Vikiiqtibos uzwikiquote https://uz.wikiquote.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikiiqtibos Vikiiqtibos munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 1837 31440 23198 2026-07-08T13:36:29Z Bekipediya 2189 /* B */ 31440 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Oʻlim|wikipedia=Oʻlim|wiktionary=oʻlim|Tasvir=Kuoleman Puutarha by Hugo Simberg.jpg}} '''Oʻlim''' (boshqa nomlari: '''vafot''', '''qazo''', '''ajal''') — tirik organizm faoliyatini tutib turuvchi barcha biologik funksiyalarning toʻxtatishidir. Oʻlimga olib keluvchi fenomenlar sirasiga keksayish, yirtqichlik, ochlik, [[kasallik]], [[xudkushlik]], qotillik, baxtsiz hodisa, jarohat kabilar kiradi. {{ABD}} == A == {{Q|Ajal bilan yuzlashmasdan oldin beriladigan har narsangni berib qolishing lozim{{sfn|Tursun|2006|p=116}}.|[[Jaloliddin Rumiy]]}} {{Q|[[Alloh]]dan eng yaxshi tilak — Uning fazli va rahmatidan [[umid]]vorlik va oʻlim eshik qoqqanida tayyor turish{{sfn|Tursun|2006|p=54}}.|[[Xoris Muhosibiy]]}} == B == {{Q|Banda oʻlimni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va [[hasad]]i shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} {{Q|Bugun vafot etmoq — [[Qoʻrquv|qoʻrqinchli]], qachondir esa — hech nima emas{{manba kerak}}.|[[Vladimir Dal]]}} == D == {{Q|[[Dunyo]]ning musaffoligi ketgan, oqavasi qolgan. Oʻlim [[musulmon]] uchun sovgʻadir{{sfn|Tursun|2006|p=71}}.|[[Abdulloh ibn Masʼud]]}} == H == {{Q|Hamma oʻladi. Lekin hamma ham yashamaydi{{manba kerak}}.| [[William Wallace]], [[Sheryurak]]}} == K == {{Q|Kimki oʻlimni koʻp eslasa, uch narsada ulugʻ boʻladi: [[tavba]]ni tez qilishda, [[rizq]]iga [[qanoat]] qilishda, [[ibodat]]da gʻayratli boʻlishda. Endi kimki oʻlimni esdan chiqarsa, uch narsada orqada qoladi: [[tavba]]sini orqaga suradi, kun koʻrishga yetarli narsaga rozi boʻlmaydi, [[ibodat]]larida yalqovlik qiladi<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}.|Hakim Homid Lifofiy}} {{Q|Kishi uchun nogahoniy oʻlim ikki narsadan keladi: ortiqcha [[boylik]] uchun intilishdan va bemaʼni [[soʻz]]larni koʻp gapirishdan.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=200}}}} {{Q|Koʻpchilik yoqtirmaydigan oʻlim va [[kambagʻallik]] qanday ajoyib narsalardir! [[Alloh]]ga qasamki, [[boylik]] ham, faqirlik ham bir [[neʼmat]]dir. Qaysisi bilan [[imtihon]] qilinsam ham, xotirjamman. Boy boʻlgan kezlar muhtojlarga [[yordam]] qilish, faqirlikda esa [[sabr]] etish [[fazilat]]i bor{{sfn|Tursun|2006|p=92}}.|[[Abdulloh ibn Masʼud]]}} {{Q|Koʻzingizni [[hayot]]da kattaroq ochingki, oʻlayotib xotirjam yumasiz{{sfn|Tursun|2006|p=75}}.|[[Alouddin Bashar]]}} == M == {{Q|Mening oʻlimimda mening [[hayot]]imni ayblashingizni soʻrayman{{manba kerak}}.|[[Gennadiy Malkin]]}} {{Q|Minglab nafar ulugʻ zotlar borliqdan yoʻqlikka ketdilar. Axir bu ulugʻ zotlarning birortasi ham yoʻqlikdan borliqqa qaytib kelmayaptilar-ku{{sfn|Tursun|2006|p=119}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == O == {{Q|Odamlar [[kambagʻallik]]ni yomon koʻradilar, men yaxshi koʻraman. Ular oʻlimni yomon koʻradilar, men yaxshi koʻraman. Faqirlikni Rabbimga [[tavozeʼ]]li va oʻlimni Rabbimga mushtoq boʻlganim uchun yaxshi koʻraman{{sfn|Tursun|2006|p=91}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == Q == {{Q|Qora tuproq qaʼridan tortib, to Zuhal choʻqqisigacha boʻlgan dunyoning hamma mushkul masalalarini hal qildim. Men har qanday [[makr]] va hiyla tuzogʻidan qutilib chiqa oldim-u, ammo oʻlim tugunini yecha olmadim{{sfn|Tursun|2006|p=114}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Quyoshning har botishida bir parcha kamayishing bor{{sfn|Tursun|2006|p=115}}.|[[Hasan Basriy]]}} == X == {{Q|Xoh bir [[xudojoʻy]], haqgoʻy [[nafs]] boʻlsin, xoh [[gunoh]]kor, [[fojir]] nafs boʻlsin, oʻlim unga yaxshidir{{sfn|Tursun|2006|p=91}}.|[[Abdulloh ibn Masʼud]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻlimdan qoʻrqqanning koʻnglida shak bordir. [[Moʻmin]] kishi oʻlimdan qoʻrqmagay. Chunki oʻlim [[Haq taolo]]ga yetishtiruvchidirki, moʻmin undan qochmasligi lozim{{sfn|Tursun|2006|p=116}}.|[[Bishr Hofiy]]}} {{Q|Oʻlim daxshatidan oʻlish [[ahmoqlik]]dir{{sfn|Voronsov|1989|p=435}}.|[[Seneka]]}} {{Q|Oʻlim dunyo hayotini bir pul qildi. Shu tufayli [[farosat]]li insonlarga quvonish uchun hech imkon qoldirmadi{{sfn|Tursun|2006|p=114}}.|[[Hasan Basriy]]}} {{Q|Oʻlim falokat emas, haqiqiy falokat oʻlimdan keyin nima boʻlishini bilmaslik{{sfn|Tursun|2006|p=120}}.|[[Abu Homid al-Gʻazzoliy]]}} {{Q|Oʻlimga tayyor boʻl, u kelganda qaytish boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=120}}.|[[Shaqiq Balxiy]]}} {{Q|Oʻlimni eslash [[doʻzax]] olovini soʻndiradi{{sfn|Tursun|2006|p=121}}.|[[Abu Homid Gʻazzoliy]]}} {{Q|Oʻlim qanchadan-qancha [[takabbur]] odamlarning boshlarini chuqurga, yaʼni [[qabr]]ga uloqtirgan{{sfn|Tursun|2006|p=151}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Oʻlim yoʻlda turib, bizni kutmoqda. Inson esa [[sayr]] qilish va [[umr]]ni behuda sarflash bilan ovora{{sfn|Tursun|2006|p=69}}.|[[Jaloliddin Rumiy]]}} == Yana qarang == *[[Hayot]] == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} == Havolalar == {{Falsafa}} [[Turkum:Mavzular]] sw1iveg1tjpqj01yzap8fjxrbf70vk5 0 1839 31547 24100 2026-07-09T10:41:03Z Bekipediya 2189 /* I */ 31547 wikitext text/x-wiki {{manbasiz}} {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Karl Marx | Tasvir = Karl Marx 001.jpg | wikipedia = Karl Marx }} '''Karl Heinrich Marx''' (1818-yil 5-may – 1883-yil 14-mart) — olmon [[:w:falsafa|faylasufi]] va [[:w:iqtisodiyot|iqtisodchisi]] boʻlgan. {{ABD}} == A == * Agar kishi faqat oʻzi uchun [[mehnat]] qilsa, ehtimol, u mashhur [[olim]], buyuk [[donishmand]], ajoyib [[shoir]] boʻlishi mumkin, lekin hech qachon tom maʼnodagi [[kamolot]]ga erishgan [[ulugʻ]] inson boʻlolmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=33}}. * Agar [[odam]] tabiatan ijtimoiy mavjudot ekan, binobarin, u oʻzining chinakam tabiatini faqat [[jamiyat]]da kamol toptira oladi...{{sfn|Voronsov|1989|p=30}} * {{Q|Agar toʻgʻri tushunilgan manfaat barcha [[axloq]] printsiplarini tashkil etsa, u holda shunga erishmoq kerakki, ayrim kishilarning xususiy manfaatlari umuminsoniy manfaat bilan mos kelishi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=26}}.|Izoh=Karl Marx va [[Fridrix Engels]]}} == B == *Bir davlatda yashab, bu davlatning tilini bilmaganlar yo bosqinchi yoki ahmoqdir. *[[Bolalar]] [[ota]]-[[ona]]larini [[tarbiya]] qilmoqliklari lozim. * Boshqa [[xalq]]larni ezuvchi xalq oʻziga-oʻzi kishan toblaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. == D == * Dunyo proletarlarining oʻzlarini ushlab turgan zanjirlardan boshqa yoʻqotadigan hech nimasi yoʻq. Ular dunyoga erishishlari mumkin. Butun dunyo proletarlari, birlashingiz! == F == * Falsafaning voqeʼiy olamni oʻrganishga aloqasi masturbatsiyaning jinsiy qovushishga aloqasidek gap. * Faylasuflar olamni faqatgina turlicha taʼriflab berishdi. [[Maqsad]] esa, uni oʻzgartirishdir. == H == * Har kimdan — [[qobiliyat]]lariga koʻra, har kimga — [[ehtiyoj]]lariga koʻra. * Har qanday [[millat]] boshqalardan oʻrgana oladi va oʻrganishi ham kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=25}}. == I == {{Q|...''[[Inson]]'' — mavhum, qandaydir olamdan tashqarida yashaydigan mavjudot emas. Inson — bu ''inson ruhiy olami'', [[davlat]], [[jamiyat]]dir{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|Karl Marx va [[Fridrix Engels]]|4=...''Человек'' — не абстрактное, где-то вне мира ютящееся существо. Человек — это мир человека, государство, общество{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} * Ishchi sinfining faqat [[internatsional]] ittifoqigina uning toʻla-toʻkis gʻalabasini taʼminlashi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. == K == * Kommunizm nazariyasini bitta jumlada shunday tushuntirish mumkin: shaxsiy mulkchilikning bekor qilinishi. == T == * [[Tarix]] ayrim shaxslarning oʻz [[maqsad]]i yoʻlida odamlarni ishlatishi emas. [[Tarix]] shu odamlarning oʻz [[maqsad]]lariga yetishi yoʻlidagi harakatlaridir. == Y == * Yevropa boʻylab ruh kezmoqda; Kommunizm ruhi. == Oʻ == * Oʻtmish tajribasi shuni koʻrsatadiki, turli mamlakatlar ishchilari oʻrtasida qaror topmogʻi zarur boʻlgan va ularni [[ozodlik]] uchun oʻz kurashlarida bir-birlarini mahkam qoʻllab-quvvatlashlariga undaydigan birodarlik ittifoqiga mensimay qarash ularning tarqoq harakatlarining umumiy magʻlubiyati bilan jazolanadi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. == Sh == * {{Q|[[Shaxs]] faqat [[kollektiv]]dagina oʻz [[qobiliyat]]ini har tomonlama taraqqiy ettirish uchun imkon beradigan vositalarni ola biladi va binobarin, shaxs ozodligi faqat kollektivdagina boʻlishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=32}}.|Izoh=Karl Marx va [[Friedrich Engels]]}} * Shu kungacha boʻlgan jamiki [[tarix]] sinflar kurashi [[tarix]]idir. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1818-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] 6lod2w8tdvqkslj1h1sh4axn3ujxzu8 31549 31547 2026-07-09T10:41:39Z Bekipediya 2189 /* Adabiyotlar */ 31549 wikitext text/x-wiki {{manbasiz}} {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Karl Marx | Tasvir = Karl Marx 001.jpg | wikipedia = Karl Marx }} '''Karl Heinrich Marx''' (1818-yil 5-may – 1883-yil 14-mart) — olmon [[:w:falsafa|faylasufi]] va [[:w:iqtisodiyot|iqtisodchisi]] boʻlgan. {{ABD}} == A == * Agar kishi faqat oʻzi uchun [[mehnat]] qilsa, ehtimol, u mashhur [[olim]], buyuk [[donishmand]], ajoyib [[shoir]] boʻlishi mumkin, lekin hech qachon tom maʼnodagi [[kamolot]]ga erishgan [[ulugʻ]] inson boʻlolmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=33}}. * Agar [[odam]] tabiatan ijtimoiy mavjudot ekan, binobarin, u oʻzining chinakam tabiatini faqat [[jamiyat]]da kamol toptira oladi...{{sfn|Voronsov|1989|p=30}} * {{Q|Agar toʻgʻri tushunilgan manfaat barcha [[axloq]] printsiplarini tashkil etsa, u holda shunga erishmoq kerakki, ayrim kishilarning xususiy manfaatlari umuminsoniy manfaat bilan mos kelishi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=26}}.|Izoh=Karl Marx va [[Fridrix Engels]]}} == B == *Bir davlatda yashab, bu davlatning tilini bilmaganlar yo bosqinchi yoki ahmoqdir. *[[Bolalar]] [[ota]]-[[ona]]larini [[tarbiya]] qilmoqliklari lozim. * Boshqa [[xalq]]larni ezuvchi xalq oʻziga-oʻzi kishan toblaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. == D == * Dunyo proletarlarining oʻzlarini ushlab turgan zanjirlardan boshqa yoʻqotadigan hech nimasi yoʻq. Ular dunyoga erishishlari mumkin. Butun dunyo proletarlari, birlashingiz! == F == * Falsafaning voqeʼiy olamni oʻrganishga aloqasi masturbatsiyaning jinsiy qovushishga aloqasidek gap. * Faylasuflar olamni faqatgina turlicha taʼriflab berishdi. [[Maqsad]] esa, uni oʻzgartirishdir. == H == * Har kimdan — [[qobiliyat]]lariga koʻra, har kimga — [[ehtiyoj]]lariga koʻra. * Har qanday [[millat]] boshqalardan oʻrgana oladi va oʻrganishi ham kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=25}}. == I == {{Q|...''[[Inson]]'' — mavhum, qandaydir olamdan tashqarida yashaydigan mavjudot emas. Inson — bu ''inson ruhiy olami'', [[davlat]], [[jamiyat]]dir{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|Karl Marx va [[Fridrix Engels]]|4=...''Человек'' — не абстрактное, где-то вне мира ютящееся существо. Человек — это мир человека, государство, общество{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} * Ishchi sinfining faqat [[internatsional]] ittifoqigina uning toʻla-toʻkis gʻalabasini taʼminlashi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. == K == * Kommunizm nazariyasini bitta jumlada shunday tushuntirish mumkin: shaxsiy mulkchilikning bekor qilinishi. == T == * [[Tarix]] ayrim shaxslarning oʻz [[maqsad]]i yoʻlida odamlarni ishlatishi emas. [[Tarix]] shu odamlarning oʻz [[maqsad]]lariga yetishi yoʻlidagi harakatlaridir. == Y == * Yevropa boʻylab ruh kezmoqda; Kommunizm ruhi. == Oʻ == * Oʻtmish tajribasi shuni koʻrsatadiki, turli mamlakatlar ishchilari oʻrtasida qaror topmogʻi zarur boʻlgan va ularni [[ozodlik]] uchun oʻz kurashlarida bir-birlarini mahkam qoʻllab-quvvatlashlariga undaydigan birodarlik ittifoqiga mensimay qarash ularning tarqoq harakatlarining umumiy magʻlubiyati bilan jazolanadi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. == Sh == * {{Q|[[Shaxs]] faqat [[kollektiv]]dagina oʻz [[qobiliyat]]ini har tomonlama taraqqiy ettirish uchun imkon beradigan vositalarni ola biladi va binobarin, shaxs ozodligi faqat kollektivdagina boʻlishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=32}}.|Izoh=Karl Marx va [[Friedrich Engels]]}} * Shu kungacha boʻlgan jamiki [[tarix]] sinflar kurashi [[tarix]]idir. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} * {{Kitob manbasi |title=Симфония разума. Афоризмы и изречения отечественных и зарубежных авторов |last=Воронцов |year=1977 |first=Владимир Васильевич |publisher=Молодая гвардия |location=Москва |edition=2-е изд. |pages=624}} {{refend}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1818-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1883-yilda vafot etganlar]] m5crceer5j7vozj8fqifhlcz6zaqg5j 0 2899 31545 31146 2026-07-09T10:37:55Z Bekipediya 2189 /* J */ 31545 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Vladimir Lenin | Tasvir = Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg | wikipedia = Vladimir Lenin }} '''Vladimir Ilich Lenin''' ({{lang-ru|Владимир Ильич Ленин}}, haqiqiy familyasi '''Ulyanov'''; 10/22-aprel 1870-yil, Simbirsk – 21-yanvar 1924-yil, Gorki qishlogʻi, Moskva Guberniyasi) — rus va sovet ateisti hamda proletariat dohiysi, inqilobchi, Bolsheviklar partiyasining yaratuvchisi, 1917-yildagi Oktabr inqilobining tashkilotchilaridan biri, RSFSR va SSSR Xalq Sovet Kommisarlari raisi, faylasuf, marksistchi, nashriyotchi, marksizm-leninizm yoʻnalishining asoschisi, uchinchi kommunistik internationalning tashkilotchisi, Sovet imperiyasining asoschisi. Asosiy izlanish ishlari sohasi — falsafa va iqtisod. {{ABD}} == A == * Agar ishchilar koʻproq ish haqi uchun ish tashlash qilsa, ular birlashadi. Ular yahudiylarning kaltaklanishiga qarshi ish tashlashganda, ular haqiqiy sotsialistlardir<ref>[http://www.antikapitalist.net/gazete/akap43/arsiv/akap43-syf45.htm Marksizm ve Ezilenler]</ref>. {{Q|Agar [[sotsializm]] [[burjuaziya]] madaniyati, [[kapitalizm]] madaniyati yaratgan texnikadan, madaniyatdan, apparatdan foydalanishni oʻrganmaganida u yuzaga chiqmagan boʻlur edi{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}.|4=Социализм был бы невозможен, если бы он не научился пользоваться той техникой, той культурой, тем аппаратом, который создала культура буржуазная, культура капитализма{{sfn|Воронцов|1977|p=9}}.}} {{Q|Amaldagi [[internatsionalizm]] bitta va faqat bittadir; ''oʻz'' mamlakatingdagi revolyutsion harakat va revolyutsion kurashni rivojlantirish yoʻlida jonbozlik koʻrsatib ishlash, xuddi shunday kurashish, xuddi shunday yoʻlni, faqat shunday yoʻlni bemustasno barcha mamlakatlarda ([[tashviqot]], [[hamdardlik]], moddiy jihatdan) qoʻllab-quvvatlashdir{{sfn|Voronsov|1989|p=24}}.|4=Интернационализм на деле — один и только один: беззаветная работа над развитием революционного движения и революционной борьбы в ''своей'' стране, поддержка (пропагандой, сочувствием, материально) ''такой же борьбы'', такой же линии, и только ее одной, во всех без исключения странах{{sfn|Воронцов|1977|p=33}}.}} {{Q|[[Axloq]] kishilik jamiyatining yuksalishi uchun xizmat qiladi{{sfn|Voronsov|1989|p=26}}.|4=Нравственность служит для того, чтобы человеческому обществу подняться выше...{{sfn|Воронцов|1977|p=36}}}} == B == {{Q|Barcha mamlakatlar ishchilarining birligi va qardoshlik ittifoqi boshqa xalqlar ustidan boʻladigan u yoki bu tarzdagi [[zulm]] bilan kelishi olmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}.|4=''Единство и братский союз рабочих всех стран не мирятся ни с прямым, ни с косвенным насилием над другими народностями''{{sfn|Воронцов|1977|p=32}}.}} {{Q|Barcha yaramas va ahmoqona milliy [[xurofot]]larni uloqtirgan, barcha millat ishchilarini bir ittifoq qilib birlashtirgan taqdirdagina [[ishchilar sinfi]] nurqudrat boʻla oladi va [[kapital]]ga zarba berib, hayot farovonligiga chinakamiga erishadi{{sfn|Voronsov|1989|p=24}}.|4=Только отбрасывая все дикие и глупые национальные предрассудки, только сливая в один союз рабочих всех наций, может рабочий класс стать силой, дать отпор капиталу и добиться серьезного улучшения жизни{{sfn|Воронцов|1977|p=33}}.}} {{Q|Biz doimo barcha millatlar [[proletariat]]ining eng mustahkam birikuviga soʻzsiz intilishimiz kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}.|4=Мы должны всегда и безусловно стремиться к ''самому тесному'' соединению пролетариата всех национальностей{{sfn|Воронцов|1977|p=32}}.}} {{Q|Biz eng eski, qudratli, yovvoyi va yirtqich [[monarxiya]]lardan birini bir necha kun ichida yemirib tashladik... Biz barcha mamlakatlardagi million-million ishchilarda oʻz kuchlariga ishonch tugʻdirdik va ularni gʻayratga keltirdik. Biz hamma yerda xalqaro ishchilar revolyutsiyasi shiorini maydonga tashladik. Biz hamma mamlakatlarning imperialistik yirtqichlariga qarshi kurash eʼlon qildik{{sfn|Voronsov|1989|p=12}}.|4=Мы в несколько дней разрушили одну из самых старых, мощных, варварских и зверских монархий... Мы пробудили веру в свои силы и зажгли огонь энтузиазма в миллионах и миллионах рабочих всех стран. Мы бросили повсюду клич международной рабочей революции. Мы бросили вызов империалистским хищникам всех стран{{sfn|Воронцов|1977|p=17}}.}} {{Q|Bizlarga, yaʼni ongli velikorus proletarlariga milliy iftixor hissi yotmi? Albatta yot emas! Biz oʻz [[til]]imizni va oʻz [[vatan]]imizni sevamiz... Bizda milliy iftixor hislari toʻlib yotibdi, chunki velikorus millati ham revolyutsion sinfni yaratdi, insoniyatga [[ozodlik]] va [[sotsializm]] uchun kurashning buyuk namunalarini koʻrsatishga qodir ekanligini ham isbot qilib berdi{{sfn|Voronsov|1989|p=16}}.|4=Чуждо ли нам, великорусским сознательным пролетариям, чувство национальной гордости? Конечно, нет! Мы любим свой язык и свою родину... Мы полны чувства национальной гордости, ибо великорусская нация тоже создала революционный класс, тоже доказала, что она способна дать человечеству великие образцы борьбы за свободу и за социализм{{sfn|Воронцов|1977|p=22}}.}} {{Q|Biz [[millat]]larning ''ixtiyoriy'' ittifoqini istaymiz, — bu tarzdagi ittifoq, bir millatning ikkinchi millat tomonidan ezilishiga yoʻl qoʻymasligi kerak... toʻla [[ishonch]], ongli ravishda [[qardoshlik]] birligiga va bus-butun ixtiyoriy rozilik asosiga qurilgan boʻlishi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}.|4=Мы хотим ''добровольного'' союза наций, — такого союза, который не допускал бы никакого насилия одной нации над другой,... который был бы основан на полнейшем доверии, на ясном сознании братского единства, на вполне добровольном согласии{{sfn|Воронцов|1977|p=32}}.}} {{Q|...Bizning kommunistik xoʻjalik qurilishimiz kelajak sotsialistik [[Yevropa]] va [[Osiyo]] uchun oʻrnak boʻladi.|4=...Наше коммунистическое хозяйственное строительство станет образцом для грядущей социалистической Европы и Азии.}} {{Q|...Bizning [[SSSR|Sovet sotsialistik respublikamiz]] xalqaro [[sotsializm]] mashʼali sifatida, barcha mehnatkash ommaga namuna sifatida metindek mustahkam turadi{{sfn|Voronsov|1989|p=15}}.|4=...Наша социалистическая республика Советов будет стоять прочно, как факел международного социализма и как пример перед всеми трудящимися массами.}} {{Q|Bizning vazifamiz yangi davlat — sotsialistik davlat qurishdir. Ana shu yoʻlda biz hormay-tolmay ishlayveramiz va bizni hech qanday toʻsiq qoʻrqita olmaydi va toʻxtata olmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=15}}.|4=Наша задача — строить новое государство — государство социалистическое. В этом направлении мы будем неустанно работать, и никакие препятствия нас не устрашат и не остановят{{sfn|Воронцов|1977|p=21}}.}} {{Q|...Biz shunday xalqmizki, — alohida xizmatlarimiz yoki tarixan oldindan belgilab qoʻyilgan yoʻlimiz tufayli emas, balki tarixiy vaziyatlarning alogida mos keluvi tufayli, — xalqaro sotsialistik revolyutsiya bayrogʻini koʻtarish sharafini oʻz zimmamizga olganmiz{{sfn|Voronsov|1989|p=12}}.|4=...Мы тот народ, который сумел, — не благодаря особым заслугам или историческим предначертаниям, а благодаря особому сцеплению исторических обстоятельств, — сумел взять на себя честь поднять знамя международной социалистической революции{{sfn|Воронцов|1977|p=17}}.}} == D == {{Q|Dialektika uchun quruqdan-quruq inkor, bekordan-bekor inkor, ''skeptik'' inkor, ikkilanish, gumonsirash xarakterli emas, dialektika, shubhasiz, oʻzida inkor elementiga va shu bilan birga oʻzining gʻoyat muhim elementiga egadir, — yoʻq, dialektika uchun aloqadorlikning momenti sifatidagi, taraqqiyotning ''momenti'' sifatidagi inkor, ijobiyni saqlab qolish yoʻli bilan boʻladigan, yaʼni har qanday ikkilanishlarsiz, har qanday eklektikasiz inkor xarakterlidir{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}.|4=Не голое отрицание, не зряшное отрицание, не ''скептическое'' отрицание, колебание, сомнение характерно и существенно в диалектике, — которая, несомненно, содержит в себе элемент отрицания и притом как важнейший свой элемент, — нет, а отрицание как момент связи, как момент развития, с удержанием положительного, т. е. без всяких колебаний, без всякой эклектики{{sfn|Воронцов|1977|p=9}}.}} == E == {{Q|Eski dunyoga, milliy [[zulm]], milliy [[nizo]]lar yoki milliy [[ayirmachilik]] dunyosiga ishchilar hamma millat mehnatkashlarining birlashgan dunyosini qarshi qoʻyadilar, bu dunyoga bironta ham [[tengsizlik]]ka, kishini kishi zarracha ham ezishiga oʻrin qolmaydi{{sfn|Voronsov|1989|pp=21-22}}.|4=Старому миру, миру национального угнетения, национальной грызни или национального обособления, рабочие противопоставляют новый мир единства трудящихся всех наций, в котором нет места ни для одной привилегии, ни для малейшего угнетения человека человеком{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} == F == {{Q|Faqat barcha mamlakat mehnatkashlarining sotsialistik ittifoqigina milliy taʼqib va nizolarni keltirib chiqaruvchi har qanday zaminga barham bera oladi{{sfn|Voronsov|1989|pp=22-23}}.|4=Только социалистический союз трудящихся всех стран устранит всякую почву для национальной травли и грызни{{sfn|Воронцов|1977|p=31}}.}} == G == {{Q|[[Goʻzallik]]ni saqlamoq kerak, uni namuna sifatida olmoq, hatto u „eski“ boʻlganda ham unga asoslanmoq lozim. Nima uchun biz bundan keyingi [[taraqqiyot]] uchun boshlangʻich nuqta sifatidagi chinakam [[nafislik]]dan yuz oʻgirishimiz, u faqat „eski“ boʻlganligi sababligina undan voz kechishimiz kerak?{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}.|4=Красивое нужно сохранить, взять его как образец, исходить из него, даже если оно «старое». Почему нам нужно отворачиваться от истинно-прекрасного, отказываться от него, как от исходного пункта для дальнейшего развития, только на том основании, что оно «старо»?{{sfn|Воронцов|1977|pp=9-10}}}} == I == {{Q|Iqtisodiy hisob, xuddi [[internatsionalizm]] va [[demokratizm]]ning instinkti va ongidek, [[sotsialistik]] jamiyatdagi barcha [[millat]]larning tezda yaqinlashuvi va birlashuvini taqozo etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}.|4=Экономический расчет, равно как инстинкт и сознание интернационализма и демократизма, требует скорейшего сближения и слияния всех наций в социалистическом обществе{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} {{Q|Ishchilar sinf manfaati va uning [[kapitalizm]]ga qarshi kurashi barcha millat ishchilari bilan mustahkam hamkorlik va bus-butun hamjihatlikni talab etadi, [[burjuaziya]]ning [[millatchilik]] siyosatiga, u qaysi millatga taalluqli boʻlmasin, qaqshatqich zarba berishni talab etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}.|4=Интересы рабочего класса и его борьбы против капитализма требуют полной солидарности и теснейшего единства рабочих всех наций, требуют отпора националистической политике буржуазии какой бы то ни было национальности{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} == J == {{Q|[[Jamiyat]]da yashab turib, undan chetda boʻlmoq mumkin emas{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|4=Жить в обществе и быть свободным от общества нельзя{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} == K == {{Q|[[Kapital]] xalqaro kuchdir, bu kuchni yengmoq uchun ishchilarning xalqaro ittifoqi, ularning xalqaro birodarligi kerak. Biz — milliy [[adovat]]ning, milliy nizoning, milliy ayirmachilikning dushmanimiz. Biz — xalqarochilar, [[internatsionalist]]larmiz{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}.|4=Капитал есть сила международная, чтобы ее победить, нужен международный союз рабочих, международное братство их. Мы — противники национальной вражды, национальной розни, национальной обособленности. Мы — международники, интернационалисты{{sfn|Воронцов|1977|p=31}}.}} {{Q|[[Kapitalizm]] qoldirgan barcha madaniyatni qabul qilib olish va unga asoslanib [[sotsializm]] qurish lozim. Barcha [[fan]], barcha [[texnika]], barcha [[bilim]], [[sanʼat]]ni qabul qilib olish lozim. Bularsiz biz kommunistik jamiyat hayotini qurolmaymiz{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}.|4=Нужно взять всю культуру, которую капитализм оставил, и из нее построить социализм, Нужно взять всю науку, всю технику, все знания, искусство. Без этого мы жизнь коммунистического общества построить не можем{{sfn|Воронцов|1977|p=9}}.}} {{Q|Kimki [[millatchilik]] nuqtai nazariga oʻtgan ekan, u tabiiyki, oʻz millatini [[Xitoy devori]] bilan oʻrab olish istagigacha borib yetadi, u hatto har bir [[shahar]], har bir joy va [[qishloq]]ni alohida-alohida devor bilan oʻrab olishdan ham uyalmaydi, u hatto oʻzining ajratish va maydalab yuborish taktikasi bilan barcha [[millat]], barcha [[irq]] va turli tillarda gapiruvchi va birlashtirishdan iborat boʻlgan ulugʻ maqsadni ''yoʻqqa chiqarishdan'' ham uyalmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}.|4=Кто встал на точку зрения национализма, тот, естественно, доходит до желания окружить китайской стеной свою национальность, свое национальное рабочее движение, того не смущает даже и то, что стены придется строить отдельные в каждом городе, местечке, селе, того не смущает даже, что своей тактикой разъединения и раздробления ''он превращает в ничто'' великий завет сближения и единения пролетариев всех наций, всех рас, всех языков{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} {{Q|Kommunistik axloq negizida [[kommunizm]]ni mustahkamlash va uni kamolga yetkazish uchun kurash yotadi{{sfn|Voronsov|1989|p=26}}.|4=В основе коммунистической нравственности лежит борьба за укрепление и завершение коммунизма{{sfn|Воронцов|1977|p=36}}.}} == M == * [[Madaniyat]]ni yuksaltirmoq uchun madaniyat tarixiga, kishilikning barcha madaniy merosiga murojaat etmoq zarur{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}. {{Q|...[[Marksizm]] [[burjuaziya]] davrining eng qimmatli yutuqlarini aslo inkor etmadi, balki, aksincha, insoniyat tafakkuri va madaniyati ikki ming yillikdan koʻproq taraqqiyotida erishgan qimmatli narsalarning barini oʻzlashtirdi va qaytadan ishlab chiqdi{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}.|4=...Марксизм отнюдь не отбросил ценнейших завоеваний буржуазной эпохи, а, напротив, усвоил и переработал все, что было ценного в более чем двухтысячелетнем развитии человеческой мысли и культуры{{sfn|Воронцов|1977|p=9}}.}} {{Q|[[Marksizm]] [[millatchilik]] bilan u qanchalik „[[adolat]]li“, „sof“, nozik va madaniylashgan boʻlmasin, kelisha olmaydi. Marksizm har qanday millatchilik oʻrniga [[internatsionalizm]]ni ilgari suradi{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}.|4=Марксизм непримирим с национализмом, будь он самый «справедливый», «чистенький», тонкий и цивилизованный. Марксизм выдвигает на место всякого национализма — интернационализм{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} {{Q|[[Millat]]larning toʻla keng huquqliligi va [[davlat]]larning gʻoyat izchil [[demokratizm]]iga asoslangan barcha millat ishchilarining birligi — bizning shiorimizdir{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}.|4=Единство рабочих ''всех'' национальностей при полнейшем равноправии национальностей и самом последовательном демократизме государств — вот наш лозунг{{sfn|Воронцов|1977|p=32}}.}} {{Q|[[Millatchilik]]ni mustahkamlashning har qandayini [[proletariat]] qoʻllay olmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}.|4=Никакого закрепления национализма пролетариат поддерживать не может{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} == O == * Odamni qullikda ayblash mumkin emas; lekin ozodlik uchun, mening kurashimdan qochibgina qolmay, balki uning qulligini oqlaydigan va maqtaydigan qul, jirkanch parazit, gʻazab, nafrat va nafratni qoʻzgʻatadigan yoqimli quldir<ref>Ulusların Kendi Kaderlerini Tayin Hakkı, Lenin, Sayfa 126</ref>. == P == {{Q|Proletar madaniyati insoniyatning kapitalistik jamiyat, pomeshchiklar jamiyati, amaldorlar jamiyati zulmi ostida yaratgan bilim boyliklarining qonuniny taraqqiysidan iborat boʻlmogʻi lozim{{sfn|Voronsov|1989|p=5}}.|4=Пролетарская культура должна явиться закономерным развитием тех запасов знания, которые человечество выработало под гнетом капиталистического общества, помещичьего общества, чиновничьего общества{{sfn|Воронцов|1977|p=9}}.}} == Q == * Qadimdan aytilganki, inqilobiy nazariyasiz hech qanday inqilobiy harakat boʻlishi mumkin emas va bugungi kunda buni isbotlash kerak emas<ref>[http://www.dusuncetarihi.com/makale/ne-yapmali Ne Yapmalı?]</ref>. == R == {{Q|Revolyutsiyani, yaʼni mazlumlarning zolimlarga qarshi buyuk, birdan-bir qonuniy va adolatli urushini boshlash shaʼrafi va baxti ''birinchi boʻlib'' rus ishchilari zimmasiga tushdi{{sfn|Voronsov|1989|p=12}}.|4=Русским рабочим выпала на долю честь и счастье ''первым'' начать революцию, то есть великую, единственно законную и справедливую, войну угнетенных против угнетателей{{sfn|Воронцов|1977|p=17}}.}} {{Q|[[Rossiya inqilobi]] butun dunyoga [[sotsializm]] yoʻlini yoritib berdi va [[burjuaziya]]ga uning tantanasining tanazzuli yaqinlashib kelayotganini koʻrsatdi{{sfn|Voronsov|1989|p=13}}.|4=Российская революция указала всему миру пути к социализму и показала буржуазии, что близится конец ее торжества{{sfn|Воронцов|1977|p=18}}.}} {{Q|[[Rossiya Sovet Sotsialistik Respublikasi]] namunasi butun dunyo xalqlari oldida jonli timsol sifatida turadi va bu timsolning tashviqiy, revolyutsionlashtiruvchi taʼsiri nihoyatda qudratli boʻladi{{sfn|Voronsov|1989|p=13}}.|4=Пример социалистической Советской республики в России будет стоять живым образцом перед народами всех стран, и пропагандистское, революционизирующее действие этого образца будет гигантским{{sfn|Воронцов|1977|p=18}}.}} {{Q|Rusni haqiqatan ham qudratli va farovon qilish uchun, — bizda tabiiy boyliklardan, yetarli miqdordagi kishilardan va buyuk [[revolyutsiya]] natijasida xalq ijodining ajoyib surʼatda kengayishidan iborat material mavjuddir{{sfn|Voronsov|1989|p=15}}.|4=У нас есть материал и в природных богатствах, и в запасе человеческих сил, и в прекрасном размахе, который дала народному творчеству великая революция, — чтобы создать действительно могучую и обильную Русь{{sfn|Воронцов|1977|p=21}}.}} {{Q|Rus revolyutsiyasi butun dunyo mamlakatlariga uchqunlar tashladi va haddidan oshgan [[imperializm]]ni jar yoqasiga yana ham yaqinroq surib qoʻydi{{sfn|Voronsov|1989|p=12}}.|4=Русская революция бросила искры во все страны мира и еще ближе подвинула к краю пропасти зарвавшийся империализм{{sfn|Воронцов|1977|p=17}}.}} == S == {{Q|[[Sotsialistlar]] millatlarning har qanday ezilishiga qarshi kurashmay turib, oʻzlarining ulugʻ maqsadlariga erisha olmaydilar{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}.|4=Социалисты не могут достигнуть своей великой цели, не борясь против всякого угнетения наций{{sfn|Воронцов|1977|p=33}}.}} {{Q|[[Sovet]] harakati... [[Rossiya]]da qoʻlga kiritilgan, endilikda butun dunyoga yoyilayotgan, oʻzining birgina nomi bilan ishchilarga butun bir programma beradigan forma shudir{{sfn|Voronsov|1989|p=15}}.|4=Советское движение..., вот та форма, которая в России была завоевана, которая теперь во всем мире распространяется, которая одним своим названием дает рабочим целую программу{{sfn|Воронцов|1977|p=22}}.}} == V == {{Q|[[Vatan]], yaʼni mazkur siyosiy, madaniy va sotsial muhit proletariatning sinfiy kurashida eng qudratli omil hisoblanadi... [[Proletariat]] oʻz kurashida siyosiy, sotsial hamda madaniy sharoitlarga [[befarqlik]] va [[loqaydlik]] bilan munosabat bildira olmaydi, binobarin, u oʻz mamlakati taqdiriga ham befarq qaray olmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=16}}.|4=Отечество, т. е. данная политическая, культурная и социальная среда, является самым могущественным фактором в классовой борьбе пролетариата... Пролетариат не может относиться безразлично и равнодушно к политическим, социальным и культурным условиям своей борьбы, следовательно, ему не могут быть безразличны и судьбы eгo страны{{sfn|Воронцов|1977|p=23}}.}} == X == {{Q|Xorijdagi yaxshi narsalarni ikki qoʻllab yigʻib olmoq darkor{{sfn|Voronsov|1989|p=25}}.|4=Черпать обеими руками хорошее из-за границы{{sfn|Воронцов|1977|p=35}}.}} == Sh == {{Q|Shunaqangi oʻtkir soʻzlar boʻladiki, ular ancha murakkab hodisalarning mohiyatini ham ajoyib aniqlik bilan ifodalab beradi{{sfn|Voronsov|1989|p=8}}.|4=Бывают такие крылатые слова, которые с удивительной меткостью выражают сущность довольно сложных явлений{{sfn|Воронцов|1977|p=12}}.}} == Vladimir Lenin haqida == {{Q|Endilikda Leninning ishi oʻsib hammayoqni qamrab oldi. Insoniyat uchun ahamiyatli boʻlgan biron-bir voqea yoʻqki, u Lenin bilan, inqilob bilan bogʻlanmagan boʻlsin{{sfn|Voronsov|1989|p=14}}.|[[Martin Andersen-Nekse]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} * {{Kitob manbasi |title=Симфония разума. Афоризмы и изречения отечественных и зарубежных авторов |last=Воронцов |year=1977 |first=Владимир Васильевич |publisher=Молодая гвардия |location=Москва |edition=2-е изд. |pages=624}} {{refend}} ==Havolalar== {{Vikipediya}} {{Ijtimoiy va siyosiy faylasuflar}} [[Turkum:1870-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1924-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Ateistlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] 6e02lywtys59ykdiao314wrbgv7bfev 0 3207 31546 31165 2026-07-09T10:38:37Z Bekipediya 2189 /* I */ 31546 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Tolstoy.jpg | wikipedia = Lev Tolstoy }} '''Lev Nikolayevich Tolstoy''' ({{lang-ru|Лев Николаевич Толстой}}; 1828-yil 28-avgust — 1910-yil 7-noyabr) — keng ommaga mashhur rus yozuvchisi, publitsist va diniy namoyonda, tolstovchilar harakatining ideologi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Aforizm]]lar — falsafiy mushohadalarni ifodalashning deyarli eng qulay shaklidir{{sfn|Voronsov|1989|p=9}}.|4=Афоризмы — едва ли не лучшая форма для изложения философских суждений{{sfn|Воронцов|1977|p=13}}.}} * Agar odamlar senga halaqit bersalar, u holda sen uchun yashashning maʼnosi qolmaydi. Odamlardan uzoqlashish esa [[oʻz-oʻzini oʻldirish]] bilan teng{{sfn|Voronsov|1989|p=31}}. {{Q|Aksari hollarda [[yoshlar]]ning: men birovning [[aql]]i bilan yashamayman, degan gaplarini eshitasan. Oʻylab koʻrilganlarni oʻylab oʻtirish senga ne hojat? Tayyorini olib, olgʻa ketaver. Insoniyatning qudrati shunda{{sfn|Voronsov|1989|p=11}}.|4=Часто слышишь, что молодежь говорит: я не хочу жить чужим умом, я сам обдумаю. Зачем же тебе обдумывать обдуманное? Бери готовое и иди дальше. В этом сила человечества{{sfn|Воронцов|1977|p=15}}.}} == B == * [[Baxt]]-saodatni ehtiroslardan emas, oʻz qalbingizdan qidiring. [[Baxt]]ning manbai tashqarida emas, ichimizdadir<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. {{Q|Bizda minglab yillar davomida milliard-milliard odamlar orasidan yetishib chiqqan buyuk donishmandlar tafakkurining shunday asl mevalari mavjudki, bu buyuk insonlarning aql durdonalari vaqt sinoviga chidash berib, gʻalvirdan oʻtib kelmoqda. Oʻrtamiyona narsalarning bari itqitib tashlanib, faqat oʻziga xos, teran, zarur narsalargina qolgan...{{sfn|Voronsov|1989|p=6}}|4=У нас есть результаты мыслей величайших мыслителей, выделившихся в продолжение тысячелетий из миллиардов и миллиардов людей, и эти результаты мышления этих великих людей просеяны через решето и сито времени. Отброшено все посредственное, осталось одно самобытное, глубокое, нужное...{{sfn|Воронцов|1977|p=10}}}} * Boshqa [[odam]]lardan oʻzini ayirgan odam oʻz [[baxt]]iga zomin boʻladi, chunki oʻzini qanchalik ayirsa, hayoti shunchalik yomonlashadi{{sfn|Voronsov|1989|p=32}}. == E == * Ezgu ish mashaqqat mahsuli, lekin bu bir necha bor takrorlansa [[koʻnikma]]ga aylanadi{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}. == H == * Hamma dunyoni oʻzgartirish haqida oʻylaydi, lekin hech kim oʻzini oʻzgartirishni oʻylamaydi<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. * Hamma vaqt boshqa odamlardan yomon jihatlarni emas, yaxshi jihatlarni qidir{{sfn|Voronsov|1989|p=39}}. * Har qanday kishi ham [[odam]]lardan oʻzini ajratadigan emas, balki ularga bogʻlaydigan ishlarni qilish zarurligini biladi{{sfn|Voronsov|1989|p=32}}. * Hayotimizning abadiy va oliy maqsadi — [[ezgulik]]dir. Yaxshilikni biz qanday tushunmaylik, hayotimizning oʻzi yaxshilikka intilishdan boshqa narsa emas{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. * Hech qachon oʻzing qilishing mumkin boʻlgan ishni birovga yuklab, uni tashvishga qoʻyma{{sfn|Voronsov|1989|p=40}}. {{Q|[[Hikmatli soʻz]] kitoblari [[aql]]ning mustaqil faoliyatiga nafaqat [[tazyiq]] oʻtkazadi, aksincha, mustaqil faoliyatga chorlaydi{{sfn|Voronsov|1989|pp=10-11}}.|4=Книги изречений не только не подавляют самостоятельной деятельности ума, но, напротив, вызывают ее{{sfn|Воронцов|1977|p=15}}.}} == I == {{Q|[[Idroklilik]] va [[axloqiylik]] hamisha bir-biriga muvofiq keladi{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|4=Разумное и нравственное всегда совпадают{{sfn|Воронцов|1977|p=40}}.}} {{Q|Insonni [[jamiyat]]dan tashqarida tasavvur qilib boʻlmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|4=Человек немыслим вне общества{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} * Inson tani uchun [[sihat-salomatlik]] qanchalik zarur boʻlsa, qalb uchun [[ezgulik]] ham shunchalik muhim: ezguliging boʻlsa, u har ishda muvaffaqiyat keltirsa, uni sezmaysan ham{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. == K == *Koʻpincha [[baxt]]-saodat qidiramiz, vaholanki, u yonginamizda boʻladi. Xuddi koʻzimizda turgan koʻzoynakni koʻpincha qidirganimiz kabi<ref name="hikmatlar" />. == L == {{Q|Loʻnda [[fikr]]larning afzalligi shundaki, ular jiddiy kitobxonni oʻzicha oʻylashga majbur etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=11}}.|4=Короткие мысли тем хороши, что они заставляют серьезного читателя самого думать{{sfn|Воронцов|1977|p=15}}.}} == M == *[[Muhammad]] alayhissalomdan boshqa hech kim [[dushman]]larining hurmatiga sazovor boʻlgan emas. U zot koʻplab [[dushman]]larini [[Islom]]ga kiritishga musharraf boʻlgan<ref name="hikmatlar" />. == O == * Odamlar bilan muomalada boʻlib, oʻz foydangni emas, oʻsha odamlarning foydasini oʻyla, oʻzing haqingda oʻzing emas, sen haqingda ular nima fikr yuritishini oʻyla{{sfn|Voronsov|1989|p=40}}. {{Q|Odamlarga muhabbating boʻlmasa, jim yuraver! Oʻz ishing bilan, buyumlar bilan, istagan narsang bilan shugʻullangin-u, faqat odamlar bilan emas. Ishtaha boridagina ovqatlanish ziyonsiz va foydali boʻlgani kabi sevgan paytingdagina odamlar bilan munosabatda boʻlish foydali va ziyonsizdir...|3=„[[Tirilish]]“ asaridan}} == S == {{Q|Sotsialistik vatanga muhabbat — [[internatsionalizm]] sari bosqichdir{{sfn|Voronsov|1989|p=24}}.|4=Любовь к социалистической родине — ступень к интернационализму{{sfn|Воронцов|1977|p=33}}.}} == V == {{Q|[[Vatan]]ga muhabbat mavhum tushuncha boʻlmay, tashkilotchilikni, [[taraqqiyot]] va [[madaniyat]]ni talab qiladigan real ruhiy qudratdir{{sfn|Voronsov|1989|p=19}}.|4=Любовь к родине — не отвлеченное понятие, но реальная душевная сила, требующая организации, развития и культуры{{sfn|Воронцов|1977|p=26}}.}} {{Q|[[Vatan]] nima demak? Bu, oʻzining tarixiy harakatini mazkur maydonda kamolga yetkazadigan bus-butun [[xalq]]dir. Bu, xalqning oʻtmishi, buguni va kelajagidir. Bu, uning rang-barang madaniyati, tili, xarakteri, bu, u tomondan amalga oshirilgan inqilobiy maqsad, tarixiy oʻzgarishlar va uning tarixidagi muhim bosqichlaridir{{sfn|Voronsov|1989|pp=16-17}}.|4=Что такое родина? Это — весь народ, совершающий на данной площади свое историческое движение. Это — прошлое народа, настоящее и будущее. Это — его своеобразная культура, его язык, его характер, это — цель совершаемых им революций, исторических скачков, узлов его истории{{sfn|Воронцов|1977|p=23}}.}} {{Q|[[Vatanparvarlik]] — yolgʻiz oʻz vataniga [[mehr]] qoʻyishdan iboratgina emas. Bu juda katta his... Bu — [[vatan]] bilan oʻzini bir butun deb bilish, uning yaxshi-yomon kunlarida asqatish demakdir{{sfn|Voronsov|1989|p=18}}.|4=Патриотизм — это не значит толька одна любовь к своей родине. Это гораздо больше... Это — сознание своей неотъемлемости от родины и неотъемлемое переживание вместе с ней ее счастливых и ее несчастных дней{{sfn|Воронцов|1977|p=25}}.}} == Y == * Yasama [[ezgulik]]dan yomoni yoʻq. Oshkora [[yomonlik]]dan koʻra odam yasama ezgulikdan koʻproq nafratlanadi{{sfn|Voronsov|1989|p=44}}. * Yerdan sugʻurib olinib, qumli sahroga tashlangan giyoh halok boʻlganidek, shaxs baxti ham [[jamiyat]]dan tashqarida boʻlmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=31}}. * Yoʻqlik qaʼriga ketgan xalqlar va taraqqiyotdan qolgan yagona meros — ehtimol [[insonparvarlik]]dir, bu demak — [[kitob]]lar, xalq naqllari, marmar obidalar va meʼmorchilik yodgorliklaridir{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. == Oʻ == * Oʻzidan qoniqmaslik dono kishi hayotining zarur shartidir. Faqat shu qoniqmaslikkina kishini oʻz ustida ishlashga undaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=35}}. * Oʻzimni yomon ishdan tiyishga qurbim yetmaydi, deyish — odam oʻzini [[odam]] emas, hatta [[hayvon]] ham emas, balki [[buyum]], deb tan olishi bilan barobardir{{sfn|Voronsov|1989|p=36}}. == Gʻ == * [[Gʻayrat]] maʼnaviy kamolotning zarur shartidir{{sfn|Voronsov|1989|p=36}}. == Sh == * [[Shaxsiyatparastlik]] yoki oʻzicha [[jamiyat]]dan ayrilib qolish, bizning tasavvurimizcha, [[oʻz-oʻzini oʻldirish]]dek bemaʼnilikdir{{sfn|Voronsov|1989|p=31}}. * Shunday [[fikr]]lar borki, ularni benihoya keng maʼnoda qoʻllash mumkin; shu sababdan bunday fikrlar qanchalik koʻpchilikka mos shaklda ifodalangan boʻlsa, [[aql]] va [[yurak]]ka shunchalik koʻp oziq beradi, ular shu darajada chuqur his etilgan fikrlar boʻlib chiqadi{{sfn|Voronsov|1989|p=9}}. == Yana qarang == * [[Tirilish]] == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} * {{Kitob manbasi |title=Симфония разума. Афоризмы и изречения отечественных и зарубежных авторов |last=Воронцов |year=1977 |first=Владимир Васильевич |publisher=Молодая гвардия |location=Москва |edition=2-е изд. |pages=624}} {{refend}} ==Havolalar== {{Vikipediya}} {{Ijtimoiy va siyosiy faylasuflar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Yozuvchilar]] [[Turkum:Publitsistlar]] [[Turkum:Diniy yetakchilar]] [[Turkum:1828-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1910-yilda vafot etganlar]] a61gymeirij0whinoyi3yag3moesbwx 0 3614 31505 31426 2026-07-08T15:25:04Z Bekipediya 2189 /* H */ 31505 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Biruni-russian.jpg | wikipedia = Abu Rayhon Beruniy }} '''Abu Rayhon Beruniy''' ''(4-sentyabr 973-yil, Kat, Xorazm, – 13-dekabr 1048-yil, Gʻazna)'' – Islom oltin davrining zabardast Xorazmlik qomusiy allomalaridan biri. Gʻarb tillarida uning ismi '''Aliboron''' deb ham atalgan. {{ABD}} == A == * [[Asalari]]lar ham oʻz jinsidan boʻlaturib ishlamay, uyadagi asalni bekorga yeb yotadiganlarini oʻldirib tashlaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. == B == * [[Bilim]]ning shundayki, u yalangʻoch boʻlganingda ham oʻzing bilan qoladi uni hammomga kirganingda suv ham yoʻqota olmaydi<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. * [[Bilim]] – qaytarish va takrorlash mevasidir<ref name=":1" />. * [[Bilim]]siz kishilarning koʻngli xurofotga moyil boʻladi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. * Bugunning chorasini koʻrib, ertaga ehtiyoji qolmagan kishi aqllidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * Bu kunning tadbiri [[sabab]]li ertaning tadbiriga [[ehtiyoj]]i qolmagan kishi [[aql]]lidur<ref name=":1" />. * Buzuq [[niyat]]li va yomon [[axloq]]li kishilar oʻrtaga kirib olishi bilan ish toʻgʻri boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == D == * [[Donishmand]] va [[olim]]larning [[xulq]]laridan oʻrnak olish yaxshi xulqni tiriltiradi, yomonni yoʻq qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=62}}. * [[Doʻstlik|Doʻstlar]] va xayrixohlik qiluvchilar yomonni yaxshi qilib koʻrsatishga, xalal yetadigan yoʻlni toʻsishga, goʻzallikni izhor etishga va [[yaxshilik]]larga nisbat berishga tirishadilar<ref name=":1" />. == F == * Fanlarning foydasi ular yordamida oltin va kumushlarni qoʻlga kiritish emas, balki ular tufayli zarur narsalarga erishishdir<ref name=":1" />. == H == * Haddan ortiq [[gʻazab]] vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. * Har bir kun uchun haq va [[haqiqat]] hozir narsa<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Har bir yangi narsada [[lazzat]] bor<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * [[Hasad]] bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}. * Hatto (dehqonlar) oyga qarab urugʻlar sochish, ekish, koʻchatlar oʻtqazish, payvand qilish va changlatish, hayvonlarni urchitish va boshqa [[vaqt]]larni aniqlaydilar<ref name=":1" />. * Hayvonlarning tabiatlarida kushandalaridan [[nafrat]]lanish, [[dushman]]dan oʻzini qoʻriqlash bor<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. == I == * Ikkala daʼvogar rozi boʻlishibdi-yu, [[qozi]] rozi boʻlmabdi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. * [[Ilm]]ning turi koʻp. Ularning soni yanada ortadi, qachon-ki insonlar [[ilm]]ga eʼtibor bersa va ziyolilarni qadrlasa. Bu ishni eng birinchi qilishi kerak boʻlganlar – rahbarlardir<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi|title=Hayotimiz kengurulari.|author=Sanjar Xoʻja|publisher=Muharrir nashriyoti|editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said|year=2022|location=Toshkent|pages=160}}</ref>. * Inson oʻz suratini oʻzgartirishdan ojiz boʻlsa ham, tilsiz hayvondan orqada qolishni istamasa, [[nafs]]ni tozalashdan ojiz boʻlmaydi<ref name=":1" />. == J == * Jonli mavjudotning barchasi, shu jumladan insonning oʻzi ham, tabiiy ravishda paydo boʻlgan va u tabiatning rivojlanishi va oʻzgarishining natijasi hisoblanadi<ref name=":1" />. * Joʻrttaga oʻz soʻzida turib olgan bilimsiz kishi bilan [[bahs]]lashish na maqsad egasiga va na maqsadga biror foyda yetkazmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=62}}. == K == * Kimda kim oʻz izlanishlarining afzalligi qonuniyatlarini izlab topishda deb bilarkan, ul albatta, hamisha oʻz qarashlarini amalda isbotlash yoʻlidan boradi<ref name=":1" />. * Kishini koʻngli kelishgan va tartibli har narsaga qiziqadi, tartibsiz narsalardan [[nafrat]]lanadi<ref name=":1" />. * Kishi oʻz [[mehnat]] va [[mashaqqat]] chekishlari jarayonida garchi u insonlarning eng [[aql]]lisi va eng ziyraga boʻlsa ham, hamisha shodu xursandlikni [[orzu]] qilib, sevinch keltiradigan narsalarga moyil boʻladi va [[yolgʻon]] koʻriladigan narsalardan tortinadi...<ref name=":1" /> * [[Komil]] narsa ortiqchalikni ham, kamchilikni ham qabul etmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=136}}. * Koʻz bilan koʻrgan eshitgandan afzalroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == M == * Mardi maydon shunday odam boʻladiki, ertayu-kech [[dushman]]ga zararu, [[Doʻstlik|doʻstga]] foyda keltiradi<ref name=":1" />. * [[Minnat]] qilish berilgan [[xayr-ehson|ehson]]ni yoʻqqa chiqaradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == N == * [[Neʼmat]]ning qadri u yoʻqolgandagina bilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. == O == * Odamgarchiligi bor [[mard]] kishi oʻzidan va oʻziniki ekanligiga hech kim tortishib oʻtirmaydigan narsadan boshqasiga egalik qilmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. * Odamlarning tuban darajalisi ham oʻzidan tubanroq boʻlgan birovga egalik va raislik qilishdan xoli emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. * Odamlar bilmagan narsalariga [[dushman]]lik koʻzi bilan qaraydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=58}}. * Odamlar yoqtirgan kishilari tarafini olib, yomon koʻrgan kishilarini [[taʼna]] qilishadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. == T == * [[Tenglik]] hukm surgan joyda sotqin, aldamchi ehtiroslar, gʻam-gʻussa boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * [[Til]]larning turlicha boʻlishiga sabab — odamlarning guruhlarga ajralib ketishi, bir-biridan uzoq turishi, ularning har birida bir-biriga [[ehtiyoj]] tugʻilishidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. == U == * Ulugʻ hodisalar har vaqt yuz beravermaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. == Y == * [[Yolgʻon]]chilikdan chetlanib, [[rostgoʻylik]]ka yopishgan kishini boshqa odam u yoqda tursin, yolgʻonchining oʻzi ham sevib maqtaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. * [[Yolgʻon]]chilik kishini [[adolat]]dan yuz oʻgirtiradi<ref name=":1" />. * [[Yomonlik]]ni shaxobchalari koʻp boʻlsa ham, ularning asosi tamaʼ, [[gʻazab]] va ilmsizlikdir<ref name=":1" />. * Yunon [[faylasuf]]lari avom xalqi uchun emas, balki yuqori tabaqalari uchun usul va qoidalar ishlab chiqqanlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. == Oʻ == * Oʻz istagiga erishishga [[taqdir]] yordam bermagan kishiga [[malomat]] qilinmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Olimlar]] [[Turkum:Musulmon olimlar]] [[Turkum:973-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1048-yilda vafot etganlar]] etvwlsyps4wkxjhdhplqv05tgn5rbn3 0 3632 31454 31281 2026-07-08T13:47:02Z Bekipediya 2189 /* U */ 31454 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Jami_poet.jpg | wikipedia = Jomiy }} '''Jomiy''' yoki '''Abdurahmon Jomiy''' (asl ismi: '''Nuriddin Abdurahmon ibn Ahmad''')''(7-noyabr 1414-yil, Jom; 9-noyabr 1492-yil, Hirot)'' – fors-tojik shoiri, naqshbandiylik tariqatining yirik vakili. {{ABD}} == A == * [[Adovat]] tigʻini koʻtargan kishi adovat tigʻidan halok boʻladi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. * Agar mezbon dasturxon atrofida oʻzini hamma [[neʼmat]]lardan baland tutsa, uning nonidan oʻz jigaring aʼlo va uning sharbatidan oʻz qoning bajo<ref name=":0" />. * Agar och boʻlsang, har qanday osh-non senda qattiq [[ishtaha]] qoʻzgʻatadi. Sen bilan oʻtirgan ulfatlaringda esa [[ishtaha]]ng senga nisbatan [[nafrat]] uygʻotadi<ref name=":0" />. == B == * Bir shoir oʻqidi bemaza gʻazal,<br />Dedikim, alifsiz yozdim, bu aʼlo.<br />Dedimki, eng yuksak [[sanʼat]] boʻlurdi,<br />Sheʼring soʻzlari ham boʻlmasa aslo<ref name=":0" />. * [[Boylik]]dan kerilmoq — aqldan nari,<br />Chunki u oʻtkinchi bulut singari<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=151}}. == D == * [[Dono]] suhbatidan bosh tortsa [[nodon]],<br />Davrondan [[yaxshilik]] koʻrmas hech qachon<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] bir matokim, uning ketidan [[hirs]] qoʻyib yurmagil, oʻtgil yuzidan<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=75}}. * Dunyoda [[doʻst]]ing kim, [[dushman]]ing kim – boq,<br />Ishlaring hisob et, yozilmish qandoq<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. == E == * Erta tongda ogʻzing­­ga biror luqma ovqat tiqmay eshikdan chiqma, chunki toʻqlik xushmuomala va chuqur [[mulohaza]] moyasi, ochlik esa yengiltaklik va [[aql]]sizlik doyasidir<ref name=":0" />. == F == * Faqat foydasi tegadigan [[ilm]]ni olish kerak, foydasiz [[fazilat]]dan qochmoq va faqat zarur narsaga quloq ochmoq lozim<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://ziyouz.uz/hikmatlar/aforizmlar/abdurahmon-jomiy-hikmatlaridan/%7C|title=Ziyouz.uz — Ziyo istagan qalblar uchun!}}</ref>. == H == * Hammadan balanddir [[ona]] mansabi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Hammaga omonlik istaguvchi boʻl,<br />Shunda [[adovat]]ga qolmagay hech yoʻl<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. * Har kimdan istama [[doʻst]]-oshnolik,<br />Har oshnadan kutma sen roʻshnolik<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. == K == * [[Kibr]]sizlik lofin urma, uni koʻrmoqdan koʻra qorongʻu tunda chumolining izini koʻrmoq osonroqdir<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=152}}. * Kimning qoʻlida quyidagi besh narsa jilovi boʻlsa, yaxshi hayotining garovi boʻlur: birinchisi – tansihatlik, ikkinchisi – omonlik, uchinchisi – [[rizq]]ining moʻlligi, toʻrtinchisi – sodiq [[doʻst]] va beshinchisi – farogʻat. Kimki shu besh narsadan mahrum etilgan – xush hayot eshigi uning oldida bekilgan<ref name=":0" />. * Kim tortsa [[adovat]] qilichin qindan,<br />Adovat tigʻidan boʻladi halok<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. * Kichiklarga [[hazil]]-u istehzo oʻqin otmoq – ulugʻlik obroʻsin bekorga sotmoq va [[zillat]]-u xorlik gʻuboriga botmoqdir<ref name=":0" />. * Koʻplar molin berib, [[mardlik]] qiladi,<br />Koʻplar jonin berib, mardlik qiladi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == M == * [[Mansab]] bilan balandmas odam,<br />Mansab odam bilan muhtaram<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=153}}. == N == * Nuqsonli tabib hammaga balo, misoli vabo<ref name=":0" />. == O == * [[Ona]]ngdan bosh tovlama, oshmasin dardi,<br />Sharaf toji erur oyogʻin gardi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=176}}. == Q == * Quloqdan dilingga gar kirmasa nur,<br />Sichqon kavagidan ne farqi boʻlur?!<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}} * Qul-u ozodga maʼlum va ayon,<br />[[Dono]] tirikdir, oʻlikdir [[nodon]]<ref name=":1">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. == S == * [[Saxovat]] biror narsaga qarab yoki evaziga biror narsa talab boʻlsa, hatto talab etilgan narsa [[maqtov]] va [[minnatdorlik]] boʻlgani taqdirda ham, u [[saxovat]] emas<ref name=":0" />. * Sofdil [[Oshiqlik|oshiqlardan]] latifroq kishi olamda topilmas<ref name=":0" />. == T == * Tanang imorati dosh bera oladigan miqdorda tanovul et<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. * Tish-tirnoq qolmagan keksa sherni koʻr,<br />Choʻloq tulki unga beradi ozor<ref name=":0" />. * Toʻgʻrini de, toʻgʻrini koʻr, toʻgʻri yur,<br>Toʻgʻri gapir, toʻgʻri eshit, toʻgʻri tur<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=136}}. == U == * Unutmangki, [[hasad]]dan idrok ham kasod boʻladi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == Oʻ == * Oʻtganlar [[ibrat]]li soʻzini yod et,<br />Oʻtganlar yodidan dilingni shod et<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=114}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:1414-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1492-yilda vafot etganlar]] 91cao78a89r4dy3oozx6i3apb2uerbi 0 3685 31501 24661 2026-07-08T15:22:45Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31501 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = 1950_"Avicenna"_stamp_of_Iran.jpg | wikipedia = Abu Ali ibn Sino }} '''Abu Ali ibn Sino''' ''(18-iyun 980-yil; 16-avgust 1037-yil)'' – Oʻrta Osiyolik buyuk qomusiy olim, tabib va faylasuf. Gʻarbda '''Avitsenna''' (<small>inglizcha:</small> '''Avicenna''') nomi bilan mashhur. {{ABD}} == A == * Agar [[doʻst]]lik [[savdo]]-sotiqqa oʻxshab, [[ehtiyoj]]ga qarab axtarilsa, zarurat tugʻilmagan chogʻda [[doʻst]]ni nazarga ilmay, tashlab ketilsa, bu qanday [[doʻst]]lik boʻldi endi!<ref name="Ziyouz">[https://ziyouz.uz/hikmatlar/aforizmlar/abu-ali-ibn-sino-ikmatlari/%7C Ziyouz.uz – Ziyo istagan qalblar uchun!]</ref> * Agar havoda [[chang]] va [[tutun]] boʻlmasa edi, kishi ming yil yashagan boʻlardi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Agar kelajagim xayrli boʻlsa edi, mayli tinchgina, bemalol tirikchiligimni qilaverar edim. Bordi-yu agar unday boʻlmasa, ming koʻz bilan yigʻlardim<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. * [[Aql]] tarozusida tortib koʻrilmagan har qanday [[bilim]] asossizdir. Shu bois [[mantiq]] ilmini oʻrganmoq juda muhim<ref name="Ziyouz" />. == B == * [[Badantarbiya]] bilan mashgʻul boʻlinsa, hech qanday dori-darmonga zarurat qolmaydi, buning uchun muayyan bir tartibga rioya qilmoq ham shart<ref name="Ziyouz" />. * [[Badantarbiya]]ni tark etgan odam aksari xarob boʻladi, zero [[harakat]]siz qolgan aʼzolarning [[quvvat]]i zaiflashadi<ref name="Ziyouz" />. * [[Bekorchilik]] va aysh-ishrat nafaqat [[nodonlik]]ka olib keladi, ayni vaqtda kasallikning tugʻilishiga ham sabab boʻladi<ref name="Ziyouz" />. * Bir kishi sen bilan munosabatida [[xato]] qilsa-yu, senga [[uzr]] bayon etsa, uzrini qabul qilishni kechiktirma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}} * [[Boylik]]ni topishibdi-yu [[aql]]-idrokni yoʻqotishibdi. Ajabo, topgan narsalari bilan yoʻqotgan narsalarining bahosi bir xilmidi?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}} * Boshqalarda koʻrganni juda qattiq istamaslik ham [[qanoat]] hisoblanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. == D == * [[Donishmandlik]] bizga [[hayot]] soʻqmoqlarida ulugʻ [[saodat]]ni hozirlab inʼom etuvchi vositadir<ref name="Ziyouz" />. * Doʻstimki, [[dushman]]imga doʻstlik qilarkan, uni men [[doʻst]] hisoblamayman. Zaharga qoʻshilgan shakardan ehtiyot boʻl<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=164}}. == E == * Ey havo-yu havasga berilgan [[nafs]], tez boʻl. Chunki sen bir nafasning himoyasidasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. == F == * Falak – juft soqqa, olam taxtasidir, [[ajal]] oʻynaydi – bizlar donai xom<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == H == * Hakimning uch quroli bor: [[soʻz]], giyoh va tigʻ<ref name="Ziyouz" />. * [[Haqiqat]]ni ochinglar, toʻgʻri yoʻldan yuringlar. Bir-biringizdan [[ilm]] oʻrganib, kamol topishingiz uchun dil pardasini ochib tashlanglar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=20}}. * Haqiqiy [[baxt]] – borliqning yaratilish [[hikmat]]ini anglagan holda [[Alloh|Yaratganga]] yoʻnalib, unga ishonish, ilohiy olamni [[tafakkur]] qilishdir<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi|title=Hayotimiz kengurulari.|author=Sanjar Xoʻja|publisher=Muharrir nashriyoti|editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said|year=2022|location=Toshkent|pages=160}}</ref>. * Har kim hodisalardan [[ibrat]] ola bilsa, boshi qattiq otga oʻxshagan bu falak unga boʻysuna beradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=119}}. * [[Hayo]] — insonning abadiy goʻzalligi va latofatidir. Hayosiz yuz jonsiz jasadga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. == I == * Ikki rakat [[namoz]] oʻqib tarkibini aniqlagan dorilarimning shifosi koʻp boʻldi{{sfn|Tursun|2006|p=37}}. * [[Ilm]] – narsalarni inson [[aql]]i yordami bilan oʻrganishlikdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=16}}. * Inson toki oʻzini mayda gap, [[oʻchakish]], [[janjal]], [[shikoyat]], [[norozilik]], oh-u vohlardan ozod qilolmas ekan, u iflos va pastlik tabiatidan xalos boʻlolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. == K == * [[Keksa]]ygan odam [[yoshlik]] oʻtida yonolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. * Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va [[gʻazab]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. * Kundalik [[rizq]] koʻp, qaygʻuraverma. Shu bilan birga mol orttiraman, deb oʻzingni koʻp qiynaverma. Chunki har kim oʻz nasibasidan ortiq bitta ham don yeya olmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=76-77}}. == M == * Men koʻp joylarni kezdim va olam ahvoliga qaradim. Unda [[hayronlik]] kaftini iyagiga tirovchidan yoki [[pushaymonlik]] barmogʻini tishlab turuvchidan boshqani koʻrmadim<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Minglab nafar ulugʻ zotlar borliqdan yoʻqlikka ketdilar. Axir bu ulugʻ zotlarning birortasi ham yoʻqlikdan borliqqa qaytib kelmayaptilar-ku<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=119}}. * [[Mol-dunyo]]ying seni aldamasin, chunki asragan mol-dunyoying boshqalarniki boʻladi. Ularni sarf eta olsang, oʻsha seniki boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. == O == * Odamlarning botiri [[kelajak]]dagi ishlardan qoʻrqmaydi. [[Kamolot]] hosil qilishdan chetlangan kishi odamlarning eng qoʻrqogʻidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. == Q == * Qora tuproq qaʼridan tortib, to Zuhal choʻqqisigacha boʻlgan dunyoning hamma mushkul masalalarini hal qildim. Men har qanday [[makr]] va hiyla tuzogʻidan qutilib chiqa oldim-u, ammo [[oʻlim]] tugunini yecha olmadim<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=114}}. * Quruq [[gap]]ning oʻzi hech qachon [[dalil]] boʻlolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. * [[Quyosh]] koʻrlarga koʻrinmay berkinganidek, [[johil]]larga ham dunyoda toʻgʻri yoʻl belgilari koʻrinmay qoladi<ref name="Ziyouz" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. == R == * [[Ruh]] – shamchiroqqa, [[bilim]] – ana shu shamchiroqdan taralayotgan yogʻduga, [[Alloh]]ning zakosi – moyga oʻxshaydi. Shamchiroq yonishdan toʻxtamas ekan – sen tiriksan. Agar u oʻchsa – sen halok boʻlasan<ref name="Ziyouz" />. == S == * [[Soʻz]]ning yomoni [[amal]] qilinmay bekor ketganidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. == T == * Taroq aslida sochni [[tartib]]ga solish uchun ishlatiladi-yu, ammo shu bilan birga u sochlarning baʼzilarini joyidan yulib tushiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == V == * [[Vahima]]ning oʻzi yarim [[kasallik]]dir. [[Xotirjamlik]] yarim sogʻlikdir. [[Sabr]] esa [[shifo]]ning boshlanishidir<ref>{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher="Sano-standart" nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == Y == * Yaxshiliklarning eng foydalisi [[sadaqa]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=123}}. * [[Yolgʻizlik]] halokatga olib keladi. Zero, inson oʻziga kerakli narsalarni faqat jamiyat yordamida qoʻlga kiritishi mumkin<ref name="Ziyouz" />. * [[Yordam]] berishning goʻzalligi undan kishining tasalli topishida koʻrinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. == Oʻ == * Oʻz [[vaqt]]ida, meʼyori bilan badantarbiya qilgan odamga [[dard]] yaqin yoʻlamaydi<ref name="Ziyouz" />. == Gʻ == * [[Gʻazab]] irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Sh == * Shodli va qaygʻuli paytlarida dilini kuduratdan tozalab, sof [[doʻstlik]]ni saqlab qolgan kishi chin doʻst hisoblanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Ch == * Chala [[bilim]] egasi boʻlishdan koʻra, bilimsizlik afzalroqdir<ref name="Ziyouz" />. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Olimlar]] [[Turkum:Musulmon olimlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:980-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1037-yilda vafot etganlar]] pb9tju1kr9x27yutk3y7ls90f2j3zut 0 3866 31474 31316 2026-07-08T14:17:46Z Bekipediya 2189 /* A */ 31474 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Sadi_in_a_Rose_garden.jpg | wikipedia = Saʼdiy Sheroziy }} '''Saʼdiy Sheroziy''' ''(1210-yil; 1291 yoki 1292-yil)'' – forsigoʻy shoir, adib va mutafakkir. {{ABD}} == A == * Agarda [[muallim]] boʻlsa beozor,<br />Darsxonani qilgay bolalar [[bozor]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Agar [[tarbiyat]] koʻrmasa odam,<br />[[Eshak]] boʻlib qolur yuzga kirsa ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * Agar [[oqil]] odam [[nodon]]lar gurungiga tushib qolsa, ulardan izzat-ikrom kutmasin, agar nodon bemaʼni kalomi bilan oqilni yengsa, buning hech ajablanadigan joyi yoʻq, zero yoqutni tosh ham sindirishi mumkin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Agar qaysi yerda gʻarib xoʻrlansa, oʻsha [[mamlakat]] tezda vayron boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * Ayb izlash boʻlarkan tabiati, bas,<br />Tovus oyogʻidan oʻzgasini koʻrmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == B == * Barchaning joniga tegar darajada [[shafqat]]siz va uchragan kimsa seni turtib ketar darajada [[yuvvosh]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Bekitikcha [[soʻz]]ni aytib boʻlmaydi,<br />Har [[majlis]]da aytib, qaytib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Bemuruvvat [[erkak]] – [[ayol]]ga, taʼmagir [[obid]] – qaroqchiga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=44}}. * Bechora [[eshak]]ki betamizdir,<br />Yuk koʻtargani uchun azizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. *Bir qora chaqaga choʻzilsa qoʻlim,<br />Bir yarim tangaga kesilgani soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. *Bir cholga yoʻliqib Yunon yurtida,<br />Dedim, ey oqilu, zukko-yu, hushlik,<br />Insonga nima ish yaxshidir?<br />Dedi: „Xomushlik, xomushlik, yana xomushlik!“<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref> * Boshqalar moliga koʻngil qoʻymagil,<br/>Soʻngra koʻngil uzmoq juda ham mushkul{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Bu [[sham]] boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == D == * Diling kuymasin [[Umid|noumidlik]] bilan,<br />Yorugʻ kun tugʻilgay qaro kechadan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar [[xotin]],<br />Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Donishmand]] — baqqolning doʻkoniga oʻxshaydi: borini indamaygina koʻrsatadi-qoʻyadi, [[nodon]] esa lashkar nogʻorasining oʻzi: ovozi baland-u ichi boʻm-boʻsh va gʻarib<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. * Donishmandlar: „Oʻz gʻarazi, manfaatinigina koʻzlagan odam [[qarindosh]], xesh-aqrabo emasdir“, deganlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Dunyodagi barcha [[neʼmat]]lardan faqat yaxshi nom qoladi, hatto shuni ham qoldirolmagan odam [[baxt]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Dushmanlikdan emas [[chayon]] chaqishi,<br />Shunday tabiati, feʼlin xohishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. == E == * Ey gʻofil, koʻp oʻylab foyda-yu mol,<br />[[Umr]]ing sarmoyasin aylama poymol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == G == * Gunohsiz kishi soʻzga botir boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. == H == *Haddan oshgan [[gʻazab]] [[qoʻrquv]] tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida [[obroʻ]]yingni toʻkur<ref name=":0" />. * Hamrohini mushkul yoʻlda tashlab ketgan odam hech yerda [[halovat]] topmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. *Har narsaga bogʻlama [[koʻngil]],<br />Koʻngil uzmoq juda ham mushkul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Har neki [[bebaqo]]dir, [[koʻngil]] bermak xatodir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. == I == *Ikki kishi besamar ish qilgan va benaf tashvish chekkan: biri – [[boylik]] toʻplab, foydalana bilmagan va ikkinchisi – [[ilm]] oʻrganib, unga amal qilmagan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Ilgari tashqi koʻrinishi betartib, lekin ichki dunyosi chiroyli insonlar bor edi. Hozirgi insonlar esa tashqi koʻrinishi chiroyli, ichki dunyosi betartib<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. *Istamay [[mutolaa]] qilayotgan [[talaba]] – qanotsiz qush<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. == J == * [[Johil]] dovulga oʻxshaydi, ovozi juda kuchli, ammo ichi boʻshdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == K == * Kim agar oʻsibdi noz-u [[neʼmat]]da,<br />Holi ogʻir boʻlar, qolsa [[kulfat]]da<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=78}}. *Kim [[mehr]] koʻrgazdi yirtqich boʻriga,<br />Sitam-la shoʻr qoʻshdi qoʻyning shoʻriga<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. * Kim [[yovuzlik]] urugʻini sepsa, [[pushaymonlik]] yigʻar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. *[[Kitob]]i yoʻq [[olim]] – mevasiz daraxt<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni [[xotin]] mehri obod etar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == M == *[[Mardlik]] kuchda va shamshir oʻynatish sanʼatida emas, mardlik oʻzni tuta bilishda va [[adolat]]li boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * [[Mazlum]]lar [[dil]]ini ogʻritma bir zum,<br />Balki bir kun oʻzing boʻlasan mazlum<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == N == *Nechun soʻzlay, soʻzlamagan yaxshi on,<br />Ogʻizda til boshga erur posbon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * [[Nodon]]ning idroki – indamaslikda. Agar nodon buni tushunib yetsa, uning yarim [[dono]] boʻlgani shudir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. *Nokasga yoʻl koʻrgazmoq – goʻrga chiroq tutmoqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * [[Nuqson]]ingni doʻstdan soʻrab yurma, u aytmaydi. Yaxshisi [[dushman]]larning nima deyishini bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. == O == *Odamlar bilan ularning [[aql]]iga monand gaplash<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. *Odam [[til]]i bilan [[hayvon]]dan ustun. Ammo tildan nojoiz foydalansa, hayvondan battar!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}} *Ovlamoq uchun bir [[koʻngil]]ni nuqul,<br />Boshqasiga ozor bermoq nomaʼqul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. == Q == *[[Qanoat]] kishini qudratli qilur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. * [[Qarilik]] hayot gullarini soʻlitib, nishlarini oʻtkirroq qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. *[[Qozi]] besh bodiring yesa gar [[pora]],<br />Yuz poliz hukmiga topadi chora<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. * Qoʻlda tosh boʻlsa-yu tosh uzra [[ilon]],<br />[[Jinoyat]] boʻladi urmasang shu on<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == S == *Solmagin zaiflar diliga [[alam]],<br />Zoʻrroqning jabriga yoʻliqma sen ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Soʻzlagan vaqtimda ogʻzimdan beixtiyor yaramas, boʻlmagʻur [[soʻz]]lar ham chiqishi mumkin. [[Dushman]] esa ogʻzimdan chiqqan yomon soʻzlarnigina terib oladi. Chunki dushmanning nazari yomondan boʻlakka tushmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == T == * [[Taʼmagir]] koʻz dunyo moliga toʻymas,<br />Xuddi toʻlmaganidek shabnamga quduq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. *Tani tuproqda-yu [[dil]] boʻlsa uygʻoq,<br />Tirik murda dildan oʻsha yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == X == *[[Xato]], [[ayb]]lari yuziga aytilmagan kishi xatolarini [[hunar]], deb oʻylaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Xato]]lari aytilmagan kishi xatolarini toʻgʻri deb oʻylaydi{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Xoʻkizlar [[gunoh]] qilsa har qachon,<br />Poda sohibi toʻlaydi tovon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Y == * Yaxshiga yaxshi boʻl, yomonga yomon,<br />Gulga gul boʻlgin-u, tikonga tikon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilar ketidan agar choparsan,<br />Istaging, [[baxt]]ingni shunda toparsan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * [[Yigit]]lar uchun — sharm-hayo va bahodirlik, [[keksa]]lar uchun — sabr va maʼrifat yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * [[Yolgʻon]] beviqor qilur odamni,<br />Yolgʻon sharmisor qilur odamni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil,<br />Seni yaxshi nom birla yod etsin el<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. * Yosh [[xotin]]ning biqinida chol yotgandan koʻra shu biqinga kamon oʻqi botgani yaxshi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == Z == * [[Zulm]] koʻrsa davringda zolimdan el,<br />Oʻsha zulm sendan erur, yaxshi bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == Oʻ == *Oʻtirgil ochu bechora, yalongʻoch,<br />Vale nokasga aslo boʻlma muhtoj{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. * Oʻzgalar [[gʻam]]ini chekmasa odam,<br />Anga noloyiqdir [[inson]], degan nom<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * Oʻzingdan kuchsizlarning dillarini ogʻritma, ularga jabr-u jafo qilma, bir kun oʻzingdan kuchliroqning jabriga yoʻliqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=157}}. *Oʻzing topib yegan sirka-yu piyoz,<br />Oqsoqolning non-u barrasidan soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. *Oʻz toʻningga agar solsang yuz yamoq,<br />Oʻzga toʻnin soʻragandan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Gʻ == *Gʻanimning [[yolgʻon]]iga, laganbardorning shirin suxaniga uchma. Birinchisi [[ayyorlik]] toʻrini tashlagan, ikkinchisi esa yovuz jigʻildonini ochib turibdi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Gʻanim]] soʻziga kirish — [[xato]]lik, ammo unga teskari ish tutmoq uchun uni tinglamoq darkor. Bu — chinakam haq yoʻldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. *[[Gʻazab]] oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni [[dushman]]lariga yo yetadi, yo yetmaydi<ref name=":0" />. == Sh == *Shirin boʻlsa ham, qand kasalga zarar,<br />Davo boʻlgay achchiq, taxir dorilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. * Shohlar havosiga xilof boʻlsa hech,<br />[[Rost]] gapni ham aytma, bu havasdan kech<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:1210-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1291-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1292-yilda vafot etganlar]] cw9vy02wd4dotvml0doobd1by025i4a 31499 31474 2026-07-08T14:36:19Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31499 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Sadi_in_a_Rose_garden.jpg | wikipedia = Saʼdiy Sheroziy }} '''Saʼdiy Sheroziy''' ''(1210-yil; 1291 yoki 1292-yil)'' – forsigoʻy shoir, adib va mutafakkir. {{ABD}} == A == * Agarda [[muallim]] boʻlsa beozor,<br />Darsxonani qilgay bolalar [[bozor]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Agar [[tarbiyat]] koʻrmasa odam,<br />[[Eshak]] boʻlib qolur yuzga kirsa ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * Agar [[oqil]] odam [[nodon]]lar gurungiga tushib qolsa, ulardan izzat-ikrom kutmasin, agar nodon bemaʼni kalomi bilan oqilni yengsa, buning hech ajablanadigan joyi yoʻq, zero yoqutni tosh ham sindirishi mumkin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Agar qaysi yerda gʻarib xoʻrlansa, oʻsha [[mamlakat]] tezda vayron boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * Ayb izlash boʻlarkan tabiati, bas,<br />Tovus oyogʻidan oʻzgasini koʻrmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == B == * Barchaning joniga tegar darajada [[shafqat]]siz va uchragan kimsa seni turtib ketar darajada [[yuvvosh]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Bekitikcha [[soʻz]]ni aytib boʻlmaydi,<br />Har [[majlis]]da aytib, qaytib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Bemuruvvat [[erkak]] – [[ayol]]ga, taʼmagir [[obid]] – qaroqchiga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=44}}. * Bechora [[eshak]]ki betamizdir,<br />Yuk koʻtargani uchun azizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. *Bir qora chaqaga choʻzilsa qoʻlim,<br />Bir yarim tangaga kesilgani soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. *Bir cholga yoʻliqib Yunon yurtida,<br />Dedim, ey oqilu, zukko-yu, hushlik,<br />Insonga nima ish yaxshidir?<br />Dedi: „Xomushlik, xomushlik, yana xomushlik!“<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref> * Boshqalar moliga koʻngil qoʻymagil,<br/>Soʻngra koʻngil uzmoq juda ham mushkul{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Bu [[sham]] boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == D == * Diling kuymasin [[Umid|noumidlik]] bilan,<br />Yorugʻ kun tugʻilgay qaro kechadan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar [[xotin]],<br />Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Donishmand]] — baqqolning doʻkoniga oʻxshaydi: borini indamaygina koʻrsatadi-qoʻyadi, [[nodon]] esa lashkar nogʻorasining oʻzi: ovozi baland-u ichi boʻm-boʻsh va gʻarib<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. * Donishmandlar: „Oʻz gʻarazi, manfaatinigina koʻzlagan odam [[qarindosh]], xesh-aqrabo emasdir“, deganlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Dunyodagi barcha [[neʼmat]]lardan faqat yaxshi nom qoladi, hatto shuni ham qoldirolmagan odam [[baxt]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Dushmanlikdan emas [[chayon]] chaqishi,<br />Shunday tabiati, feʼlin xohishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. == E == * Ey gʻofil, koʻp oʻylab foyda-yu mol,<br />[[Umr]]ing sarmoyasin aylama poymol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == G == * Gunohsiz kishi soʻzga botir boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. == H == *Haddan oshgan [[gʻazab]] [[qoʻrquv]] tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida [[obroʻ]]yingni toʻkur<ref name=":0" />. * Hamrohini mushkul yoʻlda tashlab ketgan odam hech yerda [[halovat]] topmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. *Har narsaga bogʻlama [[koʻngil]],<br />Koʻngil uzmoq juda ham mushkul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Har neki [[bebaqo]]dir, [[koʻngil]] bermak xatodir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. == I == *Ikki kishi besamar ish qilgan va benaf tashvish chekkan: biri – [[boylik]] toʻplab, foydalana bilmagan va ikkinchisi – [[ilm]] oʻrganib, unga amal qilmagan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Ilgari tashqi koʻrinishi betartib, lekin ichki dunyosi chiroyli insonlar bor edi. Hozirgi insonlar esa tashqi koʻrinishi chiroyli, ichki dunyosi betartib<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. *Istamay [[mutolaa]] qilayotgan [[talaba]] – qanotsiz qush<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. == J == * [[Johil]] dovulga oʻxshaydi, ovozi juda kuchli, ammo ichi boʻshdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == K == * Kim agar oʻsibdi noz-u [[neʼmat]]da,<br />Holi ogʻir boʻlar, qolsa [[kulfat]]da<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=78}}. *Kim [[mehr]] koʻrgazdi yirtqich boʻriga,<br />Sitam-la shoʻr qoʻshdi qoʻyning shoʻriga<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. * Kim [[yovuzlik]] urugʻini sepsa, [[pushaymonlik]] yigʻar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. *[[Kitob]]i yoʻq [[olim]] – mevasiz daraxt<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni [[xotin]] mehri obod etar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == M == *[[Mardlik]] kuchda va shamshir oʻynatish sanʼatida emas, mardlik oʻzni tuta bilishda va [[adolat]]li boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * [[Mazlum]]lar [[dil]]ini ogʻritma bir zum,<br />Balki bir kun oʻzing boʻlasan mazlum<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == N == *Nechun soʻzlay, soʻzlamagan yaxshi on,<br />Ogʻizda til boshga erur posbon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * [[Nodon]]ning idroki – indamaslikda. Agar nodon buni tushunib yetsa, uning yarim [[dono]] boʻlgani shudir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. *Nokasga yoʻl koʻrgazmoq – goʻrga chiroq tutmoqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * [[Nuqson]]ingni doʻstdan soʻrab yurma, u aytmaydi. Yaxshisi [[dushman]]larning nima deyishini bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. == O == *Odamlar bilan ularning [[aql]]iga monand gaplash<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. *Odam [[til]]i bilan [[hayvon]]dan ustun. Ammo tildan nojoiz foydalansa, hayvondan battar!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}} *Ovlamoq uchun bir [[koʻngil]]ni nuqul,<br />Boshqasiga ozor bermoq nomaʼqul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. == Q == *[[Qanoat]] kishini qudratli qilur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. * [[Qarilik]] hayot gullarini soʻlitib, nishlarini oʻtkirroq qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. *[[Qozi]] besh bodiring yesa gar [[pora]],<br />Yuz poliz hukmiga topadi chora<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. * Qoʻlda tosh boʻlsa-yu tosh uzra [[ilon]],<br />[[Jinoyat]] boʻladi urmasang shu on<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == S == *Solmagin zaiflar diliga [[alam]],<br />Zoʻrroqning jabriga yoʻliqma sen ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Soʻzlagan vaqtimda ogʻzimdan beixtiyor yaramas, boʻlmagʻur [[soʻz]]lar ham chiqishi mumkin. [[Dushman]] esa ogʻzimdan chiqqan yomon soʻzlarnigina terib oladi. Chunki dushmanning nazari yomondan boʻlakka tushmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == T == * [[Taʼmagir]] koʻz dunyo moliga toʻymas,<br />Xuddi toʻlmaganidek shabnamga quduq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. *Tani tuproqda-yu [[dil]] boʻlsa uygʻoq,<br />Tirik murda dildan oʻsha yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == X == *[[Xato]], [[ayb]]lari yuziga aytilmagan kishi xatolarini [[hunar]], deb oʻylaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Xato]]lari aytilmagan kishi xatolarini toʻgʻri deb oʻylaydi{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Xoʻkizlar [[gunoh]] qilsa har qachon,<br />Poda sohibi toʻlaydi tovon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Y == * Yaxshiga yaxshi boʻl, yomonga yomon,<br />Gulga gul boʻlgin-u, tikonga tikon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilar ketidan agar choparsan,<br />Istaging, [[baxt]]ingni shunda toparsan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * [[Yigit]]lar uchun — sharm-hayo va bahodirlik, [[keksa]]lar uchun — sabr va maʼrifat yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * [[Yolgʻon]] beviqor qilur odamni,<br />Yolgʻon sharmisor qilur odamni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil,<br />Seni yaxshi nom birla yod etsin el<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. * Yosh [[xotin]]ning biqinida chol yotgandan koʻra shu biqinga kamon oʻqi botgani yaxshi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == Z == * [[Zulm]] koʻrsa davringda zolimdan el,<br />Oʻsha zulm sendan erur, yaxshi bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == Oʻ == *Oʻtirgil ochu bechora, yalongʻoch,<br />Vale nokasga aslo boʻlma muhtoj{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. * Oʻzgalar [[gʻam]]ini chekmasa odam,<br />Anga noloyiqdir [[inson]], degan nom<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * Oʻzingdan kuchsizlarning dillarini ogʻritma, ularga jabr-u jafo qilma, bir kun oʻzingdan kuchliroqning jabriga yoʻliqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=157}}. *Oʻzing topib yegan sirka-yu piyoz,<br />Oqsoqolning non-u barrasidan soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. *Oʻz toʻningga agar solsang yuz yamoq,<br />Oʻzga toʻnin soʻragandan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Gʻ == * Gʻanimning [[yolgʻon]]iga, laganbardorning shirin suxaniga uchma. Birinchisi [[ayyorlik]] toʻrini tashlagan, ikkinchisi esa yovuz jigʻildonini ochib turibdi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Gʻanim]] soʻziga kirish — [[xato]]lik, ammo unga teskari ish tutmoq uchun uni tinglamoq darkor. Bu — chinakam haq yoʻldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * [[Gʻazab]] oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Sh == *Shirin boʻlsa ham, qand kasalga zarar,<br />Davo boʻlgay achchiq, taxir dorilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. * Shohlar havosiga xilof boʻlsa hech,<br />[[Rost]] gapni ham aytma, bu havasdan kech<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:1210-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1291-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1292-yilda vafot etganlar]] knvx6ss0egn9tp42ng7ke90ypehazc8 31512 31499 2026-07-08T15:29:33Z Bekipediya 2189 /* H */ 31512 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Sadi_in_a_Rose_garden.jpg | wikipedia = Saʼdiy Sheroziy }} '''Saʼdiy Sheroziy''' ''(1210-yil; 1291 yoki 1292-yil)'' – forsigoʻy shoir, adib va mutafakkir. {{ABD}} == A == * Agarda [[muallim]] boʻlsa beozor,<br />Darsxonani qilgay bolalar [[bozor]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Agar [[tarbiyat]] koʻrmasa odam,<br />[[Eshak]] boʻlib qolur yuzga kirsa ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * Agar [[oqil]] odam [[nodon]]lar gurungiga tushib qolsa, ulardan izzat-ikrom kutmasin, agar nodon bemaʼni kalomi bilan oqilni yengsa, buning hech ajablanadigan joyi yoʻq, zero yoqutni tosh ham sindirishi mumkin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Agar qaysi yerda gʻarib xoʻrlansa, oʻsha [[mamlakat]] tezda vayron boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * Ayb izlash boʻlarkan tabiati, bas,<br />Tovus oyogʻidan oʻzgasini koʻrmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == B == * Barchaning joniga tegar darajada [[shafqat]]siz va uchragan kimsa seni turtib ketar darajada [[yuvvosh]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Bekitikcha [[soʻz]]ni aytib boʻlmaydi,<br />Har [[majlis]]da aytib, qaytib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Bemuruvvat [[erkak]] – [[ayol]]ga, taʼmagir [[obid]] – qaroqchiga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=44}}. * Bechora [[eshak]]ki betamizdir,<br />Yuk koʻtargani uchun azizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. *Bir qora chaqaga choʻzilsa qoʻlim,<br />Bir yarim tangaga kesilgani soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. *Bir cholga yoʻliqib Yunon yurtida,<br />Dedim, ey oqilu, zukko-yu, hushlik,<br />Insonga nima ish yaxshidir?<br />Dedi: „Xomushlik, xomushlik, yana xomushlik!“<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref> * Boshqalar moliga koʻngil qoʻymagil,<br/>Soʻngra koʻngil uzmoq juda ham mushkul{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Bu [[sham]] boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == D == * Diling kuymasin [[Umid|noumidlik]] bilan,<br />Yorugʻ kun tugʻilgay qaro kechadan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar [[xotin]],<br />Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Donishmand]] — baqqolning doʻkoniga oʻxshaydi: borini indamaygina koʻrsatadi-qoʻyadi, [[nodon]] esa lashkar nogʻorasining oʻzi: ovozi baland-u ichi boʻm-boʻsh va gʻarib<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. * Donishmandlar: „Oʻz gʻarazi, manfaatinigina koʻzlagan odam [[qarindosh]], xesh-aqrabo emasdir“, deganlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Dunyodagi barcha [[neʼmat]]lardan faqat yaxshi nom qoladi, hatto shuni ham qoldirolmagan odam [[baxt]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Dushmanlikdan emas [[chayon]] chaqishi,<br />Shunday tabiati, feʼlin xohishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. == E == * Ey gʻofil, koʻp oʻylab foyda-yu mol,<br />[[Umr]]ing sarmoyasin aylama poymol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == G == * Gunohsiz kishi soʻzga botir boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. == H == * Haddan oshgan [[gʻazab]] qoʻrquv tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida obroʻyingni toʻkur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. * Hamrohini mushkul yoʻlda tashlab ketgan odam hech yerda [[halovat]] topmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * Har narsaga bogʻlama [[koʻngil]],<br />Koʻngil uzmoq juda ham mushkul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Har neki [[bebaqo]]dir, [[koʻngil]] bermak xatodir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. == I == *Ikki kishi besamar ish qilgan va benaf tashvish chekkan: biri – [[boylik]] toʻplab, foydalana bilmagan va ikkinchisi – [[ilm]] oʻrganib, unga amal qilmagan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Ilgari tashqi koʻrinishi betartib, lekin ichki dunyosi chiroyli insonlar bor edi. Hozirgi insonlar esa tashqi koʻrinishi chiroyli, ichki dunyosi betartib<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. *Istamay [[mutolaa]] qilayotgan [[talaba]] – qanotsiz qush<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. == J == * [[Johil]] dovulga oʻxshaydi, ovozi juda kuchli, ammo ichi boʻshdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == K == * Kim agar oʻsibdi noz-u [[neʼmat]]da,<br />Holi ogʻir boʻlar, qolsa [[kulfat]]da<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=78}}. *Kim [[mehr]] koʻrgazdi yirtqich boʻriga,<br />Sitam-la shoʻr qoʻshdi qoʻyning shoʻriga<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. * Kim [[yovuzlik]] urugʻini sepsa, [[pushaymonlik]] yigʻar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. *[[Kitob]]i yoʻq [[olim]] – mevasiz daraxt<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni [[xotin]] mehri obod etar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == M == *[[Mardlik]] kuchda va shamshir oʻynatish sanʼatida emas, mardlik oʻzni tuta bilishda va [[adolat]]li boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * [[Mazlum]]lar [[dil]]ini ogʻritma bir zum,<br />Balki bir kun oʻzing boʻlasan mazlum<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == N == *Nechun soʻzlay, soʻzlamagan yaxshi on,<br />Ogʻizda til boshga erur posbon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * [[Nodon]]ning idroki – indamaslikda. Agar nodon buni tushunib yetsa, uning yarim [[dono]] boʻlgani shudir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. *Nokasga yoʻl koʻrgazmoq – goʻrga chiroq tutmoqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * [[Nuqson]]ingni doʻstdan soʻrab yurma, u aytmaydi. Yaxshisi [[dushman]]larning nima deyishini bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. == O == *Odamlar bilan ularning [[aql]]iga monand gaplash<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. *Odam [[til]]i bilan [[hayvon]]dan ustun. Ammo tildan nojoiz foydalansa, hayvondan battar!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}} *Ovlamoq uchun bir [[koʻngil]]ni nuqul,<br />Boshqasiga ozor bermoq nomaʼqul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. == Q == *[[Qanoat]] kishini qudratli qilur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. * [[Qarilik]] hayot gullarini soʻlitib, nishlarini oʻtkirroq qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. *[[Qozi]] besh bodiring yesa gar [[pora]],<br />Yuz poliz hukmiga topadi chora<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. * Qoʻlda tosh boʻlsa-yu tosh uzra [[ilon]],<br />[[Jinoyat]] boʻladi urmasang shu on<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == S == *Solmagin zaiflar diliga [[alam]],<br />Zoʻrroqning jabriga yoʻliqma sen ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Soʻzlagan vaqtimda ogʻzimdan beixtiyor yaramas, boʻlmagʻur [[soʻz]]lar ham chiqishi mumkin. [[Dushman]] esa ogʻzimdan chiqqan yomon soʻzlarnigina terib oladi. Chunki dushmanning nazari yomondan boʻlakka tushmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == T == * [[Taʼmagir]] koʻz dunyo moliga toʻymas,<br />Xuddi toʻlmaganidek shabnamga quduq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. *Tani tuproqda-yu [[dil]] boʻlsa uygʻoq,<br />Tirik murda dildan oʻsha yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == X == *[[Xato]], [[ayb]]lari yuziga aytilmagan kishi xatolarini [[hunar]], deb oʻylaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Xato]]lari aytilmagan kishi xatolarini toʻgʻri deb oʻylaydi{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Xoʻkizlar [[gunoh]] qilsa har qachon,<br />Poda sohibi toʻlaydi tovon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Y == * Yaxshiga yaxshi boʻl, yomonga yomon,<br />Gulga gul boʻlgin-u, tikonga tikon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilar ketidan agar choparsan,<br />Istaging, [[baxt]]ingni shunda toparsan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * [[Yigit]]lar uchun — sharm-hayo va bahodirlik, [[keksa]]lar uchun — sabr va maʼrifat yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * [[Yolgʻon]] beviqor qilur odamni,<br />Yolgʻon sharmisor qilur odamni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil,<br />Seni yaxshi nom birla yod etsin el<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. * Yosh [[xotin]]ning biqinida chol yotgandan koʻra shu biqinga kamon oʻqi botgani yaxshi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == Z == * [[Zulm]] koʻrsa davringda zolimdan el,<br />Oʻsha zulm sendan erur, yaxshi bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == Oʻ == *Oʻtirgil ochu bechora, yalongʻoch,<br />Vale nokasga aslo boʻlma muhtoj{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. * Oʻzgalar [[gʻam]]ini chekmasa odam,<br />Anga noloyiqdir [[inson]], degan nom<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * Oʻzingdan kuchsizlarning dillarini ogʻritma, ularga jabr-u jafo qilma, bir kun oʻzingdan kuchliroqning jabriga yoʻliqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=157}}. *Oʻzing topib yegan sirka-yu piyoz,<br />Oqsoqolning non-u barrasidan soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. *Oʻz toʻningga agar solsang yuz yamoq,<br />Oʻzga toʻnin soʻragandan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Gʻ == * Gʻanimning [[yolgʻon]]iga, laganbardorning shirin suxaniga uchma. Birinchisi [[ayyorlik]] toʻrini tashlagan, ikkinchisi esa yovuz jigʻildonini ochib turibdi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Gʻanim]] soʻziga kirish — [[xato]]lik, ammo unga teskari ish tutmoq uchun uni tinglamoq darkor. Bu — chinakam haq yoʻldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * [[Gʻazab]] oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Sh == *Shirin boʻlsa ham, qand kasalga zarar,<br />Davo boʻlgay achchiq, taxir dorilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. * Shohlar havosiga xilof boʻlsa hech,<br />[[Rost]] gapni ham aytma, bu havasdan kech<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:1210-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1291-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1292-yilda vafot etganlar]] gzbfay33e6rvl4w94rximzz9149e167 31540 31512 2026-07-08T15:54:31Z Bekipediya 2189 /* H */ 31540 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Tasvir = Sadi_in_a_Rose_garden.jpg | wikipedia = Saʼdiy Sheroziy }} '''Saʼdiy Sheroziy''' ''(1210-yil; 1291 yoki 1292-yil)'' – forsigoʻy shoir, adib va mutafakkir. {{ABD}} == A == * Agarda [[muallim]] boʻlsa beozor,<br />Darsxonani qilgay bolalar [[bozor]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Agar [[tarbiyat]] koʻrmasa odam,<br />[[Eshak]] boʻlib qolur yuzga kirsa ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * Agar [[oqil]] odam [[nodon]]lar gurungiga tushib qolsa, ulardan izzat-ikrom kutmasin, agar nodon bemaʼni kalomi bilan oqilni yengsa, buning hech ajablanadigan joyi yoʻq, zero yoqutni tosh ham sindirishi mumkin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Agar qaysi yerda gʻarib xoʻrlansa, oʻsha [[mamlakat]] tezda vayron boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * Ayb izlash boʻlarkan tabiati, bas,<br />Tovus oyogʻidan oʻzgasini koʻrmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == B == * Barchaning joniga tegar darajada [[shafqat]]siz va uchragan kimsa seni turtib ketar darajada [[yuvvosh]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Bekitikcha [[soʻz]]ni aytib boʻlmaydi,<br />Har [[majlis]]da aytib, qaytib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Bemuruvvat [[erkak]] – [[ayol]]ga, taʼmagir [[obid]] – qaroqchiga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=44}}. * Bechora [[eshak]]ki betamizdir,<br />Yuk koʻtargani uchun azizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. *Bir qora chaqaga choʻzilsa qoʻlim,<br />Bir yarim tangaga kesilgani soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. *Bir cholga yoʻliqib Yunon yurtida,<br />Dedim, ey oqilu, zukko-yu, hushlik,<br />Insonga nima ish yaxshidir?<br />Dedi: „Xomushlik, xomushlik, yana xomushlik!“<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref> * Boshqalar moliga koʻngil qoʻymagil,<br/>Soʻngra koʻngil uzmoq juda ham mushkul{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Bu [[sham]] boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == D == * Diling kuymasin [[Umid|noumidlik]] bilan,<br />Yorugʻ kun tugʻilgay qaro kechadan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar [[xotin]],<br />Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Donishmand]] — baqqolning doʻkoniga oʻxshaydi: borini indamaygina koʻrsatadi-qoʻyadi, [[nodon]] esa lashkar nogʻorasining oʻzi: ovozi baland-u ichi boʻm-boʻsh va gʻarib<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. * Donishmandlar: „Oʻz gʻarazi, manfaatinigina koʻzlagan odam [[qarindosh]], xesh-aqrabo emasdir“, deganlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Dunyodagi barcha [[neʼmat]]lardan faqat yaxshi nom qoladi, hatto shuni ham qoldirolmagan odam [[baxt]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Dushmanlikdan emas [[chayon]] chaqishi,<br />Shunday tabiati, feʼlin xohishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. == E == * Ey gʻofil, koʻp oʻylab foyda-yu mol,<br />[[Umr]]ing sarmoyasin aylama poymol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == G == * Gunohsiz kishi soʻzga botir boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. == H == * Haddan oshgan [[gʻazab]] qoʻrquv tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida obroʻyingni toʻkur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. * Hamrohini mushkul yoʻlda tashlab ketgan odam hech yerda [[halovat]] topmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * Har narsaga bogʻlama [[koʻngil]],<br />Koʻngil uzmoq juda ham mushkul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Har neki [[bebaqo]]dir, [[koʻngil]] bermak xatodir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. * [[Hasad]]chi kishi Xudoning davlatidan baxildur{{sfn|Tursun|2006|p=191}}. == I == *Ikki kishi besamar ish qilgan va benaf tashvish chekkan: biri – [[boylik]] toʻplab, foydalana bilmagan va ikkinchisi – [[ilm]] oʻrganib, unga amal qilmagan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Ilgari tashqi koʻrinishi betartib, lekin ichki dunyosi chiroyli insonlar bor edi. Hozirgi insonlar esa tashqi koʻrinishi chiroyli, ichki dunyosi betartib<ref name="Hayotimiz kengurulari">{{Kitob manbasi |title=Hayotimiz kengurulari. |author=Sanjar Xoʻja |publisher=Muharrir nashriyoti |editor=Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said |year=2022 |location=Toshkent |pages=160}}</ref>. *Istamay [[mutolaa]] qilayotgan [[talaba]] – qanotsiz qush<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. == J == * [[Johil]] dovulga oʻxshaydi, ovozi juda kuchli, ammo ichi boʻshdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == K == * Kim agar oʻsibdi noz-u [[neʼmat]]da,<br />Holi ogʻir boʻlar, qolsa [[kulfat]]da<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=78}}. *Kim [[mehr]] koʻrgazdi yirtqich boʻriga,<br />Sitam-la shoʻr qoʻshdi qoʻyning shoʻriga<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. * Kim [[yovuzlik]] urugʻini sepsa, [[pushaymonlik]] yigʻar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. *[[Kitob]]i yoʻq [[olim]] – mevasiz daraxt<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. *Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,<br />Uyingni [[xotin]] mehri obod etar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == M == *[[Mardlik]] kuchda va shamshir oʻynatish sanʼatida emas, mardlik oʻzni tuta bilishda va [[adolat]]li boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * [[Mazlum]]lar [[dil]]ini ogʻritma bir zum,<br />Balki bir kun oʻzing boʻlasan mazlum<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == N == *Nechun soʻzlay, soʻzlamagan yaxshi on,<br />Ogʻizda til boshga erur posbon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * [[Nodon]]ning idroki – indamaslikda. Agar nodon buni tushunib yetsa, uning yarim [[dono]] boʻlgani shudir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. *Nokasga yoʻl koʻrgazmoq – goʻrga chiroq tutmoqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * [[Nuqson]]ingni doʻstdan soʻrab yurma, u aytmaydi. Yaxshisi [[dushman]]larning nima deyishini bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. == O == *Odamlar bilan ularning [[aql]]iga monand gaplash<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. *Odam [[til]]i bilan [[hayvon]]dan ustun. Ammo tildan nojoiz foydalansa, hayvondan battar!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}} *Ovlamoq uchun bir [[koʻngil]]ni nuqul,<br />Boshqasiga ozor bermoq nomaʼqul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. == Q == *[[Qanoat]] kishini qudratli qilur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. * [[Qarilik]] hayot gullarini soʻlitib, nishlarini oʻtkirroq qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. *[[Qozi]] besh bodiring yesa gar [[pora]],<br />Yuz poliz hukmiga topadi chora<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=105}}. * Qoʻlda tosh boʻlsa-yu tosh uzra [[ilon]],<br />[[Jinoyat]] boʻladi urmasang shu on<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == S == *Solmagin zaiflar diliga [[alam]],<br />Zoʻrroqning jabriga yoʻliqma sen ham<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Soʻzlagan vaqtimda ogʻzimdan beixtiyor yaramas, boʻlmagʻur [[soʻz]]lar ham chiqishi mumkin. [[Dushman]] esa ogʻzimdan chiqqan yomon soʻzlarnigina terib oladi. Chunki dushmanning nazari yomondan boʻlakka tushmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == T == * [[Taʼmagir]] koʻz dunyo moliga toʻymas,<br />Xuddi toʻlmaganidek shabnamga quduq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. *Tani tuproqda-yu [[dil]] boʻlsa uygʻoq,<br />Tirik murda dildan oʻsha yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. == X == *[[Xato]], [[ayb]]lari yuziga aytilmagan kishi xatolarini [[hunar]], deb oʻylaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Xato]]lari aytilmagan kishi xatolarini toʻgʻri deb oʻylaydi{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Xoʻkizlar [[gunoh]] qilsa har qachon,<br />Poda sohibi toʻlaydi tovon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Y == * Yaxshiga yaxshi boʻl, yomonga yomon,<br />Gulga gul boʻlgin-u, tikonga tikon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilar ketidan agar choparsan,<br />Istaging, [[baxt]]ingni shunda toparsan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * [[Yigit]]lar uchun — sharm-hayo va bahodirlik, [[keksa]]lar uchun — sabr va maʼrifat yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * [[Yolgʻon]] beviqor qilur odamni,<br />Yolgʻon sharmisor qilur odamni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil,<br />Seni yaxshi nom birla yod etsin el<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. * Yosh [[xotin]]ning biqinida chol yotgandan koʻra shu biqinga kamon oʻqi botgani yaxshi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == Z == * [[Zulm]] koʻrsa davringda zolimdan el,<br />Oʻsha zulm sendan erur, yaxshi bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == Oʻ == *Oʻtirgil ochu bechora, yalongʻoch,<br />Vale nokasga aslo boʻlma muhtoj{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. * Oʻzgalar [[gʻam]]ini chekmasa odam,<br />Anga noloyiqdir [[inson]], degan nom<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * Oʻzingdan kuchsizlarning dillarini ogʻritma, ularga jabr-u jafo qilma, bir kun oʻzingdan kuchliroqning jabriga yoʻliqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=157}}. *Oʻzing topib yegan sirka-yu piyoz,<br />Oqsoqolning non-u barrasidan soz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. *Oʻz toʻningga agar solsang yuz yamoq,<br />Oʻzga toʻnin soʻragandan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Gʻ == * Gʻanimning [[yolgʻon]]iga, laganbardorning shirin suxaniga uchma. Birinchisi [[ayyorlik]] toʻrini tashlagan, ikkinchisi esa yovuz jigʻildonini ochib turibdi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Gʻanim]] soʻziga kirish — [[xato]]lik, ammo unga teskari ish tutmoq uchun uni tinglamoq darkor. Bu — chinakam haq yoʻldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * [[Gʻazab]] oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Sh == *Shirin boʻlsa ham, qand kasalga zarar,<br />Davo boʻlgay achchiq, taxir dorilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=85}}. * Shohlar havosiga xilof boʻlsa hech,<br />[[Rost]] gapni ham aytma, bu havasdan kech<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:1210-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1291-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1292-yilda vafot etganlar]] 7v261vwtob6mzjd0egk2a95e78ang83 0 3956 31445 31329 2026-07-08T13:40:42Z Bekipediya 2189 /* E */ 31445 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Hasan al-Basriy | Tasvir = الحسن البصري.png | wikipedia = Hasan al-Basriy | source = Hasan al-Basriy | commons = Hasan al-Basriy }} '''Hasan al-Basriy''' ({{taxminan}} 642-yil — 728-yil 15-oktyabr) – ilk sunniy musulmon voiz, ilohiyotchi, tafsirchi, olim, qozi va tasavvufchi edi. {{ABD}} == A == * Agar [[munofiq]]larning [[gunoh]]lari yer yuzidagi oʻsimliklar singari boʻlsaydi, oyoq bosishga joy topolmasdik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=35}}. * [[Alloh]] bandasi uchun biron [[yaxshilik]]ni niyat qilganda, unga bir [[dunyo]]lik beradi, u tugagach, yana beradi. Agar bandasining nazarida bu dunyolik haqir koʻrinsa, unga ahamiyat bermasa, Alloh yanada moʻlroq beradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=70}}{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * [[Alloh]]ga ont ichib aytamanki, [[pul]] aziz qilgan har insonni Alloh xor aylagay<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=71}}. * [[Alloh]]ga qasamki, qay bir banda [[doʻzax]]ga aniq ishonsa, unga keng dunyo tor boʻlib qoladi. [[Munofiq]] esa doʻzax garchi mana shu devorning ortida turgan boʻlsa ham, unga tushmagunicha [[shubha]] qilaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=24}}. * [[Alloh taolo]] hokimlarga uchta narsani bildirdi: havoyi nafsga ergashmaslikni, Alloh taolodan qoʻrqishni va insonlardan qoʻrqmaslikni, Alloh oyatlarini ozgina [[pul]]ga sotmaslikni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=33}}. * [[Amal]] qilmay turib, [[jannat]]ni talab etish [[gunoh]]lardan biridir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=23}}. == B == * Bir kishi [[ilm]] oʻrganib, soʻng uni boshqalarga oʻrgatishi ham amal hisoblanadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * Birodarlarimiz biz uchun ahli oilamizdan ham qimmatliroqdir. Chunki ahlimiz bizga nuqul [[islomda dunyo|dunyoni]] eslatadi, birodarlarimiz esa — [[oxirat]]ni!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}} * Bir soatlik [[tafakkur]] kechasi bilan qoim turishdan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=61}}. == D == * [[Dunyo]] kezib [[oxirat]]ini topganni koʻrmadik, lekin oxiratini qidirib, dunyosini topganlarni koʻrdik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=70}}. == E == * Ey odam bolasi, nega birodaringga [[hasad]] qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}} * Ey Odam bolasi, sening sahifang ochildi, ikki [[hurmat]]li farishta senga vakil qilindi. Bittasi oʻng tarafingda turib [[yaxshilik]]laringni yozadi, ikkinchisi chap tomoningda [[yomonlik]]laringni bitadi. Nimani xohlasang, qilaver. Vafot etganingda sahifang berkitiladi va qabringda boʻyningga osib qoʻyiladi. [[Qiyomat]] kuni shunday holda qabringdan chiqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=25-26}}. * Eng quturgan hayvon ham pishiq qarmoq bilan ilintirishga [[nafs]]ingchalik loyiq emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. == F == * [[Fikr]] – [[yaxshilik]] va [[yomonlik]]larni koʻrsatadigan oyina<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. == G == * [[Gunoh]] qilmaslik [[tavba]] qilishdan osonroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=49}}. == H == * [[Halovat]]ni 3 narsadan – [[namoz]]dan, [[Qurʼon]]dan va zikrdan qidiring. Topsangiz, davom eting. Topa olmasangiz, bilingki, eshik yopiqdir<ref name="hikmatlar" />. * [[Hammom]]ga ikki izor bilan kirish durust. Birinchi izor [[avrat]] uchun, ikkinchisi — [[koʻz]] uchun, yaʼni koʻzini odamlarning avratidan toʻsish uchun<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}}. == I == * [[Ilm]] talab qilinglar, faqat [[ilm]]ni [[hilm]] (muloyimlik) va [[viqor]] bilan yashiringlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. == K == * Kimning kalomi [[hikmat]] boʻlmasa, u lagʻvdir, kimning [[sukut]]i [[tafakkur]] boʻlmasa, u sahvdir, kimning nazari [[ibrat]] boʻlmasa, u lahvdir (oʻyindir)<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * Kim senga gap yetkazsa, bilginki, sening gapingni ham boshqaga yetkazadi<ref name=":0" />. * Kishi [[ahli ayol]]iga ishlatish uchun [[qarz]] soʻrab, keyin uni uzishga harakat qilsa-yu shu qarz bilan vafot etib qolsa, Alloh taolo uning daʼvogarlarini rozi qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=180-181}}. == L == * „[[La ilaha illalloh]]“ – [[jannat]]ning bahosidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=34}}. == M == * Men shunday insonlarni koʻrdimki, ular uchun [[Dunyo (islom)|dunyo]] hayoti shu sizlar kezib yurgan tuproqdan ham tuban. Dunyo ortdimi yo yoʻq boʻldimi, unga kulib boqdimi, bunga kulib boqdimi – hech ahamiyat bermaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=74}}. * [[Moʻmin]] degan oʻz [[nafs]]ining hokimi boʻlmogʻi kerak. U nafsini [[Alloh]] uchun hisob berdiradi. Dunyoda nafs bilan hisob-kitob qilganlarning [[oxirat]]dagi hisob-kitobi osonroq oʻtadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. == N == * Neʼmat berilgan paytda hamma bir xil. Sinov paytida esa hamma har xil<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == O == * Odamlarga soʻzing bilan emas, amaling bilan vaʼz-nasihat qil – ibrat boʻl!<ref name="hikmatlar" /> * Odamzot uch narsaga afsuslanib bu dunyodan koʻchadi: toʻplagan moli va [[Boylik|boyligi]] bilan toʻymaydi, [[orzu]]lariga erisholmaydi, [[oxirat]] hayoti uchun hozirligini qilolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. * [[Olim]]lar boʻlmaganida insonlar chorva mollari kabi boʻlib qolardilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=17}}. * [[Olim]]lar yulduzlarga oʻxshaydi. Agar koʻrinib tursa, odamlar ular bilan yoʻl topishadi. Agar koʻzdan yoʻqolib, [[zulmat]]da qolsalar, qayoqqa yurishni bilmay hayron qolishadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=18}}. * [[Olim]]larning [[ilm]]ini, [[faylasuf]]lar [[nazariya]]sini toʻplab, amalda [[nodon]]lar darajasida ish koʻruvchilardan boʻlma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=12}} * [[Olim]]larning jazosi – [[qalb]]larining oʻlganidir. [[Qalb]]ning oʻlishi esa ilmi va uxroviy amallari boʻla turib, dunyoviy [[niyat]]lar ketida yurganidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=10–11}}. * [[Olim]]lar qalamlarining siyohi [[shahid]]lar qoni bilan oʻlchanadi. Shunda olimlar qalamlarining siyohi shahidlar qonidan ogʻir keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. * [[Oqil]]lar zikrdan [[tafakkur]]ga, tafakkurdan [[zikr]]ga oʻtadilar. [[Qalb]]larining gapirishini talab qiladilar. Va nihoyat qalblari [[hikmatli soʻzlar]]ni ayta boshlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. == P == * [[Pul]]ni oʻylab sarf qilmoq yarim [[foyda]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. == Q == * Quyoshning har botishida bir parcha kamayishing bor<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. == S == * [[Savob]] ish [[qalb]]ga [[nur]] va badanga quvvat boʻlur. [[Gunoh]] ish [[qalb]]ga [[zulmat]] va badanga behollik boʻlur<ref name="hikmatlar" />. * Sizlar xohlagancha [[ilm]] oʻrganaveringlar. Allohga qasamki, amal qilmaguningizcha Alloh sizlarga uning uchun [[ajr]] bermaydi. [[Ahmoq]]lar [[himmat]]i rivoyat qilish, ulamolar himmati rioya qilishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=9}}. * [[Soʻz]] [[amal]] bilan durust boʻladi. Amal va soʻz [[niyat]] bilan durust boʻladi. Soʻz, amal va niyat [[sunnat]] bilan durust boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=33}}. == T == * Torlik-[[ziqnalik]] qilmanglar, aks holda sizlarga torlik qilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=102}}. * Toʻrtta narsa kishining [[muruvvat]]idan: tilining rostgoʻyligi, birodarlarining xato-kamchiliklarini kechirishi, ahli zamonining taniqli kishisiga [[saxovat]] qilishi, tanish va qoʻshnilarga ozor berishdan tiyilishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=136}}. == X == * Xotinining [[nafs]]oniy orzulariga boʻysungan har bir erkakni Alloh jahannam otashiga otmay qoʻymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == Y == * Yaxshi gap – amri maʼruf, nahiy munkar, qilmu avf, kechirim va shirin soʻzlardan iboratdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. * Yaxshi [[qoʻshni]] senga [[ziyon]] va [[tashvish]] yetkazmaydigan qoʻshni emas (aslida bunday qoʻshni ham yaxshi), balki sening yomonligingga chidab yashayotgan qoʻshnidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}}. == Oʻ == * [[Oʻlim]] dunyo hayotini bir pul qildi. Shu tufayli [[farosat]]li insonlarga quvonish uchun hech imkon qoldirmadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=114}}. == Sh == * [[Shirk]]dan saqlangan [[qalb]] salim qalbdir{{sfn|Tursun|2006|p=55}}. * Shunday qavmlarni koʻrdimki, ayblari yoʻq edi. Lekin birovlarning aybini gapira boshlaganidan keyin, Alloh ularning oʻzlarini ham gunohkor qilib qoʻydi. Yana bir qavmlarni koʻrdimki, ayblari bor edi. Birovlarning aybini aytishdan tilni tiyishgan edi, Alloh ularning ayblarini yashirdi<ref name="hikmatlar" />. == Haqida == {{Q|Koʻpincha yoki baʼzan Hasan al-Basriyga oʻxshash buyuklarni Xajjoj zolimga oʻxshashlar tugʻadilar, goʻyo shoʻr dengiz suvidan dur-marjonlar chiqqani kabi{{sfn|Tursun|2006|p=106}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Musulmon olimlar]] [[Turkum:Notiqlar]] [[Turkum:642-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:728-yilda vafot etganlar]] 6ji4hocv55se2edo5lz27aq0obxemxw 31491 31445 2026-07-08T14:29:53Z Bekipediya 2189 /* K */ 31491 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Hasan al-Basriy | Tasvir = الحسن البصري.png | wikipedia = Hasan al-Basriy | source = Hasan al-Basriy | commons = Hasan al-Basriy }} '''Hasan al-Basriy''' ({{taxminan}} 642-yil — 728-yil 15-oktyabr) – ilk sunniy musulmon voiz, ilohiyotchi, tafsirchi, olim, qozi va tasavvufchi edi. {{ABD}} == A == * Agar [[munofiq]]larning [[gunoh]]lari yer yuzidagi oʻsimliklar singari boʻlsaydi, oyoq bosishga joy topolmasdik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=35}}. * [[Alloh]] bandasi uchun biron [[yaxshilik]]ni niyat qilganda, unga bir [[dunyo]]lik beradi, u tugagach, yana beradi. Agar bandasining nazarida bu dunyolik haqir koʻrinsa, unga ahamiyat bermasa, Alloh yanada moʻlroq beradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=70}}{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * [[Alloh]]ga ont ichib aytamanki, [[pul]] aziz qilgan har insonni Alloh xor aylagay<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=71}}. * [[Alloh]]ga qasamki, qay bir banda [[doʻzax]]ga aniq ishonsa, unga keng dunyo tor boʻlib qoladi. [[Munofiq]] esa doʻzax garchi mana shu devorning ortida turgan boʻlsa ham, unga tushmagunicha [[shubha]] qilaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=24}}. * [[Alloh taolo]] hokimlarga uchta narsani bildirdi: havoyi nafsga ergashmaslikni, Alloh taolodan qoʻrqishni va insonlardan qoʻrqmaslikni, Alloh oyatlarini ozgina [[pul]]ga sotmaslikni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=33}}. * [[Amal]] qilmay turib, [[jannat]]ni talab etish [[gunoh]]lardan biridir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=23}}. == B == * Bir kishi [[ilm]] oʻrganib, soʻng uni boshqalarga oʻrgatishi ham amal hisoblanadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * Birodarlarimiz biz uchun ahli oilamizdan ham qimmatliroqdir. Chunki ahlimiz bizga nuqul [[islomda dunyo|dunyoni]] eslatadi, birodarlarimiz esa — [[oxirat]]ni!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}} * Bir soatlik [[tafakkur]] kechasi bilan qoim turishdan yaxshiroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=61}}. == D == * [[Dunyo]] kezib [[oxirat]]ini topganni koʻrmadik, lekin oxiratini qidirib, dunyosini topganlarni koʻrdik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=70}}. == E == * Ey odam bolasi, nega birodaringga [[hasad]] qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}} * Ey Odam bolasi, sening sahifang ochildi, ikki [[hurmat]]li farishta senga vakil qilindi. Bittasi oʻng tarafingda turib [[yaxshilik]]laringni yozadi, ikkinchisi chap tomoningda [[yomonlik]]laringni bitadi. Nimani xohlasang, qilaver. Vafot etganingda sahifang berkitiladi va qabringda boʻyningga osib qoʻyiladi. [[Qiyomat]] kuni shunday holda qabringdan chiqasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=25-26}}. * Eng quturgan hayvon ham pishiq qarmoq bilan ilintirishga [[nafs]]ingchalik loyiq emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. == F == * [[Fikr]] – [[yaxshilik]] va [[yomonlik]]larni koʻrsatadigan oyina<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. == G == * [[Gunoh]] qilmaslik [[tavba]] qilishdan osonroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=49}}. == H == * [[Halovat]]ni 3 narsadan – [[namoz]]dan, [[Qurʼon]]dan va zikrdan qidiring. Topsangiz, davom eting. Topa olmasangiz, bilingki, eshik yopiqdir<ref name="hikmatlar" />. * [[Hammom]]ga ikki izor bilan kirish durust. Birinchi izor [[avrat]] uchun, ikkinchisi — [[koʻz]] uchun, yaʼni koʻzini odamlarning avratidan toʻsish uchun<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}}. == I == * [[Ilm]] talab qilinglar, faqat [[ilm]]ni [[hilm]] (muloyimlik) va [[viqor]] bilan yashiringlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. == K == * Kimning kalomi [[hikmat]] boʻlmasa, u lagʻvdir, kimning [[sukut]]i [[tafakkur]] boʻlmasa, u sahvdir, kimning nazari [[ibrat]] boʻlmasa, u lahvdir (oʻyindir)<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * Kim senga gap yetkazsa, bilginki, sening gapingni ham boshqaga yetkazadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. * Kishi [[ahli ayol]]iga ishlatish uchun [[qarz]] soʻrab, keyin uni uzishga harakat qilsa-yu shu qarz bilan vafot etib qolsa, Alloh taolo uning daʼvogarlarini rozi qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=180-181}}. == L == * „[[La ilaha illalloh]]“ – [[jannat]]ning bahosidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=34}}. == M == * Men shunday insonlarni koʻrdimki, ular uchun [[Dunyo (islom)|dunyo]] hayoti shu sizlar kezib yurgan tuproqdan ham tuban. Dunyo ortdimi yo yoʻq boʻldimi, unga kulib boqdimi, bunga kulib boqdimi – hech ahamiyat bermaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=74}}. * [[Moʻmin]] degan oʻz [[nafs]]ining hokimi boʻlmogʻi kerak. U nafsini [[Alloh]] uchun hisob berdiradi. Dunyoda nafs bilan hisob-kitob qilganlarning [[oxirat]]dagi hisob-kitobi osonroq oʻtadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. == N == * Neʼmat berilgan paytda hamma bir xil. Sinov paytida esa hamma har xil<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == O == * Odamlarga soʻzing bilan emas, amaling bilan vaʼz-nasihat qil – ibrat boʻl!<ref name="hikmatlar" /> * Odamzot uch narsaga afsuslanib bu dunyodan koʻchadi: toʻplagan moli va [[Boylik|boyligi]] bilan toʻymaydi, [[orzu]]lariga erisholmaydi, [[oxirat]] hayoti uchun hozirligini qilolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. * [[Olim]]lar boʻlmaganida insonlar chorva mollari kabi boʻlib qolardilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=17}}. * [[Olim]]lar yulduzlarga oʻxshaydi. Agar koʻrinib tursa, odamlar ular bilan yoʻl topishadi. Agar koʻzdan yoʻqolib, [[zulmat]]da qolsalar, qayoqqa yurishni bilmay hayron qolishadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=18}}. * [[Olim]]larning [[ilm]]ini, [[faylasuf]]lar [[nazariya]]sini toʻplab, amalda [[nodon]]lar darajasida ish koʻruvchilardan boʻlma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=12}} * [[Olim]]larning jazosi – [[qalb]]larining oʻlganidir. [[Qalb]]ning oʻlishi esa ilmi va uxroviy amallari boʻla turib, dunyoviy [[niyat]]lar ketida yurganidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=10–11}}. * [[Olim]]lar qalamlarining siyohi [[shahid]]lar qoni bilan oʻlchanadi. Shunda olimlar qalamlarining siyohi shahidlar qonidan ogʻir keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. * [[Oqil]]lar zikrdan [[tafakkur]]ga, tafakkurdan [[zikr]]ga oʻtadilar. [[Qalb]]larining gapirishini talab qiladilar. Va nihoyat qalblari [[hikmatli soʻzlar]]ni ayta boshlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. == P == * [[Pul]]ni oʻylab sarf qilmoq yarim [[foyda]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. == Q == * Quyoshning har botishida bir parcha kamayishing bor<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. == S == * [[Savob]] ish [[qalb]]ga [[nur]] va badanga quvvat boʻlur. [[Gunoh]] ish [[qalb]]ga [[zulmat]] va badanga behollik boʻlur<ref name="hikmatlar" />. * Sizlar xohlagancha [[ilm]] oʻrganaveringlar. Allohga qasamki, amal qilmaguningizcha Alloh sizlarga uning uchun [[ajr]] bermaydi. [[Ahmoq]]lar [[himmat]]i rivoyat qilish, ulamolar himmati rioya qilishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=9}}. * [[Soʻz]] [[amal]] bilan durust boʻladi. Amal va soʻz [[niyat]] bilan durust boʻladi. Soʻz, amal va niyat [[sunnat]] bilan durust boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=33}}. == T == * Torlik-[[ziqnalik]] qilmanglar, aks holda sizlarga torlik qilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=102}}. * Toʻrtta narsa kishining [[muruvvat]]idan: tilining rostgoʻyligi, birodarlarining xato-kamchiliklarini kechirishi, ahli zamonining taniqli kishisiga [[saxovat]] qilishi, tanish va qoʻshnilarga ozor berishdan tiyilishi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=136}}. == X == * Xotinining [[nafs]]oniy orzulariga boʻysungan har bir erkakni Alloh jahannam otashiga otmay qoʻymaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == Y == * Yaxshi gap – amri maʼruf, nahiy munkar, qilmu avf, kechirim va shirin soʻzlardan iboratdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. * Yaxshi [[qoʻshni]] senga [[ziyon]] va [[tashvish]] yetkazmaydigan qoʻshni emas (aslida bunday qoʻshni ham yaxshi), balki sening yomonligingga chidab yashayotgan qoʻshnidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}}. == Oʻ == * [[Oʻlim]] dunyo hayotini bir pul qildi. Shu tufayli [[farosat]]li insonlarga quvonish uchun hech imkon qoldirmadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=114}}. == Sh == * [[Shirk]]dan saqlangan [[qalb]] salim qalbdir{{sfn|Tursun|2006|p=55}}. * Shunday qavmlarni koʻrdimki, ayblari yoʻq edi. Lekin birovlarning aybini gapira boshlaganidan keyin, Alloh ularning oʻzlarini ham gunohkor qilib qoʻydi. Yana bir qavmlarni koʻrdimki, ayblari bor edi. Birovlarning aybini aytishdan tilni tiyishgan edi, Alloh ularning ayblarini yashirdi<ref name="hikmatlar" />. == Haqida == {{Q|Koʻpincha yoki baʼzan Hasan al-Basriyga oʻxshash buyuklarni Xajjoj zolimga oʻxshashlar tugʻadilar, goʻyo shoʻr dengiz suvidan dur-marjonlar chiqqani kabi{{sfn|Tursun|2006|p=106}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Musulmon olimlar]] [[Turkum:Notiqlar]] [[Turkum:642-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:728-yilda vafot etganlar]] crc88eq505scidg0uxd6kgnm6aftl91 0 3964 31514 20626 2026-07-08T15:32:49Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31514 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Shofiʼiy | Tasvir = Imam Al-Shafi'i, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png | wikipedia = Shofiʼiy }} '''Abu Abdulloh Muhammad ibn Idris ibn Abbos ash-Shofiʼiy''' ''(767-yil; 820-yil)'' — imom, shofiʼiylik mazhabining asoschisi, faqih. == Iqtiboslar == <!-- B --> * Bir oʻzimga [[nasihat]] qilsang, haqiqatan ham [[nasihat]] qilgan sanalasan. Lekin koʻpchilikning oldida [[nasihat]] qilsang, meni sharmanda qilgan boʻlasan<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. <!-- G --> * Gapirishda [[sukut]]dan, anglab yetishda [[fikr]]dan madad olinglar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. <!-- I --> * [[Ilm]]dan nasibador kishilar ozgina olgan ilmiga xursand boʻlib, birgina narsani unutganida xafa boʻlishi ilmning sharafiga yetarli dalildir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=13}}. * [[Ilm]] oʻrganish nafl [[ibodat]]idan afzalroq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=16}}. <!-- K --> * Kim dunyo [[muhabbat]]i bilan Xoliqning [[sevgi]]sini bir [[qalb]]da jamladim desa, [[yolgʻon]] soʻzlabdi<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=51}}. * Kim [[Qurʼon]]ni yod olsa, qadri baland boʻladi. Kim uning maʼnolarini anglasa, darajasi koʻtariladi. Kim [[hadis]]ni yodlasa, darajasi koʻtariladi. Kim arabiyni va [[sheʼr]]ni oʻrgansa, tabiati teranlashadi. Kim [[nafs]]ini saqlamasa, unga ilm foyda bermaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. * Kishi agar bir [[ilm]]ni oʻrganib, soʻng boshqa ilmlarga yuzlansa-da, ulardan nimani bilmasligini tushunsa, ana oʻshanda [[olim]] boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=17}}. <!-- N --> * [[Nafs]]ini tiymagan kishiga [[ilm]]i foyda bermaydi{{sfn|Tursun|2006|p=93}}. <!-- Q --> * Qilich va nayza bilan hosil boʻlmagan koʻp ishlar yumshoqlik, [[muloyimlik]] bilan hosil boʻladi. [[Gʻazab]] keltirgan zarar gʻazablangan kishining oʻziga qaytar<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. * [[Qurʼon]]ni oʻrgangan kishining qadr-qimmati ortib boraveradi<ref name="hikmatlar" />. <!-- S --> * [[Sukut]] saqlagan holda gaplashmoqqa, [[tafakkur]] bilan masala hal qilmoqqa yordam talab qilingiz<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=141}}. <!-- Y --> * Yomon suhbatdosh bilan gaplashib oʻtirgandan koʻra [[yolgʻizlik|yolgʻiz]] qolib, jimgina oʻtirgan yaxshi<ref name="hikmatlar" />. <!-- Oʻ --> * Oʻn olti yildan beri toʻyib ovqatlanmadim. Zero, koʻp yeyish badanni ogʻirlashtiradi, [[qalb]]ni qoraytiradi, [[zakovat]]ni ketkazadi, [[uyqu]]ni jalb etadi va kishini [[ibodat]]ga zaif qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. * Oʻzini [[gunoh]] va badxulqlikdan saqlay olmagan kishiga [[ilm]] foyda bermaydi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Musulmon olimlar]] [[Turkum:767-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:820-yilda vafot etganlar]] cz05gypgwot053u1fap0lu2vsgd3qg8 0 3974 31542 31420 2026-07-08T15:56:17Z Bekipediya 2189 /* H */ 31542 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ali | Tasvir = Istanbul - Santa Sofia - Medalló (cropped).JPG | wikipedia = Ali }} '''Ali ibn Abu Tolib''' ({{taxminan}} 600-yil — 661-yil) – islomda „xulafo ar-roshidin“ („toʻgʻri yoʻldan borgan xalafalar“), dindorlar oʻrtasida „choryorlar“ deb atalgan dastlabki 4 xalifadan toʻrtinchisi. {{Alifbo}} == A == * [[Adolat]] – [[oxirat]]da najot, dunyoda saodat boshidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Agar kishi [[jannat]]ni istasa, oʻz [[istak]]laridan qoʻl tortadi. [[Doʻzax]]dan qoʻrqsa, harom narsalardan oʻzini tiyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=29}}. * Agar [[neʼmat]]ning bir chekkasiga erisha olsangiz, noshukr boʻlib undan uzoqlashmang, yuz ham oʻgirmang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * [[Alloh]] banda yaxshiligiga muhtoj emas, ammo bir [[yomonlik]] seni [[yaxshilik]]ka eltsa ajab emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. * [[Alloh]]ning bir farishtasi har kuni „Oʻlmoq uchun tugʻilinglar, foniy boʻlmoq uchun yigʻilinglar, xarob boʻlmogʻi uchun imorat quringlar“, deb nido qilib turadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. * [[Aql]]dek xazina yoʻq, [[jahl]]dek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * [[Aql]] kabi mol, yaxshi xulq kabi [[doʻst]], [[odob]] kabi meros, tavfiq kabi rahbar, [[ilm]] kabi sharaf yoʻqdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * [[Aql]]ini ishlatgan odam aqllidir. Boshqalarning ham aqlini ishlatgan odam undan-da aqlliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * Aqlli kishining [[til]]i yuragining ortida boʻladi, ahmoqning yuragi tilining orqasida boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=67}}. * [[Avrat]]ga qaragan kishiga ham, (avratni) koʻrsatgan kishiga ham Allohning laʼnati boʻlsin!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}} == B == * Bilmagan narsani bilmayman, deb javob berishdan uyalmang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=62}}. * Bir-ikki soʻ bugʻdoydan [[ovqat]] tayyorlab, birodarimni chaqirishim men uchun [[bozor]]laringizga chiqib, [[qul]] ozod qilishimdan mahbubroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. * [[Boylik]] ehson qilinsa – izzat, berkitilsa – xorlik keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=104}}. * [[Boylik]] gʻurbatda ham vatan boʻladi, [[faqirlik]] vatanda ham gʻurbat boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=88}}. == D == * [[:uz:wikt:dahr|Dahr]] [[orzu]]larni yangilaydi, [[taqdir]]ni yaqinlashtiradi, yomon [[istak]]lardan uzoqlashtiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] hayoti bilan [[oxirat]] hayoti bir erkakning ayni vaqtda nikohida boʻlgan ikki xotiniga oʻxshaydi. Biri mamnun boʻlsa, ikkinchisi kuyaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=75}}. * [[Dunyo (islom)|Dunyo]] hayotida sogʻlom odam xastadir. Zavqu safo surgan odam oxiri pushaymon boʻlgusidir. [[Faqir]] odam hazindir. Boy odam baloga giriftordir. Molining [[halol]]ining hisobi, [[harom]]ining azobi bor, shubhali foydalardan ozor topilgusidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=74}}. == E == * Ey [[mutakabbir]] banda, sen [[jannat]]ga kirishni xayolingga ham keltirmagin. Chunki [[Iblis]] jannatdan [[kibr-u havo]]si tufayli haydalgan. Kibr-u havo qilgan insonlar jannatga kiritilmaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=154}}. * Eng ezgu [[xayr-ehson|ehson]] hojatmandga berilganidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. * Eng ulugʻ [[taqvo]] [[harom]] narsadan qoʻl tortishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=49}}. == H == * Halimlik [[gʻazab]] oʻtini oʻchiradi, qoʻpollik esa uni alangalatadi{{sfn|Tursun|2006|p=191}}. * Har bir nafas tortish bilan birga [[umr]]dan bir qismi oʻtib ketaveradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. * Har kim [[amal]]ga tanballik qilsa, [[Alloh]] uni bir [[gʻam]]ga duchor qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=48}}. * Har narsaning [[zakot]]i bor, badan zakoti [[roʻza]] tutishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. * [[Hayo]] va [[sabr]] qilishdek [[iymon]] boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. == I == * [[Iffat]] hech narsaga ehtiyoj qoldirmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * Ilmiga amal qilmagan [[olim]] johillar qatoriga kiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. * [[Ilm]] moldan yaxshidir, u seni muhofaza qiladi, molni esa sen qoʻriqlaysan. Ilm hokim, mol mahkumdir. Mol [[nafaqa]] qilish bilan kamaysa, ilm ziyoda boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. * Ilm olinglar. Ilm bilan birga [[xotirjamlik]], viqor va hilmni (muloyimlikni) ham olinglar. Sizga [[taʼlim]] berayotgan kishiga tavozeʼli boʻlinglar. Sizdan [[taʼlim]] olayotgan kishilar ham tavozeʼli boʻlishsin. Jabr qiluvchi [[olim]]lardan boʻlmanglar. Ilmingiz johilligingiz ustiga qoyim boʻlmasin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=6}}. * [[Ilm]] sarvat ([[boylik]])dan ustundir. Chunki sen sarvatni qoʻriqlaysan, [[ilm]] esa seni qoʻriqlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. * [[Insof]] – [[oliyjanoblik]] belgisidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Insonlarga [[marhamat]]li boʻling, [[qadr]]ingiz oshadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * [[Iymon]]laringizni [[sadaqa]] berish bilan mahkam qilinglar, mollaringizni [[zakot]] berish bilan omon saqlanglar, balolar toʻlqinini [[duo]] bilan daf qilinglar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. * Ishining mazasi boʻlmagan kishining [[nasab]]i ish bermay qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Ichimizda saqlar ekanmiz, har qanday [[sir]] bizning asirimizdir. Oshkor etgan paytimizdan boshlab biz uning asiriga aylanamiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. == J == * [[Jannat]]ga ishtiyoqi boʻlgan kishi dunyoda [[nafs]]oniy orzu-havaslaridan tiyilsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=92}}. * Jismning rohati oz ovqatlanishda. [[Nafs]]ning rohati [[gunoh]]ni ozaytirishda. [[Qalb]]ning rohati eʼtiborning ozligida. Tilning rohati oz gapirishda<ref name="hikmatlar">{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == K == * [[Kechirim|Kechirish]] – eng yaxshi gʻalabadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Kimda-kim [[gʻarazgoʻylik]] jilovi bilan bir narsaga erishishga harakat qilar ekan, u shu istagiga erisholmaydi, hatto ajali ham yetmay oʻlib ketadi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}. * Kimki kerilib, oʻzidan mamnun-u [[magʻrur]] boʻlib yursa, u oʻziga nisbatan boshqalarning [[nafrat]]ini keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=153}}. * Kimki xolis [[niyat]] bilan [[duo]] qilsa, duosi ijobatdan mahrum boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. * Kimning hojati tushsa, unga [[koʻmak]] berish sizga [[vojib]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=111}}. * [[Kufr]]ga ketishning toʻrtta asosi bor: juda chuqurlashib ketish, oʻzaro kurash, toʻgʻridan-toʻgʻri bosh tortish, darz ketish, boʻlinish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=22}}. * Kishi oʻzi bilan [[Alloh]] oʻrtasidagi aloqasini yaxshilasa, Alloh ham bandalari va uning oʻrtasidagi aloqasini yaxshilaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. == M == * Makorimul-axloq (yuksak xulq) quyidagi oʻn xislatdan iboratdir: [[saxovat]] va [[hayo]], [[rostgoʻylik]] va [[omonat]]ni joyiga berish, [[kamtarlik]] va [[rashk]], [[shijoat]] va [[halimlik]], [[sabr]] va [[shukr]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. * Modomiki [[Alloh]]dan boshqadan [[umid]] qilmas ekansan, Allohdan boshqadan ham qoʻrqma!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=32}} * Muhtojga [[yordam]] berishni ertaga qoldirmang. Zero, sizga yoki unga ertaga nima boʻlishini bilmaysiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. == O == * [[Olim]] kishi kechalari qoyim, kunduzlari [[roʻza]]dor mujohiddan afzaldir. Olim vafot etsa, [[islom]]da bir yoriq paydo boʻladi. U yoriqni faqat olimning oʻrinbosarigina toʻldiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. * [[Olim]]ning ado etilishi lozim boʻlgan haqlari bor. Unga koʻp [[savol]] bermaslik, javobiga eʼtiroz qilmaslik, erinib turganida javob berishga zoʻrlamaslik, oʻrnidan turishga qoʻymay, etagiga osilib olmaslik, [[sir]]larini oshkor etmaslik, huzurida biror kishini [[gʻiybat]] qilmaslik, undan [[xato]] qidirmaslik, bordi-yu [[xato]] qilsa, uzrini qabul qilish, modomiki [[Alloh]]ning amriga itoat etarkan, unga ham [[Alloh]] uchun [[hurmat]] koʻrsatish, oldida oʻtirib olmaslik, biror [[ehtiyoj]]i boʻlsa, uni ravo qilish uchun hammadan oldin shoshilish [[olim]]ning haqlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * Oqilning tili [[qalb]]ining ortida, ahmoqning [[qalb]]i esa tilining ortidadir<ref name="hikmatlar" />. * [[Orzu]] – tamannoga berilmaslik eng sharafli boylikdir, orzuning oʻzi yomon bir amaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=76}}. * Ogʻizlaringiz [[Qurʼon]] yoʻlidir, uni [[misvok]] bilan tozalangiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. * [[Ochkoʻzlik]]dan hamda yaxshi [[ovqat]], [[ichkilik]], [[xotin-xalaj]]ga berilishdan oʻzini tutish [[iffat]] sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=162}}. == P == * Poklik [[faqirlik]]ning ziynati sanaladi, [[shukr]] qilish esa [[mol-dunyo]]ning ziynati sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=86}}. == Q == * [[Qalb]] koʻr boʻlganidan keyin [[koʻz]]ning koʻrishligidan foyda yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=61}}. * Qandaydir [[manfaat]] koʻzlab qilingan [[yaxshilik]] yaxshi [[amal]] hisoblanmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=140}}. * [[Qizgʻanchiqlik]] ojizlikning isyonidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Quloq solsang [[hikmat]] keladi, koʻp gapdan [[nadomat]] keladi<ref name="hikmatlar" />. == R == * [[Rizq-u roʻz]]ing koʻp boʻlsin desang, koʻp [[sadaqa]] qil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. == S == * [[Sabr]] ikki xil boʻladi: yomon koʻrilgan narsaga chidamoqlik va yaxshi narsani eshitishga sabr etmoqlik<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. * [[Sabr]] qilinglar, chunki sabr etish – [[iymon]]dan. Xuddi bosh jasadda boʻlganidek, sabr ham iymonda boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * [[Sukut]] saqlang, uning eng oz foydasi — omonlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. * Soʻralmasidan avval berilsa, bu [[saxovat]] hisoblanadi. Soʻralganidan soʻng berilsa, [[hayo]] yoki [[mazammat]] bilan bogʻliq boʻlib qoladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. == T == * [[Taqvo]] – Yaratgan (Alloh)dan qoʻrqish, nozil qilgan Kitobiga amal qilish, ozga [[qanoat]]da boʻlish va rihlat kuniga tayyorgarlik qilishdir<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=40}}. * [[Til]] misoli tishlaydigan hayvondir. Agar qoʻyib bersang, gʻajib tashlaydi. Shunisi borki, faqat uni tishlashdan xoli qilish kerak<ref name="hikmatlar" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == U == * Uch narsa [[xotira]]ni ziyoda etadi va safroni ketkazadi: misvok ishlatish, [[roʻza]] tutish va [[Qurʼon]] tilovat qilish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. == X == * [[Xasis]] kishi oʻz shahrida ham begona<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Xotinning [[jihod]]i – erga itoat etmoqlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. * [[Xudojoʻylik]]ning eng yaxshisi [[ibodat]]ni koʻz-koʻz qilmasdan, yashiribroq bajo keltirishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=24}}. * Xushuʼ boʻlmagan [[namoz]]da, keraksiz narsalardan saqlanmasdan tutilgan [[roʻza]]da, tartil (qiroat) bilan oʻqilmagan [[Qurʼon]]da, [[gunoh]]lardan tiyilmasdan qilingan amalda, [[saxiylik]] bilinmagan molda, jiddiy bogʻlanmagan birodarlikda, [[ixlos]] boʻlmagan [[duo]]da [[yaxshilik]] yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=25}}. == Y == * [[Yaxshilik]] molingizni va farzandlaringizni koʻpaytirishda emas. Balki [[ilm]]ingiz va hilmingizni ziyoda qilishda, odamlarga [[ibodat]]ingiz bilan magʻburlanmasligingizdadir. Solih amal qilsangiz, Alloh taologa [[hamd]] ayting. [[Gunoh]] qilib qoʻysangiz, Alloh taolodan [[magʻfirat]] tilang{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Yaxshi [[qarindoshlik]] chidamlilik bilan yuzaga keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=174}}. * Yomon [[xotin]] misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * [[Yordam]]ini oʻzgalardan darigʻ tutmagan inson zikri keng yoyiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Z == * [[Zohidlik]] misoli bir xazina boʻlsa, [[xudojoʻylik]] unga bir qalqon sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. == Oʻ == * Oʻqishni bilsangiz, har bir [[inson]] bir [[kitob]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=59}}. * Oʻz ahlingizni qadrlang. Zero, ular uchar qanotingiz, oʻrnashgan poydevoringiz va tutar qoʻlingizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=179}}. * Oʻzgalarga [[ozor]] berishdan saqlanish [[yaxshilik]] alomatlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. * Oʻziga [[doʻst]] topolmagan kishi odamlarning eng ojizi sanaladi. Bundan ham ojizrogʻi esa oldiniga birorta doʻst topadi-yu keyinchalik uni ham yoʻqotib qoʻyadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Sh == * Shaxsingizga dushmanlik qilganni [[avf]] etingiz. Lekin [[vatan]]ingizga, [[millat]]ingizga va [[din]]ingizga dushmanlik qilgan kishini kechirmangiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=172}}. == Ch == * Chin [[birodar]] ogʻir kuningda bilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:600-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:661-yilda vafot etganlar]] 0rvvgpibnq2hhs5m316a63vro3n87vp 0 3983 31527 31384 2026-07-08T15:43:00Z Bekipediya 2189 /* T */ 31527 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Gʻazzoliy | Tasvir = Al-Ghazali.png | wikipedia = Gʻazzoliy }} '''Abu Homid Gʻazzoliy''' ''(1058-yil; 1111-yil)'' — islom ilohiyotchisi, faylasuf. {{ABD}} == A == * [[Alloh]] bergan [[neʼmat]]larni Uning yoʻlida sarflash — [[shukr]], Alloh sevmagan yerga sarflash esa kufroni neʼmatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=27}}. == B == *Baloning yoʻqligi [[neʼmat]]dur, neʼmatning yoʻqligi balodur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=116}}. *Bilki, [[qalb]] hozirligining sababi himmatdir, chunki [[qalb]]ing himmatingga tobedir. Shunday ekan, [[qalb]]ingni faqat muhim narsalarga hozirlagin<ref>{{Kitob manbasi|year=2018|author=Anvar Ahmad|title=Saodatga yetaklovchi hikmatlar|others=(birinchi kitob)|publisher=“Sano-standart” nashriyoti|location=Toshkent|pages=320}}</ref>. == D == * Dunyo (yurt) obodligi toʻrtta narsa sababidan: rahbarlar [[adolat]]i, olimlar [[ilm]]i, boylar [[saxovat]]i, muhtojlar [[duo]]si<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=112}}. == I == *[[Ilm]] [[fikr]]ning xos mevasidir. Agar [[qalb]]da ilm hosil boʻlsa, holati oʻzgaradi, holati oʻzgarsa, aʼzolarning amali oʻzgaradi. Bas, amal holatga, holat ilmga, ilm [[fikr]]ga tobeʼdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=9}}. *[[Ilm]] [[hayo]] bilan [[kibr]] orasida yoʻq boʻlib ketadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=155}}. * [[Ilm]]iga amal qilmagan [[olim]] boshqani kiyintirgan holda oʻzi yalangʻoch qolgan ignaga oʻxshaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=9}}. *[[Ilm]] koʻr [[qalb]] koʻzini ochuvchi, qorongʻu [[zulmat]]da nur bagʻishlovchi va zaif badanlarga [[kuch]]-[[quvvat]]dir. Ilm bilan banda abrorlar darajasiga koʻtariladi, oliy martabalarga yetishadi. Ilm ustida [[tafakkur]] qilish kunduzi [[roʻza]] tutganga, uni [[muzokara]] etish kechani [[ibodat]] bilan bedor oʻtkazganga tengdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=13}}. == J == * [[Jasad]] sogʻlomligi kam yotishda, [[qalb]] xotirjamligi kam [[gunoh]] qilishda{{sfn|Tursun|2006|p=93}}. == K == * Kishilardan oʻzingga nisbatan qanday [[muomala]] kutsang, ularga oʻzing ham xuddi shunday muomala qilgin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. == O == * Odamlarni oʻzlari yoʻgʻida yomonlamoq qalblarga qilingan xiyonatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}}. == Q == * Qabrda yotganlar [[pushaymon]] qilayotgan ishlar ustida tiriklar bir-biri bilan qirpichoq boʻlmoqdalar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=114}}. * Qachonki savdogar kiyimning yaxshi tarafini koʻrsatib, yomon joyini yashirib sotsa, oʻsha — [[yolgʻon]]chidir. Shuningdek, molini qorongʻu joyda koʻrsatsa, shu kabi maxsining eng yaxshi poyini koʻrsatib sotsa, u —[[firibgar]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. == S == *Siz [[ilm]]ga bor-yoʻgʻingizni bermaguningizcha, u sizga biror narsa bermaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == T == * [[Tijorat]] [[tirikchilik]] oʻtkazish uchun yoki [[boylik]] orttirish uchun boʻladi. Agar xayr va hasanotni oʻylamasdan, faqat boylik toʻplash uchun tijorat qilinsa, bu savdo maqbul emasdir. Zero, faqat moddiyat uchun harakat qilmoq „xatolarning boshi boʻlgan“ [[dunyo (islom)|dunyoga]] hirs qoʻymoqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=78}}. * Tozalik qalbning adovat, hasad, nafrat kabi xastaliklardan poklanishidir. Shahodat kalimasini aytgan kishi iymonning yarmini qoʻlga kiritgan boʻladi. Kim qalbini ana shu xastaliklardan tozalasa, iymoni komil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. == Y == * Yolvorish lazzati dunyoviy [[neʼmat]] emas, balki u [[jannat]] zavqlaridandir. [[Alloh]] u zavqni mahbublari uchun yaratgan. Har kas uni ololmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=154}}. == Oʻ == * [[Oʻlim]] falokat emas, haqiqiy falokat oʻlimdan keyin nima boʻlishini bilmaslik{{sfn|Tursun|2006|p=120}}. * [[Oʻlim]]ni eslash [[doʻzax]] olovini soʻndiradi{{sfn|Tursun|2006|p=121}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} ==Havolalar== {{Vikipediya}} {{Markaziy Osiyo allomalari}} {{Ijtimoiy va siyosiy faylasuflar}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Musulmon olimlar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:1058-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1111-yilda vafot etganlar]] 6155mrr8y6biot00wrkhw1rrwsouqig 0 4267 31458 31407 2026-07-08T13:50:27Z Bekipediya 2189 /* M */ 31458 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Az-Zamaxshariy | Tasvir = Abu'l Qasim Mahmud ibn 'Umar al-Zamakhshri (d.1144); Al-Mufassal, Near East, Wednesday 13 August 1253.jpg | wikipedia = Az-Zamaxshariy }} '''Abulqosim az-Zamaxshariy''' (1075-yil 18-mart – 1144-yil 12-iyun) – forsiy olim. {{ABD}} == A == * Agar biror [[qaygʻu]]-[[alam]] yuz bergani yoki [[taʼziya]]li joyni eshitsang, darhol oʻsha yerga bor. Agar [[ziyofat]]-u [[mehmon]]dorchilikka chaqirilsang, unda oʻzing oʻylab ish tut<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=101}}. * [[Alloh taolo]]dan astoydil iltijo bilan oʻtinib soʻragan kimsaning nidosi sira noumid qolmaydi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * Agar [[til]]ingning ortiqcha soʻzlashiga ega boʻla olmasang, unda tizgining jilovini [[shayton]]ga topshirgan boʻlasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == B == * Bamisoli tumov kishi gulning hidini sezmaganidek, ahmoq kishi [[hikmat]] lazzatini bilmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. * Boshingizga mushkul ish va tashvish tushganida munis boʻlib, odamlarga [[mehr]]-[[muhabbat]] koʻrsatasiz. Ammo davlat-u [[neʼmat]]larga erishganingizda bagʻritoshlikka moyil boʻlasiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. * Bu dunyo ibratli ishlar va pand-nasihatlarga toʻladir. Ayni vaqtda koʻz yoshlariga ham serob<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. == F == * [[Faqir]]u [[miskin]]larga vojib [[sadaqa]]larni bajo keltirmagan boylarga [[jahannam]]da dahshatli bir handaq bordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=104}}. * [[Fisq-u fasod]] qiluvchilar va fojirlar koʻpaysa, Alloh taolo [[vabo]] yuboradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}}. == G == * Garchand uzoq [[umr]] koʻrgan boʻlsalar-da, koʻp odamlar gʻoʻr va [[tajriba]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. * Goʻzal sifat va husni [[xulq]] siyratlari bezamagan kishini hech qanday chiroyli [[kiyim]]lar koʻrkam qilolmas, [[gunoh]] va [[xato]]lardan saqlanmagan kimsaning [[qalb]]i sira aybdan forigʻ boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == H == * [[Haqiqat]] va [[adolat]] bilan toʻgʻri [[siyosat]] yurgizmagan har bir [[rahbar]] va boshliq qattiq azob-uqubat va baloga giriftor boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. * Har qanday ishni boshlashdan avval [[Alloh]]ning roziligini oʻyla. Aks holda qilgan ishlaringning hammasi behuda boʻlib, zoe ketadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. * Hayot vaqtingda bergan [[inʼom]]-[[ehson]]laring, garchi ularni tuki yoʻq (qirchangʻi) boʻriga bergan boʻlsang-da, zoe ketmas. [[Qiyomat]] kunida bularning [[ajr]]i senga boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. == K == * Kimki [[Adovat|adovat-u]] [[xusumat]]ni eksa, albatta u tashvish-u mashaqqat oʻradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. * Kimki [[baxt]]-iqbolli, solih kishilarning etagini tutsa, u albatta murodiga erishib, xayr-u [[baraka]] topadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * Kimki oʻz [[nafs]]i-balosiyu orzu-havasi domiga tushib qolsa, u beshak oʻzini-oʻzi chuqur qaʼriga tashlagani muqarrar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. * Kimning [[himmat]]i-yu [[muruvvat]]i qanchalik koʻp boʻlsa, shunga yarasha odamlar uning [[qaygʻu]]siga sherik boʻlarlar, hamdardlik bildirarlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=96}}. * Koʻpincha [[til]] bilan yetkazilgan jarohat qilich bilan yetkazilgan jarohatdan ogʻirroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=141}}. * Koʻpincha yoki baʼzan [[Hasan al-Basriy]]ga oʻxshash buyuklarni Xajjoj zolimga oʻxshashlar tugʻadilar, goʻyo shoʻr dengiz suvidan dur-marjonlar chiqqani kabi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Koʻp ortiqcha [[soʻzlashuv]] eshituvchini ranjitadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == M == * Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, [[gʻiybat]]lar va xoʻrliklardan soʻzlaysan)<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. * Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], [[gʻiybat]] soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}} * [[Mol-mulk]]ni behuda [[isrof]] qilish kufroni [[neʼmat]]dur. Oʻylamasdan boyligini sarflash toʻliq tanazzulga olib keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. == O == * Odamlar ichidagi eng yaramasi [[xasis]]dir, ularning ichidagi eng yalqovi [[pastkash]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. * Odamning [[umr]]i avvalida qilgan ishlari umrining oxiridagi ishlariga ham dalolatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. == P == * Pastkash kimsaning oʻz [[nasl-nasab]]ini maqtab, u bilan [[faxr]]lanishi chanqoq kishining suv shuʼlasi ([[sarob]])ni koʻrib aldangani kabidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * [[Pora]] faqat nohaqligu zolimlarga yordam berguvchidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. == Q == * Qabohatli suvrat, chirkin yuzning va yomon chehraning orqasida yaramas [[xulq]]dan boshqa narsa yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * [[Quyosh]] nurlarini berkitib boʻlmaganidek, [[haqiqat]]ning chirogʻini ham soʻndirib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Qoʻrquv]]ga mubtalo boʻlgan kishi faqat qochishdan najot izlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == R == * [[Riyo]] bor har qanday ishda ravolig-u ziyo yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. == S == * Sen [[zalolat]] toʻlqiniga oʻzingni urib suzsang, seni faqat koʻp toat-[[ibodat]] va tasbehlar qutqaradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=47}}. * Suv yoʻllari irmoqlari bilan boʻlgani kabi [[shariat]]ning toʻgʻri qonun-qoidalari [[Paygʻambar alayhissalom]] taʼlimotlari bilandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=32}}. == T == * [[Takabburlik]]ni qanchalik xursandlig-u shodlikka tomon aylantirishga urinsang ham, asli loy boʻlganidan keyin kulol singari, yaʼni tuproqqa (loy ishlariga) qaytishi muqarrar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=152}}. * Taniqlig-u sharafing [[ota]]ngdandir, mehribonlik, mushfiqlik [[ona]]ngdandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. * Tilingdan chiqqan sadaqang (yaʼni, [[pand-u nasihat]]ing va maʼviza-yu hasanang) baʼzan qoʻlingdan chiqqan [[sadaqa]]ngdan xayrliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. * Tun-u kunni oʻtkazaman-u, ammo bugungi kunim kechagi kunimdan yaxshiroq boʻlmayotir. Chunki zamona kundan-kunga halokat tomon bormoqda. Shunday ekan, kechagi kun bugungidan aʼloroq, bugungisi esa ertangidan yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=123}}. * Togʻ tepasidagi qoyalarni koʻchirish [[minnat]] eshitish yuklariga nisbatan yengilroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * Toʻgʻri va [[haq]] yoʻldan yurgan kishining qadam bosishi arslon yurishidan ham mahobatliroq haybatliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=130}}. == U == * Urugʻlikni ham, poʻchoqni ham, niyat-u [[orzu]]larni ham, muhabbat-u firoqni ham yaratuvchi [[Alloh taolo]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=34}}. * Ustingga [[keksalik]] kiyimi tashlangan boʻlsa ham biroq sen uzoq [[umr]] koʻrish [[hirs]]ida (taʼmasida) yangi-yangi kiyimlar kiymoqdasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. == V == * Vaqti-soati oʻtgandan soʻng ijro boʻladigan [[vaʼda]]dan hech bir [[yaxshilik]] boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * [[Vijdon]] azobiyu [[taʼna]]dan toʻgʻri boʻlmagan kimsani [[taʼlim]]-[[tarbiya]] va qiynash bilan ham toʻgʻrilash amri mahol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. == X == * [[Xotin]] zoti agar qalbing ular ishqiga giriftor boʻlganini sezsa, burningni tuproqqa ishqaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=178}}. * Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va [[himmat]]li odamning goʻshtini [[hasad]] ahli yeydi<ref name=":0" />. == Y == * Yoki [[ilm]]li boʻl, yoki [[ilm]]ga tayanib ish tutadigan boʻl, loaqal [[ilm]]ni tinglab eshitadigan boʻl, ammo toʻrtinchisi boʻlma, chunki kasodga uchrab halok boʻlasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * [[Yolgʻon]]chining qasami bor (haqiqiy) [[ilm]]ining soxtaligini oshiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. * Yomon [[fikr]] sohiblari ham, kufroni neʼmat qiluvchilar ham yovvoyi qobonlar misoli [[Alloh taolo]]ning magʻfiratidan yiroqdirlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=25}}. * Yomon, noraso [[eʼtiqod]] bilan qilingan [[ezgu]] ish sarob va kul kabi hech qanaqa [[foyda]] bermaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=131}}. == Oʻ == * [[Oʻlim]] qanchadan-qancha [[takabbur]] odamlarning boshlarini chuqurga, yaʼni [[qabr]]ga uloqtirgan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=151}}. * Oʻtkir qilichning boshga tushadigan zarbasi baʼzi [[nodon]]larning hukmi ostida muteʼ-itoatda boʻlib yurishdan afzaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * Oʻzi sazovor boʻlmagan hamdu sano va [[maqtov]]larni talab qilish uyatsiz, telba odamlarning odatlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=141}}. * Oʻz [[nafs]]ingga hokim boʻlmasang, uni oʻz hukmingda tutasan. Aks holda undan [[gʻolib]] chiqib, ushlab tura olmaysan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. * Oʻz [[vaʼda]]sida turmaganda turli-tuman vaj-karsonlar koʻrsatuvchi kimsa hech qachon [[mard]] va [[himmat]]li inson boʻlolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Oʻz vaqtidan kechikib berilgan [[inʼom]]-[[ehson]] mahkam tortilgan zanjir misoli qattiq boʻgʻuvchidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:1075-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1144-yilda vafot etganlar]] 1rujfiwc8tpy9rxzduhtedsxcvhjuwf 31509 31458 2026-07-08T15:27:55Z Bekipediya 2189 /* X */ 31509 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Az-Zamaxshariy | Tasvir = Abu'l Qasim Mahmud ibn 'Umar al-Zamakhshri (d.1144); Al-Mufassal, Near East, Wednesday 13 August 1253.jpg | wikipedia = Az-Zamaxshariy }} '''Abulqosim az-Zamaxshariy''' (1075-yil 18-mart – 1144-yil 12-iyun) – forsiy olim. {{ABD}} == A == * Agar biror [[qaygʻu]]-[[alam]] yuz bergani yoki [[taʼziya]]li joyni eshitsang, darhol oʻsha yerga bor. Agar [[ziyofat]]-u [[mehmon]]dorchilikka chaqirilsang, unda oʻzing oʻylab ish tut<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=101}}. * [[Alloh taolo]]dan astoydil iltijo bilan oʻtinib soʻragan kimsaning nidosi sira noumid qolmaydi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * Agar [[til]]ingning ortiqcha soʻzlashiga ega boʻla olmasang, unda tizgining jilovini [[shayton]]ga topshirgan boʻlasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == B == * Bamisoli tumov kishi gulning hidini sezmaganidek, ahmoq kishi [[hikmat]] lazzatini bilmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. * Boshingizga mushkul ish va tashvish tushganida munis boʻlib, odamlarga [[mehr]]-[[muhabbat]] koʻrsatasiz. Ammo davlat-u [[neʼmat]]larga erishganingizda bagʻritoshlikka moyil boʻlasiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. * Bu dunyo ibratli ishlar va pand-nasihatlarga toʻladir. Ayni vaqtda koʻz yoshlariga ham serob<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. == F == * [[Faqir]]u [[miskin]]larga vojib [[sadaqa]]larni bajo keltirmagan boylarga [[jahannam]]da dahshatli bir handaq bordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=104}}. * [[Fisq-u fasod]] qiluvchilar va fojirlar koʻpaysa, Alloh taolo [[vabo]] yuboradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}}. == G == * Garchand uzoq [[umr]] koʻrgan boʻlsalar-da, koʻp odamlar gʻoʻr va [[tajriba]]sizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. * Goʻzal sifat va husni [[xulq]] siyratlari bezamagan kishini hech qanday chiroyli [[kiyim]]lar koʻrkam qilolmas, [[gunoh]] va [[xato]]lardan saqlanmagan kimsaning [[qalb]]i sira aybdan forigʻ boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == H == * [[Haqiqat]] va [[adolat]] bilan toʻgʻri [[siyosat]] yurgizmagan har bir [[rahbar]] va boshliq qattiq azob-uqubat va baloga giriftor boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=108}}. * Har qanday ishni boshlashdan avval [[Alloh]]ning roziligini oʻyla. Aks holda qilgan ishlaringning hammasi behuda boʻlib, zoe ketadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. * Hayot vaqtingda bergan [[inʼom]]-[[ehson]]laring, garchi ularni tuki yoʻq (qirchangʻi) boʻriga bergan boʻlsang-da, zoe ketmas. [[Qiyomat]] kunida bularning [[ajr]]i senga boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. == K == * Kimki [[Adovat|adovat-u]] [[xusumat]]ni eksa, albatta u tashvish-u mashaqqat oʻradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. * Kimki [[baxt]]-iqbolli, solih kishilarning etagini tutsa, u albatta murodiga erishib, xayr-u [[baraka]] topadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * Kimki oʻz [[nafs]]i-balosiyu orzu-havasi domiga tushib qolsa, u beshak oʻzini-oʻzi chuqur qaʼriga tashlagani muqarrar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. * Kimning [[himmat]]i-yu [[muruvvat]]i qanchalik koʻp boʻlsa, shunga yarasha odamlar uning [[qaygʻu]]siga sherik boʻlarlar, hamdardlik bildirarlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=96}}. * Koʻpincha [[til]] bilan yetkazilgan jarohat qilich bilan yetkazilgan jarohatdan ogʻirroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=141}}. * Koʻpincha yoki baʼzan [[Hasan al-Basriy]]ga oʻxshash buyuklarni Xajjoj zolimga oʻxshashlar tugʻadilar, goʻyo shoʻr dengiz suvidan dur-marjonlar chiqqani kabi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. * Koʻp ortiqcha [[soʻzlashuv]] eshituvchini ranjitadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=145}}. == M == * Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, [[gʻiybat]]lar va xoʻrliklardan soʻzlaysan)<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. * Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], [[gʻiybat]] soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}} * [[Mol-mulk]]ni behuda [[isrof]] qilish kufroni [[neʼmat]]dur. Oʻylamasdan boyligini sarflash toʻliq tanazzulga olib keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. == O == * Odamlar ichidagi eng yaramasi [[xasis]]dir, ularning ichidagi eng yalqovi [[pastkash]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. * Odamning [[umr]]i avvalida qilgan ishlari umrining oxiridagi ishlariga ham dalolatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. == P == * Pastkash kimsaning oʻz [[nasl-nasab]]ini maqtab, u bilan [[faxr]]lanishi chanqoq kishining suv shuʼlasi ([[sarob]])ni koʻrib aldangani kabidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * [[Pora]] faqat nohaqligu zolimlarga yordam berguvchidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=106}}. == Q == * Qabohatli suvrat, chirkin yuzning va yomon chehraning orqasida yaramas [[xulq]]dan boshqa narsa yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * [[Quyosh]] nurlarini berkitib boʻlmaganidek, [[haqiqat]]ning chirogʻini ham soʻndirib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * [[Qoʻrquv]]ga mubtalo boʻlgan kishi faqat qochishdan najot izlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=110}}. == R == * [[Riyo]] bor har qanday ishda ravolig-u ziyo yoʻqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. == S == * Sen [[zalolat]] toʻlqiniga oʻzingni urib suzsang, seni faqat koʻp toat-[[ibodat]] va tasbehlar qutqaradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=47}}. * Suv yoʻllari irmoqlari bilan boʻlgani kabi [[shariat]]ning toʻgʻri qonun-qoidalari [[Paygʻambar alayhissalom]] taʼlimotlari bilandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=32}}. == T == * [[Takabburlik]]ni qanchalik xursandlig-u shodlikka tomon aylantirishga urinsang ham, asli loy boʻlganidan keyin kulol singari, yaʼni tuproqqa (loy ishlariga) qaytishi muqarrar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=152}}. * Taniqlig-u sharafing [[ota]]ngdandir, mehribonlik, mushfiqlik [[ona]]ngdandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. * Tilingdan chiqqan sadaqang (yaʼni, [[pand-u nasihat]]ing va maʼviza-yu hasanang) baʼzan qoʻlingdan chiqqan [[sadaqa]]ngdan xayrliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. * Tun-u kunni oʻtkazaman-u, ammo bugungi kunim kechagi kunimdan yaxshiroq boʻlmayotir. Chunki zamona kundan-kunga halokat tomon bormoqda. Shunday ekan, kechagi kun bugungidan aʼloroq, bugungisi esa ertangidan yaxshiroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=123}}. * Togʻ tepasidagi qoyalarni koʻchirish [[minnat]] eshitish yuklariga nisbatan yengilroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. * Toʻgʻri va [[haq]] yoʻldan yurgan kishining qadam bosishi arslon yurishidan ham mahobatliroq haybatliroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=130}}. == U == * Urugʻlikni ham, poʻchoqni ham, niyat-u [[orzu]]larni ham, muhabbat-u firoqni ham yaratuvchi [[Alloh taolo]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=34}}. * Ustingga [[keksalik]] kiyimi tashlangan boʻlsa ham biroq sen uzoq [[umr]] koʻrish [[hirs]]ida (taʼmasida) yangi-yangi kiyimlar kiymoqdasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. == V == * Vaqti-soati oʻtgandan soʻng ijro boʻladigan [[vaʼda]]dan hech bir [[yaxshilik]] boʻlmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=127}}. * [[Vijdon]] azobiyu [[taʼna]]dan toʻgʻri boʻlmagan kimsani [[taʼlim]]-[[tarbiya]] va qiynash bilan ham toʻgʻrilash amri mahol<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. == X == * [[Xotin]] zoti agar qalbing ular ishqiga giriftor boʻlganini sezsa, burningni tuproqqa ishqaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=178}}. * Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va himmatli odamning goʻshtini [[hasad]] ahli yeydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Y == * Yoki [[ilm]]li boʻl, yoki [[ilm]]ga tayanib ish tutadigan boʻl, loaqal [[ilm]]ni tinglab eshitadigan boʻl, ammo toʻrtinchisi boʻlma, chunki kasodga uchrab halok boʻlasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=7}}. * [[Yolgʻon]]chining qasami bor (haqiqiy) [[ilm]]ining soxtaligini oshiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. * Yomon [[fikr]] sohiblari ham, kufroni neʼmat qiluvchilar ham yovvoyi qobonlar misoli [[Alloh taolo]]ning magʻfiratidan yiroqdirlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=25}}. * Yomon, noraso [[eʼtiqod]] bilan qilingan [[ezgu]] ish sarob va kul kabi hech qanaqa [[foyda]] bermaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=131}}. == Oʻ == * [[Oʻlim]] qanchadan-qancha [[takabbur]] odamlarning boshlarini chuqurga, yaʼni [[qabr]]ga uloqtirgan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=151}}. * Oʻtkir qilichning boshga tushadigan zarbasi baʼzi [[nodon]]larning hukmi ostida muteʼ-itoatda boʻlib yurishdan afzaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * Oʻzi sazovor boʻlmagan hamdu sano va [[maqtov]]larni talab qilish uyatsiz, telba odamlarning odatlaridandir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=141}}. * Oʻz [[nafs]]ingga hokim boʻlmasang, uni oʻz hukmingda tutasan. Aks holda undan [[gʻolib]] chiqib, ushlab tura olmaysan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=77}}. * Oʻz [[vaʼda]]sida turmaganda turli-tuman vaj-karsonlar koʻrsatuvchi kimsa hech qachon [[mard]] va [[himmat]]li inson boʻlolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Oʻz vaqtidan kechikib berilgan [[inʼom]]-[[ehson]] mahkam tortilgan zanjir misoli qattiq boʻgʻuvchidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:1075-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1144-yilda vafot etganlar]] jotvi79pzr2rmtyad2yxo25l79ey34w 0 4268 31511 31311 2026-07-08T15:28:44Z Bekipediya 2189 /* J */ 31511 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Alisher Navoiy | Tasvir = File-0111Navoii.jpeg | wikipedia = Alisher Navoiy }} [[Fayl:107 Museu d'Arts Aplicades d'Islam Khodja (Khivà), catifa amb l'efígie d'Alisher Navoiy.jpg|thumb]] [[Fayl:Divan of Nava'i, in Chaghatay Turkish -Painted covers over illuminated manuscript- - Lower cover (Or1374).jpg|thumb]] [[Fayl:The Soviet Union 1968 CPA 3628 stamp (Ali-Shir Nava'i (after Vladimir Kaidalov (1941—1948)).png|thumb]] '''Alisher Navoiy''' (1441-yil 9-fevral – 1501-yil 3-yanvar) – oʻzbek va boshqa turkiy xalqlarning shoiri, mutafakkiri va davlat arbobi. Gʻarbda Chigʻatoy adabiyotining buyuk vakili deb qaraladi. {{ABD}} == A == * [[Adab]] kichik yoshdagilarni ulugʻlar [[duo]]siga sazovor etadi va u bu [[barakot]]dan umrbod bahramand boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. * Agarchi til saqlamoq koʻngulga ogʻirdur, ammo<br>Soʻzni sochib yubormoq boshga ofatdur<ref name=":1" />. * Aql ila olam yuzin obod qil,<br>Xulq ila olam elini shod qil<ref name=":1" />. * Aylar ishingga chu boʻlur dastras,<br>Vaqtidin oʻtkarma ani bir nafas<ref name=":1" />. * Aytur [[soʻz]]ni ayt, aytmas soʻzdan qayt!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. == B == * Badmastqa damodam ichmogʻidan ne bahr,<br>Ki odamiylik qatligʻa ichar qadah-qadah zahr<ref name=":1" />. * Baxt keltiruvchi musaffo ruh manbai ham til,<br />Yomonliklar nahs yulduzining chiqar oʻrni ham til<ref name=":1" />. * Befoyda soʻzni koʻp aytma,<br />Chin ayta olur tilni yolgʻonga bulgʻama<ref name=":1" />. * Beodoblik shunday selki, u obroʻ va viqor qasrini quporib, idrok buynini har xil arqonlar bilan bogʻlab tashlaydi. Oqil kishilarning aytishicha, odob rioyasi shunday surmaki, uning gardidan har bir kishiga sursa, eʼtibor koʻzining ravshanligi hech qanday sabab bilan zaiflik va illatga yoʻliqmaydi. Zamonaning kattakichiklari uning huzurini mehru muhabbat bazmining chirogʻi, deb biladilar. Kundan-kunga iqbolining yulduzi yuksaklikka koʻtarilaveradi. Kishida barcha axloqi hamida, Chu jamʼ oʻldi qoʻyarlar otin ehson. Biri ondin saxodur, biri muruvvat, boʻlar gar yoʻqtur, inson ermas inson<ref name=":1" />. * Bilmaganni soʻrab oʻrgangan [[olim]],<br />Orlanib soʻramagan oʻziga zolim.<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=9}}. * Bir diram olmoq chekibon dast ranj,<br>Yaxshiroq ondinki birov bersa ganj<ref name=":1" />. * Birovkim anga himmat uldi baland,<br>Erur odam ahli aro arjumand<ref name=":1" />. * Birovkim qilsa olimlargʻa taʼzim,<br />Qilur goʻyoki paygʻambarga taʼzim<ref name=":1" />. * Birovki tamaʼ rishtaye qilgʻusi,<br />Uning birla boʻgʻzidan osilgʻusi<ref name=":1" />. * Bitiklik keldi himmatidin nishona,<br>Ki himmatsizni past etdi zamona<ref name=":1" />. * Bordir inson zotida oncha sharaf,<br />Kim yomon axloqin etsa bartaraf<ref name=":1" />. * Boqmasa dehqon chamanin tuni kun,<br>Naxli tarin angla qurugʻon utun<ref name=":1" />. * Boshni fido qilgil ato boshigʻa,<br />Jismni qil sadqa ano qoshiga{{sfn|Tursun|2006|p=176}}.<br />Tun-kuningga aylagali nurfosh,<br />Birisin oy angla, birisin quyosh<ref name=":0" />. * Bu din ilmiki xomam qildi tahrir,<br />Erur fiqhu hadisu soʻngra tafsir.<br />Chu takmil oʻldi bu uch ilm, sen, bil,<br />Yana har ilm maylin qilma, yo qil<ref name=":1" />. * Boʻlmas [[adab]]siz kishilar arjmand,<br />Dast etar ul xaylni charxi baland<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. * Boʻlmas adabsiz kishilar arjumand,<br>Past etar u xaylni charxi baland<ref name=":1" />. == D == * Davron elining jismida ham jon boʻlgil,<br />Ham jonlariga moyai darmon boʻlgʻil<ref name=":1" />. **Davron elining jismida ham jon boʻlgʻil,<br/>Ham jonlariga moyai darmon boʻlgʻil{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. * Desangki taomim zoye boʻlmagʻay, yedur,<br>Va tilasangki, libosim eskirmagay, kiydur<ref name=":1" />. * ...Dushman firibin yema,<br />Va maddoh xushomadin chin dema<ref name=":1" />. * [[Doʻst]]lar fikridin va [[dushman]]lar makridin beparvoligʻ joiz ermas va bu ish nadomatdin oʻzga natija bermas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. == E == * Elga sharaf kelmadi johu nasab,<br />Lek sharaf keldi [[Hayo|hayo-u]] [[adab]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}}. * El gʻussasini singurmaging maqsud et,<br/>Bu sheva bilan oqibating mahmud et{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. * Er kishiga zebu ziynat hikmat va donishdur<ref name=":1" />. == F == * Fosiqdan [[hayo]] tilama, zolimdan — [[vafo]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. == I == * Ilm, Navoiy senga maqsud bil,<br />Emdiki, ilm oʻldi, amal aylagil<ref name=":1" />. * Ilm oʻqub qilmagan amal maqbul,<br />Dona sochib koʻtarmadi mahsul<ref name=":1" />. * Ilonni kishi tutsa sar koʻfta,<br />Balodin qilur oʻz yoʻlin roʻfta<ref name=":1" />. * Imkoni bor har bir yaxshilik – soʻz orqalidir<ref name=":1" />. * Insonni [[soʻz]] ayladi judo [[hayvon]]din,<br />Bilkim, guhari sharifroq yoʻq ondin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. * Itdan – kiyikka, mushukdan – kabutarga [[shafqat]] maholdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=131}}. * Izzat bermas, naqsu diram borligi,<br>Kim boʻldi tamaʼdin kishining xorligi<ref name=":1" />. * Ishda oshiqqon koʻp toyilur,<br>Koʻp toyilgan koʻp yiqilur<ref name=":1" />. == G == * Gar xud erur xanjari poʻlod til,<br />Sufta dagʻi injulari soʻzni bil.<br />Til bu chamanning varaqi lolasi,<br />Soʻz duraridin boʻlubon jolasi.<br />Til soʻz bila to qizitdi hangomamni,<br />Bir ham tiya olmadim bu xud komamni.<br />Har necha itikroq ayladi xomamni,<br />Ul xoma qaroroq ayladi nomamni<ref name=":1" />. * Gavharu durni quloq ozori bil,<br>Soʻzni quloqning durri shahvori bil<ref name=":1" />. * Gulshana keldi jismi insoniy,<br />Nutq oning bulbuli xushalhoni.<br />Boʻlmasa soʻz ajab balo boʻlgʻay,<br />Bulbuli nutq benavo boʻlgʻay<ref name=":1" />. * Goʻzal soʻzla va yoqimli boʻlgan til agarda koʻngil bilan bir boʻlsa, yaxshiroq boʻlur<ref name=":1" />. == H == * Ham soʻz ila elga oʻlimdan najot,<br />Ham soʻz ila topib oʻluk tan najot<ref name=":1" />. * Haq yoʻlinda kim senga bir harf uqutdi yuz ranj ila,<br />Aylamoq oson emas haqqin ado ming ganj ila<ref name=":1" />. * Har kimki bir koʻngli buzugʻni xotirin shod aylagay,<br>Oncha borki Kaʼba vayron boʻlsa obod aylagay<ref name=":1" />. * Har kimki soʻzi [[yolgʻon]],<br />Yolgʻoni zohir boʻlgach, uyolgʻon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * Har kimsaki aylamas oshuqmogʻni xayol,<br>Yafrogʻni ipak qilur, chechak bargani bol<ref name=":1" />. * Har kishiningki soʻzi yolgʻon,<br>Aylama bovar necha kim chin desa<ref name=":1" />. * Har neki yetar senga lison ogʻrigidin,<br>Bilgilki, qotigʻ durur bu sinon ogʻrigʻidin<ref name=":1" />. * Himmatsiz kishi er sonida emas<br>Va ruhsiz kishi tirik demas<ref name=":1" />. == J == * Jahl ahli bilan kimki ulfat boʻlgʻay,<br />Ul ulfat ichra yuz ming kulfat boʻlgʻay<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. * Jahon ilmiki bu kun menga yod erur,<br />Anga barcha jahl ahli ustod erur<ref name=":1" />. * Johillikdan besaodatroq nima bor?<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=6}} == K == * Kamol et kasbkim, olam uyidin<br />Senga farz ulmagay gamnok chiqmoq<ref name=":1" />. * Karam va muruvvat ato va anodurlar,<br />Vafoyu hayo ikki hamzod farzand<ref name=":1" />. * Ki har ishniki qildi odamizod,<br />Tafakkur birla bildi odamizod<ref name=":1" />. * Ki har kim ayon etsa yaxshi qiliq,<br />Yetar yaxshiliqdin anga yaxshiliq<ref name=":1" />. * Kim boʻlsa hunarsiz ishi – oʻq ranji erur,<br />Bu vajh ila hunari ganji erur<ref name=":1" />. * Kim boʻlsa tabiati muolij,<br>Jismidin etar marazni xorij<ref name=":1" />. * Kimgakim erlik asari yerdir,<br>Bir demas ar qilgani ming bordir<ref name=":1" />. * Kim istasa mazhari karomat boʻlmoq,<br />Har navʼ ishda istiqomat boʻlmoq.<br />Soʻzdur anga mujibi karomat boʻlmoq,<br />Til zabtidadur anga salomat boʻlmoq<ref name=":1" />. * Kimki, ulugʻroq anga xizmat kerak,<br>Kimki, kichikroq anga shafqat kerak<ref name=":1" />. * Kimki oʻzi ayladi yolgʻon soʻzin,<br>Kizbdek el chin desa, qolgʻon soʻzin<ref name=":1" />. * Kimniki aylay der ersang mahraming,<br />Koʻp sinamay aylamagil hamdaming<ref name=":1" />. * Kim sinsa koʻngul zaxmi zabon ogʻrigʻidin,<br>Kam ermas aning ogʻrigʻi jon ogʻrigʻidin<ref name=":1" />. * Koʻp demak birla boʻlmagʻil nodon,<br>Koʻp yemak birla boʻlmagʻil hayvon<ref name=":1" />. * Koʻp demak soʻzga gʻururlik,<br>Koʻp yemak nafsga maʼmurlik<ref name=":1" />. * Koʻngil maxzanining qulfi til va u til kalitin soʻz bil<ref name=":1" />. * Koʻngli va tili bir boʻlgan kishining aytgan soʻzi but<ref name=":1" />. == M == * Maʼdani inson gavhari soʻz durur,<br />Gulshani odam samari soʻz durur<ref name=":1" />. * Mehrki ravshanlik etar fosh ani,<br />Kimga kunah koʻrmasa xuffosh ani<ref name=":1" />. * Menga ne yeru ne oshiq havasdur,<br />Agar men odam ersam, ushbu basdur<ref name=":1" />. * Muvofiq sheva zolim doʻstlardin,<br />Muxoliftabʼ dushmanlar koʻp ortuq<ref name=":1" />. == N == * Nafʼing agar xalqqa beshak durur,<br />Bilki bu nafʼ oʻzingga koʻprak durur<ref name=":1" />. ** Nafʼing agar xalqqa beshash erur,<br/>Balki bu naf oʻzingga koʻprak erur{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. * Nayza boʻlub tuzligidin sarbaland,<br>Chirmash uchun band aro qolmish kamand<ref name=":1" />. * Nekim qildi johilki, erdi yomon,<br />Tutub aksini, topdim andin omon<ref name=":1" />. * Nekim oʻz qoshingda erur noravo,<br/>Ulusqa oni koʻrma aslo ravo{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. * Nechaki xirad ichra boʻlsa kami,<br />Yilondin yamonroq emas odami<ref name=":1" />. * Necha zarurat aro qolgʻon chogʻi,<br>Chin demas ersang, dema yolgʻon dogʻi<ref name=":1" />. * Nodonlik erur elda malomatga dalil,<br />Dono ulus oldida xijolatga dalil<ref name=":1" />. * Nosihi sodiq erurki begʻaraz,<br>Bil anga olamda topilmas evaz<ref name=":1" />. == O == * [[Odam]] borki, odamlarning naqshidur,<br />Odam borki, [[hayvon]] undan yaxshidur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=124}}. * Odam ersang, demagil odami,<br />Oniki, yoʻq xalq gʻamidin gʻami<ref name=":1" />. * Odam oʻlgʻon zebu <small>(yoki zebi)</small> zohirdin emas,<br />Kimki andin faxr etar, odam emas<ref name=":1" />. * Olam ahli bilingkim, ish emas dushmanligʻ,<br />Yor ulung bir-biringizgaki erur yorligʻ ish<ref name=":1" />. * [[Olim]] kerakki, oʻz ilmining poya va miqdorini asragay, gavharni [[imtihon]] uchun toshga urmagay<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=9}}. * Oqil [[rostgoʻylik|chin]] soʻzdin oʻzgani demas, ammo barcha chinni ham demak – [[oqil]] ishi emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=61}}. * Oz-oz oʻrganib dono boʻlur,<br />Qatra-qatra yigʻilib daryo boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=8}}. * Oz ish uchun bandu itob aylama,<br>Qatlu siyosatda shitob aylama<ref name=":1" />. * Ogʻizga kelganni demak – nodonning ishi,<br />Oldigʻa kelganni yemak – hayvonning ishi<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=62}}. == Q == * Qardoshing emas ulki quyib bosh senga,<br>Davlat chogʻi qilgay oʻzni quddosh senga<ref name=":1" />. * Qachon sochsa tuproqqa bugʻdoy birov,<br>Yoʻq imkonki ul arpa qilgʻay darov<ref name=":1" />. * Qila olgʻuncha taʼzim va odob binosin yiqma,<br />Hayo va hurmat xilvatidin tashqari chiqma<ref name=":1" />. * Qil yaxshiligʻu, demakni doxil qilma,<br />Minnat bila yaxshiliqni botil qilma<ref name=":1" />. == R == * Ravza bogʻin visolin istar esang, boʻl [[ona]]ning oyogʻi tufrogʻi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == S == * Sabr bila bogʻliq ish ochilur,<br>Ishda oshiqqan koʻp toyilur<ref name=":1" />. * [[Saxovat]]siz kishi birla gavharsiz sadafning hukmi bir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. * Senga bor esa soʻz bilurdin mazoq,<br>Uzum sari boqma, soʻzum sari boq<ref name=":1" />. * [[Sihat]] tilasang, koʻp yema,<br />[[Izzat]] tilasang, koʻp dema<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * Suvning mazasi muz bila,<br>Oshning mazasi tuz bila,<br>Odamning yaxshiligi soʻz bila<ref name=":1" />. * Soʻz borki, tinglovchi taniga jon kiritadi,<br />Soʻz borki, aytuvchi boshini yolgʻa beradi<ref name=":1" />. * Soʻzdin oʻlukning tanida ruhi pok,<br>Ruh dogʻi tan aro soʻzdin halok<ref name=":1" />. * Soʻzni koʻngulda pishqarmaguncha tilga keltirma,<br />Va harneki koʻngulda bor – tilga surma<ref name=":1" />. * [[Soʻz]] qattigʻi [[el]] koʻngliga ozor aylar,<br />Yumshogʻi [[koʻngil]]larni giriftor aylar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=141}}. == T == * Tabiatga har neki odat boʻlur,<br />Chu eskirdi odat tabiat boʻlur<ref name=":1" />. * Tilga ehtiyotsiz – elga eʼtiborsiz<ref name=":1" />. * Tilga kuchi yeta olgan – donishmand,<br />Soʻzga erk bergan – pastkash ahmoq<ref name=":1" />. * [[Til]]ing birla koʻnglingni bir tut<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=144}}. * Tilingni oʻz ixtiyoringda asra<ref name=":1" />. * [[Til]] tigʻi bilan gunohsiz kishiga [[ozor]] berish — sogʻ qon tomirga nishtar urib nobud qilishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. * Til va koʻngul yaxshiroq aʼzolardin insonda<ref name=":1" />. * Til shirinligi – koʻngilga yoqimli, yumshoqligi foydali,<br>Chunki til achchiqlikka aylansa, zarari umumiy boʻlur<ref name=":1" />. * Tinch koʻngul birla qatiqsiz umoch,<br>Behki birov minnati bilan kumoch<ref name=":1" />. * To bani odam ila olam erur,<br>Olam ichida bani odam erur<ref name=":1" />. * Tuzlik ermas shifosiyu moyasi ham,<br>Kim egri kishining egridur soyasi ham<ref name=":1" />. == U == * Ulki zafar shevasini tavr etar,<br />Elga demakim, oʻziga javr etar<ref name=":1" />. == V == * Vafosizda hayo yoʻq, hayosizda vafo yoʻq<ref name=":1" />. * Vale barcha chin ham degulik emas,<br>Xiradmand chin soʻzdin oʻzga demas<ref name=":1" />. * Vatan tarkini bir nafas aylama,<br/>Yana ranji gʻurbak havas aylama{{sfn|Voronsov|1989|p=20}}. == X == * Xorliklar boshi tamaʼ bilgil,<br>Doimo azzaman qanaʼ bilgil<ref name=":1" />. == Y == * Yaxshi [[libos]] tanga oroyish,<br />Yaxshi qoʻldosh jonga osoyish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. * [[Yaxshilik]]ni bilmasang, bor-u, yaxshilarga qoʻshul<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}}. * Yaxshilik qila olmasang,<br />Bori yomonliq ham qilma<ref name=":1" />. * Yigitlikda yigʻ ilmning maxzani,<br />Qarilik chogʻi xarj qil ani<ref name=":1" />. * Yuz ganj kishiga aqddin hosildur,<br />Yoʻqdur anga faqru fano, kim oqildur<ref name=":1" />. * Yomonlarga [[marhamat]] va [[yaxshilik]] qilish yaxshilarga [[zarar]] va [[alam]] keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. * Yorsiz el ohi gamandud erur,<br>Yonsa yogʻoch yolgʻuz ishi dud erur<ref name=":1" />. * Yoʻq hunari yolgʻuz esa yuz kishi,<br>Qayda kishi sonida yolgʻuz kishi<ref name=":1" />. == Z == * Zahmat bila topqoningni oʻzingdin ayama va mehnat bila yiqqaningni doʻstlar bilan dushmanlar uchun asrama<ref name=":1" />. == Sh == * Shaxski, ilm nurin topti zoti,<br />Aning to hashr qoldi yaxshi oti.<br />Sikandar chun topti ilmu hunarni,<br />Ne yangliq oldi, koʻrgil, bahru barni<ref name=":1" />. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |year=2006 |first=Ahmad |publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:1441-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1501-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha davlat arboblari]] 6p9p2rpue7dfouncecre7wtlhp6ow2y 0 4281 31477 20889 2026-07-08T14:20:13Z Bekipediya 2189 /* E */ 31477 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ibrohim ibn Adham | Tasvir = Ibrahim bin Adham.jpg | wikipedia = Ibrohim ibn Adham }} '''Ibrohim ibn Adham''' (716-yil – 782-yil) – Balx podshohining oʻgʻli, soʻfiy avliyolar orasida zuhd va taqvosi bilan mashhur boʻlgan. == A == * [[Alloh taolo]]ga [[duo]] qilasiz-u, lekin ijobat boʻlmaydi, buning sababi shuki, sizlarning [[qalb]]ingiz oʻnta narsa bilan oʻlgan:<br />— Allohni taniysizlar-u haqqini ado etmaysizlar.<br />— Alloh kitobini oʻqiysizlar-u unga [[amal]] qilmaysizlar.<br />— [[Shayton]]ni [[dushman]], deb daʼvo qilasizlar-u, lekin uni [[doʻst]] tutasizlar.<br />— Rasulullohni yaxshi koʻramiz, deb daʼvo qilasizlar-u, ammo ul zotning yoʻllaridan yurmaysizlar va [[sunnat]]larini bajarmaysizlar.<br />— [[Jannat]]ni yaxshi koʻrasizlar-u, biroq unga olib borguvchi amallarni qilmaysizlar.<br />— [[Jahannam]]dan qoʻrqasizlar [[gunoh]]lardan tiyilmaysizlar.<br />— [[Oʻlim]] haq, deb daʼvoda boʻlasizlar-u, ammo unga tayyorgarlik koʻrmaysizlar.<br />— Birovlarning ayblarini koʻrasizlar-u oʻz ayblaringizni koʻrmaysizlar.<br />— Alloh bergan [[rizq]]ni yeysizlar-u, lekin [[shukr]]onasini qilmaysiz<br />— Oʻliklaringizni dafn etasiz-u, ammo bundan ibrat olmaysiz. Oʻlik yer samar bermaganidek, oʻlik qalbdan chiqqan duo ham ijobat topolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=41-42}}. == D == * [[Dunyo]]ni yamadik yirtib olib [[din]]imizdan,<br />Din ham ketdi, dunyo ham ketdi qoʻlimizdan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=70}}. == E == * Ey [[gʻiybat]]chi, doʻstlaringga dunyoing bilan baxillik qilding, dushmanlaringga oxirating bilan saxiylik qilding. Sen baxillik qilgan oʻrningda kechirilmaysan, saxiylik qilgan oʻrningda maqtalmaysan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == I == * [[Ilm]]ni amal uchun oʻrganinglar. Aksar odamlar [[ilm]]lari togʻdek, amallari zarradek boʻlib qolib, yanglishishadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == Z == * [[Zuhd]] uch xil boʻladi: zuhdi farz, zuhdi fazl, zuhdi salomat. Zuhdi farz – [[harom]]da zuhd qilish, zuhdi fazl – [[halol]]da zuhd qilish, zuhdi salomat – [[shubha]]larda zuhd qilishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=32}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Soʻfiylar]] l9ddjkij9wv3d1p17sddnfpr06cnrmp 0 4284 31521 20895 2026-07-08T15:38:28Z Bekipediya 2189 /* H */ 31521 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abdulloh ibn Muborak | wikipedia = Abdulloh ibn Muborak }} '''Abdulloh ibn Muborak''' (toʻliq ismi '''Abu Abdurahmon Abdulloh ibn al-Muborak al-Xanzaliy al-Marvaziy'''; 736-yil – 797-yil) – qomusiy olim, mashhur sufiy, muhaddis. {{ABD}} == A == * Agar biror kishini [[gʻiybat]] qilganimda ota-onamni gʻiybat qilgan boʻlardim. Chunki ular mening hasanotlarimga boshqalardan koʻra haqliroqdirlar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. == H == * [[Harom]]dan topilgan bir dirhamni tark etish yuz ming dirhamni [[sadaqa]] qilishdan afzaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. == I == * [[Ilm]]iga [[baxil]]lik qilgan kishi uchta narsaning bittasi bilan balolanadi yoki [[Oʻlim|oʻlib]] ketadi: ilmi behuda ketadi yoki [[podshoh]] bilan musibatlanadi yoki yod olgan ilmini esdan chiqaradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * [[Ilm]] oʻrganmasdan turib, [[ulugʻlik]]ka intilgan kishiga hayronman<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. == K == * Kishi [[ilm]] oʻrganishda davom etayotgan pallada [[olim]]dir. „Olim boʻldim, endi bas“, deb xulosa chiqargan chogʻidan boshlab [[johil]]dir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == M == * Masʼuliyatsiz, kayf-u safo ichra yashash ishtiyoqi va [[gunoh]]lar [[qalb]]ni butunlay oʻrab oladi. [[Yaxshilik]] va [[haqiqat]] tuygʻulari endi qalbga qanday qilib kirsin?!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}} == N == * [[Niyat]]larga koʻra qancha-qancha ishlar ulugʻ boʻladi, yana qancha-qancha katta ishlar niyatlarga koʻra arzimasga aylanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} 76aa17yuzzh8bl0nr4mjxepwljy3o1n 31523 31521 2026-07-08T15:39:03Z Bekipediya 2189 added [[Category:736-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31523 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abdulloh ibn Muborak | wikipedia = Abdulloh ibn Muborak }} '''Abdulloh ibn Muborak''' (toʻliq ismi '''Abu Abdurahmon Abdulloh ibn al-Muborak al-Xanzaliy al-Marvaziy'''; 736-yil – 797-yil) – qomusiy olim, mashhur sufiy, muhaddis. {{ABD}} == A == * Agar biror kishini [[gʻiybat]] qilganimda ota-onamni gʻiybat qilgan boʻlardim. Chunki ular mening hasanotlarimga boshqalardan koʻra haqliroqdirlar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. == H == * [[Harom]]dan topilgan bir dirhamni tark etish yuz ming dirhamni [[sadaqa]] qilishdan afzaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. == I == * [[Ilm]]iga [[baxil]]lik qilgan kishi uchta narsaning bittasi bilan balolanadi yoki [[Oʻlim|oʻlib]] ketadi: ilmi behuda ketadi yoki [[podshoh]] bilan musibatlanadi yoki yod olgan ilmini esdan chiqaradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * [[Ilm]] oʻrganmasdan turib, [[ulugʻlik]]ka intilgan kishiga hayronman<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. == K == * Kishi [[ilm]] oʻrganishda davom etayotgan pallada [[olim]]dir. „Olim boʻldim, endi bas“, deb xulosa chiqargan chogʻidan boshlab [[johil]]dir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == M == * Masʼuliyatsiz, kayf-u safo ichra yashash ishtiyoqi va [[gunoh]]lar [[qalb]]ni butunlay oʻrab oladi. [[Yaxshilik]] va [[haqiqat]] tuygʻulari endi qalbga qanday qilib kirsin?!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}} == N == * [[Niyat]]larga koʻra qancha-qancha ishlar ulugʻ boʻladi, yana qancha-qancha katta ishlar niyatlarga koʻra arzimasga aylanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:736-yilda tugʻilganlar]] auj4ndlyojhwxxmv25sdbphlzbvv5b4 31524 31523 2026-07-08T15:39:12Z Bekipediya 2189 added [[Category:797-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31524 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abdulloh ibn Muborak | wikipedia = Abdulloh ibn Muborak }} '''Abdulloh ibn Muborak''' (toʻliq ismi '''Abu Abdurahmon Abdulloh ibn al-Muborak al-Xanzaliy al-Marvaziy'''; 736-yil – 797-yil) – qomusiy olim, mashhur sufiy, muhaddis. {{ABD}} == A == * Agar biror kishini [[gʻiybat]] qilganimda ota-onamni gʻiybat qilgan boʻlardim. Chunki ular mening hasanotlarimga boshqalardan koʻra haqliroqdirlar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. == H == * [[Harom]]dan topilgan bir dirhamni tark etish yuz ming dirhamni [[sadaqa]] qilishdan afzaldir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=129}}. == I == * [[Ilm]]iga [[baxil]]lik qilgan kishi uchta narsaning bittasi bilan balolanadi yoki [[Oʻlim|oʻlib]] ketadi: ilmi behuda ketadi yoki [[podshoh]] bilan musibatlanadi yoki yod olgan ilmini esdan chiqaradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. * [[Ilm]] oʻrganmasdan turib, [[ulugʻlik]]ka intilgan kishiga hayronman<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. == K == * Kishi [[ilm]] oʻrganishda davom etayotgan pallada [[olim]]dir. „Olim boʻldim, endi bas“, deb xulosa chiqargan chogʻidan boshlab [[johil]]dir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=10}}. == M == * Masʼuliyatsiz, kayf-u safo ichra yashash ishtiyoqi va [[gunoh]]lar [[qalb]]ni butunlay oʻrab oladi. [[Yaxshilik]] va [[haqiqat]] tuygʻulari endi qalbga qanday qilib kirsin?!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}} == N == * [[Niyat]]larga koʻra qancha-qancha ishlar ulugʻ boʻladi, yana qancha-qancha katta ishlar niyatlarga koʻra arzimasga aylanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=134}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:736-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:797-yilda vafot etganlar]] t9ydy5o4xrln4m0fxecwylahlv56070 0 4285 31433 22257 2026-07-08T13:30:34Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31433 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Rudakiy | Tasvir = Rudaki profile.jpg | wikipedia = Rudakiy }} '''Rudakiy''', '''Abu Abdulloh Rudakiy''', '''Abu Abdulloh Jaʼfar Rudakiy''' (858-yil – 941-yil) – fors shoiri. Fors sheʼriyati asoschilaridan biri. == Iqtiboslar == <!-- B --> * [[Baxt]] havoda esmaydi, [[mehnat]]dan keladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. * [[Bilim]] – barcha kulfatlarga qalqondir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. * Bitta [[dushman]]ing — koʻp, [[doʻst]]laring minglab boʻlsa ham — oz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. <!-- D --> * [[Dunyo]] — ilon, ilonbozdir dunyo qidirgan, ilonbozdan qasdin olur ilon oqibat<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=70}}. * [[Doʻst]]lar diydoridan ortiq [[quvonch]], firoqidan ortiqroq [[gʻam]] yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. <!-- H --> * Har qancha boʻlsa ham olamda achchiq,<br />Achchiqroqdir dono [[doʻst]]dan ayriliq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. <!-- J --> * Jahonning shodligi yigʻilsa butun,<br />[[Doʻst]]lar diydoridan boʻlolmas ustun<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=168}}. <!-- K --> * Kimningki quzgʻundan [[rahbar]]i bordir,<br />Uning guzari ham oʻlaksazordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * Koʻpincha [[soʻz]] aytib, boʻldim [[pushaymon]],<br />Aytmagan soʻzimdan — doimo shodmon<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. <!-- Oʻ --> * Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />[[Gʻiybat]]lardan uzoq ketolgan marddir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:858-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:941-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] tanz27gbq3ev1osfyq0dqxrouowb818 0 4296 31475 31325 2026-07-08T14:18:32Z Bekipediya 2189 /* A */ 31475 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Lays Samarqandiy | Tasvir = Abu al-Layth al-Samarqandi.png | wikipedia = Abu Lays Samarqandiy }} '''Abu Lays Samarqandiy''' (toʻliq ismi '''Abu Lays Nasr ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ibrohim as-Samarqandiy''')(944-yil – 1003-yil) – Qonunshunos va ilohiyot olimi, Samarqand shayxulislomi boʻlgan. {{ABD}} == A == * Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu [[gʻiybat]] boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}} * [[Alloh]]dan qoʻrqishning alomati yetti narsada ayon boʻladi: [[til]]ida – yaʼni, tilini [[yolgʻon]]dan, [[gʻiybat]]dan, ortiqcha [[soʻz]]lardan tiyadi, Allohning [[zikr]]i, [[Qurʼon]] tilovati, ilmiy muzokaralar bilan mashgʻul qiladi; qornida – yaʼni, faqat halol narsani va hojati miqdoricha yeydi; koʻzida – yaʼni, haromga boqmaydi, dunyoga ragʻbat nazari bilan emas, ibrat nazari ila qaraydi; qoʻlida – yaʼni, uni haromga choʻzmaydi, Alloh toatidagi ishlarga uzatadi; oyogʻida – yaʼni, Alloh [[gunoh]], degan ishlarga yurmaydi; [[qalb]]ida – yaʼni, undan birodariga [[dushman]]lik, [[gʻazab]], [[hasad]] kabi illatlarni chiqarib tashlaydi va musulmonlarga nisbatan [[mehr]]-[[shafqat]] uygʻotadi; toatda —yaʼni, toati Alloh yoʻlida xolis boʻladi, [[riyo]] va [[nifoq]]dan saqlanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=44-45}}. * [[Alloh]]ga [[taqvo]] qilish hamma [[yaxshilik]]ni oʻz ichiga oluvchi koʻp maʼnoli kalimadir, uning maʼnosi – Alloh taologa itoat qilish, [[gunoh]] ishlardan qochish, Yaratganning zikrini doimo qilish, bergan [[neʼmat]]lariga [[shukr]] aytishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=40}}. * [[Alloh]] har bir [[qalb]]ga [[ilm]] gavharini solganki, bandasining qunt-[[matonat]]i, [[mehnat]]i davomida doimo sayqal topur<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. * Alloh taolo [[fahm]]-[[farosat]] bergani, [[gʻaflat]] uyqusidan uygʻotgani, bu dunyodan oʻtib, [[oxirat]]ini oʻylaydigan qilib qoʻygani naqadar yaxshidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. * [[Ayol]] kishiga eng haqqi koʻp kishi [[er]]dir, [[erkak]] kishiga eng haqqi koʻp kishi — [[ona]]sidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. == B == * Bilingki, banda yaxshilarning darajasiga aziyatlar va [[mashaqqat]]larga [[sabr]] qilish bilan erishadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}. == D == * Dunyoda [[til]]ni saqlashlik oxiratdagi pushaymonlikdan yengilroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. == E == * Ey oʻgʻlim, [[Alloh]]ni zikr qilayotgan qavmni koʻrsang, ular bilan birga oʻtir. Chunki [[olim]] boʻlsang, [[ilm]]ingga foyda beradi, ilmsiz boʻlsang, senga ilm oʻrgatadilar. Kim olimning oldiga kelib, u bilan birga oʻtirsa, uning ilmini egallashga qodir boʻlmasa ham, unga yetti [[yaxshilik]] bordir{{sfn|Tursun|2006|pp=17-18}}. == F == * [[Farzand]]ingning tili kalimaga juftlangan kundan boshlab, uning [[ong]]iga quyidagi uch muborak jumlani quymogʻing farzdir: „Assalomu alaykum“, „Bismillahir rahmonir rahim“, „Allohu akbar“<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=12}}. * [[Fazilat]] ahlini haddidan oshirmasdan [[hurmat]] qilish mustahabdir. Biror kishini [[Boylik|boyligidan]] umid qilib, boy boʻlgani uchun hurmat qilish joiz emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=102}}. == G == * Gunohlarning [[zulm|zulmdan-da]] kattarogʻi yoʻqdir... Zolim qilgan zulmi uchun [[tavba]] qilsin, zulm bergan kishisidan [[kechirim]] soʻrab olsin. Agar qodir boʻlmasa, uning uchun [[istigʻfor]] aytsin, [[duo]] qilsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=112}}. == H == * [[Hasad]]dan zararliroq narsa yoʻq. U [[hasad]] qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: [[gʻam]]i tugamaydi, [[musibat]] oladi-yu unga [[ajr]] kelmaydi, [[yomonlik]]ni olib keladi, [[Alloh|Alloh taolo]] unga [[gʻazab]] qiladi, uning uchun [[tavfiq]] eshiklari yopiladi. Bu beshta azob [[hasad]] qilingan kishiga emas, [[Hasad|hasadgoʻyning]] oʻziga yetadi<ref name=":0" />. * [[Hayo]] ikki xil boʻladi: siz bilan odamlar orasidagi hayo, [[Alloh]] bilan sizning orangizdagi hayo. Odamlar bilan sizning orangizdagi hayo qarash [[halol]] boʻlmagan narsalardan koʻzingizni toʻsishingizdir. Siz bilan Alloh oʻrtasidagi hayo Allohning [[neʼmat]]larini bilmogʻingiz va soʻngra Unga [[gunoh]] qilishdan uyalishingizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}}. == K == * [[Kibr]] kofirlarning va firʼavnlarning axloqidandir. [[Tavozeʼ]] esa paygʻambarlar va solihlarning axloqidandir. Chunki Alloh taolo kofirlarni kibr bilan sifatladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=156}}. * Kim [[olim]]ning oldiga kelib, u bilan birga oʻtirsa, uning [[ilm]]ini egallashga qodir boʻlmasa ham, unga yetti [[yaxshilik]] bordir<ref name=":0" />. == M == * [[Moʻmin]] kishi [[rashk]]chi boʻlishi kerak. Biror [[erkak]] va [[ayol]]ning fahsh ishlarini bilsa, hech rozi boʻlmasin. Agar qodir boʻlsa, qoʻli bilan qaytarsin, boʻlmasa, [[til]]i bilan. Hech boʻlmasa, [[qalb]]i bilan yomon koʻrsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=162}}. == O == * [[Oqil]] kishi dunyodagi [[rizq]]iga rozi boʻladi va mol toʻplashga mashgʻul boʻlmaydi. [[Oxirat]] amallari bilan shugʻullanadi. Chunki oxirat qaror topish va [[neʼmat]]lar uyidir. Dunyo foniylik uyi, u [[xiyonat]]kor, [[fitna]]kordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. == P == * Parvardigor bizga nasiba qilib yaratgan neʼmatlar va roʻyolar (boyliklar) ichida doim qadr-qimmat qilishimiz lozim boʻlgan, eʼzozlashimiz shart boʻlgan oliy fazilat — [[doʻstlik]] va [[mehr]]-[[oqibat]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. == X == * [[Xotin]]ning er ustidagi haqqi beshtadir: ayol avrat boʻlgani uchun uning satrdan chiqishiga yoʻl qoʻymaslik, chunki bu – [[gunoh]] va [[erkak]]lik [[gʻurur]]ining toptalishidir; xotiniga [[tahorat]], [[namoz]], [[roʻza]] kabi zarur [[ilm]]larni oʻrgatish; uni haloldan ovqatlantirish, chunki, goʻsht haromdan oʻssa, olov bilan eriydi; unga [[zulm]] qilmaslik, chunki [[ayol]] er uchun omonatdir; agar xotin haddidan oshsa, bundan ham yomonroq holatga tushib qolmasligi uchun unga [[nasihat]] qilish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == Z == * [[Ziyofat]]dan maqsad — boyligini koʻz-koʻz qilish va maqtanish boʻlmasligi kerak. Faqatgina [[Muhammad|Paygʻambarimizning]] odatlarini qilish, moʻmin birodarlar orasida [[mehr]]-[[oqibat]]ni davom ettirish va ularning [[qalb]]iga surur berish boʻlmogʻi lozim<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:944-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1003-yilda vafot etganlar]] 62qlk3c3zb4yfpbsrqh1n7q2goxmhty 31494 31475 2026-07-08T14:32:34Z Bekipediya 2189 /* H */ 31494 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Lays Samarqandiy | Tasvir = Abu al-Layth al-Samarqandi.png | wikipedia = Abu Lays Samarqandiy }} '''Abu Lays Samarqandiy''' (toʻliq ismi '''Abu Lays Nasr ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ibrohim as-Samarqandiy''')(944-yil – 1003-yil) – Qonunshunos va ilohiyot olimi, Samarqand shayxulislomi boʻlgan. {{ABD}} == A == * Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu [[gʻiybat]] boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}} * [[Alloh]]dan qoʻrqishning alomati yetti narsada ayon boʻladi: [[til]]ida – yaʼni, tilini [[yolgʻon]]dan, [[gʻiybat]]dan, ortiqcha [[soʻz]]lardan tiyadi, Allohning [[zikr]]i, [[Qurʼon]] tilovati, ilmiy muzokaralar bilan mashgʻul qiladi; qornida – yaʼni, faqat halol narsani va hojati miqdoricha yeydi; koʻzida – yaʼni, haromga boqmaydi, dunyoga ragʻbat nazari bilan emas, ibrat nazari ila qaraydi; qoʻlida – yaʼni, uni haromga choʻzmaydi, Alloh toatidagi ishlarga uzatadi; oyogʻida – yaʼni, Alloh [[gunoh]], degan ishlarga yurmaydi; [[qalb]]ida – yaʼni, undan birodariga [[dushman]]lik, [[gʻazab]], [[hasad]] kabi illatlarni chiqarib tashlaydi va musulmonlarga nisbatan [[mehr]]-[[shafqat]] uygʻotadi; toatda —yaʼni, toati Alloh yoʻlida xolis boʻladi, [[riyo]] va [[nifoq]]dan saqlanadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=44-45}}. * [[Alloh]]ga [[taqvo]] qilish hamma [[yaxshilik]]ni oʻz ichiga oluvchi koʻp maʼnoli kalimadir, uning maʼnosi – Alloh taologa itoat qilish, [[gunoh]] ishlardan qochish, Yaratganning zikrini doimo qilish, bergan [[neʼmat]]lariga [[shukr]] aytishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=40}}. * [[Alloh]] har bir [[qalb]]ga [[ilm]] gavharini solganki, bandasining qunt-[[matonat]]i, [[mehnat]]i davomida doimo sayqal topur<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. * Alloh taolo [[fahm]]-[[farosat]] bergani, [[gʻaflat]] uyqusidan uygʻotgani, bu dunyodan oʻtib, [[oxirat]]ini oʻylaydigan qilib qoʻygani naqadar yaxshidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. * [[Ayol]] kishiga eng haqqi koʻp kishi [[er]]dir, [[erkak]] kishiga eng haqqi koʻp kishi — [[ona]]sidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. == B == * Bilingki, banda yaxshilarning darajasiga aziyatlar va [[mashaqqat]]larga [[sabr]] qilish bilan erishadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}. == D == * Dunyoda [[til]]ni saqlashlik oxiratdagi pushaymonlikdan yengilroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=148}}. == E == * Ey oʻgʻlim, [[Alloh]]ni zikr qilayotgan qavmni koʻrsang, ular bilan birga oʻtir. Chunki [[olim]] boʻlsang, [[ilm]]ingga foyda beradi, ilmsiz boʻlsang, senga ilm oʻrgatadilar. Kim olimning oldiga kelib, u bilan birga oʻtirsa, uning ilmini egallashga qodir boʻlmasa ham, unga yetti [[yaxshilik]] bordir{{sfn|Tursun|2006|pp=17-18}}. == F == * [[Farzand]]ingning tili kalimaga juftlangan kundan boshlab, uning [[ong]]iga quyidagi uch muborak jumlani quymogʻing farzdir: „Assalomu alaykum“, „Bismillahir rahmonir rahim“, „Allohu akbar“<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=12}}. * [[Fazilat]] ahlini haddidan oshirmasdan [[hurmat]] qilish mustahabdir. Biror kishini [[Boylik|boyligidan]] umid qilib, boy boʻlgani uchun hurmat qilish joiz emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=102}}. == G == * Gunohlarning [[zulm|zulmdan-da]] kattarogʻi yoʻqdir... Zolim qilgan zulmi uchun [[tavba]] qilsin, zulm bergan kishisidan [[kechirim]] soʻrab olsin. Agar qodir boʻlmasa, uning uchun [[istigʻfor]] aytsin, [[duo]] qilsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=112}}. == H == * [[Hasad]]dan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}. * [[Hayo]] ikki xil boʻladi: siz bilan odamlar orasidagi hayo, [[Alloh]] bilan sizning orangizdagi hayo. Odamlar bilan sizning orangizdagi hayo qarash [[halol]] boʻlmagan narsalardan koʻzingizni toʻsishingizdir. Siz bilan Alloh oʻrtasidagi hayo Allohning [[neʼmat]]larini bilmogʻingiz va soʻngra Unga [[gunoh]] qilishdan uyalishingizdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=161}}. == K == * [[Kibr]] kofirlarning va firʼavnlarning axloqidandir. [[Tavozeʼ]] esa paygʻambarlar va solihlarning axloqidandir. Chunki Alloh taolo kofirlarni kibr bilan sifatladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=156}}. * Kim [[olim]]ning oldiga kelib, u bilan birga oʻtirsa, uning [[ilm]]ini egallashga qodir boʻlmasa ham, unga yetti [[yaxshilik]] bordir<ref name=":0" />. == M == * [[Moʻmin]] kishi [[rashk]]chi boʻlishi kerak. Biror [[erkak]] va [[ayol]]ning fahsh ishlarini bilsa, hech rozi boʻlmasin. Agar qodir boʻlsa, qoʻli bilan qaytarsin, boʻlmasa, [[til]]i bilan. Hech boʻlmasa, [[qalb]]i bilan yomon koʻrsin<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=162}}. == O == * [[Oqil]] kishi dunyodagi [[rizq]]iga rozi boʻladi va mol toʻplashga mashgʻul boʻlmaydi. [[Oxirat]] amallari bilan shugʻullanadi. Chunki oxirat qaror topish va [[neʼmat]]lar uyidir. Dunyo foniylik uyi, u [[xiyonat]]kor, [[fitna]]kordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. == P == * Parvardigor bizga nasiba qilib yaratgan neʼmatlar va roʻyolar (boyliklar) ichida doim qadr-qimmat qilishimiz lozim boʻlgan, eʼzozlashimiz shart boʻlgan oliy fazilat — [[doʻstlik]] va [[mehr]]-[[oqibat]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. == X == * [[Xotin]]ning er ustidagi haqqi beshtadir: ayol avrat boʻlgani uchun uning satrdan chiqishiga yoʻl qoʻymaslik, chunki bu – [[gunoh]] va [[erkak]]lik [[gʻurur]]ining toptalishidir; xotiniga [[tahorat]], [[namoz]], [[roʻza]] kabi zarur [[ilm]]larni oʻrgatish; uni haloldan ovqatlantirish, chunki, goʻsht haromdan oʻssa, olov bilan eriydi; unga [[zulm]] qilmaslik, chunki [[ayol]] er uchun omonatdir; agar xotin haddidan oshsa, bundan ham yomonroq holatga tushib qolmasligi uchun unga [[nasihat]] qilish<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. == Z == * [[Ziyofat]]dan maqsad — boyligini koʻz-koʻz qilish va maqtanish boʻlmasligi kerak. Faqatgina [[Muhammad|Paygʻambarimizning]] odatlarini qilish, moʻmin birodarlar orasida [[mehr]]-[[oqibat]]ni davom ettirish va ularning [[qalb]]iga surur berish boʻlmogʻi lozim<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=103}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:944-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1003-yilda vafot etganlar]] rftl6srdoz7rridmbsu4rd3kwje18mf 0 4299 31456 31415 2026-07-08T13:49:06Z Bekipediya 2189 /* H */ 31456 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Husayn Voiz Koshifiy | wikipedia = Husayn Voiz Koshifiy }} '''Husayn Voiz Koshifiy''' (asl ismi '''Kamoliddin'''; laqabi '''Voiz'''; {{taxminan}} 1442/46-yil, Sabzavor qishlogi – 1505-yil, Hirot) – notiqlik sanati namoyandasi va nazariyotchisi, mutafakkir, ilohiyotchi olim. {{ABD}} == A == * [[Adolat]] natijasida yurt obod, el farovon, xazina moʻl, shahar-u qishloqlar yashnaydi<ref name=":0" />. * Agar [[adolat]] himoya qilinmasa, zaif va kuchli odamlar yoʻqolib ketadi. Modomiki, zaiflar qirilib ketar ekan, kuchlilar ham omon qolmaydi. Chunki kishilarning turmushi bir-biri bilan oʻzaro bogʻliq. Xullasi kalom, [[xalq]]ning ahvoli adolatsiz yaxshilanmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=109}}. * Agar oradan [[sharm-u hayo]] koʻtarilsa va kishi kishidan uyalmasa, olam nizomiga xalal yetadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=160}}. * Amalda qoʻllanilmaydigan [[bilim]] jonsiz tanaga oʻxshaydi. [[Bilim]] daraxtdir, amal esa – uning mevasi... Hosil bermaydigan shox nosogʻlom boʻladi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=12}}. == B == * Barcha insonlar [[aql]]ga muhtojdir. [[Aql]] esa [[tajriba]]ga suyanadi. Chunki [[tajriba]] [[aql]]ninng oynasidir. Hayotiy tajriba koʻp [[umr]] koʻrish natijasida paydo boʻladi<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. * [[Boylik]], shamshir va lashkardan tayanch izlama. [[Dono]] kishilarning pand-[[nasihat]]lariga quloq sol. Shamshir va oʻqni yoʻq qiladigan nasihatlarga amal qil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=65}}. == D == * Dunyoning ishlari [[siyosat]]siz tartibga tushmaydi. Agar [[taʼlim]]-[[tarbiya]], [[jazo]] toʻgʻrisidagi qonun-qoida boʻlmasa, [[mamlakat]] ishlari buziladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=107}}. * [[Dushman]]ing ojiz boʻlganda koʻngilchanlik qilma, u qudratga kirsa, senga shafqat qilmaydi<ref name=":1" />. * [[Doʻst]]lar dilini ranjitish [[dushman]]ni murodiga yetkazishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=173}}. == E == * Ey xoja, qachongacha [[boylik]] toʻplaysan, ular [[oʻlim]]ingdan keyin qolib ketadi-ku! Agar [[Xorun]] xazinasini jamlasang ham, baribir sening [[taʼma]]girliging va ochkoʻzliging tugamaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=75}}. == G == * Gar mard ersang tilingni saqla,<br />[[Gʻiybat|Gʻiybat-u]] boʻhton-u dilozorlikdan asra<ref name=":1" />. * Goʻzal [[feʼl-atvor]]ning nishonasi oʻn narsadir: birinchi nishonasi – [[yaxshilik]], ikkinchi – [[insof]]li boʻlish, uchinchi – boshqa odamdan [[ayb]] qidirmaslik, toʻrtinchi – biror kishida nojoʻya harakat koʻrsa, uni yaxshi yoʻlga boshlash, beshinchi – bir odam oʻz aybiga iqror boʻlib [[uzr]] aytsa, uzrini qabul qilish, oltinchi – boshqalar uchun [[mashaqqat]]ni oʻz ustiga olish, yettinchi – faqat oʻz [[manfaat]]inigina koʻzlamaslik, sakkizinchi – ochiq yuzli, shirin soʻzli boʻlish, toʻqqizinchi – muhtojlarning hojatini chiqarish, oʻninchi – [[muloyim]] va tavozeʼli boʻlishdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=126}}. == H == * Haddan ortiq [[gʻazab]] vahshiylik keltiradi va [[Vaqt|bevaqt]] qilingan lutf ham obroʻni ketkizadi<ref name=":1" />. * Hamma kishilar [[aql]]ga muhtojdirlar, aql esa [[amaliyot]]ga, ish-harakatga ehtiyoj sezadi. Shuning uchun ham amaliyotni aqlning oynasi, deyishadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=63}}. * Har kishi zamona hodisalarining zarbasiga [[sabr]] etsa, albatta, [[umid]] oʻqi murod nishoniga tegar. [[Sabr]] qiluvchiga balolardan hech zarar yetmas. Chunki [[sabr]] shodmonlik kalitidir va rohat eshigi bundan boshqa kalit bilan ochilmas<ref name=":1" />. * [[Hasad]] aslida [[himmat]] pastligidan va tabʼ xasisligidan vujudga keladi. boʻlar johillik natijasidur. [[Hasad]] [[aql]]ning nuqsonli ekanligiga ravshan dalildir<ref name=":1" />. * [[Hasad]] balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}. * [[Hasad]], boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. * [[Hayo]] va [[andisha]] dunyoda tartib saqlashning muhim shartlaridan biri hisoblanadi. Hayo yoʻqolsa, hech kimda [[vijdon]] ham qolmaydi. (U holda) dunyoda tartib buziladi. Kishilar bir-biriga befarq qaraydigan boʻladilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=159}}. * Hech bir ishni donishmandlar bilan maslahatlashmasdan burun boshlamagil<ref name=":1" />. == J == * [[Jiddu jahd]] – serharakatlilik, [[gʻayrat]] va [[matonat]] bilan bir ishga kirishmoqlikdir. Bu sifat eng goʻzal sifatlardan boʻlib, [[himmat]]ga tobeʼdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. == M == * [[Mehmon]]ni eshikka kuzatib qoʻyish [[sunnat]]dir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=101}}. * [[Mehmon]] hijolat chekar necha mezbondur tanish.<br />[[Mehmon]]ni eshikkacha kuzatib qoʻyish sunnatdir<ref name=":1" />. * Mehribon va rahmdil boʻlmoq [[umr]]ning va [[rizq]]ning [[baraka]]li boʻlishiga olib keladi<ref name=":1" />. == O == * [[Odob]], bu yomon soʻzdan va yomon ishdan oʻzini tiymoqdir hamda oʻzining ham, oʻzganing ham izzatini saqlab, obroʻsini toʻkmaslikdir<ref name=":1" />. == Q == * Qaysi bir koʻngul qattiq soʻzdan yaralangan boʻlsa, achchiq til zaharli nayzadek boʻlur.<br />Sendan til [[odob]]i qanday boʻladi, deb soʻrasalar, shunday javob ber: yaxshi [[fikr]]ni ifodalash uchun ogʻizni ochish lozim, yomon gap uchun ogʻizni berk tutgan. Agar sendan: nimalardan tilni tiyish darkor, desalar, shunday degin: birinchi – [[yolgʻon]] gapirishdan, zero yolgʻonchilik odamning oʻziga [[dushman]]dir; ikkinchidan – [[vaʼda]]ga xilof ish qilishdan, chunki bu ikki yuzlamachilikdir; uchinchi – [[gʻiybat]] va boʻhtondan. Zero bu fosiqlar ishidir; toʻrtinchi – janjaldan, xusumatdan, maqtanchoqliqdan, yomon [[duo]] va haqoratdan, odamlarning ranjishiga sabab boʻladigan kulgu va masxaralashdan tilni tiymoq lozim<ref name=":1" />. == S == * [[Sabr]] bilan ishlar bitar, [[shoshqaloqlik]] boshga yetar<ref name=":1" />{{sfn|Tursun|2006|p=88}}. * Siringni pinhon etmoqchi boʻlsang, birovga ishonib aytma, chunki senga oʻzingdan boshqa jonkuyar yoʻq. == T == * [[Takabbur]]ga salom berma, salomga javob qaytarishi unga ogʻirlik qiladi, javob bermagani esa senga ogʻir tuyuladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=152}}. * [[Takabbur]]lik kaltabinlar va insoniylik tariqidan chiqqanlarning xislatidir<ref name=":0" />. * Toʻrt narsa [[saodat]] dalilidir: toʻgʻri soʻz, tavozeʼ, halol [[kasb]]-[[hunar]], [[sir]] saqlash<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=130}}. == U == * Ustoz va muallimlar [[hurmat]]ini oʻrniga qoʻyganlar bu dunyoda ham, [[oxirat]]da ham [[saodat]] topar<ref name=":1" />. == R == * [[Rostgoʻylik]] oxirat kunida najotga muyassar qilur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=149}}. == S == * [[Sabr]] bilan ishlar bitar,<br />Shoshqaloqlik boshga yetar<ref name=":0" />. == Y == * Yaxshilar bilan hamsuhbat boʻlish va donolar bilan muloqot qilish saodatga eltadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=128}}. * Yaxshi qiliq, goʻzal [[muomala]] bir yoʻldirki, u yoʻl bilan yurmasdan turib, [[izzat]] va [[sharaf]] manziliga yetib boʻlmaydi. U yoʻlga qadam bosmasdan turib, vujud yukini hayvoniyat biyobonidan insoniyat dorilmulkiga eltib boʻlmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * [[Yomonlik]] butun nuqsonlar majmuidir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. * Yomon soʻz keskir qilichdan battardir<ref name=":1" />. * Yoshlikda zahmat chekib, [[ilm]] oʻrgansang, [[kasb]]-[[hunar]] egallasang, qariganda rohat topasan<ref name=":1" />. == Gʻ == * [[Gʻiybat]] gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}}. * Gʻiybat qiluvchilar oʻlimtik yeguvchi qurtlarga oʻxshaydi<ref name=":1" />. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Notiqlar]] [[Turkum:Ilohiyotchilar]] 5w72fuujmhlp6ijn5iyc3crgx167msf 0 4305 31496 23763 2026-07-08T14:34:31Z Bekipediya 2189 /* H */ 31496 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ahnaf ibn Qays | wikipedia = Ahnaf ibn Qays }} '''Ahnaf ibn Qays''' ({{Lang-ar|الأحنف بن قيس}}; ? – 675-yil) – tobein va muhaddis. {{ABD}} == H == * [[Hasad]] qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == O == * [[Olim]]lar [[ehtirom]]ga loyiq buyuk insonlardir. [[Ilm]] bilan mustahkamlanmagan har qanday ulugʻlikning oqibati xorlikdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Tobeinlar]] [[Turkum:Muhaddislar]] [[Turkum:675-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:687-yilda vafot etganlar]] 3e849fmlk7rdwgfauy8ti8s4xde26sh 31498 31496 2026-07-08T14:35:32Z Bekipediya 2189 31498 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ahnaf ibn Qays | wikipedia = Ahnaf ibn Qays }} '''Ahnaf ibn Qays''' ({{Lang-ar|الأحنف بن قيس}}; ? – 675-yil) – tobein va muhaddis. {{ABD}} == H == * [[Hasad]] qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == O == * [[Olim]]lar [[ehtirom]]ga loyiq buyuk insonlardir. [[Ilm]] bilan mustahkamlanmagan har qanday ulugʻlikning oqibati xorlikdir<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Tobeinlar]] [[Turkum:Muhaddislar]] [[Turkum:675-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:687-yilda vafot etganlar]] hzokl6d37odvaw635pw73qrzh3rpu63 0 4309 31442 25131 2026-07-08T13:38:07Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31442 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Muoviya I | Tasvir = Amir Muawiya I.png | wikipedia = Muoviya I }} '''Muoviya I''', '''Muoviya ibn Abu Sufyon''' (? – 680-yil) – umaviylar sulolasi asoschisi va shu suloladan boʻlgan dastlabki xalifa (661-680). Quraysh qabilasi zodagonlaridan. == Iqtiboslar == <!-- E --> * Ey inson, zamon sendan. Sen yaxshi boʻlsang, zamon ham yaxshi boʻladi. Agar aynisang, zamon ham ayniydi{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Ey oʻgʻilginam, [[hasad]]dan saqlangin. Chunki u [[dushman]]ingga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi<ref name=":0" />. <!-- H --> * Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga [[hasad]] qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. <!-- K --> * Kimki [[ilm]]ini yozmasa, uning ilmini ilm hisoblamayman<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Xalifalar]] 7xt73a6jgpckxua9n6i5en62x2uwww5 31444 31442 2026-07-08T13:39:03Z Bekipediya 2189 +[[Turkum:603-yilda tugʻilganlar]]; +[[Turkum:680-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31444 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Muoviya I | Tasvir = Amir Muawiya I.png | wikipedia = Muoviya I }} '''Muoviya I''', '''Muoviya ibn Abu Sufyon''' (? – 680-yil) – umaviylar sulolasi asoschisi va shu suloladan boʻlgan dastlabki xalifa (661-680). Quraysh qabilasi zodagonlaridan. == Iqtiboslar == <!-- E --> * Ey inson, zamon sendan. Sen yaxshi boʻlsang, zamon ham yaxshi boʻladi. Agar aynisang, zamon ham ayniydi{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Ey oʻgʻilginam, [[hasad]]dan saqlangin. Chunki u [[dushman]]ingga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi<ref name=":0" />. <!-- H --> * Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga [[hasad]] qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. <!-- K --> * Kimki [[ilm]]ini yozmasa, uning ilmini ilm hisoblamayman<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Xalifalar]] [[Turkum:603-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:680-yilda vafot etganlar]] gifjych8nq95z1mhbqvhc8u66lb808o 31492 31444 2026-07-08T14:30:28Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31492 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Muoviya I | Tasvir = Amir Muawiya I.png | wikipedia = Muoviya I }} '''Muoviya I''', '''Muoviya ibn Abu Sufyon''' (? – 680-yil) – umaviylar sulolasi asoschisi va shu suloladan boʻlgan dastlabki xalifa (661-680). Quraysh qabilasi zodagonlaridan. == Iqtiboslar == <!-- E --> * Ey inson, zamon sendan. Sen yaxshi boʻlsang, zamon ham yaxshi boʻladi. Agar aynisang, zamon ham ayniydi{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Ey oʻgʻilginam, [[hasad]]dan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. <!-- H --> * Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga [[hasad]] qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. <!-- K --> * Kimki [[ilm]]ini yozmasa, uning ilmini ilm hisoblamayman<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Xalifalar]] [[Turkum:603-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:680-yilda vafot etganlar]] 6q4nzarafxun9pyyt8ypks60bdz43ka 31525 31492 2026-07-08T15:40:24Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31525 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Muoviya I | Tasvir = Amir Muawiya I.png | wikipedia = Muoviya I }} '''Muoviya I''', '''Muoviya ibn Abu Sufyon''' (? – 680-yil) – umaviylar sulolasi asoschisi va shu suloladan boʻlgan dastlabki xalifa (661-680). Quraysh qabilasi zodagonlaridan. == Iqtiboslar == <!-- E --> * Ey inson, zamon sendan. Sen yaxshi boʻlsang, zamon ham yaxshi boʻladi. Agar aynisang, zamon ham ayniydi{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. * Ey oʻgʻilginam, [[hasad]]dan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. <!-- H --> * Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga [[hasad]] qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. * [[Hasad]] qiluvchi boʻlma, shunda Allohning hikmatlarini tez ilgʻaysan{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. <!-- K --> * Kimki [[ilm]]ini yozmasa, uning ilmini ilm hisoblamayman<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=14}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Sahobalar}} [[Turkum:Xalifalar]] [[Turkum:603-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:680-yilda vafot etganlar]] r2h0umdll7lrsv4e0cabi6ffbahw32e 0 4314 31438 20618 2026-07-08T13:34:24Z Bekipediya 2189 +[[Turkum:586-yilda tugʻilganlar]]; +[[Turkum:653-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31438 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu ad-Dardo | Tasvir = Abi Al-Daardaa.JPG | wikipedia = Abu-d-Dardo }} '''Abu ad-Dardo''' – [[Muhammad|Muhammad paygʻambarning]] sahobasi. == Iqtiboslar == * Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va [[hasad]]i shuncha kam boʻladi<ref name=":0" />. * [[Boy]] birodarlarimizga [[adolat]] qilmadik. Ular yeydilar, biz ham yeymiz. Ular ichadilar, biz ham ichamiz. Ular qiynaladilar, biz ham qiynalamiz. Ularning koʻp mollari bor, unga qarashadi, biz ham ular bilan birga u mollarga qaraymiz. Ular hisob berishadi, ammo biz hisob berishdan ozodmiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. * Kim [[ilm]] oʻrganishga chiqish [[jihod]] emas, desa, uning [[aql]]i va [[fikr]]ida noqislik bor ekan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=16}}. * Moʻminning tanasida [[til]]chalik [[Alloh]] sevgan parcha et yoʻqdir. Alloh moʻminni tili tufayli [[jannat]]ga kiritadi. [[Kofir]]ning vujudida tilchalik Allohga yoqimsiz parcha et yoʻqdir. Alloh taolo kofirni tili tufayli [[doʻzax]]ga tashlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=48}}. * Odamlar [[kambagʻallik]]ni yomon koʻradilar, men yaxshi koʻraman. Ular [[oʻlim]]ni yomon koʻradilar, men yaxshi koʻraman. Faqirlikni Rabbimga [[tavozeʼ]]li va oʻlimni Rabbimga mushtoq boʻlganim uchun yaxshi koʻraman<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}. * Sen [[olim]], yo oʻrganuvchi yoki unga quloq tutuvchi boʻl. Lekin toʻrtinchisi boʻlmagilki, halokatga yuz tutasan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. * Yaxshilarni sevib, siz haqingizda [[haq]] bir gap aytilganida qabul qilar ekansiz, xayr-[[barakot]] ichidasiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * [[Yaxshilik]] qilganingizda [[Alloh]]ga hamd ayting, mabodo biror [[gunoh]] ish sodir etib qoʻysangiz, albatta Allohdan magʻfirat soʻrang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilik mol va [[farzand]]larning koʻpligida emas. Yaxshilik keng [[feʼl]]li, [[axloq]]li boʻlish, [[ilm]] olish va Allohga [[ibodat]] qilishda boshqalarga [[ibrat]] boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * [[Yaxshilik]] chirimaydi va [[yomonlik]] unutilmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Sahobalar]] [[Turkum:586-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:653-yilda vafot etganlar]] 4iliqc4qfu4y18dgn6ti4ar8q2b7m87 31439 31438 2026-07-08T13:35:58Z Bekipediya 2189 31439 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu ad-Dardo | Tasvir = Abi Al-Daardaa.JPG | wikipedia = Abu-d-Dardo }} '''Abu ad-Dardo''' – [[Muhammad|Muhammad paygʻambarning]] sahobasi. == Iqtiboslar == <!-- B --> * Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va [[hasad]]i shuncha kam boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. * [[Boy]] birodarlarimizga [[adolat]] qilmadik. Ular yeydilar, biz ham yeymiz. Ular ichadilar, biz ham ichamiz. Ular qiynaladilar, biz ham qiynalamiz. Ularning koʻp mollari bor, unga qarashadi, biz ham ular bilan birga u mollarga qaraymiz. Ular hisob berishadi, ammo biz hisob berishdan ozodmiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=90}}. <!-- K --> * Kim [[ilm]] oʻrganishga chiqish [[jihod]] emas, desa, uning [[aql]]i va [[fikr]]ida noqislik bor ekan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=16}}. <!-- M --> * Moʻminning tanasida [[til]]chalik [[Alloh]] sevgan parcha et yoʻqdir. Alloh moʻminni tili tufayli [[jannat]]ga kiritadi. [[Kofir]]ning vujudida tilchalik Allohga yoqimsiz parcha et yoʻqdir. Alloh taolo kofirni tili tufayli [[doʻzax]]ga tashlaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=48}}. <!-- O --> * Odamlar [[kambagʻallik]]ni yomon koʻradilar, men yaxshi koʻraman. Ular [[oʻlim]]ni yomon koʻradilar, men yaxshi koʻraman. Faqirlikni Rabbimga [[tavozeʼ]]li va oʻlimni Rabbimga mushtoq boʻlganim uchun yaxshi koʻraman<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=91}}. <!-- S --> * Sen [[olim]], yo oʻrganuvchi yoki unga quloq tutuvchi boʻl. Lekin toʻrtinchisi boʻlmagilki, halokatga yuz tutasan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=15}}. <!-- Y --> * Yaxshilarni sevib, siz haqingizda [[haq]] bir gap aytilganida qabul qilar ekansiz, xayr-[[barakot]] ichidasiz<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * [[Yaxshilik]] qilganingizda [[Alloh]]ga hamd ayting, mabodo biror [[gunoh]] ish sodir etib qoʻysangiz, albatta Allohdan magʻfirat soʻrang<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=125}}. * Yaxshilik mol va [[farzand]]larning koʻpligida emas. Yaxshilik keng [[feʼl]]li, [[axloq]]li boʻlish, [[ilm]] olish va Allohga [[ibodat]] qilishda boshqalarga [[ibrat]] boʻlishdadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. * [[Yaxshilik]] chirimaydi va [[yomonlik]] unutilmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=137}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Sahobalar]] [[Turkum:586-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:653-yilda vafot etganlar]] 3cikfkh3rloae9nvq9fkttybkh71cs3 0 4324 31436 23903 2026-07-08T13:33:11Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31436 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Muhammad ibn Sirin | wikipedia = Muhammad ibn Sirin }} '''Muhammad ibn Sirin''' (? – 728-yil) – tobein, taniqli muhaddis. == Iqtiboslar == <!-- D --> * Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga [[hasad]] qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. <!-- I --> * [[Ilm]] – dindir. [[Din]]laringizni kimdan olayotganingizga qaranglar<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=19}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Tobeinlar]] [[Turkum:Muhaddislar]] [[Turkum:653-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:729-yilda vafot etganlar]] c695h0oylfv8j9u3m707bu1c00nf19z 0 4345 31534 20397 2026-07-08T15:48:17Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31534 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Ahmad Havoriy | wikipedia = Ahmad Havoriy }} '''Ahmad Havoriy''' – shomlik shayx va alloma. [[Junayd Bagʻdodiy]] uni „Shom rayhoni“ deya taʼriflagan. == Iqtiboslar == <!-- A --> * Allohning bandasiga bergan jazolari orasida [[gʻaflat]] va [[bagʻritoshlik]]dan oliyrogʻi yoʻqdir{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. <!-- E --> * Eng afzal [[yigʻi]] insonning behuda oʻtkazgan [[vaqt]]lariga achinib toʻkkan yoshlaridir{{sfn|Tursun|2006|p=121}}. <!-- I --> * [[Ibodat]]dan yiroqlashgan [[osiylik]]ka yaqinlashadi{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. <!-- K --> * Kim bu [[dunyo (islom)|dunyoga]] istak va shahvat koʻzi bilan qarasa, [[Alloh taolo]] uning qalbidagi [[zuhd]] va [[eʼtiqod]] nurini oʻchiradi{{sfn|Tursun|2006|p=82}}. <!-- P --> * Paygʻambarning [[sunnat]]iga nomuvofiq har bir harakat botildir<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=26}}. <!-- Y --> * [[Yigʻi]]ning eng yaxshisi [[Alloh]]ning amrini bajarmagan yoki Uning amriga xilof ish tutgan paytdagi yigʻidir{{sfn|Tursun|2006|p=48}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Shayxlar]] [[Turkum:Allomalar]] t7tv4qmupou81iipolxk2jzd31zt451 0 4349 31479 21176 2026-07-08T14:21:40Z Bekipediya 2189 /* P */ 31479 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Kaʼbul Axbor | wikipedia = Kaʼbul Axbor }} '''Kaʼbul Axbor''' yoki '''Kaʼb ul-Axbor''' – <nowiki>VII</nowiki> asrda yashagan yamanlik yahudiy boʻlib, xalifa [[Umar]] davrida [[islom]]ni qabul qilgan. U [[isroiliyot]] va [[musulmon]] rivoyatlarining eng eski roviysi hisoblanadi. {{ABD}} == A == * [[Alloh]]dan qoʻrqib yigʻlashim va koʻz yoshlarimning yuzimga oqishi tanam ogʻirligicha tilloni [[sadaqa]] qilishimdan yaxshiroqdir. Qaysi banda Alloh taolodan qoʻrqib yigʻlasa-yu, koʻz yoshidan bir tomchi yerga tushsa, toki tomchi osmonga chiqib ketmagunicha unga [[doʻzax]] oʻti tegmaydi. Holbuki, osmondan tushgan tomchi qaytmagani singari u ham hech qachon samoga qaytmaydi. Dunyoda Allohdan qoʻrqib yigʻlagan kishiga hech qachon doʻzax oʻti yetmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=34}}. == B == * Bizlar [[Alloh]]ning oʻz paygʻambarlariga nozil qilgan kitobida quyidagi soʻzlarini topdik: „Kimni Meni [[zikr]] etish mashgʻul qilib, Mendan soʻrashni unuttirsa, unga Mendan soʻraganlaridan ham oliyrogʻini beraman“<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|pp=45-46}}. == M == * Moʻminlarga [[shayton]]dan himoyalanish uchun uchta qoʻrgʻon bor: [[masjid]], Allohni [[zikr]] etish va [[Qurʼon]] oʻqish<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=28}}. == P == * Paygʻambarlarning kitoblarida oʻqidim. Kim [[gʻiybat]]dan tavba qilib oʻlsa, u jannatga kiruvchilarning oxiri boʻladi. Kim gʻiybatni davom ettirib oʻlsa, u doʻzaxga kiruvchilarning birinchisi boʻladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == Q == * [[Qiyomat]] kunida [[mutakabbir]]lar odamlar suratidagi mayda chumoli holatida keltiriladi. Ularni har tomonlama xorlik oʻrab oladi. Olovlardan boʻlgan [[doʻzax]]ga yoʻnaltiriladi hamda doʻzax ahlidan siqilgan suv bilan sugʻoriladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=156}}. == X == * [[Xalq]] yaxshi boʻlsa, yaxshi [[boshliq]] keladi, xalq yomon boʻlsa, yomon boshliq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=133}}. == Y == * Yaxshi [[xalq]]qa — yaxshi [[hokim]], yomon xalqqa — yomon hokim{{sfn|Tursun|2006|p=139}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Roviylar]] mz8a4bqlt6pxereogp3k03kg9i34r9p 0 4354 31468 20462 2026-07-08T14:12:00Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31468 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Vojidali Mujmaliy | wikipedia = Vojidali Mujmaliy }} '''Vojidali Mujmaliy''' (<nowiki>XI</nowiki> asrda yashagan) – sharq donishmandi, „Matlaʼ ul-ulum“ va „Majmaʼ ulfunun“ kabi asarlar muallifi. == Iqtiboslar == <!-- I --> * Insonning jasadi uch qismdan iborat: dil, til, vujud. Dil – insonga tavhid uchun, til – shahodat uchun, vujud esa – ibodat uchun berilgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=29}}. <!-- U --> * Ulugʻlar [[dil]]ni [[Alloh]]ning uyi, debdilar. Bir kishining dilini ranjitish – Allohning uyini buzish bilan barobardir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. <!-- Y --> * Yomon kishi ablahlarning tavsifi bilan yaxshi boʻlib qolmaydi, yaxshi kishi hasadgoʻylarning taʼnasi bilan yomon boʻlib qolmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=44}}{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Donishmandlar]] 5246xaxbhnh4yufksee4lt3518k69vy 0 4380 31538 20604 2026-07-08T15:51:48Z Bekipediya 2189 added [[Category:907-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31538 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Bakr Varroq Termiziy | wikipedia = Abu Bakr Varroq Termiziy }} '''Abu Bakr Varroq Termiziy''' (toʻliq ismi: '''Abu Bakr Muhammad ibn Umar al-Hakim al-Varroq at-Termiziy''')(IX asr, Termiz – mil. 907/ hij. 294, Siyohjird) – mutasavvif, faylasuf, mumtoz adabiyotshunos, ulamo. == Iqtiboslar == * [[Iymon]] koʻpincha [[qalb]]dan oʻlim vaqtida sugʻurib olinadi. [[Gunoh]]lar ichida iymonni qalbdan eng tez sugʻurib oluvchisi bandalarga yetkazilgan [[zulm]] ekan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=112}}. * Omma fasod boʻlsa, fosiqlar koʻpayadi va solihlardan ustun keladilar. [[Yomonlik]] [[adolat]] ustiga, [[kofir]]lar esa [[musulmon]]lar ustiga minadi{{sfn|Tursun|2006|p=113}}. * Yomon feʼlli kishidan [[harom]]dan parhez qilgandek parhez qilinglar<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=44}}{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mutasavviflar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:Adabiyotshunoslar]] [[Turkum:Ulamolar]] [[Turkum:907-yilda vafot etganlar]] ibf4b519hiokc9l7voxv45jaxtnlytc 31539 31538 2026-07-08T15:53:26Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31539 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Bakr Varroq Termiziy | wikipedia = Abu Bakr Varroq Termiziy }} '''Abu Bakr Varroq Termiziy''' (toʻliq ismi: '''Abu Bakr Muhammad ibn Umar al-Hakim al-Varroq at-Termiziy''')(IX asr, Termiz – mil. 907/ hij. 294, Siyohjird) – mutasavvif, faylasuf, mumtoz adabiyotshunos, ulamo. == Iqtiboslar == <!-- I --> * [[Iymon]] koʻpincha [[qalb]]dan oʻlim vaqtida sugʻurib olinadi. [[Gunoh]]lar ichida iymonni qalbdan eng tez sugʻurib oluvchisi bandalarga yetkazilgan [[zulm]] ekan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=112}}. <!-- O --> * Omma fasod boʻlsa, fosiqlar koʻpayadi va solihlardan ustun keladilar. [[Yomonlik]] [[adolat]] ustiga, [[kofir]]lar esa [[musulmon]]lar ustiga minadi{{sfn|Tursun|2006|p=113}}. <!-- S --> * Senda yoʻq sifatlar bilan seni maqtagandan yiroq boʻl, chunki gʻazabga kelsa, tuhmat bilan seni haqoratlaydi{{sfn|Tursun|2006|p=191}}. <!-- Y --> * Yomon feʼlli kishidan [[harom]]dan parhez qilgandek parhez qilinglar<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=44}}{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mutasavviflar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Musulmon faylasuflar]] [[Turkum:Adabiyotshunoslar]] [[Turkum:Ulamolar]] [[Turkum:907-yilda vafot etganlar]] oktxbxy5wfiulhkdwiknlqvhnwpgz7d 0 4401 31528 20509 2026-07-08T15:43:21Z Bekipediya 2189 added [[Category:763-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31528 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Hotam Asom | wikipedia = Hotam Asom }} '''Hotam Asom''' (toʻliq ismi: '''Abdurahmon Hotim ibn Unvon ibn Yusufi Balxiy'''; {{lang-ar|أبو عبد الرحمن حاتِم بن عنوان الأَصَمْ‎}}; 763-yil, Balx – 852-yil, Vashgird) – orif, donishmand, faqih, [[Shaqiq Balxiy]]ning shogirdi. U soʻfiylar orasida „ummatning Luqmoni“ laqabini olgan. == Iqtiboslar == * [[Ibrat]] ilmni, [[zikr]] muhabbatni, [[tafakkur]] xavfni ([[Alloh]]dan qoʻrqishni) kuchaytiradi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * [[Toat]]ning ildizi uch narsadadir: [[qoʻrquv]], [[niyat]] va [[muhabbat]]da{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. * Toʻrt narsaning qadrini toʻrt kishi bilgay: [[yoshlik]]ning qadrini yoshi oʻtib qolganlar, [[tinchlik]]-[[xotirjamlik]] qadrini boshiga balo tushganlar biladi. [[Sogʻliq]]-[[salomatlik]] qadrini kasal boʻlib, hech narsaga yaramay qolganlar, tiriklik qadrini oʻtganlar biladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. * Oʻz [[rizq]]iga ishongan inson shundayki, [[boylik]]ka xursand boʻlmaydi, [[faqirlik]]ka eʼtibor qilmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=94}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Donishmandlar]] [[Turkum:Faqihlar]] [[Turkum:763-yilda tugʻilganlar]] m00stk8yotv32ymdyiz71znzvcqgd6q 31529 31528 2026-07-08T15:43:31Z Bekipediya 2189 added [[Category:852-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31529 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Hotam Asom | wikipedia = Hotam Asom }} '''Hotam Asom''' (toʻliq ismi: '''Abdurahmon Hotim ibn Unvon ibn Yusufi Balxiy'''; {{lang-ar|أبو عبد الرحمن حاتِم بن عنوان الأَصَمْ‎}}; 763-yil, Balx – 852-yil, Vashgird) – orif, donishmand, faqih, [[Shaqiq Balxiy]]ning shogirdi. U soʻfiylar orasida „ummatning Luqmoni“ laqabini olgan. == Iqtiboslar == * [[Ibrat]] ilmni, [[zikr]] muhabbatni, [[tafakkur]] xavfni ([[Alloh]]dan qoʻrqishni) kuchaytiradi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. * [[Toat]]ning ildizi uch narsadadir: [[qoʻrquv]], [[niyat]] va [[muhabbat]]da{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. * Toʻrt narsaning qadrini toʻrt kishi bilgay: [[yoshlik]]ning qadrini yoshi oʻtib qolganlar, [[tinchlik]]-[[xotirjamlik]] qadrini boshiga balo tushganlar biladi. [[Sogʻliq]]-[[salomatlik]] qadrini kasal boʻlib, hech narsaga yaramay qolganlar, tiriklik qadrini oʻtganlar biladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. * Oʻz [[rizq]]iga ishongan inson shundayki, [[boylik]]ka xursand boʻlmaydi, [[faqirlik]]ka eʼtibor qilmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=94}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Donishmandlar]] [[Turkum:Faqihlar]] [[Turkum:763-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:852-yilda vafot etganlar]] asvs7r3yteziy1691kvt25xae2d7cbr 31530 31529 2026-07-08T15:45:16Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31530 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Hotam Asom | wikipedia = Hotam Asom }} '''Hotam Asom''' (toʻliq ismi: '''Abdurahmon Hotim ibn Unvon ibn Yusufi Balxiy'''; {{lang-ar|أبو عبد الرحمن حاتِم بن عنوان الأَصَمْ‎}}; 763-yil, Balx – 852-yil, Vashgird) – orif, donishmand, faqih, [[Shaqiq Balxiy]]ning shogirdi. U soʻfiylar orasida „ummatning Luqmoni“ laqabini olgan. == Iqtiboslar == <!-- I --> * [[Ibrat]] ilmni, [[zikr]] muhabbatni, [[tafakkur]] xavfni ([[Alloh]]dan qoʻrqishni) kuchaytiradi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=60}}. <!-- M --> * Maʼsiyat (Allohga itoat etmaslik)ning ildizi uch narsada: [[kibr]], [[hirs]] va [[hasad]]da{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. <!-- T --> * [[Toat]]ning ildizi uch narsadadir: [[qoʻrquv]], [[niyat]] va [[muhabbat]]da{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. * Toʻrt narsaning qadrini toʻrt kishi bilgay: [[yoshlik]]ning qadrini yoshi oʻtib qolganlar, [[tinchlik]]-[[xotirjamlik]] qadrini boshiga balo tushganlar biladi. [[Sogʻliq]]-[[salomatlik]] qadrini kasal boʻlib, hech narsaga yaramay qolganlar, tiriklik qadrini oʻtganlar biladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=118}}. <!-- Oʻ --> * Oʻz [[rizq]]iga ishongan inson shundayki, [[boylik]]ka xursand boʻlmaydi, [[faqirlik]]ka eʼtibor qilmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=94}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Donishmandlar]] [[Turkum:Faqihlar]] [[Turkum:763-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:852-yilda vafot etganlar]] 0x5xa17wrfln77mjjscrr8m2r6avv0g 0 4414 31451 31313 2026-07-08T13:43:53Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31451 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Qobus | wikipedia = Qobus }} '''Qobus''' (<nowiki>XI</nowiki> asrda yashagan) – fors-tojik shoiri. == Iqtiboslar == <!-- A --> * Agar sevsang, muhabbatingga arziydiganni sev<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=176}}. * Azob chekishni istamasang, [[hasadgoʻy]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. <!-- B --> * Bilgilki, [[ahmoq]]larga yaxshi javob – [[sukut]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Biror-bir kimsaga [[yaxshilik]] qilsang, shu bilki, sening saxovatingdan u behad shod boʻlgani kabi, senga ham shunchalik zavq nasib etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}. <!-- D --> * [[Dushman]]laring bilan apoq-chapoq boʻlgan [[doʻst]]ingdan qoʻlingni yuvib, qoʻltigʻingga ur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=164}}. <!-- J --> * Johilni [[johillik]]dan asrashdan koʻra, borki narsalarning barini johillikdan asrash osonroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. <!-- N --> * [[Nafrat]]imizga uchragan kimsalarning yordamiga muhtoj boʻlish ogʻir musibatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * [[Nodon]] doʻst — [[doʻst]] boʻlaturib shunday kunlarni boshingga soladiki, bu yuzta dono [[dushman]]ingning ham qoʻlidan kelmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=164}}. <!-- O --> * Odam [[doʻst]]siz qolgandan koʻra [[aka]]-[[uka]]siz qolgani afzal<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. * Odamlarga [[zarar]]i ham, [[foyda]]si ham tegmaydigan kishidan faqirroq odam yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. <!-- Q --> * Qadahboz doʻstlaringni [[doʻst]] dema, chunki ular senga emas, qadahingga doʻst<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. * [[Qoʻrquv]] bilmayin desang, [[yovuzlik]] qilma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. <!-- S --> * [[Sevgi]]siz odam – odam emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. <!-- Y --> * Yangi [[doʻst]] orttirsang, eskisidan yuzingni burma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * Yaxshi soʻzla, ammo [[mahmadona]] boʻlma! [[Ezmalik]] kaltabinlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. * Yaxshi [[xotin]] — jon malhami<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. * Yetti boshli ajdardan emas, [[tilyogʻlama]] odamdan qoʻrq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Yolgʻon]]ligi avvaldan maʼlum gapni [[haqiqat]] deyishdan ham ortiq [[hayo]]sizlik yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. <!-- Oʻ --> * Oʻzgalar oldida berilgan [[nasihat]] taʼnadek botadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * Oʻzini bilimdon deydigan [[nodon]]dan qoch<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. <!-- Gʻ --> * [[Gʻazab]]langaningda [[gʻazab]]ingni bosishni oʻzingga [[majburiyat]] bil<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] b3qbioa9i206iwwethb4trw6uo26qbq 31507 31451 2026-07-08T15:26:15Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31507 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Qobus | wikipedia = Qobus }} '''Qobus''' (<nowiki>XI</nowiki> asrda yashagan) – fors-tojik shoiri. == Iqtiboslar == <!-- A --> * Agar sevsang, muhabbatingga arziydiganni sev<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=176}}. * Azob chekishni istamasang, [[hasadgoʻy]] boʻlma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}}. <!-- B --> * Bilgilki, [[ahmoq]]larga yaxshi javob – [[sukut]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. * Biror-bir kimsaga [[yaxshilik]] qilsang, shu bilki, sening saxovatingdan u behad shod boʻlgani kabi, senga ham shunchalik zavq nasib etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=43}}. <!-- D --> * [[Dushman]]laring bilan apoq-chapoq boʻlgan [[doʻst]]ingdan qoʻlingni yuvib, qoʻltigʻingga ur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=164}}. <!-- J --> * Johilni [[johillik]]dan asrashdan koʻra, borki narsalarning barini johillikdan asrash osonroqdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=66}}. <!-- N --> * [[Nafrat]]imizga uchragan kimsalarning yordamiga muhtoj boʻlish ogʻir musibatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * [[Nodon]] doʻst — [[doʻst]] boʻlaturib shunday kunlarni boshingga soladiki, bu yuzta dono [[dushman]]ingning ham qoʻlidan kelmaydi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=164}}. <!-- O --> * Odam [[doʻst]]siz qolgandan koʻra [[aka]]-[[uka]]siz qolgani afzal<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. * Odamlarga [[zarar]]i ham, [[foyda]]si ham tegmaydigan kishidan faqirroq odam yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=132}}. <!-- Q --> * Qadahboz doʻstlaringni [[doʻst]] dema, chunki ular senga emas, qadahingga doʻst<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=166}}. * [[Qoʻrquv]] bilmayin desang, [[yovuzlik]] qilma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=122}}. <!-- S --> * [[Sevgi]]siz odam – odam emas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. <!-- Y --> * Yangi [[doʻst]] orttirsang, eskisidan yuzingni burma<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * Yaxshi soʻzla, ammo [[mahmadona]] boʻlma! [[Ezmalik]] kaltabinlikdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. * Yaxshi [[xotin]] — jon malhami<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=180}}. * Yetti boshli ajdardan emas, [[tilyogʻlama]] odamdan qoʻrq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=147}}. * [[Yolgʻon]]ligi avvaldan maʼlum gapni [[haqiqat]] deyishdan ham ortiq [[hayo]]sizlik yoʻq<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. <!-- Oʻ --> * Oʻzgalar oldida berilgan [[nasihat]] taʼnadek botadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=165}}. * Oʻzini bilimdon deydigan [[nodon]]dan qoch<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=64}}. <!-- Gʻ --> * Gʻazablanganingda [[gʻazab]]ingni bosishni oʻzingga majburiyat bil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] 16y0s3wt12ccdfcbtewdsyyq4db64gu 0 4423 31518 20517 2026-07-08T15:35:54Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31518 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Buzurgmehr | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = {{comment|?|maʼlum emas}} | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = 580-yil | Vafot joyi = | Vikipediya = Buzurgmehr | Vikiombor = | nocat = }} '''Buzurgmehr''' – davlat arbobi, ijodkor. [[Xusrav I Anushirvon]] davrida (531–579-yillar) vazirlik qilgan. Otasi Baraka sosoniy hukmdorlarning nadimlaridan edi. {{ABD}} == Iqtiboslar == <!-- A --> * [[Anushirvon]] Buzurgmehrdan: „Muloyimlik nima?“ deb soʻradi. U dedi: „Muloyimlik axloq dasturxonining tuzi. Hilm, yaʼni muloyimlik soʻzini teskari uqisang, milh, yaʼni tuz boʻladi. Hech bir ovqat tuzsiz taʼmga ega boʻlmaydi. Hech bir xulq ham hilm, yaʼni muloyimliksiz kamol topolmaydi!“ [[Anushirvon]] yana undan: „Muloyimlikning belgilari qanday boʻladi?“ deb soʻradi. „Uning uch alomati boʻladi“, – deb javob berdi Buzurgmehr, – birinchi – birov senga qovogʻini solsa yoki achchiq soʻzlarni aytsa ham, unga nisbatan shirin soʻz aytasan, agar u oʻz feʼli bilan xafa qilsa, uni xursand qilishga urinasan. Ikkinchi – gʻazab oʻt olib, osmonga oʻrlagan paytda ham, sukut qilib, xomush boʻlib turasan. Uchinchi – biror kimsa kirdikori bilan gʻazabga loyiq boʻlsa ham gʻazabni ichga yutib, oʻzingni bosasan!"<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref> * [[Anushirvon]] Buzurgmehrdan soʻradi:<br />– Shijoat nima? Buzurgmehr unga: <br />— Yurakning quvvati! – deb javob berdi. [[Anushirvon]] yana undan:<br />— Nega qoʻlning quvvati emas? – deb soʻradi.<br />— Agar yuraqda quvvat boʻlmasa, – deb javob berdi Buzurgmehr, – qoʻlda ham quvvat boʻlmaydi, qoʻl quvvati yurak quvvatiga bogʻliq!<ref name=":1" /> <!-- B --> * Bir kuni Buzurgmehrdan: „Soʻzlash yaxshimi yoki sukutmi?“ deb soʻradilar. U esa: „Soʻzlash!“ – deb javob berdi. Undan: „Nega boʻlmasa oʻtmish hakimlari doimo aksini aytib keldilar?“ deb soʻrashdi. Buzurgmehr: „Soʻzlash afzal deganimning maʼnosi shuki, agar bu vosita boʻlmaganda edi, sukutdagi beqiyos xislatlar ochilmay qolardi!“ – deb javob berdi<ref name=":1" />. * Bu [[dunyo]]ning adolatsizligi shundaki, u insonni [[mehnat]]iga yarasha taqdirlamaydi: yo xizmatini oshirib baholaydi, yo kamsitib<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=71}}. * Buzurgmehrdan:<br>— Nima uchun [[ustoz]]ingni [[ota]]ngdan afzalroq [[hurmat]] qilasan? — deb soʻradilar.<br>— Chunki [[ota]]m meni oʻtkinchi [[hayot]]ga olib keldi, [[ustoz]]im esa boqiy [[hayot]] bagʻishladi, — deb javob berdi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=17}}}} * Buzurgmehrdan soʻradilar: „Ey hakim, kishi uchun eng yaxshi narsa nima?“ Aytdi: „Jim turmoq, behuda soʻzlarni aytishdan koʻra indamay turmoq!“ Yana soʻradilar: „Agar u ham boʻlmasa-chi?“ Aytdi: „Agar u boʻlmasa kishi uchun adab yaxshidir!“ Yana soʻradilar: "Agar u ham boʻlmasa-chi? Aytdi: „Yoqimli xulq, odamlar bilan ochiq yuzli boʻlish, doʻstu dushman bilan murosa qilish!“ Yana soʻradilar: „Bu xislatlar ham boʻlmasa-chi?“ „U paytda odamning oʻlgani yaxshi!“<ref name=":1" /> * Buzurgmehrdan soʻradilar: – Nega sen qulingdan ketgan narsaga xafa boʻlmaysan va qulingga kelgan narsadan shodlanmaysan? U dedi: – Qoʻldan ketgan narsani xafagarchilik bilan topib boʻlmaydi, aziz umrni esa mol-dunyo shodligi bilan behuda oʻtkazib boʻlmaydi. Shunday ekan, nega endi foydasiz narsa uchun gʻam chekay, menga bir umr vafo qilmaydigan narsa bilan quvonay?!<ref name=":1" /> * Buzurgmehrdan soʻradilar: „Odam uchun eng bebaho narsa nima?“ Aytdi: „Aql!“ Yana soʻradilar: „U boʻlmasa-chi?“ Aytdi: „Odob va axloq“. Soʻradilar: „U ham boʻlmasa-chi?“ Aytdi: „Koʻrkam hulq“. Soʻradilar: „U ham boʻlmasa-chi?“ Aytdi: „Boylik“, chunki boylik bilan yaxshilik qilib, har turli toifalar ichida tinch yashash mumkin. Yana suradilar: „U ham boʻlmasachi?“ Aytdi: „Jimlikni odat etish, chunki jim turish bilan odamning ayblari ochilmaydi va oʻzgalar taʼnasini va malomatini eshitmaydi?“. Soʻradilar: „U ham boʻlmasa-chi?“ Aytda; „Chaqmoq va yashin yaxshi, chunki yuqoridagi shuncha xislatlardan birortasi boʻlmagan odamning chaqmoq va yashin oʻti ostida ulgani maʼqul!“<ref name=":1" /> <!-- Gʻ --> * [[Gʻazab]], [[takabburlik]] va nojoʻya harakat odamga alam va pushaymonlik keltiradi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha davlat arboblari]] [[Turkum:Vazirlar]] qfhjuku8cjgf98xi96e6sq9jig2ofug 0 4430 31503 31429 2026-07-08T15:23:57Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31503 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abdulla Avloniy | Tasvir = Abdulla Avloniy 4.jpg | wikipedia = Abdulla Avloniy }} '''Abdulla Avloniy''' (1878-yil 12-iyul, Toshkent – 1934-yil 25-avgust, Toshkent) – XIX asr oxiri XX asr boshidagi oʻzbek milliy madaniyatining mashhur vakillaridan biri, maʼrifatparvar shoir, dramaturg, jurnalist, olim, davlat va jamoat arbobi. {{ABD}} == A == * Aql egalari, vijdon sohiblari har vaqt koʻrgan, qilgan va bilganlarining haqiqatini va toʻgʻrisini soʻzlaydilar<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. == B == * [[Bola]]larini pisand qilmagan [[millat]]lar inqirozi ularni yot qoʻllarga va yot [[madaniyat]]lar ixtiyoriga berib qoʻyganlari sababliki, ulardan ayrilishga mahkumdirlar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=124}}. * Bugungi kunda [[jamiyat]]imizning yuzini qora qiluvchi [[pastkash]]lar, yomonlar, beboshlar, [[oʻgʻri]]lar, [[giyohvand]]lar va nashavandlar... kecha [[tarbiya]]lariga eʼtibor berilmagan [[bola]]lardir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=138}}. == D == * Dangasalik har vaqt insonni xor qilur<ref name=":1" />. == E == * Emish har elgʻa qadri ilm balo,<br>Oʻla ilm maqomi baski bolo.<br>Kishikim ilmu fandin boxabardur,<br>Haloyiqqa moʻtabardur.<br>Tiriklikda kishikim qilsa har kor,<br>Aning osonligʻina ilm darkor<ref name=":1" />. * Eng yomon kishilar ilmga amal qilmaydigan kishilardir. Agar tarbiya qiluvchi muallim olim boʻlib, amalsiz boʻlsa, bu shogirdlar axloqiga yomon taʼsir koʻrsatadi<ref>{{cite web|url=https://hikmatlar.uz/quote/773|title=Эng yomon kishilar ilmga amal qilmaydigan kishilar-dir. Agar tarbiya qiluvchi muallim olim bo`lib amalsiz bo`lsa, bu shogirdlar axloqiga yomon ta`sir ko`rsatadi|publisher=hikmatlar.uz}}</ref>. == F == * Fikr gar yaxshi tarbiyat topsa,<br>Xanjar, olmosdan boʻlur oʻtkur.<br>Fikrning oynasi oʻlursa zang,<br>Ruhi ravshanzamir boʻlur benur<ref name=":1" />. == H == * [[Hayo]], [[nomus]] imona dalildur, <br />Hayosiz doimo xor-u zalildur<ref name=":1" /><ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=159}}. * [[Hayo]] pardasi ila oʻralmish insonlarning [[iffat]] pardasi yirtilmas<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=162}}. == I == * Iffatingni pardasi, vijdonning niqobi hayodir... Hayo pardasi ila uralmish insonlarning iffat pardasi yirtilmas<ref name=":1" />. * Ilm oʻqumoq har bir eru xotinga farzdur,<br>Ilmu donish yaxshi ziynatdur xotin-qiz ahliga.<br>Quy qadam ilm uyiga, tumor, marjoning unut<ref name=":1" />. * [[Igʻvo]] va [[chaqimchilik]] eng yaramas sifat boʻlgani uchun bu yomon sifatni oʻzlariga maslak qilib olgan kishilar xalq nazarida munofiq sanaladi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}. == K == * Kishini kecha-kunduz tindirmasdan qul kabi [[mehnat]] va [[mashaqqat]]larga koʻkrak berib ishlatadigan narsa [[Vatan]] va bola-chaqalarning [[Mehr|mehr-u]] muhabbati emasmu?<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=117}}. == O == * Olim kishilar har yerda aziz va hurmatlidurlar<ref name=":1" />. == S == * [[Sabr]] shunday kuchli bir narsadirki, [[gʻazab]]ni [[shijoat]]ga, [[shiddat]]ni [[halimlik]]ka, kattalikni tavozeʼga, [[yomonlik]]ni [[yaxshilik]]ka aylantirmaklikka quvvati yetar<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Sadafdin inju, ilondin zahar hosil boʻlgani kabi,<br>Rostlikdan foyda, xiyonatdan zarar hosil boʻlur<ref name=":1" />. * Soʻzing boʻlsa kumush, jim turmak oltun,<br>Misi chiqgay soʻzing koʻp boʻlsa bir kun.<br>Koʻpaygan soʻzni boʻlgay toʻgʻrisi oz,<br>Shakarning koʻpidin ozi boʻlur soz<ref name=":1" />. == Gʻ == * [[Gʻazab]]ning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=189}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Dramaturglar]] [[Turkum:Jurnalistlar]] [[Turkum:Olimlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha davlat arboblari]] [[Turkum:Jamoat arboblari]] [[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:12-iyulda tugʻilganlar]] [[Turkum:1934-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:25-avgustda vafot etganlar]] 8pi4okuseeuzgjvwte7q11aiazo2gkq 0 4432 31517 31394 2026-07-08T15:34:27Z Bekipediya 2189 /* T */ 31517 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Farididdin Attor | Tasvir = Farīdudīn Al-ʿAṭṭār, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png | wikipedia = Farididdin Attor }} '''Farididdin Attor''' (asl ismi: '''Muhammad Abu Bakr ibn Ibrohim'''; {{tax.}} 1148/1151-yil, Nishopur – 1219/1221-yil) – mutasavvif fors shoiri. Asarlarida tasavvufni targʻib qilgan. Mansur Halloj, Boyazid Bistomiy taʼlimotidagi gʻoyalarni davom ettirgan. {{ABD}} == B == * Boyliging boʻlganda tanglik qilmagin,<br />Yoʻling ochiq boʻlsa, langlik qilmagin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=167}} * Boʻlmasin olamda [[rizq]]im kam desang,<br />Masʼiyatni kam qilgʻil [[gʻam]] yesang{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=219}}. * Boʻlsa tanballik kishining peshasi,<br />Tekkay oyogʻina xorlik teshasi!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=222}} * Boʻshamasa tili [[gʻiybat]]dan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=184}}. == D == * Doimo doʻstlar bilan boʻl hamnafas,<br />Koʻrma dushmanning yuzini bir nafas!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=41}}. == E == * Ey birodar, boʻlsa idroking mudom,<br />Elda boʻlgin doimo shirin kalom!<br />Xoʻmrayib har kimsa achchiq soʻzlagay,<br />Doʻstlari undan qochishni koʻzlagay!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=91}} == H == * Har kimki dilozordir,<br />[[Hayot]]i ohu zordir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=146}}. * Har kimki poknazardir,<br />Jahonda moʻtabardir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=135}}. * Har kim tama yoʻlin tutsa gar pesh,<br />Oqibat bir kun boʻlgʻuvchi darvesh!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=159}} == I == * Ikki kishidan sen yashirma [[dard]]ing:<br />Biri [[tabib]] erur, biri — hamdarding<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=170}}. * Ilm ila kimning dili ravshan erur,<br />U zamon ichra salomat tan erur{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=10}}. * Inson ichida eng ablah inson,<br />[[Nafs]]-havo ketidan boʻladi sarson<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=88}}. == K == * [[Keksa]]larni etsang aziz-u [[hurmat]],<br />Seni ham keksaygach, etishar [[izzat]]<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=119}}. * Kim agar [[doʻst]]lar bilan yakdil boʻlur,<br />Barcha maqsudi aning hosil boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. * Kimda boʻlsa donishu, aqlu, tamiz,<br />Ilm ila hilm ahlini tutgan aziz.<br />Sen xatolardan oʻzingni tut uzoq,<br />Ey oʻgʻil! Oqil esang solgil quloq!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=9}} * Kimdaki botini haromdan pok emas,<br />Oni ruhi qobili aflok emas!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=218}} * Kimki [[dushman]]dan qilmadi hazar,<br />Oqibat undan koʻradi zarar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=170}}. * Kimki kekkayar [[manmanlik]] bilan,<br />Doʻstlari oxiri boʻlishar dushman<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=153}}. * Kim [[gʻam]]li kunda yoru mungdosh boʻlur,<br />Shodlik kuningda tagʻin yoʻldosh boʻlur<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=167}}. * Kishilarga boqsang noz-[[neʼmat]] kuni,<br />Yetishar dodingga [[mashaqqat]] kuni<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=98}}. == M == * [[Mutakabbir]] boʻlishdan oʻzingni saqla. Takabburlik — [[johil]]lar odati, aqlli odamlar mutakabbir boʻlmaydilar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=157}}. == N == * [[Neʼmat]]im oshsin desang ust-ustiga,<br />[[Non]] ushogʻin sochma oyoq ostiga!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=219}} * Nokas eshigiga qadam qoʻymagʻil,<br />Duch kelganda hatto holin soʻrmagʻil<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=99}}. == O == * Oqil inson topganiga [[sabr]] etar,<br />Soʻng oʻzining [[nafs]]iga ul qahr etar!<br />Ablah odam ablahi shunday odam,<br />Doimo [[nafs]] kuyida oʻrgay qadam!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=158}} == Q == * Qilgan ishim boʻlmasin desa bas,<br />Er faqat oʻz [[maqsad]]ini oʻylamas!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=166}} * Qoʻy [[taʼma]]ni, bor esa senda tamiz,<br/>Shubhasiz, el ichra boʻlgʻaysan aziz{{sfn|Tursun|2006|p=100}}. == P == * Parvona otashdan huzur topsa gar,<br />Kuysa ham hech qachon etmaydi hazar<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=177}}. == Q == * Quvvatim borida foydam bilmadim,<br />Tushungan vaqtimda [[kuch]]im boʻlmadi<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=115}}. * Qoʻy taʼmani, bor esa senda tamiz,<br />Shubhasiz, el ichra boʻlgʻaysan aziz<ref name=":0" />. == T == * Tashlagil hirsni, qanoat pesha qil,<br />Shum oʻlimning panjasin andisha qil!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=141}} * Toʻrt narsani toʻrt narsadan, yaʼni dilni [[hasad]]dan, tilni [[yolgʻon]]dan va [[gʻiybat]]dan, qilgan ishingni [[munofiqlik]]dan, qorningni harom-harishdan pok tut, shundagina chin odam hisoblanasan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=190}}. == X == * Xoʻmrayib har kimsa achchiq soʻzlagay,<br />[[Doʻst]]lari undan qochishni koʻzlagay<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=171}}. == Oʻ == * Oʻz [[til]]i tagida faxriydir odam<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=143}}. * Oʻgʻilginam, totimagil [[baxil]] nonidan,<br />Uzoq boʻl, baxilning dasturxonidan<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=97}}. == Gʻ == * Gʻamgin qaro kunda kim senga yor,<br />Shodlik kuningda ham unutma zinhor<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=178}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] l0t3xyup1quq52zqnjt04djkcpdks9l 0 4478 31515 26787 2026-07-08T15:33:27Z Bekipediya 2189 /* M */ 31515 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Muloyimlik|wikipedia=Muloyimlik|wiktionary=muloyimlik}} '''Muloyimlik''' – muloyim holat, tus, koʻrinish. {{ABD}} == A == {{Q|Azizim, dilingga muloyimlik va sabot nuri bilan oro berginki, halim kishining dili malohatli bo'ladi. Maʼnolar gavharining xazinadori mavlaviy [[Jaloliddin Rumiy]]ning quyidagi soʻzlari bu maʼnoga guvohdir:<br />Hilm tigʻi poʻlat tigʻdan oʻtkirroq,<br />Hilm yuz lashkarni yengar beyaroq!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=92}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == I == {{Q|[[Insoniylik|Insoniyligi]] boʻlmaganning muloyimligi ham boʻlmaydi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=97}}}} == K == {{Q|Kimki muloyim boʻlsa saodatlik, kimki kamgap boʻlsa salomat boʻladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=94}}}} == M == {{Q|Makorimul-axloq (yuksak xulq) quyidagi oʻn xislatdan iboratdir: [[saxovat]] va [[hayo]], [[rostgoʻylik]] va [[omonat]]ni joyiga berish, [[kamtarlik]] va [[rashk]], [[shijoat]] va halimlik, [[sabr]] va [[shukr]]{{sfn|Tursun|2006|p=122}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == Q == {{Q|Qilich va nayza bilan hosil boʻlmagan koʻp ishlar yumshoqlik, muloyimlik bilan hosil boʻladi. [[Gʻazab]] keltirgan zarar gʻazablangan kishining oʻziga qaytar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Shofiʼiy]]}} == Sh == {{Q|[[Shirinsoʻzlik]] va muloyimlik baloni qaytarishga qodir{{sfn|Tursun|2006|p=130}}.|[[Barxurdor ibn Mahmud]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} [[Turkum:Mavzular]] 1zfv3ftz08eci00othx3xb1uuw2w1hw 0 4496 31447 20636 2026-07-08T13:41:41Z Bekipediya 2189 added [[Category:1453-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31447 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Kamoliddin Binoiy | wikipedia = Kamoliddin Binoiy }} '''Kamoliddin Binoiy''' (asl ismi: '''Kamoliddin Ali Muhammad Sabz'''; 1453-yil, Hirot, Temuriylar imperiyasi – 1512-yil, Qarshi, Buxoro xonligi) – shoir, musiqashunos, tarixchi. Fors tilida ijod qilgan. == Iqtiboslar == * [[Hasad]] barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!<ref name=":0" /> * Sening joningga xush yoqqan [[hazil]],<br />Oʻzganing [[dil]]iga nashtari qotil<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Musiqashunoslar]] [[Turkum:Tarixchilar]] [[Turkum:1453-yilda tugʻilganlar]] soy9vbfbyq1frr5024rw5pk3zx0tfy0 31448 31447 2026-07-08T13:41:51Z Bekipediya 2189 added [[Category:1512-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31448 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Kamoliddin Binoiy | wikipedia = Kamoliddin Binoiy }} '''Kamoliddin Binoiy''' (asl ismi: '''Kamoliddin Ali Muhammad Sabz'''; 1453-yil, Hirot, Temuriylar imperiyasi – 1512-yil, Qarshi, Buxoro xonligi) – shoir, musiqashunos, tarixchi. Fors tilida ijod qilgan. == Iqtiboslar == * [[Hasad]] barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!<ref name=":0" /> * Sening joningga xush yoqqan [[hazil]],<br />Oʻzganing [[dil]]iga nashtari qotil<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Musiqashunoslar]] [[Turkum:Tarixchilar]] [[Turkum:1453-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1512-yilda vafot etganlar]] 76b8vjiwwxnlj10z0a4xf2risl2sh8y 31449 31448 2026-07-08T13:42:28Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31449 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Kamoliddin Binoiy | wikipedia = Kamoliddin Binoiy }} '''Kamoliddin Binoiy''' (asl ismi: '''Kamoliddin Ali Muhammad Sabz'''; 1453-yil, Hirot, Temuriylar imperiyasi – 1512-yil, Qarshi, Buxoro xonligi) – shoir, musiqashunos, tarixchi. Fors tilida ijod qilgan. == Iqtiboslar == <!-- H --> * [[Hasad]] barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=186}} <!-- S --> * Sening joningga xush yoqqan [[hazil]],<br />Oʻzganing [[dil]]iga nashtari qotil<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=142}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Musiqashunoslar]] [[Turkum:Tarixchilar]] [[Turkum:1453-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1512-yilda vafot etganlar]] 61a4oprn2gradpz3yc0p7jmmrzb765f 0 4527 31469 22329 2026-07-08T14:12:28Z Bekipediya 2189 /* H */ 31469 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Boborahim Mashrab | Tasvir = Mashrab-babarahim.jpg | wikipedia = Boborahim Mashrab }} '''Mashrab''' (asl ismi: '''Boborahim Mulla Vali oʻgʻli'''; 1640/1653/1657-yil, Namangan – 1711-yil, Balx) – oʻzbek shoiri va mutafakkiri, tasavvuf adabiyotining yetuk namoyondasi. {{ABD}} == B == * Bahoriston boʻldi, rang-barang gullar boʻlib paydo,<br>Xazon etmak uchun [[Doʻstlik|doʻstlar]], iloho, kelmagay bode<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. * Boshing gardunga yetsa, boʻlmagʻil zinhor xursand,<br>Oʻzingni har xasu xoshoqdin, ey banda, kamtar tut<ref name=":1" />. == D == * [[Doʻstlik|Doʻstlar]] holimgʻa yigʻlar, [[dushman]]im koʻrsa kular,<br>Dard koʻp, hamdard yoʻq, [[dushman]] qavi, toleʼ zabun<ref name=":1" />. == H == * Har kishi nokas bilan hamkosadir,<br />Ming sharofatni kasofat bosadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == K == * Koʻp yetma, sahar uygʻona koʻr arzi samoga,<br>Gʻofil yurma, boʻlma giriftor baloga<ref name=":1" />. == Q == * Qoʻlingdan kelsa [[Doʻstlik|doʻstim]], bevafoga aslo dil berma,<br>Jahonning mohi boʻlsa, norasogʻa aslo dil berma.<br>Jafoyu javrpesha serjafogʻa aslo dil berma,<br>Balo koʻproq istar oshnogʻa aslo dil berma<ref name=":1" />. == T == * Tarki [[suhbat]] ayladim hamrohi noqobil bilan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=169}}. == U == * [[Umr]] chun bordi havodis, gʻofil odam bilmadi,<br>Oyu kun oromigʻa bir lahza [[fursat]] emas<ref name=":1" />. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Mutasavviflar]] [[Turkum:Mutafakkirlar]] [[Turkum:1711-yilda vafot etganlar]] rbw6q0gzyvyloavge0jvj4mopckd5yr 31470 31469 2026-07-08T14:12:43Z Bekipediya 2189 added [[Category:1657-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31470 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Boborahim Mashrab | Tasvir = Mashrab-babarahim.jpg | wikipedia = Boborahim Mashrab }} '''Mashrab''' (asl ismi: '''Boborahim Mulla Vali oʻgʻli'''; 1640/1653/1657-yil, Namangan – 1711-yil, Balx) – oʻzbek shoiri va mutafakkiri, tasavvuf adabiyotining yetuk namoyondasi. {{ABD}} == B == * Bahoriston boʻldi, rang-barang gullar boʻlib paydo,<br>Xazon etmak uchun [[Doʻstlik|doʻstlar]], iloho, kelmagay bode<ref name=":1">{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. * Boshing gardunga yetsa, boʻlmagʻil zinhor xursand,<br>Oʻzingni har xasu xoshoqdin, ey banda, kamtar tut<ref name=":1" />. == D == * [[Doʻstlik|Doʻstlar]] holimgʻa yigʻlar, [[dushman]]im koʻrsa kular,<br>Dard koʻp, hamdard yoʻq, [[dushman]] qavi, toleʼ zabun<ref name=":1" />. == H == * Har kishi nokas bilan hamkosadir,<br />Ming sharofatni kasofat bosadir<ref name=":0" />{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == K == * Koʻp yetma, sahar uygʻona koʻr arzi samoga,<br>Gʻofil yurma, boʻlma giriftor baloga<ref name=":1" />. == Q == * Qoʻlingdan kelsa [[Doʻstlik|doʻstim]], bevafoga aslo dil berma,<br>Jahonning mohi boʻlsa, norasogʻa aslo dil berma.<br>Jafoyu javrpesha serjafogʻa aslo dil berma,<br>Balo koʻproq istar oshnogʻa aslo dil berma<ref name=":1" />. == T == * Tarki [[suhbat]] ayladim hamrohi noqobil bilan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=169}}. == U == * [[Umr]] chun bordi havodis, gʻofil odam bilmadi,<br>Oyu kun oromigʻa bir lahza [[fursat]] emas<ref name=":1" />. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Markaziy Osiyo allomalari}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Mutasavviflar]] [[Turkum:Mutafakkirlar]] [[Turkum:1711-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1657-yilda tugʻilganlar]] flyb8ihcq0rl02z31tzuark913m8hld 0 4553 31434 19627 2026-07-08T13:31:18Z Bekipediya 2189 /* Oʻ */ 31434 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Nafs|wikipedia=Nafs|wiktionary=nafs}} '''Nafs''' – 1) yeyish-ichishga, mol-dunyoga boʻlgan [[ehtiros]]; 2) shahvoniy [[hirs]]. {{ABD}} == A == {{Q|Agar biz moʻmin boʻlaturib, nafsimizni jilovlay olmasak, demak, biz hali komil moʻmin va komil [[iymon]] egasi emasmiz. Komiy iymonga ega boʻlmaganimizdan nafsoniy orzu-havaslarni jilovlay olmayapmiz{{sfn|Tursun|2006|p=86}}.|Umar Foruq Saydo al-Jazariy}} {{Q|Agar kishi nafsida qoʻrqinch va [[umid]] alomatini bilsa, u [[ishonch]]li ishni ushlabdi. Qoʻrqinch alomati – [[Alloh taolo]] man qilgan narsalardan qaytish. Umid alomati – Alloh taolo buyurganlarini qilish{{sfn|Tursun|2006|p=44}}.|[[Molik ibn Dinor]]}} {{Q|[[Dunyo]]da nafsoniy orzularni sevgan kishi xorlikka hozirlansin{{sfn|Tursun|2006|p=73}}.|[[Vahb ibn Munabbih]]}} == B == {{Q|Bir suruv qoʻy ichra yuz och boʻri kirganda boʻladigan gʻavgʻodan bir soatlik [[shayton]] fasodi ziyodaroqdir. Va yuz shaytonning odamzodga qiladigan fasodidan nafsning odamzodga qiladigan fasodi yomonroqdir{{sfn|Tursun|2006|p=84}}.|[[Hakim at-Termiziy]]}} == E == {{Q|Ey havo-yu havasga berilgan nafs, tez boʻl. Chunki sen bir nafasning himoyasidasan{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Eng [[aql]]li kishi shunday kishiki, oʻz nafsiga hokimlik qila oladi. Tirikligida u shunday bir ish qiladiki, bu qilgan ishi oʻlgandan keyin ham uni tiriklar qatorida olib yuradi. Eng ahmoq odam shunday odamki, nafsi qayoqqa boshlasa, oʻsha yogʻga ketaveradi… Oʻlganimdan soʻng odamlar meni kechiradi, deb oʻylaydi.|„[[Maxzan al-ulum]]“ asaridan<ref name=:1>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>}} {{Q|Eng quturgan hayvon ham pishiq qarmoq bilan ilintirishga nafsingchalik loyiq emas{{sfn|Tursun|2006|p=86}}.|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Har kimning nafsi uni chegaradan chiqarib yuborsa, bu uning [[oʻlim]]idir|„[[Maxzan al-ulum]]“ asaridan<ref name=:1 />}} {{Q|Havoyi nafsga berilib yashashdan saqlaning{{sfn|Tursun|2006|p=74}}.|[[Molik ibn Dinor]]}} {{Q|Hech bir narsamni davolash nafsimni tarbiyalash va uni davolashchalik menga ogʻir kelmadi. Chunki u goh men taraf boʻlar, goh menga qarshi chiqardi{{sfn|Tursun|2006|p=91}}.|[[Sufyon Savriy]]}} == I == {{Q|Inson nafsi yomon sifatlarga ega boʻlsa, undan qutulmagunicha his olamidagi maʼnolarni, moddaning ortidagi [[aql]] va [[xayol]] chegaralarini mushohadaqilolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=92}}.|[[Muhammad Nurulloh Saydo Jazariy]]}} {{Q|Insonning dushmani uchtadir: dunyosi, [[shayton]]i va nafsi{{sfn|Tursun|2006|p=86}}.|[[Yahyo ibn Maoz]]}} {{Q|Inson ichida eng ablah inson,<br />Nafs-havo ketidan boʻladi sarson{{sfn|Tursun|2006|p=88}}.|[[Farididdin Attor]]}} == K == {{Q|Kimki oʻz nafsi-balosiyu orzu-havasi domiga tushib qolsa, u beshak oʻzini-oʻzi chuqur qaʼriga tashlagani muqarrar{{sfn|Tursun|2006|p=77}}.|[[Az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Kim [[Qurʼon]]ni yod olsa, qadri baland boʻladi. Kim uning maʼnolarini anglasa, darajasi koʻtariladi. Kim [[hadis]]ni yodlasa, darajasi koʻtariladi. Kim arabiyni va [[sheʼr]]ni oʻrgansa, tabiati teranlashadi. Kim nafsini saqlamasa, unga [[ilm]] foyda bermaydi{{sfn|Tursun|2006|p=10}}.|[[Imom Shofeʼiy]]}} {{Q|Kishining oʻz nafsidan qochishi sherdan qochgandan foydali.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=159}}}} {{Q|Kishi sherikchilik bilan ish qilayotganida sherigining tergaganiga nisbatan oʻz nafsini qattiqroq tergamagunicha [[taqvodor]]lar qatorida boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=53}}.|[[Maymun ibn Mihron]]}} == M == {{Q|[[Moʻmin]] degan oʻz nafsining hokimi boʻlmogʻi kerak. U nafsini [[Alloh]] uchun hisob berdiradi. Dunyoda nafs bilan hisob-kitob qilganlarning [[oxirat]]dagi hisob-kitobi osonroq oʻtadi{{sfn|Tursun|2006|p=52}}.|[[Hasan al-Basriy]]}} == N == {{Q|Nafsing uchun hech maxluq bilan xusumat qilmagin.|Abu Ali ibn Dahhoq<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} {{Q|Nafsini tiymagan kishiga [[ilm]]i foyda bermaydi{{sfn|Tursun|2006|p=93}}.|[[Imom Shofeʼiy]]}} {{Q|Nafsining yomonligini qaytargan [[surur]]ini yoʻqotmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=94}}.|[[Fuzayl ibn Iyoz]]}} {{Q|Nafs orzu -istaklari cheksizdir. Nafs faqat oʻzini oʻylaydi. Vaholanki, nafs uchun foydali tuyulgan narsa [[inson]] va [[jamiyat]] uchun zarar keltirishi mumkin. Biz zararli, foydasiz narsalarni tark etishimiz lozim. Bu esa, faqat Islomiyat orqali amalga oshadi. Faqat [[musulmon]] kishigina bu ishning uddasidan chiqishi mumkin{{sfn|Tursun|2006|pp=92-93}}.|Umar Foruq Saydo al-Jazariy}} {{Q|Nafs va [[shayton]]ga muxolafat qilishlik bilan isyon et, ular senga [[nasihat]] qiluvchi boʻlib koʻrinsalar ham, hech tinglama{{sfn|Tursun|2006|p=92}}.|[[Imom Busiriy]]}} {{Q|Nafs shunday sifatki, botildan boʻlakka yurmas va solih amallar tarafiga hargiz mayl qilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}.|[[Abu Yazid Bastomiy]]}} {{Q|Nega nafsingga boʻlursan tobeʼ,<br />Nega [[umr]]ingni qilursan zoe?!{{sfn|Tursun|2006|p=75}}|[[Bobur]]}} == O == {{Q|Ozgina [[tanballik]]ka yoʻl qoʻyilgan joyda nafs sizga hokim boʻla boshlaydi. Inson to [[oʻlim]]iga qadar [[shayton]] va nafs hujumidan omonda boʻlolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=88}}.|Umar Foruq Saydo al-Jazariy}} == P == {{Q|[[Paygʻambar]]lar va ularning vorislari – [[avliyo]]lar, yaʼni komil inson boʻlganlar bashariyat niqobi bilan oʻralgan quyoshlardir. Ularning himoyasida boʻlki, senga doim yomonlik qiladigan nafsingning qoʻlidan qutulasan{{sfn|Tursun|2006|p=130}}.|[[Jaloliddin Rumiy]]}} == Q == {{Q|Quruq [[non]]dan nariga oʻtgan – nafsniy orzularni hozirlagandir{{sfn|Tursun|2006|p=72}}.|[[Vahb ibn Munabbih]]}} == T == {{Q|Taniqli doʻstlarimiz havoyi nafsga moslashib yashalgan [[hayot]]ni „toʻngʻiz hayoti“ deb atardilar va shunday hayot kechiruvchilarga „Bizdan nariroq tur, ey toʻngʻiz!“ derdilar. Agar bundan ham xunukroq bir kalima topilsaydi, shubhasiz, ularga oʻsha soʻzni laqab qilib taqardilar{{sfn|Tursun|2006|p=88}}.|[[Ismoil ibn Iyosh]]}} {{Q|Tinch boʻlay desang, nafsing xohishiga qarama-qarshi ish qil.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=223}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz nafsini faromush qilgan [[Alloh]]ni yod qilgan boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=89}}.|[[Bistomiy]]}} {{Q|Oʻz nafsini magʻlub etolgan marddir,<br />[[Gʻiybat]]lardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} {{Q|Oʻz nafsingga hokim boʻlmasang, uni oʻz hukmingda tutasan. Aks holda undan [[gʻolib]] chiqib, ushlab tura olmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=77}}.|[[Az-Zamaxshariy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] 5an6smvo9457rrxmeavomuw20l3frz0 0 4572 31435 31413 2026-07-08T13:31:50Z Bekipediya 2189 /* Y */ 31435 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == M == {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir|Vahb Makkiy<ref name="Ahmad Muhammad" />}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] 66ubdelobhfjv4dvw8op7y7uk7oa5hl 31459 31435 2026-07-08T13:50:58Z Bekipediya 2189 /* M */ 31459 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == M == {{Q|Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan){{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir|Vahb Makkiy<ref name="Ahmad Muhammad" />}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] ssl5mwtahanzyjuld6mr409uqwz8kob 31476 31459 2026-07-08T14:19:14Z Bekipediya 2189 /* B */ 31476 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == A == {{Q|Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu gʻiybat boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?{{sfn|Tursun|2006|p=188}}|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == M == {{Q|Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan){{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir|Vahb Makkiy<ref name="Ahmad Muhammad" />}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] to4jr7cr5clmd5g64jw0pk33bhj79p0 31478 31476 2026-07-08T14:20:52Z Bekipediya 2189 /* D */ 31478 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == A == {{Q|Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu gʻiybat boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?{{sfn|Tursun|2006|p=188}}|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == E == {{Q|Ey gʻiybatchi, doʻstlaringga dunyoing bilan baxillik qilding, dushmanlaringga oxirating bilan saxiylik qilding. Sen baxillik qilgan oʻrningda kechirilmaysan, saxiylik qilgan oʻrningda maqtalmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Ibrohim Adham]]}} == M == {{Q|Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan){{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir|Vahb Makkiy<ref name="Ahmad Muhammad" />}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] cq17bh62fwnrnqlwh5lruwmuxx4z7rl 31480 31478 2026-07-08T14:22:11Z Bekipediya 2189 /* P */ 31480 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == A == {{Q|Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu gʻiybat boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?{{sfn|Tursun|2006|p=188}}|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == E == {{Q|Ey gʻiybatchi, doʻstlaringga dunyoing bilan baxillik qilding, dushmanlaringga oxirating bilan saxiylik qilding. Sen baxillik qilgan oʻrningda kechirilmaysan, saxiylik qilgan oʻrningda maqtalmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Ibrohim Adham]]}} == M == {{Q|Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan){{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Paygʻambarlarning kitoblarida oʻqidim. Kim gʻiybatdan tavba qilib oʻlsa, u jannatga kiruvchilarning oxiri boʻladi. Kim gʻiybatni davom ettirib oʻlsa, u doʻzaxga kiruvchilarning birinchisi boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Kaʼbul Axbor]]}} {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir|Vahb Makkiy<ref name="Ahmad Muhammad" />}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] pnogfvr1wma5zoksw9qwspxkl5z27n7 31481 31480 2026-07-08T14:23:04Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31481 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == A == {{Q|Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu gʻiybat boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?{{sfn|Tursun|2006|p=188}}|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == E == {{Q|Ey gʻiybatchi, doʻstlaringga dunyoing bilan baxillik qilding, dushmanlaringga oxirating bilan saxiylik qilding. Sen baxillik qilgan oʻrningda kechirilmaysan, saxiylik qilgan oʻrningda maqtalmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Ibrohim Adham]]}} == M == {{Q|Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan){{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Paygʻambarlarning kitoblarida oʻqidim. Kim gʻiybatdan tavba qilib oʻlsa, u jannatga kiruvchilarning oxiri boʻladi. Kim gʻiybatni davom ettirib oʻlsa, u doʻzaxga kiruvchilarning birinchisi boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Kaʼbul Axbor]]}} {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|Vahb Makkiy}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] s55mx7f4d9zd9kbule5geqh5na8ze2l 31522 31481 2026-07-08T15:38:50Z Bekipediya 2189 /* A */ 31522 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Gʻiybat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Gʻiybat | Vikilugʻat = Gʻiybat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Gʻiybat''' ({{Lang-ar|الغيبة}}) – [[islom]]da taʼriflangan salbiy atama. Odatda [[Islom]]da katta [[gunoh]] sanalib, [[Qurʼon]]da oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi. {{ABD}} == A == {{Q|Agar biror kishini gʻiybat qilganimda ota-onamni gʻiybat qilgan boʻlardim. Chunki ular mening hasanotlarimga boshqalardan koʻra haqliroqdirlar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Abdulloh ibn Muborak]]}} {{Q|Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu gʻiybat boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?{{sfn|Tursun|2006|p=188}}|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} == B == {{Q|Boʻshamasa tili gʻiybatdan,<br />Boʻshamaydi dil uqubatdan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Farididdin Attor]]}} == D == {{Q|Donolar aytadilar:<br>— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == E == {{Q|Ey gʻiybatchi, doʻstlaringga dunyoing bilan baxillik qilding, dushmanlaringga oxirating bilan saxiylik qilding. Sen baxillik qilgan oʻrningda kechirilmaysan, saxiylik qilgan oʻrningda maqtalmaysan{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Ibrohim Adham]]}} == M == {{Q|Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan){{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni [[boʻhton]], [[yolgʻon]], gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!{{sfn|Tursun|2006|p=184}}|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == P == {{Q|Paygʻambarlarning kitoblarida oʻqidim. Kim gʻiybatdan tavba qilib oʻlsa, u jannatga kiruvchilarning oxiri boʻladi. Kim gʻiybatni davom ettirib oʻlsa, u doʻzaxga kiruvchilarning birinchisi boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Kaʼbul Axbor]]}} {{Q|Podshohga yaqin kishilar [[tuhmat]]chi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == U == {{Q|Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish|Hotam Zohid<ref name="Ahmad Muhammad">{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>}} == Y == {{Q|Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:<br>Jahonda bir qiziq qoida yurar,<br>[[Bol]] tutgan har gulga [[ari]] nish urar...<br>Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,<br>Gullar esa boʻlmas tikonsiz.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=187}}}} == Oʻ == {{Q|Oʻz [[nafs]]ini magʻlub etolgan marddir,<br />Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu Abdulloh Rudakiy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻiybat gunohi [[zino]] gunohidan ham ulkan{{sfn|Tursun|2006|p=184}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|Vahb Makkiy}} {{Q|Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi<ref name="Ahmad Muhammad" />{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Xayoliddin al-Hasaniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] m7f2f1r5kf1zfe0eokthcm8xvkeagcw 0 4573 31460 20290 2026-07-08T13:52:17Z Bekipediya 2189 31460 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Mahtumquli | Tasvir = Почтовая марка СССР № 5446. 1983. 250-летие со дня рождения Махтумкули.jpg | wikipedia = Mahtumquli }} '''Mahtumquli''' (turkmancha: ''Magtymguly Pyragy''; {{Lang-fa|مخدومقلی فراغی}}, ''Maxtumquli Faroğiy''); 1724-yil, Gurgan daryosi sohilidagi Hoji-govshan qishlogʻi – 1807-yil) – turkman shoiri va mutafakkiri. == Iqtiboslar == * Chetlab oʻtgin [[hasadgoʻy]]ni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Mutafakkirlar]] psxvwwrtl5kl6mfe85dzic9pjykha92 31462 31460 2026-07-08T13:53:08Z Bekipediya 2189 added [[Category:1733-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31462 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Mahtumquli | Tasvir = Почтовая марка СССР № 5446. 1983. 250-летие со дня рождения Махтумкули.jpg | wikipedia = Mahtumquli }} '''Mahtumquli''' (turkmancha: ''Magtymguly Pyragy''; {{Lang-fa|مخدومقلی فراغی}}, ''Maxtumquli Faroğiy''); 1724-yil, Gurgan daryosi sohilidagi Hoji-govshan qishlogʻi – 1807-yil) – turkman shoiri va mutafakkiri. == Iqtiboslar == * Chetlab oʻtgin [[hasadgoʻy]]ni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Mutafakkirlar]] [[Turkum:1733-yilda tugʻilganlar]] 2sxjjlojnqyn5h45uibs8qkjwuse5wa 31463 31462 2026-07-08T13:53:17Z Bekipediya 2189 added [[Category:1782-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31463 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Mahtumquli | Tasvir = Почтовая марка СССР № 5446. 1983. 250-летие со дня рождения Махтумкули.jpg | wikipedia = Mahtumquli }} '''Mahtumquli''' (turkmancha: ''Magtymguly Pyragy''; {{Lang-fa|مخدومقلی فراغی}}, ''Maxtumquli Faroğiy''); 1724-yil, Gurgan daryosi sohilidagi Hoji-govshan qishlogʻi – 1807-yil) – turkman shoiri va mutafakkiri. == Iqtiboslar == * Chetlab oʻtgin [[hasadgoʻy]]ni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Mutafakkirlar]] [[Turkum:1733-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1782-yilda vafot etganlar]] t63ac677i3vkzx1cwk8at8q8bwzjwls 0 4574 31464 20227 2026-07-08T13:53:50Z Bekipediya 2189 added [[Category:767-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31464 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Hafs Kabir | wikipedia = Abu Hafs Kabir }} '''Ahmad ibn Hafs ibn Zaburqon ibn Abdulloh ibn Buxoriy''' ('''Abu Hafs Kabir“''' kunyasi bilan tanilgan; 767-yil, Buxoro — 832-yil) — islom olamining fiqhshunos olimi. [[Imom Buxoriy]] bilan zamondosh boʻlgan. == Iqtiboslar == * Birovni igʻvo qilishning [[gunoh]]i bir ramazon oyida [[roʻza]] tutmaslikning [[gunoh]]idan yomonroqdir<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:Faqihlar]] [[Turkum:767-yilda tugʻilganlar]] 6vkh17ewy4vlz0eo7eojump9tkkdduu 31465 31464 2026-07-08T13:53:58Z Bekipediya 2189 added [[Category:832-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31465 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Hafs Kabir | wikipedia = Abu Hafs Kabir }} '''Ahmad ibn Hafs ibn Zaburqon ibn Abdulloh ibn Buxoriy''' ('''Abu Hafs Kabir“''' kunyasi bilan tanilgan; 767-yil, Buxoro — 832-yil) — islom olamining fiqhshunos olimi. [[Imom Buxoriy]] bilan zamondosh boʻlgan. == Iqtiboslar == * Birovni igʻvo qilishning [[gunoh]]i bir ramazon oyida [[roʻza]] tutmaslikning [[gunoh]]idan yomonroqdir<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:Faqihlar]] [[Turkum:767-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:832-yilda vafot etganlar]] s9ts59zekg4y1vgtuhpjhjww7wize82 31466 31465 2026-07-08T14:10:00Z Bekipediya 2189 31466 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Hafs Kabir | wikipedia = Abu Hafs Kabir }} '''Ahmad ibn Hafs ibn Zaburqon ibn Abdulloh ibn Buxoriy''' ('''Abu Hafs Kabir“''' kunyasi bilan tanilgan; 767-yil, Buxoro — 832-yil) — islom olamining fiqhshunos olimi. [[Imom Buxoriy]] bilan zamondosh boʻlgan. == Iqtiboslar == * Birovni [[igʻvo]] qilishning gunohi bir ramazon oyida roʻza tutmaslikning gunohidan yomonroqdir<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Faqihlar]] [[Turkum:767-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:832-yilda vafot etganlar]] 0wdzmtrxosnnfm2g2eqlcw7c1lmpief 0 4575 31489 31431 2026-07-08T14:28:30Z Bekipediya 2189 31489 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Chaqimchilik|wikipedia=Chaqimchilik|wiktionary=chaqimchilik}} '''Chaqimchilik''' – chaqimchiga xos xatti-harakat va [[odat]]lar; gap tashuvchilik. {{ABD}} == A == {{Q|Alloh bandalari ichida yomoni koʻp [[taʼna]] qiluvchi, koʻp [[laʼnat]]lovchi va chaqimchilardir{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Qatoda]]}} == F == {{Q|„Falon kishi sening haqingda bunday soʻzladi“, „Falonchi seni yomonladi“, deb [[soʻz]] yuritishga chaqimchilik, deyiladi. Chaqimchilikni [[insof]]li, odamgarchiligi bor kishi qabul qilmaydi. Chaqimchilar har xil boʻlmagʻur [[soʻz]]larni [[adovat]] va [[hasad]]lari tufayli soʻzlaydilar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}|[[Nizomiddin ibn Husayn]]}} == I == {{Q|[[Igʻvo]] va chaqimchilik eng yaramas sifat boʻlgani uchun bu yomon sifatni oʻzlariga maslak qilib olgan kishilar xalq nazarida munofiq sanaladi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} == Y == {{Q|[[Yolgʻon]] soʻzlash, [[ezmalik]], [[takabburlik]], chaqimchilik kishining [[obroʻ]]sini yoʻqotadi. [[Vafo]]dorlik, [[sabr]] qilishlik, shoshma-shosharlikdan parhez qilish va tavozeʼ obroʻsini koʻtaradi{{sfn|Tursun|2006|p=124}}.|[[Junayd Bagʻdodiy]]}} {{Q|[[Yolgʻonchilik]], [[ezmalik]], [[takabburlik]], chaqimchilik izzat-obroʻni barbod qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=156}}.|[[Junayd Bagʻdodiy]]}} == Ch == {{Q|Chaqimchi sehrgardan ham yomonroqdir. Chunki chaqimchining bir soatda qiladigan ishini sehrgar bir oyda ham qilolmaydi|Yahyo ibn Aqsam<ref name="Ahmad Muhammad" />}} {{Q|Chaqimchi shunday kishiki, biror yerda eshitgan gapini darhol boshqa odamga borib aytadi, natijada ikki odam orasida fitna tugʻdiradi. Pokdil kishi birovdan eshitgan gapni birovga aytmaydi. Jimlik va sukunat yoʻlini ixtiyor etadi. Agar unga birov gap tashib kelsa, bunday ish qilmaslikka daʼvat etadi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=188}}.|[[Qayum Nosiriy]]|„Favoqih al-julaso“ asaridan}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] gt51dp7fcf34hd3mo7k1fwtmw9b1g83 0 4576 31483 20328 2026-07-08T14:23:41Z Bekipediya 2189 added [[Category:604-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31483 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Qatoda | Tasvir = أبو قتادة.png | wikipedia = Abu Qatoda }} '''Abu Qatoda''' (toʻliq ismi: '''Abu Qatoda al-Haris ibn Rabʼiy al-Ansoriy as-Sulamiy'''; {{Taxminan}} 604-yil – 674-yil, Madina) – [[Muhammad paygʻambar]]ning suvoriysi va ansorlardan biri. == Iqtiboslar == * [[Alloh]] bandalari ichida yomoni koʻp [[taʼna]] qiluvchi, koʻp laʼnatlovchi va [[Chaqimchilik|chaqimchilardir]]<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:604-yilda tugʻilganlar]] i09bhcdg9acvljh59i05l7y79wuidhq 31484 31483 2026-07-08T14:23:49Z Bekipediya 2189 added [[Category:656-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31484 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Qatoda | Tasvir = أبو قتادة.png | wikipedia = Abu Qatoda }} '''Abu Qatoda''' (toʻliq ismi: '''Abu Qatoda al-Haris ibn Rabʼiy al-Ansoriy as-Sulamiy'''; {{Taxminan}} 604-yil – 674-yil, Madina) – [[Muhammad paygʻambar]]ning suvoriysi va ansorlardan biri. == Iqtiboslar == * [[Alloh]] bandalari ichida yomoni koʻp [[taʼna]] qiluvchi, koʻp laʼnatlovchi va [[Chaqimchilik|chaqimchilardir]]<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:604-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:656-yilda vafot etganlar]] a8l5fqaljm1e35tqetmwjyzdbsyqex3 31486 31484 2026-07-08T14:25:04Z Bekipediya 2189 31486 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Qatoda | Tasvir = أبو قتادة.png | wikipedia = Abu Qatoda }} '''Abu Qatoda''' (toʻliq ismi: '''Abu Qatoda al-Haris ibn Rabʼiy al-Ansoriy as-Sulamiy'''; {{Taxminan}} 604-yil – 674-yil, Madina) – [[Muhammad paygʻambar]]ning suvoriysi va ansorlardan biri. == Iqtiboslar == * Alloh bandalari ichida yomoni koʻp [[taʼna]] qiluvchi, koʻp [[laʼnat]]lovchi va [[chaqimchi]]lardir<ref>{{Kitob manbasi|year=2006|author=Ahmad Muhammad|title=Sharq haqni topdi...|others=(Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari)|publisher=„Sharq“ nashriyoti|location=Toshkent|pages=124}}</ref>{{sfn|Tursun|2006|p=188}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:604-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:656-yilda vafot etganlar]] 4r445infurud8hg18w59ateq0vtpfry 2 4588 31544 31280 2026-07-08T15:58:00Z Bekipediya 2189 /* Kitoblar */ 31544 wikitext text/x-wiki === Kitoblar === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ ! rowspan="2" |№ ! rowspan="2" |Nomi ! rowspan="2" |Muallif(lar) ! rowspan="2" |Holati ! colspan="2" style="width: 15%;"|Vaqt |- !Boshlanishi !Yakuni |- |1 |[https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Ahmad%20Muhammad.%20Sharq%20Haqni%20topdi....pdf ''Sharq haqni topdi''] |Ahmad Muhammad |{{Yakunlandi}} |{{Comment|08.05.2024|2024-yil 8-may}} |{{Comment|26.09.2024|2024-yil 26-sentyabr}} |- |2 |[https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf ''Mashriqzamin hikmat boʻstoni''] |Hamidjon Xomidiy; Mahmud Hasaniy |{{Yakunlandi}} |{{Comment|02.10.2024|2024-yil 2-oktyabr}} |{{Comment|02.06.2025|2025-yil 2-iyun}} |- |3 |''Sharq donishmandlari hikmatlari'' |Ahmad Tursun |{{Yakunlandi}} |{{Comment|02.06.2025|2025-yil 2-iyun}} |{{Comment|08.07.2026|2026-yil 8-iyun}} |- |4 |[https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf ''Tafakkur gulshani''] |Vladimir Voronsov |{{Progression|44|464}} |{{Comment|28.09.2025|2025-yil 28-sentyabr}} | |- |5 |[https://n.ziyouz.com/books/uzbek_xalq_ogzaki_ijodi/T.Mirzayev,%20A.Musoqulov,%20B.Sarimsoqov%20(tuzuvchilar).%20O'zbek%20xalq%20maqollari.pdf ''Oʻzbek xalq maqollari''] | |{{Qilinishi kerak}} | | |- |6 |[https://library.konservatoriya.uz/engine/download.php?id=1207 ''Nozik iboralar''] |[[Az-Zamaxshariy]] |{{Qilinishi kerak}} | | |} === Andozalar === * [[:es:Plantilla:Ficha_de_autor]] * [[:ru:Шаблон:Времена года]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Дни недели]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Дети и родители]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Исламские пророки]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Персонажи Корана]] * [[:ru:Шаблон:Месяцы]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Основные религиозные произведения]] {{Bajarildi}} * [[:ru:Шаблон:Философия]] {{Bajarildi}} k9fzikget2nayzxztbnct1ai0uhwbx5 0 4793 31500 31428 2026-07-08T14:37:35Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31500 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] q6iql77304vuyinra4s65vh7vqguq53 31502 31500 2026-07-08T15:23:19Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31502 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] savjvezbdwxip4tinciadk8aux6dx9l 31504 31502 2026-07-08T15:24:28Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31504 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 2vknfduipmspx5nxxe97hzkysb9of7m 31506 31504 2026-07-08T15:25:34Z Bekipediya 2189 /* H */ 31506 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|Haddan ortiq gʻazab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] sblcsjpkxaowhr4tjkb9skl9uptwijz 31508 31506 2026-07-08T15:26:49Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31508 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|Haddan ortiq gʻazab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazablanganingda gʻazabingni bosishni oʻzingga majburiyat bil{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Qobus]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] c3640477p90reazpur9tad2vyod745c 31513 31508 2026-07-08T15:30:10Z Bekipediya 2189 /* H */ 31513 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|Haddan ortiq gʻazab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Haddan oshgan gʻazab qoʻrquv tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida obroʻyingni toʻkur{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazablanganingda gʻazabingni bosishni oʻzingga majburiyat bil{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Qobus]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] l6zy1zy63p28dk7dh1j9p33vnob5o05 31516 31513 2026-07-08T15:33:53Z Bekipediya 2189 /* K */ 31516 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|Haddan ortiq gʻazab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Haddan oshgan gʻazab qoʻrquv tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida obroʻyingni toʻkur{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == Q == {{Q|Qilich va nayza bilan hosil boʻlmagan koʻp ishlar yumshoqlik, [[muloyimlik]] bilan hosil boʻladi. Gʻazab keltirgan zarar gʻazablangan kishining oʻziga qaytar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Shofiʼiy]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazablanganingda gʻazabingni bosishni oʻzingga majburiyat bil{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Qobus]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] lsc9ud94ymms83i6ramfqbj4dxbhtm8 31519 31516 2026-07-08T15:36:34Z Bekipediya 2189 /* Gʻ */ 31519 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|Haddan ortiq gʻazab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Haddan oshgan gʻazab qoʻrquv tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida obroʻyingni toʻkur{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == Q == {{Q|Qilich va nayza bilan hosil boʻlmagan koʻp ishlar yumshoqlik, [[muloyimlik]] bilan hosil boʻladi. Gʻazab keltirgan zarar gʻazablangan kishining oʻziga qaytar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Shofiʼiy]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazablanganingda gʻazabingni bosishni oʻzingga majburiyat bil{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Qobus]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab, [[takabburlik]] va nojoʻya harakat odamga alam va pushaymonlik keltiradi{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Buzurgmehr]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 0is7ep0j8d1gks25cvcernwja65kled 31543 31519 2026-07-08T15:56:43Z Bekipediya 2189 /* H */ 31543 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻazab|wikipedia=Gʻazab|wiktionary=gʻazab|Tasvir=Angry-2766265_960_720.jpg}} '''Gʻazab''' — kuchli darajada achchiqlanish hissi; qahr, jahl. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ahmoqlik|Ahmoq]] gʻazablansa, [[shayton]] unga [[aka]]lik qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=67}}}} {{Q|[[Alloh]]dan qoʻrqqan kimsa jahl qilmaydi va xohlagan har ishini bajaravermaydi. Agar [[oxirat]] boʻlmasa edi, [[dunyo (islom)|dunyoni]] bu tarzda koʻrmas edingiz{{sfn|Tursun|2006|p=81}}.|[[Umar ibn Xattob]]}} {{Q|[[Aql]]dan barcha ish yaxshi boʻladi,<br />To gʻazab kelmasa aql barqaror.<br />Bu hikmatni oqil yaxshi biladi,<br />Gʻazab kelsa aql boʻladi nochor!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|[[Aql]]dek xazina yoʻq, jahldek faqirlik yoʻq, [[odob]]day meros yoʻq, [[mashvarat]]dek yordamchi yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=67}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|Aqllilik ikki narsadan iborat: gʻazab kelganda oʻzini bosishdan va birovdan kuchli boʻlganda uni [[Kechirim|kechirishdan]].|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Mashriqzamin hikmat boʻstoni|p=62}}}} {{Q|Azizim, badjahl kishilar bilan doʻst va hamsuhbat boʻlmaginki, ularning ahdi boʻsh va vafo binosi zaif boʻladi. Ular muruvvat yuzini jafo tirnogʻi bilan tirnaydilar, mardonalik chashmasini nomardlik tuprogʻi bilan loyqalaydilar. Ularning nazarida doʻstlikning hurmatiyu, eski ulfatchilikning qadru-qiymati boʻlmaydi.<br />''Bayt:''<br />Xizmat haqin bilmaydigan kimsalarning xizmatin,<br />Qilma aslo koʻrmaysan na hurmatu, na maqtov!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=46}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab otini sabot jilovi bilan qaysarlik yoʻlidan qaytar! Har qanday shubha zimistonini aql nuri bilan ravshan et! Shunda sen nadomat va pushaymonlik domiga mubtalo boʻlmaysan!<br />Birov gunoh qilsa, boʻlsang dargʻazab,<br />Jazo bermay turib uyla yaxshilab!<br />Badaxshon laʼlini sindirish oson,<br />Biroq asli kabi boʻlmaydi yamab.<br />Qilinmagan ishni qilsa boʻladi,<br />Qilgach, nadomatdan sud yoʻq, ne ajab!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Azizim, gʻazab shaytoniy olovning shuʼlasidir. U shunday bir daraxtki, mevasi pushaymonlikdan iborat. Shuning uchun tajribali kishilar gʻazab otashini soʻndirishga uringanlar, jahl luqmasini esa ichlariga yutishga harakat qilganlar!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == E == {{Q|Eng kuchli kishi shunday kishiki, gʻazab kelganda uni bosa oladi, oʻz [[nafs]]ini esa toʻgʻri yoʻlga boshlay oladi.<br>'''Sheʼr:'''<br>Kuchligu ham sher yurak odamni sen mard dema,<br>Gʻazab kelsa gʻazabin bosa olgan mard erur!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=207}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == H == {{Q|Haddan ortiq gʻazab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obroʻni ketkazadi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Haddan oshgan gʻazab qoʻrquv tugʻdirar, meʼyorsiz erkalash olomon koʻz oʻngida obroʻyingni toʻkur{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Halimlik gʻazab oʻtini oʻchiradi, qoʻpollik esa uni alangalatadi{{sfn|Tursun|2006|p=191}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} {{Q|[[Hasad]] bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == J == {{Q|[[Javob]]ning yumshogʻi gʻazabni soʻndiradi, [[soʻz]]ning qattigʻi odamni oʻldiradi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa [[hirs]] va gʻazabdir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == Q == {{Q|Qilich va nayza bilan hosil boʻlmagan koʻp ishlar yumshoqlik, [[muloyimlik]] bilan hosil boʻladi. Gʻazab keltirgan zarar gʻazablangan kishining oʻziga qaytar{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Shofiʼiy]]}} == S == {{Q|Serjahl boshda [[aql]] boʻlmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=59}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == U == {{Q|[[Urush]] — botirni, jahl — dononi, [[yoʻqchilik]] — doʻstni sinaydi{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Al-Xoriziy]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻazab irodasi kuchli odamga roʻpara kelolmaganidek, [[iroda]]si kuchsiz odamga ham roʻpara kelolmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} {{Q|Gʻazablanganingda gʻazabingni bosishni oʻzingga majburiyat bil{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Qobus]]}} {{Q|Gʻazabning avvali jinnilik, oxiri nadomatdir{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} {{Q|Gʻazab, [[takabburlik]] va nojoʻya harakat odamga alam va pushaymonlik keltiradi{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Buzurgmehr]]}} {{Q|Gʻazab oʻti oldin egasini yondiradi, keyin uchquni dushmanlariga yo yetadi, yo yetmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Gʻazab shunday bir [[olov]]ki, u oʻz sohibini yondiradi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=208}}.|[[Otalar soʻzi]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] quh4yn56xviagwkgu87tt2dttz925c0 0 4976 31532 20779 2026-07-08T15:46:08Z Bekipediya 2189 /* K */ 31532 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Hirs | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = | Vikilugʻat = Hirs | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Hirs''' — yetishish, erishishga boʻlgan kuchli intilish, istak, mayl; 2) jinsiy hissiyot, shunday hissiyotli mayl. {{ABD}} == H == {{Q|Hirsli [[vaqt]]ingda hukm chiqarma.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}}} == K == {{Q|Kishi uchun eng foydali, dilni yorituvchi narsa [[qanoat]]dir. Eng zararli va nafratli narsa hirs va [[gʻazab]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=85}}.|[[Abu Ali ibn Sino]]}} == M == {{Q|Maʼsiyat (Allohga itoat etmaslik)ning ildizi uch narsada: [[kibr]], hirs va [[hasad]]da{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Hotam Asom]]}} == Q == {{Q|Qayerda hirs yonar betutun,<br />[[Odamiylik]] unga boʻladi oʻtin{{sfn|Tursun|2006|p=99}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] h4m90yenehho5m8jkpulugst6uk50zh 0 4977 31432 31427 2026-07-08T13:28:45Z Bekipediya 2189 /* K */ 31432 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == H == {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 9t33niwr8u3j9bjv31u0hggecslyk9t 31437 31432 2026-07-08T13:33:40Z Bekipediya 2189 /* D */ 31437 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == H == {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] q4ji6bzkvq91dqnzpjcv2qomxhw2luj 31441 31437 2026-07-08T13:36:59Z Bekipediya 2189 /* B */ 31441 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == H == {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 5pq9uyu9axqyaa7msiehjcdsno0uh5o 31443 31441 2026-07-08T13:38:41Z Bekipediya 2189 /* H */ 31443 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 37768e9k0r08nyb2el5nqjgd1cexuoi 31446 31443 2026-07-08T13:41:16Z Bekipediya 2189 /* E */ 31446 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] r7keykcua490k515508692ll2opi7jv 31450 31446 2026-07-08T13:43:04Z Bekipediya 2189 /* H */ 31450 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 7ghobaqxkpt5ng1ktguhsrqqexy8rr4 31453 31450 2026-07-08T13:44:52Z Bekipediya 2189 /* A */ 31453 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 33343pgc88ztpflpi572o740963jbp5 31455 31453 2026-07-08T13:47:44Z Bekipediya 2189 /* M */ 31455 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] p8dcztsxiipblx8azezdd7gh8fy3lup 31457 31455 2026-07-08T13:49:48Z Bekipediya 2189 /* H */ 31457 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] cmj4qzivpfn6htj54z5j2hmisyj1ldy 31461 31457 2026-07-08T13:52:57Z Bekipediya 2189 /* Oʻ */ 31461 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] cmtwqw4wllaxks03qvihbmkqzip188g 31493 31461 2026-07-08T14:31:05Z Bekipediya 2189 /* E */ 31493 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] g2rp1hdrt2b0rjbdskd28m18lzchtpc 31495 31493 2026-07-08T14:33:16Z Bekipediya 2189 /* H */ 31495 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] bfhysimc1n3dy2ducw8k4pgjnxpc23o 31497 31495 2026-07-08T14:35:18Z Bekipediya 2189 /* H */ 31497 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Hasad qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Ahnaf ibn Qays]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 495kljwgzzji74vjorziu4a4zg1u9kb 31510 31497 2026-07-08T15:28:14Z Bekipediya 2189 /* U */ 31510 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Hasad qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Ahnaf ibn Qays]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == X == {{Q|Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va himmatli odamning goʻshtini hasad ahli yeydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] juza7o0hwstyb5xkaufdl2pb0zhpa1r 31526 31510 2026-07-08T15:40:56Z Bekipediya 2189 /* H */ 31526 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Hasad qiluvchi boʻlma, shunda Allohning hikmatlarini tez ilgʻaysan{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Ahnaf ibn Qays]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == X == {{Q|Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va himmatli odamning goʻshtini hasad ahli yeydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] rr6s3hqp95j0jehh2l7hdyb1yg2aie4 31533 31526 2026-07-08T15:46:30Z Bekipediya 2189 /* M */ 31533 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Hasad qiluvchi boʻlma, shunda Allohning hikmatlarini tez ilgʻaysan{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Ahnaf ibn Qays]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Maʼsiyat (Allohga itoat etmaslik)ning ildizi uch narsada: [[kibr]], [[hirs]] va hasadda{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Hotam Asom]]}} {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == X == {{Q|Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va himmatli odamning goʻshtini hasad ahli yeydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] 7qb671p1i08axltyl29bnmv3ql5hkdg 31541 31533 2026-07-08T15:55:08Z Bekipediya 2189 /* H */ 31541 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Hasad|Tasvir=005.Cain_Slays_Abel.jpg|wikipedia=Hasad|wiktionary=hasad}} '''Hasad''' ({{lang-ar|حَسَد}} — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Ayb]]siz odamni koʻrgan hasadchini [[jahl]]i chiqadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}}} {{Q|Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Qobus]]}} == B == {{Q|Badanning sozligi hasadning ozligidan{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Banda [[oʻlim]]ni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Abu ad-Dardo]]}} == D == {{Q|Dunyoda hasad va [[gina]]dan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi{{sfn|Tursun|2006|pp=184-185}}.|[[Muhammad Husayn]]}} {{Q|Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muhammad ibn Sirin]]}} == E == {{Q|Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:<br />Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,<br />Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=163}}|[[Xoja Samandar Termiziy]]}} {{Q|Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Hasan al-Basriy]]}} {{Q|Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} == H == {{Q|Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,<br />Hasad ahli barcha yomondan yomon!{{sfn|Tursun|2006|p=186}}|[[Kamoliddin Binoiy]]}} {{Q|Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Hasad bilan [[gʻazab]] ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} {{Q|Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi{{sfn|Tursun|2006|pp=188-189}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Hasad qiluvchi boʻlma, shunda Allohning hikmatlarini tez ilgʻaysan{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Muoviya ibn Abu Sufyon]]}} {{Q|Hasad qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Ahnaf ibn Qays]]}} {{Q|Hasadchi kishi Xudoning davlatidan baxildur{{sfn|Tursun|2006|p=191}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}} {{Q|Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=164}}.|[[Otalar soʻzi]]}} {{Q|Husni [[xulq]]dan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim{{sfn|Tursun|2006|p=131}}.|[[Najmiddin Kubro]]}} == K == {{Q|[[Kibr|Kibr-u]] hasad bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} == M == {{Q|Maʼsiyat (Allohga itoat etmaslik)ning ildizi uch narsada: [[kibr]], [[hirs]] va hasadda{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Hotam Asom]]}} {{Q|Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi{{sfn|Tursun|2006|p=186}}.|Aʼrobiy}} == U == {{Q|Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == X == {{Q|Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va himmatli odamning goʻshtini hasad ahli yeydi{{sfn|Tursun|2006|p=189}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Oʻ == {{Q|Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == Ch == {{Q|Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,<br>Nayzasiki uning boʻlmas bezahar{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Mahtumquli]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} {{Emotsiyalar}} [[Turkum:Mavzular]] hprnprckts21w0da0slua1jezeg6at8 0 5006 31467 31430 2026-07-08T14:10:38Z Bekipediya 2189 /* I */ 31467 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Igʻvo | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Igʻvo | Vikilugʻat = Igʻvo | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Igʻvo''' ({{lang-ar|}} — yoʻldan urish, ozdirish; aldash, adashtirish) — nizo, nifoq solishga, ittifoqni buzishga, buzgʻunchilikka qaratilgan xatti-harakat, yolgʻon-yashiq, uydirma, boʻhton va shu kabilar. {{ABD}} == B == {{Q|Birovni igʻvo qilishning gunohi bir ramazon oyida roʻza tutmaslikning gunohidan yomonroqdir{{sfn|Tursun|2006|p=187}}.|[[Abu Hafs Kabir]]}} == I == {{Q|Igʻvogarga yaqin yurma, uning taʼsiriga tushib qolganligingni oʻzing ham bilmay qolasan!|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=191}}}} {{Q|Igʻvo va [[chaqimchilik]] eng yaramas sifat boʻlgani uchun bu yomon sifatni oʻzlariga maslak qilib olgan kishilar xalq nazarida munofiq sanaladi{{sfn|Tursun|2006|p=185}}.|[[Abdulla Avloniy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} {{Xislatlar}} [[Turkum:Mavzular]] 98xpih837vsp7xa9kl58k6uy1j7eykr 0 5105 31531 25155 2026-07-08T15:45:47Z Bekipediya 2189 /* M */ 31531 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Kibr|wikipedia=Kibr|wiktionary=kibr}} '''Kibr-havo''', '''manmanlik''', '''dimogʻdorlik''' — oʻz shaxsiyatiga, qobiliyatiga ortiqcha baho berish, oʻzini boshqalardan yuqori qoʻyish, kalondimogʻlik oqibatida namoyon boʻladigan salbiy axloqiy sifat. Bu sifat kishilarni mensimaslik, ularga past nazar bilan qarash, oʻrinsiz gʻururga berilish, oʻzining arzimas yutuqlarini boʻrttirib koʻrsatish va boshqalarda koʻrinadi. {{ABD}} == A == {{Q|Aytadilar:<br>— Agar sen [[hayot]]im yaxshi oʻtsin desang, doʻstga ham, dushmanga ham ochiq yuzli boʻl, oʻzingni baland tutishga urinma, oʻtirganda barmoqlaringni bir-birining orasiga suqib oʻtirma, uzugingni oʻynama, tirnogʻing bilan tishlaringni kovlama, barmogʻing bilan burningni ushlama, odamlarga qarab kerishma!{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=92}}.|[[Abulbarakot Qodiriy]]}} == E == {{Q|Ey inson! [[Qalb]]ingda zarracha kibr boʻlsa, sen hali [[musulmon]]likni tushunmabsan. Toat-ibodating Alloh huzurida maqbul boʻlmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=157}}.|[[Muhammad Kamol]]}} {{Q|Ey [[mutakabbir]] banda, sen [[jannat]]ga kirishni xayolingga ham keltirmagin. Chunki [[Iblis]] jannatdan kibr-u havosi tufayli haydalgan. Kibr-u havo qilgan insonlar jannatga kiritilmaydilar{{sfn|Tursun|2006|p=154}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == I == {{Q|Igna bilan togʻni qazmoq kibrni koʻngillardan chiqarmoqdan osondir{{sfn|Tursun|2006|p=157}}.|[[Shaqiq Balxiy]]}} {{Q|Insonning [[qalb]]iga kirgan kibr qancha boʻlsa, [[aql]]i ham shuncha kamchilikka ega boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=153}}.|[[Muhammad ibn Husayn]]}} {{Q|Inson qadr-qimmatini oyoq osti qilish, oʻzini juda baland olib, boshqalarni nazarga ilmaslik katta nuqsondir{{sfn|Voronsov|1989|p=40}}.|[[Vasiliy Suxomlinskiy]]}} == K == {{Q|Kibr kofirlarning va firʼavnlarning axloqidandir. [[Tavozeʼ]] esa paygʻambarlar va solihlarning axloqidandir. Chunki Alloh taolo kofirlarni kibr bilan sifatladi{{sfn|Tursun|2006|p=156}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} {{Q|Kibrsizlik lofin urma, uni koʻrmoqdan koʻra qorongʻu tunda chumolining izini koʻrmoq osonroqdir{{sfn|Tursun|2006|p=152}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} {{Q|Kibr-u [[hasad]] bermas kishiga orom,<br />[[Odam ato|Odam]]ni mensimay quvildi [[shayton]]{{sfn|Tursun|2006|p=155}}.|[[Mirzo Bedil]]}} {{Q|Kibr va [[gʻurur]]dan uzoq boʻl, kibr kishini el orasida xor, beqadr-u beeʼtibor qiladi<{{sfn|Tursun|2006|p=153}}.|[[Muhammad ibn Husayn]]}} {{Q|Kimda-kim „man-man“ deb oʻzini baland tutsa, uni na [[xalq]], na [[Alloh]] sevadi{{sfn|Tursun|2006|p=154}}.|[[Ahmad Yugnakiy]]}} {{Q|Kimki kekkayar manmanlik bilan,<br />Doʻstlari oxiri boʻlishar dushman{{sfn|Tursun|2006|p=153}}.|[[Farididdin Attor]]}} == M == {{Q|Manmanlik qilmang, oʻzingizni boshqalardan yuqori tutmang. Toʻgʻri soʻzlang, toʻgʻri ishlang, [[ochkoʻzlik]] va [[harislik]]dan uzoqda boʻling{{sfn|Tursun|2006|p=156}}.|[[Abu Yazid Bastomiy]]}} {{Q|Manmanlik va [[gʻurur]] botqoqligining quritilishi uchun bir murshidi komilning himmat va fayzi zarur{{sfn|Tursun|2006|p=152}}.|[[Jaloliddin Rumiy]]}} {{Q|Maʼsiyat (Allohga itoat etmaslik)ning ildizi uch narsada: kibr, [[hirs]] va [[hasad]]da{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Hotam Asom]]}} {{Q|Muyassar boʻlsa tillodan senga taxt,<br />Oʻzingdan pastga zinhor aytmagil saxt{{sfn|Tursun|2006|p=111}}.|[[Soʻfi Olloyor]]}} == Sh == {{Q|[[Shahvat]] tufayli qilingan [[gunoh]]lar kechirilishiga [[umid]] qilsa boʻladi, chunki [[Odam alayhissalom]]ning adashishi shahvatdan boʻlgan edi. Ammo kibr tufayli qilingan gunohlarning avf etilishiga umid yoʻq, chunki [[shayton]] kibri sababli kechirilmas gunohga qoldi{{sfn|Tursun|2006|p=153}}.|[[Sufyon Savriy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} [[Turkum:Mavzular]] 5c2ur6gqcmfjz6pj6hp5i12oqmto7ai 0 5439 31471 21192 2026-07-08T14:16:26Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31471 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Bistomiy | Tasvir = Abu yazid.png | wikipedia = Bistomiy }} '''Bistomiy''', '''Boyazid Tayfur binni Iso Bistomiy''' (?— Bistom shahri (Eron)— 875) – Eron tasavvuf oqimining asoschilaridan biri. == Iqtiboslar == <!-- A --> * [[Alloh]] bilan birga boʻlmoq – [[farz]], dunyodan ayrilmoq – [[sunnat]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=32}}. * [[Alloh]]ning avliyo bandalarini sev, ularning koʻnglini olishga urin! Chunki Alloh taolo gar kuni u oriflarning qalbiga uch yuz oltmish marta nazar soladi. Bu nazarlar davomida Alloh seni ham u yerda koʻrsin{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. <!-- B --> * Bir kecha mehrobda oʻtirgan joyimda oyoqlarimni choʻzdim. Shunda nomaʼlum tovush qulogʻimga shivirladi: „Podshohlar bilan hamsuhbat odam husni [[odob]]li boʻlmogʻi zarur“{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. <!-- E --> * Eng yaxshi kishining ikki qoʻli ham toʻgʻri boʻladi, u bir qoʻli bilangina emas, ikki qoʻli bilan [[yaxshilik]] qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=131}}. <!-- G --> * Gina-adovatdan uzoq boʻl, kuching yetmaydigan ishga kirishma. Soʻz yurituvchi, chaqimchilarning soʻzlariga ishonma. Chunki ular fitna-fasod yoʻlini izlab yuruvchi yaramas odamlardir{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. <!-- H --> * Haloyiq ikki ishdan halokatga yuz tutar: birinchisi – maxluqotning [[hurmat]]ini saqlamaslikdan, ikkinchisi – [[Alloh]] bergan [[neʼmat]]ning [[shukrona]]sini bilmaganidan{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Hammadan yomoni [[semizlik]] va [[toʻqlik]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. * Har gal „[[La ilaha illalloh]]“ kalimasini zikr etishdan oldin ogʻzimni yetmish marta mushku gulob kabi xushboʻy narsalar bilan yuvaman{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * Har kishi [[Xudo]]ni bilsa, Xudoning yodidan oʻzgaga ogʻzi ochilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. * Himmat ahlining kufri minnat ahlining iymonidan salomatroqdir{{sfn|Tursun|2006|p=38}}. <!-- M --> * [[Manmanlik]] qilmang, oʻzingizni boshqalardan yuqori tutmang. Toʻgʻri soʻzlang, toʻgʻri ishlang, [[ochkoʻzlik]] va [[harislik]]dan uzoqda boʻling{{sfn|Tursun|2006|p=156}}. <!-- N --> * [[Nafs]] shunday sifatki, botildan boʻlakka yurmas va solih amallar tarafiga hargiz mayl qilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. <!-- O --> * Oqil va donolar bilan suhbatdosh boʻling. [[Ilm]]ingiz har qancha koʻp boʻlsa ham, oʻzingizni ilmsiz hisoblab, yana ilm oʻrganishga kirishing{{sfn|Tursun|2006|p=20}}. * Oriflik – [[Alloh]]ni tanimoqdir, Allohni tanimoq – [[fikr]] yuritmoq va [[ixlos]]li boʻlmoqdir{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. <!-- T --> * Tiriklik – [[ilm]] bilan boʻlur, rohat – [[maʼrifat]]da boʻlur va lazzat – Xudoning zikrida boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. <!-- Oʻ --> * Oʻttiz yil [[ilm]] oldim. Ilmdan yuksakroq narsa topmadim. Agar [[olim]]larning ixtilofi boʻlmaganda bu maydonda qolar edim{{sfn|Tursun|2006|p=21}}. * Oʻz [[nafs]]ini faromush qilgan [[Alloh]]ni yod qilgan boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:875-yilda vafot etganlar]] 0hie1idb9i9bu106s9t5ecmcohlks0z 31472 31471 2026-07-08T14:16:47Z Bekipediya 2189 added [[Category:804-yilda tugʻilganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31472 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Bistomiy | Tasvir = Abu yazid.png | wikipedia = Bistomiy }} '''Bistomiy''', '''Boyazid Tayfur binni Iso Bistomiy''' (?— Bistom shahri (Eron)— 875) – Eron tasavvuf oqimining asoschilaridan biri. == Iqtiboslar == <!-- A --> * [[Alloh]] bilan birga boʻlmoq – [[farz]], dunyodan ayrilmoq – [[sunnat]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=32}}. * [[Alloh]]ning avliyo bandalarini sev, ularning koʻnglini olishga urin! Chunki Alloh taolo gar kuni u oriflarning qalbiga uch yuz oltmish marta nazar soladi. Bu nazarlar davomida Alloh seni ham u yerda koʻrsin{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. <!-- B --> * Bir kecha mehrobda oʻtirgan joyimda oyoqlarimni choʻzdim. Shunda nomaʼlum tovush qulogʻimga shivirladi: „Podshohlar bilan hamsuhbat odam husni [[odob]]li boʻlmogʻi zarur“{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. <!-- E --> * Eng yaxshi kishining ikki qoʻli ham toʻgʻri boʻladi, u bir qoʻli bilangina emas, ikki qoʻli bilan [[yaxshilik]] qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=131}}. <!-- G --> * Gina-adovatdan uzoq boʻl, kuching yetmaydigan ishga kirishma. Soʻz yurituvchi, chaqimchilarning soʻzlariga ishonma. Chunki ular fitna-fasod yoʻlini izlab yuruvchi yaramas odamlardir{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. <!-- H --> * Haloyiq ikki ishdan halokatga yuz tutar: birinchisi – maxluqotning [[hurmat]]ini saqlamaslikdan, ikkinchisi – [[Alloh]] bergan [[neʼmat]]ning [[shukrona]]sini bilmaganidan{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Hammadan yomoni [[semizlik]] va [[toʻqlik]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. * Har gal „[[La ilaha illalloh]]“ kalimasini zikr etishdan oldin ogʻzimni yetmish marta mushku gulob kabi xushboʻy narsalar bilan yuvaman{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * Har kishi [[Xudo]]ni bilsa, Xudoning yodidan oʻzgaga ogʻzi ochilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. * Himmat ahlining kufri minnat ahlining iymonidan salomatroqdir{{sfn|Tursun|2006|p=38}}. <!-- M --> * [[Manmanlik]] qilmang, oʻzingizni boshqalardan yuqori tutmang. Toʻgʻri soʻzlang, toʻgʻri ishlang, [[ochkoʻzlik]] va [[harislik]]dan uzoqda boʻling{{sfn|Tursun|2006|p=156}}. <!-- N --> * [[Nafs]] shunday sifatki, botildan boʻlakka yurmas va solih amallar tarafiga hargiz mayl qilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. <!-- O --> * Oqil va donolar bilan suhbatdosh boʻling. [[Ilm]]ingiz har qancha koʻp boʻlsa ham, oʻzingizni ilmsiz hisoblab, yana ilm oʻrganishga kirishing{{sfn|Tursun|2006|p=20}}. * Oriflik – [[Alloh]]ni tanimoqdir, Allohni tanimoq – [[fikr]] yuritmoq va [[ixlos]]li boʻlmoqdir{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. <!-- T --> * Tiriklik – [[ilm]] bilan boʻlur, rohat – [[maʼrifat]]da boʻlur va lazzat – Xudoning zikrida boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. <!-- Oʻ --> * Oʻttiz yil [[ilm]] oldim. Ilmdan yuksakroq narsa topmadim. Agar [[olim]]larning ixtilofi boʻlmaganda bu maydonda qolar edim{{sfn|Tursun|2006|p=21}}. * Oʻz [[nafs]]ini faromush qilgan [[Alloh]]ni yod qilgan boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:875-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:804-yilda tugʻilganlar]] 0qy3ks0mlamnq9evg0sc1xxdzo4d8ml 31473 31472 2026-07-08T14:16:57Z Bekipediya 2189 added [[Category:848-yilda vafot etganlar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31473 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Bistomiy | Tasvir = Abu yazid.png | wikipedia = Bistomiy }} '''Bistomiy''', '''Boyazid Tayfur binni Iso Bistomiy''' (?— Bistom shahri (Eron)— 875) – Eron tasavvuf oqimining asoschilaridan biri. == Iqtiboslar == <!-- A --> * [[Alloh]] bilan birga boʻlmoq – [[farz]], dunyodan ayrilmoq – [[sunnat]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=32}}. * [[Alloh]]ning avliyo bandalarini sev, ularning koʻnglini olishga urin! Chunki Alloh taolo gar kuni u oriflarning qalbiga uch yuz oltmish marta nazar soladi. Bu nazarlar davomida Alloh seni ham u yerda koʻrsin{{sfn|Tursun|2006|p=30}}. <!-- B --> * Bir kecha mehrobda oʻtirgan joyimda oyoqlarimni choʻzdim. Shunda nomaʼlum tovush qulogʻimga shivirladi: „Podshohlar bilan hamsuhbat odam husni [[odob]]li boʻlmogʻi zarur“{{sfn|Tursun|2006|p=56}}. <!-- E --> * Eng yaxshi kishining ikki qoʻli ham toʻgʻri boʻladi, u bir qoʻli bilangina emas, ikki qoʻli bilan [[yaxshilik]] qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=131}}. <!-- G --> * Gina-adovatdan uzoq boʻl, kuching yetmaydigan ishga kirishma. Soʻz yurituvchi, chaqimchilarning soʻzlariga ishonma. Chunki ular fitna-fasod yoʻlini izlab yuruvchi yaramas odamlardir{{sfn|Tursun|2006|p=187}}. <!-- H --> * Haloyiq ikki ishdan halokatga yuz tutar: birinchisi – maxluqotning [[hurmat]]ini saqlamaslikdan, ikkinchisi – [[Alloh]] bergan [[neʼmat]]ning [[shukrona]]sini bilmaganidan{{sfn|Tursun|2006|p=87}}. * Hammadan yomoni [[semizlik]] va [[toʻqlik]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=84}}. * Har gal „[[La ilaha illalloh]]“ kalimasini zikr etishdan oldin ogʻzimni yetmish marta mushku gulob kabi xushboʻy narsalar bilan yuvaman{{sfn|Tursun|2006|p=31}}. * Har kishi [[Xudo]]ni bilsa, Xudoning yodidan oʻzgaga ogʻzi ochilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. * Himmat ahlining kufri minnat ahlining iymonidan salomatroqdir{{sfn|Tursun|2006|p=38}}. <!-- M --> * [[Manmanlik]] qilmang, oʻzingizni boshqalardan yuqori tutmang. Toʻgʻri soʻzlang, toʻgʻri ishlang, [[ochkoʻzlik]] va [[harislik]]dan uzoqda boʻling{{sfn|Tursun|2006|p=156}}. <!-- N --> * [[Nafs]] shunday sifatki, botildan boʻlakka yurmas va solih amallar tarafiga hargiz mayl qilmas{{sfn|Tursun|2006|p=52}}. <!-- O --> * Oqil va donolar bilan suhbatdosh boʻling. [[Ilm]]ingiz har qancha koʻp boʻlsa ham, oʻzingizni ilmsiz hisoblab, yana ilm oʻrganishga kirishing{{sfn|Tursun|2006|p=20}}. * Oriflik – [[Alloh]]ni tanimoqdir, Allohni tanimoq – [[fikr]] yuritmoq va [[ixlos]]li boʻlmoqdir{{sfn|Tursun|2006|p=53}}. <!-- T --> * Tiriklik – [[ilm]] bilan boʻlur, rohat – [[maʼrifat]]da boʻlur va lazzat – Xudoning zikrida boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=11}}. <!-- Oʻ --> * Oʻttiz yil [[ilm]] oldim. Ilmdan yuksakroq narsa topmadim. Agar [[olim]]larning ixtilofi boʻlmaganda bu maydonda qolar edim{{sfn|Tursun|2006|p=21}}. * Oʻz [[nafs]]ini faromush qilgan [[Alloh]]ni yod qilgan boʻlur{{sfn|Tursun|2006|p=89}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:875-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:804-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:848-yilda vafot etganlar]] dtuq8aonqpq7d38zhvll0of7wax5tbn 0 5577 31535 23123 2026-07-08T15:48:42Z Bekipediya 2189 /* A */ 31535 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Gʻaflat|wikipedia=Gʻaflat|wiktionary=Gʻaflat}} '''Gʻaflat''' ({{lang-ar|}} — parishonxotirlik, beparvolik, loqaydlik), '''gʻofillik''' — 1) Hushyorlik butunlay yoʻqolgan holat, butunlay ogohsizlik; 2) Narsalarning mohiyatiga tushunmaslik; nodonlik, jaholat. {{ABD}} == A == {{Q|Allohning bandasiga bergan jazolari orasida gʻaflat va [[bagʻritoshlik]]dan oliyrogʻi yoʻqdir{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Ahmad Havoriy]]}} {{Q|[[Alloh taolo]] [[fahm]]-[[farosat]] bergani, gʻaflat uyqusidan uygʻotgani, bu dunyodan oʻtib, [[oxirat]]ini oʻylaydigan qilib qoʻygani naqadar yaxshidir{{sfn|Tursun|2006|p=91}}.|[[Abu Lays Samarqandiy]]}} == O == {{Q|Odamlar [[uyqu]]dalar, uygʻonganlarida [[nadomat]] chekadilar, ammo nadomatlari ularga foyda bermaydi{{sfn|Tursun|2006|p=121}}.|[[Sahl ibn Abdulloh Tustariy]]}} == S == {{Q|Sizdan avval oʻtgan kimsalarning holidan [[ibrat]] oling. Soʻng saʼy-harakat qiling va gʻaflatda qolmang. Zero, siz gʻaflatga tushib qolsangiz hamki, ishlaringizni hisob-kitob qilishda sira gʻaflatga tushilmaydi{{sfn|Tursun|2006|p=119}}.|[[Usmon ibn Affon]]}} == Gʻ == {{Q|Gʻaflatda qolgan [[iymon]] oʻz egasiga hech bir kuch va ozuqa bera olmaydi. U bir xayol sifatida kelib ketgan tushdagi ovqatga oʻxshaydi. Demak, gʻaflat uyqusidan uygʻonmoq lozim{{sfn|Tursun|2006|p=35}}.|[[Muhammad Nurulloh Saydo Jazariy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] 08zloxha65zevlh9ug4p65x4g7mfd82 0 5753 31520 21240 2026-07-08T15:37:01Z Bekipediya 2189 /* Oʻ */ 31520 wikitext text/x-wiki {{Qartacha|Sarlavha=Takabbur|wikipedia=|wiktionary=Takabbur}} '''Takabburlik''', '''mutakabbirlik''' — takabbur odamlarga xos xislat, xatti-harakat, qiliq. Bundan xislatga ega kishilar ''takabbur'', ''mutakabbir'' deyiladi. {{ABD}} == A == {{Q|[[Alloh]] Adn [[jannat]]ini yaratdi va unga qarab: „Sen jamiki takabburlarga haromsan!“ dedi{{sfn|Tursun|2006|p=153}}.|[[Vahb ibn Munabbah]]}} == E == {{Q|Ey mutakabbir banda, sen [[jannat]]ga kirishni xayolingga ham keltirmagin. Chunki [[Iblis]] jannatdan [[kibr-u havo]]si tufayli haydalgan. Kibr-u havo qilgan insonlar jannatga kiritilmaydilar{{sfn|Tursun|2006|p=154}}.|[[Ali ibn Abu Tolib]]}} == J == {{Q|[[Johil]] kishilar oldida [[kamtarlik]] qilmagil, aks holda ular nazarida sen tuban va sharmandadirsan. Haqir va notavon koʻrinmay desang, [[dono]]lar oldida takabbur boʻlmagil{{sfn|Tursun|2006|pp=64-65}}.|[[Majididdin Xavofiy]]}} == M == {{Q|Mutakabbir boʻlishdan oʻzingni saqla. Takabburlik — [[johil]]lar odati, aqlli odamlar mutakabbir boʻlmaydilar{{sfn|Tursun|2006|p=157}}.|[[Farididdin Attor]]}} == Q == {{Q|[[Qiyomat]] kunida mutakabbirlar odamlar suratidagi mayda chumoli holatida keltiriladi. Ularni har tomonlama xorlik oʻrab oladi. Olovlardan boʻlgan [[doʻzax]]ga yoʻnaltiriladi hamda doʻzax ahlidan siqilgan suv bilan sugʻoriladi{{sfn|Tursun|2006|p=156}}.|[[Kaʼbul Axbor]]}} == T == {{Q|Takabburga [[salom]] berma, salomga javob qaytarishi unga ogʻirlik qiladi, javob bermagani esa senga ogʻir tuyuladi{{sfn|Tursun|2006|p=152}}.|[[Husayn Voiz Koshifiy]]}} {{Q|Takabburlikni qanchalik xursandlig-u [[shodlik]]ka tomon aylantirishga urinsang ham, asli loy boʻlganidan keyin kulol singari, yaʼni tuproqqa (loy ishlariga) qaytishi muqarrar{{sfn|Tursun|2006|p=152}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Y == {{Q|[[Yaxshilik]] uyining kaliti — [[kamtarinlik]]dir, [[yomonlik]] uyining kaliti — takabburlikdir{{sfn|Tursun|2006|p=158}}.|[[Yusuf ar-Roziy]]}} {{Q|[[Yolgʻon]] soʻzlash, [[ezmalik]], takabburlik, [[chaqimchilik]] kishining [[obroʻ]]sini yoʻqotadi. [[Vafo]]dorlik, [[sabr]] qilishlik, shoshma-shosharlikdan parhez qilish va tavozeʼ obroʻsini koʻtaradi{{sfn|Tursun|2006|p=124}}.|[[Junayd Bagʻdodiy]]}} {{Q|[[Yolgʻonchilik]], [[ezmalik]], takabburlik, [[chaqimchilik]] izzat-obroʻni barbod qiladi{{sfn|Tursun|2006|p=156}}.|[[Junayd Bagʻdodiy]]}} == Oʻ == {{Q|[[Oʻlim]] qanchadan-qancha takabbur odamlarning boshlarini chuqurga, yaʼni [[qabr]]ga uloqtirgan{{sfn|Tursun|2006|p=151}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Gʻ == {{Q|[[Gʻazab]], takabburlik va nojoʻya harakat odamga alam va pushaymonlik keltiradi{{sfn|Tursun|2006|p=190}}.|[[Buzurgmehr]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] 3whgxbxpqj2bcpmp0omt6tm20jzmqdv 0 5772 31536 23914 2026-07-08T15:50:48Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31536 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ismi = Abu Usmon Hiriy | wikipedia = Abu Usmon Hiriy }} '''Abu Usmon Hiriy''', '''Saʼd bin Ismoil''' (910-yilda vafot etgan) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. == Iqtiboslar == <!-- A --> * [[Adovat]] ildizi uch narsada: mol-mulkka hirsda, odamlarning izzat-ikromdaligini koʻrolmaslikda, ularning hurmatlariga erishish uchun soxta intilishda{{sfn|Tursun|2006|p=191}}. <!-- O --> * [[Odob]] — [[faqir]]larga suyanchiq, [[boy]]lar uchun ziynatdir{{sfn|Tursun|2006|p=95}}. <!-- Q --> * [[Qalb]]ida quyidagi toʻrt narsa boʻlmagan inson [[komil]] boʻla olmaydi: oʻzini jilovlay olish, qoʻli ochiqlik, izzat-nafsini ushlash, boshqalarni oʻzidan yuqori qoʻya olish{{sfn|Tursun|2006|p=158}}. <!-- X --> * Xatar kelishidan ilgariroq unga tayyorgarlik koʻrgan kishi [[oqil]]dir{{sfn|Tursun|2006|p=68}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:910-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:844-yilda tugʻilganlar]] iqzh622tljw52ofkr0vwtr30m2njcfd 0 5965 31488 20738 2026-07-08T14:28:05Z Bekipediya 2189 31488 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Taʼna | Vikilugʻat = Taʼna }} '''Taʼna''' ({{lang-ar|}} — nayza yoki pichoq sanchish; shikoyat; rad etish; malomat), '''malomat''', '''mazammat''' — xatolik, ayb yoki kamchilikni betga solib yoki kamsitib aytilgan gap, qilingan xatti-harakat va shu kabi. {{ABD}} == A == {{Q|Alloh bandalari ichida yomoni koʻp taʼna qiluvchi, koʻp [[laʼnat]]lovchi va [[chaqimchi]]lardir{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Qatoda]]}} == O == {{Q|Odamlar yoqtirgan kishilari tarafini olib, yomon koʻrgan kishilarini taʼna qilishadi{{sfn|Tursun|2006|p=135}}.|[[Abu Rayhon Beruniy]]}} == V == {{Q|[[Vijdon]] azobiyu taʼnadan toʻgʻri boʻlmagan kimsani [[taʼlim]]-[[tarbiya]] va qiynash bilan ham toʻgʻrilash amri mahol{{sfn|Tursun|2006|p=137}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] tq2bzpw1uaoslsm9hwlalp3h598vbb1 0 6239 31551 31113 2026-07-09T10:43:47Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31551 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Maksim Gorkiy | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Vikipediya = Maksim Gorkiy | Vikiombor = }} '''Maksim Gorkiy''' ({{lang-ru|Максим Горький}}; asl ismi '''Aleksey Maksimovich Peshkov''' ({{lang-ru|Алексей Максимович Пешков}}); {{OldStyleDate|[[1868-yil]]|[[28-mart]]|[[16-mart]]}}, [[Nijniy Novgorod]] – [[1936-yil]] [[18-iyun]], [[Moskva]]) – [[rus]] va [[Sovet Ittifoqi|sovet]] [[yozuvchi]]si va jamoat arbobi. Sobiq Ittifoq yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining birinchi raisi. Besh marta [[Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ga nomzod etib koʻrsatilgan. == Iqtiboslar == <!-- A --> * Agar kishiga hammavaqt „choʻchqasan“ deyilaversa, darhaqiqat, oxir-oqibatda u hurillab yuboradi{{sfn|Voronsov|1989|p=39}}. * Agar odamni bir qarashdayoq butun sirru asrorini bilib olsang, unga qiziqmay qolasan. [[Inson]] imkon qadar oʻzida barcha xislatlarni jamlagani holda, yana nimasi bilandir sirli tuyulmogʻi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=37}}. <!-- B --> * Biz bir-birimizga eʼtibor bilan munosabatda boʻlishni oʻrganishimiz kerak, dunyoda eng ajib, eng oliy xilqat — [[inson]] ekanligini tushunmogʻimiz kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=36}}. <!-- H --> * Har bir kishida yaratuvchining dono qudrati yashiringani, shuning uchun bu qudratning taraqqiy etishi, gullab-yashnashiga imkon berish lozimligini unutmagan holda bir-biringizni izzat-ikrom qiling{{sfn|Voronsov|1989|p=36}}. * Hayotimning eng mushkul damlarida ham, eng ogʻir daqiqalarida ham qalbim: „Yashasin [[inson]]!“ — degan gimnni kuylaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=33}}. * [[Hayot]]ning maʼnosi — insonning [[kamolot]]ga erishuvidadir{{sfn|Voronsov|1989|p=35}}. * Hech qachon kishiga yaxshiligidan koʻra yomonligi koʻp deya yondashmang{{sfn|Voronsov|1989|p=39}}. <!-- I --> * Insonni ulugʻ va donishmand qilishga kollektiv mehnat, ahil, hur mehnat kuchi bajara oladigan vazifani boshqa hech qanday kuch bajara olmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=31}}. <!-- K --> * Kishi erkalash — hech qachon ziyon keltirmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=39}}. * Kishini [[maqtov|maqtash]] foydalidir, bu unda oʻziga hurmat hissini oshiradi, oʻz ijodiy kuchlariga ishonchni kuchaytirishga yordamlashadi{{sfn|Voronsov|1989|p=39}}. {{Q|Kishi odamlarning doʻsti boʻlmogʻi kerak, — oʻzida va ularda mavjud fazilatlarning bari uchun u odamlardan qarzdordir{{sfn|Voronsov|1989|p=30}}.|4=Человек должен быть другом людей, — он обязан им всем, что есть у него и в нем{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} * [[Kollektiv]] kishini faolroq, [[qatʼiyat]]liroq, [[harakat]] qilish uchun, [[hayot]]ni qurish uchun kollektiv irodasidan [[iroda]] oladigan butunlay boshqacha individual psixologiya bilan yaratadi{{sfn|Voronsov|1989|p=31}}. * Kurramizdagi eng dilbar, eng ajoyib xilqat deb hisoblangan [[inson]] bilan faxrlanishni oʻrganmagunimizcha, to oʻsha payt kelmagunicha hayotimizdagi [[qabihlik]] va [[yolgʻon]]dan qutula olmaymiz{{sfn|Voronsov|1989|p=36}}. <!-- L --> {{Q|Loʻnda fikrlash [[xalq]]qa xos...{{sfn|Voronsov|1989|p=8}}|4=Мышление афоризмами характерно для народа...{{sfn|Воронцов|1977|p=12}}}} <!-- M --> * Menimcha, inson to tirik ekan, u [[sevgi|sevadi]], agar u odamlarni sevmasa, uning nima keragi bor!{{sfn|Voronsov|1989|p=41}} {{Q|Men [[maqol]]lardan juda koʻp narsani, boshqacha qilib aytganda, — loʻnda fikrlashni oʻrganganman{{sfn|Voronsov|1989|p=8}}.|4=Я очень многому учился на пословицах, иначе — на мышлении афоризмами{{sfn|Воронцов|1977|p=12}}.}} {{Q|Men [[rus]] xalqini bilaman va uning fazilatini boʻrttirishga moyil emasman, lekin imonim komil va men ishonamanki, ana shu xalq roʻyi zaminning maʼnaviy olamiga oʻziga xos va teran, barcha uchun muhim boʻlgan allanimani olib kirishi muqarrar{{sfn|Voronsov|1989|p=16}}.|4=Я знаю русский народ и не склонен преувеличивать его достоинства, но я убежден, я верю — этот народ может внести в духовцуу» жизнь земли и нечто своеобразное и глубокое, нечто важное для всех{{sfn|Воронцов|1977|pp=22-23}}.}} * Men uchun [[inson]]dan qimmatliroq biron-bir kitobiy haqiqat yoʻq. Inson demak oʻziga butun bir olamni olib yuradigan jonu jahondir va u abadul-abad yashasin{{sfn|Voronsov|1989|p=33}}. <!-- O --> * Odamlarga [[mehr]] — bu shunday qanotdirki, u bilan inson eng yuksakka parvoz qiladi{{sfn|Voronsov|1989|p=41}}. <!-- S --> {{Q|[[Sotqin]]ni hech kimga va hech narsaga solishtirib boʻlmaydi. Menimcha, hatto terlama biti ham sotqinga qiyoslansa, [[haqorat]]langan boʻlur edi{{sfn|Voronsov|1989|p=21}}.|4=Сравнить предателя не с кем и не с чем. Я думаю, что даже тифозную вошь сравнение с предателем оскорбило бы{{sfn|Воронцов|1977|p=30}}.}} <!-- T --> * [[Tarix]] davomida hamma vaqt va hamma joyda [[inson]]ni [[xalq]] yaratgan{{sfn|Voronsov|1989|p=30}}. <!-- Ch --> * [[Chehra]] — qalb koʻzgusidir{{sfn|Voronsov|1989|p=44}}. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} * {{Kitob manbasi |title=Симфония разума. Афоризмы и изречения отечественных и зарубежных авторов |last=Воронцов |year=1977 |first=Владимир Васильевич |publisher=Молодая гвардия |location=Москва |edition=2-е изд. |pages=624}} {{refend}} [[Turkum:1868-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1936-yilda vafot etganlar]] 3anyw70itrfx3y6ph8tcqfidflwmq7f 0 6283 31548 24057 2026-07-09T10:41:26Z Bekipediya 2189 /* Iqtiboslar */ 31548 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Friedrich Engels | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Vikipediya = Friedrich Engels | Vikiombor = }} '''Friedrich Engels''' ({{talaffuz|Fridrix Engels}}; 1820-yil 28-noyabr, Barmen, Jülich-Cleves-Berg, Prussiya qirolligi — 1895-yil 5-avgust, London, Birlashgan Qirollik) — olmon mutafakkiri va jamoat arbobi, [[marksizm]] asoschilaridan biri. == Iqtiboslar == <!-- A --> {{Q|Agar toʻgʻri tushunilgan manfaat barcha [[axloq]] printsiplarini tashkil etsa, u holda shunga erishmoq kerakki, ayrim kishilarning xususiy manfaatlari umuminsoniy manfaat bilan mos kelishi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=26}}.|Izoh=Karl Marx va [[Fridrix Engels]]}} <!-- B --> * Barcha mamlakatlar ishchilarining ahvoli bir xil, ularning manfaatlarini bir xil ekan, ularning dushmanlari ham bittadir, shunday ekan, ular birgalikda kurashmoqlari kerak va barcha millatlar [[burjuaziya]]sining qardoshlarcha ittifoqiga qarshi barcha millat ishchilarining birodarlik ittifoqini qarama-qarshi qoʻymoqlari kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. * Boshqa [[xalq]]larni ezuvchi xalq [[ozod]] boʻla olmaydi. Boshqa xalqlarni bosib turishga moʻljallangan kuch oxir-oqibatda hamisha oʻz-oʻziga qarshi kuchga aylanadi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. <!-- I --> {{Q|...''[[Inson]]'' — mavhum, qandaydir olamdan tashqarida yashaydigan mavjudot emas. Inson — bu ''inson ruhiy olami'', [[davlat]], [[jamiyat]]dir{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|Karl Marx va [[Fridrix Engels]]|4=...''Человек'' — не абстрактное, где-то вне мира ютящееся существо. Человек — это мир человека, государство, общество{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} * [[Ishchilar]] harakatidagi ''chinakam'' milliy gʻoyalar.. chinakam [[internatsional]]lik kasb etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=24}}. <!-- M --> * [[Manfaat]]lar birligi boʻlmagan joyda [[harakat]] birligi u yoqda tursin, [[maqsad]] birligi ham boʻlishi mumkin emas{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}. <!-- N --> * ...Nisbatan umumiy va ayni paytda eng xarakterli oʻziga xos belgilarning [[definitsiya]] deb ataluvchi qisqa izohi ''odatdagi qoʻllanish'' uchun koʻpincha foydali va hatto zarurdir, faqat definitsindan oʻzi ifodalashi mumkin boʻlganidan koʻproq narsa berishini talab qilmasalar, u ziyon ham keltirmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=9}}. <!-- Gʻ --> * ...Gʻolib [[proletariat]] har qanday oʻzga xalqqa har qanday [[baxtiyorlik]]ni majburan tatbiq etsa, bu bilan u oʻz gʻalabasini ham poymol etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. <!-- Sh --> {{Q|[[Shaxs]] faqat [[kollektiv]]dagina oʻz [[qobiliyat]]ini har tomonlama taraqqiy ettirish uchun imkon beradigan vositalarni ola biladi va binobarin, shaxs ozodligi faqat kollektivdagina boʻlishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=32}}.|Izoh=[[Friedrich Engels]] va [[Karl Marx]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} {{refend}} ==Havolalar== {{Vikipediya}} {{Ijtimoiy va siyosiy faylasuflar}} [[Turkum:1820-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1895-yilda vafot etganlar]] kmtpeffcrj1lfwrn61fyix03jo8bqck 31550 31548 2026-07-09T10:41:54Z Bekipediya 2189 /* Adabiyotlar */ 31550 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Ism = Friedrich Engels | Tasvir = | Izoh = | Tavallud sanasi = | Tavallud joyi = | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Vikipediya = Friedrich Engels | Vikiombor = }} '''Friedrich Engels''' ({{talaffuz|Fridrix Engels}}; 1820-yil 28-noyabr, Barmen, Jülich-Cleves-Berg, Prussiya qirolligi — 1895-yil 5-avgust, London, Birlashgan Qirollik) — olmon mutafakkiri va jamoat arbobi, [[marksizm]] asoschilaridan biri. == Iqtiboslar == <!-- A --> {{Q|Agar toʻgʻri tushunilgan manfaat barcha [[axloq]] printsiplarini tashkil etsa, u holda shunga erishmoq kerakki, ayrim kishilarning xususiy manfaatlari umuminsoniy manfaat bilan mos kelishi kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=26}}.|Izoh=Karl Marx va [[Fridrix Engels]]}} <!-- B --> * Barcha mamlakatlar ishchilarining ahvoli bir xil, ularning manfaatlarini bir xil ekan, ularning dushmanlari ham bittadir, shunday ekan, ular birgalikda kurashmoqlari kerak va barcha millatlar [[burjuaziya]]sining qardoshlarcha ittifoqiga qarshi barcha millat ishchilarining birodarlik ittifoqini qarama-qarshi qoʻymoqlari kerak{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. * Boshqa [[xalq]]larni ezuvchi xalq [[ozod]] boʻla olmaydi. Boshqa xalqlarni bosib turishga moʻljallangan kuch oxir-oqibatda hamisha oʻz-oʻziga qarshi kuchga aylanadi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. <!-- I --> {{Q|...''[[Inson]]'' — mavhum, qandaydir olamdan tashqarida yashaydigan mavjudot emas. Inson — bu ''inson ruhiy olami'', [[davlat]], [[jamiyat]]dir{{sfn|Voronsov|1989|p=29}}.|Karl Marx va [[Fridrix Engels]]|4=...''Человек'' — не абстрактное, где-то вне мира ютящееся существо. Человек — это мир человека, государство, общество{{sfn|Воронцов|1977|p=41}}.}} * [[Ishchilar]] harakatidagi ''chinakam'' milliy gʻoyalar.. chinakam [[internatsional]]lik kasb etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=24}}. <!-- M --> * [[Manfaat]]lar birligi boʻlmagan joyda [[harakat]] birligi u yoqda tursin, [[maqsad]] birligi ham boʻlishi mumkin emas{{sfn|Voronsov|1989|p=22}}. <!-- N --> * ...Nisbatan umumiy va ayni paytda eng xarakterli oʻziga xos belgilarning [[definitsiya]] deb ataluvchi qisqa izohi ''odatdagi qoʻllanish'' uchun koʻpincha foydali va hatto zarurdir, faqat definitsindan oʻzi ifodalashi mumkin boʻlganidan koʻproq narsa berishini talab qilmasalar, u ziyon ham keltirmaydi{{sfn|Voronsov|1989|p=9}}. <!-- Gʻ --> * ...Gʻolib [[proletariat]] har qanday oʻzga xalqqa har qanday [[baxtiyorlik]]ni majburan tatbiq etsa, bu bilan u oʻz gʻalabasini ham poymol etadi{{sfn|Voronsov|1989|p=23}}. <!-- Sh --> {{Q|[[Shaxs]] faqat [[kollektiv]]dagina oʻz [[qobiliyat]]ini har tomonlama taraqqiy ettirish uchun imkon beradigan vositalarni ola biladi va binobarin, shaxs ozodligi faqat kollektivdagina boʻlishi mumkin{{sfn|Voronsov|1989|p=32}}.|Izoh=[[Friedrich Engels]] va [[Karl Marx]]}} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}} * {{Kitob manbasi |title=Симфония разума. Афоризмы и изречения отечественных и зарубежных авторов |last=Воронцов |year=1977 |first=Владимир Васильевич |publisher=Молодая гвардия |location=Москва |edition=2-е изд. |pages=624}} {{refend}} ==Havolalar== {{Vikipediya}} {{Ijtimoiy va siyosiy faylasuflar}} [[Turkum:1820-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1895-yilda vafot etganlar]] 748l1dy90cfdkknwbukaknl53x8zx9s 0 6421 31537 24764 2026-07-08T15:51:12Z Bekipediya 2189 /* A */ 31537 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Adovat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Adovat | Vikilugʻat = Adovat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Adovat''' — [[dushmanlik]] munosabati, shunday munosabatga xos his-tuygʻu. {{ABD}} == A == {{Q|Adovat etakka tutashmasin, boq,<br />Jahonga oʻt qoʻyar misoli chaqmoq{{sfn|Tursun|2006|p=165}}.|[[Mirzo Bedil]]}} {{Q|Adovat ildizi uch narsada: mol-mulkka hirsda, odamlarning izzat-ikromdaligini koʻrolmaslikda, ularning hurmatlariga erishish uchun soxta intilishda{{sfn|Tursun|2006|p=191}}.|[[Abu Usmon Hiriy]]}} {{Q|Adovat tigʻini koʻtargan kishi adovat tigʻidan halok boʻladi{{sfn|Tursun|2006|p=168}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == B == {{Q|Bir ming [[nafs]] adovat oldida bir odamcha ham boʻlmas{{sfn|Tursun|2006|p=173}}.|[[Muʼiniddin Juvayniy]]}} == K == {{Q|Kimki adovat-u [[xusumat]]ni eksa, albatta u tashvish-u mashaqqat oʻradi{{sfn|Tursun|2006|p=173}}.|[[Abulqosim az-Zamaxshariy]]}} {{Q|Kim tortsa adovat qilichin qindan,<br />Adovat tigʻidan boʻladi halok{{sfn|Tursun|2006|p=172}}.|[[Abdurahmon Jomiy]]}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} == Havolalar == {{Xislatlar}} [[Turkum:Mavzular]] 5sbmzm3dp6b77wjd3w1j78fiucs1uuj 0 11685 31452 2026-07-08T13:44:10Z Bekipediya 2189 [[Hasad]]ga yoʻnaltirildi 31452 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Hasad]] 2xsw4yp67slj6phlb8b6czv0bi45n4j 0 11686 31482 2026-07-08T14:23:31Z Bekipediya 2189 [[Abu Qatoda]]ga yoʻnaltirildi 31482 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Abu Qatoda]] 8hx758dr63b97ds87zn8g6cel64n51v 0 11687 31485 2026-07-08T14:24:50Z Bekipediya 2189 [[Chaqimchilik]]ga yoʻnaltirildi 31485 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Chaqimchilik]] sf00ve495mddmaejxviisb9p4strw8i 0 11688 31487 2026-07-08T14:27:40Z Bekipediya 2189 Yangi 31487 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Laʼnat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Laʼnat | Vikilugʻat = Laʼnat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Laʼnat''' ({{Lang-ar|}} - qargʻish) - kechirib boʻlmaydigan aybi, xatti-harakati, ogʻir jinoyati uchun bildirilgan qattiq qargʻish, shunday mazmunda aytilgan gap-soʻzlar. == Iqtiboslar == {{Q|Alloh bandalari ichida yomoni koʻp [[taʼna]] qiluvchi, koʻp laʼnatlovchi va [[chaqimchi]]lardir{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Qatoda]]}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} ngjtp2hza4isop2726c7b9h61jzp8ui 31490 31487 2026-07-08T14:29:17Z Bekipediya 2189 added [[Category:Mavzular]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 31490 wikitext text/x-wiki {{Qartacha | Sarlavha = Laʼnat | Tasvir = | Izoh = | Vikipediya = Laʼnat | Vikilugʻat = Laʼnat | Vikimanba = | Vikiombor = | Vikiyangiliklar = }} '''Laʼnat''' ({{Lang-ar|}} - qargʻish) - kechirib boʻlmaydigan aybi, xatti-harakati, ogʻir jinoyati uchun bildirilgan qattiq qargʻish, shunday mazmunda aytilgan gap-soʻzlar. == Iqtiboslar == {{Q|Alloh bandalari ichida yomoni koʻp [[taʼna]] qiluvchi, koʻp laʼnatlovchi va [[chaqimchi]]lardir{{sfn|Tursun|2006|p=188}}.|[[Qatoda]]}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}} {{refend}} [[Turkum:Mavzular]] n0h5yh3v5pjl6wctoo4zzf63yhby4pn