Vikiiqtibos uzwikiquote https://uz.wikiquote.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikiiqtibos Vikiiqtibos munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 3874 26776 8025 2026-05-04T13:45:43Z Bekipediya 2189 26776 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Joseph Joubert | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Vikipediya = Joseph Joubert | Vikiombor = }} '''Joseph Joubert''' ({{Talaffuz|Juber Jozef}}; 1754-yil 6-may, Montinyak, Perigor – 1824-yil 4-may, [[Parij]]) — fransuz yozuvchisi == Iqtiboslar == <!-- F --> * Farzandingiz nasihatdan koʻra koʻproq yaxshi oʻrnak boʻlishingizga muhtoj<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. <!-- Oʻ --> * Oʻylagan ishing yaxshilikka olib kelmasa, barcha ezgu orzularing behudadir{{sfn|Voronsov|1989|p=44}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Yozuvchilar]] [[Turkum:Esseistlar]] [[Turkum:1754-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1824-yilda vafot etganlar]] h774x3em5qszcz4m0m2lbrphl2bvhze 0 4475 26781 26760 2026-05-04T13:48:46Z Bekipediya 2189 /* K */ 26781 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Yaxshilik|wikipedia=Yaxshilik|wiktionary=yaxshilik|Tasvir=Crocus vernus.jpg}} '''Yaxshilik''', '''ezgulik''' – 1) yaxshi xislat, [[xulq-atvor]] kabilarga egalik; 2) ixtiyoriy ravishda biror kishining manfaatini koʻzlab ish tutish, biror manfaat yetkazish; mehribonlik; xayrli ish, ezgulik. {{ABD}} == A == {{q|Iqtibos=Agar yaxshilikning sababi boʻlsa, u yaxshilik boʻlmaydi; yaxshilikning natijasida mukofot berilsa, bu ham yaxshilik emas. Demak, ezgulik sabab va oqibatlar zanjiridan tashqarida yashaydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://jadid.uz/lev-tolstoyning-anna-karenina-romanidan-iqtiboslar/|title=Lev Tolstoyning „Anna Karenina“ romanidan iqtiboslar|date=04.02.2025|publisher=jadid.uz|accessdate=2025-yil 13-fevral}}</ref>.|Izoh=„[[Anna Karenina]]“ asaridan|Muallif=[[Lev Tolstoy]]}} {{Q|[[Alloh]] banda yaxshiligiga muhtoj emas, ammo bir [[yomonlik]] seni yaxshilikka eltsa ajab emas{{sfn|Tursun|2006|p=129}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == B == * {{Q|Begʻam boʻlmang, gʻaflatda qolmang! Hali navqiron, kuchli, tetik ekansiz, yaxshilik qilishdan tolmang{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Anton Chexov]]}} {{Q|Biror-bir kimsaga yaxshilik qilsang, shu bilki, sening saxovatingdan u behad shod boʻlgani kabi, senga ham shunchalik zavq nasib etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}.|[[Qobus]]}} {{Q|Biror kimsaga katta yaxshilik qilgan boʻlsang, uni kichik deb bil, birov senga yaxshilik qilgan boʻlsa, uni katta deb bil!|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=107}}}} {{Q|Birovga qilingan yaxshilik kishini shunisi bilan rom etadiki, u shafaqqa oʻxshab oxiri oʻchib ketmaydi, qaytaga yanada yorqinlashib oʻzimizga qaytib keladi{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}.|[[Viktor Gyugo]]}} {{Q|Birovga yaxshilik qilgan boʻlsang, yaxshiligingni aytib, uni kamsitma, birovga ichirgan va yedirganingni minnat qilib, zaharga aylantirma!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=107}}|[[Yusuf Xos Hojib]]}} {{Q|Birovga yaxshilik qilgan kishi oʻziga yaxshilik qilgan boʻladi, yaxshilikdan yaxshilik kutib emas, yaxshilik uchun yaxshilik qilish kerak, chunki bundan odam bitmas-tuganmas [[huzur]] oladi{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Seneka]]}} {{Q|Biz – insonlar xuddi yaxshilikka undamaslik va [[yomonlik]]dan qaytarmaslik toʻgʻrisida bir-birimiz bilan kelishib olganga oʻxshaymiz. Bu ketishda boshimizga qanday azoblar tushajagini koshki bilsaydik{{sfn|Tursun|2006|pp=122-123}}.|[[Molik ibn Dinor]]}} {{Q|Boshqalarga ziyon istama, oʻzing ham ziyon koʻrma,<br />Faqat yaxshilik qil, havas va orzuni bilgin{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=104}}.|[[Yusuf Xos Hojib]]}} {{Q|Bu [[sham]] boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi{{sfn|Tursun|2006|p=126}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} == E == {{Q|Evaziga narsa kutib qilingan yaxshilik — yaxshilik hisoblanmaydi, balki u oddiy oldi-berdidan iborat, xolos{{sfn|Tursun|2006|p=132}}.|[[Abdibek Sheroziy]]}} {{Q|Eng yaxshi kishining ikki qoʻli ham toʻgʻri boʻladi, u bir qoʻli bilangina emas, ikki qoʻli bilan yaxshilik qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Abu Yazid Bastomiy]]}} {{Q|Ezgulik — hech eskirmaydigan birdan-bir libosdir{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Henri Devid Toro]]}} {{Q|Ezgulik — ilm emas, u faoliyatdir{{sfn|Voronsov|1989|p=44}}.|[[Romen Rollan]]}} {{Q|Ezgulik insonning maʼnaviy olamidagi quyoshdir{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}.|[[Viktor Gyugo]]}} {{Q|Ezgulikni nafrat yoki, ayniqsa, adovat bilan yuzaga chiqarib boʻlmaydi. U faqat [[muhabbat]]dan tugʻiladi{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Jon Reskin]]}} {{Q|Ezgulik — shunday bir lisonki, u orqali soqovlar tilga kirib, karlar eshitishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Kristian Bouvi]]}} {{Q|Eng nozik nihollar ham toshday qattir yerni, qoyalarning toshini yorib oʻsib chiqadi. Yaxshilik ham xuddi shunday. Hech qanday tigʻ, hech qanday gurzi, hech qanday qurol inson [[saxovat]]ining qudratiga teng kela olmaydi!{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}|[[Henri Devid Toro]]}} == H == {{Q|Hakimlar aytmishlar: „Yaxshilikni asosi uch narsada: birinchi, barchaga nisbatan [[riyo]]siz [[kamtarlik]]da, ikkinchi, [[minnat]]siz [[saxovat]]da, uchinchi, haq talab qilinmaydigan xizmatda. Odamlar toʻrt narsani qidirmaslikka ilojsizdirlar: birinchi, yaxshilik va [[yomonlik]]ni ajratishga yordam beradigan [[ilm]]ni, ikkinchi, tirikchilik oʻtkazishga kerak boʻladigan asbob-anjomlarni, uchinchi, kayfiyatni yaxshi tutadigan vositalarni, toʻrtinchi, odamlar bilan murosani{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=104}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} {{Q|Har qanday narsada [[isrof]]garchilik bor, ammo yaxshilik qilishda boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=206}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Har na yaxshilik qilsang, qilki yurt uchun,<br />Oʻzingdan orttir-u oʻzgaga bermak uchun{{sfn|Tursun|2006|p=130}}.|[[Haydar Xorazmiy]]}} {{Q|Hayotimizning abadiy va oliy maqsadi — ezgulikdir. Yaxshilikni biz qanday tushunmaylik, hayotimizning oʻzi yaxshilikka intilishdan boshqa narsa emas{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}.|[[Lev Tolstoy]]}} == I == {{Q|Inson ezgulikni va [[ulugʻlik]]ni orzu qilishi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=34}}.|[[Aleksandr Gumboldt]]}} {{Q|Inson tani uchun [[sihat-salomatlik]] qanchalik zarur boʻlsa, qalb uchun ezgulik ham shunchalik muhim: ezguliging boʻlsa, u har ishda muvaffaqiyat keltirsa, uni sezmaysan ham{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}.|[[Lev Tolstoy]]}} {{Q|[[Inson]] yaxshilikning qulidir.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=108}}}} == K == {{Q|Kimdir qilgan yaxshilik bizni uning oldida qarzdor qilib qoʻyadi{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Jan-Jak Russo]]}} {{Q|Kim chinakam qalb egasi boʻlmasa, u ezgulik qilishga qodir emas: faqat xushfeʼl boʻla olishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Nikola Shamfor]]}} {{Q|Kishi yaxshilik qilishga qodir ekan, qadr bilmaslar bilan toʻqnashish unga xavf solmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Fransua de Laroshfuko]]}} {{Q|Koʻrsatma boʻyicha qilingan yaxshilik — yaxshilik emas{{sfn|Voronsov|1989|p=44}}.|[[Ivan Turgenev]]}} == M == * {{Q|Men ezgulikdan boshqa biror afzallikni bilmayman{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Lyudvig van Betxoven]]}} {{Q|[[Boylik|Mol-dunyo]] tugaydi, ammo yaxshi ishlar abadiy qoladi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=200}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == O == {{Q|Odamlarning yaxshirogʻi oʻz qalbida yaxshilikka yoʻl ochgani va [[yomonlik]]ni hamda [[ochkoʻzlik]]ni haydab chiqarganidir{{sfn|Tursun|2006|p=123}}.|[[Muhammad Zehniy]]}} == P == {{Q|Payti kelgan [[qattiqqoʻllik|qattiqqoʻl]] boʻlishga qurbi yetadigan odamgina ezguligi uchun maqtovga sazovardir: aks holda, [[iroda]]ning boʻshligi yoki faolsizligidan kelib chiqadigan muloyimlik ham ezgulik boʻlib tuyulishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}.|[[Fransua de Laroshfuko]]}} == Q == {{Q|Qadimda ezgu ishlarni koʻp qilishardi, lekin gapirishmasdi. Keyin ham qiladigan, ham gapiradiganlar keldi. Endi esa faqat gapirishmoqda{{sfn|Tursun|2006|p=128}}.|Umar ibn Horis}} {{Q|Qandaydir [[manfaat]] koʻzlab qilingan yaxshilik yaxshi [[amal]] hisoblanmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=140}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == Y == {{Q|Yaxshiligi koʻp odamning [[Doʻstlik|doʻstlari]] serob boʻladi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=108}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Yaxshiligi yoʻq odam [[yolgʻizlik]]da jon beradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=106}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Yaxshilik haqida oʻylashlik oʻsha yaxshilikka [[amal]] qilishga undaydi. [[Yomonlik]]ka [[nadomat]] esa, oʻsha yomonlikni tark etishga chorlaydi{{sfn|Tursun|2006|p=128}}.|[[Abdulloh ibn Abbos]]}} {{Q|Yaxshilik — koʻp boʻlsa ham zarar keltirmaydigan [[fazilat]]dir{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Jon Golsuorsi]]}} {{Q|Yaxshilikni bilmasang, bor-u, yaxshilarga qoʻshul{{sfn|Tursun|2006|p=133}}.|[[Alisher Navoiy]]}} {{Q|Yaxshilikni koʻp qilgan kishining [[pushaymon]]ligi kam boʻladi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=209}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Yaxshilik qilgan chogʻingda koʻksing qandaydir togʻdek koʻtarilib, qonuniy gʻurulanasan, sof vijdonli odamdagina shunday boʻladi{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}.|[[Mishel de Monten]]}} {{Q|Yaxshilik qilish har qanday yuksaklik sari tashlangan qadamdir; ezgulik qilmasang, bir kunmas-bir kun [[tubanlik]] seni oʻz qaʼriga tortadi, yaxshilik oʻrniga [[yomonlik]] qilasan{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}.|[[Jon Reskin]]}} {{Q|Yaxshilik qilmishdir kim senga bir bor,<br />Yodingdan chiqarma sen uni zinhor{{sfn|Tursun|2006|p=133}}.|[[Nosir Xisrav]]}} {{Q|Yaxshilik va ezgulik [[yomonlik]]dan qochgani yangligʻ yomonlik ham yaxshilikdan qochib ketadi{{sfn|Tursun|2006|p=124}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} {{Q|Yaxshilik va [[kamtarlik]] — shu ikki fazilatdan kishi hech qachon charchamasligi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=42}}.|[[Robert Louis Stevenson]]}} {{Q|Yaxshilik [[yomonlik]]ni kuydiruvchi olov{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=107}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Yaxshilik yoʻlida chekilgan [[mehnat]] yerda qolmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=105}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Yaxshilik chirimaydi va [[yomonlik]] unutilmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=137}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} {{Q|Yaxshining soʻngagi tuproqda chirisa ham, nomi qoladi{{sfn|Tursun|2006|p=127}}.|[[Mahmud Qoshgʻariy]]}} {{Q|Yaxshi odam oʻzini ham ranjitmaydi, oʻzgani ham xafa qilmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=105}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil,<br />Seni yaxshi nom birla yod etsin el{{sfn|Tursun|2006|p=132}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Yomon, noraso [[eʼtiqod]] bilan qilingan ezgu ish sarob va kul kabi hech qanaqa [[foyda]] bermaydi{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|[[Yovuzlik]]dan ezgulikni ajratadigan kishi emas, balki ikki yovuzlikning yengilrogʻini farqlay biladigan kishigina aqllidir{{sfn|Tursun|2006|p=66}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzgalarga [[ozor]] berishdan saqlanish yaxshilik alomatlaridandir{{sfn|Tursun|2006|p=134}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Oʻzingga yaxshilik qilinishini istasang, yaxshilik qil, hech kimga ozor berma, yaxshilikni ulugʻ ish deb bil{{sfn|Tursun|2006|p=130}}.|[[Sayyid Ahmad Hamadoniy]]}} {{Q|Oʻz qoʻling bilan ado eta olmagan yaxshilikni boshqaning qoʻli bilan hech qachon qilolmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=139}}.|[[Vahb ibn Munabbah]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} == Havolalar == {{Falsafa}} {{Xislatlar}} [[Turkum:Mavzular]] jf09s6scu3ipxx5xe2ltth5hq6aemy8 0 6590 26780 22476 2026-05-04T13:48:29Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 26780 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Ivan Turgenev | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Vikipediya = Ivan Turgenev | Vikiombor = }} '''Ivan Sergeyevich Turgenev''' ({{lang-ru|Ива́н Серге́евич Турге́нев}}; 1818-yil 28-oktyabr – 1883-yil 22-avgust) – rus yozuvchisi. == Iqtiboslar == <!-- K --> * Koʻrsatma boʻyicha qilingan yaxshilik — [[yaxshilik]] emas{{sfn|Voronsov|1989|p=44}}. <!-- R --> * [[Rossiya]] bizning har birimizsiz ham kuni koʻraverishi mumkin, lekin birortamiz Rossiyasiz yashay olmaymiz; kim usiz yashashni oʻylasa, holiga voy, kim usiz yashay olsa, battar boʻlsin{{sfn|Voronsov|1989|p=20}}. <!-- V --> * [[Vatan]]dan tashqarida [[baxt]] yoʻq, har kim jonajon yerida ildiz otsin{{sfn|Voronsov|1989|p=20}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} [[Turkum:1818-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] aqu1bgcb31n8r1g818xadanujoqodbm 0 7927 26764 2026-05-04T12:03:41Z Husanowar 2692 #quoteme 26764 wikitext text/x-wiki [[File:Eric Kandel 01.JPG|thumb|right|Eric Kandel]] [[w:Eric Kandel|'''Eric Richard Kandel''']] (1929-yil 7-noyabrda tug‘ilgan) — avstriya-amerikalik neyropsixiatr hamda 2000-yilda Arvid Carlsson va Paul Greengard bilan birgalikda Fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning tadqiqotlari neyronlarda xotiraning saqlanishining fiziologik asoslarini o‘rganishga qaratilgan. == Iqtiboslar == * '''Bilimlar rivojlanib, ilmiy fanlar o‘zgarib borar ekan, ularga ta’sir qiluvchi fanlar ham o‘zgaradi.''' ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * 1920–1960-yillar oralig‘ida psixiatriya o‘zining asosiy intellektual turtkisini psixoanalizdan oldi. Ushbu bosqichda unga eng kuchli qarshi fanlar falsafa va ijtimoiy fanlar edi. 1960-yildan boshlab esa psixiatriya yana o‘zining asosiy intellektual chaqiriqlarini biologiyadan ola boshladi. Natijada neyrobiologiya psixiatriya uchun yangi qarshi fan sifatida ilgari surildi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * Yaqin kelajakda neyrobiologiya yanada umumiy va fundamental ahamiyatga ega bo‘lgan masalani — insonning aqliy rivojlanish biologiyasini o‘rganadi. Psixologiya va psixiatriya biologiyaga inson ongining biologiyasini mazmunli va chuqur tushunish uchun o‘rganilishi zarur bo‘lgan aqliy funksiyalarni yoritib beradi va aniqlab beradi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * ''The Age of Insight'' — bu mening 1890–1918-yillar oralig‘idagi Vena shahrining intellektual tarixiga bo‘lgan qiziqishim mahsuli hisoblanadi. Shuningdek, u Avstriya modernistik san’ati, psixoanaliz, san’at tarixi va mening butun hayotimni bag‘ishlagan miya ilmi bilan bog‘liq qiziqishlarim natijasidir. Ushbu asarda men [[fin-de-siècle Vienna]]da boshlangan san’at va ilm o‘rtasidagi davom etayotgan bog'liqlikni tahlil qilaman hamda uning uchta asosiy bosqichini hujjatlashtiraman. ** ''The Age of Insight'' (2012) pw0geryyoqln6i4ts4p9gpbinqeidlt 26765 26764 2026-05-04T12:04:48Z Husanowar 2692 added [[Category:1929-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26765 wikitext text/x-wiki [[File:Eric Kandel 01.JPG|thumb|right|Eric Kandel]] [[w:Eric Kandel|'''Eric Richard Kandel''']] (1929-yil 7-noyabrda tug‘ilgan) — avstriya-amerikalik neyropsixiatr hamda 2000-yilda Arvid Carlsson va Paul Greengard bilan birgalikda Fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning tadqiqotlari neyronlarda xotiraning saqlanishining fiziologik asoslarini o‘rganishga qaratilgan. == Iqtiboslar == * '''Bilimlar rivojlanib, ilmiy fanlar o‘zgarib borar ekan, ularga ta’sir qiluvchi fanlar ham o‘zgaradi.''' ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * 1920–1960-yillar oralig‘ida psixiatriya o‘zining asosiy intellektual turtkisini psixoanalizdan oldi. Ushbu bosqichda unga eng kuchli qarshi fanlar falsafa va ijtimoiy fanlar edi. 1960-yildan boshlab esa psixiatriya yana o‘zining asosiy intellektual chaqiriqlarini biologiyadan ola boshladi. Natijada neyrobiologiya psixiatriya uchun yangi qarshi fan sifatida ilgari surildi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * Yaqin kelajakda neyrobiologiya yanada umumiy va fundamental ahamiyatga ega bo‘lgan masalani — insonning aqliy rivojlanish biologiyasini o‘rganadi. Psixologiya va psixiatriya biologiyaga inson ongining biologiyasini mazmunli va chuqur tushunish uchun o‘rganilishi zarur bo‘lgan aqliy funksiyalarni yoritib beradi va aniqlab beradi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * ''The Age of Insight'' — bu mening 1890–1918-yillar oralig‘idagi Vena shahrining intellektual tarixiga bo‘lgan qiziqishim mahsuli hisoblanadi. Shuningdek, u Avstriya modernistik san’ati, psixoanaliz, san’at tarixi va mening butun hayotimni bag‘ishlagan miya ilmi bilan bog‘liq qiziqishlarim natijasidir. Ushbu asarda men [[fin-de-siècle Vienna]]da boshlangan san’at va ilm o‘rtasidagi davom etayotgan bog'liqlikni tahlil qilaman hamda uning uchta asosiy bosqichini hujjatlashtiraman. ** ''The Age of Insight'' (2012) [[Turkum:1929-yilda tugʻilganlar]] 7vgsib20ichisbmbnkn256h3tppu83n 26766 26765 2026-05-04T12:05:05Z Husanowar 2692 added [[Category:Yashayotgan insonlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26766 wikitext text/x-wiki [[File:Eric Kandel 01.JPG|thumb|right|Eric Kandel]] [[w:Eric Kandel|'''Eric Richard Kandel''']] (1929-yil 7-noyabrda tug‘ilgan) — avstriya-amerikalik neyropsixiatr hamda 2000-yilda Arvid Carlsson va Paul Greengard bilan birgalikda Fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning tadqiqotlari neyronlarda xotiraning saqlanishining fiziologik asoslarini o‘rganishga qaratilgan. == Iqtiboslar == * '''Bilimlar rivojlanib, ilmiy fanlar o‘zgarib borar ekan, ularga ta’sir qiluvchi fanlar ham o‘zgaradi.''' ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * 1920–1960-yillar oralig‘ida psixiatriya o‘zining asosiy intellektual turtkisini psixoanalizdan oldi. Ushbu bosqichda unga eng kuchli qarshi fanlar falsafa va ijtimoiy fanlar edi. 1960-yildan boshlab esa psixiatriya yana o‘zining asosiy intellektual chaqiriqlarini biologiyadan ola boshladi. Natijada neyrobiologiya psixiatriya uchun yangi qarshi fan sifatida ilgari surildi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * Yaqin kelajakda neyrobiologiya yanada umumiy va fundamental ahamiyatga ega bo‘lgan masalani — insonning aqliy rivojlanish biologiyasini o‘rganadi. Psixologiya va psixiatriya biologiyaga inson ongining biologiyasini mazmunli va chuqur tushunish uchun o‘rganilishi zarur bo‘lgan aqliy funksiyalarni yoritib beradi va aniqlab beradi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * ''The Age of Insight'' — bu mening 1890–1918-yillar oralig‘idagi Vena shahrining intellektual tarixiga bo‘lgan qiziqishim mahsuli hisoblanadi. Shuningdek, u Avstriya modernistik san’ati, psixoanaliz, san’at tarixi va mening butun hayotimni bag‘ishlagan miya ilmi bilan bog‘liq qiziqishlarim natijasidir. Ushbu asarda men [[fin-de-siècle Vienna]]da boshlangan san’at va ilm o‘rtasidagi davom etayotgan bog'liqlikni tahlil qilaman hamda uning uchta asosiy bosqichini hujjatlashtiraman. ** ''The Age of Insight'' (2012) [[Turkum:1929-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] hx0yob3ae3cdnp4y8ircgl6x207u09l 26772 26766 2026-05-04T12:31:30Z Husanowar 2692 26772 wikitext text/x-wiki [[File:Eric Kandel 01.JPG|thumb|right|Eric Kandel]] [[w:Eric Kandel|'''Eric Richard Kandel''']] (1929-yil 7-noyabrda tug‘ilgan) — avstriya-amerikalik neyropsixiatr hamda 2000-yilda Arvid Carlsson va Paul Greengard bilan birgalikda Fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning tadqiqotlari neyronlarda xotiraning saqlanishining fiziologik asoslarini o‘rganishga qaratilgan. == Iqtiboslar == * '''Bilimlar rivojlanib, ilmiy fanlar o‘zgarib borar ekan, ularga ta’sir qiluvchi fanlar ham o‘zgaradi.''' ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * 1920–1960-yillar oralig‘ida psixiatriya o‘zining asosiy intellektual turtkisini psixoanalizdan oldi. Ushbu bosqichda unga eng kuchli qarshi fanlar falsafa va ijtimoiy fanlar edi. 1960-yildan boshlab esa psixiatriya yana o‘zining asosiy intellektual chaqiriqlarini biologiyadan ola boshladi. Natijada neyrobiologiya psixiatriya uchun yangi qarshi fan sifatida ilgari surildi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * Yaqin kelajakda neyrobiologiya yanada umumiy va fundamental ahamiyatga ega bo‘lgan masalani — insonning aqliy rivojlanish biologiyasini o‘rganadi. Psixologiya va psixiatriya biologiyaga inson ongining biologiyasini mazmunli va chuqur tushunish uchun o‘rganilishi zarur bo‘lgan aqliy funksiyalarni yoritib beradi va aniqlab beradi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * ''The Age of Insight'' — bu mening 1890–1918-yillar oralig‘idagi Vena shahrining intellektual tarixiga bo‘lgan qiziqishim mahsuli hisoblanadi. Shuningdek, u Avstriya modernistik san’ati, psixoanaliz, san’at tarixi va mening butun hayotimni bag‘ishlagan miya ilmi bilan bog‘liq qiziqishlarim natijasidir. Ushbu asarda men [[fin-de-siècle Vienna]]da boshlangan san’at va ilm o‘rtasidagi davom etayotgan bog'liqlikni tahlil qilaman hamda uning uchta asosiy bosqichini hujjatlashtiraman. ** ''The Age of Insight'' (2012) == Havolalar == {{Vikipediya}} [[Turkum:1929-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] m5syteen0n9m5w852ybgbdddwn3aijk 26773 26772 2026-05-04T12:33:55Z Husanowar 2692 added [[Category:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26773 wikitext text/x-wiki [[File:Eric Kandel 01.JPG|thumb|right|Eric Kandel]] [[w:Eric Kandel|'''Eric Richard Kandel''']] (1929-yil 7-noyabrda tug‘ilgan) — avstriya-amerikalik neyropsixiatr hamda 2000-yilda Arvid Carlsson va Paul Greengard bilan birgalikda Fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning tadqiqotlari neyronlarda xotiraning saqlanishining fiziologik asoslarini o‘rganishga qaratilgan. == Iqtiboslar == * '''Bilimlar rivojlanib, ilmiy fanlar o‘zgarib borar ekan, ularga ta’sir qiluvchi fanlar ham o‘zgaradi.''' ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * 1920–1960-yillar oralig‘ida psixiatriya o‘zining asosiy intellektual turtkisini psixoanalizdan oldi. Ushbu bosqichda unga eng kuchli qarshi fanlar falsafa va ijtimoiy fanlar edi. 1960-yildan boshlab esa psixiatriya yana o‘zining asosiy intellektual chaqiriqlarini biologiyadan ola boshladi. Natijada neyrobiologiya psixiatriya uchun yangi qarshi fan sifatida ilgari surildi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * Yaqin kelajakda neyrobiologiya yanada umumiy va fundamental ahamiyatga ega bo‘lgan masalani — insonning aqliy rivojlanish biologiyasini o‘rganadi. Psixologiya va psixiatriya biologiyaga inson ongining biologiyasini mazmunli va chuqur tushunish uchun o‘rganilishi zarur bo‘lgan aqliy funksiyalarni yoritib beradi va aniqlab beradi. ** ''Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind'' (2008) * ''The Age of Insight'' — bu mening 1890–1918-yillar oralig‘idagi Vena shahrining intellektual tarixiga bo‘lgan qiziqishim mahsuli hisoblanadi. Shuningdek, u Avstriya modernistik san’ati, psixoanaliz, san’at tarixi va mening butun hayotimni bag‘ishlagan miya ilmi bilan bog‘liq qiziqishlarim natijasidir. Ushbu asarda men [[fin-de-siècle Vienna]]da boshlangan san’at va ilm o‘rtasidagi davom etayotgan bog'liqlikni tahlil qilaman hamda uning uchta asosiy bosqichini hujjatlashtiraman. ** ''The Age of Insight'' (2012) == Havolalar == {{Vikipediya}} [[Turkum:1929-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] 981ecyqmbqas8o43jpfjud6d57tznr0 0 7928 26767 2026-05-04T12:27:39Z Husanowar 2692 #quoteme 26767 wikitext text/x-wiki [[File:Wolfgang Pauli ETH-Bib Portr 01042.jpg|thumb|right|Oddiy odam har doim "reallik" deganda o‘z-o‘zidan ravshan bo‘lgan narsani nazarda tutadi; men uchun esa bu bizning davrimizdagi eng muhim va nihoyatda murakkab vazifa — reallik haqidagi yangi g'oyani shakllantirish ustida ishlashdir.]] '''[[w:Wolfgang Pauli|Wolfgang Ernst Pauli]]''' (1900-yil 25-aprel – 1958iyil 15-dekabr) — avstriyalik nazariy fizika hamda kvant fizikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 1945-yilda [[Albert Einstein]] tomonidan nomzodi ko‘rsatilgach, Pauli "tabiatning yangi qonunini — istisno prinsipi yoki Pauli prinsipini kashf etgani orqali hal qiluvchi hissa qo‘shgani uchun" Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. Ushbu kashfiyot[spin nazariyasi bilan bog‘liq bo‘lib, u moddaning tuzilishi haqidagi nazariyaning asosini tashkil etadi. == Iqtiboslar == [[File:Pauli.jpg|thumb|right|Men dahshatli ish qildim. Aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.]] [[File:Brocken Spectre at Peak Korzhenevskaya.jpg|thumb|right|Shaxsiy ego’dan tashqarida mavjud bo‘lib qoladigan nisbatan barqaror psixik mazmunlarning mavjudligini qabul qilishga qarshi emasman, ammo har doim yodda tutish kerakki, bu mazmunlarning aslida qanday ekanligini bilishning hech qanday yo‘li yo‘q.]] [[File:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|Biz faqat ularning boshqa odamlar ustidagi ta’sirini kuzata olamiz. Bunda ularning ruhiy darajasi va shaxsiy ongsizligi bu mazmunlarning qanday namoyon bo‘lishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.]] [[File:The physicists Paul Dirac, Wolfgang Pauli and Rudolf Peierls, c 1953. (9660575591).jpg |thumb|Yangi turdagi nazaryada hanuz obyektiv voqelik mavjud. Chunki bu nazariyalar tajriba sharoitlari tanlanganidan keyin kuzatuvchining o‘lchash natijasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini inkor etadi.]] [[File:Biljetteken.PNG|thumb|right|Bu orqali men dunyoga [[Titian]] kabi rasm chiza olishimni ko‘rsatmoqchiman … faqat texnik tafsilotlar yetishmayapti.]] [[File:Transverse Zeeman effect.jpg |thumb|Qanday qilib inson baxtli bo‘lishi mumkin, agar u anomal Zeeman effect haqida o‘ylayotgan bo‘lsa?]] [[File:Hoag's object.jpg|thumb|right|Fandadagi eng chuqur zavq — bu chuqur his etilgan tasvir uchun bir ifoda, bir uy topishdan iborat.]] * ''Es gibt keinen Gott und Dirac ist sein Prophet.'' ** '''Hech qanday xudo yo‘q va [[Paul Dirac|Dirac]] uning payg‘ambaridir.''' ** 1927-yil oktyabr oyida bo‘lib o‘tgan Beshinchi |Solvay International Conference davomida, turli fiziklarning diniy qarashlari muhokamasi ortidan aytilgan fikr. Unda barcha ishtirokchilar, jumladan Dirac ham kulgan. Ushbu iqtibos [[Werner Heisenberg]]ning ''Teil und das Ganze'' (1969) asarida (119-bet) keltirilgan. Bu ibora musulmon e’tiqodidagi Shahadaga kinoyali o‘xshatish hisoblanadi: "Allohdan o‘zga iloh yo‘q va [[Muhammad]] Uning payg‘ambaridir." ** Variant tarjimalar va parafrazlar: ** '''Bizning do‘stimiz Dirac ham o‘zining bir diniga ega va uning asosiy tamoyili: "Xudo mavjud emas va Dirac uning payg‘ambaridir."''' *** [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond : Encounters and Conversations'' (1971) asarining rasmiy tarjimasidan (87-bet) ** Ha, ha, bizning do‘stimiz Diracning ham dini bor va uning e’tiqodi quyidagicha: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Rudolf Augsteinning ''Jesus, Son of Man'' (1977) asaridan (325-bet) ** Bizning do‘stimiz Diracning dini bor; uning asosiy aqidasi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. *** Hendrik Brugt Gerhard Casimirning ''Haphazard Reality : Half a Century of Science'' (1983) asaridan (151-bet) ** Ha, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va bu dinning asosiy postulatiga ko‘ra: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Helge Kraghning ''Dirac : A Scientific Biography'' (1990) asaridan (256-bet) ** Xo‘sh, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va uning asosiy tamoyili: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Gerhard Staguhning ''God's Laughter : Man and His Cosmos'' (1992) asaridan (159-bet) ** Agar men Diracni to‘g‘ri tushunsam, uning ma’nosi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. * '''Din paydo bo‘lgan davrida, muayyan jamiyatdagi barcha bilimlar asosan diniy g'oyalarga asoslangan ruhiy tizim doirasida mujassam edi.''' Ushbu ruhiy tizim jamiyatning eng oddiy a’zosi uchun ham tushunarli bo‘lishi kerak edi, hatto uning masallar va tasvirlari ularning asosiy qadriyatlari va g‘oyalari haqida juda umumiy tasavvur bersa ham. Ammo agar oddiy inson shu qadriyatlarga amal qilishi kerak bo‘lsa, u ushbu ruhiy tizim uning jamiyaddagi barcha bilimni qamrab olganiga ishonishi zarur. Chunki "ishoch" uning uchun "shunchaki qabul qilish" degani emas, balki "qabul qilingan qadriyatlarga ishonish" degan ma’noni anglatadi. '''Shuning uchun yangi bilimlar eski ruhiy shakllarni buzib yuborish xavfi tug‘ilganda jamiyat katta tahdid ostida qoladi.''' Bilim va e’tiqodni to‘liq ajratish eng yaxshi holatda favqulodda chora bo‘lib, faqat vaqtinchalik yengillik berishi mumkin. Masalan, g‘arb madaniyatida yaqin kelajakda shunday bosqichga yetishimiz mumkinki, eski dinlarning masal va tasvirlari hatto oddiy odam uchun ham o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. Bunday holatda esa barcha eski qadryatlar kartalar uyidek qulab tushishi va tasavvur qilib bo‘lmaydigan dahshatlar yuz berishi mumkin. Qisqacha aytganda, men Planck falsafasini to‘liq qo‘llab-quvvatlay olmayman, garchi u mantiq jihatdan to‘g‘ri bo‘lsa ham va u keltirib chiqaradigan insoniy qarashlarni hurmat qilsam ham. <br /> [[Einstein]]ning qarashlari esa menikiga yaqinroq. Uning xudosi qandaydir tarzda tabiating o‘zgarmas qonunlari bilan bog‘liq. '''Einstein narsalarning markaziy tartibini his qila oladi va uni oddiylik orqali anglaydi.''' Biz aytishimiz mumkinki, u bu soddalikni nisbiylik nazariyasini yaratish jarayonida juda chuqur his qilgan. Albatta, bu din mazmunidan ancha uzoqdir. Menimcha, Einstein hech qanday diniy an’anaga bog‘lanmagan va '''shaxsiy Xudo g‘oyasi unga mutlaqo begona. Ammo uning qarashlarida ilm va din o‘rtasida ajralish yo‘q: markaziy tartib ham subyektiv, ham obyektiv olamning bir qismi hisoblanadi va bu men uchun ancha to‘g‘ri boshlang‘ich nuqta bo‘lib tuyuladi.''' ** 1927-yildagi [[w: Solvay Conference| Solvay Conference]]dan keyingi fikrlar, [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond'' (1971) asarida keltirilgan * '''Men dahshatli ish qildim, aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.''' ** 1930-yilda aytilgan fikr. Juda qiyin aniqlanadigan [[neutrino]] mavjudligini ilgari surgandan keyin aytilgan. Ushbu iqtibos Frederick Reines tomonidan Christine Suttonning ''Spaceship Neutrino'' (1992) asariga yozilgan so‘zboshi (xi-bet)da keltirilgan. qm6y2lfwi09vkn2p1wjjck1k5snl0dr 26768 26767 2026-05-04T12:27:59Z Husanowar 2692 added [[Category:1900-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26768 wikitext text/x-wiki [[File:Wolfgang Pauli ETH-Bib Portr 01042.jpg|thumb|right|Oddiy odam har doim "reallik" deganda o‘z-o‘zidan ravshan bo‘lgan narsani nazarda tutadi; men uchun esa bu bizning davrimizdagi eng muhim va nihoyatda murakkab vazifa — reallik haqidagi yangi g'oyani shakllantirish ustida ishlashdir.]] '''[[w:Wolfgang Pauli|Wolfgang Ernst Pauli]]''' (1900-yil 25-aprel – 1958iyil 15-dekabr) — avstriyalik nazariy fizika hamda kvant fizikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 1945-yilda [[Albert Einstein]] tomonidan nomzodi ko‘rsatilgach, Pauli "tabiatning yangi qonunini — istisno prinsipi yoki Pauli prinsipini kashf etgani orqali hal qiluvchi hissa qo‘shgani uchun" Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. Ushbu kashfiyot[spin nazariyasi bilan bog‘liq bo‘lib, u moddaning tuzilishi haqidagi nazariyaning asosini tashkil etadi. == Iqtiboslar == [[File:Pauli.jpg|thumb|right|Men dahshatli ish qildim. Aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.]] [[File:Brocken Spectre at Peak Korzhenevskaya.jpg|thumb|right|Shaxsiy ego’dan tashqarida mavjud bo‘lib qoladigan nisbatan barqaror psixik mazmunlarning mavjudligini qabul qilishga qarshi emasman, ammo har doim yodda tutish kerakki, bu mazmunlarning aslida qanday ekanligini bilishning hech qanday yo‘li yo‘q.]] [[File:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|Biz faqat ularning boshqa odamlar ustidagi ta’sirini kuzata olamiz. Bunda ularning ruhiy darajasi va shaxsiy ongsizligi bu mazmunlarning qanday namoyon bo‘lishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.]] [[File:The physicists Paul Dirac, Wolfgang Pauli and Rudolf Peierls, c 1953. (9660575591).jpg |thumb|Yangi turdagi nazaryada hanuz obyektiv voqelik mavjud. Chunki bu nazariyalar tajriba sharoitlari tanlanganidan keyin kuzatuvchining o‘lchash natijasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini inkor etadi.]] [[File:Biljetteken.PNG|thumb|right|Bu orqali men dunyoga [[Titian]] kabi rasm chiza olishimni ko‘rsatmoqchiman … faqat texnik tafsilotlar yetishmayapti.]] [[File:Transverse Zeeman effect.jpg |thumb|Qanday qilib inson baxtli bo‘lishi mumkin, agar u anomal Zeeman effect haqida o‘ylayotgan bo‘lsa?]] [[File:Hoag's object.jpg|thumb|right|Fandadagi eng chuqur zavq — bu chuqur his etilgan tasvir uchun bir ifoda, bir uy topishdan iborat.]] * ''Es gibt keinen Gott und Dirac ist sein Prophet.'' ** '''Hech qanday xudo yo‘q va [[Paul Dirac|Dirac]] uning payg‘ambaridir.''' ** 1927-yil oktyabr oyida bo‘lib o‘tgan Beshinchi |Solvay International Conference davomida, turli fiziklarning diniy qarashlari muhokamasi ortidan aytilgan fikr. Unda barcha ishtirokchilar, jumladan Dirac ham kulgan. Ushbu iqtibos [[Werner Heisenberg]]ning ''Teil und das Ganze'' (1969) asarida (119-bet) keltirilgan. Bu ibora musulmon e’tiqodidagi Shahadaga kinoyali o‘xshatish hisoblanadi: "Allohdan o‘zga iloh yo‘q va [[Muhammad]] Uning payg‘ambaridir." ** Variant tarjimalar va parafrazlar: ** '''Bizning do‘stimiz Dirac ham o‘zining bir diniga ega va uning asosiy tamoyili: "Xudo mavjud emas va Dirac uning payg‘ambaridir."''' *** [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond : Encounters and Conversations'' (1971) asarining rasmiy tarjimasidan (87-bet) ** Ha, ha, bizning do‘stimiz Diracning ham dini bor va uning e’tiqodi quyidagicha: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Rudolf Augsteinning ''Jesus, Son of Man'' (1977) asaridan (325-bet) ** Bizning do‘stimiz Diracning dini bor; uning asosiy aqidasi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. *** Hendrik Brugt Gerhard Casimirning ''Haphazard Reality : Half a Century of Science'' (1983) asaridan (151-bet) ** Ha, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va bu dinning asosiy postulatiga ko‘ra: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Helge Kraghning ''Dirac : A Scientific Biography'' (1990) asaridan (256-bet) ** Xo‘sh, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va uning asosiy tamoyili: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Gerhard Staguhning ''God's Laughter : Man and His Cosmos'' (1992) asaridan (159-bet) ** Agar men Diracni to‘g‘ri tushunsam, uning ma’nosi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. * '''Din paydo bo‘lgan davrida, muayyan jamiyatdagi barcha bilimlar asosan diniy g'oyalarga asoslangan ruhiy tizim doirasida mujassam edi.''' Ushbu ruhiy tizim jamiyatning eng oddiy a’zosi uchun ham tushunarli bo‘lishi kerak edi, hatto uning masallar va tasvirlari ularning asosiy qadriyatlari va g‘oyalari haqida juda umumiy tasavvur bersa ham. Ammo agar oddiy inson shu qadriyatlarga amal qilishi kerak bo‘lsa, u ushbu ruhiy tizim uning jamiyaddagi barcha bilimni qamrab olganiga ishonishi zarur. Chunki "ishoch" uning uchun "shunchaki qabul qilish" degani emas, balki "qabul qilingan qadriyatlarga ishonish" degan ma’noni anglatadi. '''Shuning uchun yangi bilimlar eski ruhiy shakllarni buzib yuborish xavfi tug‘ilganda jamiyat katta tahdid ostida qoladi.''' Bilim va e’tiqodni to‘liq ajratish eng yaxshi holatda favqulodda chora bo‘lib, faqat vaqtinchalik yengillik berishi mumkin. Masalan, g‘arb madaniyatida yaqin kelajakda shunday bosqichga yetishimiz mumkinki, eski dinlarning masal va tasvirlari hatto oddiy odam uchun ham o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. Bunday holatda esa barcha eski qadryatlar kartalar uyidek qulab tushishi va tasavvur qilib bo‘lmaydigan dahshatlar yuz berishi mumkin. Qisqacha aytganda, men Planck falsafasini to‘liq qo‘llab-quvvatlay olmayman, garchi u mantiq jihatdan to‘g‘ri bo‘lsa ham va u keltirib chiqaradigan insoniy qarashlarni hurmat qilsam ham. <br /> [[Einstein]]ning qarashlari esa menikiga yaqinroq. Uning xudosi qandaydir tarzda tabiating o‘zgarmas qonunlari bilan bog‘liq. '''Einstein narsalarning markaziy tartibini his qila oladi va uni oddiylik orqali anglaydi.''' Biz aytishimiz mumkinki, u bu soddalikni nisbiylik nazariyasini yaratish jarayonida juda chuqur his qilgan. Albatta, bu din mazmunidan ancha uzoqdir. Menimcha, Einstein hech qanday diniy an’anaga bog‘lanmagan va '''shaxsiy Xudo g‘oyasi unga mutlaqo begona. Ammo uning qarashlarida ilm va din o‘rtasida ajralish yo‘q: markaziy tartib ham subyektiv, ham obyektiv olamning bir qismi hisoblanadi va bu men uchun ancha to‘g‘ri boshlang‘ich nuqta bo‘lib tuyuladi.''' ** 1927-yildagi [[w: Solvay Conference| Solvay Conference]]dan keyingi fikrlar, [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond'' (1971) asarida keltirilgan * '''Men dahshatli ish qildim, aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.''' ** 1930-yilda aytilgan fikr. Juda qiyin aniqlanadigan [[neutrino]] mavjudligini ilgari surgandan keyin aytilgan. Ushbu iqtibos Frederick Reines tomonidan Christine Suttonning ''Spaceship Neutrino'' (1992) asariga yozilgan so‘zboshi (xi-bet)da keltirilgan. [[Turkum:1900-yilda tugʻilganlar]] ar12cvd7x0hmiikil2bweb8p3gq16i7 26769 26768 2026-05-04T12:28:13Z Husanowar 2692 added [[Category:1958-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26769 wikitext text/x-wiki [[File:Wolfgang Pauli ETH-Bib Portr 01042.jpg|thumb|right|Oddiy odam har doim "reallik" deganda o‘z-o‘zidan ravshan bo‘lgan narsani nazarda tutadi; men uchun esa bu bizning davrimizdagi eng muhim va nihoyatda murakkab vazifa — reallik haqidagi yangi g'oyani shakllantirish ustida ishlashdir.]] '''[[w:Wolfgang Pauli|Wolfgang Ernst Pauli]]''' (1900-yil 25-aprel – 1958iyil 15-dekabr) — avstriyalik nazariy fizika hamda kvant fizikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 1945-yilda [[Albert Einstein]] tomonidan nomzodi ko‘rsatilgach, Pauli "tabiatning yangi qonunini — istisno prinsipi yoki Pauli prinsipini kashf etgani orqali hal qiluvchi hissa qo‘shgani uchun" Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. Ushbu kashfiyot[spin nazariyasi bilan bog‘liq bo‘lib, u moddaning tuzilishi haqidagi nazariyaning asosini tashkil etadi. == Iqtiboslar == [[File:Pauli.jpg|thumb|right|Men dahshatli ish qildim. Aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.]] [[File:Brocken Spectre at Peak Korzhenevskaya.jpg|thumb|right|Shaxsiy ego’dan tashqarida mavjud bo‘lib qoladigan nisbatan barqaror psixik mazmunlarning mavjudligini qabul qilishga qarshi emasman, ammo har doim yodda tutish kerakki, bu mazmunlarning aslida qanday ekanligini bilishning hech qanday yo‘li yo‘q.]] [[File:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|Biz faqat ularning boshqa odamlar ustidagi ta’sirini kuzata olamiz. Bunda ularning ruhiy darajasi va shaxsiy ongsizligi bu mazmunlarning qanday namoyon bo‘lishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.]] [[File:The physicists Paul Dirac, Wolfgang Pauli and Rudolf Peierls, c 1953. (9660575591).jpg |thumb|Yangi turdagi nazaryada hanuz obyektiv voqelik mavjud. Chunki bu nazariyalar tajriba sharoitlari tanlanganidan keyin kuzatuvchining o‘lchash natijasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini inkor etadi.]] [[File:Biljetteken.PNG|thumb|right|Bu orqali men dunyoga [[Titian]] kabi rasm chiza olishimni ko‘rsatmoqchiman … faqat texnik tafsilotlar yetishmayapti.]] [[File:Transverse Zeeman effect.jpg |thumb|Qanday qilib inson baxtli bo‘lishi mumkin, agar u anomal Zeeman effect haqida o‘ylayotgan bo‘lsa?]] [[File:Hoag's object.jpg|thumb|right|Fandadagi eng chuqur zavq — bu chuqur his etilgan tasvir uchun bir ifoda, bir uy topishdan iborat.]] * ''Es gibt keinen Gott und Dirac ist sein Prophet.'' ** '''Hech qanday xudo yo‘q va [[Paul Dirac|Dirac]] uning payg‘ambaridir.''' ** 1927-yil oktyabr oyida bo‘lib o‘tgan Beshinchi |Solvay International Conference davomida, turli fiziklarning diniy qarashlari muhokamasi ortidan aytilgan fikr. Unda barcha ishtirokchilar, jumladan Dirac ham kulgan. Ushbu iqtibos [[Werner Heisenberg]]ning ''Teil und das Ganze'' (1969) asarida (119-bet) keltirilgan. Bu ibora musulmon e’tiqodidagi Shahadaga kinoyali o‘xshatish hisoblanadi: "Allohdan o‘zga iloh yo‘q va [[Muhammad]] Uning payg‘ambaridir." ** Variant tarjimalar va parafrazlar: ** '''Bizning do‘stimiz Dirac ham o‘zining bir diniga ega va uning asosiy tamoyili: "Xudo mavjud emas va Dirac uning payg‘ambaridir."''' *** [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond : Encounters and Conversations'' (1971) asarining rasmiy tarjimasidan (87-bet) ** Ha, ha, bizning do‘stimiz Diracning ham dini bor va uning e’tiqodi quyidagicha: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Rudolf Augsteinning ''Jesus, Son of Man'' (1977) asaridan (325-bet) ** Bizning do‘stimiz Diracning dini bor; uning asosiy aqidasi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. *** Hendrik Brugt Gerhard Casimirning ''Haphazard Reality : Half a Century of Science'' (1983) asaridan (151-bet) ** Ha, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va bu dinning asosiy postulatiga ko‘ra: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Helge Kraghning ''Dirac : A Scientific Biography'' (1990) asaridan (256-bet) ** Xo‘sh, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va uning asosiy tamoyili: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Gerhard Staguhning ''God's Laughter : Man and His Cosmos'' (1992) asaridan (159-bet) ** Agar men Diracni to‘g‘ri tushunsam, uning ma’nosi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. * '''Din paydo bo‘lgan davrida, muayyan jamiyatdagi barcha bilimlar asosan diniy g'oyalarga asoslangan ruhiy tizim doirasida mujassam edi.''' Ushbu ruhiy tizim jamiyatning eng oddiy a’zosi uchun ham tushunarli bo‘lishi kerak edi, hatto uning masallar va tasvirlari ularning asosiy qadriyatlari va g‘oyalari haqida juda umumiy tasavvur bersa ham. Ammo agar oddiy inson shu qadriyatlarga amal qilishi kerak bo‘lsa, u ushbu ruhiy tizim uning jamiyaddagi barcha bilimni qamrab olganiga ishonishi zarur. Chunki "ishoch" uning uchun "shunchaki qabul qilish" degani emas, balki "qabul qilingan qadriyatlarga ishonish" degan ma’noni anglatadi. '''Shuning uchun yangi bilimlar eski ruhiy shakllarni buzib yuborish xavfi tug‘ilganda jamiyat katta tahdid ostida qoladi.''' Bilim va e’tiqodni to‘liq ajratish eng yaxshi holatda favqulodda chora bo‘lib, faqat vaqtinchalik yengillik berishi mumkin. Masalan, g‘arb madaniyatida yaqin kelajakda shunday bosqichga yetishimiz mumkinki, eski dinlarning masal va tasvirlari hatto oddiy odam uchun ham o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. Bunday holatda esa barcha eski qadryatlar kartalar uyidek qulab tushishi va tasavvur qilib bo‘lmaydigan dahshatlar yuz berishi mumkin. Qisqacha aytganda, men Planck falsafasini to‘liq qo‘llab-quvvatlay olmayman, garchi u mantiq jihatdan to‘g‘ri bo‘lsa ham va u keltirib chiqaradigan insoniy qarashlarni hurmat qilsam ham. <br /> [[Einstein]]ning qarashlari esa menikiga yaqinroq. Uning xudosi qandaydir tarzda tabiating o‘zgarmas qonunlari bilan bog‘liq. '''Einstein narsalarning markaziy tartibini his qila oladi va uni oddiylik orqali anglaydi.''' Biz aytishimiz mumkinki, u bu soddalikni nisbiylik nazariyasini yaratish jarayonida juda chuqur his qilgan. Albatta, bu din mazmunidan ancha uzoqdir. Menimcha, Einstein hech qanday diniy an’anaga bog‘lanmagan va '''shaxsiy Xudo g‘oyasi unga mutlaqo begona. Ammo uning qarashlarida ilm va din o‘rtasida ajralish yo‘q: markaziy tartib ham subyektiv, ham obyektiv olamning bir qismi hisoblanadi va bu men uchun ancha to‘g‘ri boshlang‘ich nuqta bo‘lib tuyuladi.''' ** 1927-yildagi [[w: Solvay Conference| Solvay Conference]]dan keyingi fikrlar, [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond'' (1971) asarida keltirilgan * '''Men dahshatli ish qildim, aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.''' ** 1930-yilda aytilgan fikr. Juda qiyin aniqlanadigan [[neutrino]] mavjudligini ilgari surgandan keyin aytilgan. Ushbu iqtibos Frederick Reines tomonidan Christine Suttonning ''Spaceship Neutrino'' (1992) asariga yozilgan so‘zboshi (xi-bet)da keltirilgan. [[Turkum:1900-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1958-yilda vafot etganlar]] p9rz9dta5dl0r0t04zdotqvf3j5io0u 26770 26769 2026-05-04T12:29:29Z Husanowar 2692 added [[Category:Fiziklar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26770 wikitext text/x-wiki [[File:Wolfgang Pauli ETH-Bib Portr 01042.jpg|thumb|right|Oddiy odam har doim "reallik" deganda o‘z-o‘zidan ravshan bo‘lgan narsani nazarda tutadi; men uchun esa bu bizning davrimizdagi eng muhim va nihoyatda murakkab vazifa — reallik haqidagi yangi g'oyani shakllantirish ustida ishlashdir.]] '''[[w:Wolfgang Pauli|Wolfgang Ernst Pauli]]''' (1900-yil 25-aprel – 1958iyil 15-dekabr) — avstriyalik nazariy fizika hamda kvant fizikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 1945-yilda [[Albert Einstein]] tomonidan nomzodi ko‘rsatilgach, Pauli "tabiatning yangi qonunini — istisno prinsipi yoki Pauli prinsipini kashf etgani orqali hal qiluvchi hissa qo‘shgani uchun" Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. Ushbu kashfiyot[spin nazariyasi bilan bog‘liq bo‘lib, u moddaning tuzilishi haqidagi nazariyaning asosini tashkil etadi. == Iqtiboslar == [[File:Pauli.jpg|thumb|right|Men dahshatli ish qildim. Aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.]] [[File:Brocken Spectre at Peak Korzhenevskaya.jpg|thumb|right|Shaxsiy ego’dan tashqarida mavjud bo‘lib qoladigan nisbatan barqaror psixik mazmunlarning mavjudligini qabul qilishga qarshi emasman, ammo har doim yodda tutish kerakki, bu mazmunlarning aslida qanday ekanligini bilishning hech qanday yo‘li yo‘q.]] [[File:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|Biz faqat ularning boshqa odamlar ustidagi ta’sirini kuzata olamiz. Bunda ularning ruhiy darajasi va shaxsiy ongsizligi bu mazmunlarning qanday namoyon bo‘lishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.]] [[File:The physicists Paul Dirac, Wolfgang Pauli and Rudolf Peierls, c 1953. (9660575591).jpg |thumb|Yangi turdagi nazaryada hanuz obyektiv voqelik mavjud. Chunki bu nazariyalar tajriba sharoitlari tanlanganidan keyin kuzatuvchining o‘lchash natijasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini inkor etadi.]] [[File:Biljetteken.PNG|thumb|right|Bu orqali men dunyoga [[Titian]] kabi rasm chiza olishimni ko‘rsatmoqchiman … faqat texnik tafsilotlar yetishmayapti.]] [[File:Transverse Zeeman effect.jpg |thumb|Qanday qilib inson baxtli bo‘lishi mumkin, agar u anomal Zeeman effect haqida o‘ylayotgan bo‘lsa?]] [[File:Hoag's object.jpg|thumb|right|Fandadagi eng chuqur zavq — bu chuqur his etilgan tasvir uchun bir ifoda, bir uy topishdan iborat.]] * ''Es gibt keinen Gott und Dirac ist sein Prophet.'' ** '''Hech qanday xudo yo‘q va [[Paul Dirac|Dirac]] uning payg‘ambaridir.''' ** 1927-yil oktyabr oyida bo‘lib o‘tgan Beshinchi |Solvay International Conference davomida, turli fiziklarning diniy qarashlari muhokamasi ortidan aytilgan fikr. Unda barcha ishtirokchilar, jumladan Dirac ham kulgan. Ushbu iqtibos [[Werner Heisenberg]]ning ''Teil und das Ganze'' (1969) asarida (119-bet) keltirilgan. Bu ibora musulmon e’tiqodidagi Shahadaga kinoyali o‘xshatish hisoblanadi: "Allohdan o‘zga iloh yo‘q va [[Muhammad]] Uning payg‘ambaridir." ** Variant tarjimalar va parafrazlar: ** '''Bizning do‘stimiz Dirac ham o‘zining bir diniga ega va uning asosiy tamoyili: "Xudo mavjud emas va Dirac uning payg‘ambaridir."''' *** [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond : Encounters and Conversations'' (1971) asarining rasmiy tarjimasidan (87-bet) ** Ha, ha, bizning do‘stimiz Diracning ham dini bor va uning e’tiqodi quyidagicha: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Rudolf Augsteinning ''Jesus, Son of Man'' (1977) asaridan (325-bet) ** Bizning do‘stimiz Diracning dini bor; uning asosiy aqidasi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. *** Hendrik Brugt Gerhard Casimirning ''Haphazard Reality : Half a Century of Science'' (1983) asaridan (151-bet) ** Ha, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va bu dinning asosiy postulatiga ko‘ra: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Helge Kraghning ''Dirac : A Scientific Biography'' (1990) asaridan (256-bet) ** Xo‘sh, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va uning asosiy tamoyili: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Gerhard Staguhning ''God's Laughter : Man and His Cosmos'' (1992) asaridan (159-bet) ** Agar men Diracni to‘g‘ri tushunsam, uning ma’nosi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. * '''Din paydo bo‘lgan davrida, muayyan jamiyatdagi barcha bilimlar asosan diniy g'oyalarga asoslangan ruhiy tizim doirasida mujassam edi.''' Ushbu ruhiy tizim jamiyatning eng oddiy a’zosi uchun ham tushunarli bo‘lishi kerak edi, hatto uning masallar va tasvirlari ularning asosiy qadriyatlari va g‘oyalari haqida juda umumiy tasavvur bersa ham. Ammo agar oddiy inson shu qadriyatlarga amal qilishi kerak bo‘lsa, u ushbu ruhiy tizim uning jamiyaddagi barcha bilimni qamrab olganiga ishonishi zarur. Chunki "ishoch" uning uchun "shunchaki qabul qilish" degani emas, balki "qabul qilingan qadriyatlarga ishonish" degan ma’noni anglatadi. '''Shuning uchun yangi bilimlar eski ruhiy shakllarni buzib yuborish xavfi tug‘ilganda jamiyat katta tahdid ostida qoladi.''' Bilim va e’tiqodni to‘liq ajratish eng yaxshi holatda favqulodda chora bo‘lib, faqat vaqtinchalik yengillik berishi mumkin. Masalan, g‘arb madaniyatida yaqin kelajakda shunday bosqichga yetishimiz mumkinki, eski dinlarning masal va tasvirlari hatto oddiy odam uchun ham o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. Bunday holatda esa barcha eski qadryatlar kartalar uyidek qulab tushishi va tasavvur qilib bo‘lmaydigan dahshatlar yuz berishi mumkin. Qisqacha aytganda, men Planck falsafasini to‘liq qo‘llab-quvvatlay olmayman, garchi u mantiq jihatdan to‘g‘ri bo‘lsa ham va u keltirib chiqaradigan insoniy qarashlarni hurmat qilsam ham. <br /> [[Einstein]]ning qarashlari esa menikiga yaqinroq. Uning xudosi qandaydir tarzda tabiating o‘zgarmas qonunlari bilan bog‘liq. '''Einstein narsalarning markaziy tartibini his qila oladi va uni oddiylik orqali anglaydi.''' Biz aytishimiz mumkinki, u bu soddalikni nisbiylik nazariyasini yaratish jarayonida juda chuqur his qilgan. Albatta, bu din mazmunidan ancha uzoqdir. Menimcha, Einstein hech qanday diniy an’anaga bog‘lanmagan va '''shaxsiy Xudo g‘oyasi unga mutlaqo begona. Ammo uning qarashlarida ilm va din o‘rtasida ajralish yo‘q: markaziy tartib ham subyektiv, ham obyektiv olamning bir qismi hisoblanadi va bu men uchun ancha to‘g‘ri boshlang‘ich nuqta bo‘lib tuyuladi.''' ** 1927-yildagi [[w: Solvay Conference| Solvay Conference]]dan keyingi fikrlar, [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond'' (1971) asarida keltirilgan * '''Men dahshatli ish qildim, aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.''' ** 1930-yilda aytilgan fikr. Juda qiyin aniqlanadigan [[neutrino]] mavjudligini ilgari surgandan keyin aytilgan. Ushbu iqtibos Frederick Reines tomonidan Christine Suttonning ''Spaceship Neutrino'' (1992) asariga yozilgan so‘zboshi (xi-bet)da keltirilgan. [[Turkum:1900-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1958-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Fiziklar]] jbznafbiaore1ehu4vfe7ihcvp27vng 26771 26770 2026-05-04T12:30:46Z Husanowar 2692 26771 wikitext text/x-wiki [[File:Wolfgang Pauli ETH-Bib Portr 01042.jpg|thumb|right|Oddiy odam har doim "reallik" deganda o‘z-o‘zidan ravshan bo‘lgan narsani nazarda tutadi; men uchun esa bu bizning davrimizdagi eng muhim va nihoyatda murakkab vazifa — reallik haqidagi yangi g'oyani shakllantirish ustida ishlashdir.]] '''[[w:Wolfgang Pauli|Wolfgang Ernst Pauli]]''' (1900-yil 25-aprel – 1958iyil 15-dekabr) — avstriyalik nazariy fizika hamda kvant fizikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 1945-yilda [[Albert Einstein]] tomonidan nomzodi ko‘rsatilgach, Pauli "tabiatning yangi qonunini — istisno prinsipi yoki Pauli prinsipini kashf etgani orqali hal qiluvchi hissa qo‘shgani uchun" Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. Ushbu kashfiyot[spin nazariyasi bilan bog‘liq bo‘lib, u moddaning tuzilishi haqidagi nazariyaning asosini tashkil etadi. == Iqtiboslar == [[File:Pauli.jpg|thumb|right|Men dahshatli ish qildim. Aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.]] [[File:Brocken Spectre at Peak Korzhenevskaya.jpg|thumb|right|Shaxsiy ego’dan tashqarida mavjud bo‘lib qoladigan nisbatan barqaror psixik mazmunlarning mavjudligini qabul qilishga qarshi emasman, ammo har doim yodda tutish kerakki, bu mazmunlarning aslida qanday ekanligini bilishning hech qanday yo‘li yo‘q.]] [[File:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|Biz faqat ularning boshqa odamlar ustidagi ta’sirini kuzata olamiz. Bunda ularning ruhiy darajasi va shaxsiy ongsizligi bu mazmunlarning qanday namoyon bo‘lishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.]] [[File:The physicists Paul Dirac, Wolfgang Pauli and Rudolf Peierls, c 1953. (9660575591).jpg |thumb|Yangi turdagi nazaryada hanuz obyektiv voqelik mavjud. Chunki bu nazariyalar tajriba sharoitlari tanlanganidan keyin kuzatuvchining o‘lchash natijasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini inkor etadi.]] [[File:Biljetteken.PNG|thumb|right|Bu orqali men dunyoga [[Titian]] kabi rasm chiza olishimni ko‘rsatmoqchiman … faqat texnik tafsilotlar yetishmayapti.]] [[File:Transverse Zeeman effect.jpg |thumb|Qanday qilib inson baxtli bo‘lishi mumkin, agar u anomal Zeeman effect haqida o‘ylayotgan bo‘lsa?]] [[File:Hoag's object.jpg|thumb|right|Fandadagi eng chuqur zavq — bu chuqur his etilgan tasvir uchun bir ifoda, bir uy topishdan iborat.]] * ''Es gibt keinen Gott und Dirac ist sein Prophet.'' ** '''Hech qanday xudo yo‘q va [[Paul Dirac|Dirac]] uning payg‘ambaridir.''' ** 1927-yil oktyabr oyida bo‘lib o‘tgan Beshinchi |Solvay International Conference davomida, turli fiziklarning diniy qarashlari muhokamasi ortidan aytilgan fikr. Unda barcha ishtirokchilar, jumladan Dirac ham kulgan. Ushbu iqtibos [[Werner Heisenberg]]ning ''Teil und das Ganze'' (1969) asarida (119-bet) keltirilgan. Bu ibora musulmon e’tiqodidagi Shahadaga kinoyali o‘xshatish hisoblanadi: "Allohdan o‘zga iloh yo‘q va [[Muhammad]] Uning payg‘ambaridir." ** Variant tarjimalar va parafrazlar: ** '''Bizning do‘stimiz Dirac ham o‘zining bir diniga ega va uning asosiy tamoyili: "Xudo mavjud emas va Dirac uning payg‘ambaridir."''' *** [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond : Encounters and Conversations'' (1971) asarining rasmiy tarjimasidan (87-bet) ** Ha, ha, bizning do‘stimiz Diracning ham dini bor va uning e’tiqodi quyidagicha: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Rudolf Augsteinning ''Jesus, Son of Man'' (1977) asaridan (325-bet) ** Bizning do‘stimiz Diracning dini bor; uning asosiy aqidasi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. *** Hendrik Brugt Gerhard Casimirning ''Haphazard Reality : Half a Century of Science'' (1983) asaridan (151-bet) ** Ha, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va bu dinning asosiy postulatiga ko‘ra: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Helge Kraghning ''Dirac : A Scientific Biography'' (1990) asaridan (256-bet) ** Xo‘sh, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va uning asosiy tamoyili: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Gerhard Staguhning ''God's Laughter : Man and His Cosmos'' (1992) asaridan (159-bet) ** Agar men Diracni to‘g‘ri tushunsam, uning ma’nosi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. * '''Din paydo bo‘lgan davrida, muayyan jamiyatdagi barcha bilimlar asosan diniy g'oyalarga asoslangan ruhiy tizim doirasida mujassam edi.''' Ushbu ruhiy tizim jamiyatning eng oddiy a’zosi uchun ham tushunarli bo‘lishi kerak edi, hatto uning masallar va tasvirlari ularning asosiy qadriyatlari va g‘oyalari haqida juda umumiy tasavvur bersa ham. Ammo agar oddiy inson shu qadriyatlarga amal qilishi kerak bo‘lsa, u ushbu ruhiy tizim uning jamiyaddagi barcha bilimni qamrab olganiga ishonishi zarur. Chunki "ishoch" uning uchun "shunchaki qabul qilish" degani emas, balki "qabul qilingan qadriyatlarga ishonish" degan ma’noni anglatadi. '''Shuning uchun yangi bilimlar eski ruhiy shakllarni buzib yuborish xavfi tug‘ilganda jamiyat katta tahdid ostida qoladi.''' Bilim va e’tiqodni to‘liq ajratish eng yaxshi holatda favqulodda chora bo‘lib, faqat vaqtinchalik yengillik berishi mumkin. Masalan, g‘arb madaniyatida yaqin kelajakda shunday bosqichga yetishimiz mumkinki, eski dinlarning masal va tasvirlari hatto oddiy odam uchun ham o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. Bunday holatda esa barcha eski qadryatlar kartalar uyidek qulab tushishi va tasavvur qilib bo‘lmaydigan dahshatlar yuz berishi mumkin. Qisqacha aytganda, men Planck falsafasini to‘liq qo‘llab-quvvatlay olmayman, garchi u mantiq jihatdan to‘g‘ri bo‘lsa ham va u keltirib chiqaradigan insoniy qarashlarni hurmat qilsam ham. <br /> [[Einstein]]ning qarashlari esa menikiga yaqinroq. Uning xudosi qandaydir tarzda tabiating o‘zgarmas qonunlari bilan bog‘liq. '''Einstein narsalarning markaziy tartibini his qila oladi va uni oddiylik orqali anglaydi.''' Biz aytishimiz mumkinki, u bu soddalikni nisbiylik nazariyasini yaratish jarayonida juda chuqur his qilgan. Albatta, bu din mazmunidan ancha uzoqdir. Menimcha, Einstein hech qanday diniy an’anaga bog‘lanmagan va '''shaxsiy Xudo g‘oyasi unga mutlaqo begona. Ammo uning qarashlarida ilm va din o‘rtasida ajralish yo‘q: markaziy tartib ham subyektiv, ham obyektiv olamning bir qismi hisoblanadi va bu men uchun ancha to‘g‘ri boshlang‘ich nuqta bo‘lib tuyuladi.''' ** 1927-yildagi [[w: Solvay Conference| Solvay Conference]]dan keyingi fikrlar, [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond'' (1971) asarida keltirilgan * '''Men dahshatli ish qildim, aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.''' ** 1930-yilda aytilgan fikr. Juda qiyin aniqlanadigan [[neutrino]] mavjudligini ilgari surgandan keyin aytilgan. Ushbu iqtibos Frederick Reines tomonidan Christine Suttonning ''Spaceship Neutrino'' (1992) asariga yozilgan so‘zboshi (xi-bet)da keltirilgan. == Havolalar == {{vikipediya}} [[Turkum:1900-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1958-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Fiziklar]] nt4mmkcecdjaypom2qaksk9bxhm7a2w 26775 26771 2026-05-04T12:35:08Z Husanowar 2692 added [[Category:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26775 wikitext text/x-wiki [[File:Wolfgang Pauli ETH-Bib Portr 01042.jpg|thumb|right|Oddiy odam har doim "reallik" deganda o‘z-o‘zidan ravshan bo‘lgan narsani nazarda tutadi; men uchun esa bu bizning davrimizdagi eng muhim va nihoyatda murakkab vazifa — reallik haqidagi yangi g'oyani shakllantirish ustida ishlashdir.]] '''[[w:Wolfgang Pauli|Wolfgang Ernst Pauli]]''' (1900-yil 25-aprel – 1958iyil 15-dekabr) — avstriyalik nazariy fizika hamda kvant fizikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 1945-yilda [[Albert Einstein]] tomonidan nomzodi ko‘rsatilgach, Pauli "tabiatning yangi qonunini — istisno prinsipi yoki Pauli prinsipini kashf etgani orqali hal qiluvchi hissa qo‘shgani uchun" Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. Ushbu kashfiyot[spin nazariyasi bilan bog‘liq bo‘lib, u moddaning tuzilishi haqidagi nazariyaning asosini tashkil etadi. == Iqtiboslar == [[File:Pauli.jpg|thumb|right|Men dahshatli ish qildim. Aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.]] [[File:Brocken Spectre at Peak Korzhenevskaya.jpg|thumb|right|Shaxsiy ego’dan tashqarida mavjud bo‘lib qoladigan nisbatan barqaror psixik mazmunlarning mavjudligini qabul qilishga qarshi emasman, ammo har doim yodda tutish kerakki, bu mazmunlarning aslida qanday ekanligini bilishning hech qanday yo‘li yo‘q.]] [[File:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|right|Biz faqat ularning boshqa odamlar ustidagi ta’sirini kuzata olamiz. Bunda ularning ruhiy darajasi va shaxsiy ongsizligi bu mazmunlarning qanday namoyon bo‘lishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi.]] [[File:The physicists Paul Dirac, Wolfgang Pauli and Rudolf Peierls, c 1953. (9660575591).jpg |thumb|Yangi turdagi nazaryada hanuz obyektiv voqelik mavjud. Chunki bu nazariyalar tajriba sharoitlari tanlanganidan keyin kuzatuvchining o‘lchash natijasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini inkor etadi.]] [[File:Biljetteken.PNG|thumb|right|Bu orqali men dunyoga [[Titian]] kabi rasm chiza olishimni ko‘rsatmoqchiman … faqat texnik tafsilotlar yetishmayapti.]] [[File:Transverse Zeeman effect.jpg |thumb|Qanday qilib inson baxtli bo‘lishi mumkin, agar u anomal Zeeman effect haqida o‘ylayotgan bo‘lsa?]] [[File:Hoag's object.jpg|thumb|right|Fandadagi eng chuqur zavq — bu chuqur his etilgan tasvir uchun bir ifoda, bir uy topishdan iborat.]] * ''Es gibt keinen Gott und Dirac ist sein Prophet.'' ** '''Hech qanday xudo yo‘q va [[Paul Dirac|Dirac]] uning payg‘ambaridir.''' ** 1927-yil oktyabr oyida bo‘lib o‘tgan Beshinchi |Solvay International Conference davomida, turli fiziklarning diniy qarashlari muhokamasi ortidan aytilgan fikr. Unda barcha ishtirokchilar, jumladan Dirac ham kulgan. Ushbu iqtibos [[Werner Heisenberg]]ning ''Teil und das Ganze'' (1969) asarida (119-bet) keltirilgan. Bu ibora musulmon e’tiqodidagi Shahadaga kinoyali o‘xshatish hisoblanadi: "Allohdan o‘zga iloh yo‘q va [[Muhammad]] Uning payg‘ambaridir." ** Variant tarjimalar va parafrazlar: ** '''Bizning do‘stimiz Dirac ham o‘zining bir diniga ega va uning asosiy tamoyili: "Xudo mavjud emas va Dirac uning payg‘ambaridir."''' *** [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond : Encounters and Conversations'' (1971) asarining rasmiy tarjimasidan (87-bet) ** Ha, ha, bizning do‘stimiz Diracning ham dini bor va uning e’tiqodi quyidagicha: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Rudolf Augsteinning ''Jesus, Son of Man'' (1977) asaridan (325-bet) ** Bizning do‘stimiz Diracning dini bor; uning asosiy aqidasi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. *** Hendrik Brugt Gerhard Casimirning ''Haphazard Reality : Half a Century of Science'' (1983) asaridan (151-bet) ** Ha, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va bu dinning asosiy postulatiga ko‘ra: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Helge Kraghning ''Dirac : A Scientific Biography'' (1990) asaridan (256-bet) ** Xo‘sh, bizning do‘stimiz Diracning dini bor va uning asosiy tamoyili: "Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir." *** Gerhard Staguhning ''God's Laughter : Man and His Cosmos'' (1992) asaridan (159-bet) ** Agar men Diracni to‘g‘ri tushunsam, uning ma’nosi shuki: Xudo yo‘q va Dirac uning payg‘ambaridir. * '''Din paydo bo‘lgan davrida, muayyan jamiyatdagi barcha bilimlar asosan diniy g'oyalarga asoslangan ruhiy tizim doirasida mujassam edi.''' Ushbu ruhiy tizim jamiyatning eng oddiy a’zosi uchun ham tushunarli bo‘lishi kerak edi, hatto uning masallar va tasvirlari ularning asosiy qadriyatlari va g‘oyalari haqida juda umumiy tasavvur bersa ham. Ammo agar oddiy inson shu qadriyatlarga amal qilishi kerak bo‘lsa, u ushbu ruhiy tizim uning jamiyaddagi barcha bilimni qamrab olganiga ishonishi zarur. Chunki "ishoch" uning uchun "shunchaki qabul qilish" degani emas, balki "qabul qilingan qadriyatlarga ishonish" degan ma’noni anglatadi. '''Shuning uchun yangi bilimlar eski ruhiy shakllarni buzib yuborish xavfi tug‘ilganda jamiyat katta tahdid ostida qoladi.''' Bilim va e’tiqodni to‘liq ajratish eng yaxshi holatda favqulodda chora bo‘lib, faqat vaqtinchalik yengillik berishi mumkin. Masalan, g‘arb madaniyatida yaqin kelajakda shunday bosqichga yetishimiz mumkinki, eski dinlarning masal va tasvirlari hatto oddiy odam uchun ham o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. Bunday holatda esa barcha eski qadryatlar kartalar uyidek qulab tushishi va tasavvur qilib bo‘lmaydigan dahshatlar yuz berishi mumkin. Qisqacha aytganda, men Planck falsafasini to‘liq qo‘llab-quvvatlay olmayman, garchi u mantiq jihatdan to‘g‘ri bo‘lsa ham va u keltirib chiqaradigan insoniy qarashlarni hurmat qilsam ham. <br /> [[Einstein]]ning qarashlari esa menikiga yaqinroq. Uning xudosi qandaydir tarzda tabiating o‘zgarmas qonunlari bilan bog‘liq. '''Einstein narsalarning markaziy tartibini his qila oladi va uni oddiylik orqali anglaydi.''' Biz aytishimiz mumkinki, u bu soddalikni nisbiylik nazariyasini yaratish jarayonida juda chuqur his qilgan. Albatta, bu din mazmunidan ancha uzoqdir. Menimcha, Einstein hech qanday diniy an’anaga bog‘lanmagan va '''shaxsiy Xudo g‘oyasi unga mutlaqo begona. Ammo uning qarashlarida ilm va din o‘rtasida ajralish yo‘q: markaziy tartib ham subyektiv, ham obyektiv olamning bir qismi hisoblanadi va bu men uchun ancha to‘g‘ri boshlang‘ich nuqta bo‘lib tuyuladi.''' ** 1927-yildagi [[w: Solvay Conference| Solvay Conference]]dan keyingi fikrlar, [[Werner Heisenberg]]ning ''Physics and Beyond'' (1971) asarida keltirilgan * '''Men dahshatli ish qildim, aniqlab bo‘lmaydigan zarrachani ilgari surdim.''' ** 1930-yilda aytilgan fikr. Juda qiyin aniqlanadigan [[neutrino]] mavjudligini ilgari surgandan keyin aytilgan. Ushbu iqtibos Frederick Reines tomonidan Christine Suttonning ''Spaceship Neutrino'' (1992) asariga yozilgan so‘zboshi (xi-bet)da keltirilgan. == Havolalar == {{vikipediya}} [[Turkum:1900-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1958-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Fiziklar]] [[Turkum:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] 5myrcuphb3xdct2bzsmk5sleoj9dnn3 14 7929 26774 2026-05-04T12:34:43Z Husanowar 2692 Boʻsh sahifa yaratildi 26774 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 7930 26777 2026-05-04T13:46:15Z Bekipediya 2189 [[Joseph Joubert]]ga yoʻnaltirildi 26777 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Joseph Joubert]] p39kogr8uc88vo93d3ejzwdq6bfbfbk 0 7931 26778 2026-05-04T13:46:23Z Bekipediya 2189 [[Joseph Joubert]]ga yoʻnaltirildi 26778 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Joseph Joubert]] p39kogr8uc88vo93d3ejzwdq6bfbfbk 0 7932 26779 2026-05-04T13:46:30Z Bekipediya 2189 [[Joseph Joubert]]ga yoʻnaltirildi 26779 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Joseph Joubert]] p39kogr8uc88vo93d3ejzwdq6bfbfbk 0 7933 26782 2026-05-05T04:29:43Z Husanowar 2692 #quoteme 26782 wikitext text/x-wiki [[File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|thumb|Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas.]] '''[[w:Erwin Schrödinger|Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger]]''' (1887-yil 12-avgust – 1961-yil 4-yanvar) – avstriyalik fizik, kvant nazariyasi asoschilaridan biri hamda 1933-yilda Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning gʻoyalariga falsafa kuchli taʼsir koʻrsatgan. U ayniqsa toʻlqin funksiyasining ahamiyatiga oid original talqinlari va Schrödinger mushugi nomi bilan mashhur boʻlgan fikriy tajribani yaratgani bilan tanilgan. == Iqtiboslar == [[File:Erwin Schrodinger2.jpg|thumb|Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.]] [[File:Nebulabrot (5000, 500, 50).png|thumb|Bu oddiy kinoya emas, balki abadiy xotiradir.]] [[File:L'origine de l'évolution.jpg|thumb| Men hayot tasodif natijasi boʻlishi mumkin deb oʻylayman, ammo ong haqida bunday deb oʻylamayman.]] [[File:2006-01-14 Surface waves.jpg|thumb|Biz hech qachon haqiqattan nima mavjud yoki aslida nima sodir boʻlayotganini ayta olmaymiz. Balki faqat har bir aniq individual holatda nima kuzatilishini ayta olamiz.]] * Siz yashayotgan ushbu hayot butun mavjudlikning faqat bir qismi emas, balki maʼlum maʼnoda uning oʻzidir. Biroq bu butunlik shunday tuzilganki, uni bir qarashda toʻliq qamrab olib boʻlmaydi. Bu, biz bilganimizdek, braxmanlar tomonidan muqaddas va mistik, ammo ayni paytda juda sodda va aniq boʻlgan formulada ifodalanadi: tat tvam asi, yaʼni bu sensan. Yoki boshqa ifodada: „Men sharqda ham, gʻarbda ham borman, men yuqorida ham, pastda ham borman, men butun olamman.“ ** Moore, Walter J., ''Schrödinger: Life and Thought'', Cambridge University Press (1992), 170–173-betlar. Malhotra, R., & Infinity Foundation (Princeton, N. J.) (2018) asarida keltirilgan. * Buni soʻz bilan ifodalash juda oson: biz idrok etayotgan koʻplik faqat koʻrinish boʻlib, u haqiqiy emas. Vedanta falsafasi, bunda bu asosiy aqida hisoblanadi, uni turli oʻxshatishlar orqali tushuntirishga harakat qiladi. Eng jozibador misollardan biri – koʻp qirrali kristal boʻlib, u aslida yagona mavjud obyektning yuzlab kichik tasvirlarini koʻrsatsa ham, obyektni haqiqatan koʻpaytirmaydi… <br /> „Siz birdaniga, bir lahzada Vedanta asosiy eʼtiqodining chuqur haqiqatini anglab yetishingiz mumkin: … bilim, his-tuygʻu va tanlov aslida abadiy va oʻzgarmas boʻlib, barcha insonlarda, hatto barcha sezuvchi mavjudotlarda yagona hisoblanadi.“ ** 'The Mystic Visionʼ asaridan, Ken Wilber tahriri ostidagi ''Quantum Questions: Mystical Writings of the World’s Great Physicists'' (1984) da tarjima qilingan. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * Agar biz oxir-oqibat Mach (1838–1916) gʻoyasiga qaytsak, u Upanishadlarning anʼanaviy aqidasiga deyarli toʻliq mos kelishini tushunamiz, garchi u buni aniq ifoda etmagan boʻlsa ham. Tashqi olam va ong aslida bir xil narsadir. ** Schrödinger, Erwin. ''My View of the World''. Cambridge: Cambridge University Press, 1964. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * '''Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas. Ego yoki uning ajralganligi illyuziyadir.''' Maʼlum maʼnoda ikki „men“ bir xil hisoblanadi, yaʼni barcha maxsus mazmunlardan – ularning Karmasidan voz kechilganda. Insonning maqsadi oʻz karmasini saqlash va uni rivojlantirishdan iborat… inson vafot etgach, uning karmasi yashab qoladi va oʻzi uchun yangi tashuvchi yaratadi. ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * '''Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.''' U uzoq intellektual ajdodlar zanjiriga ega. Men koʻplab omillar orqali ajdodlarga bogʻlanganman … '''Bu oddiy oʻxshatish emas, balki abadiy xotiradir.''' ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * Inson rivojlanish bosqichlari quyidagilardan iborat: <br /> (1) ''Besitz'' [Egalik qilish] <br /> (2) ''Wissen'' [Bilim] <br /> (3) ''Können'' [Qobiliyat] <br /> (4) ''Sein'' [Borliq] ** 1918-yil avgustdagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan hhkjazrlzjck5a2fjlzysns1tky8dt7 26783 26782 2026-05-05T04:30:26Z Husanowar 2692 26783 wikitext text/x-wiki [[File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|thumb|Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas.]] '''[[w:Erwin Schrödinger|Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger]]''' (1887-yil 12-avgust – 1961-yil 4-yanvar) – avstriyalik fizik, kvant nazariyasi asoschilaridan biri hamda 1933-yilda Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning gʻoyalariga falsafa kuchli taʼsir koʻrsatgan. U ayniqsa toʻlqin funksiyasining ahamiyatiga oid original talqinlari va Schrödinger mushugi nomi bilan mashhur boʻlgan fikriy tajribani yaratgani bilan tanilgan. == Iqtiboslar == [[File:Erwin Schrodinger2.jpg|thumb|Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.]] [[File:Nebulabrot (5000, 500, 50).png|thumb|Bu oddiy kinoya emas, balki abadiy xotiradir.]] [[File:L'origine de l'évolution.jpg|thumb| Men hayot tasodif natijasi boʻlishi mumkin deb oʻylayman, ammo ong haqida bunday deb oʻylamayman.]] [[File:2006-01-14 Surface waves.jpg|thumb|Biz hech qachon haqiqattan nima mavjud yoki aslida nima sodir boʻlayotganini ayta olmaymiz. Balki faqat har bir aniq individual holatda nima kuzatilishini ayta olamiz.]] * Siz yashayotgan ushbu hayot butun mavjudlikning faqat bir qismi emas, balki maʼlum maʼnoda uning oʻzidir. Biroq bu butunlik shunday tuzilganki, uni bir qarashda toʻliq qamrab olib boʻlmaydi. Bu, biz bilganimizdek, braxmanlar tomonidan muqaddas va mistik, ammo ayni paytda juda sodda va aniq boʻlgan formulada ifodalanadi: tat tvam asi, yaʼni bu sensan. Yoki boshqa ifodada: „Men sharqda ham, gʻarbda ham borman, men yuqorida ham, pastda ham borman, men butun olamman.“ ** Moore, Walter J., ''Schrödinger: Life and Thought'', Cambridge University Press (1992), 170–173-betlar. Malhotra, R., & Infinity Foundation (Princeton, N. J.) (2018) asarida keltirilgan. * Buni soʻz bilan ifodalash juda oson: biz idrok etayotgan koʻplik faqat koʻrinish boʻlib, u haqiqiy emas. Vedanta falsafasi, bunda bu asosiy aqida hisoblanadi, uni turli oʻxshatishlar orqali tushuntirishga harakat qiladi. Eng jozibador misollardan biri – koʻp qirrali kristal boʻlib, u aslida yagona mavjud obyektning yuzlab kichik tasvirlarini koʻrsatsa ham, obyektni haqiqatan koʻpaytirmaydi… <br /> „Siz birdaniga, bir lahzada Vedanta asosiy eʼtiqodining chuqur haqiqatini anglab yetishingiz mumkin: … bilim, his-tuygʻu va tanlov aslida abadiy va oʻzgarmas boʻlib, barcha insonlarda, hatto barcha sezuvchi mavjudotlarda yagona hisoblanadi.“ ** 'The Mystic Visionʼ asaridan, Ken Wilber tahriri ostidagi ''Quantum Questions: Mystical Writings of the World’s Great Physicists'' (1984) da tarjima qilingan. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * Agar biz oxir-oqibat Mach (1838–1916) gʻoyasiga qaytsak, u Upanishadlarning anʼanaviy aqidasiga deyarli toʻliq mos kelishini tushunamiz, garchi u buni aniq ifoda etmagan boʻlsa ham. Tashqi olam va ong aslida bir xil narsadir. ** Schrödinger, Erwin. ''My View of the World''. Cambridge: Cambridge University Press, 1964. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * '''Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas. Ego yoki uning ajralganligi illyuziyadir.''' Maʼlum maʼnoda ikki „men“ bir xil hisoblanadi, yaʼni barcha maxsus mazmunlardan – ularning Karmasidan voz kechilganda. Insonning maqsadi oʻz karmasini saqlash va uni rivojlantirishdan iborat… inson vafot etgach, uning karmasi yashab qoladi va oʻzi uchun yangi tashuvchi yaratadi. ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * '''Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.''' U uzoq intellektual ajdodlar zanjiriga ega. Men koʻplab omillar orqali ajdodlarga bogʻlanganman … '''Bu oddiy oʻxshatish emas, balki abadiy xotiradir.''' ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * Inson rivojlanish bosqichlari quyidagilardan iborat: <br /> (1) ''Besitz'' [Egalik qilish] <br /> (2) ''Wissen'' [Bilim] <br /> (3) ''Können'' [Qobiliyat] <br /> (4) ''Sein'' [Borliq] ** 1918-yil avgustdagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan == Havolalar == {{vikipediya}} 63gmirwj3u4ojtx19wi9eirgxkpu8gz 26784 26783 2026-05-05T04:30:56Z Husanowar 2692 added [[Category:1961-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26784 wikitext text/x-wiki [[File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|thumb|Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas.]] '''[[w:Erwin Schrödinger|Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger]]''' (1887-yil 12-avgust – 1961-yil 4-yanvar) – avstriyalik fizik, kvant nazariyasi asoschilaridan biri hamda 1933-yilda Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning gʻoyalariga falsafa kuchli taʼsir koʻrsatgan. U ayniqsa toʻlqin funksiyasining ahamiyatiga oid original talqinlari va Schrödinger mushugi nomi bilan mashhur boʻlgan fikriy tajribani yaratgani bilan tanilgan. == Iqtiboslar == [[File:Erwin Schrodinger2.jpg|thumb|Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.]] [[File:Nebulabrot (5000, 500, 50).png|thumb|Bu oddiy kinoya emas, balki abadiy xotiradir.]] [[File:L'origine de l'évolution.jpg|thumb| Men hayot tasodif natijasi boʻlishi mumkin deb oʻylayman, ammo ong haqida bunday deb oʻylamayman.]] [[File:2006-01-14 Surface waves.jpg|thumb|Biz hech qachon haqiqattan nima mavjud yoki aslida nima sodir boʻlayotganini ayta olmaymiz. Balki faqat har bir aniq individual holatda nima kuzatilishini ayta olamiz.]] * Siz yashayotgan ushbu hayot butun mavjudlikning faqat bir qismi emas, balki maʼlum maʼnoda uning oʻzidir. Biroq bu butunlik shunday tuzilganki, uni bir qarashda toʻliq qamrab olib boʻlmaydi. Bu, biz bilganimizdek, braxmanlar tomonidan muqaddas va mistik, ammo ayni paytda juda sodda va aniq boʻlgan formulada ifodalanadi: tat tvam asi, yaʼni bu sensan. Yoki boshqa ifodada: „Men sharqda ham, gʻarbda ham borman, men yuqorida ham, pastda ham borman, men butun olamman.“ ** Moore, Walter J., ''Schrödinger: Life and Thought'', Cambridge University Press (1992), 170–173-betlar. Malhotra, R., & Infinity Foundation (Princeton, N. J.) (2018) asarida keltirilgan. * Buni soʻz bilan ifodalash juda oson: biz idrok etayotgan koʻplik faqat koʻrinish boʻlib, u haqiqiy emas. Vedanta falsafasi, bunda bu asosiy aqida hisoblanadi, uni turli oʻxshatishlar orqali tushuntirishga harakat qiladi. Eng jozibador misollardan biri – koʻp qirrali kristal boʻlib, u aslida yagona mavjud obyektning yuzlab kichik tasvirlarini koʻrsatsa ham, obyektni haqiqatan koʻpaytirmaydi… <br /> „Siz birdaniga, bir lahzada Vedanta asosiy eʼtiqodining chuqur haqiqatini anglab yetishingiz mumkin: … bilim, his-tuygʻu va tanlov aslida abadiy va oʻzgarmas boʻlib, barcha insonlarda, hatto barcha sezuvchi mavjudotlarda yagona hisoblanadi.“ ** 'The Mystic Visionʼ asaridan, Ken Wilber tahriri ostidagi ''Quantum Questions: Mystical Writings of the World’s Great Physicists'' (1984) da tarjima qilingan. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * Agar biz oxir-oqibat Mach (1838–1916) gʻoyasiga qaytsak, u Upanishadlarning anʼanaviy aqidasiga deyarli toʻliq mos kelishini tushunamiz, garchi u buni aniq ifoda etmagan boʻlsa ham. Tashqi olam va ong aslida bir xil narsadir. ** Schrödinger, Erwin. ''My View of the World''. Cambridge: Cambridge University Press, 1964. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * '''Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas. Ego yoki uning ajralganligi illyuziyadir.''' Maʼlum maʼnoda ikki „men“ bir xil hisoblanadi, yaʼni barcha maxsus mazmunlardan – ularning Karmasidan voz kechilganda. Insonning maqsadi oʻz karmasini saqlash va uni rivojlantirishdan iborat… inson vafot etgach, uning karmasi yashab qoladi va oʻzi uchun yangi tashuvchi yaratadi. ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * '''Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.''' U uzoq intellektual ajdodlar zanjiriga ega. Men koʻplab omillar orqali ajdodlarga bogʻlanganman … '''Bu oddiy oʻxshatish emas, balki abadiy xotiradir.''' ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * Inson rivojlanish bosqichlari quyidagilardan iborat: <br /> (1) ''Besitz'' [Egalik qilish] <br /> (2) ''Wissen'' [Bilim] <br /> (3) ''Können'' [Qobiliyat] <br /> (4) ''Sein'' [Borliq] ** 1918-yil avgustdagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan == Havolalar == {{vikipediya}} [[Turkum:1961-yilda vafot etganlar]] j28451u7n6wledpj63eng6o3kcgqqp1 26785 26784 2026-05-05T04:31:10Z Husanowar 2692 added [[Category:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 26785 wikitext text/x-wiki [[File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|thumb|Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas.]] '''[[w:Erwin Schrödinger|Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger]]''' (1887-yil 12-avgust – 1961-yil 4-yanvar) – avstriyalik fizik, kvant nazariyasi asoschilaridan biri hamda 1933-yilda Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori hisoblanadi. Uning gʻoyalariga falsafa kuchli taʼsir koʻrsatgan. U ayniqsa toʻlqin funksiyasining ahamiyatiga oid original talqinlari va Schrödinger mushugi nomi bilan mashhur boʻlgan fikriy tajribani yaratgani bilan tanilgan. == Iqtiboslar == [[File:Erwin Schrodinger2.jpg|thumb|Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.]] [[File:Nebulabrot (5000, 500, 50).png|thumb|Bu oddiy kinoya emas, balki abadiy xotiradir.]] [[File:L'origine de l'évolution.jpg|thumb| Men hayot tasodif natijasi boʻlishi mumkin deb oʻylayman, ammo ong haqida bunday deb oʻylamayman.]] [[File:2006-01-14 Surface waves.jpg|thumb|Biz hech qachon haqiqattan nima mavjud yoki aslida nima sodir boʻlayotganini ayta olmaymiz. Balki faqat har bir aniq individual holatda nima kuzatilishini ayta olamiz.]] * Siz yashayotgan ushbu hayot butun mavjudlikning faqat bir qismi emas, balki maʼlum maʼnoda uning oʻzidir. Biroq bu butunlik shunday tuzilganki, uni bir qarashda toʻliq qamrab olib boʻlmaydi. Bu, biz bilganimizdek, braxmanlar tomonidan muqaddas va mistik, ammo ayni paytda juda sodda va aniq boʻlgan formulada ifodalanadi: tat tvam asi, yaʼni bu sensan. Yoki boshqa ifodada: „Men sharqda ham, gʻarbda ham borman, men yuqorida ham, pastda ham borman, men butun olamman.“ ** Moore, Walter J., ''Schrödinger: Life and Thought'', Cambridge University Press (1992), 170–173-betlar. Malhotra, R., & Infinity Foundation (Princeton, N. J.) (2018) asarida keltirilgan. * Buni soʻz bilan ifodalash juda oson: biz idrok etayotgan koʻplik faqat koʻrinish boʻlib, u haqiqiy emas. Vedanta falsafasi, bunda bu asosiy aqida hisoblanadi, uni turli oʻxshatishlar orqali tushuntirishga harakat qiladi. Eng jozibador misollardan biri – koʻp qirrali kristal boʻlib, u aslida yagona mavjud obyektning yuzlab kichik tasvirlarini koʻrsatsa ham, obyektni haqiqatan koʻpaytirmaydi… <br /> „Siz birdaniga, bir lahzada Vedanta asosiy eʼtiqodining chuqur haqiqatini anglab yetishingiz mumkin: … bilim, his-tuygʻu va tanlov aslida abadiy va oʻzgarmas boʻlib, barcha insonlarda, hatto barcha sezuvchi mavjudotlarda yagona hisoblanadi.“ ** 'The Mystic Visionʼ asaridan, Ken Wilber tahriri ostidagi ''Quantum Questions: Mystical Writings of the World’s Great Physicists'' (1984) da tarjima qilingan. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * Agar biz oxir-oqibat Mach (1838–1916) gʻoyasiga qaytsak, u Upanishadlarning anʼanaviy aqidasiga deyarli toʻliq mos kelishini tushunamiz, garchi u buni aniq ifoda etmagan boʻlsa ham. Tashqi olam va ong aslida bir xil narsadir. ** Schrödinger, Erwin. ''My View of the World''. Cambridge: Cambridge University Press, 1964. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * '''Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas. Ego yoki uning ajralganligi illyuziyadir.''' Maʼlum maʼnoda ikki „men“ bir xil hisoblanadi, yaʼni barcha maxsus mazmunlardan – ularning Karmasidan voz kechilganda. Insonning maqsadi oʻz karmasini saqlash va uni rivojlantirishdan iborat… inson vafot etgach, uning karmasi yashab qoladi va oʻzi uchun yangi tashuvchi yaratadi. ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * '''Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.''' U uzoq intellektual ajdodlar zanjiriga ega. Men koʻplab omillar orqali ajdodlarga bogʻlanganman … '''Bu oddiy oʻxshatish emas, balki abadiy xotiradir.''' ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * Inson rivojlanish bosqichlari quyidagilardan iborat: <br /> (1) ''Besitz'' [Egalik qilish] <br /> (2) ''Wissen'' [Bilim] <br /> (3) ''Können'' [Qobiliyat] <br /> (4) ''Sein'' [Borliq] ** 1918-yil avgustdagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan == Havolalar == {{vikipediya}} [[Turkum:1961-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] 1nt5xkikwkq3tcc0ih2f116k2kb18s6 26786 26785 2026-05-05T04:31:38Z Husanowar 2692 26786 wikitext text/x-wiki [[File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|thumb|Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas.]] '''[[w:Erwin Schrödinger|Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger]]''' (1887-yil 12-avgust – 1961-yil 4-yanvar) – avstriyalik fizik, kvant nazariyasi asoschilaridan biri hamda 1933-yilda Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori. Uning gʻoyalariga falsafa kuchli taʼsir koʻrsatgan. U ayniqsa toʻlqin funksiyasining ahamiyatiga oid original talqinlari va Schrödinger mushugi nomi bilan mashhur boʻlgan fikriy tajribani yaratgani bilan tanilgan. == Iqtiboslar == [[File:Erwin Schrodinger2.jpg|thumb|Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.]] [[File:Nebulabrot (5000, 500, 50).png|thumb|Bu oddiy kinoya emas, balki abadiy xotiradir.]] [[File:L'origine de l'évolution.jpg|thumb| Men hayot tasodif natijasi boʻlishi mumkin deb oʻylayman, ammo ong haqida bunday deb oʻylamayman.]] [[File:2006-01-14 Surface waves.jpg|thumb|Biz hech qachon haqiqattan nima mavjud yoki aslida nima sodir boʻlayotganini ayta olmaymiz. Balki faqat har bir aniq individual holatda nima kuzatilishini ayta olamiz.]] * Siz yashayotgan ushbu hayot butun mavjudlikning faqat bir qismi emas, balki maʼlum maʼnoda uning oʻzidir. Biroq bu butunlik shunday tuzilganki, uni bir qarashda toʻliq qamrab olib boʻlmaydi. Bu, biz bilganimizdek, braxmanlar tomonidan muqaddas va mistik, ammo ayni paytda juda sodda va aniq boʻlgan formulada ifodalanadi: tat tvam asi, yaʼni bu sensan. Yoki boshqa ifodada: „Men sharqda ham, gʻarbda ham borman, men yuqorida ham, pastda ham borman, men butun olamman.“ ** Moore, Walter J., ''Schrödinger: Life and Thought'', Cambridge University Press (1992), 170–173-betlar. Malhotra, R., & Infinity Foundation (Princeton, N. J.) (2018) asarida keltirilgan. * Buni soʻz bilan ifodalash juda oson: biz idrok etayotgan koʻplik faqat koʻrinish boʻlib, u haqiqiy emas. Vedanta falsafasi, bunda bu asosiy aqida hisoblanadi, uni turli oʻxshatishlar orqali tushuntirishga harakat qiladi. Eng jozibador misollardan biri – koʻp qirrali kristal boʻlib, u aslida yagona mavjud obyektning yuzlab kichik tasvirlarini koʻrsatsa ham, obyektni haqiqatan koʻpaytirmaydi… <br /> „Siz birdaniga, bir lahzada Vedanta asosiy eʼtiqodining chuqur haqiqatini anglab yetishingiz mumkin: … bilim, his-tuygʻu va tanlov aslida abadiy va oʻzgarmas boʻlib, barcha insonlarda, hatto barcha sezuvchi mavjudotlarda yagona hisoblanadi.“ ** 'The Mystic Visionʼ asaridan, Ken Wilber tahriri ostidagi ''Quantum Questions: Mystical Writings of the World’s Great Physicists'' (1984) da tarjima qilingan. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * Agar biz oxir-oqibat Mach (1838–1916) gʻoyasiga qaytsak, u Upanishadlarning anʼanaviy aqidasiga deyarli toʻliq mos kelishini tushunamiz, garchi u buni aniq ifoda etmagan boʻlsa ham. Tashqi olam va ong aslida bir xil narsadir. ** Schrödinger, Erwin. ''My View of the World''. Cambridge: Cambridge University Press, 1964. Malhotra, R., & Infinity Foundation (2018) asarida keltirilgan. * '''Nirvana – sof bilim holatidir… U shaxs bilan hech qanday bogʻliq emas. Ego yoki uning ajralganligi illyuziyadir.''' Maʼlum maʼnoda ikki „men“ bir xil hisoblanadi, yaʼni barcha maxsus mazmunlardan – ularning Karmasidan voz kechilganda. Insonning maqsadi oʻz karmasini saqlash va uni rivojlantirishdan iborat… inson vafot etgach, uning karmasi yashab qoladi va oʻzi uchun yangi tashuvchi yaratadi. ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * '''Hech bir shaxs oʻz-oʻzicha yolgʻiz emas.''' U uzoq intellektual ajdodlar zanjiriga ega. Men koʻplab omillar orqali ajdodlarga bogʻlanganman … '''Bu oddiy oʻxshatish emas, balki abadiy xotiradir.''' ** 1918-yil iyuldagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan * Inson rivojlanish bosqichlari quyidagilardan iborat: <br /> (1) ''Besitz'' [Egalik qilish] <br /> (2) ''Wissen'' [Bilim] <br /> (3) ''Können'' [Qobiliyat] <br /> (4) ''Sein'' [Borliq] ** 1918-yil avgustdagi yozuvlar, Walter Moore tomonidan yozilgan ''A Life of Erwin Schrödinger'' (1994) asarida keltirilgan == Havolalar == {{vikipediya}} [[Turkum:1961-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Avstriyalik Nobel mukofoti sovrindorlari]] 7dui8vw9xw1mjr4kmnhg4ph6plviih0