Vikiiqtibos uzwikiquote https://uz.wikiquote.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikiiqtibos Vikiiqtibos munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 3017 31282 31240 2026-06-30T04:33:12Z Bekipediya 2189 /* F */ 31282 wikitext text/x-wiki {{manbasiz}} {{Qartacha|Sarlavha=Ona|Tasvir=Lange-MigrantMother02.jpg|wikipedia=Ona|wiktionary=ona}} '''Ona''' bolani tuqqan, ulgʻaytirgan va/yoki bola oʻstirish uchun lozim tuxumdon ajratgan ayoldir. Onaning ijtimoiy, madaniy va diniy taʼriflari va rollari murakkabligi va farqlanishi tufayli bu atamaga universal taʼrif berish qiyin. Onaning erkak ekvivalenti [[ota]]dir. {{ABD}} == F == {{Q|Farzandini yoʻqotgan ona uchun har kuni birinchi kun, bu azob eski emas.|[[Victor Hugo]]}} == H == {{Q|Hammadan balanddir ona mansabi{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == J == {{Q|[[Jannat]] onalar oyoqlari ostidadir.|[[Muhammad|Muhammad ibn Abdulloh]]}} == O == {{Q|Ona haqqiga [[diqqat]]li boʻl, uni boshingga koʻtar. Zero, onalar toʻlgʻoq [[mashaqqat]]ini chekishni boʻyinlariga olmaganlarida chaqaloqlar dunyoga kelish uchun yoʻl topolmas edilar{{sfn|Tursun|2006|p=176}}.|[[Jaloliddin Rumiy]]}} {{Q|Ona kabi inson, Bagʻdod kabi diyor boʻlmas.|[[Turk maqoli]]}} {{Q|Onangdan bosh tovlama, oshmasin dardi,<br />Sharaf toji erur oyogʻin gardi{{sfn|Tursun|2006|p=176}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == T == {{Q|Taniqlig-u sharafing [[ota]]ngdandir, mehribonlik, mushfiqlik onangdandir{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == X == {{Q|Xotinlar zaifdir, ammo onalar quvvatlidir.|[[Victor Hugo]]}} == Y == {{Q|Yaxshi ona ming oʻqituvchiga arziydi.|Johann Herder}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Farzand va ota-ona}} [[Turkum:Oila]] 3suyop1xf9bveog7wrbcayiim6afhjq 0 3632 31281 31229 2026-06-30T04:32:35Z Bekipediya 2189 /* H */ 31281 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Jami_poet.jpg | wikipedia = Jomiy }} '''Jomiy''' yoki '''Abdurahmon Jomiy''' (asl ismi: '''Nuriddin Abdurahmon ibn Ahmad''')''(7-noyabr 1414-yil, Jom; 9-noyabr 1492-yil, Hirot)'' – fors-tojik shoiri, naqshbandiylik tariqatining yirik vakili. {{ABD}} == A == * [[Adovat]] tigʻini koʻtargan kishi adovat tigʻidan halok boʻladi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. * Agar mezbon dasturxon atrofida oʻzini hamma [[neʼmat]]lardan baland tutsa, uning nonidan oʻz jigaring aʼlo va uning sharbatidan oʻz qoning bajo<ref name=":0" />. * Agar och boʻlsang, har qanday osh-non senda qattiq [[ishtaha]] qoʻzgʻatadi. Sen bilan oʻtirgan ulfatlaringda esa [[ishtaha]]ng senga nisbatan [[nafrat]] uygʻotadi<ref name=":0" />. == B == * Bir shoir oʻqidi bemaza gʻazal,<br />Dedikim, alifsiz yozdim, bu aʼlo.<br />Dedimki, eng yuksak [[sanʼat]] boʻlurdi,<br />Sheʼring soʻzlari ham boʻlmasa aslo<ref name=":0" />. * [[Boylik]]dan kerilmoq — aqldan nari,<br />Chunki u oʻtkinchi bulut singari<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=151}}. == D == * [[Dono]] suhbatidan bosh tortsa [[nodon]],<br />Davrondan [[yaxshilik]] koʻrmas hech qachon<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] bir matokim, uning ketidan [[hirs]] qoʻyib yurmagil, oʻtgil yuzidan<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=75}}. * Dunyoda [[doʻst]]ing kim, [[dushman]]ing kim – boq,<br />Ishlaring hisob et, yozilmish qandoq<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. == E == * Erta tongda ogʻzing­­ga biror luqma ovqat tiqmay eshikdan chiqma, chunki toʻqlik xushmuomala va chuqur [[mulohaza]] moyasi, ochlik esa yengiltaklik va [[aql]]sizlik doyasidir<ref name=":0" />. == F == * Faqat foydasi tegadigan [[ilm]]ni olish kerak, foydasiz [[fazilat]]dan qochmoq va faqat zarur narsaga quloq ochmoq lozim<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://ziyouz.uz/hikmatlar/aforizmlar/abdurahmon-jomiy-hikmatlaridan/%7C|title=Ziyouz.uz — Ziyo istagan qalblar uchun!}}</ref>. == H == * Hammadan balanddir [[ona]] mansabi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Hammaga omonlik istaguvchi boʻl,<br />Shunda [[adovat]]ga qolmagay hech yoʻl<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. * Har kimdan istama [[doʻst]]-oshnolik,<br />Har oshnadan kutma sen roʻshnolik<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. == K == * [[Kibr]]sizlik lofin urma, uni koʻrmoqdan koʻra qorongʻu tunda chumolining izini koʻrmoq osonroqdir<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=152}}. * Kimning qoʻlida quyidagi besh narsa jilovi boʻlsa, yaxshi hayotining garovi boʻlur: birinchisi – tansihatlik, ikkinchisi – omonlik, uchinchisi – [[rizq]]ining moʻlligi, toʻrtinchisi – sodiq [[doʻst]] va beshinchisi – farogʻat. Kimki shu besh narsadan mahrum etilgan – xush hayot eshigi uning oldida bekilgan<ref name=":0" />. * Kim tortsa [[adovat]] qilichin qindan,<br />Adovat tigʻidan boʻladi halok<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. * Kichiklarga [[hazil]]-u istehzo oʻqin otmoq – ulugʻlik obroʻsin bekorga sotmoq va [[zillat]]-u xorlik gʻuboriga botmoqdir<ref name=":0" />. * Koʻplar molin berib, [[mardlik]] qiladi,<br />Koʻplar jonin berib, mardlik qiladi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == M == * [[Mansab]] bilan balandmas odam,<br />Mansab odam bilan muhtaram<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=153}}. == N == * Nuqsonli tabib hammaga balo, misoli vabo<ref name=":0" />. == O == * [[Ona]]ngdan bosh tovlama, oshmasin dardi,<br />Sharaf toji erur oyogʻin gardi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=176}}. == Q == * Quloqdan dilingga gar kirmasa nur,<br />Sichqon kavagidan ne farqi boʻlur?!<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}} * Qul-u ozodga maʼlum va ayon,<br />[[Dono]] tirikdir, oʻlikdir [[nodon]]<ref name=":1">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. == S == * [[Saxovat]] biror narsaga qarab yoki evaziga biror narsa talab boʻlsa, hatto talab etilgan narsa [[maqtov]] va [[minnatdorlik]] boʻlgani taqdirda ham, u [[saxovat]] emas<ref name=":0" />. * Sofdil [[Oshiqlik|oshiqlardan]] latifroq kishi olamda topilmas<ref name=":0" />. == T == * Tanang imorati dosh bera oladigan miqdorda tanovul et<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. * Tish-tirnoq qolmagan keksa sherni koʻr,<br />Choʻloq tulki unga beradi ozor<ref name=":0" />. * Toʻgʻrini de, toʻgʻrini koʻr, toʻgʻri yur,<br>Toʻgʻri gapir, toʻgʻri eshit, toʻgʻri tur<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=136}}. == U == * Unutmangki, [[hasad]]dan idrok ham kasod boʻladi<ref name=":1" />. == Oʻ == * Oʻtganlar [[ibrat]]li soʻzini yod et,<br />Oʻtganlar yodidan dilingni shod et<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=114}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:1414-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1492-yilda vafot etganlar]] hdiy4n7ftbdp8d7bks8nt93l6sa4nl7 0 3866 31302 31250 2026-06-30T04:52:35Z Bekipediya 2189 /* D */ 31302 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Sadi_in_a_Rose_garden.jpg | wikipedia = Saʼdiy Sheroziy }} '''Saʼdiy Sheroziy''' ''(1210-yil; 1291 yoki 1292-yil)'' – forsigoʻy shoir, adib va mutafakkir. {{ABD}} == A == * Agarda [[muallim]] boʻlsa beozor,<br />Darsxonani qilgay bolalar [[bozor]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Agar [[tarbiyat]] koʻrmasa odam,<br />[[Eshak]] boʻlib qolur yuzga kirsa ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * Agar [[oqil]] odam [[nodon]]lar gurungiga tushib qolsa, ulardan izzat-ikrom kutmasin, agar nodon bemaʼni kalomi bilan oqilni yengsa, buning hech ajablanadigan joyi yoʻq, zero yoqutni tosh ham sindirishi mumkin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Agar qaysi yerda gʻarib xoʻrlansa, oʻsha [[mamlakat]] tezda vayron boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. *Ayb izlash boʻlarkan [[tabiat]]i, bas,<br />Tovus oyogʻidan oʻzgasini koʻrmas<ref name=":0" />. == B == * Barchaning joniga tegar darajada [[shafqat]]siz va uchragan kimsa seni turtib ketar darajada [[yuvvosh]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Bekitikcha [[soʻz]]ni aytib boʻlmaydi,<br />Har [[majlis]]da aytib, qaytib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Bemuruvvat [[erkak]] – [[ayol]]ga, taʼmagir [[obid]] – qaroqchiga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=44}}. * Bechora [[eshak]]ki betamizdir,<br />Yuk koʻtargani uchun azizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. *Bir qora chaqaga choʻzilsa qoʻlim,<br />Bir yarim tangaga kesilgani soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. *Bir cholga yoʻliqib Yunon yurtida,<br />Dedim, ey oqilu, zukko-yu, hushlik,<br />Insonga nima ish yaxshidir?<br />Dedi: „Xomushlik, xomushlik, yana xomushlik!“<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref> * Boshqalar moliga koʻngil qoʻymagil,<br/>Soʻngra koʻngil uzmoq juda ham mushkul{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Bu [[sham]] boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == D == * Diling kuymasin [[Umid|noumidlik]] bilan,<br />Yorugʻ kun tugʻilgay qaro kechadan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar [[xotin]],<br />Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Donishmand]] — baqqolning doʻkoniga oʻxshaydi: borini indamaygina koʻrsatadi-qoʻyadi, [[nodon]] esa lashkar nogʻorasining oʻzi: ovozi baland-u ichi boʻm-boʻsh va gʻarib<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. * Donishmandlar: „Oʻz gʻarazi, manfaatinigina koʻzlagan odam [[qarindosh]], xesh-aqrabo emasdir“, deganlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Dunyodagi barcha [[neʼmat]]lardan faqat yaxshi nom qoladi, hatto shuni ham qoldirolmagan odam [[baxt]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Dushmanlikdan emas [[chayon]] chaqishi,<br />Shunday tabiati, feʼlin xohishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. == E == * Ey gʻofil, koʻp oʻylab foyda-yu mol,<br />[[Umr]]ing sarmoyasin aylama poymol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == G == * Gunohsiz kishi soʻzga botir boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. == H == *Haddan oshgan [[gʻazab]] [[qoʻrquv]] tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida [[obroʻ]]yingni toʻkur<ref name=":0" />. * Hamrohini mushkul yoʻlda tashlab ketgan odam hech yerda [[halovat]] topmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. *Har narsaga bogʻlama [[koʻngil]],<br />Koʻngil uzmoq juda ham mushkul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Har neki [[bebaqo]]dir, [[koʻngil]] bermak xatodir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. == I == *Ikki kishi besamar ish qilgan va benaf tashvish chekkan: biri – [[boylik]] toʻplab, foydalana bilmagan va ikkinchisi – [[ilm]] oʻrganib, unga amal qilmagan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Ilgari tashqi koʻrinishi betartib, lekin ichki dunyosi chiroyli insonlar bor edi. Hozirgi insonlar esa tashqi koʻrinishi chiroyli, ichki dunyosi betartib<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. *Istamay [[mutolaa]] qilayotgan [[talaba]] – qanotsiz qush<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. == J == * [[Johil]] dovulga oʻxshaydi, ovozi juda kuchli, ammo ichi boʻshdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == K == * Kim agar oʻsibdi noz-u [[neʼmat]]da,<br />Holi ogʻir boʻlar, qolsa [[kulfat]]da<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=78}}. *Kim [[mehr]] koʻrgazdi yirtqich boʻriga,<br />Sitam-la shoʻr qoʻshdi qoʻyning shoʻriga<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. * Kim [[yovuzlik]] urugʻini sepsa, [[pushaymonlik]] yigʻar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. *[[Kitob]]i yoʻq [[olim]] – mevasiz daraxt<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni [[xotin]] mehri obod etar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == M == *[[Mardlik]] kuchda va shamshir oʻynatish sanʼatida emas, mardlik oʻzni tuta bilishda va [[adolat]]li boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * [[Mazlum]]lar [[dil]]ini ogʻritma bir zum,<br />Balki bir kun oʻzing boʻlasan mazlum<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == N == *Nechun soʻzlay, soʻzlamagan yaxshi on,<br />Ogʻizda til boshga erur posbon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * [[Nodon]]ning idroki – indamaslikda. Agar nodon buni tushunib yetsa, uning yarim [[dono]] boʻlgani shudir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. *Nokasga yoʻl koʻrgazmoq – goʻrga chiroq tutmoqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * [[Nuqson]]ingni doʻstdan soʻrab yurma, u aytmaydi. Yaxshisi [[dushman]]larning nima deyishini bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. == O == *Odamlar bilan ularning [[aql]]iga monand gaplash<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. *Odam [[til]]i bilan [[hayvon]]dan ustun. Ammo tildan nojoiz foydalansa, hayvondan battar!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}} *Ovlamoq uchun bir [[koʻngil]]ni nuqul,<br />Boshqasiga ozor bermoq nomaʼqul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. == Q == *[[Qanoat]] kishini qudratli qilur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. * [[Qarilik]] hayot gullarini soʻlitib, nishlarini oʻtkirroq qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. *[[Qozi]] besh bodiring yesa gar [[pora]],<br />Yuz poliz hukmiga topadi chora<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. * Qoʻlda tosh boʻlsa-yu tosh uzra [[ilon]],<br />[[Jinoyat]] boʻladi urmasang shu on<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == S == *Solmagin zaiflar diliga [[alam]],<br />Zoʻrroqning jabriga yoʻliqma sen ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Soʻzlagan vaqtimda ogʻzimdan beixtiyor yaramas, boʻlmagʻur [[soʻz]]lar ham chiqishi mumkin. [[Dushman]] esa ogʻzimdan chiqqan yomon soʻzlarnigina terib oladi. Chunki dushmanning nazari yomondan boʻlakka tushmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == T == * [[Taʼmagir]] koʻz dunyo moliga toʻymas,<br />Xuddi toʻlmaganidek shabnamga quduq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. *Tani tuproqda-yu [[dil]] boʻlsa uygʻoq,<br />Tirik murda dildan oʻsha yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == X == *[[Xato]], [[ayb]]lari yuziga aytilmagan kishi xatolarini [[hunar]], deb oʻylaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Xato]]lari aytilmagan kishi xatolarini toʻgʻri deb oʻylaydi{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Xoʻkizlar [[gunoh]] qilsa har qachon,<br />Poda sohibi toʻlaydi tovon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Y == *Yaxshiga yaxshi boʻl, yomonga yomon,<br />Gulga gul boʻlgin-u, tikonga tikon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilar ketidan agar choparsan,<br />Istaging, [[baxt]]ingni shunda toparsan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * [[Yigit]]lar uchun — sharm-hayo va bahodirlik, [[keksa]]lar uchun — sabr va maʼrifat yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * [[Yolgʻon]] beviqor qilur odamni,<br />Yolgʻon sharmisor qilur odamni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. *Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil,<br />Seni yaxshi nom birla yod etsin el<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. *Yosh xotinning biqinida chol yotgandan koʻra shu biqinga kamon oʻqi botgani yaxshi<ref name=":0" />. == Z == * [[Zulm]] koʻrsa davringda zolimdan el,<br />Oʻsha zulm sendan erur, yaxshi bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == Oʻ == *Oʻtirgil ochu bechora, yalongʻoch,<br />Vale nokasga aslo boʻlma muhtoj{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. * Oʻzgalar [[gʻam]]ini chekmasa odam,<br />Anga noloyiqdir [[inson]], degan nom<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * Oʻzingdan kuchsizlarning dillarini ogʻritma, ularga jabr-u jafo qilma, bir kun oʻzingdan kuchliroqning jabriga yoʻliqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=157}}. *Oʻzing topib yegan sirka-yu piyoz,<br />Oqsoqolning non-u barrasidan soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. *Oʻz toʻningga agar solsang yuz yamoq,<br />Oʻzga toʻnin soʻragandan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Gʻ == *Gʻanimning [[yolgʻon]]iga, laganbardorning shirin suxaniga uchma. Birinchisi [[ayyorlik]] toʻrini tashlagan, ikkinchisi esa yovuz jigʻildonini ochib turibdi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Gʻanim]] soʻziga kirish — [[xato]]lik, ammo unga teskari ish tutmoq uchun uni tinglamoq darkor. Bu — chinakam haq yoʻldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. *[[Gʻazab]] oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni [[dushman]]lariga yo yetadi, yo yetmaydi<ref name=":0" />. == Sh == *Shirin boʻlsa ham, qand kasalga zarar,<br />Davo boʻlgay achchiq, taxir dorilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. * Shohlar havosiga xilof boʻlsa hech,<br />[[Rost]] gapni ham aytma, bu havasdan kech<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:1210-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1291-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1292-yilda vafot etganlar]] 8ix4gowd46151jgknkiyajpgkg4kkpd 0 3974 31295 31254 2026-06-30T04:47:38Z Bekipediya 2189 /* Y */ 31295 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ali | Tasvir = Istanbul - Santa Sofia - Medalló (cropped).JPG | wikipedia = Ali }} '''Ali ibn Abu Tolib''' ({{taxminan}} 600-yil — 661-yil) – islomda „xulafo ar-roshidin“ („toʻgʻri yoʻldan borgan xalafalar“), dindorlar oʻrtasida „choryorlar“ deb atalgan dastlabki 4 xalifadan toʻrtinchisi. {{Alifbo}} == A == * [[Adolat]] – [[oxirat]]da najot, dunyoda saodat boshidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Agar kishi [[jannat]]ni istasa, oʻz [[istak]]laridan qoʻl tortadi. [[Doʻzax]]dan qoʻrqsa, harom narsalardan oʻzini tiyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=29}}. * Agar [[neʼmat]]ning bir chekkasiga erisha olsangiz, noshukr boʻlib undan uzoqlashmang, yuz ham oʻgirmang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * [[Alloh]] banda yaxshiligiga muhtoj emas, ammo bir [[yomonlik]] seni [[yaxshilik]]ka eltsa ajab emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. * [[Alloh]]ning bir farishtasi har kuni „Oʻlmoq uchun tugʻilinglar, foniy boʻlmoq uchun yigʻilinglar, xarob boʻlmogʻi uchun imorat quringlar“, deb nido qilib turadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. * [[Aql]]dek xazina yoʻq, [[jahl]]dek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * [[Aql]] kabi mol, yaxshi xulq kabi [[doʻst]], [[odob]] kabi meros, tavfiq kabi rahbar, [[ilm]] kabi sharaf yoʻqdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * [[Aql]]ini ishlatgan odam aqllidir. Boshqalarning ham aqlini ishlatgan odam undan-da aqlliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * Aqlli kishining [[til]]i yuragining ortida boʻladi, ahmoqning yuragi tilining orqasida boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * [[Avrat]]ga qaragan kishiga ham, (avratni) koʻrsatgan kishiga ham Allohning laʼnati boʻlsin!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}} == B == * Bilmagan narsani bilmayman, deb javob berishdan uyalmang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=62}}. * Bir-ikki soʻ bugʻdoydan [[ovqat]] tayyorlab, birodarimni chaqirishim men uchun [[bozor]]laringizga chiqib, [[qul]] ozod qilishimdan mahbubroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. * [[Boylik]] ehson qilinsa – izzat, berkitilsa – xorlik keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=104}}. * [[Boylik]] gʻurbatda ham vatan boʻladi, [[faqirlik]] vatanda ham gʻurbat boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=88}}. == D == * [[:uz:wikt:dahr|Dahr]] [[orzu]]larni yangilaydi, [[taqdir]]ni yaqinlashtiradi, yomon [[istak]]lardan uzoqlashtiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] hayoti bilan [[oxirat]] hayoti bir erkakning ayni vaqtda nikohida boʻlgan ikki xotiniga oʻxshaydi. Biri mamnun boʻlsa, ikkinchisi kuyaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=75}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] hayotida sogʻlom odam xastadir. Zavqu safo surgan odam oxiri pushaymon boʻlgusidir. [[Faqir]] odam hazindir. Boy odam baloga giriftordir. Molining [[halol]]ining hisobi, [[harom]]ining azobi bor, shubhali foydalardan ozor topilgusidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=74}}. == E == * Ey [[mutakabbir]] banda, sen [[jannat]]ga kirishni xayolingga ham keltirmagin. Chunki [[Iblis]] jannatdan [[kibr-u havo]]si tufayli haydalgan. Kibr-u havo qilgan insonlar jannatga kiritilmaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=154}}. * Eng ezgu [[xayr-ehson|ehson]] hojatmandga berilganidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. * Eng ulugʻ [[taqvo]] [[harom]] narsadan qoʻl tortishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=49}}. == H == * Har bir nafas tortish bilan birga [[umr]]dan bir qismi oʻtib ketaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. * Har kim [[amal]]ga tanballik qilsa, [[Alloh]] uni bir [[gʻam]]ga duchor qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=48}}. * Har narsaning [[zakot]]i bor, badan zakoti [[roʻza]] tutishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. * [[Hayo]] va [[sabr]] qilishdek [[iymon]] boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. == I == * [[Iffat]] hech narsaga ehtiyoj qoldirmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * Ilmiga amal qilmagan [[olim]] johillar qatoriga kiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. * [[Ilm]] moldan yaxshidir, u seni muhofaza qiladi, molni esa sen qoʻriqlaysan. Ilm hokim, mol mahkumdir. Mol [[nafaqa]] qilish bilan kamaysa, ilm ziyoda boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. * Ilm olinglar. Ilm bilan birga [[xotirjamlik]], viqor va hilmni (muloyimlikni) ham olinglar. Sizga [[taʼlim]] berayotgan kishiga tavozeʼli boʻlinglar. Sizdan [[taʼlim]] olayotgan kishilar ham tavozeʼli boʻlishsin. Jabr qiluvchi [[olim]]lardan boʻlmanglar. Ilmingiz johilligingiz ustiga qoyim boʻlmasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. * [[Ilm]] sarvat ([[boylik]])dan ustundir. Chunki sen sarvatni qoʻriqlaysan, [[ilm]] esa seni qoʻriqlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. * [[Insof]] – [[oliyjanoblik]] belgisidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Insonlarga [[marhamat]]li boʻling, [[qadr]]ingiz oshadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * [[Iymon]]laringizni [[sadaqa]] berish bilan mahkam qilinglar, mollaringizni [[zakot]] berish bilan omon saqlanglar, balolar toʻlqinini [[duo]] bilan daf qilinglar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. * Ishining mazasi boʻlmagan kishining [[nasab]]i ish bermay qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Ichimizda saqlar ekanmiz, har qanday [[sir]] bizning asirimizdir. Oshkor etgan paytimizdan boshlab biz uning asiriga aylanamiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. == J == * [[Jannat]]ga ishtiyoqi boʻlgan kishi dunyoda [[nafs]]oniy orzu-havaslaridan tiyilsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=92}}. * Jismning rohati oz ovqatlanishda. [[Nafs]]ning rohati [[gunoh]]ni ozaytirishda. [[Qalb]]ning rohati eʼtiborning ozligida. Tilning rohati oz gapirishda<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == K == * [[Kechirim|Kechirish]] – eng yaxshi gʻalabadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Kimda-kim gʻarazgoʻylik jilovi bilan bir narsaga erishishga [[harakat]] qilar ekan, u shu [[Istak|istagiga]] erisholmaydi, hatto [[ajal]]i ham yetmay [[Oʻlim|oʻlib]] ketadi. * Kimki kerilib, oʻzidan mamnun-u [[magʻrur]] boʻlib yursa, u oʻziga nisbatan boshqalarning [[nafrat]]ini keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=153}}. * Kimki xolis [[niyat]] bilan [[duo]] qilsa, duosi ijobatdan mahrum boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. * Kimning hojati tushsa, unga [[koʻmak]] berish sizga [[vojib]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * [[Kufr]]ga ketishning toʻrtta asosi bor: juda chuqurlashib ketish, oʻzaro kurash, toʻgʻridan-toʻgʻri bosh tortish, darz ketish, boʻlinish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=22}}. * Kishi oʻzi bilan [[Alloh]] oʻrtasidagi aloqasini yaxshilasa, Alloh ham bandalari va uning oʻrtasidagi aloqasini yaxshilaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. == M == * Makorimul-axloq (yuksak xulq) quyidagi oʻn xislatdan iboratdir: [[saxovat]] va [[hayo]], [[rostgoʻylik]] va [[omonat]]ni joyiga berish, [[kamtarlik]] va [[rashk]], [[shijoat]] va [[halimlik]], [[sabr]] va [[shukr]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. * Modomiki [[Alloh]]dan boshqadan [[umid]] qilmas ekansan, Allohdan boshqadan ham qoʻrqma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=32}} * Muhtojga [[yordam]] berishni ertaga qoldirmang. Zero, sizga yoki unga ertaga nima boʻlishini bilmaysiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == O == * [[Olim]] kishi kechalari qoyim, kunduzlari [[roʻza]]dor mujohiddan afzaldir. Olim vafot etsa, [[islom]]da bir yoriq paydo boʻladi. U yoriqni faqat olimning oʻrinbosarigina toʻldiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. * [[Olim]]ning ado etilishi lozim boʻlgan haqlari bor. Unga koʻp [[savol]] bermaslik, javobiga eʼtiroz qilmaslik, erinib turganida javob berishga zoʻrlamaslik, oʻrnidan turishga qoʻymay, etagiga osilib olmaslik, [[sir]]larini oshkor etmaslik, huzurida biror kishini [[gʻiybat]] qilmaslik, undan [[xato]] qidirmaslik, bordi-yu [[xato]] qilsa, uzrini qabul qilish, modomiki [[Alloh]]ning amriga itoat etarkan, unga ham [[Alloh]] uchun [[hurmat]] koʻrsatish, oldida oʻtirib olmaslik, biror [[ehtiyoj]]i boʻlsa, uni ravo qilish uchun hammadan oldin shoshilish [[olim]]ning haqlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Oqilning tili [[qalb]]ining ortida, ahmoqning [[qalb]]i esa tilining ortidadir<ref name="hikmatlar" />. * [[Orzu]] – tamannoga berilmaslik eng sharafli boylikdir, orzuning oʻzi yomon bir amaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * Ogʻizlaringiz [[Qurʼon]] yoʻlidir, uni [[misvok]] bilan tozalangiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. * [[Ochkoʻzlik]]dan hamda yaxshi [[ovqat]], [[ichkilik]], [[xotin-xalaj]]ga berilishdan oʻzini tutish [[iffat]] sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=162}}. == P == * Poklik [[faqirlik]]ning ziynati sanaladi, [[shukr]] qilish esa [[mol-dunyo]]ning ziynati sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. == Q == * [[Qalb]] koʻr boʻlganidan keyin [[koʻz]]ning koʻrishligidan foyda yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=61}}. * Qandaydir [[manfaat]] koʻzlab qilingan [[yaxshilik]] yaxshi [[amal]] hisoblanmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=140}}. * [[Qizgʻanchiqlik]] ojizlikning isyonidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Quloq solsang [[hikmat]] keladi, koʻp gapdan [[nadomat]] keladi<ref name="hikmatlar" />. == R == * [[Rizq-u roʻz]]ing koʻp boʻlsin desang, koʻp [[sadaqa]] qil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. == S == * [[Sabr]] ikki xil boʻladi: yomon koʻrilgan narsaga chidamoqlik va yaxshi narsani eshitishga sabr etmoqlik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. * [[Sabr]] qilinglar, chunki sabr etish – [[iymon]]dan. Xuddi bosh jasadda boʻlganidek, sabr ham iymonda boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * [[Sukut]] saqlang, uning eng oz foydasi — omonlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Soʻralmasidan avval berilsa, bu [[saxovat]] hisoblanadi. Soʻralganidan soʻng berilsa, [[hayo]] yoki [[mazammat]] bilan bogʻliq boʻlib qoladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. == T == * [[Taqvo]] – Yaratgan (Alloh)dan qoʻrqish, nozil qilgan Kitobiga amal qilish, ozga [[qanoat]]da boʻlish va rihlat kuniga tayyorgarlik qilishdir<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=40}}. * [[Til]] misoli tishlaydigan hayvondir. Agar qoʻyib bersang, gʻajib tashlaydi. Shunisi borki, faqat uni tishlashdan xoli qilish kerak<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == U == * Uch narsa [[xotira]]ni ziyoda etadi va safroni ketkazadi: misvok ishlatish, [[roʻza]] tutish va [[Qurʼon]] tilovat qilish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. == X == * [[Xasis]] kishi oʻz shahrida ham begona<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Xotinning [[jihod]]i – erga itoat etmoqlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. * [[Xudojoʻylik]]ning eng yaxshisi [[ibodat]]ni koʻz-koʻz qilmasdan, yashiribroq bajo keltirishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=24}}. * Xushuʼ boʻlmagan [[namoz]]da, keraksiz narsalardan saqlanmasdan tutilgan [[roʻza]]da, tartil (qiroat) bilan oʻqilmagan [[Qurʼon]]da, [[gunoh]]lardan tiyilmasdan qilingan amalda, [[saxiylik]] bilinmagan molda, jiddiy bogʻlanmagan birodarlikda, [[ixlos]] boʻlmagan [[duo]]da [[yaxshilik]] yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=25}}. == Y == * [[Yaxshilik]] molingizni va farzandlaringizni koʻpaytirishda emas. Balki [[ilm]]ingiz va hilmingizni ziyoda qilishda, odamlarga [[ibodat]]ingiz bilan magʻburlanmasligingizdadir. Solih amal qilsangiz, Alloh taologa [[hamd]] ayting. [[Gunoh]] qilib qoʻysangiz, Alloh taolodan [[magʻfirat]] tilang{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Yaxshi [[qarindoshlik]] chidamlilik bilan yuzaga keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Yomon [[xotin]] misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Yordam]]ini oʻzgalardan darigʻ tutmagan inson zikri keng yoyiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Z == * [[Zohidlik]] misoli bir xazina boʻlsa, [[xudojoʻylik]] unga bir qalqon sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. == Oʻ == * Oʻqishni bilsangiz, har bir [[inson]] bir [[kitob]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. * Oʻz ahlingizni qadrlang. Zero, ular uchar qanotingiz, oʻrnashgan poydevoringiz va tutar qoʻlingizdir<ref name=":0" />. * Oʻzgalarga [[ozor]] berishdan saqlanish [[yaxshilik]] alomatlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Oʻziga [[doʻst]] topolmagan kishi odamlarning eng ojizi sanaladi. Bundan ham ojizrogʻi esa oldiniga birorta doʻst topadi-yu keyinchalik uni ham yoʻqotib qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Sh == * Shaxsingizga dushmanlik qilganni [[avf]] etingiz. Lekin [[vatan]]ingizga, [[millat]]ingizga va [[din]]ingizga dushmanlik qilgan kishini kechirmangiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Ch == * Chin [[birodar]] ogʻir kuningda bilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:600-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:661-yilda vafot etganlar]] 5d5jn9tbdelne9vr5ts783o4uphui9n 31305 31295 2026-06-30T04:56:00Z Bekipediya 2189 /* Oʻ */ 31305 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ali | Tasvir = Istanbul - Santa Sofia - Medalló (cropped).JPG | wikipedia = Ali }} '''Ali ibn Abu Tolib''' ({{taxminan}} 600-yil — 661-yil) – islomda „xulafo ar-roshidin“ („toʻgʻri yoʻldan borgan xalafalar“), dindorlar oʻrtasida „choryorlar“ deb atalgan dastlabki 4 xalifadan toʻrtinchisi. {{Alifbo}} == A == * [[Adolat]] – [[oxirat]]da najot, dunyoda saodat boshidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Agar kishi [[jannat]]ni istasa, oʻz [[istak]]laridan qoʻl tortadi. [[Doʻzax]]dan qoʻrqsa, harom narsalardan oʻzini tiyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=29}}. * Agar [[neʼmat]]ning bir chekkasiga erisha olsangiz, noshukr boʻlib undan uzoqlashmang, yuz ham oʻgirmang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * [[Alloh]] banda yaxshiligiga muhtoj emas, ammo bir [[yomonlik]] seni [[yaxshilik]]ka eltsa ajab emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. * [[Alloh]]ning bir farishtasi har kuni „Oʻlmoq uchun tugʻilinglar, foniy boʻlmoq uchun yigʻilinglar, xarob boʻlmogʻi uchun imorat quringlar“, deb nido qilib turadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. * [[Aql]]dek xazina yoʻq, [[jahl]]dek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * [[Aql]] kabi mol, yaxshi xulq kabi [[doʻst]], [[odob]] kabi meros, tavfiq kabi rahbar, [[ilm]] kabi sharaf yoʻqdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * [[Aql]]ini ishlatgan odam aqllidir. Boshqalarning ham aqlini ishlatgan odam undan-da aqlliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * Aqlli kishining [[til]]i yuragining ortida boʻladi, ahmoqning yuragi tilining orqasida boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * [[Avrat]]ga qaragan kishiga ham, (avratni) koʻrsatgan kishiga ham Allohning laʼnati boʻlsin!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}} == B == * Bilmagan narsani bilmayman, deb javob berishdan uyalmang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=62}}. * Bir-ikki soʻ bugʻdoydan [[ovqat]] tayyorlab, birodarimni chaqirishim men uchun [[bozor]]laringizga chiqib, [[qul]] ozod qilishimdan mahbubroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. * [[Boylik]] ehson qilinsa – izzat, berkitilsa – xorlik keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=104}}. * [[Boylik]] gʻurbatda ham vatan boʻladi, [[faqirlik]] vatanda ham gʻurbat boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=88}}. == D == * [[:uz:wikt:dahr|Dahr]] [[orzu]]larni yangilaydi, [[taqdir]]ni yaqinlashtiradi, yomon [[istak]]lardan uzoqlashtiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] hayoti bilan [[oxirat]] hayoti bir erkakning ayni vaqtda nikohida boʻlgan ikki xotiniga oʻxshaydi. Biri mamnun boʻlsa, ikkinchisi kuyaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=75}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] hayotida sogʻlom odam xastadir. Zavqu safo surgan odam oxiri pushaymon boʻlgusidir. [[Faqir]] odam hazindir. Boy odam baloga giriftordir. Molining [[halol]]ining hisobi, [[harom]]ining azobi bor, shubhali foydalardan ozor topilgusidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=74}}. == E == * Ey [[mutakabbir]] banda, sen [[jannat]]ga kirishni xayolingga ham keltirmagin. Chunki [[Iblis]] jannatdan [[kibr-u havo]]si tufayli haydalgan. Kibr-u havo qilgan insonlar jannatga kiritilmaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=154}}. * Eng ezgu [[xayr-ehson|ehson]] hojatmandga berilganidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. * Eng ulugʻ [[taqvo]] [[harom]] narsadan qoʻl tortishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=49}}. == H == * Har bir nafas tortish bilan birga [[umr]]dan bir qismi oʻtib ketaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. * Har kim [[amal]]ga tanballik qilsa, [[Alloh]] uni bir [[gʻam]]ga duchor qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=48}}. * Har narsaning [[zakot]]i bor, badan zakoti [[roʻza]] tutishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. * [[Hayo]] va [[sabr]] qilishdek [[iymon]] boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. == I == * [[Iffat]] hech narsaga ehtiyoj qoldirmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * Ilmiga amal qilmagan [[olim]] johillar qatoriga kiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. * [[Ilm]] moldan yaxshidir, u seni muhofaza qiladi, molni esa sen qoʻriqlaysan. Ilm hokim, mol mahkumdir. Mol [[nafaqa]] qilish bilan kamaysa, ilm ziyoda boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. * Ilm olinglar. Ilm bilan birga [[xotirjamlik]], viqor va hilmni (muloyimlikni) ham olinglar. Sizga [[taʼlim]] berayotgan kishiga tavozeʼli boʻlinglar. Sizdan [[taʼlim]] olayotgan kishilar ham tavozeʼli boʻlishsin. Jabr qiluvchi [[olim]]lardan boʻlmanglar. Ilmingiz johilligingiz ustiga qoyim boʻlmasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. * [[Ilm]] sarvat ([[boylik]])dan ustundir. Chunki sen sarvatni qoʻriqlaysan, [[ilm]] esa seni qoʻriqlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. * [[Insof]] – [[oliyjanoblik]] belgisidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Insonlarga [[marhamat]]li boʻling, [[qadr]]ingiz oshadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * [[Iymon]]laringizni [[sadaqa]] berish bilan mahkam qilinglar, mollaringizni [[zakot]] berish bilan omon saqlanglar, balolar toʻlqinini [[duo]] bilan daf qilinglar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. * Ishining mazasi boʻlmagan kishining [[nasab]]i ish bermay qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Ichimizda saqlar ekanmiz, har qanday [[sir]] bizning asirimizdir. Oshkor etgan paytimizdan boshlab biz uning asiriga aylanamiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. == J == * [[Jannat]]ga ishtiyoqi boʻlgan kishi dunyoda [[nafs]]oniy orzu-havaslaridan tiyilsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=92}}. * Jismning rohati oz ovqatlanishda. [[Nafs]]ning rohati [[gunoh]]ni ozaytirishda. [[Qalb]]ning rohati eʼtiborning ozligida. Tilning rohati oz gapirishda<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == K == * [[Kechirim|Kechirish]] – eng yaxshi gʻalabadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Kimda-kim gʻarazgoʻylik jilovi bilan bir narsaga erishishga [[harakat]] qilar ekan, u shu [[Istak|istagiga]] erisholmaydi, hatto [[ajal]]i ham yetmay [[Oʻlim|oʻlib]] ketadi. * Kimki kerilib, oʻzidan mamnun-u [[magʻrur]] boʻlib yursa, u oʻziga nisbatan boshqalarning [[nafrat]]ini keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=153}}. * Kimki xolis [[niyat]] bilan [[duo]] qilsa, duosi ijobatdan mahrum boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. * Kimning hojati tushsa, unga [[koʻmak]] berish sizga [[vojib]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * [[Kufr]]ga ketishning toʻrtta asosi bor: juda chuqurlashib ketish, oʻzaro kurash, toʻgʻridan-toʻgʻri bosh tortish, darz ketish, boʻlinish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=22}}. * Kishi oʻzi bilan [[Alloh]] oʻrtasidagi aloqasini yaxshilasa, Alloh ham bandalari va uning oʻrtasidagi aloqasini yaxshilaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. == M == * Makorimul-axloq (yuksak xulq) quyidagi oʻn xislatdan iboratdir: [[saxovat]] va [[hayo]], [[rostgoʻylik]] va [[omonat]]ni joyiga berish, [[kamtarlik]] va [[rashk]], [[shijoat]] va [[halimlik]], [[sabr]] va [[shukr]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. * Modomiki [[Alloh]]dan boshqadan [[umid]] qilmas ekansan, Allohdan boshqadan ham qoʻrqma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=32}} * Muhtojga [[yordam]] berishni ertaga qoldirmang. Zero, sizga yoki unga ertaga nima boʻlishini bilmaysiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == O == * [[Olim]] kishi kechalari qoyim, kunduzlari [[roʻza]]dor mujohiddan afzaldir. Olim vafot etsa, [[islom]]da bir yoriq paydo boʻladi. U yoriqni faqat olimning oʻrinbosarigina toʻldiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. * [[Olim]]ning ado etilishi lozim boʻlgan haqlari bor. Unga koʻp [[savol]] bermaslik, javobiga eʼtiroz qilmaslik, erinib turganida javob berishga zoʻrlamaslik, oʻrnidan turishga qoʻymay, etagiga osilib olmaslik, [[sir]]larini oshkor etmaslik, huzurida biror kishini [[gʻiybat]] qilmaslik, undan [[xato]] qidirmaslik, bordi-yu [[xato]] qilsa, uzrini qabul qilish, modomiki [[Alloh]]ning amriga itoat etarkan, unga ham [[Alloh]] uchun [[hurmat]] koʻrsatish, oldida oʻtirib olmaslik, biror [[ehtiyoj]]i boʻlsa, uni ravo qilish uchun hammadan oldin shoshilish [[olim]]ning haqlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Oqilning tili [[qalb]]ining ortida, ahmoqning [[qalb]]i esa tilining ortidadir<ref name="hikmatlar" />. * [[Orzu]] – tamannoga berilmaslik eng sharafli boylikdir, orzuning oʻzi yomon bir amaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * Ogʻizlaringiz [[Qurʼon]] yoʻlidir, uni [[misvok]] bilan tozalangiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. * [[Ochkoʻzlik]]dan hamda yaxshi [[ovqat]], [[ichkilik]], [[xotin-xalaj]]ga berilishdan oʻzini tutish [[iffat]] sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=162}}. == P == * Poklik [[faqirlik]]ning ziynati sanaladi, [[shukr]] qilish esa [[mol-dunyo]]ning ziynati sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. == Q == * [[Qalb]] koʻr boʻlganidan keyin [[koʻz]]ning koʻrishligidan foyda yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=61}}. * Qandaydir [[manfaat]] koʻzlab qilingan [[yaxshilik]] yaxshi [[amal]] hisoblanmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=140}}. * [[Qizgʻanchiqlik]] ojizlikning isyonidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Quloq solsang [[hikmat]] keladi, koʻp gapdan [[nadomat]] keladi<ref name="hikmatlar" />. == R == * [[Rizq-u roʻz]]ing koʻp boʻlsin desang, koʻp [[sadaqa]] qil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. == S == * [[Sabr]] ikki xil boʻladi: yomon koʻrilgan narsaga chidamoqlik va yaxshi narsani eshitishga sabr etmoqlik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. * [[Sabr]] qilinglar, chunki sabr etish – [[iymon]]dan. Xuddi bosh jasadda boʻlganidek, sabr ham iymonda boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * [[Sukut]] saqlang, uning eng oz foydasi — omonlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Soʻralmasidan avval berilsa, bu [[saxovat]] hisoblanadi. Soʻralganidan soʻng berilsa, [[hayo]] yoki [[mazammat]] bilan bogʻliq boʻlib qoladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. == T == * [[Taqvo]] – Yaratgan (Alloh)dan qoʻrqish, nozil qilgan Kitobiga amal qilish, ozga [[qanoat]]da boʻlish va rihlat kuniga tayyorgarlik qilishdir<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=40}}. * [[Til]] misoli tishlaydigan hayvondir. Agar qoʻyib bersang, gʻajib tashlaydi. Shunisi borki, faqat uni tishlashdan xoli qilish kerak<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == U == * Uch narsa [[xotira]]ni ziyoda etadi va safroni ketkazadi: misvok ishlatish, [[roʻza]] tutish va [[Qurʼon]] tilovat qilish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. == X == * [[Xasis]] kishi oʻz shahrida ham begona<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Xotinning [[jihod]]i – erga itoat etmoqlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. * [[Xudojoʻylik]]ning eng yaxshisi [[ibodat]]ni koʻz-koʻz qilmasdan, yashiribroq bajo keltirishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=24}}. * Xushuʼ boʻlmagan [[namoz]]da, keraksiz narsalardan saqlanmasdan tutilgan [[roʻza]]da, tartil (qiroat) bilan oʻqilmagan [[Qurʼon]]da, [[gunoh]]lardan tiyilmasdan qilingan amalda, [[saxiylik]] bilinmagan molda, jiddiy bogʻlanmagan birodarlikda, [[ixlos]] boʻlmagan [[duo]]da [[yaxshilik]] yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=25}}. == Y == * [[Yaxshilik]] molingizni va farzandlaringizni koʻpaytirishda emas. Balki [[ilm]]ingiz va hilmingizni ziyoda qilishda, odamlarga [[ibodat]]ingiz bilan magʻburlanmasligingizdadir. Solih amal qilsangiz, Alloh taologa [[hamd]] ayting. [[Gunoh]] qilib qoʻysangiz, Alloh taolodan [[magʻfirat]] tilang{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Yaxshi [[qarindoshlik]] chidamlilik bilan yuzaga keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Yomon [[xotin]] misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Yordam]]ini oʻzgalardan darigʻ tutmagan inson zikri keng yoyiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Z == * [[Zohidlik]] misoli bir xazina boʻlsa, [[xudojoʻylik]] unga bir qalqon sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. == Oʻ == * Oʻqishni bilsangiz, har bir [[inson]] bir [[kitob]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. * Oʻz ahlingizni qadrlang. Zero, ular uchar qanotingiz, oʻrnashgan poydevoringiz va tutar qoʻlingizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Oʻzgalarga [[ozor]] berishdan saqlanish [[yaxshilik]] alomatlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Oʻziga [[doʻst]] topolmagan kishi odamlarning eng ojizi sanaladi. Bundan ham ojizrogʻi esa oldiniga birorta doʻst topadi-yu keyinchalik uni ham yoʻqotib qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Sh == * Shaxsingizga dushmanlik qilganni [[avf]] etingiz. Lekin [[vatan]]ingizga, [[millat]]ingizga va [[din]]ingizga dushmanlik qilgan kishini kechirmangiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Ch == * Chin [[birodar]] ogʻir kuningda bilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:600-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:661-yilda vafot etganlar]] ctvq5n1exox3z0xmvv058nbzq3fkw69 0 4277 31297 20660 2026-06-30T04:49:42Z Bekipediya 2189 31297 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Mirzo Shafi Vozeh | Tasvir = | wikipedia = Mirzo Shafi Vozeh }} '''Mirzo Shafi Vozeh''' (1794-yil, Ganja – 1852-yil 16-noyabr, Tbilisi) – ozarbayjon shoiri va mutafakkiri, jadidchi va pedagog. == Iqtiboslar == <!-- K --> * Kimda yoʻqdir [[qalb]]da otash, kimda yoʻqdir [[ehtiros]],<br />Men uni suvsiz, quruq daryoga qilgayman qiyos<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. <!-- Q --> * Qancha kuchanmasin soxta bilimdon, u yuksala olmas koʻkka hech qachon<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} lfbnjze07mf5sgwcg76f1r861ui491d 31298 31297 2026-06-30T04:49:50Z Bekipediya 2189 added [[Category:1794-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31298 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Mirzo Shafi Vozeh | Tasvir = | wikipedia = Mirzo Shafi Vozeh }} '''Mirzo Shafi Vozeh''' (1794-yil, Ganja – 1852-yil 16-noyabr, Tbilisi) – ozarbayjon shoiri va mutafakkiri, jadidchi va pedagog. == Iqtiboslar == <!-- K --> * Kimda yoʻqdir [[qalb]]da otash, kimda yoʻqdir [[ehtiros]],<br />Men uni suvsiz, quruq daryoga qilgayman qiyos<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. <!-- Q --> * Qancha kuchanmasin soxta bilimdon, u yuksala olmas koʻkka hech qachon<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:1794-yilda tugʻilganlar]] sl35w74bdqnbdazjr93hrc69n6ld09u 31299 31298 2026-06-30T04:49:58Z Bekipediya 2189 added [[Category:1852-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31299 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Mirzo Shafi Vozeh | Tasvir = | wikipedia = Mirzo Shafi Vozeh }} '''Mirzo Shafi Vozeh''' (1794-yil, Ganja – 1852-yil 16-noyabr, Tbilisi) – ozarbayjon shoiri va mutafakkiri, jadidchi va pedagog. == Iqtiboslar == <!-- K --> * Kimda yoʻqdir [[qalb]]da otash, kimda yoʻqdir [[ehtiros]],<br />Men uni suvsiz, quruq daryoga qilgayman qiyos<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. <!-- Q --> * Qancha kuchanmasin soxta bilimdon, u yuksala olmas koʻkka hech qachon<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:1794-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1852-yilda vafot etganlar]] l9ts6mvenfei0rm55yn5xhhqv7cn3bi 0 4419 31283 31270 2026-06-30T04:36:26Z Bekipediya 2189 /* Oʻ */ 31283 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Qoshgʻariy | Tasvir = 2015-09-11-080312 - Upal, Mausoleum des Uigurischen Philologen Muhamad Al Kashgari.JPG | wikipedia = Qoshgʻariy }} '''Mahmud ibn al-Husayn ibn Muhammad al-Qoshgʻariy''' ('''Mahmud al-Qoshgʻariy''', '''Mahmud Qoshgʻariy''', '''Qoshgʻariy''', yaʼni qoshgʻarlik Mahmud)''(1028/1029-yil, Barsxon – 1101/1126-yil, Oʻpal)'' – turkiy tilshunos olim, filolog. Turkiy xalqlarning arab tilidagi ilk ensiklopediyasi – „Devonu lugʻotit turk“ (1072–1074) muallifi, turkshunoslik ilmining asoschisi. {{ABD}} == A == * Arpasiz ot qir osholmaydi,<br />Yoʻldoshsiz botir [[jang]]da yengolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. == B == * Baxil [[mezbon]] [[mehmon]]ni oʻgʻri koʻrar,<br />Berganini minnat qilib yuzga urar<ref name=":1" />. * Befahm [[mehmon]] uy egasini xijolatga qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. * Belgi boʻlsa, odam yoʻlda adashmaydi, [[aql]]i boʻlsa, kishi [[soʻz]]da adashmaydi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * Boqmas jahon sovuq soʻz,<br />Shilqim, yuzsiz baxilga,<br />Yoqimli boʻl, xushxulq boʻl,<br />Qolsin noming koʻp yilga<ref name=":1" />. * Boshqa kishining moli qoʻlingda boʻlsa ham, seniki hisoblanmaydi. Chunki u qaytariladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. * Boʻydoq odamga ellik gaz boʻz ham ishtonlikka yetmaydi<ref name=":0" />. == D == * [[Doʻst]]lar bilan totuv yasha, urishib undan ayrilma. Qoʻlingdagi tovuqni chiqarib yuborib, yana boshqatdan qidirma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=170}}. == E == * Eshitib [[ota]]-[[ona]]ning<br />Soʻzlarini qadrla.<br />Molu mulking koʻpaysa<br />Magʻrurlanib quturma<ref name=":1" />. == I == * Ikki er hayvon olishadi, oʻrtada pashsha yanchiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * [[Ilm]], [[hikmat]] oʻrgangin, boʻlma magʻrur,<br />Maqtanchoqni sharmandasi chiqdi, koʻr<ref name=":1" />. * [[It]] qopmaydi, [[ot]] tepmaydi dema, negaki bu [[odat]] ularning tabiatida bordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=124}}. * Ish boshlashda hovliqmay, diqqatla boq<br />Chaqmoqtoshni shoshib chaqsang oʻchar chiroq<ref name=":0" />. == K == * Kasalning [[vasiyat]] qilishi uning uchun yaxshilik keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * Kelsa agar xonang uzra gʻarib [[mehmon]],<br />Bor narsangni oldiga qoʻy, boʻl mehribon<ref name=":1" />. * Kelsa birov yoʻqlanib,<br />Bergil yaxshi ozuq, non.<br />Qargʻab ketar [[mehmon]]lar,<br />Koʻtar boʻlsang gar yomon<ref name=":1" />. * Ketgan molga achinma,<br />Unga ozroq oʻkingil<ref name=":1" />. * Kulsa kishi yuzingga,<br />Koʻrklik boʻlib koʻringil.<br />Shirin, ochiq soʻz soʻyla,<br />Yoqmoq uchun uringil<ref name=":1" />. * Koʻrklik toʻning oʻzingga,<br />Totligʻ oshing oʻzingga.<br />Qoʻnoqqa koʻrgiz izzat,<br />Yoysin shaʼning uzoqqa<ref name=":1" />. == M == * Mashaqqatsiz [[hayot]] yoʻq bunda aslo,<br />[[Ezgulik]]ni koʻrmasdan [[umr]] bitar<ref name=":1" />. * [[Mehmon]]ni davlat va [[barakot]]dan sanaydiganlar oʻlib ketdi. Har bir qora sharpa qoʻnoq boʻlmasin, deb chodir buzuvchilar qoldi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. * Mehmondorchilikning qoidalaridan biri shundayki, [[mehmon]]ning oldiga kirayotganda, chiqayotganda yoki taom yeyilayotganda ochiq yuzli, shirin soʻzli va xushfeʼl boʻlish lozim. [[Mehmon]]lar oldida hech bir xodim yoki mulozimni xafa qilmaslik, qattiq gapirmaslik, ular tomonidan birorta ayb yoki [[nuqson]] boʻlsa tanbeh va taʼna soʻzlarini aytishdan tiyilmoq lozim. Shuning uchun donolar: „Mehmondorchilikdagi oliy izzat ochiq yuzlilik va shirin soʻzlik“ deganlar<ref name=":1" />. * [[Mehmon]] kelsa oʻtqazgil,<br />Hordiq olib tinch boʻlsin.<br />Oti ham yorugʻlikda<br />Arpa, somonga tuysin<ref name=":1" />. * Muhtoj odam har bir narsadan hojati chiqishini oʻylaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. == O == * [[Odob]]ning boshi — [[til]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. * Ojiz, gʻarib [[mehmon]] kelsa, hozir boʻlgan narsani mehmonga tezlik bilan qoʻy, unga malol keltirma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=101}}. * Olim kishini ezgu tutib soʻzin eshit,<br />[[Hunar]]ini oʻrganibon amal qilgʻil<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. * Olim kishi soʻzidan olgil oʻgit,<br />Yaxshi soʻzlar taʼsiri dilga singar<ref name=":1" />. * Olimlarga yaqinlash, bahra olgil tutib dil<ref name=":1" />. * Osmonga tupurgan kishining tupugi yuziga tushadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=154}}. == Q == * [[Qarindosh]]larga, [[qoʻni-qoʻshni]]larga yaxshilik qil, olgan [[hadya]]laring evaziga qimmatliroq narsa hozirla<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. * Qurol hozirlashni unutgan askar asir boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Quruq yogʻoch egilmaydi, quruq novda gullamaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Qush ov koʻrsa yuksaklardan pastga tushar,<br />Olim kishi oʻgit bersa, darhol uqar<ref name=":1" />. * Qoʻldoshingni hurmat qil,<br />Oʻzgalarga yuzlanma.<br />Boqolmasang tovugʻing,<br />Qush boqay, deb soʻzlanma<ref name=":1" />. * Qoʻni-qoʻshni, qarindosh,<br />Koʻrsin sevdan [[yaxshilik]]<ref name=":1" />. == S == * Savdogarning moli toza, [[shubha|beshubha]] boʻlsa, yoʻl ustida yeydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. == T == * [[Til]] bilan qadalgan narsa tish bilan yechilmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. == U == * Ulugʻligʻing oshsa xushxulq boʻlgil<ref name=":1" />. * Undab ulugʻ chaqirsa,<br />Tezlik bilan chopib kel,<br />Ochlikda birga boʻlgil,<br />Ne holda boʻlsa yurt, el<ref name=":1" />. * Urgʻochi tuya ingrasa, erkak tuya boʻzlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=178}}. == Y == * Yaxshining soʻngagi tuproqda chirisa ham, nomi qoladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * Yashirin tutilgan sevgi<br />Ayrilgan kun bilinar.<br />Ogʻriq koʻzni berkitma,<br />Yoshi oshkora qilar<ref name=":1" />. * [[Yomonlik]]ka otlanma,<br />Tildan chiqar ezgu soʻz<ref name=":0" />. * Yotlarning yogʻliq [[ovqat]]idan oʻzingga yaqinlarning mushti yaxshi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. == Oʻ == * [[Oʻgʻil]] dono boʻlsa, [[ota]] rohatga yetadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. == Gʻ == * Gʻoz qoʻzgʻolsa, koʻlni oʻrdak egallaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Ch == * Chiroyli [[toʻn]]ingni oʻzing kiy, shirin [[taom]]ingni esa boshqalarga tut<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Chiyaboʻri [[qoʻshnichilik]]ka rioya qilib qoʻshnisini yemaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Olimlar]] [[Turkum:Tilshunoslar]] [[Turkum:Filologlar]] 2kmoxd0c7vhlloynpm46cypw53047sg 0 4447 31293 31269 2026-06-30T04:46:31Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31293 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Qoʻrqit ota | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Vikipediya = Qoʻrqit ota | Vikiombor = }} '''Qoʻrqit ota''' – butun turkiy xalqlarga xos buyuk mutafakkir, jirov, qoʻbonchi. == Iqtiboslar == <!-- H --> * Haqni [[haq]] demaguncha ishlar oʻngmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * Hisobsiz mol yiqqan bilan odam [[saxiy]] boʻlolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. <!-- O --> * [[Ota]]dan yosh qolgan – [[aql]]dan boʻsh qolgan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=178}}. <!-- Q --> * Qoʻnoq qoʻnmas qora uylar yiqilsa yaxshi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=101}}. <!-- T --> * Toʻzgan paxta boʻz boʻlmas,<br />Qadimiy yov [[doʻst]] boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=169}}. <!-- Oʻ --> * [[Oʻgʻil]] otaning siridir, ikki koʻzining biridir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. == Yana qarang == * [[Qoʻrqut ota kitobi]] == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} 0tusnrt3qs187bmgsir5idnc6k0umzc 0 4489 31300 20616 2026-06-30T04:50:57Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31300 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Maarriy | Tasvir = Abū al-ʿAlāʾ al-Maʿarrī, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png | wikipedia = Maarriy }} '''Maarriy''', '''Abul Aʼlo al-Maariy''' (toʻliq ismi: '''al-Maarriy Abulʼalo Ahmad ibn Sulaymon at-Tanuxi'''; 973-yil; Suriya, Maarratun Nuʼmon – 1057/1058-yil) – arab shoiri va mutafakkiri. == Iqtiboslar == <!-- T --> * Tamom [[umr]]ingizda har bir [[yomonlik]]dan va [[bekorchilik]]dan saqlaning. Inson oʻz uyining eshigini bekitib, vujudini saqlay oladi-yu, lekin [[qalb]]ining eshigini bekitishdan ojiz boʻladi. [[Qalb]]iga [[qaygʻu]], [[alam]] koʻp [[vaqt]] hujum qilib turadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=136}}. <!-- X --> * [[Xotin]]larda iffat, poklik eng ulugʻ jamoldir. Xiyonatga [[xiyonat]] qilish bilan qarshi turma, balki xoinlarni tark et<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Mutafakkirlar]] du3ifq09l6yr44g5wgdya9of96e876u 0 4494 31288 20629 2026-06-30T04:42:13Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31288 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Sobit Banoniy | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = <nowiki>VII</nowiki> asrning ikkinchi yarmi | Tavallud joyi = Basra | Vafot sanasi = 745-yil | Vafot joyi = Basra | Vikipediya = Sobit Banoniy | Vikiombor = | nocat = }} '''Sobit Banoniy''' (<nowiki>VII</nowiki> asrning ikkinchi yarmi, Basra – 745-yil, Basra) – dono soʻzlari va ibodatga boʻlgan muhabbati bilan mashhur boʻlgan zohid. [[Muhammad paygʻambar]] sahobalarining shogirdlari avlodi hisoblangan tobeinlar orasida tasavvuf amaliyotining mavjudligi koʻpincha uning nomi bilan bogʻlanadi. Toʻliq ismi '''Abu Muhammad Sobit ibn Aslam al-Banoniy al-Basriy''' ({{Lang-ar|أبو محمد ثابت بن أسلم البناني البصري}}). == Iqtiboslar == * Menga aytishlaricha, ibodatlar oʻn boʻlajakdir: toʻqqiztasi [[tirikchilik]] talabida va bittasi biz bilgan [[ibodat]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Menga aytishlaricha, [[salomatlik]] oʻn qismdir: toʻqqiztasi — [[sukut]] qilishda va bittasi — odamlardan qochishda<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Zohidlar]] sjur8cd9qj360tnsaw9lckab2q7mku8 31292 31288 2026-06-30T04:45:48Z Bekipediya 2189 added [[Category:745-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31292 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Sobit Banoniy | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = <nowiki>VII</nowiki> asrning ikkinchi yarmi | Tavallud joyi = Basra | Vafot sanasi = 745-yil | Vafot joyi = Basra | Vikipediya = Sobit Banoniy | Vikiombor = | nocat = }} '''Sobit Banoniy''' (<nowiki>VII</nowiki> asrning ikkinchi yarmi, Basra – 745-yil, Basra) – dono soʻzlari va ibodatga boʻlgan muhabbati bilan mashhur boʻlgan zohid. [[Muhammad paygʻambar]] sahobalarining shogirdlari avlodi hisoblangan tobeinlar orasida tasavvuf amaliyotining mavjudligi koʻpincha uning nomi bilan bogʻlanadi. Toʻliq ismi '''Abu Muhammad Sobit ibn Aslam al-Banoniy al-Basriy''' ({{Lang-ar|أبو محمد ثابت بن أسلم البناني البصري}}). == Iqtiboslar == * Menga aytishlaricha, ibodatlar oʻn boʻlajakdir: toʻqqiztasi [[tirikchilik]] talabida va bittasi biz bilgan [[ibodat]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Menga aytishlaricha, [[salomatlik]] oʻn qismdir: toʻqqiztasi — [[sukut]] qilishda va bittasi — odamlardan qochishda<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Zohidlar]] [[Turkum:745-yilda vafot etganlar]] g35hxure67b9zld8orjoswvetf875xn 0 4563 31306 20925 2026-06-30T04:56:33Z Bekipediya 2189 /* G */ 31306 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Durbek | wikipedia = Durbek }} '''Durbek''' (XIV asr oxiri – Balx – XV asr boshi) – Temuriylar davri oʻzbek shoiri. {{ABD}} == G == * Gul tilagan xor jafosin chekar,<br>Kimki asal olsa, arisi tegar<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. == I == * [[Ishq]]ki jon mulkida sulton erur,<br />Shoh-u gado anga chuyakson erur<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>. * Ishq oʻti har yerdaki ursa alam,<br>Bilki qilur jumla vujudni adam.<br>Ishq jon mulkida sulton erur,<br>Shoh-u gado anga chu yakson erur. == K == * Kimgakim bor [[himmat]] ila [[eʼtiqod]],<br>[[Oqibat]] ul amr topar ul murod. == O == * Oqibatulamr boʻlur haq zuhur,<br>[[Mehnat]] utub boʻlgusi fasli surur. == S == * [[Sabr]] bila banda topar komi dil,<br>Komi dil istar esang, sen [[sabr]] qil. * [[Sabr]] bila topqasen oxir murod,<br>[[Gʻam]] yegan odam boʻlur, albatta shod. == Ch == * Charxi falak necha menga qilsa jabr,<br>Men qilayin ushbu balo ichra [[sabr]]. == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] 6imkwvorsxgcsmlftnfn6g3txvys7y0 31307 31306 2026-06-30T04:57:05Z Bekipediya 2189 /* I */ 31307 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Durbek | wikipedia = Durbek }} '''Durbek''' (XIV asr oxiri – Balx – XV asr boshi) – Temuriylar davri oʻzbek shoiri. {{ABD}} == G == * Gul tilagan xor jafosin chekar,<br>Kimki asal olsa, arisi tegar<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. == I == * [[Ishq]]ki jon mulkida sulton erur,<br />Shoh-u gado anga chu yakson erur<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Ishq oʻti har yerdaki ursa alam,<br>Bilki qilur jumla vujudni adam.<br>Ishq jon mulkida sulton erur,<br>Shoh-u gado anga chu yakson erur. == K == * Kimgakim bor [[himmat]] ila [[eʼtiqod]],<br>[[Oqibat]] ul amr topar ul murod. == O == * Oqibatulamr boʻlur haq zuhur,<br>[[Mehnat]] utub boʻlgusi fasli surur. == S == * [[Sabr]] bila banda topar komi dil,<br>Komi dil istar esang, sen [[sabr]] qil. * [[Sabr]] bila topqasen oxir murod,<br>[[Gʻam]] yegan odam boʻlur, albatta shod. == Ch == * Charxi falak necha menga qilsa jabr,<br>Men qilayin ushbu balo ichra [[sabr]]. == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] dt768fq3hnzwctu2p5zngj3k1xvuph3 2 4588 31280 31208 2026-06-29T12:23:49Z Bekipediya 2189 /* Kitoblar */ 31280 wikitext text/x-wiki === Kitoblar === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ ! rowspan="2" |№ ! rowspan="2" |Nomi ! rowspan="2" |Muallif(lar) ! rowspan="2" |Holati ! colspan="2" style="width: 15%;"|Vaqt |- !Boshlanishi !Yakuni |- |1 |[https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Ahmad%20Muhammad.%20Sharq%20Haqni%20topdi....pdf ''Sharq haqni topdi''] |Ahmad Muhammad |{{Yakunlandi}} |{{Comment|08.05.2024|2024-yil 8-may}} |{{Comment|26.09.2024|2024-yil 26-sentyabr}} |- |2 |[https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf ''Mashriqzamin hikmat boʻstoni''] |Hamidjon Xomidiy; Mahmud Hasaniy |{{Yakunlandi}} |{{Comment|02.10.2024|2024-yil 2-oktyabr}} |{{Comment|02.06.2025|2025-yil 2-iyun}} |- |3 |''Sharq donishmandlari hikmatlari'' |Ahmad Tursun |{{Progression|178|208}} |{{Comment|02.06.2025|2025-yil 2-iyun}} | |- |4 |[https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf ''Tafakkur gulshani''] |Vladimir Voronsov |{{Progression|44|464}} |{{Comment|28.09.2025|2025-yil 28-sentyabr}} | |- |5 |[https://n.ziyouz.com/books/uzbek_xalq_ogzaki_ijodi/T.Mirzayev,%20A.Musoqulov,%20B.Sarimsoqov%20(tuzuvchilar).%20O'zbek%20xalq%20maqollari.pdf ''Oʻzbek xalq maqollari''] | |{{Qilinishi kerak}} | | |- |6 |[https://library.konservatoriya.uz/engine/download.php?id=1207 ''Nozik iboralar''] |[[Az-Zamaxshariy]] |{{Qilinishi kerak}} | | |} === Andozalar === * [[:es:Plantilla:Ficha_de_autor]] * [[:ru:Шаблон:Времена года]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Дни недели]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Дети и родители]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Исламские пророки]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Персонажи Корана]] * [[:ru:Шаблон:Месяцы]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Основные религиозные произведения]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Философия]] {{Bajarildi}} m828g9eolp2etaay6dl3m0yjrynnj5o 0 4931 31304 31273 2026-06-30T04:55:13Z Bekipediya 2189 /* O */ 31304 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Arablar|wikipedia=Arablar|Tasvir=Arab_infobox.jpg}} '''Arablar''', al-arab — Gʻarbiy Osiyo va Shimoliy Afrikadagi arab mamlakatlarida yashovchi xalqlar guruhi. {{ABD}} == A == * Agar [[faqirlik]] eshikdan kirib kelsa, [[muhabbat]] derazadan chiqib ketadi{{sfn|Tursun|2006|p=178}}. == O == * Obidning [[ibodat]]i [[nafs]]ini, odilning [[adolat]]i olamni isloh etar{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. == U == * Uylanishdan oldin koʻzlaringni och, uylanganingdan soʻng birini yum{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. == X == * Xushchaqchaq xunuk — zerikarli goʻzaldan yaxshiroq<ref>{{Kitob manbasi|year=2021|author=Sema Marashli|title=Turmush oʻrtoʻgimning tengi yoʻq: hikoyalar|publisher=„Yangi asr avlodi“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=176|isbn=978-9943-20-809-4}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Maqollar]] 8jn3e38p4dko3s3p6cxgoicp9s94kyo 0 5000 31296 31276 2026-06-30T04:48:19Z Bekipediya 2189 /* Y */ 31296 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Xotin|wikipedia=Xotin|wiktionary=xotin|Tasvir=Domestic sewing machine. (bride and groom) LCCN2003672945.jpg}} '''Xotin''', '''rafiqa''', '''zavja''', '''turmush oʻrtoq''' — biror erkak nikohidagi ayol. {{ABD}} == A == {{Q|Aksariyat yaxshi [[er]]ning qadriga yetmagan xotinga Alloh yanada zolimroq erni, soliha ayolning qadriga yetmagan erga esa kuydiruvchi xotinni roʻpara qilib qoʻyadi{{sfn|Malik|2019|p=106}}.|[[Tohir Malik]]|Izoh=„Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor“ asari, „Uchinchi gurung: Doka roʻmol qachon quriydi?“ boʻlimidan}} {{Q|Aql-idrokdan mahrum boʻlgan [[bosh]] — suvsiz chashmaga, adabsiz, tarbiyasiz [[yigit]] — egar-jabduqsiz otga, sharm-hayosiz xotin — tuzsiz taomga, ilmiga amal qilmagan [[olim]] — xushboʻy, ammo guli yoʻq boʻstonga oʻxshaydi{{sfn|Tursun|2006|p=160}}.|[[Abul Muʼin]]}} == E == {{Q|[[Er]]iga tik gapirmagan xotin xotinlarning afzalidir{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|[[Erkak]] uchun eng yaxshi libos — [[shirinsoʻzlik]], xotin uchun eng aʼlo kiyim — ochiq yuzlik{{sfn|Tursun|2006|p=148}}.|[[Muʼiniddin Juvayniy]]}} == K == {{Q|Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni xotin mehri obod etar{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} == V == {{Q|[[Vafo]]li xotinning bahosi yoʻqdir,<br>Vafosiz boʻlsa gʻar koʻziga uqdir!|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} == X == {{Q|Xotinining [[nafs]]oniy orzulariga boʻysungan har bir erkakni Alloh jahannam otashiga otmay qoʻymaydi{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Xotinlarga itoat etmang. Ularga qarshilik qilib turmasangiz, uydan [[baraka]] ketadi{{sfn|Tursun|2006|p=176}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|Xotinlarning eng yaxshisi shundaki, ham [[bola]] oʻstiradi, ham [[mehr]] koʻrsatadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Xotinning [[iffat]]i — [[er]]ning izzati.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Xotinning [[jihod]]i – erga itoat etmoqlikdir{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Xotin sodiq ani sevgil aziz er,<br />Har ogʻir ishda ham doim seni der.<br />Unga doʻst boʻlgil, uni sevgil, koʻngul ber.<br />Uning soʻz bahridan gavharlarin ter.|[[Sayfi Saroyi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=178}}}} {{Q|Xotin zoti agar qalbing ular ishqiga giriftor boʻlganini sezsa, burningni tuproqqa ishqaydi{{sfn|Tursun|2006|p=178}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Y == {{Q|Yaxshi xotin [[er]]ni yoshartiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Yomon xotin misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor |last=Malik |year=2019 |first=Tohir |publisher=„DAVR PRESS“ nashriyoti |location=Toshkent |pages=685 |isbn=978-9943-5555-2-5}} {{refend}} == Havolalar == {{Farzand va ota-ona}} [[Turkum:Mavzular]] 7dn7ove4hbn6j0djmqcrj813o370f50 31301 31296 2026-06-30T04:51:36Z Bekipediya 2189 /* X */ 31301 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Xotin|wikipedia=Xotin|wiktionary=xotin|Tasvir=Domestic sewing machine. (bride and groom) LCCN2003672945.jpg}} '''Xotin''', '''rafiqa''', '''zavja''', '''turmush oʻrtoq''' — biror erkak nikohidagi ayol. {{ABD}} == A == {{Q|Aksariyat yaxshi [[er]]ning qadriga yetmagan xotinga Alloh yanada zolimroq erni, soliha ayolning qadriga yetmagan erga esa kuydiruvchi xotinni roʻpara qilib qoʻyadi{{sfn|Malik|2019|p=106}}.|[[Tohir Malik]]|Izoh=„Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor“ asari, „Uchinchi gurung: Doka roʻmol qachon quriydi?“ boʻlimidan}} {{Q|Aql-idrokdan mahrum boʻlgan [[bosh]] — suvsiz chashmaga, adabsiz, tarbiyasiz [[yigit]] — egar-jabduqsiz otga, sharm-hayosiz xotin — tuzsiz taomga, ilmiga amal qilmagan [[olim]] — xushboʻy, ammo guli yoʻq boʻstonga oʻxshaydi{{sfn|Tursun|2006|p=160}}.|[[Abul Muʼin]]}} == E == {{Q|[[Er]]iga tik gapirmagan xotin xotinlarning afzalidir{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|[[Erkak]] uchun eng yaxshi libos — [[shirinsoʻzlik]], xotin uchun eng aʼlo kiyim — ochiq yuzlik{{sfn|Tursun|2006|p=148}}.|[[Muʼiniddin Juvayniy]]}} == K == {{Q|Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni xotin mehri obod etar{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} == V == {{Q|[[Vafo]]li xotinning bahosi yoʻqdir,<br>Vafosiz boʻlsa gʻar koʻziga uqdir!|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} == X == {{Q|Xotinining [[nafs]]oniy orzulariga boʻysungan har bir erkakni Alloh jahannam otashiga otmay qoʻymaydi{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Xotinlarda iffat, poklik eng ulugʻ jamoldir. Xiyonatga [[xiyonat]] qilish bilan qarshi turma, balki xoinlarni tark et{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Abul Aʼlo al-Maariy]]}} {{Q|Xotinlarga itoat etmang. Ularga qarshilik qilib turmasangiz, uydan [[baraka]] ketadi{{sfn|Tursun|2006|p=176}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|Xotinlarning eng yaxshisi shundaki, ham [[bola]] oʻstiradi, ham [[mehr]] koʻrsatadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Xotinning [[iffat]]i — [[er]]ning izzati.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Xotinning [[jihod]]i – erga itoat etmoqlikdir{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Xotin sodiq ani sevgil aziz er,<br />Har ogʻir ishda ham doim seni der.<br />Unga doʻst boʻlgil, uni sevgil, koʻngul ber.<br />Uning soʻz bahridan gavharlarin ter.|[[Sayfi Saroyi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=178}}}} {{Q|Xotin zoti agar qalbing ular ishqiga giriftor boʻlganini sezsa, burningni tuproqqa ishqaydi{{sfn|Tursun|2006|p=178}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Y == {{Q|Yaxshi xotin [[er]]ni yoshartiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Yomon xotin misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor |last=Malik |year=2019 |first=Tohir |publisher=„DAVR PRESS“ nashriyoti |location=Toshkent |pages=685 |isbn=978-9943-5555-2-5}} {{refend}} == Havolalar == {{Farzand va ota-ona}} [[Turkum:Mavzular]] t7wbx3c8srjgkbu6bfoo3e62cuzb3e8 31303 31301 2026-06-30T04:53:02Z Bekipediya 2189 /* A */ 31303 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Xotin|wikipedia=Xotin|wiktionary=xotin|Tasvir=Domestic sewing machine. (bride and groom) LCCN2003672945.jpg}} '''Xotin''', '''rafiqa''', '''zavja''', '''turmush oʻrtoq''' — biror erkak nikohidagi ayol. {{ABD}} == A == {{Q|Aksariyat yaxshi [[er]]ning qadriga yetmagan xotinga Alloh yanada zolimroq erni, soliha ayolning qadriga yetmagan erga esa kuydiruvchi xotinni roʻpara qilib qoʻyadi{{sfn|Malik|2019|p=106}}.|[[Tohir Malik]]|Izoh=„Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor“ asari, „Uchinchi gurung: Doka roʻmol qachon quriydi?“ boʻlimidan}} {{Q|Aql-idrokdan mahrum boʻlgan [[bosh]] — suvsiz chashmaga, adabsiz, tarbiyasiz [[yigit]] — egar-jabduqsiz otga, sharm-hayosiz xotin — tuzsiz taomga, ilmiga amal qilmagan [[olim]] — xushboʻy, ammo guli yoʻq boʻstonga oʻxshaydi{{sfn|Tursun|2006|p=160}}.|[[Abul Muʼin]]}} == D == {{Q|Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar xotin,<br />Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} == E == {{Q|[[Er]]iga tik gapirmagan xotin xotinlarning afzalidir{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|[[Erkak]] uchun eng yaxshi libos — [[shirinsoʻzlik]], xotin uchun eng aʼlo kiyim — ochiq yuzlik{{sfn|Tursun|2006|p=148}}.|[[Muʼiniddin Juvayniy]]}} == K == {{Q|Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni xotin mehri obod etar{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} == V == {{Q|[[Vafo]]li xotinning bahosi yoʻqdir,<br>Vafosiz boʻlsa gʻar koʻziga uqdir!|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} == X == {{Q|Xotinining [[nafs]]oniy orzulariga boʻysungan har bir erkakni Alloh jahannam otashiga otmay qoʻymaydi{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Xotinlarda iffat, poklik eng ulugʻ jamoldir. Xiyonatga [[xiyonat]] qilish bilan qarshi turma, balki xoinlarni tark et{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Abul Aʼlo al-Maariy]]}} {{Q|Xotinlarga itoat etmang. Ularga qarshilik qilib turmasangiz, uydan [[baraka]] ketadi{{sfn|Tursun|2006|p=176}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|Xotinlarning eng yaxshisi shundaki, ham [[bola]] oʻstiradi, ham [[mehr]] koʻrsatadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Xotinning [[iffat]]i — [[er]]ning izzati.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Xotinning [[jihod]]i – erga itoat etmoqlikdir{{sfn|Tursun|2006|p=177}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Xotin sodiq ani sevgil aziz er,<br />Har ogʻir ishda ham doim seni der.<br />Unga doʻst boʻlgil, uni sevgil, koʻngul ber.<br />Uning soʻz bahridan gavharlarin ter.|[[Sayfi Saroyi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=178}}}} {{Q|Xotin zoti agar qalbing ular ishqiga giriftor boʻlganini sezsa, burningni tuproqqa ishqaydi{{sfn|Tursun|2006|p=178}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Y == {{Q|Yaxshi xotin [[er]]ni yoshartiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=182}}}} {{Q|Yomon xotin misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor |last=Malik |year=2019 |first=Tohir |publisher=„DAVR PRESS“ nashriyoti |location=Toshkent |pages=685 |isbn=978-9943-5555-2-5}} {{refend}} == Havolalar == {{Farzand va ota-ona}} [[Turkum:Mavzular]] p3vi5p0zn0gxf4k7uyt9cy0pmc3owe9 0 5034 31285 20485 2026-06-30T04:40:21Z Bekipediya 2189 31285 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Oʻgʻil | Tasvir = Panjabi_father_and_son.jpg | Izoh = | Vikipediya = Oʻgʻil | Vikilugʻat = Oʻgʻil | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Oʻgʻil''' – [[erkak]] jinsidagi bola. Uning [[ayol]] jinsidagi muqobili [[qiz]]dir. Biologik nuqtayi nazardan, oʻgʻil birinchi darajali qarindosh hisoblanadi. {{ABD}} == Oʻ == {{Q|Oʻgʻil dono boʻlsa, [[ota]] rohatga yetadi{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Mahmud Qoshgʻariy]]}} == Gʻ == {{Q|[[Gʻam]]li ayyomda oʻgʻil asqatar.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=206}}}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] fmvuque2qszrrj38gkhgqhr6kmyy7cp 31286 31285 2026-06-30T04:40:57Z Bekipediya 2189 Bekipediya [[Ogʻil]] sahifasini [[Oʻgʻil]]ga koʻchirdi 31285 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Oʻgʻil | Tasvir = Panjabi_father_and_son.jpg | Izoh = | Vikipediya = Oʻgʻil | Vikilugʻat = Oʻgʻil | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Oʻgʻil''' – [[erkak]] jinsidagi bola. Uning [[ayol]] jinsidagi muqobili [[qiz]]dir. Biologik nuqtayi nazardan, oʻgʻil birinchi darajali qarindosh hisoblanadi. {{ABD}} == Oʻ == {{Q|Oʻgʻil dono boʻlsa, [[ota]] rohatga yetadi{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Mahmud Qoshgʻariy]]}} == Gʻ == {{Q|[[Gʻam]]li ayyomda oʻgʻil asqatar.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=206}}}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] fmvuque2qszrrj38gkhgqhr6kmyy7cp 31294 31286 2026-06-30T04:46:58Z Bekipediya 2189 /* Oʻ */ 31294 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Oʻgʻil | Tasvir = Panjabi_father_and_son.jpg | Izoh = | Vikipediya = Oʻgʻil | Vikilugʻat = Oʻgʻil | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Oʻgʻil''' – [[erkak]] jinsidagi bola. Uning [[ayol]] jinsidagi muqobili [[qiz]]dir. Biologik nuqtayi nazardan, oʻgʻil birinchi darajali qarindosh hisoblanadi. {{ABD}} == Oʻ == {{Q|Oʻgʻil dono boʻlsa, [[ota]] rohatga yetadi{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Mahmud Qoshgʻariy]]}} {{Q|Oʻgʻil otaning siridir, ikki koʻzining biridir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Qoʻrqit ota]]}} == Gʻ == {{Q|[[Gʻam]]li ayyomda oʻgʻil asqatar.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=206}}}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] hvuc4yh9bke8yw7snoakozfixo40xea 0 5538 31289 20947 2026-06-30T04:43:11Z Bekipediya 2189 /* I */ 31289 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Ibodat|wikipedia=Ibodat|wiktionary=Ibodat}} '''Ibodat''' ({{lang-ar|عبادت}}, '''toat''' — sigʻinmoq, bosh egmoq) — gʻayritabiiy kuchlarga ([[xudo]], [[ruh]] va boshqalar) sig‘inish, iltijo qilish. Ibodat har qanday dinga xos. {{ABD}} == A == {{Q|[[Alloh]]ga qilgan ibodating birovlarning senga taʼzim qilishlariga sabab boʻlmasligi kerak{{sfn|Tursun|2006|p=38}}.|[[Abu Hafs Haddod]]}} == G == {{Q|Garchi ustundek qoyim boʻlsang ham, to qorningga halolmi yoki harommi — nima kirayotganini qaramas ekansan, ibodatingning foydasi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=54}}.|[[Vahb ibn Munabbah]]}} == I == {{Q|Ibodatdan yiroqlashgan [[osiylik]]ka yaqinlashadi{{sfn|Tursun|2006|p=56}}.|[[Ahmad Havoriy]]}} {{Q|Ibodat hunardir: ustaxonasi — xilvat, dastmoyasi — [[sunnat]]ga amal qilmoq, foydasi esa — [[jannat]]{{sfn|Tursun|2006|p=38}}.|[[Yahyo ibn Muoz]]}} {{Q|Ibodatning asosi uch ustunga ega: [[koʻz]], [[qalb]], [[til]]. Koʻz — borlikdan [[ibrat]] olish uchun, qalb — [[tafakkur]] uchun, til — toʻgʻri [[soʻz]]ni aytish va Allohni [[zikr]] etish uchundir{{sfn|Tursun|2006|p=148}}.|Abulhasan Zanjoniy}} {{Q|Ibodatning kaliti [[fikr]]dadir. [[Istak]]larning alomati [[shahvat]]lar ketidan quvishdadir. [[Alloh]]ga [[tavakkul]]ning (suyanish) alomati esa istaklardan voz kechishdir{{sfn|Tursun|2006|p=94}}.|[[Zunnun Misriy]]}} == M == {{Q|Menga aytishlaricha, ibodatlar oʻn boʻlajakdir: toʻqqiztasi [[tirikchilik]] talabida va bittasi biz bilgan ibodatdir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Sobit Banoniy]]}} == T == {{Q|Toat [[Alloh]]ning xazinasida saqlab qoʻyilgandir. Uning kaliti – [[duo]], kalitning tishlari – halol luqma{{sfn|Tursun|2006|p=52}}.|[[Yahyo ibn Muoz]]}} {{Q|Toatning ildizi uch narsadadir: [[qoʻrquv]], [[niyat]] va [[muhabbat]]da{{sfn|Tursun|2006|p=56}}.|[[Hotam Asom]]}} {{Q|Toatning lazzat va halovatiga magʻrur boʻlmagilki, bu solik uchun zahri qotildir{{sfn|Tursun|2006|p=51}}.|[[Abu Bakr Vositiy]]}} == V == {{Q|Vaqtiki banda ibodatda sodiq boʻlsa, ibodat vaqtida huzur-halovat topadi{{sfn|Tursun|2006|p=28}}.|[[Abu Turob Naxshabiy]]}} == Y == {{Q|[[Yaxshilik]] molingizni va farzandlaringizni koʻpaytirishda emas. Balki [[ilm]]ingiz va hilmingizni ziyoda qilishda, odamlarga ibodatingiz bilan magʻburlanmasligingizdadir. Solih amal qilsangiz, Alloh taologa [[hamd]] ayting. [[Gunoh]] qilib qoʻysangiz, Alloh taolodan [[magʻfirat]] tilang{{sfn|Tursun|2006|p=139}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻn olti yildan beri toʻyib ovqatlanmadim. Zero, koʻp yeyish badanni ogʻirlashtiradi, [[qalb]]ni qoraytiradi, [[zakovat]]ni ketkazadi, [[uyqu]]ni jalb etadi va kishini ibodatga zaif qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=84}}.|[[Shofiʼiy]]}} {{Q|Oʻzing va [[shahvat]]laring oʻrtasiga temir devor qurmas ekansan, ibodatdan [[halovat]] topa olmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=94}}.|[[Bishr Hofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Diniy amaliyotlar]] 2qxj2fe7qtjkjhyolj2xpk6kdu98uu7 0 11670 31287 2026-06-30T04:40:57Z Bekipediya 2189 Bekipediya [[Ogʻil]] sahifasini [[Oʻgʻil]]ga koʻchirdi 31287 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Oʻgʻil]] 3zd6jugx4b5flhvsgcu5dxgtq8nypg5 0 11671 31290 2026-06-30T04:44:48Z Bekipediya 2189 Yangi 31290 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Tirikchilik | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Tirikchilik | Vikilugʻat = Tirikchilik | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Tirikchilik''' — 1) hayot kechirish, kun koʻrish, yashash; 2) Kundalik roʻzgʻor va u bilan bogʻliq ish-yumush, tashvishlar. == Iqtiboslar == {{Q|Menga aytishlaricha, ibodatlar oʻn boʻlajakdir: toʻqqiztasi tirikchilik talabida va bittasi biz bilgan [[ibodat]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Sobit Banoniy]]}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} 5pjv42vntlclverlsl2f54stlu9sz3x 31291 31290 2026-06-30T04:44:56Z Bekipediya 2189 added [[Category:Mavzular]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31291 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Tirikchilik | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Tirikchilik | Vikilugʻat = Tirikchilik | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Tirikchilik''' — 1) hayot kechirish, kun koʻrish, yashash; 2) Kundalik roʻzgʻor va u bilan bogʻliq ish-yumush, tashvishlar. == Iqtiboslar == {{Q|Menga aytishlaricha, ibodatlar oʻn boʻlajakdir: toʻqqiztasi tirikchilik talabida va bittasi biz bilgan [[ibodat]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=179}}.|[[Sobit Banoniy]]}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] 3sbzx98pkxadfpbhxdzgymp3hcg2rxo