezasning-eng-oson-juli-bugun-zunating-ertaga-oling |website=Kun.uz |date=2017-05-30 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="daryo2017">{{cite web |title=Siz muhim hujjat, jo‘natma yoki pochta jo‘natish haqida o‘ylab turibsizmi? Unda EMU siz uchun tez, ishonchli va xavfsiz yetkazib berishni ta’minlash xizmatidir |url=https://daryo.uz/2017/07/10/siz-muhim-hujjat-jonatma-yoki-pochta-jonatish-haqida-uylab-turibsizmi-unda-emu-siz-uchun-tez-ishonchli-va-xavfsiz-yetkazib-berishni-taminlash-xizmatidir |website=Daryo |date=2017-07-10 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2018">{{cite web |title=EMU доставит почту и посылки в любую точку Узбекистана за день |url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/01/09/emu/ |website=Gazeta.uz |date=2018-01-09 |language=ru |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="kun2020">{{cite web |title=Vaqt inson uchun muhim va qimmatlidir. EMU bilan ham vaqtni, ham naqdni tejang! |url=https://kun.uz/news/2020/03/12/vaqt-inson-uchun-muhim-va-qimmatlidir-emu-bilan-ham-vaqtni-ham-naqdni-tejang |website=Kun.uz |date=2020-03-12 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2020">{{cite web |title=EMU доставит посылку по всему Узбекистану от 7 тысяч сумов |url=https://www.gazeta.uz/ru/2020/06/29/emu-delivery/ |website=Gazeta.uz |date=2020-06-29 |language=ru |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="gazeta2026">{{cite web |title=EMU Express bepul kuryer chaqirish imkonini taqdim etadi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/08/12/emu-express/ |website=Gazeta.uz |date=2026-08-12 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="xabar">{{cite web |title=Murod Jumaev: 25 foizlik dividend solig‘i tadbirkor uchun zarba |url=https://www.xabar.uz/uz/tahlil/murod-jumaev-25-foizlik-dividend-soligi-tadbirkor-uchun-zarba |website=Xabar.uz |date=2018-04-23 |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="jumaev2026a">{{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Raqamli iqtisodiyot sharoitida yoshlarni band qilish muammolari |conference=International Scientific and Practical Conference "Topical Issues of Science" |date=2026-01-13 |url=https://intereuroconf.com/index.php/ispc/article/view/6689 |language=uz}}</ref> <ref name="jumaev2026b">{{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Mintaqada davlat innovatsiya siyosatini shakllantirish mexanizmlari |conference=International Conference on Developments in Education, Sciences and Humanities |date=2026-03-31 |url=https://intereuroconf.com/index.php/DESH/article/view/6691 |language=uz}}</ref> }} == Havolalar == * {{Official website|https://emu.uz}} [[:Turkum:Tarmoqlari boʻyicha Oʻzbekiston kompaniyalari]] j1y2w08wj8or33hqbdyi8k63xojvwm2 0 1466253 6315731 2026-10-23T07:17:12Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Adrián García Arias | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Adrián Israel García Arias | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1975|12|6|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | boʻyi = 1.84 m | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1997–2002 | klublar1 = Deportivo Toluca F.C....“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315731 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Adrián García Arias | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Adrián Israel García Arias | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1975|12|6|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | boʻyi = 1.84 m | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1997–2002 | klublar1 = [[Deportivo Toluca F.C.|Toluca]] | isht1 = 170 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2002–2003 | klublar2 = [[Club América|América]] | isht2 = 14 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2003 | klublar3 = [[Santos Laguna]] | isht3 = 7 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2003–2005 | klublar4 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | isht4 = 50 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2005–2009 | klublar5 = [[San Luis F.C.|San Luis]] | isht5 = 95 | gollar5 = 1 | yillar6 = 2009–2010 | klublar6 = [[Indios de Ciudad Juárez|Indios]] | isht6 = 10 | gollar6 = 0 | yillar7 = 2010–2011 | klublar7 = [[Monarcas Morelia|Morelia]] | isht7 = 26 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2011–2014 | klublar8 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht8 = 39 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2013–2014 | klublar9 = → [[Club Celaya|Celaya]] (ijara) | isht9 = 4 | gollar9 = 0 | boshliqyillar1 = 2015 | boshliqklublari1 = [[Deportivo Corregidora]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2017 | boshliqklublari2 = [[Generales de Navojoa]] | boshliqyillar3 = 2017–2018 | boshliqklublari3 = [[Ocelotes UNACH|UNACH]] | boshliqyillar4 = 2019 | boshliqklublari4 = [[Cocodrilos de Tabasco]] | boshliqyillar5 = 2021 | boshliqklublari5 = [[Michoacán F.C.]] | boshliqyillar6 = 2021–2022 | boshliqklublari6 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] (yordamchi) | boshliqyillar7 = 2022 | boshliqklublari7 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar8 = 2022 | boshliqklublari8 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] | boshliqyillar9 = 2022–2023 | boshliqklublari9 = [[Deportivo Malacateco|Malacateco]] | boshliqyillar10 = 2023 | boshliqklublari10 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] | boshliqyillar11 = 2024 | boshliqklublari11 = [[Cobán Imperial]] | boshliqyillar12 = 2024 | boshliqklublari12 = [[Deportivo Zacapa|Zacapa]] | boshliqyillar13 = 2025 | boshliqklublari13 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] | boshliqyillar14 = 2025 | boshliqklublari14 = [[Atlético Mictlán]] | milliyyillar1 = 2002 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 3 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2013-yil 2-noyabr }} '''Adrián Israel García Arías''' ([[1975-yil]] [[6-dekabr]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va hozirda futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>[https://espndeportes.espn.com/futbol/jugador/_/id/149504/adrian-garcia-arias Adrían García Arías Biografía, Numeritos, Noticias]</ref>. U oʻzining futbolchilik faoliyatini Meksikaning „[[Club Celaya|Celaya]]“ klubida yakunlagan hamda keyinchalik Liga TDP ishtirokchisi „[[Michoacán F.C.]]“ jamoasini boshqargan<ref>{{cite web |title=Dirigirá Adrián García Arias a Michoacán F.C. |url=https://www.quadratin.com.mx/Deportes/dirigira-adrian-garcia-arias-a-michoacan-fc/ |website=Quadratin Michoacán |access-date=2021-yil 27-iyul |language=es |date=2021-yil 26-iyul}}</ref>. Hozirgi kunda mutaxassis Gvatemalaning Liga Nacional qatnashchisi hisoblangan „[[Deportivo Zacapa|Zacapa]]“ klubida bosh murabbiy boʻlib ishlamoqda. == Terma jamoadagi faoliyati == 2002-yilda García Arias [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika terma jamoasi]] safida 2002-yilgi CONCACAF Oltin kubogi doirasida ikkita oʻyinda maydonga tushgan<ref>{{Medio Tiempo|adrian-garcia-arias}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=10802}} {{DEFAULTSORT:Garcia Arias, Adrian}} [[Turkum:1975-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club América futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Jaguares F.C. futbolchilari]] [[Turkum:San Luis F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Indios de Ciudad Juárez futbolchilari]] [[Turkum:Atlético Morelia futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club Celaya futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} d531sj15ea5017wzzk0uisq6z5og1if 6315732 6315731 2026-10-23T07:17:18Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Club Celaya futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315732 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Adrián García Arias | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Adrián Israel García Arias | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1975|12|6|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | boʻyi = 1.84 m | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1997–2002 | klublar1 = [[Deportivo Toluca F.C.|Toluca]] | isht1 = 170 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2002–2003 | klublar2 = [[Club América|América]] | isht2 = 14 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2003 | klublar3 = [[Santos Laguna]] | isht3 = 7 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2003–2005 | klublar4 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | isht4 = 50 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2005–2009 | klublar5 = [[San Luis F.C.|San Luis]] | isht5 = 95 | gollar5 = 1 | yillar6 = 2009–2010 | klublar6 = [[Indios de Ciudad Juárez|Indios]] | isht6 = 10 | gollar6 = 0 | yillar7 = 2010–2011 | klublar7 = [[Monarcas Morelia|Morelia]] | isht7 = 26 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2011–2014 | klublar8 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht8 = 39 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2013–2014 | klublar9 = → [[Club Celaya|Celaya]] (ijara) | isht9 = 4 | gollar9 = 0 | boshliqyillar1 = 2015 | boshliqklublari1 = [[Deportivo Corregidora]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2017 | boshliqklublari2 = [[Generales de Navojoa]] | boshliqyillar3 = 2017–2018 | boshliqklublari3 = [[Ocelotes UNACH|UNACH]] | boshliqyillar4 = 2019 | boshliqklublari4 = [[Cocodrilos de Tabasco]] | boshliqyillar5 = 2021 | boshliqklublari5 = [[Michoacán F.C.]] | boshliqyillar6 = 2021–2022 | boshliqklublari6 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] (yordamchi) | boshliqyillar7 = 2022 | boshliqklublari7 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar8 = 2022 | boshliqklublari8 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] | boshliqyillar9 = 2022–2023 | boshliqklublari9 = [[Deportivo Malacateco|Malacateco]] | boshliqyillar10 = 2023 | boshliqklublari10 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] | boshliqyillar11 = 2024 | boshliqklublari11 = [[Cobán Imperial]] | boshliqyillar12 = 2024 | boshliqklublari12 = [[Deportivo Zacapa|Zacapa]] | boshliqyillar13 = 2025 | boshliqklublari13 = [[Deportivo Achuapa|Achuapa]] | boshliqyillar14 = 2025 | boshliqklublari14 = [[Atlético Mictlán]] | milliyyillar1 = 2002 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 3 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2013-yil 2-noyabr }} '''Adrián Israel García Arías''' ([[1975-yil]] [[6-dekabr]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va hozirda futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>[https://espndeportes.espn.com/futbol/jugador/_/id/149504/adrian-garcia-arias Adrían García Arías Biografía, Numeritos, Noticias]</ref>. U oʻzining futbolchilik faoliyatini Meksikaning „[[Club Celaya|Celaya]]“ klubida yakunlagan hamda keyinchalik Liga TDP ishtirokchisi „[[Michoacán F.C.]]“ jamoasini boshqargan<ref>{{cite web |title=Dirigirá Adrián García Arias a Michoacán F.C. |url=https://www.quadratin.com.mx/Deportes/dirigira-adrian-garcia-arias-a-michoacan-fc/ |website=Quadratin Michoacán |access-date=2021-yil 27-iyul |language=es |date=2021-yil 26-iyul}}</ref>. Hozirgi kunda mutaxassis Gvatemalaning Liga Nacional qatnashchisi hisoblangan „[[Deportivo Zacapa|Zacapa]]“ klubida bosh murabbiy boʻlib ishlamoqda. == Terma jamoadagi faoliyati == 2002-yilda García Arias [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika terma jamoasi]] safida 2002-yilgi CONCACAF Oltin kubogi doirasida ikkita oʻyinda maydonga tushgan<ref>{{Medio Tiempo|adrian-garcia-arias}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=10802}} {{DEFAULTSORT:Garcia Arias, Adrian}} [[Turkum:1975-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club América futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Jaguares F.C. futbolchilari]] [[Turkum:San Luis F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Indios de Ciudad Juárez futbolchilari]] [[Turkum:Atlético Morelia futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 64bouudzwgq3cl69whqiolfkljane27 2 1466254 6315733 2026-10-23T07:18:06Z Abdusattor Jumaniyozov 144854 Maqola qoralamasi (manfaatlar toʻqnashuvi: muallif EMU Express xodimi) 6315733 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Murod Jumayev | native_name = Jumayev Murod Gʻafurovich | education = [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]; Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi<ref name="spot" /> | occupation = Tadbirkor | known_for = [[EMU Express]] asoschisi | title = EMU Express direktori<ref name="lead" /> }} '''Jumayev Murod Gʻafurovich''' — oʻzbek tadbirkori, kuryerlik va logistika kompaniyasi [[EMU Express]] asoschisi va direktori<ref name="spot" /><ref name="lead" />. == Ilk faoliyati == [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]da pochta aloqasi texnologiyalari yoʻnalishida tahsil olgan. 2008-yildan milliy pochta operatori «Oʻzbekiston pochtasi»ning [[Buxoro]] filialida ishlab, sohaning ichki jarayonlarini oʻrgangan<ref name="spot" />. == EMU Express == 2016-yilda [[Toshkent]]dagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi magistraturasida oʻqib yurgan paytida Jumayev kuryerlik kompaniyasi gʻoyasini taklif qilgan; bu gʻoyani olti nafar talabadan iborat guruh biznes-rejalashtirish loyihasi sifatida ishlab chiqqan. EMU Express kompaniyasi 2016-yil 7-noyabrda tashkil etilgan<ref name="spot" />. 2026-yil holatiga Jumayev kompaniya direktori hisoblanadi<ref name="lead" />. Bu vaqtga kelib kompaniya Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchasi, 500 dan ortiq xodim hamda [[Qozogʻiston]]da ofislar tarmogʻiga ega ekanini maʼlum qilgan<ref name="about" />. == Ijtimoiy fikrlari == 2018-yil aprelida dividend soligʻini 25 foizgacha oshirish taklifi muhokamasi chogʻida Jumayev bu chora tadbirkorlar uchun katta zarba boʻlishi mumkinligini aytgan<ref name="xabar" />. == Nashrlari == * {{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Raqamli iqtisodiyot sharoitida yoshlarni band qilish muammolari |conference=International Scientific and Practical Conference "Topical Issues of Science" |date=2026-01-13 |url=https://intereuroconf.com/index.php/ispc/article/view/6689 |language=uz}} * {{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Mintaqada davlat innovatsiya siyosatini shakllantirish mexanizmlari |conference=International Conference on Developments in Education, Sciences and Humanities |date=2026-03-31 |url=https://intereuroconf.com/index.php/DESH/article/view/6691 |language=uz}} == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name="spot">{{cite web |title=Logistika bozorida 10 yil: EMU Express qanday qilib milliy tarmoqqa aylandi va Qozog‘istonga chiqdi? |url=https://www.spot.uz/oz/2026/05/04/emu-express/ |website=Spot.uz |date=2026-05-04 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="lead">{{cite web |title=Rahbariyat va boshqaruv jamoasi |url=https://emu.uz/uz/leadership |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="about">{{cite web |title=EMU Express haqida — logistika kompaniyasi |url=https://emu.uz/uz/about |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="xabar">{{cite web |title=Murod Jumayev: «Dividend solig‘ining 25 foiz qilinishi tadbirkor uchun katta zarba bo‘lishi mumkin» |url=https://www.xabar.uz/uz/tahlil/murod-jumaev-25-foizlik-dividend-soligi-tadbirkor-uchun-zarba |website=Xabar.uz |date=2018-04-23 |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> }} == Havolalar == * [https://emu.uz/uz/leadership EMU Express rahbariyati] 7m8xlt7egdie2n3kd5o3sflakwmh67x 6315745 6315733 2026-10-23T07:26:30Z Abdusattor Jumaniyozov 144854 2022-yilgi maqola 6315745 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Murod Jumayev | native_name = Jumayev Murod Gʻafurovich | education = [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]; Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi<ref name="spot" /> | occupation = Tadbirkor | known_for = [[EMU Express]] asoschisi | title = EMU Express direktori<ref name="lead" /> }} '''Jumayev Murod Gʻafurovich''' — oʻzbek tadbirkori, kuryerlik va logistika kompaniyasi [[EMU Express]] asoschisi va direktori<ref name="spot" /><ref name="lead" />. == Ilk faoliyati == [[Toshkent axborot texnologiyalari universiteti]]da pochta aloqasi texnologiyalari yoʻnalishida tahsil olgan. 2008-yildan milliy pochta operatori «Oʻzbekiston pochtasi»ning [[Buxoro]] filialida ishlab, sohaning ichki jarayonlarini oʻrgangan<ref name="spot" />. == EMU Express == 2016-yilda [[Toshkent]]dagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi magistraturasida oʻqib yurgan paytida Jumayev kuryerlik kompaniyasi gʻoyasini taklif qilgan; bu gʻoyani olti nafar talabadan iborat guruh biznes-rejalashtirish loyihasi sifatida ishlab chiqqan. EMU Express kompaniyasi 2016-yil 7-noyabrda tashkil etilgan<ref name="spot" />. 2026-yil holatiga Jumayev kompaniya direktori hisoblanadi<ref name="lead" />. Bu vaqtga kelib kompaniya Oʻzbekistonda 200 dan ortiq filial va xizmat koʻrsatish shoxobchasi, 500 dan ortiq xodim hamda [[Qozogʻiston]]da ofislar tarmogʻiga ega ekanini maʼlum qilgan<ref name="about" />. == Ijtimoiy fikrlari == 2018-yil aprelida dividend soligʻini 25 foizgacha oshirish taklifi muhokamasi chogʻida Jumayev bu chora tadbirkorlar uchun katta zarba boʻlishi mumkinligini aytgan<ref name="xabar" />. == Nashrlari == * {{cite journal |last=Jumayev |first=Murod Gʻafurovich |title=Ўзбекистонда логистик компанияларни молиялаштириш жараёнларини такомиллаштириш |journal=Eurasian Journal of Law, Finance and Applied Sciences |volume=2 |issue=11 |pages=103–112 |date=2022-10-08 |issn=2181-2853 |doi=10.5281/zenodo.7161877 |language=uz}} * {{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Raqamli iqtisodiyot sharoitida yoshlarni band qilish muammolari |conference=International Scientific and Practical Conference "Topical Issues of Science" |date=2026-01-13 |url=https://intereuroconf.com/index.php/ispc/article/view/6689 |language=uz}} * {{cite conference |last=Jumaev |first=M. G. |title=Mintaqada davlat innovatsiya siyosatini shakllantirish mexanizmlari |conference=International Conference on Developments in Education, Sciences and Humanities |date=2026-03-31 |url=https://intereuroconf.com/index.php/DESH/article/view/6691 |language=uz}} == Manbalar == {{Reflist|refs= <ref name="spot">{{cite web |title=Logistika bozorida 10 yil: EMU Express qanday qilib milliy tarmoqqa aylandi va Qozog‘istonga chiqdi? |url=https://www.spot.uz/oz/2026/05/04/emu-express/ |website=Spot.uz |date=2026-05-04 |language=uz |access-date=2026-10-23 |type=Homiylik materiali}}</ref> <ref name="lead">{{cite web |title=Rahbariyat va boshqaruv jamoasi |url=https://emu.uz/uz/leadership |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="about">{{cite web |title=EMU Express haqida — logistika kompaniyasi |url=https://emu.uz/uz/about |website=EMU Express |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> <ref name="xabar">{{cite web |title=Murod Jumayev: «Dividend solig‘ining 25 foiz qilinishi tadbirkor uchun katta zarba bo‘lishi mumkin» |url=https://www.xabar.uz/uz/tahlil/murod-jumaev-25-foizlik-dividend-soligi-tadbirkor-uchun-zarba |website=Xabar.uz |date=2018-04-23 |language=uz |access-date=2026-10-23}}</ref> }} == Havolalar == * [https://emu.uz/uz/leadership EMU Express rahbariyati] 4fy8sqlchwilu7dd0f30logjccmnfxk 0 1466255 6315735 2026-10-23T07:19:27Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ángel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ángel Eduardo García Gutiérrez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|2|3|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1999–2003 | klublar1 = Tigres UANL|UA...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315735 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ángel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ángel Eduardo García Gutiérrez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|2|3|df=y}} | tavallud_joyi = [[Monterrey]], [[Nuevo Leon|Nuevo Leon shtati]], [[Meksika]] | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1999–2003 | klublar1 = [[Tigres UANL|UANL]] | isht1 = 1 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2003 | klublar2 = [[Cobras de Ciudad Juárez|Cobras]] | isht2 = 7 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2003–2004 | klublar3 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht3 = 4 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2004–2005 | klublar4 = [[Cobras de Ciudad Juárez|Cobras]] | isht4 = 29 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2005–2006 | klublar5 = [[Correcaminos UAT|UAT]] | isht5 = 30 | gollar5 = 5 | yillar6 = 2007–2008 | klublar6 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht6 = 40 | gollar6 = 2 | yillar7 = 2008 | klublar7 = [[Tiburones Rojos de Coatzacoalcos|Veracruz Premier]] | isht7 = 8 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2008 | klublar8 = [[Albinegros de Orizaba|Orizaba]] | isht8 = 1 | gollar8 = 0 | boshliqyillar1 = 2013–2015 | boshliqklublari1 = [[C.F. Monterrey Reserves and Academy|Rayados Monterrey]] | boshliqyillar2 = 2016–2018 | boshliqklublari2 = [[Tigres UANL Reserves and Academy|Tigres UANL Reserves]] }} '''Ángel Eduardo García Gutiérrez''' ([[1976-yil]] [[2-mart]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va hozirda futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan<ref>{{cite web |url=http://sub15.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/10998/eyJpZENsdWIiOiA5Mn0=/angel-eduardo-garcia-gutierrez |title= Angel García|publisher= LIGA BBVA Bancomer MX |website= LigaMX.net |date=1999-03-13 |access-date= 2017-09-07}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Angel}} [[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Tigres UANL futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Cobras de Querétaro futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Albinegros de Orizaba futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 95wlebte6gzd2et12lxvxo5pk945ifd 0 1466256 6315736 2026-10-23T07:21:11Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ángel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ángel García Hernández | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|9|1|df=y}} | tavallud_joyi = [[Cuautitlán Izcalli|Kuautitlan Iskali]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.72 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2014–2020 | yoshlikklublari1 = Club Univer...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315736 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ángel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ángel García Hernández | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|9|1|df=y}} | tavallud_joyi = [[Cuautitlán Izcalli|Kuautitlan Iskali]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.72 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2014–2020 | yoshlikklublari1 = [[Club Universidad Nacional|UNAM]] | yillar1 = 2020–2023 | klublar1 = [[Club Universidad Nacional|UNAM]] | isht1 = 14 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2021–2023 | klublar2 = → [[Pumas Tabasco]] (ijara) | isht2 = 26 | gollar2 = 3 | yillar3 = 2023–2024 | klublar3 = [[Chihuahua F.C.|Chihuahua]] | isht3 = 6 | gollar3 = 0 | club-update = 2023-yil 9-aprel }} '''Ángel García Hernández''' ([[2000-yil]] [[1-sentyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, [[Yarim himoyachi|yarim himoyachi]] pozitsiyasida toʻp suradi<ref>{{cite web |url=https://sub20.ligamx.net/cancha/jugador/113037/angel-garcia-hernandez |title=angel-garcia-hernandez |publisher=LIGA MX |website=ligabbva.mx |date=2001-07-12 |access-date=2020-04-03}}</ref>. == Statistikasi == === Klub === ''2023-yil 9-aprel holatiga koʻra''<ref name="soccerway">{{soccerway|angel--garcia-hernandez/624067}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="3"|[[Club Universidad Nacional|UNAM]] |2020–2021 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |12||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||12||0 |- |2021–2022 |2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2||0 |- !colspan="2"|Jami !14!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!14!!0 |- |rowspan="4"|[[Pumas Tabasco]] (ijara) |2020–2021 |rowspan="3"|[[Liga de Expansión MX]] |11||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||1 |- |2021–2022 |12||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||1 |- |2022–2023 |3||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||1 |- !colspan="2"|Jami !26!!3!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!26!!3 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !40!!3!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!40!!3 |} {{Izohlar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{soccerway|624067}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Angel}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli yarim himoyachilari]] [[Turkum:Pumas Tabasco futbolchilari]] [[Turkum:Pumas UNAM futbolchilari]] [[Turkum:Chihuahua F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Liga de Expansión MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} o9km9kgrb1q74h4uxqou4ba2a1vaq5q 6315737 6315736 2026-10-23T07:21:39Z Javoxir Yorqulov 130047 6315737 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ángel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Ángel García Hernández | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|9|1|df=y}} | tavallud_joyi = [[Cuautitlán Izcalli|Kuautitlan Iskali]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.72 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2014–2020 | yoshlikklublari1 = [[Club Universidad Nacional|UNAM]] | yillar1 = 2020–2023 | klublar1 = [[Club Universidad Nacional|UNAM]] | isht1 = 14 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2021–2023 | klublar2 = → [[Pumas Tabasco]] (ijara) | isht2 = 26 | gollar2 = 3 | yillar3 = 2023–2024 | klublar3 = [[Chihuahua F.C.|Chihuahua]] | isht3 = 6 | gollar3 = 0 | club-update = 2023-yil 9-aprel }} '''Ángel García Hernández''' ([[2000-yil]] [[1-sentyabr]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, [[Yarim himoyachi|yarim himoyachi]] pozitsiyasida toʻp suradi<ref>{{cite web |url=https://sub20.ligamx.net/cancha/jugador/113037/angel-garcia-hernandez |title=angel-garcia-hernandez |publisher=LIGA MX |website=ligabbva.mx |date=2001-07-12 |access-date=2020-04-03}}</ref>. == Statistikasi == === Klub === ''2023-yil 9-aprel holatiga koʻra''<ref name="soccerway">{{soccerway|angel--garcia-hernandez/624067}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok !colspan="2"|Mintaqaviy !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |rowspan="3"|[[Club Universidad Nacional|UNAM]] |2020–2021 |rowspan="2"|[[Liga MX]] |12||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||12||0 |- |2021–2022 |2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2||0 |- !colspan="2"|Jami !14!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!14!!0 |- |rowspan="4"|[[Pumas Tabasco]] (ijara) |2020–2021 |rowspan="3"|[[Liga de Expansión MX]] |11||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||1 |- |2021–2022 |12||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||1 |- |2022–2023 |3||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||1 |- !colspan="2"|Jami !26!!3!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!26!!3 |- ! colspan="3" |Karyerasida jami !40!!3!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!40!!3 |} {{Izohlar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{soccerway|624067}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Angel}} [[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Pumas Tabasco futbolchilari]] [[Turkum:Pumas UNAM futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} knh7uzi50212r0py5gh8y7ky70x13u1 0 1466257 6315738 2026-10-23T07:22:18Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Johnny García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Johnny García Lopez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|7|19|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.80 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2000–2001 | yoshlikklublari1 = Ta...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315738 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Johnny García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Johnny García Lopez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|7|19|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.80 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2000–2001 | yoshlikklublari1 = Tapatio | yillar1 = 2001–2006 | klublar1 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht1 = 138 | gollar1 = 10 | yillar2 = 2006 | klublar2 = [[Chivas USA]] | isht2 = 2 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2006–2007 | klublar3 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | isht3 = 10 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2007–2010 | klublar4 = [[Santos Laguna]] | isht4 = 23 | gollar4 = 1 | club-update = 2008-yil 1-iyun }} '''Johnny García Lopez''' ([[1978-yil]] [[19-iyul]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == [https://web.archive.org/web/20160304234052/http://www.mediotiempo.com/jugador/johnny-garcia%26id_torneo%3D176%26id_liga%3D1 MedioTiempo.com saytida Johnny Garcia profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Johnny}} [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:Chivas USA futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Jaguares F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Oliy Futbol Ligasi (MLS) futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 70srsdoxxh6u4od4zlwjrykcorq1n0f 6315739 6315738 2026-10-23T07:22:36Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315739 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Johnny García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Johnny García Lopez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|7|19|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.80 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2000–2001 | yoshlikklublari1 = Tapatio | yillar1 = 2001–2006 | klublar1 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht1 = 138 | gollar1 = 10 | yillar2 = 2006 | klublar2 = [[Chivas USA]] | isht2 = 2 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2006–2007 | klublar3 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | isht3 = 10 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2007–2010 | klublar4 = [[Santos Laguna]] | isht4 = 23 | gollar4 = 1 | club-update = 2008-yil 1-iyun }} '''Johnny García Lopez''' ([[1978-yil]] [[19-iyul]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == [https://web.archive.org/web/20160304234052/http://www.mediotiempo.com/jugador/johnny-garcia%26id_torneo%3D176%26id_liga%3D1 MedioTiempo.com saytida Johnny Garcia profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Johnny}} [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:Chivas USA futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Jaguares F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Oliy Futbol Ligasi (MLS) futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 2iejbgdtdsx8vhjsouv22o0grt2meyy 6315740 6315739 2026-10-23T07:22:40Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Oliy Futbol Ligasi (MLS) futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315740 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Johnny García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Johnny García Lopez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1978|7|19|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.80 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2000–2001 | yoshlikklublari1 = Tapatio | yillar1 = 2001–2006 | klublar1 = [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] | isht1 = 138 | gollar1 = 10 | yillar2 = 2006 | klublar2 = [[Chivas USA]] | isht2 = 2 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2006–2007 | klublar3 = [[Chiapas F.C.|Chiapas]] | isht3 = 10 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2007–2010 | klublar4 = [[Santos Laguna]] | isht4 = 23 | gollar4 = 1 | club-update = 2008-yil 1-iyun }} '''Johnny García Lopez''' ([[1978-yil]] [[19-iyul]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == [https://web.archive.org/web/20160304234052/http://www.mediotiempo.com/jugador/johnny-garcia%26id_torneo%3D176%26id_liga%3D1 MedioTiempo.com saytida Johnny Garcia profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Johnny}} [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:Chivas USA futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Jaguares F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} nl1sunavf4vegqvtasuldbajfcbpo12 0 1466258 6315741 2026-10-23T07:23:35Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Juan Manuel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Juan Manuel García Zavala | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1980|2|18|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = [[Santos Laguna Reserves and Academy|Santos Laguna U-19]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = H...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315741 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Juan Manuel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Juan Manuel García Zavala | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1980|2|18|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = [[Santos Laguna Reserves and Academy|Santos Laguna U-19]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1999–2006 | klublar1 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht1 = 76 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2006–2009 | klublar2 = [[Club León|León]] | isht2 = 54 | gollar2 = 2 | yillar3 = 2008–2009 | klublar3 = → [[Correcaminos UAT]] (ijara) | isht3 = 25 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2010–2013 | klublar4 = [[Leones Negros UdeG|UdeG]] | isht4 = 59 | gollar4 = 3 | yillar5 = 2010 | klublar5 = → [[C.D. Veracruz|Veracruz]] (ijara) | isht5 = 6 | gollar5 = 1 | boshliqyillar1 = 2013–2014 | boshliqklublari1 = [[Leones Negros UdeG Premier]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2015–2017 | boshliqklublari2 = Chiapas Reserves and Academy | boshliqyillar3 = 2017–2018 | boshliqklublari3 = Club Atlas Reserves and Academy | boshliqyillar4 = 2019 | boshliqklublari4 = [[Celaya F.C.|Celaya]] (yordamchi) | boshliqyillar5 = 2020–2022 | boshliqklublari5 = [[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]] (yordamchi) | boshliqyillar6 = 2022–2023 | boshliqklublari6 = [[Santos Laguna (women)]] (yordamchi) | boshliqyillar7 = 2023– | boshliqklublari7 = Santos Laguna Reserves and Academy }} '''Juan Manuel García Zavala''' ([[1980-yil]] [[18-fevral]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == * {{Liga MX player|14387/juan-manuel-garcia-zavala|Juan Manuel García Zavala}} * [https://sub17.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/14387/juan-manuel-garcia-zavala Sub17.LigaMX.net saytida Juan Manuel García Zavala profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Juan Manuel}} [[Turkum:1980-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Leones Negros UdeG futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Veracruz futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} f0o7uabwedl5g05aao2zq7idc4q0pgj 6315742 6315741 2026-10-23T07:23:40Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315742 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Juan Manuel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Juan Manuel García Zavala | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1980|2|18|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.79 m | joriyklub = [[Santos Laguna Reserves and Academy|Santos Laguna U-19]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1999–2006 | klublar1 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht1 = 76 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2006–2009 | klublar2 = [[Club León|León]] | isht2 = 54 | gollar2 = 2 | yillar3 = 2008–2009 | klublar3 = → [[Correcaminos UAT]] (ijara) | isht3 = 25 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2010–2013 | klublar4 = [[Leones Negros UdeG|UdeG]] | isht4 = 59 | gollar4 = 3 | yillar5 = 2010 | klublar5 = → [[C.D. Veracruz|Veracruz]] (ijara) | isht5 = 6 | gollar5 = 1 | boshliqyillar1 = 2013–2014 | boshliqklublari1 = [[Leones Negros UdeG Premier]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2015–2017 | boshliqklublari2 = Chiapas Reserves and Academy | boshliqyillar3 = 2017–2018 | boshliqklublari3 = Club Atlas Reserves and Academy | boshliqyillar4 = 2019 | boshliqklublari4 = [[Celaya F.C.|Celaya]] (yordamchi) | boshliqyillar5 = 2020–2022 | boshliqklublari5 = [[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]] (yordamchi) | boshliqyillar6 = 2022–2023 | boshliqklublari6 = [[Santos Laguna (women)]] (yordamchi) | boshliqyillar7 = 2023– | boshliqklublari7 = Santos Laguna Reserves and Academy }} '''Juan Manuel García Zavala''' ([[1980-yil]] [[18-fevral]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan. == Havolalar == * {{Liga MX player|14387/juan-manuel-garcia-zavala|Juan Manuel García Zavala}} * [https://sub17.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/14387/juan-manuel-garcia-zavala Sub17.LigaMX.net saytida Juan Manuel García Zavala profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Juan Manuel}} [[Turkum:1980-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Club León futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:Leones Negros UdeG futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Veracruz futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} kkeftr0d1zbxxs4iw3lffktl3joqrhp 1 1466259 6315744 2026-10-23T07:25:15Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Munozara}} ~~~~“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315744 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} [[User:Javoxir Yorqulov|<font face="Harlow Solid Italic"><span style="color:#000000">Javoxir Yorqulov</span></font>]]^{[[User talk:Javoxir Yorqulov|<span style="color:#00721D">(suhbat uchun!)</span>]]} 07:25, 2026-yil 23-oktyabr (UTC) bf64ro7ne828xd7yqsii0xmg3wdsd0d 0 1466260 6315759 2026-10-23T08:37:38Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Karla García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Karla Vianey García Muñoz | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|8|22|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.62 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Karla Vianey García Muñoz|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/132201/eyJpZENsdWIiOiAxMTc3OH0=/...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315759 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Karla García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Karla Vianey García Muñoz | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|8|22|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.62 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Karla Vianey García Muñoz|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/132201/eyJpZENsdWIiOiAxMTc3OH0=/karla-vianey-garcia-munoz|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[Atlético San Luis (women)|Atlético San Luis]] | klubraqami = 2 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2018–2022 | klublar1 = [[Atlas F.C. (women)|Atlas]] | isht1 = 56 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2022–2025 | klublar2 = [[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]] | isht2 = 92 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2025– | klublar3 = [[Atlético San Luis (women)|Atlético San Luis]] | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | milliyyillar1 = 2018 | milliyjamoa1 = Meksika U-17 | milliyisht1 = | milliygollar1 = | club-update = 2023-yil 4-iyun | ntupdate = 2022-yil 12-mart }} '''Karla Vianey García Muñoz''' ([[2001-yil]] [[22-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[Atlético San Luis (women)|Atlético San Luis]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|url=https://mexico.as.com/mexico/2018/09/18/futbol/1537302620_510466.html|title=La Liga MX Femenil aporta 19 jugadoras a la selección sub-17 |date=2023-yil 12-avgust |publisher=AS}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2018-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Atlas F.C. (women)|Atlas]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Karla García: "Me gusta competir, dar más y que me exijan"|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.vavel.com/mx/futbol-mexicano/2018/08/26/atlas/939509-karla-garcia-me-gusta-competir-dar-mas-y-que-me-exijan.html|website=Vavel|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2022-yilda „[[Querétaro F.C. (women)|Querétaro]]“ klubi safiga qoʻshilgan<ref>{{cite web |title=Querétaro vence 2-1 al Atlético de San Luis en la Liga Mx Femenil|date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.jornada.com.mx/noticia/2025/02/15/deportes/queretaro-vence-2-1-al-atletico-de-san-luis-en-la-liga-mx-femenil-7733|website=La Jornada|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2025-yilda esa futbolchi „[[Atlético San Luis (women)|Atlético San Luis]]“ jamoasiga oʻtgan<ref>{{Cite web|url=https://www.atleticodesanluis.mx/jugadoras/detalle/448|title=Karla Vianey García Muñoz |date=2023-yil 12-avgust |publisher=Atlético San Luis}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Karla}} [[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 4008ozyjc1x2qz2oo8kj8qq7mjazvg1 0 1466261 6315760 2026-10-23T08:39:13Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Luis García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Luis Francisco García Llamas | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1964|4|4|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = [[Club Necaxa Reserves and Academy|Necaxa U18]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = Himoyachi (futbo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315760 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Luis García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Luis Francisco García Llamas | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1964|4|4|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = [[Club Necaxa Reserves and Academy|Necaxa U18]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1983–1989 | klublar1 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1989–1992 | klublar2 = [[Deportivo Toluca F.C.|Toluca]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 1993–1994 | klublar3 = [[Leones Negros UdeG|U. de G.]] | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = 1994–1995 | klublar4 = [[Correcaminos UAT|UAT]] | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = 1997–1998 | klublar5 = [[Tiburones Rojos de Veracruz|Veracruz]] | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = 1999–2000 | klublar6 = [[Cruz Azul]] | isht6 = 34 | gollar6 = 0 | yillar7 = 1999 | klublar7 = → [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] (ijara) | isht7 = 1 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2001–2002 | klublar8 = [[C.F. La Piedad|La Piedad]] | isht8 = 17 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2003 | klublar9 = [[Celaya F.C.|Celaya]] | isht9 = 4 | gollar9 = 0 | yillar10 = 2003–2004 | klublar10 = [[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] | isht10 = 21 | gollar10 = 0 | milliyyillar1 = 1983 | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = 3 | milliygollar1 = 0 | milliyyillar2 = 1983–1984 | milliyjamoa2 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht2 = 3 | milliygollar2 = 0 | boshliqyillar1 = 2005 | boshliqklublari1 = [[Club Tijuana|Tijuana]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2008 | boshliqklublari2 = [[Club Necaxa Premier|Necaxa Rayos]] | boshliqyillar3 = 2008 | boshliqklublari3 = [[Tiburones Rojos de Veracruz|Veracruz]] (yordamchi) | boshliqyillar4 = 2009–2010 | boshliqklublari4 = Club Atlas Reserves and Academy | boshliqyillar5 = 2010–2011 | boshliqklublari5 = Club Necaxa Reserves and Academy | boshliqyillar6 = 2011 | boshliqklublari6 = [[Club Necaxa|Necaxa]] | boshliqyillar7 = 2011–2013 | boshliqklublari7 = [[Club Necaxa Premier|Necaxa Rayos]] | boshliqyillar8 = 2014 | boshliqklublari8 = [[Club Necaxa|Necaxa]] (yordamchi) | boshliqyillar9 = 2014–2015 | boshliqklublari9 = Leones Negros UdeG Reserves and Academy | boshliqyillar10 = 2015–2016 | boshliqklublari10 = Atotonilco F. C. | boshliqyillar11 = 2015 | boshliqklublari11 = [[Correcaminos UAT|UAT]] (yordamchi) | boshliqyillar12 = 2016–2017 | boshliqklublari12 = Club Necaxa Reserves and Academy | boshliqyillar13 = 2018 | boshliqklublari13 = [[Atlético Reynosa]] (yordamchi) | boshliqyillar14 = 2018–2019 | boshliqklublari14 = [[Atlético San Luis]] (yordamchi) | boshliqyillar15 = 2019–2020 | boshliqklublari15 = Atlético San Luis U-20 | boshliqyillar16 = 2019 | boshliqklublari16 = [[Atlético San Luis]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar17 = 2020–2021 | boshliqklublari17 = [[Atlético San Luis Premier]] | boshliqyillar18 = 2020 | boshliqklublari18 = [[Atlético San Luis]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar19 = 2021 | boshliqklublari19 = Atlético San Luis Reserves and Academy | boshliqyillar20 = 2022 | boshliqklublari20 = [[Correcaminos UAT]] (yordamchi) | boshliqyillar21 = 2022– | boshliqklublari21 = Club Necaxa Reserves and Academy | club-update = 2019-yil oktyabr | ntupdate = 2025-yil 22-may }} '''Luis Francisco García Llamas''' ([[1964-yil]] [[4-aprel]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. 2019-yil 27-oktyabrdan boshlab mutaxassis „[[Atlético San Luis]]“ jamoasida vaqtinchalik bosh murabbiy sifatida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web |last1=Morales |first1=Rocío |title=¿Quién es Luis Francisco García Llamas, el técnico interino del Atlético de San Luis? |url=https://www.marca.com/claro-mx/futbol/liga-mx/2019/10/29/5db8b6ddca474167778b4624.html |website=Marca Claro |access-date=2019-yil 30-oktyabr |language=es}}</ref><ref name="NFT">{{NFT player|id=35840}}</ref>. == Izohlar == {{Izohlar}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Worldfootball.net|luis-garcia_8|new_id=pe154717}} * [http://sub20.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/369/eyJpZENsdWIiOiAxMzM4fQ==/luis-francisco-garcia-llamas sub20.ligamx.net saytidagi profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Luis}} [[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Leones Negros UdeG futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Veracruz futbolchilari]] [[Turkum:Cruz Azul futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:C.F. La Piedad futbolchilari]] [[Turkum:Club Celaya futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} d8o88sp7o9udj9edpiwcev9u3lvniw7 6315761 6315760 2026-10-23T08:39:35Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315761 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Luis García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Luis Francisco García Llamas | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1964|4|4|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = [[Club Necaxa Reserves and Academy|Necaxa U18]] (bosh murabbiy) | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1983–1989 | klublar1 = [[Club Atlas|Atlas]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1989–1992 | klublar2 = [[Deportivo Toluca F.C.|Toluca]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 1993–1994 | klublar3 = [[Leones Negros UdeG|U. de G.]] | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = 1994–1995 | klublar4 = [[Correcaminos UAT|UAT]] | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = 1997–1998 | klublar5 = [[Tiburones Rojos de Veracruz|Veracruz]] | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = 1999–2000 | klublar6 = [[Cruz Azul]] | isht6 = 34 | gollar6 = 0 | yillar7 = 1999 | klublar7 = → [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] (ijara) | isht7 = 1 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2001–2002 | klublar8 = [[C.F. La Piedad|La Piedad]] | isht8 = 17 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2003 | klublar9 = [[Celaya F.C.|Celaya]] | isht9 = 4 | gollar9 = 0 | yillar10 = 2003–2004 | klublar10 = [[Dorados de Sinaloa|Sinaloa]] | isht10 = 21 | gollar10 = 0 | milliyyillar1 = 1983 | milliyjamoa1 = Meksika U-20 | milliyisht1 = 3 | milliygollar1 = 0 | milliyyillar2 = 1983–1984 | milliyjamoa2 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht2 = 3 | milliygollar2 = 0 | boshliqyillar1 = 2005 | boshliqklublari1 = [[Club Tijuana|Tijuana]] (yordamchi) | boshliqyillar2 = 2008 | boshliqklublari2 = [[Club Necaxa Premier|Necaxa Rayos]] | boshliqyillar3 = 2008 | boshliqklublari3 = [[Tiburones Rojos de Veracruz|Veracruz]] (yordamchi) | boshliqyillar4 = 2009–2010 | boshliqklublari4 = Club Atlas Reserves and Academy | boshliqyillar5 = 2010–2011 | boshliqklublari5 = Club Necaxa Reserves and Academy | boshliqyillar6 = 2011 | boshliqklublari6 = [[Club Necaxa|Necaxa]] | boshliqyillar7 = 2011–2013 | boshliqklublari7 = [[Club Necaxa Premier|Necaxa Rayos]] | boshliqyillar8 = 2014 | boshliqklublari8 = [[Club Necaxa|Necaxa]] (yordamchi) | boshliqyillar9 = 2014–2015 | boshliqklublari9 = Leones Negros UdeG Reserves and Academy | boshliqyillar10 = 2015–2016 | boshliqklublari10 = Atotonilco F. C. | boshliqyillar11 = 2015 | boshliqklublari11 = [[Correcaminos UAT|UAT]] (yordamchi) | boshliqyillar12 = 2016–2017 | boshliqklublari12 = Club Necaxa Reserves and Academy | boshliqyillar13 = 2018 | boshliqklublari13 = [[Atlético Reynosa]] (yordamchi) | boshliqyillar14 = 2018–2019 | boshliqklublari14 = [[Atlético San Luis]] (yordamchi) | boshliqyillar15 = 2019–2020 | boshliqklublari15 = Atlético San Luis U-20 | boshliqyillar16 = 2019 | boshliqklublari16 = [[Atlético San Luis]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar17 = 2020–2021 | boshliqklublari17 = [[Atlético San Luis Premier]] | boshliqyillar18 = 2020 | boshliqklublari18 = [[Atlético San Luis]] (vaqtinchalik) | boshliqyillar19 = 2021 | boshliqklublari19 = Atlético San Luis Reserves and Academy | boshliqyillar20 = 2022 | boshliqklublari20 = [[Correcaminos UAT]] (yordamchi) | boshliqyillar21 = 2022– | boshliqklublari21 = Club Necaxa Reserves and Academy | club-update = 2019-yil oktyabr | ntupdate = 2025-yil 22-may }} '''Luis Francisco García Llamas''' ([[1964-yil]] [[4-aprel]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. 2019-yil 27-oktyabrdan boshlab mutaxassis „[[Atlético San Luis]]“ jamoasida vaqtinchalik bosh murabbiy sifatida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web |last1=Morales |first1=Rocío |title=¿Quién es Luis Francisco García Llamas, el técnico interino del Atlético de San Luis? |url=https://www.marca.com/claro-mx/futbol/liga-mx/2019/10/29/5db8b6ddca474167778b4624.html |website=Marca Claro |access-date=2019-yil 30-oktyabr |language=es}}</ref><ref name="NFT">{{NFT player|id=35840}}</ref>. == Izohlar == {{Izohlar}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Worldfootball.net|luis-garcia_8|new_id=pe154717}} * [http://sub20.ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/369/eyJpZENsdWIiOiAxMzM4fQ==/luis-francisco-garcia-llamas sub20.ligamx.net saytidagi profili] {{DEFAULTSORT:Garcia, Luis}} [[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Atlas F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Deportivo Toluca F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Leones Negros UdeG futbolchilari]] [[Turkum:Correcaminos UAT futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Veracruz futbolchilari]] [[Turkum:Cruz Azul futbolchilari]] [[Turkum:C.D. Guadalajara futbolchilari]] [[Turkum:C.F. La Piedad futbolchilari]] [[Turkum:Club Celaya futbolchilari]] [[Turkum:Dorados de Sinaloa futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} bzxthlfpain6ryiz8a7j1cggd27d9up 0 1466262 6315762 2026-10-23T08:40:41Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Miguel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Miguel García Zúñiga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|11|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1994–1998 | klublar1 = ...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315762 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Miguel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Miguel García Zúñiga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|11|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1994–1998 | klublar1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1998–2003 | klublar2 = [[Santos Laguna]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 2003–2004 | klublar3 = [[Trotamundos de Tijuana]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 2006–2011 | boshliqklublari1 = Santos Laguna Reserves and Academy | boshliqyillar2 = 2011 | boshliqklublari2 = [[Santos Laguna]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2011–2012 | boshliqklublari3 = Santos Laguna Reserves and Academy | boshliqyillar4 = 2013–2015 | boshliqklublari4 = [[Santos Laguna]] (yordamchi) | boshliqyillar5 = 2016 | boshliqklublari5 = Santos Laguna Premier | boshliqyillar6 = 2016 | boshliqklublari6 = [[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]] | boshliqyillar7 = 2017–2018 | boshliqklublari7 = Santos Laguna Premier }} '''Miguel García Zúñiga''' ([[1971-yil]] [[11-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Oʻzining futbolchilik faoliyatini „[[Trotamundos de Tijuana]]“ klubida yakunlagan hamda keyinchalik Ascenso MXning „[[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]]“ jamoasida bosh murabbiy sifatida ishlagan<ref>{{cite web|url=http://ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/4877/eyJpZENsdWIiOiAxNX0=/miguel-garcia-zuniga |title=LIGA BBVA Bancomer MX |website=Ligamx.net |date=1977-yil 11-sentyabr |access-date=2016-yil 28-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Miguel}} [[Turkum:1971-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} fytx7urjlcbjwiayctjcvl8adetbf5q 6315763 6315762 2026-10-23T08:40:54Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Gvadalahara futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315763 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Miguel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Miguel García Zúñiga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|11|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1994–1998 | klublar1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1998–2003 | klublar2 = [[Santos Laguna]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 2003–2004 | klublar3 = [[Trotamundos de Tijuana]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 2006–2011 | boshliqklublari1 = Santos Laguna Reserves and Academy | boshliqyillar2 = 2011 | boshliqklublari2 = [[Santos Laguna]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2011–2012 | boshliqklublari3 = Santos Laguna Reserves and Academy | boshliqyillar4 = 2013–2015 | boshliqklublari4 = [[Santos Laguna]] (yordamchi) | boshliqyillar5 = 2016 | boshliqklublari5 = Santos Laguna Premier | boshliqyillar6 = 2016 | boshliqklublari6 = [[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]] | boshliqyillar7 = 2017–2018 | boshliqklublari7 = Santos Laguna Premier }} '''Miguel García Zúñiga''' ([[1971-yil]] [[11-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Oʻzining futbolchilik faoliyatini „[[Trotamundos de Tijuana]]“ klubida yakunlagan hamda keyinchalik Ascenso MXning „[[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]]“ jamoasida bosh murabbiy sifatida ishlagan<ref>{{cite web|url=http://ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/4877/eyJpZENsdWIiOiAxNX0=/miguel-garcia-zuniga |title=LIGA BBVA Bancomer MX |website=Ligamx.net |date=1977-yil 11-sentyabr |access-date=2016-yil 28-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Miguel}} [[Turkum:1971-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0xhw7fvmqedahsggzpsaoh8dcyckdmi 6315764 6315763 2026-10-23T08:41:21Z Javoxir Yorqulov 130047 Javoxir Yorqulov [[Luis García (1971-yilda tugʻilgan futbolchi)]] sahifasini [[Miguel García (1971-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi 6315763 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Miguel García | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Miguel García Zúñiga | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|8|11|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gvadalahara]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.78 m | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | yillar1 = 1994–1998 | klublar1 = [[C.F. Monterrey|Monterrey]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = 1998–2003 | klublar2 = [[Santos Laguna]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 2003–2004 | klublar3 = [[Trotamundos de Tijuana]] | isht3 = | gollar3 = | boshliqyillar1 = 2006–2011 | boshliqklublari1 = Santos Laguna Reserves and Academy | boshliqyillar2 = 2011 | boshliqklublari2 = [[Santos Laguna]] (yordamchi) | boshliqyillar3 = 2011–2012 | boshliqklublari3 = Santos Laguna Reserves and Academy | boshliqyillar4 = 2013–2015 | boshliqklublari4 = [[Santos Laguna]] (yordamchi) | boshliqyillar5 = 2016 | boshliqklublari5 = Santos Laguna Premier | boshliqyillar6 = 2016 | boshliqklublari6 = [[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]] | boshliqyillar7 = 2017–2018 | boshliqklublari7 = Santos Laguna Premier }} '''Miguel García Zúñiga''' ([[1971-yil]] [[11-avgust]]da tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi va futbol murabbiyi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. Oʻzining futbolchilik faoliyatini „[[Trotamundos de Tijuana]]“ klubida yakunlagan hamda keyinchalik Ascenso MXning „[[Tampico Madero F.C.|Tampico Madero]]“ jamoasida bosh murabbiy sifatida ishlagan<ref>{{cite web|url=http://ligamx.net/cancha/cuerpotecnico/4877/eyJpZENsdWIiOiAxNX0=/miguel-garcia-zuniga |title=LIGA BBVA Bancomer MX |website=Ligamx.net |date=1977-yil 11-sentyabr |access-date=2016-yil 28-yanvar}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Garcia, Miguel}} [[Turkum:1971-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:C.F. Monterrey futbolchilari]] [[Turkum:Santos Laguna futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Ascenso MX futbolchilari]] [[Turkum:Meksikalik futbol murabbiylari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 0xhw7fvmqedahsggzpsaoh8dcyckdmi 0 1466263 6315765 2026-10-23T08:41:21Z Javoxir Yorqulov 130047 Javoxir Yorqulov [[Luis García (1971-yilda tugʻilgan futbolchi)]] sahifasini [[Miguel García (1971-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi 6315765 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Miguel García (1971-yilda tugʻilgan futbolchi)]] 2a3m0kijtpeu34wbo128fex6jtrl6ga 0 1466264 6315767 2026-10-23T08:53:25Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Francisco Garza | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Francisco Garza Gutiérrez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1904|3|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|1965|10|30|1904|3|14|df=y}} | vafot_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = Himoyachi (fut...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315767 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Francisco Garza | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Francisco Garza Gutiérrez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1904|3|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|1965|10|30|1904|3|14|df=y}} | vafot_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyyillar1 = 1930 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 0 }} '''Francisco Garza Gutiérrez''' ([[1904-yil]] [[14-mart]]da tugʻilgan — [[1965-yil]] [[30-oktyabr]]da vafot etgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. U akasi [[Rafael Garza|Rafael]] bilan birgalikda [[1930-yilgi FIFA Jahon chempionati|1930-yilgi Jahon chempionati]]da Meksika sharafini himoya qilgan va [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] terma jamoasiga qarshi bitta uchrashuvda maydonga tushgan<ref>A.Gowarzewski : „FUJI Football Encyclopedia. World Cup FIFA*part I*Biographical Notes — Heroes of Mundials“; GiA Katowice 1993</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=63044}} {{DEFAULTSORT:Garza, Francisco}} [[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1965-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club América futbolchilari]] [[Turkum:1930-yilgi FIFA Jahon chempionati futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} h3lqbc4vdxl8dktsrziq224q59vr94x 6315768 6315767 2026-10-23T08:53:30Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:1930-yilgi FIFA Jahon chempionati futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315768 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Francisco Garza | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Francisco Garza Gutiérrez | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi|1904|3|14|df=y}} | tavallud_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | vafot_sana = {{vafot sanasi va yoshi|1965|10|30|1904|3|14|df=y}} | vafot_joyi = [[Mexiko]], [[Meksika]] | boʻyi = | joriyklub = | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | milliyyillar1 = 1930 | milliyjamoa1 = [[Meksika milliy futbol terma jamoasi|Meksika]] | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 0 }} '''Francisco Garza Gutiérrez''' ([[1904-yil]] [[14-mart]]da tugʻilgan — [[1965-yil]] [[30-oktyabr]]da vafot etgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida toʻp surgan. U akasi [[Rafael Garza|Rafael]] bilan birgalikda [[1930-yilgi FIFA Jahon chempionati|1930-yilgi Jahon chempionati]]da Meksika sharafini himoya qilgan va [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] terma jamoasiga qarshi bitta uchrashuvda maydonga tushgan<ref>A.Gowarzewski : „FUJI Football Encyclopedia. World Cup FIFA*part I*Biographical Notes — Heroes of Mundials“; GiA Katowice 1993</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{NFT player|id=63044}} {{DEFAULTSORT:Garza, Francisco}} [[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1965-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Erkaklar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Club América futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 92susjlvoesslc2xt2fxgj1iesna070 0 1466265 6315769 2026-10-23T08:54:57Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alexandra Godínez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Alexandra Guadalupe Godínez García | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2003|5|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Zapopan]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.70 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Alexandra Guadalupe Godínez García|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/136962/eyJpZE...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315769 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alexandra Godínez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Alexandra Guadalupe Godínez García | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2003|5|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Zapopan]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.70 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Alexandra Guadalupe Godínez García|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/136962/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4NH0=/alexandra-guadalupe-godinez-garcia|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | klubraqami = 5 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2019–2021 | klublar1 = [[Club Puebla (women)|Puebla]] | isht1 = 70 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2021–2023 | klublar2 = [[Club América (women)|América]] | isht2 = 11 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2023–2026 | klublar3 = [[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]] | isht3 = 97 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2026– | klublar4 = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | isht4 = 3 | gollar4 = 0 | milliyyillar1 = 2026– | milliyjamoa1 = Meksika U-23 | milliyisht1 = 4 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2026-yil 9-sentyabr | ntupdate = 2026-yil 9-sentyabr | medallar = {{MedalSport|Ayollar [[Futbol]]i}} {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalCompetition|[[Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari]]}} {{MedalGold| [[2026-yilgi Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari|2026 Santo-Domingo]] | Jamoaviy}} }} '''Alexandra Guadalupe Godínez García''' ([[2003-yil]] [[16-may]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|oʻng qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/godinez-talento-digno-del-11-ideal-de-la-justa-20049447?token=2095577752|title=Godínez, talento digno del 11 ideal de la justa|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/llama-la-sub-20-a-alexadra-godinez-13404769|title=Llama la Sub-20 a Alexadra Godínez|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref>. U meksikalik boshqa bir futbolchi [[Damaris Godínez]]ning singlisidir<ref>{{Cite web|url=https://www.tudn.com/futbol-femenino/liga-mx-femenil/hermanas-damaris-alexandra-godinez-intercambian-playeras-finalizar-clasico-de-mexico|title=Las hermanas Godínez intercambian playeras al finalizar el Clásico de México Femenil|date=2023-yil 12-avgust |publisher=TUDN}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2019-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club Puebla (women)|Puebla]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Alexandra Godínez se despide del Puebla Femenil |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.milenio.com/futbol/club-puebla/alexandra-godinez-se-despide-del-puebla-femenil|website=Milenio|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2021-yilda „[[Club América (women)|América]]“ klubi safiga qoʻshilgan<ref>{{cite web |title=Somos Guerreras |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.oncediario.com/notas/35735-america-femenil-alexandra-godinez-liga-mx-femenil-liguilla-puebla-femenil|website=Once|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2023-yilda esa futbolchi „[[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]]“ jamoasiga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite web |title=Alexandra Godínez ve en Pachuca un equipo competitivo |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldehidalgo/deportes/alexandra-godinez-ve-en-pachuca-un-equipo-competitivo-13529971|website=El Sol de Hidalgo|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Sovrinlari == '''Meksika U-23''' * '''Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari:''' 2026-yil oltin medali == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Godinez, Alexandra}} [[Turkum:2003-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Zapopan futbolchilari]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} tsrd10pldtglhiu0wov0imbgl8m1ybi 6315770 6315769 2026-10-23T08:55:02Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Zapopan futbolchilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315770 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alexandra Godínez | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Alexandra Guadalupe Godínez García | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2003|5|16|df=y}} | tavallud_joyi = [[Zapopan]], [[Xalisko|Xalisko shtati]], [[Meksika]] | boʻyi = 1.70 m<ref name=ligamx>{{cite web|title=Alexandra Guadalupe Godínez García|url=https://www.ligafemenil.mx/cancha/jugador/136962/eyJpZENsdWIiOiAxMTE4NH0=/alexandra-guadalupe-godinez-garcia|publisher=[[Liga MX Femenil]]|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref> | joriyklub = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | klubraqami = 5 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | yillar1 = 2019–2021 | klublar1 = [[Club Puebla (women)|Puebla]] | isht1 = 70 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2021–2023 | klublar2 = [[Club América (women)|América]] | isht2 = 11 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2023–2026 | klublar3 = [[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]] | isht3 = 97 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2026– | klublar4 = [[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]] | isht4 = 3 | gollar4 = 0 | milliyyillar1 = 2026– | milliyjamoa1 = Meksika U-23 | milliyisht1 = 4 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2026-yil 9-sentyabr | ntupdate = 2026-yil 9-sentyabr | medallar = {{MedalSport|Ayollar [[Futbol]]i}} {{MedalCountry | {{MEX}} }} {{MedalCompetition|[[Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari]]}} {{MedalGold| [[2026-yilgi Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari|2026 Santo-Domingo]] | Jamoaviy}} }} '''Alexandra Guadalupe Godínez García''' ([[2003-yil]] [[16-may]]da tugʻilgan) — meksikalik professional futbolchi, „[[C.F. Monterrey (women)|Monterrey]]“ klubida [[Himoyachi (futbol)|oʻng qanot himoyachisi]] sifatida toʻp suradi<ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/godinez-talento-digno-del-11-ideal-de-la-justa-20049447?token=2095577752|title=Godínez, talento digno del 11 ideal de la justa|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://oem.com.mx/elsoldepuebla/deportes/llama-la-sub-20-a-alexadra-godinez-13404769|title=Llama la Sub-20 a Alexadra Godínez|date=2023-yil 12-avgust |publisher=El Sol de Puebla}}</ref>. U meksikalik boshqa bir futbolchi [[Damaris Godínez]]ning singlisidir<ref>{{Cite web|url=https://www.tudn.com/futbol-femenino/liga-mx-femenil/hermanas-damaris-alexandra-godinez-intercambian-playeras-finalizar-clasico-de-mexico|title=Las hermanas Godínez intercambian playeras al finalizar el Clásico de México Femenil|date=2023-yil 12-avgust |publisher=TUDN}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == 2019-yilda sportchi oʻz faoliyatini „[[Club Puebla (women)|Puebla]]“ jamoasida boshlagan<ref>{{cite web |title=Alexandra Godínez se despide del Puebla Femenil |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.milenio.com/futbol/club-puebla/alexandra-godinez-se-despide-del-puebla-femenil|website=Milenio|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2021-yilda „[[Club América (women)|América]]“ klubi safiga qoʻshilgan<ref>{{cite web |title=Somos Guerreras |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://www.oncediario.com/notas/35735-america-femenil-alexandra-godinez-liga-mx-femenil-liguilla-puebla-femenil|website=Once|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. 2023-yilda esa futbolchi „[[C.F. Pachuca (women)|Pachuca]]“ jamoasiga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite web |title=Alexandra Godínez ve en Pachuca un equipo competitivo |date=2022-yil 10-oktyabr |url=https://oem.com.mx/elsoldehidalgo/deportes/alexandra-godinez-ve-en-pachuca-un-equipo-competitivo-13529971|website=El Sol de Hidalgo|access-date=2023-yil 4-yanvar}}</ref>. == Sovrinlari == '''Meksika U-23''' * '''Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari:''' 2026-yil oltin medali == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Godinez, Alexandra}} [[Turkum:2003-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayollar futboli himoyachilari]] [[Turkum:Liga Femenil futbolchilari]] {{Mexico-footy-defender-stub}} 3t2ucpji8daxhjb0i6ucfkytzsgboqr 0 1466266 6315771 2026-10-23T08:56:50Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Limacinula tenuis | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Dothideomycetes | turkum = Capnodiales | oila = Coccodiniaceae | urugʻ = Limacinula | tur = Limacinula tenuis | binar_nomi = Limacinula tenuis | muallif = ([[Franklin Sumner Earle|Earle]]) [[Pier Andrea Saccardo|Sacc.]] & [[Alessandro Trotter|Trotter]] (1913) | sinonimlar = }} '''Limacinula tenuis''' — [[banan]] oʻsim...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315771 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Limacinula tenuis | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Dothideomycetes | turkum = Capnodiales | oila = Coccodiniaceae | urugʻ = Limacinula | tur = Limacinula tenuis | binar_nomi = Limacinula tenuis | muallif = ([[Franklin Sumner Earle|Earle]]) [[Pier Andrea Saccardo|Sacc.]] & [[Alessandro Trotter|Trotter]] (1913) | sinonimlar = }} '''Limacinula tenuis''' — [[banan]] oʻsimligini zararlaydigan oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻsimlik [[Patogen|patogeni]]. == Havolalar == * [https://www.speciesfungorum.org/Names/Names.asp Index Fungorum] * [https://web.archive.org/web/20070820101227/http://nt.ars-grin.gov/fungaldatabases/ USDA ARS Fungal Database] {{Taxonbar|from=Q6548858}} [[Turkum:Coccodiniaceae]] [[Turkum:Zamburugʻ turlari]] {{fungus-plant-disease-stub}} lcmd8tsqipsfvhc7dc8ofv1yyz5zrha 0 1466267 6315772 2026-10-23T08:57:20Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Linochora graminis | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Sordariomycetes | turkum = Phyllachorales | oila = Phyllachoraceae | urugʻ = Linochora | tur = Linochora graminis | binar_nomi = Linochora graminis | muallif = ([[William Bywater Grove|Grove]]) Parbery (1967) | sinonimlar = }} '''Linochora graminis''' — oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻsimlik...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315772 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Linochora graminis | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Sordariomycetes | turkum = Phyllachorales | oila = Phyllachoraceae | urugʻ = Linochora | tur = Linochora graminis | binar_nomi = Linochora graminis | muallif = ([[William Bywater Grove|Grove]]) Parbery (1967) | sinonimlar = }} '''Linochora graminis''' — oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻsimlik [[Patogen|patogeni]]. == Havolalar == * [http://www.speciesfungorum.org/Names/Names.asp Index Fungorum] * [https://web.archive.org/web/20070820101227/http://nt.ars-grin.gov/fungaldatabases/ USDA ARS Fungal Database] {{Taxonbar|from=Q6554702}} [[Turkum:Phyllachoraceae]] [[Turkum:Zamburugʻ turlari]] {{fungus-plant-disease-stub}} smlotwjrhdldr7h9nr23gylk6le1w1d 0 1466268 6315773 2026-10-23T08:58:00Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Lopharia crassa | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Basidiomycota | sinf = Agaricomycetes | turkum = Polyporales | oila = Phanerochaetaceae | urugʻ = Lopharia | tur = Lopharia crassa | binar_nomi = Lopharia crassa | muallif = ([[Joseph-Henri Léveillé|Lév.]]) [[Jacques Boidin|Boidin]] (1959) | sinonimlar = }} '''Lopharia crassa''' — oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻs...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315773 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Lopharia crassa | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Basidiomycota | sinf = Agaricomycetes | turkum = Polyporales | oila = Phanerochaetaceae | urugʻ = Lopharia | tur = Lopharia crassa | binar_nomi = Lopharia crassa | muallif = ([[Joseph-Henri Léveillé|Lév.]]) [[Jacques Boidin|Boidin]] (1959) | sinonimlar = }} '''Lopharia crassa''' — oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻsimlik [[Patogen|patogeni]]. == Havolalar == * [http://www.speciesfungorum.org/Names/Names.asp Index Fungorum] * [https://web.archive.org/web/20070820101227/http://nt.ars-grin.gov/fungaldatabases/ USDA ARS Fungal Database] {{Taxonbar|from=Q6676237}} [[Turkum:Phanerochaetaceae]] [[Turkum:Zamburugʻ turlari]] {{fungus-plant-disease-stub}} 519itext11fq2duy2jrkhaw87ckx5vz 0 1466269 6315774 2026-10-23T08:59:11Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Lophodermium aucupariae | tasvir = Lophodermium_aucupariae.jpg | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Leotiomycetes | turkum = Rhytismatales | oila = Rhytismataceae | urugʻ = Lophodermium | tur = Lophodermium aucupariae | binar_nomi = Lophodermium aucupariae | muallif = [[François Fulgis Chevallier|Chevall.]] | sinonimlar = }} '''Lophodermium aucupariae''' — oʻsimliklarda kasallik qo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315774 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Lophodermium aucupariae | tasvir = Lophodermium_aucupariae.jpg | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Leotiomycetes | turkum = Rhytismatales | oila = Rhytismataceae | urugʻ = Lophodermium | tur = Lophodermium aucupariae | binar_nomi = Lophodermium aucupariae | muallif = [[François Fulgis Chevallier|Chevall.]] | sinonimlar = }} '''Lophodermium aucupariae''' — oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻsimlik [[Patogen|patogeni]]. == Havolalar == * [http://www.speciesfungorum.org/Names/Names.asp Index Fungorum] * [https://web.archive.org/web/20070820101227/http://nt.ars-grin.gov/fungaldatabases/ USDA ARS Fungal Database] {{Taxonbar|from=Q6676405}} [[Turkum:Rhytismataceae]] [[Turkum:Zamburugʻ turlari]] {{fungus-plant-disease-stub}} ecllg46gzk532y9p547bgnwtjrr4e8v 0 1466270 6315775 2026-10-23T08:59:54Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Lophodermium schweinitzii | tasvir = 2018-08-01 Lophodermium schweinitzii M. Wilson & N.F. Robertson 909257.jpg | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Leotiomycetes | turkum = Rhytismatales | oila = Rhytismataceae | urugʻ = Lophodermium | tur = Lophodermium schweinitzii | binar_nomi = Lophodermium schweinitzii | muallif = [[Malcolm Wilson (mycologist)|M. Wilson]] & N.F. Robertson (1947) | si...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315775 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Lophodermium schweinitzii | tasvir = 2018-08-01 Lophodermium schweinitzii M. Wilson & N.F. Robertson 909257.jpg | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Askomitsetlar | sinf = Leotiomycetes | turkum = Rhytismatales | oila = Rhytismataceae | urugʻ = Lophodermium | tur = Lophodermium schweinitzii | binar_nomi = Lophodermium schweinitzii | muallif = [[Malcolm Wilson (mycologist)|M. Wilson]] & N.F. Robertson (1947) | sinonimlar = }} '''Lophodermium schweinitzii''' — oʻsimliklarda kasallik qoʻzgʻatuvchi zamburugʻsimon oʻsimlik [[Patogen|patogeni]]. == Havolalar == * [http://www.speciesfungorum.org/Names/Names.asp Index Fungorum] * [https://web.archive.org/web/20070820101227/http://nt.ars-grin.gov/fungaldatabases/ USDA ARS Fungal Database] {{Taxonbar|from=Q6676412}} [[Turkum:Rhytismataceae]] [[Turkum:Zamburugʻ turlari]] {{fungus-plant-disease-stub}} 13afivjfmiqzg6cyb91lpggqq77fz9f 0 1466271 6315776 2026-10-23T09:13:41Z Panpanchik 72616 „'''Aleksandrouli''' ({{Lang-ka|ალექსანდროული}}) [[Gruziya]]ning qizil uzum navi hisoblanadi<ref name="VIVC">{{cite web |url=http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |title=Alexandrouli |work=[[Vitis International Variety Catalogue]] |accessdate=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719113217/http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead}}</ref>...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315776 wikitext text/x-wiki '''Aleksandrouli''' ({{Lang-ka|ალექსანდროული}}) [[Gruziya]]ning qizil uzum navi hisoblanadi<ref name="VIVC">{{cite web |url=http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |title=Alexandrouli |work=[[Vitis International Variety Catalogue]] |accessdate=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719113217/http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead}}</ref>. == Tarixi == Bu uzum navining Gruziya navlari ichida eng qadimiy va eng yaxshilaridan biri ekani aytiladi, biroq ''Geilweilerhof'' maʼlumotlar bazasida u [[Aleksandriya muskati|Aleksandriya Muskat uzumi]]ning tanlab olingan koʻchat navi sifatida qayd etilgan{{Manba kerak|date=January 2010}}. Bu ikki xil navni anglatishi mumkin: Aleksandrouli vino uzum navi va Aleksriuli Muskat xoʻraki uzum navi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada bu uzum navi [[Xvanchkara]] nomi bilan tanilgan yarim shirin taʼmli qizil vino ishlab chiqarishda yoki [[Mujuretuli]] uzum navi bilan aralashtirilib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq, ogʻizda yoqimli va oʻtkir taʼm qoldiruvchi vino tayyorlashda ishlatiladi. Bunday vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, taʼmi va hidida [[anor]]ni eslatuvchi aromatlar borligi aytiladi. == Tokzorlari va vitikulturasi == [[File:Château Dio Winery — 2.jpg|thumb|Aleksandrouli tokzorlari ushbu nav yetishtiriladigan [[Racha]]dagi Ambrolauriga yaqin uzumzorlarning birida]] Mazkur uzum navi Gruziyaning nisbatan namroq gʻarbiy qismini yetishtiriladi. == Sinonimlari == Aleksandrouli, shuningdek, Aleksandroouly, Aleksandrouliy, Aleksandrouli Shavi, Alexandreouli, Alexandroouli, Alexandrouli, Kabistona va Kabistoni sinonimlari bilan ham tanilgan<ref name="VIVC"/>. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinolari]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} 6e40cfgqztsgn55fx9ineoyci4xmlhz 6315777 6315776 2026-10-23T09:15:34Z Panpanchik 72616 6315777 wikitext text/x-wiki {{uzum navi bilgiqutisi | name = Aleksandrouli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | color = Noir | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = [[#Sinonimlar|sinonimlari roʻyxati]] | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = <!-- Sex of flowers, by ex: Hermaphrodite --> }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Aleksandrouli''' ({{Lang-ka|ალექსანდროული}}) [[Gruziya]]ning qizil uzum navi hisoblanadi<ref name="VIVC">{{cite web |url=http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |title=Alexandrouli |work=[[Vitis International Variety Catalogue]] |accessdate=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719113217/http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead}}</ref>. == Tarixi == Bu uzum navining Gruziya navlari ichida eng qadimiy va eng yaxshilaridan biri ekani aytiladi, biroq ''Geilweilerhof'' maʼlumotlar bazasida u [[Aleksandriya muskati|Aleksandriya Muskat uzumi]]ning tanlab olingan koʻchat navi sifatida qayd etilgan{{Manba kerak|date=January 2010}}. Bu ikki xil navni anglatishi mumkin: Aleksandrouli vino uzum navi va Aleksriuli Muskat xoʻraki uzum navi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada bu uzum navi [[Xvanchkara]] nomi bilan tanilgan yarim shirin taʼmli qizil vino ishlab chiqarishda yoki [[Mujuretuli]] uzum navi bilan aralashtirilib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq, ogʻizda yoqimli va oʻtkir taʼm qoldiruvchi vino tayyorlashda ishlatiladi. Bunday vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, taʼmi va hidida [[anor]]ni eslatuvchi aromatlar borligi aytiladi. == Tokzorlari va vitikulturasi == [[File:Château Dio Winery — 2.jpg|thumb|Aleksandrouli tokzorlari ushbu nav yetishtiriladigan [[Racha]]dagi Ambrolauriga yaqin uzumzorlarning birida]] Mazkur uzum navi Gruziyaning nisbatan namroq gʻarbiy qismini yetishtiriladi. == Sinonimlari == Aleksandrouli, shuningdek, Aleksandroouly, Aleksandrouliy, Aleksandrouli Shavi, Alexandreouli, Alexandroouli, Alexandrouli, Kabistona va Kabistoni sinonimlari bilan ham tanilgan<ref name="VIVC"/>. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinolari]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} rutfreleuorq25bdgargbfb01p5muwh 6315778 6315777 2026-10-23T09:15:45Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gruzin vinolari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315778 wikitext text/x-wiki {{uzum navi bilgiqutisi | name = Aleksandrouli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | color = Noir | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = [[#Sinonimlar|sinonimlari roʻyxati]] | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = <!-- Sex of flowers, by ex: Hermaphrodite --> }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Aleksandrouli''' ({{Lang-ka|ალექსანდროული}}) [[Gruziya]]ning qizil uzum navi hisoblanadi<ref name="VIVC">{{cite web |url=http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |title=Alexandrouli |work=[[Vitis International Variety Catalogue]] |accessdate=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719113217/http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead}}</ref>. == Tarixi == Bu uzum navining Gruziya navlari ichida eng qadimiy va eng yaxshilaridan biri ekani aytiladi, biroq ''Geilweilerhof'' maʼlumotlar bazasida u [[Aleksandriya muskati|Aleksandriya Muskat uzumi]]ning tanlab olingan koʻchat navi sifatida qayd etilgan{{Manba kerak|date=January 2010}}. Bu ikki xil navni anglatishi mumkin: Aleksandrouli vino uzum navi va Aleksriuli Muskat xoʻraki uzum navi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada bu uzum navi [[Xvanchkara]] nomi bilan tanilgan yarim shirin taʼmli qizil vino ishlab chiqarishda yoki [[Mujuretuli]] uzum navi bilan aralashtirilib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq, ogʻizda yoqimli va oʻtkir taʼm qoldiruvchi vino tayyorlashda ishlatiladi. Bunday vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, taʼmi va hidida [[anor]]ni eslatuvchi aromatlar borligi aytiladi. == Tokzorlari va vitikulturasi == [[File:Château Dio Winery — 2.jpg|thumb|Aleksandrouli tokzorlari ushbu nav yetishtiriladigan [[Racha]]dagi Ambrolauriga yaqin uzumzorlarning birida]] Mazkur uzum navi Gruziyaning nisbatan namroq gʻarbiy qismini yetishtiriladi. == Sinonimlari == Aleksandrouli, shuningdek, Aleksandroouly, Aleksandrouliy, Aleksandrouli Shavi, Alexandreouli, Alexandroouli, Alexandrouli, Kabistona va Kabistoni sinonimlari bilan ham tanilgan<ref name="VIVC"/>. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinolari]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Gruzin vinolari]] j21g3vtkn9s5zmnggunl5cz973xn325 6315779 6315778 2026-10-23T09:16:02Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gruziya uzum navlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315779 wikitext text/x-wiki {{uzum navi bilgiqutisi | name = Aleksandrouli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | color = Noir | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = [[#Sinonimlar|sinonimlari roʻyxati]] | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = <!-- Sex of flowers, by ex: Hermaphrodite --> }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Aleksandrouli''' ({{Lang-ka|ალექსანდროული}}) [[Gruziya]]ning qizil uzum navi hisoblanadi<ref name="VIVC">{{cite web |url=http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |title=Alexandrouli |work=[[Vitis International Variety Catalogue]] |accessdate=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719113217/http://www.vivc.de/datasheet/dataResult.php?data=263 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead}}</ref>. == Tarixi == Bu uzum navining Gruziya navlari ichida eng qadimiy va eng yaxshilaridan biri ekani aytiladi, biroq ''Geilweilerhof'' maʼlumotlar bazasida u [[Aleksandriya muskati|Aleksandriya Muskat uzumi]]ning tanlab olingan koʻchat navi sifatida qayd etilgan{{Manba kerak|date=January 2010}}. Bu ikki xil navni anglatishi mumkin: Aleksandrouli vino uzum navi va Aleksriuli Muskat xoʻraki uzum navi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada bu uzum navi [[Xvanchkara]] nomi bilan tanilgan yarim shirin taʼmli qizil vino ishlab chiqarishda yoki [[Mujuretuli]] uzum navi bilan aralashtirilib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq, ogʻizda yoqimli va oʻtkir taʼm qoldiruvchi vino tayyorlashda ishlatiladi. Bunday vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, taʼmi va hidida [[anor]]ni eslatuvchi aromatlar borligi aytiladi. == Tokzorlari va vitikulturasi == [[File:Château Dio Winery — 2.jpg|thumb|Aleksandrouli tokzorlari ushbu nav yetishtiriladigan [[Racha]]dagi Ambrolauriga yaqin uzumzorlarning birida]] Mazkur uzum navi Gruziyaning nisbatan namroq gʻarbiy qismini yetishtiriladi. == Sinonimlari == Aleksandrouli, shuningdek, Aleksandroouly, Aleksandrouliy, Aleksandrouli Shavi, Alexandreouli, Alexandroouli, Alexandrouli, Kabistona va Kabistoni sinonimlari bilan ham tanilgan<ref name="VIVC"/>. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinolari]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Gruzin vinolari]] [[Turkum:Gruziya uzum navlari]] rj5jlcld0hmykzyk2dyu1o3ehkhh3eb 0 1466272 6315785 2026-10-23T09:18:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315785 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina dissotoma | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina dissotoma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida, [[Yaponiya]]ning [[Xonsyu]], [[Kyusyu]], Sikoku, Susima, [[Xokkaydo]] va [[Ryukyu orollari]]da, shuningdek, [[Koreya]], [[Rossiya Uzoq Sharqi]] va [[Tayvan]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULDISS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581501}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 7gf0gexefr9tfao0znq3tlbw20ntef8 0 1466273 6315786 2026-10-23T09:19:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315786 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina lochmaea | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina lochmaea''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Vári |first1=L. |year=1961 |title=South African Lepidoptera. Vol. I. Lithocolletidae. |journal=Transvaal Museum Memoirs |volume=12 |page=187 |url=https://journals.co.za/doi/epdf/10.10520/AJA0000012_448}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == *{{Citation|title=World Catalogue of Insects, Volume 6, Gracillariidae (Lepidoptera)|doi=10.1603/0013-8746(2006)099[0186:WCOIVG]2.0.CO;2|last=Davis|first=Don R.}} {{Taxonbar|from=Q260255}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} m6ngcz7u24119qmcqr2wl9ayr7as8je 0 1466274 6315787 2026-10-23T09:20:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315787 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina hexalocha | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina hexalocha''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Reyunion]], [[Syerra-Leone]] va [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/SPULhexalocha.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[https://islandbiodiversity.com/Phelsuma27c.pdf Bippus, M., 2019. New records of Gracillariidae (Lepidoptera) from the islands of Madagascar, Mauritius and Réunion. - Phelsuma 27 (2019); 18-35.]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULHEXA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581502}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 50pg4zs0yjczmbojfnual9b2cm25ey5 0 1466275 6315789 2026-10-23T09:21:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315789 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Spulerina isonoma | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Spulerina isonoma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida, shuningdek, [[Malayziya]] va [[Tailand]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/SPULISON Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7581503}} [[Category:Spulerina]] {{Acrocercopinae-stub}} 0473lg705l2f9lgssnc7ohzk6sy23pv 0 1466276 6315790 2026-10-23T09:22:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315790 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia tiliae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia tiliae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xokkaydo]] orolida, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/TELATILI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Eol|305311|''Telamoptilia tiliae'' Kumata & Ermolaev, 1988}} {{Taxonbar|from=Q7695618}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} pmwpd2ns5zx0kjp5y3nv93t82pccuhe 0 1466277 6315791 2026-10-23T09:29:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315791 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia prosacta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia prosacta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Tailand]], [[Tayvan]], [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida, [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida, [[Yaponiya]]ning [[Ryukyu orollari]]da, shuningdek, [[Fiji]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/TELAPROS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7695617}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} 0agaj7r6srtm5ogc6ur4btggjslttx0 0 1466278 6315792 2026-10-23T09:30:14Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315792 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] urug‘i<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Turlari== *''[[Telamoptilia cathedraea]]'' <small>(Meyrick, 1908)</small> *''[[Telamoptilia geyeri]]'' <small>(Vári, 1961)</small> *''[[Telamoptilia grewiae]]'' <small>Liu T, Wang S & Li H, 2015</small> *''[[Telamoptilia hemistacta]]'' <small>(Meyrick, 1924)</small> *''[[Telamoptilia prosacta]]'' <small>(Meyrick, 1918)</small> *''[[Telamoptilia tiliae]]'' <small>Kumata & Ermolaev, 1988</small> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} *[http://www.gracillariidae.net/genus/show/1870 De Prins, J. & De Prins, W. 2014. Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera). World Wide Web electronic publication (http://www.gracillariidae.net) (30-Apr-2015)] {{Taxonbar|from=Q7695612}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} atv5bh9x69b1a9lzft5c8ss72l3tqju 0 1466279 6315795 2026-10-23T09:33:34Z Panpanchik 72616 „{{Uzum navi bilgiqutisi | name = Mujuretuli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | alt = <!-- Alternative text describing the image --> | color = Noir | color_alt = Binafsharang | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = Keduretuli, Mudzhuretuli, Mudshurestuli | origin = [[Gruziya]] | ped...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315795 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Mujuretuli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | alt = <!-- Alternative text describing the image --> | color = Noir | color_alt = Binafsharang | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = Keduretuli, Mudzhuretuli, Mudshurestuli | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | soil = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = germofrodit }} '''Mujuretuli''' ({{Lang-ka|მუჯურეთული}}) — [[Gruziya]]da yetishtiriladigan qizil [[Sharob|vino]] [[Uzum|uzumi]]. Shuningdek, Mudjuretuli, Mudshuretuli va Keduretuli nomlari bilan ham maʼlum. == Tarixi == Ushbu uzum navi faqat oʻzining tarixiy vatani — Gruziyada yetishtiriladi. 1907-yildan buyon undan [[Xvanchkara]] vinosini tayyorlash uchun [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib foydalaniladi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada ushbu uzum navi sof navli pushti vino, shuningdek, [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq va quyuq taʼmli vino ishlab chiqarishda ishlatiladi. Bu vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, ularning mazasi va hidi [[anor]]ni eslatishi aytiladi. == Tok va vinochilik == Uning toʻq binafsha rangli uzum donalari uzun shingillarda oʻsadi. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinoi]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} dt09m8q5je0jcigkm2olky4yu2k84qe 6315796 6315795 2026-10-23T09:33:52Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gruzin vinolari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315796 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Mujuretuli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | alt = <!-- Alternative text describing the image --> | color = Noir | color_alt = Binafsharang | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = Keduretuli, Mudzhuretuli, Mudshurestuli | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | soil = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = germofrodit }} '''Mujuretuli''' ({{Lang-ka|მუჯურეთული}}) — [[Gruziya]]da yetishtiriladigan qizil [[Sharob|vino]] [[Uzum|uzumi]]. Shuningdek, Mudjuretuli, Mudshuretuli va Keduretuli nomlari bilan ham maʼlum. == Tarixi == Ushbu uzum navi faqat oʻzining tarixiy vatani — Gruziyada yetishtiriladi. 1907-yildan buyon undan [[Xvanchkara]] vinosini tayyorlash uchun [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib foydalaniladi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada ushbu uzum navi sof navli pushti vino, shuningdek, [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq va quyuq taʼmli vino ishlab chiqarishda ishlatiladi. Bu vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, ularning mazasi va hidi [[anor]]ni eslatishi aytiladi. == Tok va vinochilik == Uning toʻq binafsha rangli uzum donalari uzun shingillarda oʻsadi. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinoi]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Gruzin vinolari]] 0rngajaxtr1luor4vz0u00wdgokhlkv 6315797 6315796 2026-10-23T09:34:00Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gruziya uzum navlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6315797 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Mujuretuli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | alt = <!-- Alternative text describing the image --> | color = Noir | color_alt = Binafsharang | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = Keduretuli, Mudzhuretuli, Mudshurestuli | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | soil = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = germofrodit }} '''Mujuretuli''' ({{Lang-ka|მუჯურეთული}}) — [[Gruziya]]da yetishtiriladigan qizil [[Sharob|vino]] [[Uzum|uzumi]]. Shuningdek, Mudjuretuli, Mudshuretuli va Keduretuli nomlari bilan ham maʼlum. == Tarixi == Ushbu uzum navi faqat oʻzining tarixiy vatani — Gruziyada yetishtiriladi. 1907-yildan buyon undan [[Xvanchkara]] vinosini tayyorlash uchun [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib foydalaniladi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada ushbu uzum navi sof navli pushti vino, shuningdek, [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq va quyuq taʼmli vino ishlab chiqarishda ishlatiladi. Bu vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, ularning mazasi va hidi [[anor]]ni eslatishi aytiladi. == Tok va vinochilik == Uning toʻq binafsha rangli uzum donalari uzun shingillarda oʻsadi. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinoi]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Gruzin vinolari]] [[Turkum:Gruziya uzum navlari]] 4mw1zhmrn1mww4v9fxng2dfnrds9u80 6315805 6315797 2026-10-23T09:43:22Z Panpanchik 72616 /* Yana qarang */ 6315805 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Mujuretuli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | alt = <!-- Alternative text describing the image --> | color = Noir | color_alt = Binafsharang | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = Keduretuli, Mudzhuretuli, Mudshurestuli | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | soil = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = germofrodit }} '''Mujuretuli''' ({{Lang-ka|მუჯურეთული}}) — [[Gruziya]]da yetishtiriladigan qizil [[Sharob|vino]] [[Uzum|uzumi]]. Shuningdek, Mudjuretuli, Mudshuretuli va Keduretuli nomlari bilan ham maʼlum. == Tarixi == Ushbu uzum navi faqat oʻzining tarixiy vatani — Gruziyada yetishtiriladi. 1907-yildan buyon undan [[Xvanchkara]] vinosini tayyorlash uchun [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib foydalaniladi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada ushbu uzum navi sof navli pushti vino, shuningdek, [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq va quyuq taʼmli vino ishlab chiqarishda ishlatiladi. Bu vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, ularning mazasi va hidi [[anor]]ni eslatishi aytiladi. == Tok va vinochilik == Uning toʻq binafsha rangli uzum donalari uzun shingillarda oʻsadi. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinosi]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Gruzin vinolari]] [[Turkum:Gruziya uzum navlari]] 4q9s2g2pj88vjux4xwcd06rnik02zsc 6315806 6315805 2026-10-23T09:43:33Z Panpanchik 72616 6315806 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Mujuretuli | image = <!-- Image of grape bunch --> | caption = <!-- Caption of image --> | alt = <!-- Alternative text describing the image --> | color = Noir | color_alt = Binafsharang | species = ''[[Vitis vinifera]]'' | also_called = Keduretuli, Mudjuretuli, Mudshurestuli | origin = [[Gruziya]] | pedigree0 = <!-- Original pedigree, ex: Blaufraenkisch & Dornfelder --> | pedigree1 = <!-- Pedigree parent 1, ex: Blaufraenkisch--> | pedigree2 = <!-- Pedigree parent 2, ex: Dornfelder --> | regions = | notable_wines = | soil = | hazards = <!-- Viticultural hazards --> | breeder = <!-- Breeder, by ex: Hill, Bernd --> | institute = <!-- Breeding institute --> | crossing_year = <!-- Year of crossing, by ex: 1971 --> | selection_year = <!-- Year of selection --> | protection_year = <!-- Year of protection --> | seeds_formation = <!-- Formation of seeds, by ex: Complete --> | flowers_sex = germofrodit }} '''Mujuretuli''' ({{Lang-ka|მუჯურეთული}}) — [[Gruziya]]da yetishtiriladigan qizil [[Sharob|vino]] [[Uzum|uzumi]]. Shuningdek, Mudjuretuli, Mudshuretuli va Keduretuli nomlari bilan ham maʼlum. == Tarixi == Ushbu uzum navi faqat oʻzining tarixiy vatani — Gruziyada yetishtiriladi. 1907-yildan buyon undan [[Xvanchkara]] vinosini tayyorlash uchun [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib foydalaniladi. == Tarqalishi va vinolari == Gruziyada ushbu uzum navi sof navli pushti vino, shuningdek, [[Aleksandrouli]] uzum navi bilan aralashtirib, oʻrtacha quyuqlikka ega, yarim quruq va quyuq taʼmli vino ishlab chiqarishda ishlatiladi. Bu vinolar yaxshi kislotalilikka ega boʻlib, ularning mazasi va hidi [[anor]]ni eslatishi aytiladi. == Tok va vinochilik == Uning toʻq binafsha rangli uzum donalari uzun shingillarda oʻsadi. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi|Gruziya vinosi]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Gruzin vinolari]] [[Turkum:Gruziya uzum navlari]] m6misorrno4gu1m9y48zxrd8jnc5igw 0 1466280 6315800 2026-10-23T09:38:09Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315800 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia cathedraea | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia cathedraea''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Meghalaya]] va [[Bihar]] shtatlarida, [[Tayvan]]da, [[Yaponiya]]ning [[Kyusyu]] va [[Ryukyu orollari]]da, shuningdek, [[Madagaskar]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/TELACATH Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref><ref>[http://www.jpmoth.org/Gracillariidae/Gracillariinae/Telamoptilia_cathedraea.html Japanese Moths]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7695613}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} cxbzxlbym89per7g9f46ccq4cxfogys 0 1466281 6315801 2026-10-23T09:38:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315801 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia geyeri | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia geyeri''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Zimbabve]] va [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROgeyeri.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/TELAGEYE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7695614}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} iqyeeuwxsf6fwmqb5itszhmgsdswx0i 0 1466282 6315802 2026-10-23T09:40:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315802 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia hemistacta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia hemistacta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida, [[Tayvan]]da, [[Yaponiya]]ning [[Ryukyu orollari]]da, shuningdek, [[Madagaskar]]da uchraydi<ref>[http://www.metafro.be/graci/Species/TELAhemistacta.htm Afrotropical Gracillariidae]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/TELAHEMI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref><ref>[http://www.jpmoth.org/Gracillariidae/Gracillariinae/Telamoptilia_hemistacta.html Japanese Moths]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7695615}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} 81uhdxkzaxprbzo7c86tmuvpdipifkj 0 1466283 6315803 2026-10-23T09:41:42Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315803 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Telamoptilia grewiae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Telamoptilia grewiae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Tyanszin]] shahrida uchraydi<ref>[https://zookeys.pensoft.net/articles.php?id=4618 Description of Telamoptilia grewiae sp. n. and the consequences for the definition of the genera Telamoptilia and Spulerina (Lepidoptera, Gracillariidae, Gracillariinae)] {{Creative Commons text attribution notice|cc=by4}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q19636561}} [[Category:Acrocercopinae]] {{Acrocercopinae-stub}} c4p2f6osbqjgxqdomgy9x8s1sfi4nc5 0 1466284 6315809 2026-10-23T09:45:43Z Asena Asna 310202 „{{Ziyoratgoh bilgiqutisi | name = Sa’d ad-Din ibn G‘urob gumbazi | native_name = قبة سعد الدين بن غراب | native_name_lang = arz | religious_affiliation = [[Islom]] | coordinates = {{Coord|30|02|37.6|N|31|16|28.7|E|type:landmark|display=inline, title}} | location = [[Qohira]]dagi [[Manshiyat Nosir]] mahallasining sharqiy mamluk sahrosidagi Darb as-Saqiya ko‘chasi | country...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315809 wikitext text/x-wiki {{Ziyoratgoh bilgiqutisi | name = Sa’d ad-Din ibn G‘urob gumbazi | native_name = قبة سعد الدين بن غراب | native_name_lang = arz | religious_affiliation = [[Islom]] | coordinates = {{Coord|30|02|37.6|N|31|16|28.7|E|type:landmark|display=inline, title}} | location = [[Qohira]]dagi [[Manshiyat Nosir]] mahallasining sharqiy mamluk sahrosidagi Darb as-Saqiya ko‘chasi | country = [[Misr]] | type = Qabriston gumbazi | patron = [[Sa’d ad-Din ibn G‘urob]] | architecture_style = [[Mamluk me’morchiligi|mamluk me’morchiligi]] | completed = hijriy 808-yildan/milodiy 1406-yildan oldin }} '''Sa’d ad-Din ibn G‘urob gumbazi''' ({{Lang-arz|قبة سعد الدين بن غراب}}; '''Ibn G‘urob gumbazi''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Qohira]]dagi [[Manshiyat Nosir]] mahallasining sharqiy mamluk sahrosidagi Darb as-Saqiya ko‘chasida joylashgan, [[Burjiylar|burjiy mamluklar davri]]da amir [[Sa’d ad-Din ibn G‘urob|Sa’d ad-Din Ibrohim ibn Abd ar-Roziq ibn G‘urob al-Iskandaroniy]] tomonidan hijriy 808-yildan/milodiy 1406-yildan oldin bunyod etilgan inshoot<ref>[https://islamic.cultnat.org/Object?ID=94&Src=Mon قبة ابن غراب|منشأة ناصر]. Center for Documentation of Cultural and Natural Heritage.</ref><ref>{{Cite web |title=بالصور.. قبة |url=http://akhbarak.net/news/11840374/articles/26273306/%7B%7B%20url%20%7D%7D |access-date=2024-03-07 |website=أخبارك.نت |language=ar}}</ref>. == Yana qarang == * [[Sa’duddin ibn Gʻurob xonaqohi]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Islom Qohirasi]] [[Turkum:Qohira bino va inshootlari]] bnjmp9l6922g2cymtrq671dlmv5n4ut 6315846 6315809 2026-10-23T10:04:27Z Asena Asna 310202 6315846 wikitext text/x-wiki {{Thr}} {{Bino bilgiqutisi | nomi = Sa’duddin ibn Gʻurob gumbazi | asl_nomi = قبة سعد الدين بن غراب | asl_nomi_til = arz | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | tasvir = | eni = | tasvir_alt = <!-- yoki |alt= --> | izoh = | map_type = | map_alt = | map_dot_mark = | map_dot_label = | relief = | map_caption = | map_size = | coordinates = {{Coord|30|02|37.6|N|31|16|28.7|E|type:landmark|display=inline, title}} | eski_nomlari = | muqobil_nomlari = | etimologiya = | maqom = | boshlangan = <!-- qurilish boshlangan sana --> | tugagan = Hijriy 808-yildan/milodiy 1406-yildan oldin | buzilgan_sana = | turi = Qabriston gumbazi | tasnif = | joylashuvi = [[Qohira]]ning [[Manshiyat Naser]] tumanida, Mamluklar qabristoni hududidagi Darb as-Soqiya koʻchasida joylashgan. | manzil = | shahar = [[Qohira]] | mamlakat = [[Misr]] | narx = | ren_cost = | mijoz = Sa’duddin ibn Gʻurob | egasi = | filial = | balandligi = | tip = | antenna_shpil = | tom = | eng_yuqori_qavati = | rasadxona = | diameter = | aylana_uzunligi = | vazni = | boshqa_oʻlchamlar = | material = | qavatlar_soni = | binoning_ichki_maydoni = | liftlar_soni = | yerlar = | meʼmor = | architecture_firm = | quruvchi = | muhandis = | boshqa_dizaynerlar = | main_contractor = | mukofotlar = | vebsayt = <!-- {{URL|namuna.com}} --> | modul = | manbalar = | havolalar = | Commons = }} '''Sa’d ad-Din ibn G‘urob gumbazi''' ({{Lang-arz|قبة سعد الدين بن غراب}}; '''Ibn G‘urob gumbazi''' nomi bilan ham tanilgan) — [[Qohira]]dagi [[Manshiyat Nosir]] mahallasining sharqiy mamluk sahrosidagi Darb as-Saqiya ko‘chasida joylashgan, [[Burjiylar|burjiy mamluklar davri]]da amir [[Sa’d ad-Din ibn G‘urob|Sa’d ad-Din Ibrohim ibn Abd ar-Roziq ibn G‘urob al-Iskandaroniy]] tomonidan hijriy 808-yildan/milodiy 1406-yildan oldin bunyod etilgan inshoot<ref>[https://islamic.cultnat.org/Object?ID=94&Src=Mon قبة ابن غراب|منشأة ناصر]. Center for Documentation of Cultural and Natural Heritage.</ref><ref>{{Cite web |title=بالصور.. قبة |url=http://akhbarak.net/news/11840374/articles/26273306/%7B%7B%20url%20%7D%7D |access-date=2024-03-07 |website=أخبارك.نت |language=ar}}</ref>. == Yana qarang == * [[Sa’duddin ibn Gʻurob xonaqohi]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Islom Qohirasi]] [[Turkum:Qohira bino va inshootlari]] dta1ihzyrkjrtamfvgyiczv4cdj8to0 1 1466285 6315810 2026-10-23T09:46:11Z Asena Asna 310202 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315810 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466286 6315811 2026-10-23T09:47:24Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315811 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466287 6315813 2026-10-23T09:49:25Z Panpanchik 72616 „'''Tsolikouri''' ({{Lang-ka|ცოლიკოური}}) — och sariq poʻstloqli oq uzum navi boʻlib, asosan [[Gruziya]]ning gʻarbiy qismidagi [[Imeretiya|Imereti]] viloyatida yetishtiriladi<ref name=kst>{{cite web |url=http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |title=Georgian Wine Grapes. Tsolikauri |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713172811/http://www.kst-georgian-wine...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315813 wikitext text/x-wiki '''Tsolikouri''' ({{Lang-ka|ცოლიკოური}}) — och sariq poʻstloqli oq uzum navi boʻlib, asosan [[Gruziya]]ning gʻarbiy qismidagi [[Imeretiya|Imereti]] viloyatida yetishtiriladi<ref name=kst>{{cite web |url=http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |title=Georgian Wine Grapes. Tsolikauri |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713172811/http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |archive-date=2011-07-13 }}</ref>. U [[Kolxida podsholigi|Kolxida pasttekisligi]]da, dengiz sathidan {{Convert|160|m|abbr=on}} balandlikda yetishtiriladi<ref>{{cite web |url=http://shumi.com.ge/rus/white_ru.shtml |title=Белые сухие вина. "Цоликаури" |trans-title=White dry wines. "Tsolikauri" |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721025857/http://shumi.com.ge/rus/white_ru.shtml |archive-date=2011-07-21 }}</ref>. Mamlakatdagi 400 xil turdagi uzum navlari orasida Tsolikouri eng keng tarqalgan navlardan biridir<ref>{{cite book |title=Caucasian review |year=1958 |publisher= Institut zur Erforschung der UdSSR |page=70 |url=https://books.google.com/books?id=pg3VAAAAMAAJ&q=Tsolikauri |access-date= 2011-02-15}}</ref>. Gruziyaning gʻarbiy qismidagi [[tokzor]]larning qariyb 90 foizida Tsolikauri yetishtiriladi. Bu nav odatda oktabr oyining oʻrtalariga kelib yetiladi<ref>{{cite web |url=http://akcyz.com.ua/news/alcohol/12540.html |title=Виноград сорта "Цоликаури" занимает 90% плантаций Западной Грузии |trans-title=Tsolikauri grape variety makes up 90% of vineyards in western Georgia |access-date=2011-02-15 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811065552/http://akcyz.com.ua/news/alcohol/12540.html |url-status=dead }}</ref>. Gruziya Sovet hukmronligi davrida Orjonikidze tokzorlarida yetishtirilgan Tsolikouri [[Chxaveri]] va [[Izabella]] navlari bilan bir qatorda yuqori sifatli uzum navlaridan biri hisoblangan<ref>{{cite book |title=Bantam's Soviet Union, 1991 |last1=Bantam Travel Books |year=1990 |publisher= Bantam |isbn= 0-553-34910-4 |page=365 |url=https://books.google.com/books?id=v21dGJyJkxEC&q=Tsolikauri |access-date= 2011-02-15}}</ref>. U yuqori sifatli quruq, yarim shirin va yarim quruq vinolar ishlab chiqarishda qoʻllanilgan<ref name=kst/>. Tsolikouri uzumidan Tsolikauri, Kolxeti, Lelo, Tvishi vinolari tayyorlanadi<ref name=wine/><ref>{{cite book |title=Georgia |last1=Burford |first1= Tim |year=1990 |publisher= Bradt Travel Guides |isbn= 1-84162-261-3 |page=73 |url=https://books.google.com/books?id=qQ6R4Fg6rh4C&q=Tsolikauri&pg=PA73 |access-date= 2011-02-15}}</ref>. Sobiq sovet davlat arbobi [[Vyacheslav Molotov]]ning soʻzlariga koʻra, Tsolikouri [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] rahbari [[Iosif Stalin]]ning sevimli vinolaridan biri boʻlgan<ref>{{cite web |url=http://www.proza.ru/2009/02/28/641 |title=Мой Сталин. Светлана Птицина |trans-title=My Stalin. Svetlana Ptitsina |access-date=2011-02-15}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} 6pm1vmt7s8m4sit9a8snaolvau5ij8g 6315816 6315813 2026-10-23T09:50:36Z Panpanchik 72616 6315816 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Tsolikouri | image =Tsolikouri.jpg | caption =Tsolikouri. | color = Blanc | color_alt = Oq | also = | origin = | regions = [[Imeretiya]] viloyati, [[Gruziya]] | wines = Tsolikauri, Kolxeti, Lelo, [[Tvishi (vino)|Tvishi]]<ref name=wine>{{cite web |url=http://vinovedia.ru/country/georgia |title=Большая Винная Энциклопедия. Грузия |trans-title=Great Wines Encyclopedia. Georgia |access-date=2011-02-15}}</ref> | soil = | hazards = | wine_general = | wine_cool = | wine_medium = | wine_hot = }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Tsolikouri''' ({{Lang-ka|ცოლიკოური}}) — och sariq poʻstloqli oq uzum navi boʻlib, asosan [[Gruziya]]ning gʻarbiy qismidagi [[Imeretiya|Imereti]] viloyatida yetishtiriladi<ref name=kst>{{cite web |url=http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |title=Georgian Wine Grapes. Tsolikauri |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713172811/http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |archive-date=2011-07-13 }}</ref>. U [[Kolxida podsholigi|Kolxida pasttekisligi]]da, dengiz sathidan {{Convert|160|m|abbr=on}} balandlikda yetishtiriladi<ref>{{cite web |url=http://shumi.com.ge/rus/white_ru.shtml |title=Белые сухие вина. "Цоликаури" |trans-title=White dry wines. "Tsolikauri" |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721025857/http://shumi.com.ge/rus/white_ru.shtml |archive-date=2011-07-21 }}</ref>. Mamlakatdagi 400 xil turdagi uzum navlari orasida Tsolikouri eng keng tarqalgan navlardan biridir<ref>{{cite book |title=Caucasian review |year=1958 |publisher= Institut zur Erforschung der UdSSR |page=70 |url=https://books.google.com/books?id=pg3VAAAAMAAJ&q=Tsolikauri |access-date= 2011-02-15}}</ref>. Gruziyaning gʻarbiy qismidagi [[tokzor]]larning qariyb 90 foizida Tsolikauri yetishtiriladi. Bu nav odatda oktabr oyining oʻrtalariga kelib yetiladi<ref>{{cite web |url=http://akcyz.com.ua/news/alcohol/12540.html |title=Виноград сорта "Цоликаури" занимает 90% плантаций Западной Грузии |trans-title=Tsolikauri grape variety makes up 90% of vineyards in western Georgia |access-date=2011-02-15 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811065552/http://akcyz.com.ua/news/alcohol/12540.html |url-status=dead }}</ref>. Gruziya Sovet hukmronligi davrida Orjonikidze tokzorlarida yetishtirilgan Tsolikouri [[Chxaveri]] va [[Izabella]] navlari bilan bir qatorda yuqori sifatli uzum navlaridan biri hisoblangan<ref>{{cite book |title=Bantam's Soviet Union, 1991 |last1=Bantam Travel Books |year=1990 |publisher= Bantam |isbn= 0-553-34910-4 |page=365 |url=https://books.google.com/books?id=v21dGJyJkxEC&q=Tsolikauri |access-date= 2011-02-15}}</ref>. U yuqori sifatli quruq, yarim shirin va yarim quruq vinolar ishlab chiqarishda qoʻllanilgan<ref name=kst/>. Tsolikouri uzumidan Tsolikauri, Kolxeti, Lelo, Tvishi vinolari tayyorlanadi<ref name=wine/><ref>{{cite book |title=Georgia |last1=Burford |first1= Tim |year=1990 |publisher= Bradt Travel Guides |isbn= 1-84162-261-3 |page=73 |url=https://books.google.com/books?id=qQ6R4Fg6rh4C&q=Tsolikauri&pg=PA73 |access-date= 2011-02-15}}</ref>. Sobiq sovet davlat arbobi [[Vyacheslav Molotov]]ning soʻzlariga koʻra, Tsolikouri [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] rahbari [[Iosif Stalin]]ning sevimli vinolaridan biri boʻlgan<ref>{{cite web |url=http://www.proza.ru/2009/02/28/641 |title=Мой Сталин. Светлана Птицина |trans-title=My Stalin. Svetlana Ptitsina |access-date=2011-02-15}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} qvzhbzknm2lt5aeqmsieglb89s1js37 6315835 6315816 2026-10-23T09:58:35Z Panpanchik 72616 6315835 wikitext text/x-wiki {{Uzum navi bilgiqutisi | name = Tsolikouri | image =Tsolikouri.jpg | caption =Tsolikouri. | color = Blanc | color_alt = Oq | also = | origin = | regions = [[Imeretiya]] viloyati, [[Gruziya]] | wines = Tsolikauri, Kolxeti, Lelo, [[Tvishi (vino)|Tvishi]]<ref name=wine>{{cite web |url=http://vinovedia.ru/country/georgia |title=Большая Винная Энциклопедия. Грузия |trans-title=Great Wines Encyclopedia. Georgia |access-date=2011-02-15}}</ref> | soil = | hazards = | wine_general = | wine_cool = | wine_medium = | wine_hot = }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Tsolikouri''' ({{Lang-ka|ცოლიკოური}}) — och sariq poʻstloqli oq uzum navi boʻlib, asosan [[Gruziya]]ning gʻarbiy qismidagi [[Imeretiya|Imereti]] viloyatida yetishtiriladi<ref name=kst>{{cite web |url=http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |title=Georgian Wine Grapes. Tsolikauri |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713172811/http://www.kst-georgian-wines.com/wine/grapes/tsolikauri.htm |archive-date=2011-07-13 }}</ref>. U [[Kolxida podsholigi|Kolxida pasttekisligi]]da, dengiz sathidan {{Convert|160|m|abbr=on}} balandlikda yetishtiriladi<ref>{{cite web |url=http://shumi.com.ge/rus/white_ru.shtml |title=Белые сухие вина. "Цоликаури" |trans-title=White dry wines. "Tsolikauri" |access-date=2011-02-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721025857/http://shumi.com.ge/rus/white_ru.shtml |archive-date=2011-07-21 }}</ref>. Mamlakatdagi 400 xil turdagi uzum navlari orasida Tsolikouri eng keng tarqalgan navlardan biridir<ref>{{cite book |title=Caucasian review |year=1958 |publisher= Institut zur Erforschung der UdSSR |page=70 |url=https://books.google.com/books?id=pg3VAAAAMAAJ&q=Tsolikauri |access-date= 2011-02-15}}</ref>. Gruziyaning gʻarbiy qismidagi [[tokzor]]larning qariyb 90 foizida Tsolikauri yetishtiriladi. Bu nav odatda oktabr oyining oʻrtalariga kelib yetiladi<ref>{{cite web |url=http://akcyz.com.ua/news/alcohol/12540.html |title=Виноград сорта "Цоликаури" занимает 90% плантаций Западной Грузии |trans-title=Tsolikauri grape variety makes up 90% of vineyards in western Georgia |access-date=2011-02-15 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811065552/http://akcyz.com.ua/news/alcohol/12540.html |url-status=dead }}</ref>. Gruziya Sovet hukmronligi davrida Orjonikidze tokzorlarida yetishtirilgan Tsolikouri [[Chxaveri]] va [[Izabella]] navlari bilan bir qatorda yuqori sifatli uzum navlaridan biri hisoblangan<ref>{{cite book |title=Bantam's Soviet Union, 1991 |last1=Bantam Travel Books |year=1990 |publisher= Bantam |isbn= 0-553-34910-4 |page=365 |url=https://books.google.com/books?id=v21dGJyJkxEC&q=Tsolikauri |access-date= 2011-02-15}}</ref>. U yuqori sifatli quruq, yarim shirin va yarim quruq vinolar ishlab chiqarishda qoʻllanilgan<ref name=kst/>. Tsolikouri uzumidan Tsolikauri, Kolxeti, Lelo, Tvishi vinolari tayyorlanadi<ref name=wine/><ref>{{cite book |title=Georgia |last1=Burford |first1= Tim |year=1990 |publisher= Bradt Travel Guides |isbn= 1-84162-261-3 |page=73 |url=https://books.google.com/books?id=qQ6R4Fg6rh4C&q=Tsolikauri&pg=PA73 |access-date= 2011-02-15}}</ref>. Sobiq sovet davlat arbobi [[Vyacheslav Molotov]]ning soʻzlariga koʻra, Tsolikouri [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] rahbari [[Iosif Stalin]]ning sevimli vinolaridan biri boʻlgan<ref>{{cite web |url=http://www.proza.ru/2009/02/28/641 |title=Мой Сталин. Светлана Птицина |trans-title=My Stalin. Svetlana Ptitsina |access-date=2011-02-15}}</ref>. == Yana qarang == * [[Gruzin sharobi]] * [[Gruziya sharoblari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} atl248c9r7b5aozg9kalrwocfzquwg8 0 1466288 6315817 2026-10-23T09:50:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315817 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix atripalpella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix atripalpella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Fransiya]], [[Germaniya]], [[Italiya]]ning materik qismi va [[Sardiniya]] orolida, shuningdek, [[Polsha]], [[Shvetsiya]] va [[Shveysariya]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROATRI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref><ref>[http://www2.nrm.se/en/svenska_fjarilar/p/parornix_atripalpella.html Swedish Moths]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139478}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} k978kfrbbss1gdbzysv0kegawg6489o 0 1466289 6315819 2026-10-23T09:51:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315819 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix inusitatumella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix inusitatumella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Ontario]], [[Kvebek]], [[Nyu-Bransuyk]], [[Yangi Shotlandiya]] va [[Shahzoda Eduard oroli]] provinsiyalarida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Illinoys]], [[Kentukki]], [[Ogayo]], [[Michigan]], [[Massachusets]] va [[Meyn]] shtatlarida uchraydi<ref>{{cite web |title=Parornix inusitatumella (Chambers, 1873) |url=https://www.gracillariidae.net/species/2809 |website=Gracillariidae.net |access-date=12 November 2024}}</ref><ref>{{Cite GBIF|id=1749203|taxon=Parornix inusitatumella|access-date=2024-11-12}}</ref><ref name="ceiseman">{{cite book |last1=Eiseman |first1=Charley |title=Leafminers of North America |date=2019 |page=870 |edition=1 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139507}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 3286ct3kotgzjoy6weaperq7gmb4xcu 1 1466290 6315820 2026-10-23T09:53:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315820 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466291 6315822 2026-10-23T09:53:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315822 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466292 6315823 2026-10-23T09:54:15Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315823 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix scoticella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix scoticella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur butun [[Yevropa]] bo‘ylab uchraydi<ref>Meyrick, E., 1895 ''A Handbook of British Lepidoptera'' MacMillan, London [https://archive.org/details/handbookofbritis00meyr/page/n7 pdf] {{PD-notice}} Keys and description</ref><ref>Kuznetsov V.I., 1990 Gracillariidae; in G.S. Medvedev (ed.): ''Keys to the insects of the europaean part of the USSR'', Vol.IV: Lepidoptera, part 2 (english translation), Oxonian Press Pvt.Ltd., New Dehli, 1987</ref><ref>Heath, J. & Emmet, A. M. (Hrsg.) (1985): ''[[The Moths and Butterflies of Great Britain and Ireland]]''. Volume 2: Cossidae – Heliodinidae. Harley Books, Colchester, Essex.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://lepiforum.org/wiki/page/Parornix_Scoticella Lepiforum de] {{Taxonbar|from=Q7139533}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} o4ga9481nicvi4lveu7s1f6ld6o87pa 1 1466293 6315824 2026-10-23T09:54:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315824 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466294 6315826 2026-10-23T09:55:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315826 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 10 1466295 6315827 2026-10-23T09:55:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315827 wikitext text/x-wiki {{Asbox | andozanomi = Andoza:Parornix-stub | tasvir =Parornix P1440466a.jpg | pix = 50 | tasvirtavsifi = Parornix | oid = [[Parornix]]ga | turkum =Parornixga oid chala maqolalar | andoza turkumi = Parornix | andoza turkumi1 = }} q5bwb58fc3zcri4h908b8lmbwde6x9c 1 1466296 6315828 2026-10-23T09:56:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315828 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466297 6315829 2026-10-23T09:56:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315829 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466298 6315831 2026-10-23T09:57:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315831 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 14 1466299 6315833 2026-10-23T09:58:15Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315833 wikitext text/x-wiki {{WPSS-cat}} {{Chala maqolalar turkumi |maqola= [[Parornix]] |newstub=Parornix-stub |category=Parornix }} [[Category:Gracillariinaega oid chala maqolalar]] 6bman7b6afuqrnbspxjzxmqsi61wv5f 1 1466300 6315834 2026-10-23T09:58:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315834 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 14 1466301 6315836 2026-10-23T09:58:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315836 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{commons category|Parornix}} {{wikispecies}} [[Category:Gracillariinae]] 6b1v3wd409ql7rg30xzxh3v1hn50o4e 1 1466302 6315837 2026-10-23T09:59:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315837 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466303 6315838 2026-10-23T09:59:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315838 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466304 6315839 2026-10-23T10:00:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315839 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466305 6315840 2026-10-23T10:01:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315840 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466306 6315841 2026-10-23T10:02:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315841 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466307 6315842 2026-10-23T10:02:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315842 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466308 6315843 2026-10-23T10:03:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315843 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466309 6315844 2026-10-23T10:04:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315844 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix cotoneasterella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix cotoneasterella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROCOTO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139488}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} ex1sjclw7zwvi532yuduvstdajzj5ys 1 1466310 6315845 2026-10-23T10:04:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315845 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466311 6315847 2026-10-23T10:05:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315847 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466312 6315848 2026-10-23T10:05:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315848 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466313 6315850 2026-10-23T10:06:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315850 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466314 6315851 2026-10-23T10:07:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315851 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466315 6315852 2026-10-23T10:08:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315852 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466316 6315854 2026-10-23T10:08:15Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315854 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix crataegifoliella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix crataegifoliella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Kvebek]] va [[Yangi Shotlandiya]] provinsiyalarida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Meyn]], [[Pensilvaniya]], [[Vermont]], [[Merilend]] va [[Illinoys]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROCRAT Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10804260}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 0np92v5qnl5h4n486xzktd5za5l71ou 1 1466317 6315855 2026-10-23T10:08:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315855 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466318 6315856 2026-10-23T10:09:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315856 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466319 6315857 2026-10-23T10:10:08Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315857 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix devoniella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix devoniella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yevropa]]da uchraydi<ref>Meyrick, E., 1895 ''A Handbook of British Lepidoptera'' MacMillan, London [https://archive.org/details/handbookofbritis00meyr/page/n7 pdf] {{PD-notice}} Keys and description</ref><ref>Kuznetsov V.I., 1990 Gracillariidae; in G.S. Medvedev (ed.): ''Keys to the insects of the europaean part of the USSR'', Vol.IV: Lepidoptera, part 2 (english translation), Oxonian Press Pvt.Ltd., New Dehli, 1987</ref><ref>Heath, J. & Emmet, A. M. (Hrsg.) (1985): ''[[The Moths and Butterflies of Great Britain and Ireland]]''. Volume 2: Cossidae – Heliodinidae. Harley Books, Colchester, Essex.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://lepiforum.org/wiki/page/Parornix_Devoniella Lepiforum de] {{Taxonbar|from=Q7139490}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} ffqseboteigi5ao438npglpbhg5m0ev 1 1466320 6315858 2026-10-23T10:10:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315858 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466321 6315859 2026-10-23T10:10:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315859 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix acuta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix acuta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kipr]], [[Krit]] oroli, [[Italiya]]ning materik qismi va [[Sitsiliya]] orolida, shuningdek, [[Shimoliy Makedoniya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622115639/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359184 Fauna Europaea]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROACUT Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139466}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} gkexvj1qwwh6kk21fzc3mc299t1mo2t 1 1466322 6315860 2026-10-23T10:11:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315860 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466323 6315861 2026-10-23T10:11:28Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315861 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix dubitella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix dubitella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]]ning sharqiy qismida, jumladan, [[AQSH]] va [[Kanada]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PARODUBI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139491}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} m83dw6usfxuu44ij5ozdiwrl53de3qg 1 1466324 6315862 2026-10-23T10:11:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315862 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466325 6315863 2026-10-23T10:12:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315863 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466326 6315864 2026-10-23T10:13:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315864 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466327 6315865 2026-10-23T10:14:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315865 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466328 6315866 2026-10-23T10:14:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315866 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466329 6315867 2026-10-23T10:15:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315867 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466330 6315868 2026-10-23T10:16:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315868 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466331 6315869 2026-10-23T10:16:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315869 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix ermolaevi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix ermolaevi''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROERMO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139493}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 7lkkpcswe8m8ss9tm2mpa4ptf59uaf8 1 1466332 6315870 2026-10-23T10:17:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315870 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466333 6315871 2026-10-23T10:17:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315871 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix errantella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix errantella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH Virginiya orollari]]ning [[Sent-Tomas (AQSH Virginiya orollari)|Sent-Tomas]] orolida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROERRA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139494}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} ivim2gnfmhcqzxga3v44smscb543f9d 1 1466334 6315872 2026-10-23T10:17:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315872 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466335 6315873 2026-10-23T10:18:24Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315873 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix innotata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix innotata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]ning [[Jorjiya]], [[Meyn]] va [[Merilend]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROINNO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10804262}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 9drygeqqyv4597hr3wakzmg9o0lgkvg 1 1466336 6315874 2026-10-23T10:18:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315874 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466337 6315875 2026-10-23T10:19:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315875 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix kalmiella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix kalmiella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Yangi Shotlandiya]] va [[Kvebek]] provinsiyalarida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Konnektikut]], [[Pensilvaniya]], [[Meyn]] va [[Vermont]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROKALM Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139508}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} qpavnogjbbql4sfgjodjvzzm4r3fpiy 1 1466338 6315876 2026-10-23T10:19:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315876 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466339 6315877 2026-10-23T10:19:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315877 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix micrura | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix micrura''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Meksika]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROMICR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139517}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 14ylplze98zeaze6rjev5jzi20luyzl 1 1466340 6315878 2026-10-23T10:20:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315878 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466341 6315879 2026-10-23T10:20:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315879 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix kugitangi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix kugitangi''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Turkmaniston]] va [[O‘zbekiston]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROKUGI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139509}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} r7ptnv0tors3e2i19uvvawg4jvuifnc 1 1466342 6315880 2026-10-23T10:20:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315880 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466343 6315881 2026-10-23T10:21:13Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315881 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix kumatai | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix kumatai''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rossiya]]ning [[Dog‘iston]] Respublikasida, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROKUMA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139510}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 3fus7nuvxlb08lgcnvjlue9b22ofu7v 1 1466344 6315882 2026-10-23T10:21:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315882 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466345 6315883 2026-10-23T10:21:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315883 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix melanotella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix melanotella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Kvebek]] provinsiyasida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Pensilvaniya]], [[Meyn]] va [[Vermont]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROMELA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139516}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} n3np7jrfe6qs7x66zeiad0v1s7thacz 1 1466346 6315884 2026-10-23T10:22:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315884 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466347 6315885 2026-10-23T10:23:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315885 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466348 6315886 2026-10-23T10:23:08Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315886 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix loganella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix loganella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Fennoskandiya]] va [[Rossiya]]ning shimoliy hududlaridan [[Britaniya orollari]], [[Daniya]] va [[Boltiq davlatlari|Boltiqbo‘yi davlatlari]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>Meyrick, E., 1895 ''A Handbook of British Lepidoptera'' MacMillan, London [https://archive.org/details/handbookofbritis00meyr/page/n7 pdf] {{PD-notice}} Keys and description</ref><ref>Kuznetsov V.I., 1990 Gracillariidae; in G.S. Medvedev (ed.): ''Keys to the insects of the europaean part of the USSR'', Vol.IV: Lepidoptera, part 2 (english translation), Oxonian Press Pvt.Ltd., New Dehli, 1987</ref><ref>Heath, J. & Emmet, A. M. (Hrsg.) (1985): ''[[The Moths and Butterflies of Great Britain and Ireland]]''. Volume 2: Cossidae – Heliodinidae. Harley Books, Colchester, Essex.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/loganella/loganella.htm |title=bladmineerders.nl |access-date=2010-11-03 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909185912/http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/loganella/loganella.htm |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://lepiforum.org/wiki/page/Parornix_loganella Lepiforum de] {{Taxonbar|from=Q7139512}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 9nz0pnsvjmyclx63iqyw2lu3c0zyjag 1 1466349 6315887 2026-10-23T10:23:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315887 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466350 6315888 2026-10-23T10:23:55Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315888 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix loricata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix loricata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Italiya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622120726/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359204 Fauna Europaea]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROLORI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139513}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} pmco4pd7xlmcyxt871htjpki2at14gj 0 1466351 6315889 2026-10-23T10:24:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315889 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix maura | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix maura''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Jazoir]] va [[Marokash]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROMAUR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139515}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} lpmthh8ndjv9ngf6qt0rzk3nw8plu4n 1 1466352 6315890 2026-10-23T10:24:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315890 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466353 6315891 2026-10-23T10:25:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315891 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix maliphaga | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix maliphaga''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rossiya]]ning Osiyo qismidagi markaziy hududlarda, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROMALI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10804264}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} tclawmdtk1cvvgeoqdrzvcwuwwkq0s2 1 1466354 6315892 2026-10-23T10:25:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315892 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466355 6315893 2026-10-23T10:26:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315893 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466356 6315894 2026-10-23T10:26:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315894 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466357 6315895 2026-10-23T10:27:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315895 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466358 6315896 2026-10-23T10:28:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315896 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466359 6315897 2026-10-23T10:29:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315897 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466360 6315898 2026-10-23T10:29:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315898 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466361 6315899 2026-10-23T10:30:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315899 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466362 6315900 2026-10-23T10:31:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315900 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466363 6315901 2026-10-23T10:32:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315901 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466364 6315902 2026-10-23T10:32:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315902 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466365 6315903 2026-10-23T10:33:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315903 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466366 6315904 2026-10-23T10:34:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315904 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466367 6315905 2026-10-23T10:35:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315905 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466368 6315906 2026-10-23T10:35:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315906 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466369 6315907 2026-10-23T10:36:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315907 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466370 6315908 2026-10-23T10:37:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315908 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466371 6315909 2026-10-23T10:38:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315909 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466372 6315911 2026-10-23T10:38:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315911 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466373 6315912 2026-10-23T10:39:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315912 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466374 6315913 2026-10-23T10:40:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315913 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466375 6315914 2026-10-23T10:40:43Z ~2026-56599-26 319468 „Eng qadimgi sivilizatsiyalarning makoni boʻlmish Misrning siyosati bloklarga qoʻshilmaslik prinsipiga asoslangan. Bu buyuk davlatning yirik aholi soni, harbiy salohiyati va strategik joylashuvi uning Afrika, Oʻrta yer dengizi hamda Yaqin Sharq mintaqalarida kuchli geosiyosiy taʼsirga ega boʻlishiga sababchi boʻlgan. Poytaxt Qohira esa ming yillar davomida mintaqa savdosi, madaniyati va diniy institutlarining yetakchi markazi boʻlib kelmoqda....“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6315914 wikitext text/x-wiki Eng qadimgi sivilizatsiyalarning makoni boʻlmish Misrning siyosati bloklarga qoʻshilmaslik prinsipiga asoslangan. Bu buyuk davlatning yirik aholi soni, harbiy salohiyati va strategik joylashuvi uning Afrika, Oʻrta yer dengizi hamda Yaqin Sharq mintaqalarida kuchli geosiyosiy taʼsirga ega boʻlishiga sababchi boʻlgan. Poytaxt Qohira esa ming yillar davomida mintaqa savdosi, madaniyati va diniy institutlarining yetakchi markazi boʻlib kelmoqda.<ref>{{Veb manbasi |url=https://wikipedia.org |sarlavha=Foreign relations of Egypt |arxivsana=}}</ref> == Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sanalar == Misr Arab Respublikasi dunyoning 190 dan ortiq mamlakatlari bilan rasmiy diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻygan. Quyida global geosiyosatda muhim oʻrin tutuvchi 20 ta eng yirik va strategik davlatlar bilan rasmiy munosabatlar oʻrnatilgan sanalar roʻyxati keltirilgan:<ref>{{Veb manbasi |url=https://wikipedia.org |sarlavha=Foreign relations of Egypt |arxivsana=2026-10-23}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Davlat !Munosabat oʻrnatilgan sana |- |1 |{{bayroq|Ruminiya}} Ruminiya |1906-yil 1-aprel |- |2 |{{bayroq|Buyuk Britaniya}} Buyuk Britaniya |1914-yil 19-dekabr |- |3 |{{bayroq|Gretsiya}} Gretsiya |1922-yil 15-aprel |- |4 |{{bayroq|AQSh}} AQSh |1922-yil 26-aprel |- |5 |{{bayroq|Italiya}} Italiya |1922-yil 30-aprel |- |6 |{{bayroq|Fransiya}} Fransiya |1922-yil 31-may |- |7 |{{bayroq|Eron}} Eron |1923-yil |- |8 |{{bayroq|Turkiya}} Turkiya |1925-yil 8-may |- |9 |{{bayroq|Saudiya Arabistoni}} Saudiya Arabistoni |1936-yil 7-may |- |10 |{{bayroq|Rossiya}} Rossiya |1943-yil 26-avgust |- |11 |{{bayroq|Suriya}} Suriya |1944-yil |- |12 |{{bayroq|Iordaniya}} Iordaniya |1947-yil 28-may |- |13 |{{bayroq|Hindiston}} Hindiston |1947-yil 18-avgust |- |14 |{{bayroq|Germaniya}} Germaniya |1952-yil 16-oktyabr |- |15 |{{bayroq|Liviya}} Liviya |1953-yil 3-sentyabr |- |16 |{{bayroq|Yaponiya}} Yaponiya |1954-yil 23-avgust |- |17 |{{bayroq|Xitoy}} Xitoy |1956-yil 30-may |- |18 |{{bayroq|Iroq}} Iroq |1958-yil 2-avgust |- |19 |{{bayroq|BAA}} BAA |1972-yil 26-oktyabr |- |20 |{{bayroq|Isroil}} Isroil |1980-yil 26-fevral |} Misr hukumati saqlab kelayotgan qolgan barcha (jami 191 ta) diplomatik munosabatlar roʻyxati va ularning toʻliq xronologiyasi xalqaro hujjatlar hamda ingliz tilidagi manbalarda batafsil bayon etilgan. === Oʻzbekiston bilan munosabatlar === Misr Respublikasining Markaziy Osiyo mintaqasi, xususan, Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatik aloqalari alohida ahamiyatga ega. Ikki davlat oʻrtasidagi rasmiy diplomatik munosabatlar '''1992-yil 23-yanvarda''' (Misr roʻyxatida 149-oʻrinda) oʻrnatilgan. Ushbu davrdan boshlab Qohira va Toshkent oʻrtasida madaniy, taʼlim (ayniqsa, Al-Azhar universiteti liniyasi boʻyicha) va iqtisodiy hamkorlik aloqalari izchil rivojlanib bormoqda.<ref>{{Veb manbasi |url=https://wikipedia.org |sarlavha=Foreign relations of Egypt |arxivurl=https://wikipedia.org}}</ref> 71nds9uncgjg9mgne5nsqes77xo01yk 6315921 6315914 2026-10-23T10:45:15Z ~2026-56599-26 319468 6315921 wikitext text/x-wiki '''Misr tashqi siyosati''' — Misr Arab Respublikasining boshqa davlatlar, xalqaro tashkilotlar va mintaqaviy bloklar bilan olib boradigan diplomatik, iqtisodiy va siyosiy munosabatlari majmuidir. Eng qadimgi sivilizatsiyalarning makoni boʻlmish Misrning siyosati bloklarga qoʻshilmaslik prinsipiga asoslangan. Bu buyuk davlatning yirik aholi soni, harbiy salohiyati va strategik joylashuvi uning Afrika, Oʻrta yer dengizi hamda Yaqin Sharq mintaqalarida kuchli geosiyosiy taʼsirga ega boʻlishiga sababchi boʻlgan. Poytaxt Qohira esa ming yillar davomida mintaqa savdosi, madaniyati va diniy institutlarining yetakchi markazi boʻlib kelmoqda. == Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sanalar == Misr Arab Respublikasi dunyoning 190 dan ortiq mamlakatlari bilan rasmiy diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻygan.<ref name="enwiki">{{veb manbasi |url=https://wikipedia.org |sarlavha=Foreign relations of Egypt |nashriyot=Wikipedia |til=en}}</ref> Quyida global geosiyosatda muhim oʻrin tutuvchi 20 ta eng yirik va strategik davlatlar bilan rasmiy munosabatlar oʻrnatilgan sanalar roʻyxati keltirilgan: {| class="wikitable sortable" |- ! # !! Davlat !! Munosabat oʻrnatilgan sana |- | 1 || {{flag|Romania}} || 1906-yil 1-aprel |- | 2 || {{flag|United Kingdom}} || 1914-yil 19-dekabr |- | 3 || {{flag|Greece}} || 1922-yil 15-aprel |- | 4 || {{flag|United States}} || 1922-yil 26-aprel |- | 5 || {{flag|Italy}} || 1922-yil 30-aprel |- | 6 || {{flag|France}} || 1922-yil 31-may |- | 7 || {{flag|Iran}} || 1923-yil |- | 8 || {{flag|Turkey}} || 1925-yil 8-may |- | 9 || {{flag|Saudi Arabia}} || 1936-yil 7-may |- | 10 || {{flag|Russia}} || 1943-yil 26-avgust |- | 11 || {{flag|Syria}} || 1944-yil |- | 12 || {{flag|Jordan}} || 1947-yil 28-may |- | 13 || {{flag|India}} || 1947-yil 18-avgust |- | 14 || {{flag|Germany}} || 1952-yil 16-oktyabr |- | 15 || {{flag|Libya}} || 1953-yil 3-sentyabr |- | 16 || {{flag|Japan}} || 1954-yil 23-avgust |- | 17 || {{flag|China}} || 1956-yil 30-may |- | 18 || {{flag|Iraq}} || 1958-yil 2-avgust |- | 19 || {{flag|UAE}} || 1972-yil 26-oktyabr |- | 20 || {{flag|Israel}} || 1980-yil 26-fevral |} Misr hukumati saqlab kelayotgan qolgan barcha diplomatik munosabatlar roʻyxati va ularning toʻliq xronologiyasi xalqaro hujjatlarda batafsil bayon etilgan.<ref name="enwiki" /> === Oʻzbekiston bilan munosabatlar === Misr Respublikasining Markaziy Osiyo mintaqasi, xususan, Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatik aloqalari alohida ahamiyatga ega. Ikki davlat oʻrtasidagi rasmiy diplomatik munosabatlar '''1992-yil 23-janvarda''' (Misr roʻyxatida 149-oʻrinda) oʻrnatilgan.<ref>{{veb manbasi |url=https://mfa.uz |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar |nashriyot=Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi |til=uz}}</ref> Ushbu davrdan boshlab Qohira va Toshkent oʻrtasida madaniy, taʼlim (ayniqsa, Al-Azhar universiteti liniyasi boʻyicha) va iqtisodiy hamkorlik aloqalari izchil rivojlanib bormoqda. == Manbalar == {{manbalar}} pzp15faxslwytbwrsyemv0uyvbkz4rr 6315925 6315921 2026-10-23T10:47:10Z ~2026-56599-26 319468 6315925 wikitext text/x-wiki Eng qadimgi sivilizatsiyalarning makoni boʻlmish Misrning siyosati bloklarga qoʻshilmaslik prinsipiga asoslangan. Bu buyuk davlatning yirik aholi soni, harbiy salohiyati va strategik joylashuvi uning Afrika, Oʻrta yer dengizi hamda Yaqin Sharq mintaqalarida kuchli geosiyosiy taʼsirga ega boʻlishiga sababchi boʻlgan. Poytaxt Qohira esa ming yillar davomida mintaqa savdosi, madaniyati va diniy institutlarining yetakchi markazi boʻlib kelmoqda. == Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sanalar == Misr Arab Respublikasi dunyoning 190 dan ortiq mamlakatlari bilan rasmiy diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻygan.<ref name="enwiki">{{veb manbasi |url=https://wikipedia.org |sarlavha=Foreign relations of Egypt |nashriyot=Wikipedia |til=en}}</ref> Quyida global geosiyosatda muhim oʻrin tutuvchi 20 ta eng yirik va strategik davlatlar bilan rasmiy munosabatlar oʻrnatilgan sanalar roʻyxati keltirilgan: {| class="wikitable sortable" !# !Davlat !Munosabat oʻrnatilgan sana |- |1 |{{flag|Romania}} |1906-yil 1-aprel |- |2 |{{flag|United Kingdom}} |1914-yil 19-dekabr |- |3 |{{flag|Greece}} |1922-yil 15-aprel |- |4 |{{flag|United States}} |1922-yil 26-aprel |- |5 |{{flag|Italy}} |1922-yil 30-aprel |- |6 |{{flag|France}} |1922-yil 31-may |- |7 |{{flag|Iran}} |1923-yil |- |8 |{{flag|Turkey}} |1925-yil 8-may |- |9 |{{flag|Saudi Arabia}} |1936-yil 7-may |- |10 |{{flag|Russia}} |1943-yil 26-avgust |- |11 |{{flag|Syria}} |1944-yil |- |12 |{{flag|Jordan}} |1947-yil 28-may |- |13 |{{flag|India}} |1947-yil 18-avgust |- |14 |{{flag|Germany}} |1952-yil 16-oktyabr |- |15 |{{flag|Libya}} |1953-yil 3-sentyabr |- |16 |{{flag|Japan}} |1954-yil 23-avgust |- |17 |{{flag|China}} |1956-yil 30-may |- |18 |{{flag|Iraq}} |1958-yil 2-avgust |- |19 |{{flag|UAE}} |1972-yil 26-oktyabr |- |20 |{{flag|Israel}} |1980-yil 26-fevral |} Misr hukumati saqlab kelayotgan qolgan barcha diplomatik munosabatlar roʻyxati va ularning toʻliq xronologiyasi xalqaro hujjatlarda batafsil bayon etilgan.<ref name="enwiki" /> === Oʻzbekiston bilan munosabatlar === Misr Respublikasining Markaziy Osiyo mintaqasi, xususan, Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatik aloqalari alohida ahamiyatga ega. Ikki davlat oʻrtasidagi rasmiy diplomatik munosabatlar '''1992-yil 23-yanvarda''' (Misr roʻyxatida 149-oʻrinda) oʻrnatilgan.<ref>{{veb manbasi |url=https://mfa.uz |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar |nashriyot=Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi |til=uz}}</ref> Ushbu davrdan boshlab Qohira va Toshkent oʻrtasida madaniy, taʼlim (ayniqsa, Al-Azhar universiteti liniyasi boʻyicha) va iqtisodiy hamkorlik aloqalari izchil rivojlanib bormoqda. == Manbalar == {{manbalar}}{{manbalar}} neicnf4kae7q3q2qxlr3rap0ouiaccb 1 1466376 6315915 2026-10-23T10:41:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315915 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466377 6315916 2026-10-23T10:41:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315916 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466378 6315917 2026-10-23T10:42:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315917 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466379 6315918 2026-10-23T10:43:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315918 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466380 6315919 2026-10-23T10:44:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315919 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466381 6315920 2026-10-23T10:44:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315920 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466382 6315922 2026-10-23T10:45:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315922 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466383 6315923 2026-10-23T10:46:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315923 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466384 6315924 2026-10-23T10:47:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315924 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466385 6315926 2026-10-23T10:47:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315926 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466386 6315927 2026-10-23T10:48:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315927 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466387 6315928 2026-10-23T10:49:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315928 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466388 6315929 2026-10-23T10:50:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315929 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466389 6315930 2026-10-23T10:50:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315930 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466390 6315931 2026-10-23T10:51:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315931 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466391 6315932 2026-10-23T10:52:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315932 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466392 6315933 2026-10-23T10:53:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315933 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466393 6315934 2026-10-23T10:53:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315934 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466394 6315936 2026-10-23T10:55:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315936 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466395 6315937 2026-10-23T10:56:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315937 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466396 6315938 2026-10-23T10:56:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315938 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466397 6315939 2026-10-23T10:57:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315939 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466398 6315940 2026-10-23T10:58:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315940 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466399 6315941 2026-10-23T10:59:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315941 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466400 6315942 2026-10-23T10:59:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315942 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466401 6315943 2026-10-23T11:00:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315943 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466402 6315944 2026-10-23T11:01:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315944 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466403 6315945 2026-10-23T11:02:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315945 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466404 6315947 2026-10-23T11:02:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315947 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466405 6315948 2026-10-23T11:03:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315948 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466406 6315950 2026-10-23T11:04:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315950 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466407 6315951 2026-10-23T11:05:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315951 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466408 6315952 2026-10-23T11:05:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315952 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix extrema | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix extrema''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROEXTR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139495}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 9px65ylff7uxsxt219rtxsr5snwuvpw 0 1466409 6315954 2026-10-23T11:06:30Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315954 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix fagivora | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix fagivora''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shvetsiya]]dan [[Pireney tog‘lari]], [[Italiya]] va [[Albaniya]]gacha, shuningdek, [[Buyuk Britaniya]]dan [[Rossiya]]ning janubiy hududlarigacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>[http://www.microlepidoptera.nl/soorten/species.php?speciescode=130207&p=1 microlepidoptera.nl] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110212042705/http://microlepidoptera.nl/soorten/species.php?speciescode=130207&p=1 |date=2011-02-12 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139496}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} be5q4mjnln7pith99o3bfo2q7zi0llt 1 1466410 6315955 2026-10-23T11:06:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315955 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466411 6315956 2026-10-23T11:07:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315956 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466412 6315957 2026-10-23T11:08:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315957 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466413 6315958 2026-10-23T11:08:36Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 new 6315958 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix festinella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix festinella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]ning [[Pensilvaniya]] shtatida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROFEST Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139497}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} e2k165pih6ti8mcrk2hgwevma6jew0j 1 1466414 6315959 2026-10-23T11:08:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315959 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466415 6315960 2026-10-23T11:09:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315960 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466416 6315961 2026-10-23T11:10:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315961 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466417 6315962 2026-10-23T11:11:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315962 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix finitimella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix finitimella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Irlandiya]], [[Pireney yarim oroli]] va [[Bolqon yarim oroli]]ning ayrim hududlaridan tashqari, deyarli butun [[Yevropa]] bo‘ylab uchraydi<ref>{{Cite web |url=http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/finitimella/finitimella.htm |title=bladmineerders.nl |access-date=2010-11-03 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909185908/http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/finitimella/finitimella.htm |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139498}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} paohrdj36w53wmvvwaitau7jq88ap13 1 1466418 6315963 2026-10-23T11:11:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315963 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466419 6315964 2026-10-23T11:11:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315964 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix fragilella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix fragilella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Gretsiya]] va [[Shimoliy Makedoniya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622120210/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359201 Fauna Europaea]</ref><ref>[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROFRAG Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139500}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} iwao2033wccftyvcpk120our44ue3u9 0 1466420 6315965 2026-10-23T11:12:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315965 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix fumidella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix fumidella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rossiya]]ning Osiyo qismidagi markaziy hududlarda, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROFUMI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139501}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} qol5j4txgaddfruu20w8c4fqao41g3d 0 1466421 6315966 2026-10-23T11:13:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315966 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix geminatella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix geminatella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Kvebek]] provinsiyasida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Florida]], [[Jorjiya]], [[Meyn]], [[Merilend]], [[Nyu-York (shtat)|Nyu-York]], [[Vermont]], [[Texas]], [[Kolorado]], [[Missuri]], [[Kentukki]] va [[Konnektikut]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROGEMI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.microleps.org/Guide/Gracillariidae/Gracillariinae/Parornix/index.html Parornix at microleps.org] {{Taxonbar|from=Q10804261}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} fi8agbxkf1hm1efqiiw9hhpibwz7d5l 0 1466422 6315967 2026-10-23T11:13:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315967 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix impressipenella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix impressipenella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Meksika]]da uchraydi<ref>[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROIMPR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139504}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} pgm6ek1whg86pjc3ygkd5qh1ng5uihm 0 1466423 6315968 2026-10-23T11:14:21Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315968 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix hastata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix hastata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Afg‘oniston]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROHAST Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139503}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} ho3799h5zhbp2q1drw4p4tg3gvti71z 0 1466424 6315969 2026-10-23T11:14:59Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315969 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix incerta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix incerta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Ispaniya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622120415/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359202 Fauna Europaea]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROINCE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139505}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} alvr9rdykkze47xbwczsgf2sjsi9lx9 0 1466425 6315971 2026-10-23T11:16:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315971 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix conspicuella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix conspicuella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Kvebek]] provinsiyasida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Pensilvaniya]], [[Meyn]], [[Michigan]] va [[Vermont]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROCONS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139487}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} cqe003uotnxa7szl7ok2dcys4ef0jo4 0 1466426 6315972 2026-10-23T11:18:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315972 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix betulae | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix betulae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Pireney yarim oroli]], [[Bolqon yarim oroli]] va [[O‘rta dengiz]] orollaridan tashqari deyarli butun [[Yevropa]] bo‘ylab, sharqda esa [[Koreya]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi. Shuningdek, ushbu tur yaqinda [[Kanada]]ning [[Kvebek]], [[Ontario]] va [[Britaniya Kolumbiyasi]] provinsiyalarida ham qayd etilgan<ref>Meyrick, E., 1895 ''A Handbook of British Lepidoptera'' MacMillan, London [https://archive.org/details/handbookofbritis00meyr/page/n7 pdf] {{PD-notice}} Keys and description</ref><ref>Kuznetsov V.I., 1990 Gracillariidae; in G.S. Medvedev (ed.): ''Keys to the insects of the europaean part of the USSR'', Vol.IV: Lepidoptera, part 2 (english translation), Oxonian Press Pvt.Ltd., New Dehli, 1987</ref><ref>Heath, J. & Emmet, A. M. (Hrsg.) (1985): ''[[The Moths and Butterflies of Great Britain and Ireland]]''. Volume 2: Cossidae – Heliodinidae. Harley Books, Colchester, Essex.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://lepiforum.org/wiki/page/Parornix_betulae Lepiforum de] {{Taxonbar|from=Q7139479}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 3f29wsung91g4s1gdbgszogpp0e1ac5 0 1466427 6315973 2026-10-23T11:19:14Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315973 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix concussa | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix concussa''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Jammu va Kashmir]] ittifoq hududida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROCONC Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10804259}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} thvyzfk6ediq3a4w52dh9xcsu75fx1i 0 1466428 6315974 2026-10-23T11:19:52Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315974 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix asiatica | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix asiatica''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROASIA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139477}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 78veveziocif1oxq90vhv91xtn707mq 0 1466429 6315975 2026-10-23T11:20:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315975 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix bifurca | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix bifurca''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Italiya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622120110/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359192 Fauna Europaea]</ref><ref>[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROBIFU Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139480}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} a8ux9hyckg56vqq11nnivadmtuv2ahh 1 1466430 6315976 2026-10-23T11:23:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315976 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466431 6315977 2026-10-23T11:23:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315977 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466432 6315978 2026-10-23T11:24:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315978 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466433 6315979 2026-10-23T11:24:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315979 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix boreasella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix boreasella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanada]]ning [[Labrador]] hududi va [[Kvebek]] provinsiyasida, shuningdek, [[AQSH]]ning [[Pensilvaniya]] shtatida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROBORE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139481}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} kjepwhly6vi9yw0lcijbu6q36srf76x 1 1466434 6315980 2026-10-23T11:25:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315980 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466435 6315981 2026-10-23T11:26:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315981 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466436 6315982 2026-10-23T11:26:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315982 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix carpinella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix carpinella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shvetsiya]]dan [[Pireney tog‘lari]], [[Italiya]] va [[Gretsiya]]gacha, shuningdek, [[Buyuk Britaniya]]dan [[Rossiya]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>[http://www.microlepidoptera.nl/soorten/species.php?speciescode=130213&p=1 microlepidoptera.nl] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110212041309/http://microlepidoptera.nl/soorten/species.php?speciescode=130213&p=1 |date=2011-02-12 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/carpinella/carpinella.htm |title=bladmineerders.nl |access-date=2010-11-03 |archive-date=2012-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710002916/http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/carpinella/carpinella.htm |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139482}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} jayemg50vgx3lormwjt0javnw4inquq 1 1466437 6315983 2026-10-23T11:26:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315983 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466438 6315984 2026-10-23T11:27:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315984 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix compressa | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix compressa''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Afg‘oniston]] va [[Pokiston]]da uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROCPRE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139485}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} igab0edsv5jwm31sy290ihzuqwvw306 1 1466439 6315985 2026-10-23T11:27:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315985 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466440 6315986 2026-10-23T11:27:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315986 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix compsumpta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix compsumpta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Gretsiya]]ning [[Peloponnes]] hududida, shuningdek, [[Shimoliy Makedoniya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622120154/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359195 Fauna Europaea]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROCOMP Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139484}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 4oi7vmlp99hq5kyegyx2cpafsh3isb9 1 1466441 6315987 2026-10-23T11:28:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315987 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466442 6315988 2026-10-23T11:29:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315988 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466443 6315989 2026-10-23T11:29:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315989 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466444 6315990 2026-10-23T11:30:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315990 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466445 6315991 2026-10-23T11:31:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315991 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466446 6315992 2026-10-23T11:32:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315992 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466447 6315993 2026-10-23T11:32:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315993 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466448 6315994 2026-10-23T11:33:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315994 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466449 6315995 2026-10-23T11:33:40Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6315995 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix alni | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix alni''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xokkaydo]] va [[Xonsyu]] orollarida, shuningdek, [[Rossiya Uzoq Sharqi]]da uchraydi<ref>[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9728/1/28%281%29_p62-68.pdf On the species of the genera Parornix Spuler and Callisto Stephens occurring in Japan, with descriptions of two new species (Lepidoptera: Gracillariidae)]</ref><ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROALNI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139467}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} p2omkx9qk49tm1e53lun3ugcz8f0ihz 1 1466450 6315996 2026-10-23T11:34:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315996 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466451 6315997 2026-10-23T11:35:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315997 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466452 6315998 2026-10-23T11:35:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315998 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466453 6315999 2026-10-23T11:36:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6315999 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466454 6316000 2026-10-23T11:37:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316000 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466455 6316001 2026-10-23T11:38:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316001 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466456 6316002 2026-10-23T11:38:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316002 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466457 6316003 2026-10-23T11:39:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316003 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466458 6316004 2026-10-23T11:39:50Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6316004 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] urug‘i. Ilk bor 1910-yilda nemis [[Entomologiya|entomolog]]i [[Arnold Spuler]] tomonidan tavsiflangan<ref>{{cite book |last1=Emmet |first1=A Maitland |author1-link=A. Maitland Emmet |title=The Scientific Names of the British Lepidoptera. Their history and meaning |date=1991 |publisher=[[Harley Books]] |location=Colchester |isbn=0 946589 35 6 |pages=63, 74 &75 }}</ref>. ==Turlari== {{div col|colwidth=24em}} *''[[Parornix acuta]]'' <small>Triberti, 1980</small> *''[[Parornix alni]]'' <small>Kumata, 1965</small> *''[[Parornix alpicola]]'' <small>(Wocke, 1877)</small> *''[[Parornix alta]]'' <small>(Braun, 1925)</small> *''[[Parornix altaica]]'' <small>Noreika & Bidzilya, 2006</small> *''[[Parornix ampliatella]]'' <small>(Stainton, 1850)</small> *''[[Parornix anglicella]]'' <small>(Stainton, 1850)</small> *''[[Parornix anguliferella]]'' <small>(Zeller, 1847)</small> *''[[Parornix arbitrella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix arbutifoliella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix asiatica]]'' <small>Noreika, 1991</small> *''[[Parornix atripalpella]]'' <small>Wahlström, 1979</small> *''[[Parornix betulae]]'' <small>(Stainton, 1854)</small> *''[[Parornix bifurca]]'' <small>Triberti, 1998</small> *''[[Parornix boreasella]]'' <small>(Clemens, 1864)</small> *''[[Parornix carpinella]]'' <small>(Frey, 1863)</small> *''[[Parornix compressa]]'' <small>Triberti, 1990</small> *''[[Parornix compsumpta]]'' <small>Triberti, 1987</small> *''[[Parornix concussa]]'' <small>(Meyrick, 1933)</small> *''[[Parornix conspicuella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix cotoneasterella]]'' <small>Kuznetzov, 1978</small> *''[[Parornix crataegifoliella]]'' <small>(Clemens, 1860)</small> *''[[Parornix devoniella]]'' <small>(Stainton, 1850)</small> *''[[Parornix dubitella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix ermolaevi]]'' <small>Kuznetzov, 1979</small> *''[[Parornix errantella]]'' <small>(Walsingham, 1897)</small> *''[[Parornix extrema]]'' <small>Kuznetzov & Baryschnikova, 2003</small> *''[[Parornix fagivora]]'' <small>(Frey, 1861)</small> *''[[Parornix festinella]]'' <small>(Clemens, 1860)</small> *''[[Parornix finitimella]]'' <small>(Zeller, 1850)</small> *''[[Parornix fragilella]]'' <small>Triberti, 1981</small> *''[[Parornix fumidella]]'' <small>Kuznetzov, 1979</small> *''[[Parornix geminatella]]'' <small>(Packard, 1869)</small> *''[[Parornix hastata]]'' <small>Triberti, 1990</small> *''[[Parornix impressipenella]]'' <small>(Bilimek, 1867)</small> *''[[Parornix incerta]]'' <small>Triberti, 1982</small> *''[[Parornix innotata]]'' <small>(Walsingham, 1907)</small> *''[[Parornix inusitatumella]]'' <small>(Chambers, 1873)</small> *''[[Parornix kalmiella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix kugitangi]]'' <small>Noreika, 1991</small> *''[[Parornix kumatai]]'' <small>Ermolaev, 1993</small> *''[[Parornix loganella]]'' <small>(Stainton, 1848)</small> *''[[Parornix loricata]]'' <small>Triberti, 1998</small> *''[[Parornix maliphaga]]'' <small>Kuznetzov, 1979</small> *''[[Parornix maura]]'' <small>Triberti, 1998</small> *''[[Parornix melanotella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix micrura]]'' <small>Walsingham, 1914</small> *''[[Parornix minor]]'' <small>Kumata, 1965</small> *''[[Parornix mixta]]'' <small>(Triberti, 1980)</small> *''[[Parornix multimaculata]]'' <small>(Matsumura, 1931)</small> *''[[Parornix obliterella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix oculata]]'' <small>(Triberti, 1979)</small> *''[[Parornix ornatella]]'' <small>Triberti, 1981</small> *''[[Parornix peregrinaella]]'' <small>(Darlington, 1949)</small> *''[[Parornix persicella]]'' <small>Danilevsky, 1955</small> *''[[Parornix petiolella]]'' <small>(Frey, 1863)</small> *''[[Parornix polygrammella]]'' <small>(Wocke, 1862)</small> *''[[Parornix preciosella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix quadripunctella]]'' <small>(Clemens, 1861)</small> *''[[Parornix retrusella]]'' <small>Kuznetzov, 1979</small> *''[[Parornix scoticella]]'' <small>(Stainton, 1850)</small> *''[[Parornix spiraeifoliella]]'' <small>(Braun, 1918)</small> *''[[Parornix strobivorella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> *''[[Parornix subfinitimella]]'' <small>Kuznetzov, 1956</small> *''[[Parornix szocsi]]'' <small>(Gozmány, 1952)</small> *''[[Parornix tenella]]'' <small>(Rebel, 1919)</small> *''[[Parornix texanella]]'' <small>(Busck, 1906)</small> *''[[Parornix torquillella]]'' <small>(Zeller, 1850)</small> *''[[Parornix traugotti]]'' <small>Svensson, 1976</small> *''[[Parornix trepidella]]'' <small>(Clemens, 1860)</small> *''[[Parornix turcmeniella]]'' <small>Kuznetzov, 1956</small> *''[[Parornix vicinella]]'' <small>(Dietz, 1907)</small> {{div col end}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://gc.bebif.be/ Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203060401/http://gc.bebif.be/ |date=2007-12-03 }} {{Taxonbar|from=Q7139465}} [[Category:Parornix| ]] [[Category:Gracillariinae]] {{Parornix-stub}} qjkohbyznca2ob5ydeeq3ygwwkbi4uo 1 1466459 6316005 2026-10-23T11:40:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316005 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466460 6316006 2026-10-23T11:41:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316006 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466461 6316007 2026-10-23T11:41:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6316007 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix alpicola | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix alpicola''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Alp tog‘lari]] va [[Shotlandiya]]da uchraydi<ref>{{Cite web |url=http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/alpicola/alpicola.htm |title=bladmineerders.nl |access-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120907051949/http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/parornix/alpicola/alpicola.htm |archive-date=2012-09-07 |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139468}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} q8ehe3lq6tuj2ctzc6yb7kt00cm54d8 1 1466462 6316008 2026-10-23T11:41:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316008 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466463 6316009 2026-10-23T11:41:56Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6316009 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix alta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix alta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]ning [[Yuta]] va [[Kaliforniya]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROALTA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139469}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} ddtqnj4ghtac3q06u9z3qi9cb0jrnhe 1 1466464 6316010 2026-10-23T11:42:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316010 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466465 6316011 2026-10-23T11:42:41Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6316011 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix arbutifoliella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix arbutifoliella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]ning shimoli-sharqiy qismida, jumladan, [[Pensilvaniya]] va [[Meyn]] shtatlarida uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROARBU Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139476}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} jqjqdu3i7lhiza7p60xdtn69cn4i07w 1 1466466 6316012 2026-10-23T11:43:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316012 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466467 6316013 2026-10-23T11:43:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6316013 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix altaica | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix altaica''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rossiya]]ning Osiyo qismidagi markaziy hududlarda uchraydi<ref>[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROALTI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10804258}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} mxfvo38phtt0mg6gzutk4bbf4yeyn1r 1 1466468 6316014 2026-10-23T11:44:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316014 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466469 6316015 2026-10-23T11:44:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316015 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466470 6316016 2026-10-23T11:45:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316016 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466471 6316017 2026-10-23T11:46:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316017 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466472 6316018 2026-10-23T11:47:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316018 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466473 6316019 2026-10-23T11:47:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316019 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466474 6316020 2026-10-23T11:48:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316020 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466475 6316021 2026-10-23T11:49:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316021 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1466476 6316022 2026-10-23T11:50:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6316022 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1466477 6316024 2026-10-23T11:58:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6316024 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parornix ampliatella | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Parornix ampliatella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstriya]], [[Xorvatiya]], [[Korsika]] oroli va [[Italiya]]da uchraydi<ref>[https://web.archive.org/web/20110622115903/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359187 Fauna Europaea]</ref><ref>[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/PAROAMPL Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7139472}} [[Category:Parornix]] {{Parornix-stub}} 9kspwmt7y1oq7d4u5zhnt8v72jby6d5