Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.1 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 2262 638407 557631 2026-05-09T05:30:03Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638407 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = <!-- APREL [lot. aprilis < apricus — quyosh isitadigan] Yangicha yil hisobida toʻrtinchi oy. Birinchi aprel. Aprel kunlari. --> == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ap-rel''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == :''[[w:Lotin tili|lot.]] ''aprilis < apricus — quyosh isitadigan [[Turkum:Oʻzbekchada lotinchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Yangicha yil hisobida toʻrtinchi oy. {{misol|Birinchi {{ajrat|aprel}}. {{ajrat|Aprel }}kunlari.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL}} == Tarjimalari == '''aprel''' * {{de}}: [[April]] * {{fi}}: [[huhtikuu]] * {{nl}}: [[april]] * {{en}}: [[April]] * {{es}}: [[abril]] * {{fr}}: [[avril]] * {{it}}: [[aprile]] * {{tr}}: [[nisan]] * {{pt}}: [[abril]] *{{ug}}: [[ئاپرېل]] * {{el}}: [[Απρίλιος]] (Aprílios) {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[aprel]]</br> </b>[[апрель]]; // [[апрельский]]; {{tarjmisoli|~ oyida }} в апреле месяце; <b>Leninning Aprel tezislari </b>Апрельские тезисы Ленина.</br> }} auas93jlm84w5v49db7meewkrrfo0q0 0 12489 638425 630420 2026-05-09T06:47:43Z Yokubjon Juraev 8265 [[Special:Contributions/185.139.138.75|185.139.138.75]] ([[User talk:185.139.138.75|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/630420|630420]]-sonli tahrir qaytarildi 638425 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''turk-cha''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1''' Turklarga, turk xalqiga, uning alifbosi, tili, adabiyoti va madaniyatiga oid (''q.'' turklar 1). {{misol|{{ajrat|Turkcha}} kuy.}} m {{misol|Domla eski muqovali {{ajrat|turkcha}} kitoblarni ixlos bilan qoʻltiqlab yuruvchi, hech kimni mensimaydigan, kibr va fitna Mirzajon Datifiyni sinfga boshlab kirdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. '''2''' Turk tili. {{misol|{{ajrat|turkcha}} soʻzlashmoq.}} m {{misol|Men {{ajrat|turkcha}}ga, u oʻzbekchaga sal-pal tushunadigan boʻlib qolgan edik.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Ular {{ajrat|turkcha}}ga oʻgirib, savodxonlarga tarqatadi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]] |Yorugʻlik}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТУРКЧА}} == Tarjimalari == '''turkcha''' * {{ar}}: [[التركية]] * {{fi}}: [[turkki]] * {{en}}: [[Turkish]] * {{sv}}: [[turkiska]] * {{tr}}: [[Türkçe]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''turkcha'''<br /> [[турецкий]]; // [[по-турецки]].<br /> }} tkhfe3cfrfv7i7mvhdjll1ey99ez42t 638426 638425 2026-05-09T06:48:00Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638426 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''turk-cha''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1''' Turklarga, turk xalqiga, uning alifbosi, tili, adabiyoti va madaniyatiga oid (''q.'' turklar 1). {{misol|{{ajrat|Turkcha}} kuy.}} m {{misol|Domla eski muqovali {{ajrat|turkcha}} kitoblarni ixlos bilan qoʻltiqlab yuruvchi, hech kimni mensimaydigan, kibr va fitna Mirzajon Datifiyni sinfga boshlab kirdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. '''2''' Turk tili. {{misol|{{ajrat|turkcha}} soʻzlashmoq.}} m {{misol|Men {{ajrat|turkcha}}ga, u oʻzbekchaga sal-pal tushunadigan boʻlib qolgan edik.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Ular {{ajrat|turkcha}}ga oʻgirib, savodxonlarga tarqatadi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]] |Yorugʻlik}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТУРКЧА}} == Tarjimalari == '''turkcha''' * {{ar}}: [[التركية]] * {{fi}}: [[turkki]] * {{en}}: [[Turkish]] * {{sv}}: [[turkiska]] * {{tr}}: [[Türkçe]] *{{ug}}: [[تۈركچە]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''turkcha'''<br /> [[турецкий]]; // [[по-турецки]].<br /> }} 0yxm61hox2bs0gplk1iy8ey9btn7z0p 0 12582 638466 637884 2026-05-09T08:37:32Z Yokubjon Juraev 8265 638466 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= [[File:Color icon red.svg|thumb|qizil]] {{Vikipediya}} == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qi-zil''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QIZIL 'qon rangidagi', 'alvon'. Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh q i z i l chillaki .. bor edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'qizil tus ol—' maʼnosini anglatgan qïz— feʼlidan (ДС, 450) — (ï)l qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïz- + ïl <nowiki>=</nowiki> qïzïl &gt;&nbsp;qizil.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qon rangidagi; qirmizi, [[alvon]]. {{misol|{{ajrat|Qizil}} muqovali kitob.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} koʻylak.}} {{misol|Qizil qalam.}} {{misol|Qizil olma.}} {{misol|Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh {{ajrat|qizil}} chillaki va bir bosh qush choʻqigan qandaydir oq uzum bor edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}<br/>'''Qizil ari''' - {{ayn.}} qovogʻari.<br/>'''Qizil gul''' - 1) qizil rangda ochiladigan har qanday gul; 2) atirgulning qizil ochiladigan alohida bir turi. {{misol|Yoz gulshani {{ajrat|qizil}} gul, Xalqim qilur namoyish.|[[w:S. Abdulla|S. Akbariy]]}} 3) shunday gullar ochilgan paytda oʻtkaziladigan xalq sayili.<br/>'''Qizil kitob''' - yoʻqolib borayotgan yoki yoʻqolish xavfida boʻlgan noyob oʻsimlik va hayvon turlarini qayd qiluvchi davlat hujjati. {{misol|Xalqaro {{ajrat|qizil}} kitob. Oʻzbekiston kizil kitobi.}} Qizil lavlagi - {{ayn.}} [[qizilcha]] 1. #{{ot|uz}} Yuzning, badanning shu tusga moyil rangi; qizillik. {{misol|Uning yuzidagi {{ajrat|qizil}}ga yana {{ajrat|qizil}} qoʻshildi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Oʻzidan koʻrsin}}. {{misol|Shirinzabonovning yuziga {{ajrat|qizil}} yugurdi.|[[w:Mushtum|Mushtum]]}} '''3 '''''koʻchma s.t.'' Vino. ''Siz har vaqt Jamolboy akam bilan choʻqishtirasiz, bizga joʻra boʻling, kizil iching!'' Oybek, Tanlangan asarlar. '''4 '''''koʻchma esk.'' Oktyabr inqilobi, shoʻro tuzumi, armiyasiga oidlikni bildiradigan soʻz sifatida qoʻllangan. {{misol|{{ajrat|Qizil}} armiya. {{ajrat|Qizil}} sharq■ {{ajrat|Qizil}} askar. {{ajrat|Qizil}} toʻy. {{ajrat|Qizil}} matbuot. {{ajrat|Qizil}} choyxona. {{ajrat|Qizil}} karvon. {{ajrat|Qizil}} gvardiya.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚИЗИЛ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} ===Tillarda=== {{trans-top|rang}} * {{am}}: [[ቀይ]] (qäy) * {{ar}}: [[أحمر]] (ʾaḥmar) * {{az}}: [[qızıl]] * {{hy}}: [[կարմիր]] (karmir) * {{my}}: [[နီ]] (ni) * {{de}}: [[Rot]] * {{en}}: [[red]] * {{es}}: [[rojo]] * {{fr}}: [[rouge]] * {{lv}}: [[sarkans]] * {{lt}}: [[raudonas]] * {{mg}}: [[mena]] * {{mn}}: [[улаан]] (ulaan) * {{nl}}: [[rooi]] * {{pt}}: [[vermelho]] * {{tr}}: [[kızıl]] *{{kjh}}: [[хызыл]] *{{sah}}: [[кыһыл]] *{{cv}}: [[хӗрлӗ]] {{trans-bottom}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qizil'''<br /> '''1 '''[[красный]]; [[румяный]]; {{tarjmisoli|qizil galstuk }} красный галстук; {{tarjmisoli|qizil yuz }} 1) красное (румяное) лицо; 2) краснощёкий; {{tarjmisoli|qizil tuproq }} краснозём;<br /> '''2 '''{{izoh|перен. ист}}. [[красный]] ([[революционный]]); {{tarjmisoli|qizil askar }} красная Армия; // красноармеец; {{tarjmisoli|qizil sharq }} красный восток; {{tarjmisoli|Boʻronbek bilan Komil Chirchiqdan oʻtayotganda qizillar toʻsigʻiga uchrashibdi }} (Ѓ. Ѓулом, „Машъал“) При переходе Чирчика Буранбек и Камиль встретили заслон красных;<br /> '''3 '''{{izoh|входит в состав названий некоторых растений и животных}}; {{tarjmisoli|qizil italgʻi }} {{izoh|зоол}}. балабан тибетский; {{tarjmisoli|qizil gʻoz }} {{izoh|зоол}}. фламинго; {{tarjmisoli|* qizil soʻz (odam) }} краснобай; {{tarjmisoli|qizil soʻzlik }} краснобайство; {{tarjmisoli|qizil qon (odam) }} {{izoh|разг}}. горячий, вспыльчивый (человек).<br /> }} ==== Shuningdek qarang ==== {{table:colors/uz}} b1ag32jask4ir2b7agg4jmf0jul0gjb 638478 638466 2026-05-09T11:15:51Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638478 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= [[File:Color icon red.svg|thumb|qizil]] {{Vikipediya}} == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qi-zil''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QIZIL 'qon rangidagi', 'alvon'. Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh q i z i l chillaki .. bor edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'qizil tus ol—' maʼnosini anglatgan qïz— feʼlidan (ДС, 450) — (ï)l qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïz- + ïl <nowiki>=</nowiki> qïzïl &gt;&nbsp;qizil.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qon rangidagi; qirmizi, [[alvon]]. {{misol|{{ajrat|Qizil}} muqovali kitob.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} koʻylak.}} {{misol|Qizil qalam.}} {{misol|Qizil olma.}} {{misol|Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh {{ajrat|qizil}} chillaki va bir bosh qush choʻqigan qandaydir oq uzum bor edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}<br/>'''Qizil ari''' - {{ayn.}} qovogʻari.<br/>'''Qizil gul''' - 1) qizil rangda ochiladigan har qanday gul; 2) atirgulning qizil ochiladigan alohida bir turi. {{misol|Yoz gulshani {{ajrat|qizil}} gul, Xalqim qilur namoyish.|[[w:S. Abdulla|S. Akbariy]]}} 3) shunday gullar ochilgan paytda oʻtkaziladigan xalq sayili.<br/>'''Qizil kitob''' - yoʻqolib borayotgan yoki yoʻqolish xavfida boʻlgan noyob oʻsimlik va hayvon turlarini qayd qiluvchi davlat hujjati. {{misol|Xalqaro {{ajrat|qizil}} kitob. Oʻzbekiston kizil kitobi.}} Qizil lavlagi - {{ayn.}} [[qizilcha]] 1. #{{ot|uz}} Yuzning, badanning shu tusga moyil rangi; qizillik. {{misol|Uning yuzidagi {{ajrat|qizil}}ga yana {{ajrat|qizil}} qoʻshildi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Oʻzidan koʻrsin}}. {{misol|Shirinzabonovning yuziga {{ajrat|qizil}} yugurdi.|[[w:Mushtum|Mushtum]]}} #{{koʻchma}} {{s.t.}} [[vino]]. {{misol|Siz har vaqt Jamolboy akam bilan choʻqishtirasiz, bizga joʻra boʻling, qizil iching!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #{{koʻchma}} {{esk.}} Oktyabr inqilobi, shoʻro tuzumi, armiyasiga oidlikni bildiradigan soʻz sifatida qoʻllangan. {{misol|{{ajrat|Qizil}} armiya.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} sharq.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} askar.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} toʻy.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} matbuot.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} choyxona.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} karvon.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} gvardiya.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚИЗИЛ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} ===Tillarda=== {{trans-top|rang}} * {{am}}: [[ቀይ]] (qäy) * {{ar}}: [[أحمر]] (ʾaḥmar) * {{az}}: [[qızıl]] * {{hy}}: [[կարմիր]] (karmir) * {{my}}: [[နီ]] (ni) * {{de}}: [[Rot]] * {{en}}: [[red]] * {{es}}: [[rojo]] * {{fr}}: [[rouge]] * {{lv}}: [[sarkans]] * {{lt}}: [[raudonas]] * {{mg}}: [[mena]] * {{mn}}: [[улаан]] (ulaan) * {{nl}}: [[rooi]] * {{pt}}: [[vermelho]] * {{tr}}: [[kızıl]] *{{kjh}}: [[хызыл]] *{{sah}}: [[кыһыл]] *{{cv}}: [[хӗрлӗ]] {{trans-bottom}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qizil'''<br /> '''1 '''[[красный]]; [[румяный]]; {{tarjmisoli|qizil galstuk }} красный галстук; {{tarjmisoli|qizil yuz }} 1) красное (румяное) лицо; 2) краснощёкий; {{tarjmisoli|qizil tuproq }} краснозём;<br /> '''2 '''{{izoh|перен. ист}}. [[красный]] ([[революционный]]); {{tarjmisoli|qizil askar }} красная Армия; // красноармеец; {{tarjmisoli|qizil sharq }} красный восток; {{tarjmisoli|Boʻronbek bilan Komil Chirchiqdan oʻtayotganda qizillar toʻsigʻiga uchrashibdi }} (Ѓ. Ѓулом, „Машъал“) При переходе Чирчика Буранбек и Камиль встретили заслон красных;<br /> '''3 '''{{izoh|входит в состав названий некоторых растений и животных}}; {{tarjmisoli|qizil italgʻi }} {{izoh|зоол}}. балабан тибетский; {{tarjmisoli|qizil gʻoz }} {{izoh|зоол}}. фламинго; {{tarjmisoli|* qizil soʻz (odam) }} краснобай; {{tarjmisoli|qizil soʻzlik }} краснобайство; {{tarjmisoli|qizil qon (odam) }} {{izoh|разг}}. горячий, вспыльчивый (человек).<br /> }} ==== Shuningdek qarang ==== {{table:colors/uz}} quyipwe44oxvg0k4b3stt7zxc5wdxdk 638479 638478 2026-05-09T11:17:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638479 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= [[File:Color icon red.svg|thumb|qizil]] {{Vikipediya}} == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qi-zil''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QIZIL 'qon rangidagi', 'alvon'. Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh q i z i l chillaki .. bor edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'qizil tus ol—' maʼnosini anglatgan qïz— feʼlidan (ДС, 450) — (ï)l qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïz- + ïl <nowiki>=</nowiki> qïzïl &gt;&nbsp;qizil.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qon rangidagi; qirmizi, [[alvon]]. {{misol|{{ajrat|Qizil}} muqovali kitob.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} koʻylak.}} {{misol|Qizil qalam.}} {{misol|Qizil olma.}} {{misol|Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh {{ajrat|qizil}} chillaki va bir bosh qush choʻqigan qandaydir oq uzum bor edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}<br/>'''Qizil ari''' - {{ayn.}} qovogʻari.<br/>'''Qizil gul''' - 1) qizil rangda ochiladigan har qanday gul; 2) atirgulning qizil ochiladigan alohida bir turi. {{misol|Yoz gulshani {{ajrat|qizil}} gul, Xalqim qilur namoyish.|[[w:S. Abdulla|S. Akbariy]]}} 3) shunday gullar ochilgan paytda oʻtkaziladigan xalq sayili.<br/>'''Qizil kitob''' - yoʻqolib borayotgan yoki yoʻqolish xavfida boʻlgan noyob oʻsimlik va hayvon turlarini qayd qiluvchi davlat hujjati. {{misol|Xalqaro {{ajrat|qizil}} kitob. Oʻzbekiston kizil kitobi.}} Qizil lavlagi - {{ayn.}} [[qizilcha]] 1. #{{ot|uz}} Yuzning, badanning shu tusga moyil rangi; qizillik. {{misol|Uning yuzidagi {{ajrat|qizil}}ga yana {{ajrat|qizil}} qoʻshildi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Oʻzidan koʻrsin}} {{misol|Shirinzabonovning yuziga {{ajrat|qizil}} yugurdi.|[[w:Mushtum|Mushtum]]}} #{{koʻchma}} {{s.t.}} [[vino]]. {{misol|Siz har vaqt Jamolboy akam bilan choʻqishtirasiz, bizga joʻra boʻling, qizil iching!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #{{koʻchma}} {{esk.}} Oktyabr inqilobi, shoʻro tuzumi, armiyasiga oidlikni bildiradigan soʻz sifatida qoʻllangan. {{misol|{{ajrat|Qizil}} armiya.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} sharq.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} askar.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} toʻy.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} matbuot.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} choyxona.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} karvon.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} gvardiya.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚИЗИЛ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} ===Tillarda=== {{trans-top|rang}} * {{am}}: [[ቀይ]] (qäy) * {{ar}}: [[أحمر]] (ʾaḥmar) * {{az}}: [[qızıl]] * {{hy}}: [[կարմիր]] (karmir) * {{my}}: [[နီ]] (ni) * {{de}}: [[Rot]] * {{en}}: [[red]] * {{es}}: [[rojo]] * {{fr}}: [[rouge]] * {{lv}}: [[sarkans]] * {{lt}}: [[raudonas]] * {{mg}}: [[mena]] * {{mn}}: [[улаан]] (ulaan) * {{nl}}: [[rooi]] * {{pt}}: [[vermelho]] * {{tr}}: [[kızıl]] *{{kjh}}: [[хызыл]] *{{sah}}: [[кыһыл]] *{{cv}}: [[хӗрлӗ]] {{trans-bottom}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qizil'''<br /> '''1 '''[[красный]]; [[румяный]]; {{tarjmisoli|qizil galstuk }} красный галстук; {{tarjmisoli|qizil yuz }} 1) красное (румяное) лицо; 2) краснощёкий; {{tarjmisoli|qizil tuproq }} краснозём;<br /> '''2 '''{{izoh|перен. ист}}. [[красный]] ([[революционный]]); {{tarjmisoli|qizil askar }} красная Армия; // красноармеец; {{tarjmisoli|qizil sharq }} красный восток; {{tarjmisoli|Boʻronbek bilan Komil Chirchiqdan oʻtayotganda qizillar toʻsigʻiga uchrashibdi }} (Ѓ. Ѓулом, „Машъал“) При переходе Чирчика Буранбек и Камиль встретили заслон красных;<br /> '''3 '''{{izoh|входит в состав названий некоторых растений и животных}}; {{tarjmisoli|qizil italgʻi }} {{izoh|зоол}}. балабан тибетский; {{tarjmisoli|qizil gʻoz }} {{izoh|зоол}}. фламинго; {{tarjmisoli|* qizil soʻz (odam) }} краснобай; {{tarjmisoli|qizil soʻzlik }} краснобайство; {{tarjmisoli|qizil qon (odam) }} {{izoh|разг}}. горячий, вспыльчивый (человек).<br /> }} ==== Shuningdek qarang ==== {{table:colors/uz}} mp0nvt143uil9rfngf321pzucyemqx4 638480 638479 2026-05-09T11:18:16Z Yokubjon Juraev 8265 638480 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= [[File:Color icon red.svg|thumb|qizil]] {{Vikipediya}} == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qi-zil''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QIZIL 'qon rangidagi', 'alvon'. Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh q i z i l chillaki .. bor edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'qizil tus ol—' maʼnosini anglatgan qïz— feʼlidan (ДС, 450) — (ï)l qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïz- + ïl <nowiki>=</nowiki> qïzïl &gt;&nbsp;qizil.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qon rangidagi; qirmizi, [[alvon]]. {{misol|{{ajrat|Qizil}} muqovali kitob.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} koʻylak.}} {{misol|Qizil qalam.}} {{misol|Qizil olma.}} {{misol|Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh {{ajrat|qizil}} chillaki va bir bosh qush choʻqigan qandaydir oq uzum bor edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}<br/>'''Qizil ari''' - {{ayn.}} qovogʻari.<br/>'''Qizil gul''' - 1) qizil rangda ochiladigan har qanday gul; 2) atirgulning qizil ochiladigan alohida bir turi. {{misol|Yoz gulshani {{ajrat|qizil}} gul, Xalqim qilur namoyish.|[[w:S. Abdulla|S. Akbariy]]}} 3) shunday gullar ochilgan paytda oʻtkaziladigan xalq sayili.<br/>'''Qizil kitob''' - yoʻqolib borayotgan yoki yoʻqolish xavfida boʻlgan noyob oʻsimlik va hayvon turlarini qayd qiluvchi davlat hujjati. {{misol|Xalqaro {{ajrat|qizil}} kitob. Oʻzbekiston kizil kitobi.}} Qizil lavlagi - {{ayn.}} [[qizilcha]] 1. #{{ot|uz}} Yuzning, badanning shu tusga moyil rangi; qizillik. {{misol|Uning yuzidagi {{ajrat|qizil}}ga yana {{ajrat|qizil}} qoʻshildi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Oʻzidan koʻrsin}} {{misol|Shirinzabonovning yuziga {{ajrat|qizil}} yugurdi.|[[w:Mushtum|Mushtum]]}} #{{koʻchma}} {{s.t.}} [[vino]]. {{misol|Siz har vaqt Jamolboy akam bilan choʻqishtirasiz, bizga joʻra boʻling, qizil iching!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #{{koʻchma}} {{esk.}} Oktyabr inqilobi, shoʻro tuzumi, armiyasiga oidlikni bildiradigan soʻz sifatida qoʻllangan. {{misol|{{ajrat|Qizil}} armiya.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} sharq.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} askar.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} toʻy.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} matbuot.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} choyxona.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} karvon.}} {{misol|{{ajrat|Qizil}} gvardiya.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚИЗИЛ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} ===Tillarda=== {{trans-top|rang}} * {{am}}: [[ቀይ]] (qäy) * {{ar}}: [[أحمر]] (ʾaḥmar) * {{az}}: [[qızıl]] * {{hy}}: [[կարմիր]] (karmir) * {{my}}: [[နီ]] (ni) * {{de}}: [[Rot]] * {{en}}: [[red]] * {{es}}: [[rojo]] * {{fr}}: [[rouge]] * {{lv}}: [[sarkans]] * {{lt}}: [[raudonas]] * {{mg}}: [[mena]] * {{mn}}: [[улаан]] (ulaan) * {{nl}}: [[rooi]] * {{pt}}: [[vermelho]] * {{tr}}: [[kızıl]] *{{tyv}}: [[кызыл]] *{{kjh}}: [[хызыл]] *{{sah}}: [[кыһыл]] *{{cv}}: [[хӗрлӗ]] {{trans-bottom}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qizil'''<br /> '''1 '''[[красный]]; [[румяный]]; {{tarjmisoli|qizil galstuk }} красный галстук; {{tarjmisoli|qizil yuz }} 1) красное (румяное) лицо; 2) краснощёкий; {{tarjmisoli|qizil tuproq }} краснозём;<br /> '''2 '''{{izoh|перен. ист}}. [[красный]] ([[революционный]]); {{tarjmisoli|qizil askar }} красная Армия; // красноармеец; {{tarjmisoli|qizil sharq }} красный восток; {{tarjmisoli|Boʻronbek bilan Komil Chirchiqdan oʻtayotganda qizillar toʻsigʻiga uchrashibdi }} (Ѓ. Ѓулом, „Машъал“) При переходе Чирчика Буранбек и Камиль встретили заслон красных;<br /> '''3 '''{{izoh|входит в состав названий некоторых растений и животных}}; {{tarjmisoli|qizil italgʻi }} {{izoh|зоол}}. балабан тибетский; {{tarjmisoli|qizil gʻoz }} {{izoh|зоол}}. фламинго; {{tarjmisoli|* qizil soʻz (odam) }} краснобай; {{tarjmisoli|qizil soʻzlik }} краснобайство; {{tarjmisoli|qizil qon (odam) }} {{izoh|разг}}. горячий, вспыльчивый (человек).<br /> }} ==== Shuningdek qarang ==== {{table:colors/uz}} 9p7z8pkm94ikvzgxfitolhvx1d2e22d 0 14522 638444 631501 2026-05-09T07:03:26Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638444 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''u-çun''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|UCHUN ’atalganlik’, 'maqsad’ kabi maʼnolarni ifodalaydigan koʻmakchi. Sen u ch u n jonimni be— rishga ham tayyorman. Bu koʻmakchi qadimgi turkiy tilda üçün tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 105; ПДП, 437; DS, 622); oʻzbek tilida ü unlilarining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: oʻchoʻn &gt;&nbsp;uchun. Bu soʻz asli ’maqsad’ maʼnosini anglatgan oʻch otiga —(oʻ)n qoʻshimcha-sini qoʻshib hosil qilingan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, I, 643).}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''koʻmakchi'' Sabab, maqsad, atalganlik kabi maʼnolarni bildiradi, shunday maʼnoli munosabatlarni koʻrsatadi. {{misol|Bu yerga Madali akaning jigʻiga tegish, rashkini keltirish {{ajrat|uchun}} kirganligimni eslab, mulzam boʻldim.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Davr mening taqdirimda}}. {{misol|Dunyoda toʻgʻri yashab, yurtga xizmat qilib oʻtishdan ortiq baxt bormi inson bolasi {{ajrat|uchun}}!|[[w:T. Ashurov|T. Ashurov]]|Oq ot}}. {{misol|Ota-onasi savodli kishilar boʻlganligi {{ajrat|uchun}} ham yoshligidan savod chiqardi.|[[w:Fan va turmush|Fan va turmush]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|УЧУН}} == Tarjimalari == {{uz-adv}} * {{az}}: [[üzrə]] * {{tr}}: [[üzere]], [[için]] * {{ug}}: [[ئۈچۈن]] * {{sah}}: [[иһин]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''uchun'''<br /> {{izoh|послелог<br /> '''}}1''' [[для]], [[ради]]; {{tarjmisoli|sen (sening) uchun }} для тебя, ради тебя; {{tarjmisoli|hamma narsa gʻalaba uchun }} всё для победы; {{tarjmisoli|umum manfaati uchun }} ради общей пользы; {{tarjmisoli|u bu yerga dam olish uchun kelgan }} он приехал сюда отдыхать; {{tarjmisoli|kulgi uchun }} ради (для) смеха; {{tarjmisoli|nima uchun }} ради чего?, для чего?; зачем?; {{tarjmisoli|nima uchun uning shoshilishi kerak? }} чего ради ему торопиться?;<br /> '''2 '''[[за]], [[во]] [[имя]] ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|sotsialistik revolyutsiya ishi uchun }} за дело социалистической революции; {{tarjmisoli|butun jahonda tinchlik uchun kurash }} борьба за мир во всем мире; {{tarjmisoli|vatan uchun jang qilmoq }} сражаться за родину; {{tarjmisoli|gʻalaba qozonish uchun }} во имя победы;<br /> '''3 '''[[из-за]], [[вследствие]], [[ввиду]]; {{tarjmisoli|shuning uchun }} ввиду этого, вследствие этого; поэтому; {{tarjmisoli|yomgʻir yoqqani uchun kechindim }} из-за дождя я опоздал;<br /> '''4 '''[[чтоб]], [[чтобы]]; [[к]]; {{tarjmisoli|maqsadga erishish uchun intilmoq }} стремиться к достижению цели; {{tarjmisoli|mehnat va mudofaa uchun tayyor }} готов к труду и обороне; {{tarjmisoli|poyezdga kechikmaslik uchun barvaqt chiqish kerak }} надо выйти пораньше, чтобы не опоздать на поезд; {{tarjmisoli|axboringiz uchun }} к вашему сведению.<br /> }} 6e14fob0a845dxen6tpnryclk32pfs0 0 15298 638434 627651 2026-05-09T06:57:37Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638434 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qar-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QARSHI 'fikri, maqsadi, manfaati aksincha'; ' roʻpara'; ' biror harakatga javoban amalga oshirila — digan'. Erining raʼyiga h a r sh i borishdan foyda yoʻhligini bildi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli 'roʻpara boʻl-', 'oʻzaro janjallash—, dushmanlash—' kabi maʼnolarni anglatgan qarïsh— feʼlidan (ДС, 428) — ï qoʻshimchasi bilan yasalgan (Devon, I, 399; DS, 429); keyinchalik ik — kinchi boʻgʻindagi tor unli talaffuz qilinmay qoʻygan; oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisi — ning qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qarïsh— + ï <nowiki>=</nowiki> qarïshï &gt;&nbsp;qarshï &gt;&nbsp;qärshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Tarafdor boʻlmagan, taraf-dor emas, maʼqul deb bilmaydigan, zid fikrdagi. {{misol|Ikkinchi uylanishga Otabek bu-tunlay {{ajrat|qarshi}} boʻlib, faqat bu qudalarning-gina ishlaridir.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Shanbalikka koʻp odam kelishiga {{ajrat|qarshi}}san.. |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chitgak}}. {{misol|..men ham Ku-mushni Toshkent yubormoqqa {{ajrat|qarshi}}man.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 2 Xilof, ziddiga ish tutuvchi; muxolif yoki dushman. {{misol|Qarshi tomotshr. Qarshi kuch-lar. yaya Ustoz Qavom.. shunday moʻʼtabar zotning farzandi saltanatga {{ajrat|qarshi}} boʻl-gani, nobakor chiqqaniga afsuslanadi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. 3 Boshqasini inkor etadigan, uning ziddi boʻlgan. {{misol|Bir-biriga {{ajrat|qarshi}} fikrlar. Qonunga {{ajrat|qarshi}} xatti-harakatlar.}} n {{misol|Boʻtaboy akamga {{ajrat|qarshi}} gapirsam ham may-ligami? A..|[[w:Qahhor|Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. 4 Roʻbaroʻ joylashgan yoki yoʻnalgan; qa-rama-qarshi, roʻbaroʻ. {{misol|Qarshi oqim. Qarshi shamol. Koʻchaning {{ajrat|qarshi}} tomoni. Qarshida turgan odam. Qarshidagi bogʻ. yat Oyqiz qar-shi tomondan kelgan shamol-toʻpolonni yorib, hamon oldinga intilardi.|[[w:Sh. Rashidov|Sh. Rashidov]]|Boʻrondan k uchli}}. {{misol|Yotoqxona oldiga kelga-nimizda.. bir bola {{ajrat|qarshi}}mizdan chiqib qol-di.|[[w:Oʻ. Umarbekov|Oʻ. Umarbekov]]|Shonli avlod}}. {{misol|Otabek uchun eng nozik s a nalgan bu masala {{ajrat|qarshi}}-dagi javob kutib oʻtirguvchilarni nihoyat zeriktirdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. '''5 '''''(j.k. bilan —'' ..-ga qarshi) ''koʻm. vazifasida.'' 1) zidlik (zidlash) munosabatini bildiradi; zid (xilof) holda. {{misol|Uning ovozi istagiga {{ajrat|qarshi}} baland jaranglamadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Qutidor, odatiga {{ajrat|qarshi}}, bozordan kunduz soat uchlarda qaytib kel-di-da, Otabekni soʻradi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Endi adolatga {{ajrat|qarshi}} xiyonat qshshsh yarashmaydi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar; 2) oʻzi birikib kelgan soʻz anglatgan narsani daf etish, yoʻq qilish, oldini olish va sh}}.k. ga qaratilganlik maʼnosini bildiradi. {{misol|Ichkilikbozlikka {{ajrat|qarshi}} kurash. Hasharot-larga {{ajrat|qarshi}} dori sepmoq.}} hi {{misol|Kasalning oldini olish choralaridan eng muhimi vaqtida tepkiga {{ajrat|qarshi}} emlatishdir.|[[w:"Saodat"|"Saodat"]]}}. '''6 '''''(3-sh.'' ega/shk ''va oʻ.-p. k. shaklida, b.k. bilan —'' qarshisida) ''koʻm. vazifasida. esk. ayn.'' oldida ''q.'' old. ''Shuning uchun kutmagan hol qar-shisida bir oz dovdirab qoldi.'' Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Inobatxon kutilmagan bu achchiq muomala {{ajrat|qarshi}}sida borliq-yoʻqliq holda qoldi.|[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. :Baxtga qarshi ''q.'' baxt. Qarshi ataka ''q.'' qar-shi hujum. {{misol|Besh marta {{ajrat|qarshi}} ataka qilib, hech ish chiqara olmagandan keyin..|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}}. Qarshi bormoq Qarshi ish tutmoq, qarshi harakat qilmoq. {{misol|Umrimda bi-rinchi martaba koʻngil orzusiga {{ajrat|qarshi}} bor-dim.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Eriningraʼ-yiga {{ajrat|qarshi}} borishdan foyda yoʻqligini bil-di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Qarshi kelmoq 1) zid boʻlmoq, xilof boʻlib tushmoq. {{misol|Ular-ning javoblari kechagi sizning oqlashingiz-ga sira {{ajrat|qarshi}} kelmaydir.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar; 2) duch kelmoq, roʻbaroʻ kelmoq, yuzma-yuz uchrashmoq}}. {{misol|Ular bogʻdan chiqish oldida bir yigitga {{ajrat|qarshi}} keldilar.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Qarshi olmoq 1) kutib ol-moq, qarshilamoq (tashrif buyuruvchini). {{misol|Birov tund, birov ochiq chehra bilan {{ajrat|qarshi}} oldi mehmonlarni.}} F. Musajonov, Himmat; 2) biror ish, tadbir, taklif va shu kabilarga nisbatan oʻz munosabatini bildirmoq. {{misol|Gul-nor bu xabarni juda sovuq {{ajrat|qarshi}} oldi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Qarshi turmoq Qarshi chiqib, monelik koʻrsatmoq, toʻs-qinlik qilmoq. {{misol|Dadasining uylanishiga {{ajrat|qarshi}} turish uchun hech qanday asos topa olmadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Qarshi tushmoq ''esk. ayn.'' qarshi turmoq. ''Uning'' |''Ha-sanalining''] {{misol|bu fikriga Kumush bilan onasi {{ajrat|qarshi}} tushdilar.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Qarshi chiqmoq 1) peshvoz chiqmoq, kutib olmoq; 2) qarshilik bildirmoq, qarshi boʻlmoq. {{misol|Mexanizatsiyaga {{ajrat|qarshi}} chiqishlar boʻ-lib turadimi, boʻlsa — {{ajrat|qarshi}} chiqqan odam-larning dalil va isbotlari nimalardan iborat?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Kartina}}. Qarshi quda Oʻzaro qiz berib, qiz olishgan qudalar (bir-biriga nisbatan). Qarshi quymoq 1) birini ikkinchisiga qarama-qarshi, muxolif, zid qilib qoʻymoq. {{misol|Yormat.. Yoʻlchini oʻz qoʻltigʻi-ga olib, boshqalarga {{ajrat|qarshi}} qoʻyishni istar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar; 2) birini ikkinchisiga qaratib, roʻbaroʻ qilib qoʻymoq}}. Qarshi hujum Dushmanning xujumini daf qilish, unga javoban qilinadigan hujum. {{misol|Dushman jon holatda bor kuchini {{ajrat|qarshi}} hujumga taiiadi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Har ehtimolga qarshi ''q.'' ehtimol. === Sinonimlari === [[o‘tru]]. === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚАРШИ}} == Tarjimalari == '''qarshi''' *{{az}}: [[qarşı]] *{{it}}: [[contro]] *{{ug}}: [[قارشى]] *{{cv}}: [[хирĕç]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qarshi'''<br /> '''1 '''[[против]]; [[навстречу]]; // [[противный]]; [[противоположный]]; // [[противник]]; {{tarjmisoli|kim qarshi? }} кто против?; {{tarjmisoli|u bunga tishtirnogʻi bilan qarshi }} он всей душой ({{izoh|букв}}. зубами и ногтями) против этого; {{tarjmisoli|qarshi tomon }} 1) противоположная сторона; 2) {{izoh|юр}}. противная сторона; {{tarjmisoli|bir-biriga qarshi fikrlar }} противоположные мнения; {{tarjmisoli|qarshi hujum }} ответная атака; {{tarjmisoli|qarshidan esgan shamol }} ветер, дующий с противоположной стороны; встречный ветер; {{tarjmisoli|qarshi kelmoq }} 1) попасться навстречу; 2) встретить; повстречать; 3) возражать, выступать против; 4) оказаться противоположным; {{tarjmisoli|qarshi olmoq }} 1) выходить навстречу, встречать; {{tarjmisoli|qarsaklar bilan qarshi olmoq }} встречать аплодисментами; 2) встретить, принимать; {{tarjmisoli|mehmonlarni yaxshi qarshi oldi }} он хорошо встретил гостей; {{tarjmisoli|qarshi turmoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}qarshi chiqmoq }} противиться, возражать; {{tarjmisoli|qarshi qoʻymoq }} противопоставлять;<br /> '''2 '''{{izoh|послелог, управляющий дательным п. }}[[против]], [[напротив]], [[перед]]; {{tarjmisoli|shamolga qarshi}} против ветра; {{tarjmisoli|oqimga qarshi}} против течения; {{tarjmisoli|yongʻinga qarshi choralar }} противопожарные мероприятия;<br /> '''3 '''{{izoh|в роли служебного имени}}: {{tarjmisoli|qarshisiga }} навстречу ({{izoh|кому-чему-л}}.); против ({{izoh|кого-чего-л}}.); {{tarjmisoli|qarshisida }} напротив, против ({{izoh|кого-чего-л}}.); перед ({{izoh|кем-чем-л}}.); {{tarjmisoli|Yoʻlchi uning qarshisida bir minutta ajjublanib, soʻng javob berdi }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Юльчи с минуту простоял перед ним удивлённо и затем ответил; {{tarjmisoli|qarshisidan }} навстречу ({{izoh|кому-чему-л}}.); {{tarjmisoli|qarshisidan chiqmoq }} выйти (выехать) навстречу ({{izoh|кому-чему-л}}.); {{tarjmisoli|* qarshi quda }} родители взаимно переженившихся сыновей и дочерей по отношению друг к другу; {{tarjmisoli|baxtga qarshi}} к прискорбию, к сожалению, к несчастью.<br /> }} 1ewzwwr0bfnnibcdytjyrxrepbulmab 0 15787 638399 629679 2026-05-09T05:17:34Z Yokubjon Juraev 8265 638399 wikitext text/x-wiki {{-az-}} {{az-mamlakat}} {{Vikipediya}} [[Image:Flag of Japan.svg|thumb|Yaponiya]] ={{-uz-}}= ==Atoqli ot== {{PAGENAME}} [[turkum:Oʻzbekchada atoqli ot soʻzlar]] === Tillar === *{{sq}}: [[Japonia]] *{{ar}}: [[اليابان]] (al-yaabaan) *{{en}}: [[Japan]] *{{hu}}: [[Japán]] *{{es}}: [[Japón]] *{{pt}}: [[Japão]] *{{ug}}: [[ياپونىيە]] *{{ja}}: [[日本]] (にっぽん, にほん, Nihon) ==Osiyo== {{Osiyo-uz}} 3fqosianr8sb8b0b2avh2hs90564xua 0 16261 638457 635513 2026-05-09T08:22:52Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638457 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxti soʻz — jon ozigʻi, yomon soʻz — bosh hozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qi-lingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} 1 Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi. Yaxshi ot. Yaxshi baho. Yaxshi gap. Yaxshi gʻoya. Yaxshi tilaklar Yaxshi yemoq. Yaxshi kiymoq. Uzini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq. Yaxshi soʻz}} — ''jon ozigʻi, Yomon soʻz — bosh qozigʻi.'' Maqol. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon — boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolar-san uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ ''Kumush'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Kundan-kun-ga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻt-gan kunlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi. A. |[[w:Qdhhor|Qdhhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Toʻyda aza}}. :Yaxshi koʻrmoq 1) biror narsani, kishi-ni yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi. Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman. yaya Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} m {{misol|-Rosti-ni ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi?}} — ''deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.'' P. Tursun, Oʻqituvchi. {{misol|Zulfiqor ustodning qizini ni-hoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]}}. Meʼmor. '''2 '''{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosi-ni bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} m {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur! |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|[Oqsoqol] Oʻrni-dan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, — dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqi-tuvchi}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} i9fivvohntdsiqdwav52rb8nykltzw9 638459 638457 2026-05-09T08:24:28Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 638459 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} 1 Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi. Yaxshi ot. Yaxshi baho. Yaxshi gap. Yaxshi gʻoya. Yaxshi tilaklar Yaxshi yemoq. Yaxshi kiymoq. Uzini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq. Yaxshi soʻz}} — ''jon ozigʻi, Yomon soʻz — bosh qozigʻi.'' Maqol. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon — boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ''Kumush'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Kundan-kun-ga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻt-gan kunlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi. A. |[[w:Qdhhor|Qdhhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Toʻyda aza}}. :Yaxshi koʻrmoq 1) biror narsani, kishi-ni yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi. Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman. yaya Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} m {{misol|-Rosti-ni ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi?}} — ''deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.'' P. Tursun, Oʻqituvchi. {{misol|Zulfiqor ustodning qizini ni-hoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]}}. Meʼmor. '''2 '''{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosi-ni bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} m {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur! |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|[Oqsoqol] Oʻrni-dan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, — dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqi-tuvchi}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} msbyk5630rxslb43frwf66zpr6m5sqe 638460 638459 2026-05-09T08:24:47Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 638460 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} 1 Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi. Yaxshi ot. Yaxshi baho. Yaxshi gap. Yaxshi gʻoya. Yaxshi tilaklar Yaxshi yemoq. Yaxshi kiymoq. Uzini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq. Yaxshi soʻz}} — ''jon ozigʻi, Yomon soʻz — bosh qozigʻi.'' Maqol. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon — boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ''Kumush'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Kundan-kun-ga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻt-gan kunlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi. A. |[[w:Qdhhor|Qdhhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Toʻyda aza}}. :Yaxshi koʻrmoq 1) biror narsani, kishi-ni yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi. Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman. yaya Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} m {{misol|-Rosti-ni ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi?}} — ''deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.'' P. Tursun, Oʻqituvchi. {{misol|Zulfiqor ustodning qizini ni-hoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]}}. Meʼmor. '''2 '''{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosi-ni bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} m {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur! |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|[Oqsoqol] Oʻrni-dan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, — dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqi-tuvchi}}. === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} 6i4r7c68v5a0zowxbej6sqcfdda9u7o 638470 638460 2026-05-09T09:38:31Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 638470 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Kundan-kun-ga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻt-gan kunlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi. A. |[[w:Qdhhor|Qdhhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Toʻyda aza}}. :Yaxshi koʻrmoq 1) biror narsani, kishi-ni yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi. Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman. yaya Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} m {{misol|-Rosti-ni ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi?}} — ''deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.'' P. Tursun, Oʻqituvchi. {{misol|Zulfiqor ustodning qizini ni-hoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]}}. Meʼmor. '''2 '''{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosi-ni bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} m {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur! |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|[Oqsoqol] Oʻrni-dan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, — dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqi-tuvchi}}. === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} 6o5zyjoq8jwgem6ilz6r3rckta0jk8z 638471 638470 2026-05-09T09:43:31Z Yokubjon Juraev 8265 638471 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi.}} {{misol|Yaxshi ot.}} {{misol|Yaxshi baho.}} {{misol|Yaxshi gap.}} {{misol|Yaxshi gʻoya.}} {{misol|Yaxshi tilaklar.}} {{misol|Yaxshi yemoq.}} {{misol|Yaxshi kiymoq.}} {{misol|O‘zini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq.}} {{misol|Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, Yomon soʻz - bosh qozigʻi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon - boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Kumush] Kundan-kunga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Toʻyda aza}}<br/>'''Yaxshi koʻrmoq''' - 1) biror narsani, kishini yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi. Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman. yaya Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} m {{misol|-Rostini ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi? - deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Zulfiqor ustodning qizini nihoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} '''2 '''{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosi-ni bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur! |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|[Oqsoqol] Oʻrni-dan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, — dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} quuyti4suu3z1afgf2lfy8qkllo3vsq 638472 638471 2026-05-09T09:44:31Z Yokubjon Juraev 8265 638472 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi.}} {{misol|Yaxshi ot.}} {{misol|Yaxshi baho.}} {{misol|Yaxshi gap.}} {{misol|Yaxshi gʻoya.}} {{misol|Yaxshi tilaklar.}} {{misol|Yaxshi yemoq.}} {{misol|Yaxshi kiymoq.}} {{misol|O‘zini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq.}} {{misol|Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, Yomon soʻz - bosh qozigʻi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon - boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Kumush] Kundan-kunga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Toʻyda aza}}<br/>'''Yaxshi koʻrmoq''' - 1) biror narsani, kishini yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi.}} {{misol|Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman.}} {{misol|Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} {{misol|-Rostini ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi? - deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Zulfiqor ustodning qizini nihoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} #{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosi-ni bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur! |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|[Oqsoqol] Oʻrni-dan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, — dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} bff0vm16lzkykzkd4mru41254xlz07v 638473 638472 2026-05-09T09:46:29Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638473 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi.}} {{misol|Yaxshi ot.}} {{misol|Yaxshi baho.}} {{misol|Yaxshi gap.}} {{misol|Yaxshi gʻoya.}} {{misol|Yaxshi tilaklar.}} {{misol|Yaxshi yemoq.}} {{misol|Yaxshi kiymoq.}} {{misol|O‘zini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq.}} {{misol|Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, Yomon soʻz - bosh qozigʻi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon - boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Kumush] Kundan-kunga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Toʻyda aza}}<br/>'''Yaxshi koʻrmoq''' - 1) biror narsani, kishini yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi.}} {{misol|Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman.}} {{misol|Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} {{misol|-Rostini ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi? - deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Zulfiqor ustodning qizini nihoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} #{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosini bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur!|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|[Oqsoqol] Oʻrnidan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, - dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] {{Tarjimalar |tyv=[[эки]] |kjh=[[чахсы]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} 546dgqqtg4mgw6azt3665p6zmcu6r9u 638474 638473 2026-05-09T09:47:29Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638474 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi.}} {{misol|Yaxshi ot.}} {{misol|Yaxshi baho.}} {{misol|Yaxshi gap.}} {{misol|Yaxshi gʻoya.}} {{misol|Yaxshi tilaklar.}} {{misol|Yaxshi yemoq.}} {{misol|Yaxshi kiymoq.}} {{misol|O‘zini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq.}} {{misol|Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, Yomon soʻz - bosh qozigʻi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon - boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Kumush] Kundan-kunga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Toʻyda aza}}<br/>'''Yaxshi koʻrmoq''' - 1) biror narsani, kishini yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi.}} {{misol|Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman.}} {{misol|Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} {{misol|-Rostini ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi? - deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Zulfiqor ustodning qizini nihoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} #{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosini bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman. {{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur!|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|[Oqsoqol] Oʻrnidan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, - dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} {{-trans-|yaxshi| *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] *{{tyv}}: [[эки]] *{{kjh}}: [[чахсы]] |}} {{Tarjimalar | }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} oaqwqale74x0chy776c6gadnfbcfok6 638475 638474 2026-05-09T09:49:01Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638475 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yax-shi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YAXSHI 'ijobiy sifatta ega’, ’kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan’. Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, yomon soʻz - bosh qozigʻi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tilda ham ’didga, xohishga mos tush-, maʼqul boʻl-’ maʼnosini anglatgan yaq— feʼlining (ЭСТЯ, IV, 64) ’biroz’ maʼno— sini ifodalovchi -(ï)sh qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan; -ï qoʻ-shimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor Unli talaffuz qilinmay qoʻygan, sh undoshi taʼsirida uning oldidagi q undoshi x undoshiga almashgan (Devon, III, 39); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yaq- + ïsh <nowiki>=</nowiki> yaqïsh-) + ï <nowiki>=</nowiki> yaqïshï &gt;&nbsp;yaqshi &gt;&nbsp;yaxshï &gt;&nbsp;yäxshi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Ijobiy sifatga ega boʻlgan, biror talabga toʻla javob beradigan, kishiga yoqadigan, maʼqul boʻladigan. {{misol|Yaxshi kishi.}} {{misol|Yaxshi ot.}} {{misol|Yaxshi baho.}} {{misol|Yaxshi gap.}} {{misol|Yaxshi gʻoya.}} {{misol|Yaxshi tilaklar.}} {{misol|Yaxshi yemoq.}} {{misol|Yaxshi kiymoq.}} {{misol|O‘zini {{ajrat|yaxshi}} tutmoq.}} {{misol|Yaxshi soʻz - jon ozigʻi, Yomon soʻz - bosh qozigʻi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} oshini yer, yomon - boshini.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ga yondash, yomondan qoch.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} bilan yursang, yetarsan murodga, Yomon bilan yursang, qolarsan uyatga.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Kumush] Kundan-kunga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini {{ajrat|yaxshi}} anglar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}} gapirib ham koʻrdi, yomon gapirib ham koʻrdi, foydasi boʻlmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Gulnor, siz {{ajrat|yaxshi}} oʻylang, ixtiyor sizda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}ning yuzida zuluk ham xol boʻlib koʻrinadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Toʻyda aza}}<br/>'''Yaxshi koʻrmoq''' - 1) biror narsani, kishini yoqtirmoq, maʼqul koʻrmoq. {{misol|Suhbatni {{ajrat|yaxshi}} koʻradi.}} {{misol|Ozoda kiyinishni {{ajrat|yaxshi}} koʻraman.}} {{misol|Bu kambagʻal xasta yigitni Yoʻlchi {{ajrat|yaxshi}} koʻrar, ahvoliga koʻngildan qaygʻurar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 2) muhabbat qoʻymoq, sevmoq. {{misol|Bir-birini {{ajrat|yaxshi}} koʻrmoq.}} {{misol|-Rostini ayt, muallim bolani {{ajrat|yaxshi}} koʻrasanmi? - deb soʻradi Tojiboy qoʻqqisdan.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Zulfiqor ustodning qizini nihoyatda {{ajrat|yaxshi}} koʻrib qolganini doʻstiga aytib qoʻygan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} #{{mod. s.|uz}} Rozilik, maʼqullash maʼnosini bildiradi; xoʻp boʻladi, durust, maʼqul. {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, hozir yetib boraman.}} {{misol|{{ajrat|Yaxshi}}, men yana oʻylab koʻraman.}} {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Yaxshi}}. Vaʼda ham berayin, ammo sen unashmay tur!|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|[Oqsoqol] Oʻrnidan turdi va qattiq ovoz bilan: -{{ajrat|Yaxshi}}.. Bu kishiga ham "forma"dan berasan, - dedi va shoshganicha chiqib ketdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === [[ezgu]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЯХШИ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-adj}} {{-trans-|yaxshi| *{{az}}: [[yaxşı]] *{{ybe}}: [[yahsh]] *{{tyv}}: [[эки]] *{{kjh}}: [[чахсы]] |}} {{Tarjimalar | }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yaxshi<br /> </b> [[хороший]]; [[добрый]], [[славный]]; [[приличный]]; // [[хорошо]]; {{tarjmisoli|aʼlo va yaxshi baholar }} отличные и хорошие отметки; {{tarjmisoli|yaxshi odamlar }} хорошие, славные люди; {{tarjmisoli|bunday qilish yaxshi emas }} нехорошо так поступать; {{tarjmisoli|oʻzing kelganing yaxshi }} лучше, чтобы ты сам пришёл; {{tarjmisoli|undan koʻra bu yaxshi }} этот лучше, чем тот; {{tarjmisoli|yaxshi qol! }} счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|xayr, qizim, yaxshi qol!}} до свидания, дочь моя, счастливо (тебе) оставаться!; {{tarjmisoli|yaxshi kelding }} хорошо, что ты пришёл; {{tarjmisoli|yaxshi ishlamoq }} хорошо работать;{{tarjmisoli| oʻzini yaxshi sezmoq }} хорошо чувствовать себя; {{tarjmisoli|yaxshi tikilgan kostyum }} хорошо сшитый костюм; {{tarjmisoli|yaxshi uyushtirilgan mehnat }} хорошо организованный труд; {{tarjmisoli|yaxshigina }} 1) хорошенький, славненький; 2) значительный, основательный; 3) хорошенько; значительно, основательно; как следует; {{tarjmisoli|yaxshigina yigit }} довольно хороший парень; {{tarjmisoli|yaxshigina uxlab turdim }} я хорошо выспался (поспал); {{tarjmisoli|yaxshigina ovqatlandim }} я хорошо (плотно) покушал; {{tarjmisoli|bugun yaxshigina issiq }} сегодня довольно жарко; {{tarjmisoli|yaxshi niyat - yarim davlat }} {{izoh|посл}}. доброе намерение - половина богатства; {{tarjmisoli|yomon urugʻdan yaxshi meva kutma }} {{izoh|посл}}. от плохого семени не жди хороших плодов; {{tarjmisoli|yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi }} {{izoh|посл}}. хорошей лошади довольно одного удара, а плохой - тысячи мало; {{tarjmisoli|aldashga bola yaxshi }} {{izoh|посл}}. обмануть ребёнка легко;<br /> '''2 '''[[хороший]], [[добрый]], [[славный]] ([[человек]]); {{tarjmisoli|yaxshiga yondash, yomondan qoch }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|yondashmoq 2; yomonning yaxshisi boʻlguncha, yaxshining yomoni boʻl }} {{izoh|посл}}. лучше будь худшим среди хороших, чем лучшим среди плохих;<br /> '''3 '''{{izoh|частица }}[[хорошо]]; [[ладно]]; {{tarjmisoli|yaxshi, hozir boraman }} хорошо, я сейчас пойду; {{tarjmisoli|yaxshi, men yana oʻylab koʻraman }} хорошо, я ещё раз подумаю; {{tarjmisoli|* yaxshi koʻrmoq }} любить; уважать; {{tarjmisoli|bir-birini yaxshi koʻrmoq }} любить друг друга; {{tarjmisoli|u sizni yaxshi koʻradi }} он вас любит; {{tarjmisoli|u muzikani yaxshi koʻradi }} он любит музыку.<br /> }} 6rqcd0794fotkicix3xe49fn4oeqap7 0 16546 638423 634729 2026-05-09T06:45:02Z Yokubjon Juraev 8265 638423 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qis-qa''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QISQA 'uzunligi meʼyordan oz\ 'kalta'. Zaynab q i s h a boʻy, goʻshtdor va oq tanli edi /Abdulla Qodiriy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'kalta qil-' maʼnosini anglatgan qïs- feʼlidan (ДС, 447 : qïs- II) -qa qoʻshimchasi bilan yasalgan (ДС, 448); keyinchalik oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan : qïs- + qa <nowiki>=</nowiki> qïsqa &gt;&nbsp;qisqä. DSda aks etti — rilishiga qaraganda bu sifat qadimgi turkiy tilda asosan qïsgʻa shaklida ishlatilgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Boʻylama oʻlchami, uzunligi un-cha katta boʻlmagan; kalta. {{misol|Qisqa yogʻoch. Qisqa yubka. Qisqa yoʻl. Qisqa sochli ayol. Boʻyi {{ajrat|qisqa}} odam. Boʻyni {{ajrat|qisqa}} ot. Qisqa metrajli filsh. Yogʻochni uzun, temirni {{ajrat|qisqa}} kes.|[[w:Ma-qol|Ma-qol]]}}. {{misol|shya Ikki yoʻlovchining {{ajrat|qisqa}} soyalari katta-kichik tosh, turli dasht oʻsimliklari ustidan egilib borar edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Maston}}. {{misol|Salimboyvachcha esa, katta yoʻlga qaraganda ancha {{ajrat|qisqa}}, yolgʻizoyoq yoʻldan oʻz bogʻiga ketdi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|..xushbichim burun tagida burovga kelmagan qunduz miyiq, iyak-ni juda ham chiroyli oʻrab olgan qora {{ajrat|qisqa}} soqol.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻonat}}. o. 2 Davomliligi kichik, uzun emas; ixcham. {{misol|{{ajrat|Qisqa}} jumla. {{ajrat|Qisqa}} axborot.}} n {{misol|Umar Hay-yomning {{ajrat|qisqa}}, lekin sermazmun baytlariga singdirilgan hayot falsafasi buyuk, hayot va dunyodayin bepoyon.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. {{misol|Oʻqituvchi {{ajrat|qisqa}} ifodada koʻp fikr ayta bilish maho-ratiga ega boʻlmogʻi lozim.|[[w:R. Usmonov|R. Usmonov]]|Odob-noma}}. {{misol|Yonimda xayol surib oʻtirgan bek: -Bor-ganda bilasiz, doMjia, — deb {{ajrat|qisqa}}gina javob qilib qoʻya qoldi.|[[w:H. Tulom|H. Tulom]]|Mashʼal}}. :Qisqa qilmoq Choʻzmaslik (ran, soʻz ha-qida). ''- Qiyomxoningiz qachon kelaman, dedi?'' — {{misol|deb soʻradi mol doʻxtiri {{ajrat|qisqa}} qilib.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}}. 3 Davomiyligi uzun boʻlmagan (vaqt haqida); ''zid.'' uzun. {{misol|Qisqa muddat. shsh Yoz kechasi {{ajrat|qisqa}}. Yoʻlchi bir chimdim uxlab.. koʻzi-ni ocharkan, tong otgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Endigi muhim vazifa — oʻrim-yigʻimni gʻoyat {{ajrat|qisqa}} fursatda uyushqoqlik bilan oʻtkazishdan iborat.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. :Aqli qisqa Meʼyorida fikr-mulohaza qila olmaydigan. {{misol|Tili uzunning aqli {{ajrat|qisqa}}. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|yash -Sochi uzun, aqli {{ajrat|qisqa}}, — deb xotinini yana jerkigandan keyin Sodiq davom etdi.. S.|[[w:Ayniy|Ayniy]]|Qullar}}. Gapning qisqasi Gapning loʻndasi, loʻnda qilib aytganda. {{misol|Gapning {{ajrat|qisqa}}sini ayting.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqi-tuvchi}}. {{misol|Gapning {{ajrat|qisqa}}si.. ancha sarson boʻldik. |[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Tili qisqa ''ayn. ''tili qisiq ''q.'' til. Qisqa oʻylamoq Yetarli darajada fikr-mulohaza qilmaslik, yuza-ki fikr qilmoq. {{misol|Yoshlikdan, {{ajrat|qisqa}} oʻylagan-likdan u bechoralarni ancha tashvishga sol-dingiz.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Qisqa}}-roq oʻylaysiz, Otabek!|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Qoʻli qisqa ''q.'' qoʻl 10. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚИСҚА}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} *{{en}}: [[short]], [[brief]] *{{ug}}: [[قىسقا]] {{Tarjimalar |ybe = [[qhəsgha]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qisqa'''<br /> [[короткий]]; [[краткий]]; [[сокращённый]]; [[сжатый]]; // [[коротко]]; [[краткой]], [[сокращённо]]; [[сжато]]; {{tarjmisoli|qisqa soch }} короткие волосы; {{tarjmisoli|qisqa gap }} короткий разговор; {{tarjmisoli|qisqa yoʻl }} короткая дорога; краткий путь; {{tarjmisoli|qisqa kun }} короткий день; {{tarjmisoli|qisqa metrajli }} короткометражный; {{tarjmisoli|qisqa muddat }} короткий срок; {{tarjmisoli|qisqa muddat ichida }} в течение короткого времени; за небольшой промежуток времени; в сжатые сроки; {{tarjmisoli|qisqa muddatli }} краткосрочный; {{tarjmisoli|qisqa muddatli kurslar }} краткосрочные курсы; {{tarjmisoli|qisqa toʻlqinli }} {{izoh|радио }}коротковолновый; {{tarjmisoli|soʻzni qisqa qilmoq }} сказать кратко; сказать, как отрезать; {{tarjmisoli|qisqa oʻylamoq }} представлять себе лёгким ({{izoh|что-л}}.); легко относиться; не продумывать; проявлять легкомыслие; {{tarjmisoli|aqli qisqa }} скудоумный, слабоумный; {{tarjmisoli|qoʻli qisqa }} {{izoh|прям. и перен}}. у него руки коротки; {{tarjmisoli|qisqasi }} {{izoh|или '''}}[[soʻzning]] '''({{izoh|или '''}}[[gapning]]''') {{tarjmisoli|qisqasi }} короче говоря, одним словом, короче, словом; {{tarjmisoli|arqonning uzuni, gapning qisqasi yaxshi }} {{izoh|погов}}. верёвка хороша длинная, а разговор короткий; {{tarjmisoli|temirni qisqa, yogʻochni uzun qes }} {{izoh|погов}}. отрезай железо коротко, а дерево длинно ({{izoh|т. е. железо можно растянуть, накалив его, а дерево растянуть, нельзя}}); {{tarjmisoli|pishgan ovqatning umri qisqa }} {{izoh|погов}}. у приготовленной пищи жизнь коротка.<br /> }} ogy2fl0801t9pjfnr6317r9xwlvl27w 0 17159 638483 637400 2026-05-09T11:23:38Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638483 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yoʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YOʻL 'qatnov uchun xizmat qiladigan sath’. [Kam-pir] yolgʻizoyoh y oʻ l d a n bitta-bitta yurib ketdi (Oʻlmas Umarbekov). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli ot asli yo:l tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 217), keyinroq o: unlisining choʻziqlik be.lgisi yoʻqolgan (ПДП, 389; DS, 270, Devon, I, 97). Yo:n— feʼliga qiyoslab, yo:l soʻzi asli ^y° - asosidan —l qoʻshimchasi bilan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 218).}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Odamlar, jonivorlar va b. narsalar qatnovi natijasida yer sathida iz bosilib hosil boʻlgan uzun, davomli qism, qatnov qismi. {{misol|Soʻqmoq {{ajrat|yoʻl}}.}} {{misol|Qirdagi har tomonga ketgan {{ajrat|yoʻl}}lar.}} {{misol|Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam bosardi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Maston}} {{misol|Choʻlning {{ajrat|yoʻl}}i ingichka..|"[[w:Boychechak|Boychechak]]"}} {{misol|Dovon orqali.. bitta ot {{ajrat|yoʻl}}i bor, xolos. Shu tor {{ajrat|yoʻl}}dan Afgʻonistonga oʻtsa ham boʻladi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} #Umuman, kishilar yoki transport qatnovi uchun maxsus belgilangan yer boʻlagi. {{misol|Avtomashina qatnaydigan {{ajrat|yoʻl}}.}} {{misol|Asfalt {{ajrat|yoʻl}}.}} {{misol|Tosh {{ajrat|yoʻl}}.}} {{misol|Uzoq {{ajrat|yoʻl}}.}} {{misol|Mashina {{ajrat|yoʻl}}ini kesib oʻtayotgan podaga signal berganda, choʻchib oʻziga keldi-yu, atrofga qaradi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Mehmonxona yonidagi yer osti {{ajrat|yoʻl}}idan oʻtib, gulzor maydonga chiqishdi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Kema va samolyotlar qatnashi uchun maxsus belgilab qoʻyilgan yoʻnalish, trassa. {{misol|Suv {{ajrat|yoʻl}}i.}} {{misol|Havo {{ajrat|yoʻl}}i.}} #Yoʻnalishdagi harakat jarayoni, yoʻlda davom etayotgan yurish. {{misol|[Xotin] Kumushga qarab davom etdi: Anu kungi soʻzingiz bilan, {{ajrat|yoʻl}}dan qayrshshb kirgan edim.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Oʻrmonjon {{ajrat|yoʻl}} boʻyi gapirmadi..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Men uning uchun bir ziyoratchi, nazrini beraman-u, {{ajrat|yoʻl}}imga ketaveraman.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|-Zarari yoʻq, - dedi Meʼmor. - Buni {{ajrat|yoʻl}} mashaqqati deymiz.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} #Yurish, qatnov yoʻnalishi. {{misol|..birov “Xotiningni ukang nikohlab oldi, uyga bormay qoʻya qol!” degan ekan, u ham {{ajrat|yoʻl}}ni boshqa yoqqa soldirib ketibdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, makonga sayohat yoki boshqa maqsadda qilinadigan yurish; safar. {{misol|Yoʻl anjomlari.}} {{misol|Yoʻlga hozirlanmoq.}} {{misol|Yoʻlga chiqsang, {{ajrat|yoʻl}}doshing boʻlsin.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|[Otabek] Bu soʻroqni oʻz-oʻziga ham berib koʻrmagan, goʻyo burungidek Margʻilon {{ajrat|yoʻl}}iga oshiqib hozirlanar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Shoh Mashrab {{ajrat|yoʻl}}ga chiqsalar, xudoning qudrati bilan, yerning tanobi tortilib, {{ajrat|yoʻl}} qisqarar ekan.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Bosib oʻtiladigan oraliq; masofa. {{misol|Bundan buyon mototsikl {{ajrat|yoʻl}}ingizni yaqin qiladi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Toʻrtkoʻzning boshidan kechirganlari}} {{misol|U Miyon Qudrat hazratni ziyorat qilish uchun ozmuncha {{ajrat|yoʻl}}ni piyoda bosib keldimi?|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} #Maʼlum bir transport vositasi uchun yoʻnalish qurilmasi. {{misol|Temir {{ajrat|yoʻl}}.}} {{misol|Tramvay {{ajrat|yoʻl}}i. }} {{misol|Poyezd {{ajrat|yoʻl}}i mayda tosh, Boyning qizi qalamqosh.|"[[w:Boychechak|Boychechak]]"}} #Ayrim narsalarning yoʻnalish chizigʻi, joy oraligʻi. {{misol|Nafas {{ajrat|yoʻl}}i.}} {{misol|Siydik {{ajrat|yoʻl}}i.}} {{misol|Xas-xashaklar suv {{ajrat|yoʻl}}ini toʻsib qoʻyibdi.}} #Biror narsaga, yuzaga tortilgan, tushirilgan chiziq, iz. {{misol|Bir {{ajrat|yoʻl}}i oq, bir {{ajrat|yoʻl}}i moshrang beqasam.}} {{misol|Eshikda tikkasiga oq va qora {{ajrat|yoʻl}}lardan iborat pijama kiygan, boshyalang Azimboyev koʻrindi.|"[[w:Guldasta|Guldasta]]"}} #Qator, satr; misra. {{misol|Bir necha {{ajrat|yoʻl}} xat.}} {{misol|[Anvar Raʼnoga] Mening yozganimni sen uyat qilmasang, men ham sening yozganingni uyat qilmayman. Lekin shart shuki, mening ikki {{ajrat|yoʻl}}imga javob boʻlsin.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} #{{koʻchma|uz}} Biror narsaning yoʻnalish, kelish-ketish oqimi, yoʻnalishi. {{misol|Hayot oʻz {{ajrat|yoʻl}}idan borar, bahor bolalarga oʻz quvonchi, oʻz shodliklarini saxiylik bilan taqdim etgan edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloqsol}} {{misol|Xamza haqiqat {{ajrat|yoʻl}}idan, maʼrifat {{ajrat|yoʻl}}idan, Furqat vasiyat qilgan {{ajrat|yoʻl}}dan boradi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} #Faoliyatda amal tarzi, qilinadigan, tutiladigan ish-amal. {{misol|Hozir senlarga ikki {{ajrat|yoʻl}}: oʻgʻil, qizingni sotib boʻlsa ham, oʻttiz ikki tangani Azizbek xazinasiga toʻlash yoki es borida etakni yopib, Azizbekni oradan koʻtarish..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Taqdirdan shikoyat qilmadim sira, Sizga ham shu {{ajrat|yoʻl}}ni maslahat koʻrdim.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]}} {{misol|Ikkisining {{ajrat|yoʻl}}i ham gumrohlikdan boshqa narsa emas. Biri yigʻib oʻlgan, biri yeb oʻladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Kuy, qoʻshiq va shu kabilarda oʻziga xos usul. {{misol|Orzuyu armonimni sheʼriy {{ajrat|yoʻl}}da qaytadan Soʻzlab turibman, balki yoshlik boʻlib bahona.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]}} {{misol|Zebi kirib, mayda {{ajrat|yoʻl}}lardan birini oldi. Dutorning ovoziga endigina oʻz ovozini qoʻshaman deganda, tashqaridan mingboshini chaqirdilar.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}} #Imkon chorasi. {{misol|Hech boʻlmasa, jonni saqla edi sen, Bir {{ajrat|yoʻl}} topib qochmoq kerak bu eldan.|[[w:Hamid Olimjon|Hamid Olimjon]]}} {{misol|Sodiqjon boyvachcha changaliga tushgan qizning kimligini bilgisi keldi. Ammo soʻrab bilishning hozir asti {{ajrat|yoʻl}}i yoʻq edi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} #''koʻm. vazifasida.'' (asosan oʻ.-p. k. da - yoʻlida) Sabab, maqsad kabi maʼnolarni bildiradi; bora(si)da, uchun. {{misol|Kimiki xalq {{ajrat|yoʻl}}ida, xalq gʻamida ter toʻksa, qoʻli hamma yerda baland boʻlsin..|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Shuning uchun ham senga yetishmoq {{ajrat|yoʻl}}ida jonni xatarga qoʻyib, kecha-kunduz yugurganman-da..|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Oʻquvchilarni joʻshqin mehnat faoliyatiga tayyorlash {{ajrat|yoʻl}}idagi izlanishlarimiz hozirning oʻzida oʻz samarasini bermoqda.|Gazetadan}} '''Yoʻl bermoq''' - 1) oʻtib ketish uchun yoʻlni boʻshatmoq. {{misol|Mansur pastak eshikni ochib, Gavharga {{ajrat|yoʻl}} berdi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} 2) toʻsqin boʻlmaslik, qarshilik qilmaslik; imkon bermoq, yoʻl qoʻymoq. {{misol|..ular mehnat ahlini istaganlaricha ishlatib, hamyonlarini yana ham qappaytirishlari uchun avomning fikrini ochishga {{ajrat|yoʻl}} bermaydilar.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}<br/>'''Yoʻl bosmoq''' - maʼlum masofani yurib oʻtmoq. {{misol|Maston necha kilometr {{ajrat|yoʻl}} bosganini va yana necha kilometr bosish kerakligini bilar edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Maston}}<br/>'''Yoʻl boshlamoq''' - 1) yoʻlovchilarni boshlab yurmoq. {{misol|-Yuring, - dedi Talʼat {{ajrat|yoʻl}} boshlab.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} 2) ish-faoliyatda rahnamolik qilmoq; yetakchilik qilmoq, yetaklamoq.<br/>'''Yoʻl boʻlsin?''' - 1) qayoqqa boryapsiz? {{misol|Ha, yigitning guli, {{ajrat|yoʻl}}ingiz boʻlsin?|[[w:Tohir Molik|Tohir Malik]]|Ajab dunyo}} 2) ''({{j.k.}} bilan) koʻchma'' biror ishni bajarish kimsaning qoʻlidan kelmasligini ifodalash uchun ishlatiladi. {{misol|Sheʼr yozishga senga {{ajrat|yoʻl}} boʻlsin.}}<br/>'''Yoʻl koʻrsatmoq''' - 1) olib boradigan yoʻlni koʻrsatmoq. {{misol|Adashgan {{ajrat|yoʻl}}ovchiga {{ajrat|yoʻl}} koʻrsatmoq.}} 2) yoʻl-yoʻriq koʻrsatmoq, qanday yoʻl tutishni aytmoq. {{misol|[Yormat] Ellikboshiga yalindi: -Man gʻaribga {{ajrat|yoʻl}} koʻrsating. Kimga arz qilay?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}<br/>'''Yoʻl olmoq''' - biror tomonga yurishni boshlamoq, yoʻlga tushmoq. {{misol|Tongotarda hujradan chiqqan Memor karvonsaroy hovlisini kesib oʻtib, darvozadan tashqariga {{ajrat|yoʻl}} oldi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}<br/>'''Yoʻl solmoq''' - {{ayn.}} '''yoʻl olmoq'''. {{misol|Yarash polvon toʻgʻri kolxoz idorasiga {{ajrat|yoʻl}} soldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Otliq ayol}}<br/>'''Yoʻl qoʻymoq''' - {{ayn.}} '''yoʻl bermoq''' 2. {{misol|..nimaiki ish qilsa, odamlar xursand boʻlishini oʻylashi, saxiyligi bironta kishining bu qizga oʻqrayib qarashiga {{ajrat|yoʻl}} qoʻymasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|-Ota, ustoz haqlar, - dedi Hamza. - Hiylaga baʼzan shariat ham {{ajrat|yoʻl}} qoʻyadi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}<br/>'''Yoʻlga kirmoq''' - yurishni boshlamoq (goʻdak haqida). {{misol|Adolat {{ajrat|yoʻl}}ga kirdi degandan boillab topganini sandiqqa tashladi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}} {{misol|..qoniga belangan dadangni koʻtarib kirganlarida, sen {{ajrat|yoʻl}}ga kirgan eding.|[[w:Yo‘ldosh Shamsharov|Yo‘ldosh Shamsharov]]|Toshqin}}<br/>'''Yoʻlga solmoq''' - yaxshi gapirib, aldab-suldab koʻndirmoq, roziligini olmoq. {{misol|Boʻtaboy uni [Sodiqni] aldab-suldab {{ajrat|yoʻl}}ga solmoqchi boʻldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}}<br/>'''Yoʻlga tushmoq''' - 1) biror yoʻl bilan (biror tomon) yurishni boshlamoq. {{misol|[Nuri] .. qovun polizni sayr qilishni bahona qipdi-da, akasining oʻgʻli Rafiqjon bilan birga {{ajrat|yoʻl}}ga tushdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 2) toʻgʻri yoʻl, meʼyoriy iz (yoʻnalish)ga tushmoq, shunday holat kasb etmoq. {{misol|Savodsizlikni tugatish boʻyicha oʻqish bir qadar {{ajrat|yoʻl}}ga tushib oldi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}<br/>'''Yoʻlga chiqmoq''' - yoʻlga otlanib yura boshlamoq, yoʻl olmoq. {{misol|Vzvod yarim tunda {{ajrat|yoʻl}}ga chiqdi, razvedkaga.|[[w:Toshtemir Rustamov|Toshtemir Rustamov]]|Mangu jasorat}} {{misol|..avzoyidan sezdiki, u shum niyat bilan {{ajrat|yoʻl}}ga chiqqan.|"[[w:Yoshlik|Yoshlik]]"}}<br/>'''Yoʻlga qoʻymoq''' - tashkil qilmoq, ishga solib yubormoq; rivojlantirmoq; tartibga solmoq. {{misol|Yoshlar oʻrtasida targʻibot ishlarini {{ajrat|yoʻl}}ga qoʻymoq.}}<br/>'''Yoʻldan ozdirmoq''' - notoʻgʻri (nomaqbul) yoʻlga boshlamoq, yomon yoʻlga chalgʻitmoq. {{misol|Sizning muloyim, odobli singlingizni ham {{ajrat|yoʻl}}dan ozdirishim mumkin.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}<br/>'''Yoʻldan toydirmoq''' - notoʻgʻri yoʻlga chalgʻitmoq, burmoq. {{misol|..musulmonlarni haq {{ajrat|yoʻl}}dan toydirmoqchi boʻlgan shul kitoblarni agʻdar-toʻntar qilib, koʻchaga chiqarib tashlagim keldi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}<br/>'''Yoʻldan urmoq''' - toʻgʻri yoʻldan chalgʻitmoq. {{misol|Yoʻq, endi Mengliboyni hech kim {{ajrat|yoʻl}}dan urolmaydi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Tagʻin meni {{ajrat|yoʻl}}dan uryapti deb oʻylamang. Sizni yaxshi koʻrganim uchun aytyapman.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}<br/>'''Yoʻldan chiqarmoq''' - {{ayn.}} '''yoʻldan urmoq'''.<br/>'''Yoʻldan qaytarmoq''' - 1) orqaga qaytishga majbur qilmoq; 2) {{koʻchma|uz}} kishini yomon xulq yoki nojoʻya xatti-harakatdan tiymoq, toʻxtatib qolmoq. {{misol|Muhammadrajab.. xotini orqali uni shu {{ajrat|yoʻl}}dan qaytarishga urindi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Sarob}}<br/>'''Yoʻli ochilmoq''' - baxtli boʻlib, ishi yurishib ketmoq. {{misol|{{ajrat|Yoʻl}}i ochilgan yigitning yangasi oldidan chiqar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}<br/>'''Yoʻli tushmoq''' - yurishi, safari biron joy, (tomon)ga toʻgʻri kelmoq. {{misol|Qabristonga tushganda {{ajrat|yoʻl}}im, Men shu gʻamgin holni koʻraman.|[[w:Abdulla Sher|Abdulla Sher]]|Qadimgi kuy}}<br/>'''Yoʻli uchun''' - {{ayn.}} yoʻliga {{misol|..yolgʻizgina qizining koʻz yoshlariga yuragi dosh berolmadimi yoki {{ajrat|yoʻl}}i uchun shunday qildimi - Abdurahmonboy.. qizini yupatishga tushdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}<br/>'''Yoʻlingdan qolma''' - senda ishim yoʻq, menga keraging yoʻq, ketaver. {{misol|“Yordam bergan boʻlsangiz, rahmat, {{ajrat|yoʻl}}ingizdan qolmang”, demaydimi qiz.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}<br/>'''Oq yoʻl tilamoq''' - {{q.}} [[oq]]. {{misol|..ular bilan changga botib borayotganligidan mamnun boʻlib, ichida unga oq {{ajrat|yoʻl}} tilab, deraza pardasini tushirdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{uz-joy-ism|yoʻl}} === Sinonimlari === [[o‘ram]], [[ko‘cha]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЙЎЛ}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} {{-trans-|yo‘l| *{{dlg}}: [[һуол]] *{{en}}: [[road]] *{{es}}: [[rúa]], [[calle]] *{{pt}}: [[rua]], *{{kim}}: [[оруӄ]] *{{tyv}}: [[орук]] *{{udm}}: [[сюрес]] *{{kjh}}: [[чол]] *{{sah}}: [[суол]], [[орох]] *{{cv}}: [[çул]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>yoʻl<br /> 1 </b>[[дорога]], [[путь]]; [[трасса]]; // [[дорожный]]; {{tarjmisoli|temir yoʻl}} железная дорога; {{tarjmisoli|tosh yoʻl }} шоссейная дорога; {{tarjmisoli|soʻqmok yoʻl }} тропа, тропинка; {{tarjmisoli|havo yoʻli }} 1) лётный путь, воздушная трасса 2) {{izoh|анат}}. дыхательные пути, {{tarjmisoli|yer osti yoʻllari }} подземные пути; {{tarjmisoli|Somon yoʻli }} {{izoh|астр}}. Млечньй Путь; {{tarjmisoli|samolyot shimolga tomon yoʻl soldi }} ({{izoh|или '''}}[[oldi]]''') [[самолёт]] [[взял]] [[направление]] ([[путь]], [[курс]]) [[на]] [[север]]; [[самолёт]] [[лег]] [[курсом]] [[на]] [[север]]; {{tarjmisoli|yoʻl bosmoq }} идти, шагать;<br /> '''2 '''[[дорога]], [[путь]], [[маршрут]]; [[рейс]] ([[поездка]]); // [[дорожный]]; {{tarjmisoli|yoʻl kira }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}yoʻl haqi }} плата за проезд; {{tarjmisoli|uzoq yoʻl }} дальняя дорога, {{tarjmisoli|yoʻl anjomlari }} дорожные вещи; {{tarjmisoli|yoʻl olmoq }} отправляться в пугь; {{tarjmisoli|Lenin yoʻlidan bormoq }} идти по ленинскому пути; {{tarjmisoli|partiyaning bosh yoʻli }} генеральная линия партии; {{tarjmisoli|yoʻl izlamoq}} {{izoh| или '''}}[[qidirmoq]] '''[[искать]] [[выход]]; {{tarjmisoli|yoʻl ochildi }} представилась возможность; {{tarjmisoli|yoʻl solmoq }} 1 ) прокладывать путь, строить дорогу; 2) отправляться в путь, направляться; {{tarjmisoli|yoʻlga solmoq }} направлять; {{tarjmisoli|yoʻlga tushmoq }} ({{izoh|или '''}}[[chiqmoq]]''') [[отправляться]] [[в]] [[дорогу]]; {{tarjmisoli|ishni yoʻlga qoʻymoq }} налаживать работу (дело); {{tarjmisoli|yoʻl(ga) boshlamoq }} вести за собой, направлять, указывать путь (дорогу); {{tarjmisoli|yoʻl topmoq}} находить выход; {{tarjmisoli|yoʻliga yurmoq }} следовать примеру ({{izoh|кого-л}}.); {{tarjmisoli|yoʻlda qoldirmoq }} опередить, оставить позади; {{tarjmisoli|yoʻldan urmoq }} ({{izoh|или '''}}ozdirmoq, chiqarmoq''') сбивать с правильного пути; {{tarjmisoli|yoʻl tutmoq }} держать (брать) курс; вести линию на...; придерживаться ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|toʻgʻri yoʻl tutmoq }} придерживаться правильного пути; вести правильную линию; {{tarjmisoli|zinhor manmanlikning yoʻlini tutma }} никогда не становись на путь зазнайства; не зазнавайся; {{tarjmisoli|yoʻlni toʻsmoq }} загораживать ({{izoh|кому-л}}.) дорогу; препятствовать ({{izoh|кому-л}}.); {{tarjmisoli|yoʻlim tushdi }} мне было по пути; {{tarjmisoli|dunyo orttirish yoʻliga tushmoq }} стать на путь наживы, накопления богатства; {{tarjmisoli|yoʻl qoʻymoq }} допускать, позволять; {{tarjmisoli|yoʻl qoʻyib bermoq }} попустительствовать; {{tarjmisoli|yoʻldan toymoq }} ({{izoh|или '''}}[[ozmoq]]''') [[пойти]] [[по]] [[ложному]] [[пути]]; [[сбиться]] [[с]] [[пути]] [[истинного]]; {{tarjmisoli|yoʻldan qaytarmoq }} отговаривать; {{tarjmisoli|oq yoʻl ! }} счастливый путь!; {{tarjmisoli|oq yoʻl tilamoq}} желать ({{izoh|кому-л}}.) удачи, счастливого пути; {{tarjmisoli|yoʻling ochiq! }} скатертью (тебе) дорога!; {{tarjmisoli|yoʻling ochilsin! }} желаю тебе удачи! пусть будет тебе удача!; {{tarjmisoli|yoʻl yurdi, yoʻl yursa ham moʻl yurdi }} {{izoh|фольк}}. ({{izoh|букв.}} он шёл, шёл и много прошёл долго ли, коротко ли); {{tarjmisoli|yoʻl boʻlsin? }} куда едете (идёте)?; куда держите путь?;<br /> '''3 '''[[строка]], [[строчка]]; {{tarjmisoli|bir necha yoʻl xat yozmoq }} написать несколько строчек;<br /> '''4 '''[[полоса]], [[полоска]];{{tarjmisoli| bir yoʻli oq, bir yoʻliqizil mato }} материя в белую и красную полоску;<br /> '''5 '''[[путь]] [[способ]], [[приём]]; {{tarjmisoli|yangi yoʻl bilan ish olib bormoq }} работать по новому способу; {{tarjmisoli|bu masalani ikki yoʻl bilan hal qilmoq }} ({{izoh|или '''}}[[echmoq]]''') '''[[mumkin]] '''[[эту]] [[задачу]] [[можно]] [[решать]] [[двумя]] [[способами]] ([[двумя]] [[путями]]);<br /> '''6 '''{{izoh|с.-х. }}[[борозда]], [[грядка]]; [[арычек]] ([[на]] [[поле]]);<br /> '''7 '''{{izoh|в роли служебного имени}};''' [[yoʻlida]] '''[[по]], [[для]], [[ради]], [[за]]; {{tarjmisoli|yuqori hosil olish yoʻlidagi yutuqlar }} успехи в деле получения высокого урожая;{{tarjmisoli| doʻstlikni mustahkamlash yoʻlida intilish }} стремление к укреплению дружбы; {{tarjmisoli|vatan yoʻlida jonni ayamaslik }} не жалеть жизни для родины; {{tarjmisoli|* ora yoʻlda qolmoq }} остановиться на полпути, не довести какого-либо дела до конца.<br /> }} n6y0u7fb13qphim629d9rb54leoyz6n 0 17183 638439 631406 2026-05-09T07:00:32Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638439 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''xi-toy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''''q.'' xitoylar. {{misol|{{ajrat|Xitoy}} tili. Xi-toy ayol.}} n {{misol|Bu pahlavon Iskandar iltifo-tiga noil boʻlgan {{ajrat|xitoy}} goʻzali boʻlib chiqadi. |[[w:T. Jalolov|T. Jalolov]]|"Xamsa" talqinlari}}. 2 Xitoyga, xitoylarga xos; Xitoyda ish-langan. {{misol|{{ajrat|Xitoy}} madaniyati. {{ajrat|Xitoy}} vazasi.}} n {{misol|Eshon aya {{ajrat|xitoy}} laganda qovurma olib kirdi. |[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Hukm}}. {{misol|..bezak uchun u yerga, bu yerga qoʻyilgan {{ajrat|xitoy}} vazalarini latta bilan yax-shilab artdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. :Xitoy devori 1) Xitoyni Moʻgʻuliston-dan ajratib turgan qadimiy devor; Sadsi Chiniy. {{misol|Ana, katta qoʻrgʻon. Uning uch tomo-nidagi baland devorlar Ziyodillaga "Iskan-darnoma"da taʼriflangan {{ajrat|xitoy}} devoriga oʻxshab koʻrindi.}} H. Gʻulom, Mashʼal; 2) {{koʻchma|uz}} oʻtib boʻlmas toʻsiq, gʻov; ajratib turuvchi chegara. {{misol|Shundan keyin bu ikki doʻst oʻrtasida {{ajrat|xitoy}} devori paydo boʻldi.|[[w:"Yoshlik"|"Yoshlik"]]}}. Xitoy loviya s. ''t.'' Soya (oʻsimlik). Xitoy qogʻoz {{s. t.|uz}} Yupqa shaldiroq qogʻoz. {{misol|Ertalab kichkina {{ajrat|xitoy}} qogʻozga yozilgan xatni olib, Seryoja Astaxov orqasiga qaytdi.|[[w:A. Rahmat|A. Rahmat]]|Soqov bola}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ХИТОЙ}} == Tarjimalari == {{-trans-|Tillar| *{{az}}: [[çin]] *{{en}}: [[Chinese]] *{{es}}: [[chino]] *{{pt}}: [[chinês]] *{{tr}}: [[çince]] *Tagalcha: [[Tsino]] *{{ug}}: [[خىتاي]] *{{zh}}: [[中文]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''xitoy'''<br /> [[китаец]]; // [[китайский]]; {{tarjmisoli|xitoy ayol }} китаянка; {{tarjmisoli|xitoylar }} китайцы; {{tarjmisoli|xitoy tili }} китайский язык; {{tarjmisoli|xitoy chinnisi }} китайский фарфор, китайская фарфоровая посуда; '''Xitoy devori '''{{izoh|ист}}. Китайская стена, {{tarjmisoli|xitoy qogʻoz }} {{izoh|разг}}. папиросная бумага; {{tarjmisoli|* xitoy oʻrdak }} {{izoh|зоол}}. гоголь; {{tarjmisoli|xitoy gʻoz }} {{izoh|зоол}}. гусь китайский; сухонос; {{tarjmisoli|xitoy loʻviya }} {{izoh|разг}}. соя.<br /> }} 1n92tbz6gpah9dciziaupfe4vkndwm7 0 17934 638450 588241 2026-05-09T07:30:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638450 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''shuh-rat''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|a.]] cj''— mashhurlik, taniq-lilik; shon, dovruq == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Katta xizmat, talant, odamiylik va sh.k. evaziga qozoniladigan obroʻ; dong, dovruq. ''Bu artistning shuhra-ti olamga ketgan. Donoga ish'' — ''shonu shuh-rat, Nodonga ish'' — ''gʻamu kulfat.'' Maqol. n {{misol|Avlod-ajdodimiz {{ajrat|shuhrat}}i mehnat, Meh-natsiz hech kimsa topolmas hurmat.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|Mashhur qiziqchi xalq orasida {{ajrat|shuhrat}} qozona boshlagan yosh Yusufjonni koʻrmoqchi boʻlib, unga odam yuboradi.|[[w:T. Obidov|T. Obidov]]|Yusuf-jon qiziq}}. 2 Shuhrat (erkaklar ismi). === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ШУҲРАТ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[شۆھرەت]] '''shuhrat''' {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''shuhrat'''<br /> '''1 '''[[слава]]; [[известность]], [[популярность]]; {{tarjmisoli|shuhratning choʻqqisida }} в зените славы; '''Shuhrat ordeni '''орден Славы; {{tarjmisoli|shuhrat topmoq }} ({{izoh|или '''}}[[qozonmoq]]''') [[прославиться]]; [[достигать]] [[славы]], [[приобретать]] [[известность]], [[популярность]]; [[получить]] [[признание]]; [[создать]] [[себе]] [[имя]]; {{tarjmisoli|shuhrat qozongan nom }} известное, прославленное имя; имя, овеянное славой; {{tarjmisoli|qahramonning shuhrati }} ореол героя;<br /> '''2 '''[[Шухрат]] ({{izoh|имя собств. мужское}}).<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] lvt4ic7yrauoy53yl2o3b8aujr89xel 0 18042 638428 628315 2026-05-09T06:49:09Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638428 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''a-da-biy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == a. {{tili|ar|أَدَبِيّ}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === # Badiiy adabiyotga oid. {{misol|Adabiy asar. {{ajrat|Adabiy }}meros. {{ajrat|Adabiy }}oqim. }} # Yozuvchilarga, yozuvchilik faoliyatiga oid. {{misol|{{ajrat|Adabiy }}hayot. {{ajrat|Adabiy }}muhit. {{ajrat|Adabiy }}taxallus. }} Adabiy til - {{tlsh.}} Umumxalq tilining ishlangan, sayqal berilgan, maʼlum norma (meʼyor)larga solingan shakli. {{misol|{{ajrat|Adabiy }}tilda soʻzlashmoq.}} {{uz-adj}} {{Tarjimalar |ug=[[ئەدەبىي]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>adabiy<br /> </b>[[литературный]]; {{tarjmisoli|adabiy til }} литературный язык; {{tarjmisoli|adabiy meros }} литературное наследие; {{tarjmisoli|adabiy-publitsistik }} литературно-публицистический.<br /> }} 2skr2u1q0bzg6lskz0xqk4c8ww15l9z 0 22785 638414 625200 2026-05-09T05:35:50Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638414 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bi-lan''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BILAN ’birga’ maʼnosini ifodalaydigan koʻmakchi. Qizim oʻ gʻ l i b i l a n xolasinikiga ketdi. Bu soʻz asli qadimgi turkiy tilda bir sonidan ’birga’ maʼnosini ifodalovchi —lä qoʻshimchasi bilan hosil qi— lingan soʻzga qadimgi joʻnalish kelishigining —n qoʻ— shimchasini qoʻshib hosil qilingan (ЭСТЯ, II, 141); ke-yinroq l undoshi taʼsirida r undoshi l undoshiga al— mashgan, ikkita l undoshidan biri talaffuz qilinmay qoʻygan (ДС, 99): (bir + lä <nowiki>=</nowiki> birlä) + n <nowiki>=</nowiki> birlän &gt;&nbsp;bil— län &gt;&nbsp;bilän. Oʻzbek tilida bilän koʻmakchisi ilä shak — lida, hatto qisqarib, qoʻshimchaga oʻxshab qolgan -lä shak- 41-4 lida ham ishlatiladi: &quot;Boy ila xazmatchi&quot;. Q oʻ _l-kin) ^{SOZLab &nbsp;&nbsp;&nbsp;ya}R"®gai &nbsp;&nbsp;&nbsp;Hayxplimni &nbsp;&nbsp;&nbsp;(A.S.Push-}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '' koʻm.'' 1 Bosh kelishikdagi turli soʻzlar bilan ishlatilib: 1) ish-harakatning amalga oshishidagi birgalik, hamkorlikni ifodalaydi.{{misol| Otam {{ajrat|bilan}} keldim.}}'' yat ''{{misol|Koʻchalarni, qishloqni, ayniqsa Mahvash {{ajrat|bilan}} birga dare tayyorlagan joylarni.. juda-juda qoʻmsadim.}} T. Ashurov, Oq ot; 2) ish-harakat yoki hodisaga vosita boʻlgan narsani bildiradi.{{misol| Oshning tami tuz {{ajrat|bilan}}, odam taʼmi soʻz {{ajrat|bilan}}.}} Maqol.{{misol| Sut {{ajrat|bilan}} kirgan — jon {{ajrat|bilan}} chiqar.}} Maqol. ■■{{misol| Kosada lagʻmon koʻtarib kirgan Margʻuba bir qoʻli {{ajrat|bilan}} shishani ushladi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar. {{misol|Inson xatoni koʻproq oʻz tili {{ajrat|bilan}} sodir qshshdi.}} Gazetadan; 3) ish-harakatningtarzi, holati va shu kabilarni bildiradi.{{misol| Butun kuchi {{ajrat|bilan}}. Botirlik {{ajrat|bilan}}. Osonlik bshshn. Diq-qat {{ajrat|bilan}}. n Xatda Sanobar erining.. qaytishini sabrsizlik {{ajrat|bilan}} kutayotganini yozar edi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.{{misol| Akba-rali tuproqqa yonboshi {{ajrat|bilan}} tushdi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Oysha xola bu ovozni butun qalbi, bor-ligi {{ajrat|bilan}} tinglardi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar; 4) ish-harakatning qachon sodir boʻlgani va qancha vaqt davom etganligini bildiradi.'' Mahvash ham kunduzi bshshn shu yerda boʻladi.'' T. Ashurov, Oq ot; 5) ish-harakatning biror joy boʻylab yoʻnalishini bildiradi.{{misol| Bu rastada ikki tomonda besh-oltita katta doʻkon boʻlib, tor, kamgak yoʻl {{ajrat|bilan}} bazzozlikka, shohifuruishk rastasiga tutashar edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 6) ish-harakat yoki holatning roʻy berishi, yuzaga chiqishiga qaysi narsa sabab (asos) boʻlganligini bildiradi.{{misol| Komandirning buyrugʻi {{ajrat|bilan}} keldim. m Har bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas.. har bir ish Ollohning buyrugʻi {{ajrat|bilan}} boʻladi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. '''2''''' brkt. bogʻl. vazifasida.'' 1) gap boʻlaklarini, asosan, uyushiq boʻlaklarni bogʻlaydi va vazifasiga koʻra „va“ bogʻlovchisiga teng keladi. U'' qalam bshshn qogʻozni choʻntagiga solib, oʻrnidan turganda, Boʻtaboy keldi.'' A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Bular koʻzdan gʻoyib boʻlgandan keyin, Kanizak {{ajrat|bilan}} Sidiqjon butaning orqasidan chiqishdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) payt va toʻsiqsiz ergash gapli qoʻshma gaplarda bosh gap bilan ergash gapni bogʻlash uchun xizmat qiladi. {{misol|Deraza ochilishi {{ajrat|bilan}}, Ioʻlchi boshini koʻ-tardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Barmoq saraklatib, soʻzga ogʻiz juftlashi {{ajrat|bilan}}, birdan yoʻtali tutdi.}} A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat.{{misol| Halvo degan {{ajrat|bilan}}, ogʻiz chuchimaydi.}} Maqol.{{misol| Yer boʻlgani {{ajrat|bilan}}, hosil boʻlmasa qiyin.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor. : Shu bilan 1)'' q.'' shu(ning) bilan; 2) shu yerda, shu yerga kelganda.{{misol| Shu {{ajrat|bilan}} ishni toʻxtatamiz. Shu {{ajrat|bilan}} majlis tamom; 3) }}shunday qilib; xullas.{{misol| Shu {{ajrat|bilan}}, Umri be-nom-nishon yoʻqoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|A. Qahhor|Xotinlar}}. Shu(ning) bilan Shuning barobarida, shu bilan bir qatorda.{{misol| Shuning {{ajrat|bilan}} maʼlum qilamizki.. Shuning {{ajrat|bilan}} yetib maʼlum boʻlsinki..}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|БИЛАН}} == Tarjimalari == *{{ug{}: [[بىلەن]] {{uz-adv}} {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''bilan'''<br /> '''1 '''{{izoh|послелог }}1) {{izoh|употребляется с основным п.; при личн. и указат. мест. может управлять родительным п.; обозначает совместность, соучастие или сопровождение }}[[с]], [[со]], [[вместе]] [[с]]; {{tarjmisoli|oʻqituvchi bilan (birga)}} (вместе) с учителем; {{tarjmisoli|qand bilan}} с сахаром; {{tarjmisoli|shu(ning) bilan birga (baravar) }} вместе с тем, наряду с этим; {{tarjmisoli|shu bilan }} 1) этим, с этим; 2) на этом; {{tarjmisoli|shu bilan majlis tamom boʻldi }} на этом собрание закончилось; {{tarjmisoli|oshning tami tuz bilan, odam tami soʻz bilan }} (Навоий) пищу красит соль, а человека — слово; {{tarjmisoli|baliqning tirikligi suv bilan, dehqonning tirikligi yer bilan }} {{izoh|посл. }}рыба жива водой, а дехканин — землёй; {{tarjmisoli|soqoli shu ish bilan oqargan }} он поседел на этом деле; {{tarjmisoli|mehnat bilan kun kechirmoq }} жить за счёт средств, добываемых трудом; {{tarjmisoli|Jinoyat qonunining 144-nchi moddasi bilan }} по 144 статье Уголовного кодекса; 2) {{izoh|в сочетании с некоторыми существительными, а также с существительными на '''}}-lik '''{{izoh|характеризует действие и часто переводится на русский язык наречием или наречными выражениями}}; {{tarjmisoli|istehzo bilan }} с сарказмом, насмешливо; {{tarjmisoli|ishtaha bilan }} с аппетитом; охотно; {{tarjmisoli|navbat bilan }} по очереди; {{tarjmisoli|butun kuchi bilan }} со всей силой, изо всех сил; {{tarjmisoli|botirlik bilan }} храбро; {{tarjmisoli|osonlik bilan }} легко, с лёгкостью; {{tarjmisoli|sabrsizlik bilan }} нетерпеливо, с нетерпением; 3) {{izoh|имеет инструментальное значение, в прям. и перен. смысле}}; {{tarjmisoli|bolta bilan }} топором; {{tarjmisoli|oʻz qoʻli bilan }} своею собственной рукой; собственноручно; {{tarjmisoli|poyezd bilan keldi }} он приехал поездом, на поезде; {{tarjmisoli|oyni etak bilan yopib boʻlmaydi }} {{izoh|посл. }}луну не прикроешь подолом; {{izoh|соотв. }}шила в мешке не утаишь; 4) {{izoh|передаёт временные значения; в сочетании с отглагольными именами на '''-}}(i)sh '''{{izoh|и реже на '''}}-gan '''{{izoh|передаёт действие, одновременно с которым произошло или произойдёт другое действие}}; {{tarjmisoli|kuni bilan }} весь день, в течение всего дня; {{tarjmisoli|yozi bilan }} всё лето, в течение всего лета; {{tarjmisoli|koʻklam kelishi bilan(oq) }} с наступлением весны, как только наступит ({{izoh|или }}наступила) весна; {{tarjmisoli|uni koʻrishim bilan (oq) }} как только я увидел его; {{tarjmisoli|kunlar oʻtishi bilan }} по мере того, как проходили дни; {{tarjmisoli|xalvo degan bilan ogʻiz chuchimaydi }} {{izoh|посл. }}оттого, что скажешь „халва“, во рту сладко не станет; 5) {{izoh|передаёт пространственные значения, в прям. и перен. смысле}}; {{tarjmisoli|soʻkmoq yoʻl bilan yurmoq }} идти тропинкой; {{tarjmisoli|oʻrmon bilan yurmoq }} идти лесом; {{tarjmisoli|qishloqning ichi bilan }} через кишлак, по улицам кишлака; {{tarjmisoli|biz Lenin yoʻli bilan boramiz }} мы идём по ленинскому пути; 6) {{izoh|передаёт причинные значения; часто переводится предлогами }}из-за, вследствие, благодаря, от {{izoh|и т. п.}}; {{tarjmisoli|komandir buyrugʻi bilan }} по приказу командира; {{tarjmisoli|oʻz ajali bilan oʻldi }} умер естественной смертью;<br /> '''2 '''{{izoh|употребляется в роли соединительного союза }}[[и]], [[с]]; {{tarjmisoli|shahar bilan qishloq }} город и деревня; {{tarjmisoli|yigit bilan qiz }} парень и девушка, парень с девушкой; {{tarjmisoli|osmon bilan yercha farqi bor }} {{izoh|погов. }}отличается как небо от земли.<br /> }} pckozk72aqlowl5o9j20dk0gkoiop4g 638415 638414 2026-05-09T05:35:59Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638415 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bi-lan''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BILAN ’birga’ maʼnosini ifodalaydigan koʻmakchi. Qizim oʻ gʻ l i b i l a n xolasinikiga ketdi. Bu soʻz asli qadimgi turkiy tilda bir sonidan ’birga’ maʼnosini ifodalovchi —lä qoʻshimchasi bilan hosil qi— lingan soʻzga qadimgi joʻnalish kelishigining —n qoʻ— shimchasini qoʻshib hosil qilingan (ЭСТЯ, II, 141); ke-yinroq l undoshi taʼsirida r undoshi l undoshiga al— mashgan, ikkita l undoshidan biri talaffuz qilinmay qoʻygan (ДС, 99): (bir + lä <nowiki>=</nowiki> birlä) + n <nowiki>=</nowiki> birlän &gt;&nbsp;bil— län &gt;&nbsp;bilän. Oʻzbek tilida bilän koʻmakchisi ilä shak — lida, hatto qisqarib, qoʻshimchaga oʻxshab qolgan -lä shak- 41-4 lida ham ishlatiladi: &quot;Boy ila xazmatchi&quot;. Q oʻ _l-kin) ^{SOZLab &nbsp;&nbsp;&nbsp;ya}R"®gai &nbsp;&nbsp;&nbsp;Hayxplimni &nbsp;&nbsp;&nbsp;(A.S.Push-}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '' koʻm.'' 1 Bosh kelishikdagi turli soʻzlar bilan ishlatilib: 1) ish-harakatning amalga oshishidagi birgalik, hamkorlikni ifodalaydi.{{misol| Otam {{ajrat|bilan}} keldim.}}'' yat ''{{misol|Koʻchalarni, qishloqni, ayniqsa Mahvash {{ajrat|bilan}} birga dare tayyorlagan joylarni.. juda-juda qoʻmsadim.}} T. Ashurov, Oq ot; 2) ish-harakat yoki hodisaga vosita boʻlgan narsani bildiradi.{{misol| Oshning tami tuz {{ajrat|bilan}}, odam taʼmi soʻz {{ajrat|bilan}}.}} Maqol.{{misol| Sut {{ajrat|bilan}} kirgan — jon {{ajrat|bilan}} chiqar.}} Maqol. ■■{{misol| Kosada lagʻmon koʻtarib kirgan Margʻuba bir qoʻli {{ajrat|bilan}} shishani ushladi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar. {{misol|Inson xatoni koʻproq oʻz tili {{ajrat|bilan}} sodir qshshdi.}} Gazetadan; 3) ish-harakatningtarzi, holati va shu kabilarni bildiradi.{{misol| Butun kuchi {{ajrat|bilan}}. Botirlik {{ajrat|bilan}}. Osonlik bshshn. Diq-qat {{ajrat|bilan}}. n Xatda Sanobar erining.. qaytishini sabrsizlik {{ajrat|bilan}} kutayotganini yozar edi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar.{{misol| Akba-rali tuproqqa yonboshi {{ajrat|bilan}} tushdi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Oysha xola bu ovozni butun qalbi, bor-ligi {{ajrat|bilan}} tinglardi.}} S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar; 4) ish-harakatning qachon sodir boʻlgani va qancha vaqt davom etganligini bildiradi.'' Mahvash ham kunduzi bshshn shu yerda boʻladi.'' T. Ashurov, Oq ot; 5) ish-harakatning biror joy boʻylab yoʻnalishini bildiradi.{{misol| Bu rastada ikki tomonda besh-oltita katta doʻkon boʻlib, tor, kamgak yoʻl {{ajrat|bilan}} bazzozlikka, shohifuruishk rastasiga tutashar edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 6) ish-harakat yoki holatning roʻy berishi, yuzaga chiqishiga qaysi narsa sabab (asos) boʻlganligini bildiradi.{{misol| Komandirning buyrugʻi {{ajrat|bilan}} keldim. m Har bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas.. har bir ish Ollohning buyrugʻi {{ajrat|bilan}} boʻladi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. '''2''''' brkt. bogʻl. vazifasida.'' 1) gap boʻlaklarini, asosan, uyushiq boʻlaklarni bogʻlaydi va vazifasiga koʻra „va“ bogʻlovchisiga teng keladi. U'' qalam bshshn qogʻozni choʻntagiga solib, oʻrnidan turganda, Boʻtaboy keldi.'' A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Bular koʻzdan gʻoyib boʻlgandan keyin, Kanizak {{ajrat|bilan}} Sidiqjon butaning orqasidan chiqishdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) payt va toʻsiqsiz ergash gapli qoʻshma gaplarda bosh gap bilan ergash gapni bogʻlash uchun xizmat qiladi. {{misol|Deraza ochilishi {{ajrat|bilan}}, Ioʻlchi boshini koʻ-tardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Barmoq saraklatib, soʻzga ogʻiz juftlashi {{ajrat|bilan}}, birdan yoʻtali tutdi.}} A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat.{{misol| Halvo degan {{ajrat|bilan}}, ogʻiz chuchimaydi.}} Maqol.{{misol| Yer boʻlgani {{ajrat|bilan}}, hosil boʻlmasa qiyin.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor. : Shu bilan 1)'' q.'' shu(ning) bilan; 2) shu yerda, shu yerga kelganda.{{misol| Shu {{ajrat|bilan}} ishni toʻxtatamiz. Shu {{ajrat|bilan}} majlis tamom; 3) }}shunday qilib; xullas.{{misol| Shu {{ajrat|bilan}}, Umri be-nom-nishon yoʻqoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|A. Qahhor|Xotinlar}}. Shu(ning) bilan Shuning barobarida, shu bilan bir qatorda.{{misol| Shuning {{ajrat|bilan}} maʼlum qilamizki.. Shuning {{ajrat|bilan}} yetib maʼlum boʻlsinki..}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|БИЛАН}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[بىلەن]] {{uz-adv}} {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''bilan'''<br /> '''1 '''{{izoh|послелог }}1) {{izoh|употребляется с основным п.; при личн. и указат. мест. может управлять родительным п.; обозначает совместность, соучастие или сопровождение }}[[с]], [[со]], [[вместе]] [[с]]; {{tarjmisoli|oʻqituvchi bilan (birga)}} (вместе) с учителем; {{tarjmisoli|qand bilan}} с сахаром; {{tarjmisoli|shu(ning) bilan birga (baravar) }} вместе с тем, наряду с этим; {{tarjmisoli|shu bilan }} 1) этим, с этим; 2) на этом; {{tarjmisoli|shu bilan majlis tamom boʻldi }} на этом собрание закончилось; {{tarjmisoli|oshning tami tuz bilan, odam tami soʻz bilan }} (Навоий) пищу красит соль, а человека — слово; {{tarjmisoli|baliqning tirikligi suv bilan, dehqonning tirikligi yer bilan }} {{izoh|посл. }}рыба жива водой, а дехканин — землёй; {{tarjmisoli|soqoli shu ish bilan oqargan }} он поседел на этом деле; {{tarjmisoli|mehnat bilan kun kechirmoq }} жить за счёт средств, добываемых трудом; {{tarjmisoli|Jinoyat qonunining 144-nchi moddasi bilan }} по 144 статье Уголовного кодекса; 2) {{izoh|в сочетании с некоторыми существительными, а также с существительными на '''}}-lik '''{{izoh|характеризует действие и часто переводится на русский язык наречием или наречными выражениями}}; {{tarjmisoli|istehzo bilan }} с сарказмом, насмешливо; {{tarjmisoli|ishtaha bilan }} с аппетитом; охотно; {{tarjmisoli|navbat bilan }} по очереди; {{tarjmisoli|butun kuchi bilan }} со всей силой, изо всех сил; {{tarjmisoli|botirlik bilan }} храбро; {{tarjmisoli|osonlik bilan }} легко, с лёгкостью; {{tarjmisoli|sabrsizlik bilan }} нетерпеливо, с нетерпением; 3) {{izoh|имеет инструментальное значение, в прям. и перен. смысле}}; {{tarjmisoli|bolta bilan }} топором; {{tarjmisoli|oʻz qoʻli bilan }} своею собственной рукой; собственноручно; {{tarjmisoli|poyezd bilan keldi }} он приехал поездом, на поезде; {{tarjmisoli|oyni etak bilan yopib boʻlmaydi }} {{izoh|посл. }}луну не прикроешь подолом; {{izoh|соотв. }}шила в мешке не утаишь; 4) {{izoh|передаёт временные значения; в сочетании с отглагольными именами на '''-}}(i)sh '''{{izoh|и реже на '''}}-gan '''{{izoh|передаёт действие, одновременно с которым произошло или произойдёт другое действие}}; {{tarjmisoli|kuni bilan }} весь день, в течение всего дня; {{tarjmisoli|yozi bilan }} всё лето, в течение всего лета; {{tarjmisoli|koʻklam kelishi bilan(oq) }} с наступлением весны, как только наступит ({{izoh|или }}наступила) весна; {{tarjmisoli|uni koʻrishim bilan (oq) }} как только я увидел его; {{tarjmisoli|kunlar oʻtishi bilan }} по мере того, как проходили дни; {{tarjmisoli|xalvo degan bilan ogʻiz chuchimaydi }} {{izoh|посл. }}оттого, что скажешь „халва“, во рту сладко не станет; 5) {{izoh|передаёт пространственные значения, в прям. и перен. смысле}}; {{tarjmisoli|soʻkmoq yoʻl bilan yurmoq }} идти тропинкой; {{tarjmisoli|oʻrmon bilan yurmoq }} идти лесом; {{tarjmisoli|qishloqning ichi bilan }} через кишлак, по улицам кишлака; {{tarjmisoli|biz Lenin yoʻli bilan boramiz }} мы идём по ленинскому пути; 6) {{izoh|передаёт причинные значения; часто переводится предлогами }}из-за, вследствие, благодаря, от {{izoh|и т. п.}}; {{tarjmisoli|komandir buyrugʻi bilan }} по приказу командира; {{tarjmisoli|oʻz ajali bilan oʻldi }} умер естественной смертью;<br /> '''2 '''{{izoh|употребляется в роли соединительного союза }}[[и]], [[с]]; {{tarjmisoli|shahar bilan qishloq }} город и деревня; {{tarjmisoli|yigit bilan qiz }} парень и девушка, парень с девушкой; {{tarjmisoli|osmon bilan yercha farqi bor }} {{izoh|погов. }}отличается как небо от земли.<br /> }} rmvfi24q3utiwh4lpsblieuepuxjetr 0 23069 638461 616202 2026-05-09T08:25:57Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638461 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bu-run-gi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Avvalgi, ilgarigi, oʻtmish-dagi.{{misol| -Tagʻin nima deysiz? -Hech narsa de-mayman.. Lekin siz ikki yil {{ajrat|burungi}} Kumush emassiz.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Toʻxtayev chamasi bir soniya {{ajrat|burungi}} gʻaiiigini unutib, savol berdi.}} "Sharq yulduzi". :Burungilar Qadimgi, oʻtmishdagi odamlar, ota-bobolar.{{misol| {{ajrat|Burungi}}lar.. yugurganniki emas, buyurganniki, deyishgan.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 2 Qadimiy, koʻhna, eski.{{misol| {{ajrat|Burungi}} gap. mm {{ajrat|Burungi}} zamonlarda Ibn Sino, Luqmoni Hakim oʻtgan. Ular har bir kasalga davo topgan.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| {{ajrat|Burungi}} vaqtda erlarga choʻri boʻlgan xotinlar hozir erlar bilan teng.}} A. Qahhor, Ogʻriqtishlar. {{misol|Ismoil akaning aytishiga qaraganda, {{ajrat|burungi}} zamonda boyvachchalarning jilovdor mulozimlari boʻlar ekan.}} A. Muxtor, Tanlangan asarlar. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|БУРУНГИ}} == Tarjimalari == *{{kjh}}: [[пурунғы]] *{{sah}}: [[былыргы]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''burungi'''<br /> '''1 '''[[прежний]]; {{tarjmisoli|burungicha }} как прежде, по-прежнему; {{tarjmisoli|burungi zamonda }} в старину, в прежние времена; {{tarjmisoli|revolyutsiyadan burungi }} дореволюционный;<br /> '''2 '''[[старинный]], [[древний]]; {{tarjmisoli|burungi narsa }} старинная вещь; {{tarjmisoli|burungilar }} древние {{izoh|(люди).<br /> }} }} 8oz37v8f96zjtb9tnzr9zlf19lxs3gt 0 27997 638464 626756 2026-05-09T08:35:43Z Yokubjon Juraev 8265 638464 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''togʻ''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|TOGʻ 'er sathining tepalikka nisbatan ancha ba — land koʻtarilgan qismi'. Uzohdan horayib koʻrinib turgan t o gʻ n i n g oʻrkachiga toʻlin oy minib oldi (Hamid Gʻulom). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli ta:gʻ tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, III, 118); oʻsha davrlardayoq a: unlisi — ning choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ЭСТЯ, III, 425; Devon, &gt; tagʻ^tâgʻ^{TILIDa bU UNLI} ^ ^unlisiga almashgan: ta:gʻ batanGG '°^{NaNING aka}togʻukasi (uning bolalariga nis-batan) . Togʻasining holidan xabarsiz Raxmash suzida davom eshdi (Abdulla Qodiriy). Qedimgi ™_iy tilda ham shunday maʼnoni anglaGn^ s^na' maʼnosini anglatgan tay oti bilan asli 'aka- maʼno -ni anglatgan agʻa otining birlashuvi natijasila zaga kelgan, bunda avval y undoshi talaffuz qilinmay quigan, shuning hisobiga birinchi boʻgʻidai PG^i chuziqlik kashf etgan, keyinchalik yoGma^n kelg^a unlilari bir choʻziq unliga birlashgan, soʻngra bu unli -^{NG ch}U³iqlik belgisi yoʻqolgan (ЭСТЯ, III, 128)- oʻzbek <a name<nowiki>=</nowiki>"bookmark19"></a>YE;*—_aGGdeG P"2? % bekcha tarjimasida taiy soʻziniig 'amai&quot; deb izox "nishi xato boʻlsa kerak, chunki amaki soʻzi &quot;otani^ aka—ukasi' maʼnosini anglatadi. jarlik^Uning tu'b iTG Tio &nbsp;&nbsp;&nbsp;^ qishin-yozin toʻxtamay ohib yotadi (M^OsimG^qXm^ TURkii tilda h_am shunday maʼnoni^n1lata_an ^oTas^ 130) Ue^R(G^{Da TZLaffuz} Qilingan (ПДП, 435; Devon, III 130) uzbek tilida p undoshi b undoshiga almashgan, ü un-lisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: toʻp &gt;&nbsp;toʻb &gt;&nbsp;^ TUBAN 'quyi', 'past'. Kema t u b a n Gy tilida tub otiga qadimgi joʻnalish kelishigining -1äÏ qushimchasini qoʻshib hosil qilingan (ЭСТЯ III 319) keTiT™ ^KeLISHIK '^(OʻSHIMChaS&quot; &nbsp;&nbsp;&nbsp;42 ketgan, u unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: toʻb + än <nowiki>=</nowiki> tübän &gt;&nbsp;Tubän. Bu soʻz oxiridagi -n qismini si — fat yasovchi qoʻshimcha deb tushunish ham mumkin, unda avval tüp otidan — ä qoʻshimchasi bilan feʼl yasalgan va undan —n qoʻshimchasi bilan sifat yasalgan boʻladi; -ä qoʻshimchasi qoʻshilganidan keyin p undoshi b undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: (toʻp + ä <nowiki>=</nowiki> tüpä- &gt;&nbsp;toʻbä-) + n <nowiki>=</nowiki> tübän &gt;&nbsp;tubän.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Yer yuzasining tevarak-atrofdagi tekislik, tepalik yoki boshqa balandlikka nisbatan yakka yoki qator holda baland koʻ-tarilgan, odatda, turli tosh, qatgiq jism-lardan iborat qismi. {{misol|{{ajrat|Togʻ}} tizmasi. {{ajrat|Togʻ}}jins-lari. {{ajrat|Togʻ}}ning koʻrki — tosh bilan, Odamning koʻrki — bosh bilan.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Koʻringan {{ajrat|togʻ}}-ning yirogʻi yoʻq.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|sht Lager {{ajrat|togʻ}}tagiga joylashgan. Sharqi-janubiy tomon ayla-na ketgan {{ajrat|togʻ}}.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}. ''Janubdan, keng va yashil bagʻirli Aravon to-gʻidan allalovchi.. salqin, sarin shabada esa boiishydi.'' M. Ismoiliy, Fargʻona t. o. {{misol|Uzoq-dan qorayib koʻrinib turgan {{ajrat|togʻ}} oʻrkachiga toʻlin oy minib oldi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}. {{misol|Olmosdek serqirra, oftobda choʻqqilari yar-qirab turgan baland qorli {{ajrat|togʻ}}lar koʻzni ola-di.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. {{misol|Atrofni osmon-oʻpar {{ajrat|togʻ}}lar oʻrab olgan..|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. 2 Aholi yashaydigan togʻli joy, oʻlka; togʻlik. {{misol|Oʻrganishda ham gap koʻp. Otaning oʻzi aitdi-ku, u {{ajrat|togʻ}}da tugʻilib, {{ajrat|togʻ}}da oʻsgan. Ha, u {{ajrat|togʻ}}ning oʻz odami.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Narsalarning baland (togʻ kabi) uyumi. {{misol|Yotib yeyishga {{ajrat|togʻ}} ham chidamaydi. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ {{misol|El xirmonida toʻplanayotgan "oq oltin" {{ajrat|togʻ}}larining qomati yulduzlar sari boʻy choʻzdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. '''4 '''{{koʻchma|uz}} Ogʻir yuk, mashaqqatli ish, tashvish, fob va sh.k. ramzi sifatida qoʻllanadi. {{misol|Gʻam {{ajrat|togʻ}}i. Yelkadan {{ajrat|togʻ}} agʻdarilganday boʻldi. yatOtabek goʻyo {{ajrat|togʻ}} ostida qolgan edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Shuncha tadbir bilan qochgani holda, diplomini esidan chiqar-ganidan Aʼzamni vahima {{ajrat|togʻ}}i yelkasidan bosdi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}}. {{misol|Har goʻsha-dan oqdi tinmay tilsiz faryod, Bosgan edi balo {{ajrat|togʻ}}i — zoʻr istibdod.|[[w:Gʻayratiy|Gʻayratiy]]}}. :Biri bogʻdan kelsa, biri togʻdan keladi Bir-biriga aloqasi boʻlmaydigan, aloqasi yoʻq ran, fikr-mulohazani qayd etadi. {{misol|Shokir ota oʻtirgan joyida hassasini yerga "doʻq" etib urdi, temirchining soʻzidan noroziligi-ni bildirib dedi: -Men bogʻdan gapirsam, sen {{ajrat|togʻ}}dan kelasan.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Ishongan ''(yoki'' suyangan) togʻi Madad, koʻmak beruvchi, shu jihatdan eng asosiy homiy boʻluvchi kimsa yoki narsa. {{misol|Oyjamol oʻzining suyangan {{ajrat|togʻ}}i deb bilgan Polvonning kelishi-ni nihoyatda orziqib kutardi.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. {{misol|Bugun hech ikkilanmay terim mashi-nalari va uning mexanizatorlarini paxta-korlarning qatordagi nori, suyangan {{ajrat|togʻ}}i, desa boʻladi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. Koʻnglini ''(yoki'' koʻksi-ni, dilini ...) togʻ qilmoq Ruhan juda shod (xursand) qilmoq. {{misol|Ayniqsa, mana bu yoiglar koʻnglimni {{ajrat|togʻ}} qilib yubordi.|[[w:R. Fayziy|R. Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}}. {{misol|Koʻksim {{ajrat|togʻ}} etgan}} — ''Vatan sevgisi.'' Yo. Mirzo. Togʻni ursa tolqon qiladigan Nihoyatda bahodir va shijoatli. {{misol|Bu yoqdagi qazuvchshshr ham Gʻulomjon, Barot polvon, Zamon singari {{ajrat|togʻ}}ni ursa tolqon qiladigan azamatlar edi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Togʻ-tosh (togʻu tosh) Togʻ va tosh qoplagan yer, joy. {{misol|..bu suye {{ajrat|togʻ}}u toshni toʻl-dirib yurgan qushlar, kavak-kandiklarda is-tiqomat qiladigan jonivorlardan ortmas. |[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. {{misol|Besh kun choʻlda, besh kun koʻlda, {{ajrat|togʻ}}da-toshda — qayerda molga oʻt bor desa, borib qoʻngan odammiz-da.|[[w:"Yodgor"|"Yodgor"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТОҒ}} == Tarjimalari == '''togʻ''' ===Tillar=== *{{agx}}: [[дагьар]] *{{os}}: [[хонх]] *{{tr}}: [[dağ]] *{{kjh}}: [[тағ]] *{{sah}}: [[хайа]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''togʻ'''<br /> [[гора]]; // [[горный]]; {{tarjmisoli|togʻ tizmasi }} горный хребет; {{tarjmisoli|togʻ etagi }} подошва горы, подножие горы; {{tarjmisoli|togʻ jinslari }} горные породы; {{tarjmisoli|togʻ choʻqqisi }} пик; '''toqqa chiqmoq '''взбираться на гору; {{tarjmisoli|togʻma-togʻ }} по горам; {{tarjmisoli|togʻ-togʻ }} целые горы, огромные кучи, нагромождения ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|xirmonlarda paxta togʻ-togʻ qilib uyilgan }} горы хлопка на хирманах; '''[[yelkamdan]] '''({{izoh|или '''}}[[ustimdan]]''') {{tarjmisoli|togʻ agʻdarilganday boʻldi }} у меня как будто гора свалилась с плеч; {{tarjmisoli|shu ish koʻzimga togʻ boʻlib koʻrinardi }} ({{izoh|букв}}. эта работа моим глазам казалась горой) эта работа мне казалась очень тяжёлой, трудной; {{tarjmisoli|biri bogʻdan kelsa, biri togʻdan keladi }} {{izoh|см}}. '''[[bogʻ]] I'''; {{tarjmisoli|* togʻ jambul }} {{izoh|бот}}. чабрец ползучий; {{tarjmisoli|togʻ murchi }} {{izoh|бот}}. авраамово дерево; {{tarjmisoli|togʻ piyoz }} {{izoh|бот}}. лук пскемский; {{tarjmisoli|togʻ rayhon }} {{izoh|бот}}. душица обыкновенная; {{tarjmisoli|togʻ sabzi }} {{izoh|бот}}. шренкия Голикке; {{tarjmisoli|togʻ terak }} осина; {{tarjmisoli|togʻ turbuti }} {{izoh|бот}}. ясенец белый; {{tarjmisoli|togʻ uzum }} название сорта винограда; {{tarjmisoli|togʻ zagʻcha }} альпийская галка; {{tarjmisoli|togʻ kaptar }} голубь скалистый; {{tarjmisoli|togʻ mayna }} синяя птица; {{tarjmisoli|togʻ chumchuq }} воробей каменный; {{tarjmisoli|togʻ qargʻa }} {{izoh|зоол.}} клушица.<br /> }} nar9n5ilwtuddujy9d40xvok4qjqxjy 0 28581 638485 626512 2026-05-09T11:25:14Z Yokubjon Juraev 8265 638485 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Apricots.jpg|thumb|oʻrikli mevali]] = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''oʻ-rik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Guli oq va pushti, mevasi esa oqish, sargʻish, qizgʻish ranglarda boʻladigan yirik daraxt. {{misol|{{ajrat|Oʻrik}} guli. {{ajrat|Oʻrik}} koʻchati.}} 2 Shu daraxtning danakli mevasi. {{misol|Oq {{ajrat|oʻrik}}. Oʻrik murabbosi.}} {{misol|Men goʻsht-yogʻni tashib boʻlib, hovlining toʻriga {{ajrat|oʻrik}} tergani bordim.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Juvon dasturxonga uchta arpa non, ikki-uch hovuch {{ajrat|oʻrik}} tashladi.|[[w:Qahhor|Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЎРИК}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} {{uz-botanika}} '''oʻrik''' {{-trans-|Meva| *{{sq}}: [[kajsi]] *{{fa}}: [[قیصی]] (qeysi) *{{en}}: [[apricot]] *{{ro}}: [[caisă]] *{{sh}}: [[кајсија]], [[kajsija]] *{{tr}}: [[kayısı]] |}} {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oʻrik'''<br /> [[абрикос]], [[урюк]]; // [[абрикосовый]], [[урюковый]], [[урючный]]; {{tarjmisoli|oq oʻrik}} белый урюк; {{tarjmisoli|qantak oʻrik}} название сорта сладкого абрикоса; {{tarjmisoli|oʻrik guli }} 1) цветы урюка; 2) время цветения урюка; {{tarjmisoli|oʻrik danagi }} косточки урюка; {{tarjmisoli|oʻrik daraxti }} абрикосовое дерево; {{tarjmisoli|oʻrik murabbosi }} абрикосовое варенье.<br /> }} oy2qbkfqzhmkc1cblogt6l8a5inpn21 0 34761 638452 563662 2026-05-09T07:32:41Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638452 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''das-tur-xon''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|<b>DASTURXON</b> s. dastarxon}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === |''f.'' — ovqat qoʻyiladigan mato; unga qoʻyilgan taomlar] 1 Oʻrtaga yozib, ustiga ovqat qoʻyiladigan maxsus mato, roʻzgʻor buyumi. ''Yomonning das-turxonidan yaxshining ustuxoni yaxshi.'' Maqol. ■■ A{{misol|oʻmri kulrang boʻz {{ajrat|dasturxon}}ni yozdi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}. {{misol|Xush kelibsizlar. Qani, {{ajrat|dasturxon}}ga marhamat.|[[w:S. A\mad|S. A\mad]]|Yulduz}}. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Oʻrtaga yozilgan shunday das-turxon va uning ustiga qoʻyilgan taomlar. {{misol|Toʻkin {{ajrat|dasturxon}}. Dasturxon bezamoq. Das-turxon tuzamoq. Dasturxonga boqqan doʻst emaye.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. nsh {{misol|Yurtimizning farovonligi, {{ajrat|dasturxon}}imizning toʻkinligi ana shu oq paxtadan.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|Shohona {{ajrat|dasturxon}} yozshgdi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. :Dasturxonga oʻtirmoq Ovqatlanishga oʻtirmoq. {{misol|Bu orada Hamza ham hujrasidan chiqib, {{ajrat|dasturxon}}gaoʻtirdi.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. Dasturxonga qaramoq ''(yoki'' qarab oʻtirmoq) Yeb-ichib oʻtirmoq. {{misol|Qani, {{ajrat|dasturxon}}ga qarang.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. Dasturxon yemoq Ziyofat yemoq. {{misol|Jamoamizning barchasi ham hozir boʻlib, {{ajrat|dasturxon}} yer erdik.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Gʻirvonlik Mallavoy}}. Dasturxon qilmoq Biror gapni \ar qayerlarda har kimlarga gapirib, ovoza qilib yurmoq, dastmoya qilib olmoq. {{misol|Siz kimga yaxshi koʻrinmoqchi edingiz, yolgʻon gapni {{ajrat|dasturxon}} qilib yuribsiz?|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Qadrim}}. {{misol|Choini ichib, piyolaning chetini kafti bshshn artarkan, yuragidagi dardini {{ajrat|dasturxon}} qilishga kirishdi.|[[w:"Yoshlik"|"Yoshlik"]]}}. Nonini yeb, dasturxoniga oyoq artmoq Yaxshilikka yomonlik qaytarmoq. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Mamlakat, jamiyat boyligi, rizq-roʻzi. {{misol|Biz mamlakatimiz ulkan {{ajrat|dasturxon}}iga.. oq oltinimizni qoʻshishimiz bilan faxrlanamiz.|[[w:R. Fayziy|R. Fayziy]]|Taʼzim}}. {{misol|Sendaqa paytimizda biz, nainki mashoq, ogʻzimizdagi nonimizni ham el {{ajrat|dasturxon}}iga qoʻyganmiz.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ДАСТУРХОН}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[داستىخان]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[dasturxon]]</b></br> <b>1 </b>[[скатерть]]; {{tarjmisoli|katak ~}} клетчатая скатерть; {{tarjmisoli|quroq ~}} лоскутная скатерть;</br> <b>2</b> [[скатерть]] ({{izoh|с угощением}}); [[стол]] ({{izoh|с яствами}}); {{tarjmisoli|~ga boqqan dust emas }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. кто смотрит на скатерть, тот не друг) кто дружит с тобой ради угощения, тот не друг; {{tarjmisoli|~ yozmoq, ~ qilmoq }} расстилать скатерть с угощением; угощать; {{tarjmisoli|~ bezatmoq, ~ tayyorlamoq, ~ yasatmoq }} накрывать на стол; {{tarjmisoli|~ni yigʻmoq }} 1) убрать скатерть; убрать со стола; 2) кончить трапезу; {{tarjmisoli|~i ochiq odam }} хлебосольный, гостеприимный человек; * {{tarjmisoli|~ qilmoq }} всюду говорить о чем-л., говорить (рассказывать) везде и всюду.</br> }} qpvcx5c6vq8to3kz8edlhuk39e1p1wn 0 35505 638421 564640 2026-05-09T06:43:22Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638421 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''doʻp-pi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Avra-astarli, koʻpincha qavima, pilta urilgan, tepa, kizak va jiyakdan tarkib topadigan guldor yoki gulsiz, toʻgarak yoki toʻrtburchak shakldagi bosh kiyimi. {{misol|Baxmal {{ajrat|doʻppi}}. Gilam {{ajrat|doʻppi}}. Hoji {{ajrat|doʻppi}}. Chust {{ajrat|doʻppi}}. Zar {{ajrat|doʻppi}}. Bosh omon boʻlsa, {{ajrat|doʻppi}} topshtr.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ''shsh [Sidiqjon'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Nima de-yishini bilmay, boshidan {{ajrat|doʻppi}}sini olib, u yoq-bu yogʻiga chertdi, tizzasiga qoʻyib, jiya-gini tortdi. A.|[[w:Qahhor|Qahhor]]|Qoʻshchinor chirok-lari}}. {{misol|Esiz yigitlik, esiz boshdagi {{ajrat|doʻppi}}yu beldagi qiyiq.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. :Tagdoʻzi doʻppi ''q.'' tagdoʻzi. {{misol|Yoʻlchi uchun oʻzi tayyorlagan yaxi/i tagdoʻzi {{ajrat|doʻppi}}ni kiydirdi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Tuye ''(yoki'' chust) doʻppi ''q.'' tuye 11. {{misol|Mansur jilmayar, chust {{ajrat|doʻppi}} kiyib olgan, oʻjar sochlari {{ajrat|doʻppi}}ni koʻtarib turardi.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga kuloqsol}}. {{misol|..ayniqsa yangi tus {{ajrat|doʻppi}} bilan qiyiqchasiga osilgan pichoq uni benihoya xursand qilib yubordi.|[[w:Oʻ. Usmonov|Oʻ. Usmonov]]|Saylanma}}. :Birovning doʻppisini birovga kiygizmoq Oʻzining foydasini koʻzlagan holda boshqa-larni aldab, laqillatib yurmok{{misol|Buni birovning {{ajrat|doʻppi}}sini birovga kiygizish deydi. |[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}. Doʻppini almashtir-gandek Juda oson, qiyinchilik tugʻdirmay-digan. {{misol|Bosh omon boʻlsa, ish topish {{ajrat|doʻppi}}ni ashashtirishga oʻxshash bir narsa. A.|[[w:Obid-jon|Obid-jon]]|Akang karagʻay Gulmat}}. Doʻppini yerga quyib Xotirjamlik bilan, bamaylixotir, diqkatni bir joyga toʻplab. {{misol|Ketidan pacha-vasi chiqmasligi uchun, {{ajrat|doʻppi}}ni yerga qoʻyib.. oʻylab koʻring oldin.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Doʻppining tagida odam bor "Ehtiyot boʻl", "siringni sakda, laqillab gapiraverma" maʼnolaridagi ibora. Doʻppini osmonga otmoq ''(yoki'' irgʻitmoq, tashlamoq) Ortiq darajada quvonmoq, nihoyatda xursand boʻlmoq. {{misol|Bu yerda ikki-uch ovora boʻlib, ish bitirgan odam {{ajrat|doʻppi}}sini osmonga otib xursand boʻladi. |[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. Doʻppisini ol desa, kallasini ''(yoki'' boshini) olmoq Biror ishni lozim boʻlganidan ham oʻtkazib, ortik darajada va qoʻpol qilib bajarmok{{misol|Tasaddugʻingiz ketay, {{ajrat|doʻppi}}sini olib kel desangiz, axir biz jallod.. boilini kesib keltiramiz-da.|[[w:Xamza|Xamza]]|Boy ila xizmatchi}}. Doʻppisi yarimta Ishi joyida, gʻam-tashvishi yoʻk, parvoyi falak, begʻam. {{misol|Bizning “sartiya&quot; juda begʻam.. hech nima boʻlmaganday, {{ajrat|doʻppi}}si yarimta! Hal-qumigacha qarzga botganini oʻzi sezmay qoladi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Doʻppi tor kel-ganda 1) ish qistalang boʻlgan yoki noiloj qolgan vaktda. {{misol|{{ajrat|Doʻppi}} tor kelib qoladigan vaqtlarda kabob qilib yuboramiz.}} M. Muxamedov, Qaxramon izidan; '''2''') kamchilik, yetishmovchilik yuz berganda. {{misol|Oʻylab qarasam, {{ajrat|doʻppi}} tor ekan. Kattaroq ish qilishga qoʻli-miz kalta ekan.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Ixlos}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ДЎППИ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[دوپپا]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[doʻppi]]</b></br> [[тюбетейка]]; {{tarjmisoli|chust ~ }} чустская тюбетейка ({{izoh|чёрная с белыми узорами}}); {{tarjmisoli|bosh omon boʻlsa, ~ topiladi }} {{izoh|посл}}. была бы цела голова, а тюбетейка найдётся; {{tarjmisoli|* ~si yarimta }} ({{izoh|букв}}. у него тюбетейка набекрень) он живёт припеваючи; {{tarjmisoli|~ni yerga qoʻyib oʻylamoq }} ({{izoh|букв}}. думать, положив тюбетейку на пол) обдумать хорошенько, серьёзно продумать; {{tarjmisoli|~ tor kelganda }} ({{izoh|букв}}. когда тюбетейка становится тесной) когда приходится туго.</br> }} l3nu6ye0myg464r9tosaqd95qytyswr 0 38132 638432 569527 2026-05-09T06:56:44Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638432 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''if-ti-xor''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''[a.'' - faxrlanish, maqtanish] 1 Shon-sharaf hissi; faxr. ''Chol'' oʻgʻliga, uning tez-tez qimirlayotgan kala-miga qarab-qarab, jim oʻtirar, koʻzlarida otalik mehri va iftixor sezilardi. H. Ahmar, Kim haq? 2 Shon-sharaf keltiruvchi, faxrlansa arziydigan ish, kimsa yoki narsa. {{misol|Yoshlar — bizning {{ajrat|iftixor}}imiz. Alisher Navoiy — ma-daniyatimizning {{ajrat|iftixor}}i. Paxta oʻzbek xal-Kining milliy {{ajrat|iftixor}}idir.}} nsh {{misol|Seni jon-dan sevarman, shonu shavkat, {{ajrat|iftixor}}imsan, Sharaf-shon senga boʻlsin, oʻzbegimsan, pax-takorimsan.|[[w:Voqif|Voqif]]}}. :Iftixor qilmoq Faxrlanmoq. {{misol|Sizday oʻgʻlonlarni ulgʻaytirgan xalk, Otaning haqqi bor, qilsa {{ajrat|iftixor}}.|[[w:Gʻ. Gʻulom|Gʻ. Gʻulom]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ИФТИХОР}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئىپتىخار]] {{Tarjimalar | }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[iftixor]]</b></br> [[гордость]]; {{tarjmisoli|~ qilmoq, ~ etmoq }} гордиться.</br> }} cm3x5qvpd8cumxz9hf80b6xgyhbvrcg 0 40448 638409 625555 2026-05-09T05:31:04Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638409 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ki-shi-lik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''i nsoniyat; insonga (odamga) oid. {{misol|{{ajrat|Kishilik}} tarixi. {{ajrat|Kishilik}} jamiyati.}} a {{misol|Mehnat {{ajrat|kishilik}}ka azaldan yoʻldosh.|[[w:"Guldasta"|"Guldasta"]]}}. {{misol|Kishilar erkin yashashdan-gina, bilim olishdangina mahrum etilib qol-may, hatto shunday bir oddiy {{ajrat|kishilik}} fa-zilatidan — sevmoq, sevilmoqdan ham mah-rum etilgan ekan.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. 2 Mehmondorchilik, turli yigʻin va shu kabilarga kiyiladigan kiyim; koʻcha kiyimi. {{misol|Uy-ligini topmagan {{ajrat|kishilik}}ni toʻzdirar.|[[w:Ma-qol|Ma-qol]]}}. ■■ {{misol|Xadicha xola sandiqdan amirkon ka-vush-mahsisini, {{ajrat|kishilik}} uchun deb olib qoʻygan surp koʻylagini.. doka roʻmolini oldi.|[[w:T. Alimov|T. Alimov]]|Sovgʻa}}. {{misol|-Oyi, ertaga bozorga tushib, {{ajrat|kishilik}}ka bitta shimu bir pinjak [pidjak] olsam deyman, — dedi Ahmadjon. A. |[[w:Muxtor|Muxtor]]|Davr mening taqsirimda}}. 3 Sanoq son yoki miqdor bildiruvchi soʻzlar bilan qoʻllanganda: 1) kishidan iborat, kishidan tashkil topgan. {{misol|Besh {{ajrat|kishilik}} komissiya,}} m {{misol|Shayboniyxon.. shaharda besh yuz {{ajrat|kishilik}} qoʻshin qoldirib, oʻzi asosiy lash-karlari bilan shahardan narida Xoʻja Diy-dor degan joyni qarorgoh qilgan edi.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Yulduzli tunlar; 2) kishiga, odamga moʻljallangan}}. {{misol|Uch {{ajrat|kishilik}} xona. Oʻn {{ajrat|kishilik}} palov. Korxonaning ming {{ajrat|kishilik}} dangʻillama klubi qurib bitkazildi.}} :Kishilik olmoshi ''tlsh.'' Shaxs bildiruvchi olmoshlar ''{men, sen, u, biz, siz'' kabi). kishisiz {{kam qoʻll.|uz}} '''1 '''Hech kim boʻlma-gan, odam yashamaydigan, kimsasiz. ''Kishisiz joy. Kishisiz orol.'' 2 Qarovchi odami yoʻq; qarovchisiz, kimsasiz, yolgʻiz. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КИШИЛИК}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[كىشىلىك]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''kishilik'''<br /> '''1 '''[[человечество]]; // [[человеческий]]; {{tarjmisoli|ilgʻor va progressiv ~}} передовое и прогрессивное человечество; {{tarjmisoli|~ jamiyagi }} человеческое общество; {{tarjmisoli|~ hayoti }} человеческая жизнь;<br /> '''2''' [[рассчитанный]] [[на]]... [[человек]]; [[состоящий]] [[из]]... [[человек]]; {{tarjmisoli|uch ~ joy }} место на три человека; место для троих; {{tarjmisoli|25 ~ brigada }} бригада, состоящая из 25 человек; {{tarjmisoli|koʻp ~ miting }} многолюдный митинг;<br /> '''3 '''{{izoh|грам}}. [[личный]]; {{tarjmisoli|~ olmoshi }} личное местоимение; {{tarjmisoli|* ~ kiyim }} праздничная (выходная, парадная) одежда.<br /> }} q59xiedfixrnk6fyij29z6r71dhyq8o 0 40521 638441 584080 2026-05-09T07:01:38Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638441 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = === Sinonimlari === === Antonimlari === == == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qov-gʻa''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{shv.|uz}} Yogʻoch paqir. {{misol|..ikki mesh suv sigʻarli {{ajrat|qovgʻa}}.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qullar}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == qovgʻa 11 == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qov-gʻa''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Ichi gʻovak va yumshoq, bardiga oʻxshash uzun boʻlib oʻsadigan koʻp yillik oʻsimlik; qoʻgʻa (odatda boʻyincha yasash, qovun osib saqlash uchun ishlatiladi). {{misol|Qovun poʻchogʻi yerga tushganiga allamahal boʻldi. Xode may Xorazm qovunlari {{ajrat|qovgʻa}}ga osiladi.|[[w:Guliston|"Guliston"]]}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚОВҒА}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>qovgʻa I<br /> </b>[[ситник]] ({{izoh|трава}}).<br /> <br /> '''qovgʻa II'''<br /> [[деревянное]] [[ведро]], [[бадья]].<br /> }} c33ltn9xdzd759fpijviedmgpyioj4m 638442 638441 2026-05-09T07:02:04Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638442 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = === Sinonimlari === === Antonimlari === == == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qov-gʻa''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{shv.|uz}} Yogʻoch paqir. {{misol|..ikki mesh suv sigʻarli {{ajrat|qovgʻa}}.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == qovgʻa 11 == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qov-gʻa''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Ichi gʻovak va yumshoq, bardiga oʻxshash uzun boʻlib oʻsadigan koʻp yillik oʻsimlik; qoʻgʻa (odatda boʻyincha yasash, qovun osib saqlash uchun ishlatiladi). {{misol|Qovun poʻchogʻi yerga tushganiga allamahal boʻldi. Xode may Xorazm qovunlari {{ajrat|qovgʻa}}ga osiladi.|[[w:Guliston|"Guliston"]]}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚОВҒА}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>qovgʻa I<br /> </b>[[ситник]] ({{izoh|трава}}).<br /> <br /> '''qovgʻa II'''<br /> [[деревянное]] [[ведро]], [[бадья]].<br /> }} 3dxzyhu6a0wom5ydibzlw6v3mbs0jls 638443 638442 2026-05-09T07:02:34Z Yokubjon Juraev 8265 /* qovgʻa II */ 638443 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = === Sinonimlari === === Antonimlari === == == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qov-gʻa''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{shv.|uz}} Yogʻoch paqir. {{misol|..ikki mesh suv sigʻarli {{ajrat|qovgʻa}}.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == qovgʻa II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qov-gʻa''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Ichi gʻovak va yumshoq, bardiga oʻxshash uzun boʻlib oʻsadigan koʻp yillik oʻsimlik; qoʻgʻa (odatda boʻyincha yasash, qovun osib saqlash uchun ishlatiladi). {{misol|Qovun poʻchogʻi yerga tushganiga allamahal boʻldi. Xode may Xorazm qovunlari {{ajrat|qovgʻa}}ga osiladi.|[[w:Guliston|"Guliston"]]}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚОВҒА}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>qovgʻa I<br /> </b>[[ситник]] ({{izoh|трава}}).<br /> <br /> '''qovgʻa II'''<br /> [[деревянное]] [[ведро]], [[бадья]].<br /> }} 4gssdfyppau53um2er165d3w6hm45or 0 43653 638455 576117 2026-05-09T07:35:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638455 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''mil-liy''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''[a.'' — xalqona, millatga tegishli; diniy] 1 Biror millatning, xalq-ning oʻziga xos boʻlgan, uning xususiyatlari-ni ifodalovchi. {{misol|Milliy madaniyat. Milliy musiqa. Milliy kiyim. Milliy meʼmorchilik. tsh Bogʻdagi maxsus paviloiarda {{ajrat|milliy}} ta-omlar tayyorlab sotilmoqda.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. 2 Biror mamlakatga, davlat va uning aholisiga oid. {{misol|Respublikamizning {{ajrat|milliy}} bayrogʻi. Milliy daromad. sht Oʻrta Osiyoda ilk bor respublikamizda 1976 yil sentyabri-da Zomin {{ajrat|milliy}} parki taʼsis etildi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. 3 Millat bilan bogʻliq, millatiga koʻra boʻlgan. {{misol|Men irqiy va {{ajrat|milliy}} ayirma va kam-sitishlar odamlarni eng zaif jonivordan ham kuchsiz va mute qilib tashlagan oʻlkalar-ni koʻrganman.|[[w:Zulfiya|Zulfiya]]|Choʻqqilar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МИЛЛИЙ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[مىللىي]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[milliy]]</b></br> [[национальный]]; {{tarjmisoli|shaklan ~, mazmunan sotsialistik madaniyat }} культура, национальная по форме, социалистическая по содержанию; {{tarjmisoli|~ daromad }} национальный доход; {{tarjmisoli|~ masala }} национальный вопрос; {{tarjmisoli|~ siyosat }} национальная политика; {{tarjmisoli|~ boylik }} национальное богатство; {{tarjmisoli|~ til }} национальный язык; {{tarjmisoli|~ cholgʻu asboblari }} национальные музыкальные инструменты.</br> }} brbrqpqncrc51hb3xpgmknanwwtcuae 0 44362 638417 623728 2026-05-09T05:37:10Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638417 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''mus-ta-bid''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|arab.]]'' – oʻz xohishicha ish qiluvchi; [[zolim]], [[zulmkor]]; == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Mutlaq hokimiyatga ega boʻlgan hokim, istibdod egasi. {{misol|Azizbek Turkiston xonligining eng zolim va {{ajrat|mustabid}} sanalgan beklarining biri va uning oʻz qaramogʻida boʻlgan Toshkent aholisiga qilgan zulmlari Fargʻonaga doston. |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar.}} {{misol|{{ajrat|Mustabid}} shohlarning razolati ham shundaki, ular faqat oʻz nomlari emas, balki oʻz eli nomiga ham dogʻ tushirishga qodirdirlar. |[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Koʻhna dunyo.}} {{misol|{{ajrat|Mustabid}} tuzum mafkurachilari eliga sadoqatli, obroʻ-eʼtiborli odamlarni yoʻq qilish payida boʻlganlar.|[[w:M. Qoʻshjonov|M. Qoʻshjonov]]|Diydor.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МУСТАБИД}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[مۇستەبىت]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[mustabid]]</b></br> {{izoh|уст. книжн.}} [[деспот]], [[тиран]]; [[деспотический]], [[тиранический]]; {{tarjmisoli|~ usuldagi idora }} деспотический образ правления.</br> }} p668ic8k45wqloc8qvm7avgq9h2ygql 0 46336 638402 627176 2026-05-09T05:20:05Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638402 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''pay-do''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|'''PAYDO''' : Bu tojikcha ot asli 'voqe' maʼnosini anglatib ({{ТжРС}}, 295), 'yuzaga kel-' maʼnosini anglatadigan paydo boʻl- feʼli tarkibida ishlatiladi ({{OʻTIL}}, I, 567).}} ''[[w:Fors tili|f.]]'' Ijuj — koʻrinadigan, koʻri-narli; aniq; ochiq-oydin == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === : paydo boʻlmoq 1) yuzaga kelmoq, yaratilmoq. {{misol|Keyingi yillarda Xiva atrofida yangicha tarzda qurilayotgan qishloqlar {{ajrat|paydo}} boʻlayotgan edi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. {{misol|[Boy:] Bu Eishat, bu Toitat deb koʻrsata bersak, oramizda fitna {{ajrat|paydo}} boʻ-ladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar; 2) qayer-dandir kelib qolmoq, hozir boʻlmoq}}. {{misol|Azizxon suvda miriqib shoʻngʻib, qulochkashlab suzib yurarkan, uning tepasida Joʻra polvonning qorasi {{ajrat|paydo}} boʻldi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Suvi qochgan non, olmachoy bilan nonushta qilisha-yotganda, Gadoyvoy {{ajrat|paydo}} boʻldi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Feruza}}. {{misol|Darrov qalam-daftarni olib Bayon-qul aka {{ajrat|paydo}} boʻldi. S.|[[w:Siyoyev|Siyoyev]]|Yorugʻlik; 3) koʻrinmoq, koʻzga tashlanmoq}}. {{misol|Koʻp qavatli binolar goh bulutlar soyasiga qoʻshilib, yoʻq boʻlib ketadi, goh yana quyosh chiqib, olamga issiq-issiq nur sochganda, qaytadan {{ajrat|paydo}} boʻladi.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Uch ildiz; 4) yaratilmoq, kelib chiqmoq}}. {{misol|Yerda hayotning {{ajrat|paydo}} boʻlishi. }}n {{misol|Tosh Eronga oʻtdi va salkam yuz yildan soʻng unda "Kojar Fathali shoh sulton (hijriy 1242 yil)" degan yozuv {{ajrat|paydo}} boʻldi.|[[w:S. Karomatov|S. Karomatov]]|Oltin qum; 5) namoyon boʻlmoq, aks etmoq (his-tuygʻu, kechinma kabilar haqida)}}. {{misol|Anvar Muqaddamning chehrasida bir lahza gʻam soyasiga oʻxshash allaqanday hayrat {{ajrat|paydo}} boʻla boshlaganini payqab oldi. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Koʻklamda odamlar koʻnglida koʻtarinkilik {{ajrat|paydo}} boʻla-di.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. Paydo qilmoq ''(yoki'' etmoq) Vujudga, yuzaga keltirmoq, chiqarmoq. {{misol|Qanot {{ajrat|paydo}} qilmoq. Havas {{ajrat|paydo}} qilmoq. Hasad {{ajrat|paydo}} qilmoq.}} m {{misol|Qimiz kayfi, ot minish zavqi unga goʻyo qanot {{ajrat|paydo}} qilib uchirdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Nonning xomi gard {{ajrat|paydo}} qilar, Goʻshtning xomi dard {{ajrat|paydo}} qilar.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ПАЙДО}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[پەيدا]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = {{tarjmisoli|paydo:<br /> paydo boʻlmoq }} 1) появляться; {{tarjmisoli|kolxozlarda yangi mashinalar paydo boʻldi }} в колхозах появились новые машины; 2) возникить;{{tarjmisoli| yerda hayotning paydo boʻlishi }} возникновение жизни на земле; {{tarjmisoli|paydo qilmoq }} вызывать к жизни; выращивать; {{tarjmisoli|qanot paydo qilmoq }} 1) {{izoh|прям. и перен}}. опериться; 2) {{izoh|перен}}. окрыляться; {{tarjmisoli|kibr-havo paydo qilmoq }} высокомерничать, зазнаваться, вести себя надменно.<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] mtgu1fqabv3srilgcetflyqbrdx9065 0 48210 638412 620104 2026-05-09T05:34:26Z Yokubjon Juraev 8265 638412 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == savdo I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''sav-do''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|III|'''SAVDO''' I Bu tojikcha ot 'oldi-sotdi muomadasi' maʼnosini anglatadi ({{ТжРС}}, 334; {{OʻTIL}}, II, 7). Oʻzbek soʻzlashuv tilida bu ot sovda shaklida ham aytiladi; shunga koʻra oʻzbek tilida yasalgan savdolash- feʼli ham sovdapash- tarzida aytiladi.}} [[w:Fors tili|f.]] سودا — oldi-sotdi, savdo-sotiq; oldi-sotdi bitimi === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== '''1''' Tovarni sotish, ayirboshlash bilan bogʻliq boʻlgan ikki tomonlama munosabatga doir muomala; oldi-sotdi, savdo-sotiq. {{misol|Savdo xodimi. Savdo korxonasi. Tashqi {{ajrat|savdo}}.}} m {{misol|Bir kuni qaynotasi Yodgorga maslahat soldi: -Qachongacha qishlik-qirovlik kunlardayam loy changallab yurasiz. {{ajrat|Savdo}}ga kiring. {{ajrat|Savdo}}da gap koʻp.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloqsol}}. {{misol|Uzingizga malum, {{ajrat|savdo}} ahli zararni yoq-tirmaydigan, foydatalab xalq boʻladi.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. {{misol|Birorta odam {{ajrat|savdo}} sohasida ishlasa, darrov odamlarning miyalariga egri fikr keladi.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. '''2''' Oldi-sotdi muomalasida molning nar-xi toʻgʻrisidagi tortishuv. {{misol|Bozorning oʻrta-sida qovun-tarvuzlar uyulib yotibdi. {{ajrat|Savdo}} avjida.|[[w:R. Fayziy|R. Fayziy]]|Sen yetim emassan}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Savdo-sotikdan tushgan pul. {{misol|Bugungi {{ajrat|savdo}} yuz ming soʻmga yetdi.}} :Umr savdosi Oʻgʻil uylantirish, qiz uza-tish haqidagi kelishuv. {{misol|Umr {{ajrat|savdo}}si — qi-yin {{ajrat|savdo}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ {{misol|Men umr {{ajrat|savdo}}si ishida ixtiyorni [Haydaralining] oʻziga qoʻyish lo-zimligini va Haydarali bu sohada yanglish-maganligini aytib, boʻlajak kelinni taʼ-rifladim.|[[w:T. Toʻla|T. Toʻla]]|Chaqar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === == savdo II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''sav-do''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === : ''[[w:Arab tili|a.]]'' سوداء ''—'' (qora) [[safro]], [[oʻt]] === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== '''1''' Inson hayotida uchraydigan gʻam-tashvish, mashaqqat va kulfat, mushkul holatlar. {{misol|Nizomjon oʻz boshiga tushadigan {{ajrat|savdo}}larning xuddi shu daqiqadan boshlanishini qayoqdan bilsin.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Har {{ajrat|savdo}}ga koʻnadi bandaning boshi, Toʻkilar kuyganning koʻzidan yoshi.|[[w:"Yusuf va Ahmad"|"Yusuf va Ahmad"]]}}. {{misol|Gulnoz Labzak arigʻi boʻylab.. yelib borar ekan, urush oʻz boshiga solgan {{ajrat|savdo}}larni oʻylar edi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Toshkent-liklar}}. {{misol|Men boʻlsam koʻzimni qaygadir tikib Oʻylardim: dunyoning {{ajrat|savdo}}si shumi?A..|[[w:Ori-pov|Ori-pov]]}}. '''2''' Biror narsa, kimsa dardiga oʻta beri-lish holati. {{misol|Ishq {{ajrat|savdo}}si. Ayriliq {{ajrat|savdo}}si. }}n {{misol|Hamisha xavfda koʻnglum bu muhabbat intihosidin, Meni ham etmasa majnun de-bon Raʼnoning {{ajrat|savdo}}si.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}}. {{misol|Dunyoekan.. Ishq degan {{ajrat|savdo}} Bormi faqat mening boshimda?!|[[w:E. Vohidov|E. Vohidov]]}}. :Farzand savdosi Farzand tufayli yoki farzanddan ayrilish natijasida boshga tushgan gʻam-gʻussa, tashvish. {{misol|Seni ado qilmish farzand {{ajrat|savdo}}si, Egningga kiyibsan motam libosi.|[[w:Mirtemir|Mirtemir]]|Asarlar}}. '''3 '''''esk. tib.'' Inson aʼzosidagi toʻrt xil suyuqlikning biri. {{misol|Ibn Sino {{ajrat|savdo}}yilik kasalini {{ajrat|savdo}} xiltining oshib ketishi natijasida paydo boʻladigan ruhiy kasamik deydi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. {{misol|Tabobatda inson aʼzolarida toʻrt xil suyuqlik boʻlib, bular — qon, safro, balgʻam va {{ajrat|savdo}}dan iborat.|[[w:K. Mahmudov|K. Mahmudov]]|Oʻzbek tansiq taomlari}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|САВДО}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[سودا]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>savdo I<br /> </b>[[торговля]], [[торг]]; [[купля-продажа]]; // [[торговый]]; {{tarjmisoli|koʻtara savdo }} оптовая торговля; {{tarjmisoli|chakana savdo }} 1) мелочная торговля; 2) розничная торговля, розница; {{tarjmisoli|qul savdosi }} {{izoh|ист}}. работорговля; '''savdo ministrligi '''министерство торговли; {{tarjmisoli|savdo kapitali }} {{izoh|эк}}. торговый капитал; {{tarjmisoli|savdo qilmoq}} 1) торговать, 2) рядиться, торговаться, совершать торг; заключать торговую сделку; {{tarjmisoli|savdoni pishirmoq }} договориться о цене ({{izoh|при купле или продаже}}); {{tarjmisoli|savdo-sotiq }} купля-продажа; {{tarjmisoli|* umr savdosi }} ({{izoh|букв}}. сделка жизни) женитьба; замужество; {{tarjmisoli|Bu ot savdosi emas, umr savdosi }} (П. Турсун, «Ўќитувчи») Это не покупка коня, а сделка на всю жизнь.<br /> <br /> '''savdo II'''<br /> '''1 '''[[заботы]], [[хлопоты]]; [[тяготы]]; [[житейские]] [[трудности]]; {{tarjmisoli|Qora sochim oʻsib qoshimga tushdi, Ne savdolar mening boshimga tushdi }} (Муќимий) Мои чёрные волосы отросли до бровей. Какие тяготы выпали на мою долю;<br /> '''2 '''{{izoh|уст. книжн}}. [[страсть]], [[страстная]] [[любовь]]; {{tarjmisoli|ishq savdosi }} любовная страсть; любовные переживания; {{tarjmisoli|u pul savdosiga tushib qolgan }} он помешался на деньгах.<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] jhlf81k4aqkakvfb7ypqfbjy0ea5pjy 0 48254 638469 585969 2026-05-09T09:23:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 638469 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''sa-gʻir-xo-na''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == sagʻir + xona == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{esk.|uz}} Yetimxona; mehribonlik uyi. {{misol|Oblastda.. ota-onasiz qolgan bolalarni boqish, tarbiyalash maqsadida {{ajrat|sagʻirxona}}lar ochildi.|[[w:M. Oʻrinxoʻjayev|M. Oʻrinxoʻjayev]]|Unutilmas kunlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|САҒИРХОНА}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sagʻirxona'''<br /> [[детский]] [[приют]]; {{tarjmisoli|Oblastda... ota-onasiz qolgan bolalarni boqish, tarbiyalash maqsadida sagʻirxonalar ochildi }} (М. Ўринхўжаев, «Унутилмас кунлар») В области были открыты детские приюты, в которых детей кормили и воспитывали.<br /> }} nw54i9a6jblwn72b4p3q6aji2xo342m 0 49312 638406 620200 2026-05-09T05:28:55Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638406 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''sin-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|SIN— ' boʻlaklarga ' ajral—', ' parchalan—'. Koʻza kunda sinmaydi, kunida s i n a d i (Maqol). Bu süz qadimgi turkiy tilda ' boʻlaklarga ajrat—', 'parchala-' maʼnosini anglatgan sï- (ПДП, 423; Devon, III, 266; DS, 502) feʼlidan 'oʻzlik' maʼnosini ifoda — lovchi n qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (PLP, 424; Devon, II, 37; DS, 503); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: sï- + n <nowiki>=</nowiki> sïn- &gt;&nbsp;sin-}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Parchalanmoq, maydalan-moq, boʻlaklarga ajralmoq, uzilmoq. {{misol|Shisha {{ajrat|sin}}di. Qalam {{ajrat|sin}}ib soldi. Koʻza kunda {{ajrat|sin}}-maydi, kunida {{ajrat|sin}}adi.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Qayin darax-tining egilgani —{{ajrat|sin}}gani, Er yigitninguyal-gani}} — ''oʻlgani.'' Maqol. a {{misol|Qoʻlidagi dasta-langan paxta gulli piyoladan biri yerga tu-shib, chil-chil {{ajrat|sin}}di.|[[w:T. Ashurov|T. Ashurov]]|Oqot}}. {{misol|Oyogʻing-ning ostida nogoh Chirs etar-u, {{ajrat|sin}}ib tushar shox..|[[w:X. Davron|X. Davron]]|Bolalikning osmoni}}. {{misol|Yel ketma-ket boʻkirar, bunga chiday olmagan shox-shabbalar sars-surs {{ajrat|sin}}ar.. edilar. A.|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 2 Zarb yeb shikastlanmoq, parchalanmoq (gavda suyaklari haqida). {{misol|Umar bilagi {{ajrat|sin}}ib, boshi yorilib, tuprotsda behush yotardi.|[[w:S. Yunusov|S. Yunusov]]|Kutilmagan xazina}}. :Beli sinmoq 1) beli shikastlanmoq. {{misol|Meʼmor Najmiddin Buxoriy koʻtargan alam-ni fil koʻtarsa, beli {{ajrat|sin}}ardi.}} Mirmuhsin, Meʼmor; 2) {{koʻchma|uz}} zarbaga uchramoq, xona-vayron boʻlmoq. {{misol|[Azizboy:] Ho, ho.. Koʻp chi-ranma, Poʻlat! Azizboy bilan olishganlardan koʻpining beli {{ajrat|sin}}ib ketgan-a!|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Sharq tongi}}. Boshida kaltak sinmoq ''q.'' kal-tak. 3 Shikastlanib ishdan chiqmoq, yaroqsiz holga kelmoq. {{misol|Arava {{ajrat|sin}}di, hoʻkiz oʻldi.|[[w:Ma-qol|Ma-qol]]}}. n {{misol|-Xafa boʻlmang, aka, — dehqonning yelka{{ajrat|sin}}i qoqib yupatdi Yoʻlchi, — falokat emas}} — {{misol|arava {{ajrat|sin}}adi, tuzatiladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Sin}}gan sozi qaytadan Tilga kirganday, Xazon boʻlgan bahori Gulga kirganday.|[[w:Gʻayratiy|Gʻayratiy]]}}. '''4 '''{{koʻchma|uz}} Konkurensiyada, raqobatda yen-gilmoq, bankrotlashmoq, xonavayron boʻlmoq. {{misol|[Saidahmad:] Zamon juda loyqalanib ketyapti, hali qarasang, u boy {{ajrat|sin}}ibdi, hali qarasang, bu boy.|[[w:Oybek|Oybek]]|Ulugʻ yoʻl}}. '''5 '''{{koʻchma|uz}} Maʼnaviy zarba olmoq. {{misol|Odamning koʻngli nozik boʻladi: bir kichkina narsa bilan yo {{ajrat|sin}}adi, yo koʻtariladi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Bizning roman}}. {{misol|-Agar bolaning ruhi {{ajrat|sin}}sa, shunaqa betga chopar, kattaga soʻz qayta-radigan, qaysar boʻladi, — dedi [Akbarxoʻja]. |[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. '''6 '''{{koʻchma|uz}} Yengilmoq, mahv boʻlmoq. {{misol|Sinmas iroda. Haqiqat bukiladi, ammo {{ajrat|sin}}maydi. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. :Beli sinmagan pul Yangi, shaldiroq pul. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СИНМОҚ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[سۇنماق]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sinmoq'''<br /> '''1 '''[[ломаться]], [[разбиваться]]; [[надломиться]]; [[раздробиться]]; '''qalam sindi '''карандаш переломился; '''shisha sindi '''бутылка разбилась;<br /> '''2 '''[[обанкротиться]], [[стать]] [[банкротом]], [[разориться]], [[прогореть]]; '''Dadam sindi, doʻkonchasini yigʻishtirib, uy ichiga qamalib oldi '''(Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Мой папаша прогорел, закрыл свою лавчонку и сидит затворником дома; '''boshida kaltak sinadi '''({{izoh|букв}}. палка ломается на его голове) ему всё время достаётся; его всё время бьют;{{tarjmisoli| qoʻl sinsa sinmoq yeng ichida }} ({{izoh|букв}}. если рука и сломается - внутри рукава); {{izoh|соотв}}. не выносить сора изизбы; '''* beli sinmagan pul '''новенький, хрустящий банкнот.<br /> }} jmh7bfb6i4vuvxsh800yo53i1lhjxgp 0 50076 638404 589764 2026-05-09T05:27:26Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638404 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''sun-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''esk. kam qoʻll.'' Tutmoq; uzatmoq. ''-Agar yoʻq deganingizda, boshingizdan quyib yuborar edim, — dedi novchadan kelgan bir yigit.. unga [pahlavonga'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''may kosasini su nar ekan.'' M. Osim, Sehrli soʻz. {{misol|Ichiga shabnam yigʻilgan lolaqizgʻa!doq.shr unga [kapalakgulga] mayi nob {{ajrat|sun}}ar edilar.|[[w:M. Osim|M. Osim]]|Karvon yoʻllarida}}. :Boʻyin sunmoq ''ayn.'' boʻysunmoq. {{misol|Nomardlar-ga aslo {{ajrat|sun}}ma boʻyningni, Puch yongʻoqqa toʻl-diradi qoʻyningni.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СУНМОҚ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[سۇنماق]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sunmoq:'''<br /> {{tarjmisoli|[[boʻyin]] sunmoq <nowiki>=</nowiki> [[boʻysunmoq]]}} .<br /> }} p4lsefm7xxe22lgydinzd068slmvbh1 0 51295 638446 618290 2026-05-09T07:05:24Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638446 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''taʼ-sir''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|a.]]'' j^h — (xotirida) iz, asar qoldirish, taʼsir qilish == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Tashqi omil-larning kishi yoki narsa holatini oʻzgar-tirish, qoʻzgʻash xususiyati va uning natija-si. {{misol|Taʼsir va aks {{ajrat|taʼsir}}. Oʻzaro {{ajrat|taʼsir}}. Dorining {{ajrat|taʼsir}}i. Issiqlikning {{ajrat|taʼsir}}i. Oʻqituvchining bolalarga {{ajrat|taʼsir}}i. Taʼsir kuchi. Ijobiy {{ajrat|taʼsir}} koʻrsatmok■}} ™ ''Soʻnggi kunlarda Navoiydan kelgan xatning taʼ-sirida /organ Bobur Hirotdan gap ochdi.'' P. :Qodirov, Yulduzli tunlar. {{misol|Kuni boʻyi bir stakan aroq yoki vinoning {{ajrat|taʼsir}}ida yuradi. |[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. {{misol|Yerda tunov kuni yoqqan yomgʻirning {{ajrat|taʼsir}}i bor. Jangchilarning yurishini ogʻirlashtiradi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}. :Taʼsir qilmoq ''(yoki'' etmoq) Taʼsiri yuza-ga chiqmoq, sezilmoq; taʼsir bildirmoq, oʻt-kazmoq. {{misol|Boʻlib oʻtgan gap Tolib akaga yomon {{ajrat|taʼsir}} qildi.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. {{misol|Meni afsun bilan ham rom qilib boʻlmaydi, menga zahar ham {{ajrat|taʼsir}} qilmaydi, gap ham!|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. {{misol|Sanobaroʻz soʻzlarining Ali-jonga qanday {{ajrat|taʼsir}} etganligini bilish uchun uning yuziga sinchkov nazar tashladi.|[[w:M. Xay-rullayev|M. Xay-rullayev]]|Koʻngil}}. 2 Obroʻ, nufuz, eʼtibor. {{misol|Buxoro jadid-lari orasida usmonli turklarning va tatar boyvachchalarining {{ajrat|taʼsir}}i katta edi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Doxunda}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТАЪСИР}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[تەسىر]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''taʼsir'''<br /> [[влияние]], ([[воз]])[[действие]]; {{tarjmisoli|quyosh nurlarining taʼsiri }} действие (влияние) солнечных лучей; {{tarjmisoli|taʼsiri ostida boʻlmoq}} быть под влиянием ({{izoh|кого-чего-л}}.); находиться под действием ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|oʻzaro taʼsir }} взаимодействие; {{tarjmisoli|taʼsiriga berilmoq }} подпадать под влияние ({{izoh|кого-чего-л}}.); {{tarjmisoli|taʼsir koʻrsatmoq }} влиять, воздействовать, оказывать влияние, воздействие; оказывать давление; {{tarjmisoli|Bu soʻz Gulnorga qattiq taʼsir koʻrsatdi }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Эти слова сильно подействовали на Гюльнар;<br /> '''2 '''[[впечатление]]; {{tarjmisoli|uchrashuvlar yaxshi taʼsir qoldirdi }} встречи оставили хорошее впечатление; {{tarjmisoli|taʼsir qilmoq, taʼsir etmoq }} 1) влиять; 2) производить впечатление; {{tarjmisoli|uning gapi menga qattiq taʼsir qildi }} его слова задели меня за живое;<br /> '''3 '''[[прок]], [[толк]]; [[эффект]]; {{tarjmisoli|ishining taʼsiri yoʻq }} толку от его работы нет; {{tarjmisoli|taʼsiri yoʻq odam }} неосновательный человек;<br /> '''4 '''[[авторитет]], [[влияние]].<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] 8ds2nrjqr5vtnjunuyd22cw421euzqv 0 53875 638419 627723 2026-05-09T05:37:58Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638419 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hu-quq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Arab tili|a.]]'' حُقُوق — "[[haq]]" soʻzining koʻpligi == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''{{huq.|uz|}} Davlat hokimiyati tomonidan belgilanadigan va qoʻriqlanadigan, jamiyatda kishilarning oʻzaro munosabatlarini va b. ni tartibga soladigan qonun-qoidalar, meʼyorlar majmui. {{misol|Fuqarolik {{ajrat|huquq}}i. {{misol|Tinchlik, ozodlik, ayollar {{ajrat|huquq}}i, maʼrifat haqida soʻzlaydi, tushuntiradi, tinchlik uchun imzo toʻplaydi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}. {{misol|{{ajrat|Huquq}} buzilishiga qarshi malakali kurash olib borish militsiyaning xizmat burchidir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. '''2''' Kimsaga biror ish-harakat qilish uchun berilgan, davlat qonunlari yoki boshqa xil qonun-qarorlar bilan mustahkamlangan, kafolatlangan imkoniyat, erk, ixtiyor. {{misol|Say-lov {{ajrat|huquq}}i. Pensiya olish {{ajrat|huquq}}i. Dam olish {{ajrat|huquq}}i. Mehnat qilish {{ajrat|huquq}}i.}} n {{misol|Mnson {{ajrat|huquq}}i nima ? Ozod yashash, koʻngilga yoqqan uquv, qobiliyat, qolaversa, talant taqozo etgan ishni bajarib yashashmi?|[[w:"Oʻzbekiston qoʻriqlari"|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}}. {{misol|Men raislik {{ajrat|huquq}}im bilan yangi yer ochishni ham, posyolka qurilishini ham toʻxtatib, barcha odamlarni gʻoʻza parvarishi-gatashlayman.|[[w:Sh. Rashidov|Sh. Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}}. {{misol|Bu kishini ishlash {{ajrat|huquq}}idan mahrum qilishga haddim sigʻmaydi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Yillar}}. '''3 '''{{s. t.|uz}} {{ayn.}} '''[[huquqshunoslik]]'''. {{misol|..kashandalikni tugatish dasturini ishlab chiqib, unda tibbiyot, {{ajrat|huquq}}, tashkilotchilik va tarbiyaviy tadbirlarning keng kompleksi koʻzda tutilsin.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}. '''4 '''{{koʻchma|uz}} {{kam qoʻll.|uz}} Biror narsaga xos maqom, oʻrin. {{misol|Shuning uchun ham oʻz davrida puristik harakatning qurboni boʻlgan bu muallim va muallima soʻzlarini oʻz {{ajrat|huquq}}-larida qaytadan tiklash maqsadga muvofiq boʻlur edi.|[[w:"OʻTA"|"OʻTA"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҲУҚУҚ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ھوقۇق]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''huquq'''<br /> [[право]] ({{izoh|юридическое}}); {{tarjmisoli|saylov ~i }} избирательное право; {{tarjmisoli|grajdanlarning ~ va burchlari }} права и обязанности граждан; {{tarjmisoli|ilm olish ~i }} право на образование; {{tarjmisoli|mehnat qilish ~i }} право на труд; {{tarjmisoli|dam olish ~i }} право на отдых; {{tarjmisoli|~ olmoq }} получать право; {{tarjmisoli|~dan mahrum qilmoq }} лишать прав; {{tarjmisoli|~dan mahrum qilish }} поражение в правах.<br /> }} [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] 2lf170vbw8jbz7qj7n75uyl8pgnu9dd 0 55609 638436 637783 2026-05-09T06:58:32Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 638436 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''xa-bar''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === ''[a. —'' darak; axborot, maʼlumot; ovoza; kesim (''tlsh''.)] '''1''' Biror kimsa, narsa yoki hodisa haqidagi axborot, darak, bildirish. {{misol|Muhammad Argunning {{ajrat|xabar}}iga koʻra, dushmanning katta qoʻshini Rafqondan oʻtib, Konibodom sari kelayotgan edi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. {{misol|Oylar oʻtdi va yillar oʻtdi, Lekin sendan boʻlmadi {{ajrat|xabar}}.|[[w:R. Parfi|R. Parfi]]}}. {{misol|Onasi, ertaga barvaqt boqqa koʻchishga toʻgʻri kelgani uchun, tezroq yotib tinchish kerakligini aytdi. Gulnor bu {{ajrat|xabar}}ni juda sovuq qarshi oldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. '''2''' Yangilik. {{misol|-Mulla Abdishukur, - Mirzakarimboy mehmonlardan biriga murojaat qildi, — olamda nima {{ajrat|xabar}}lar bor, gapirsangizchi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. '''3''' Kundalik matbuot, radio va televideniye vositasida olingan axborot, maʼlumot; maqola. {{misol|Kechalari uxlamay radio karnayiga quloq tutib, olis frontda boʻlayotgan {{ajrat|xabar}}larni eshitardi.|[[w:Said Ahmad|S.Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Respublikaning yetakchi gazetasida {{ajrat|xabar}} chop ettirishga har qanday jurnalist ham muyassar boʻlavermaydi.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. :'''Yomon''' (''yoki'' '''sovuq, xunuk, shum, qora) xabar''' - Noxush, qoʻrqinchli, dahshatli voqea-hodisa haqidagi maʼlumot, darak. {{misol|Yomon {{ajrat|xabar}}ning qanoti yengil boʻladi.|[[w:J. Abdullaxonov|J. Abdullaxonov]]|Oriyat}}. {{misol|Bu sovuq {{ajrat|xabar}} xalqni bir chayqatdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Kecha Andijondan xunuk {{ajrat|xabar}} keldi: Roʻzioxunning kenjasini chavaqlab ketishibdi.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. {{misol|U bir marta shunday shum {{ajrat|xabar}}ning dardini tortgan.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Ayniqsa, dadamning keyingi xatlaridagi qora {{ajrat|xabar}} bilan.. dunyo koʻzimga toraydi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. :'''Xabar bermoq''' - Xabardor qilmoq; bildirmoq. {{misol|Xizmatchilar hojidoʻppi kiygan bu darvish haqida boyga {{ajrat|xabar}} berdilar.|[[w:U. Ismoilov|U. Ismoilov]]|Saylanma}}. :'''Xabar olmoq''' Biror kimsa, narsa yoki hodisa haqidagi maʼlumotga oʻz koʻzi bilan koʻrib eta boʻlmoq; kelib koʻrmoq. {{misol|Nusratbek boʻsh vaqti boʻlganida, goh kechasi, goh kunduzi birrov xolasinikiga kelib, oʻgʻlidan {{ajrat|xabar}} olib ketadi.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Maysalarni ayoz urmaydi}}. {{misol|Men narigi xonalardan bir {{ajrat|xabar}} olay, shogirdlar nima qilayotgan ekan, koʻzdan kechiribqoʻyay.|[[w:X. Toʻxtaboyev|X. Toʻxtaboyev]]|Shirin qovunlar mamlakati}}. :'''Xabar topmoq''' Muayyan voqea-hodisa haqidagi axborotni eshitmoq, bilib olmoq. {{misol|Umar polvon bundan {{ajrat|xabar}} topib, otasidan qolgan bir parcha yerlarini sotib boʻlsa ham, ukasini Tozagulga uylantirmoqchi edi.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. {{misol|Bu voqeadan {{ajrat|xabar}} topgan oyisi uni [Xurshidni] qattiq jerkiganicha.. boʻsh stulga oʻtqazadi.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}}. :'''Xabari bor''' ''1)'' xabardor, voqif. {{misol|Zavqiyning ham keyingi paytlarda tabibning oilasi chetga surib qoʻyilganidan {{ajrat|xabar}}i bor edi.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}; ''2)'' biror ish yoki hunarni biladigan. {{misol|Tikuvchilikdan {{ajrat|xabar}}i bor qiz}}. :'''Xabari yoʻq''' Biror narsa haqidagi maʼlumotni bilmaydigan; bexabar. {{misol|Dildorning bu gapdan {{ajrat|xabar}}i yoʻq.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|-Botir aka, oʻlimdan {{ajrat|xabar}}im bor, bu gapdan {{ajrat|xabar}}im yoʻq, — dedi qizarib Nizomiddinov.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Hukm}}. :'''Holidan xabar olmoq''' Bemor, keksa, yordamga muhtoj kimsalarni borib koʻrmoq; yordam bermoq. {{misol|Oʻzi emasmi, onamning holidan {{ajrat|xabar}} olib turing, sizga ishonaman, deb iltimos qilgan..|[[w:O'tkir Hoshimov|Oʻ.Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Dadamga tahorat suvi beradigan, erta-kech holidan {{ajrat|xabar}} oladigan bir mo'min-maʼqul zaifa topilsa, yaxshi boʻlardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ХАБАР}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[خەۋەر]] {{Tarjimalar |sah =[[сонун]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''xabar'''<br /> '''1 '''[[весть]], [[известие]]; [[извещение]], [[сообщение]], [[уведомление]]; {{tarjmisoli|yangi xabar }} новость; {{tarjmisoli|xush xabar }} добрая весть; хорошее известие; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} нехорошая весть, неприятная новость; {{tarjmisoli|qora xabar }} чёрная весть; {{tarjmisoli|xabar qilmoq, xabar bermoq, xabar yetkazmoq }} извещать, ставить в известность, уведомлять, осведомлять, сообщать, давать знать, информировать;{{tarjmisoli| oldin(dan) xabar bermoq }} предвещать, предсказывать; {{tarjmisoli|kelajakdan xabar bermoq }} пророчить; {{tarjmisoli|matbuotning xabar berishicha }} как сообщает печать, по сообщениям печати; {{tarjmisoli|xabar olmoq }} 1) получать известие; получать сведения; наводить справки, справляться; 2) проведывать, навещать; {{tarjmisoli|kasalning holidan xabar olib turmoq }} 1) систематически справляться о состоянии здоровья больного; 2) систематически навещать больного; {{tarjmisoli|xabar oldirmoq }} получать известие, получать сведения ({{izoh|через кого-л}}.); наводить справки, осведомляться ({{izoh|через кого-л}}.);<br /> '''2 '''[[осведомлённость]]; [[знание]], [[знакомство]] ({{izoh|с чем-л}}.); {{tarjmisoli|xabari bor }} 1) он сведущ, он обладает знаниями ({{izoh|в какой-л. области}}); он знаком ({{izoh|с чем-л}}.); {{tarjmisoli|uning koʻp narsadan xabari bor }} он много знает; 2) он знает, он осведомлён; он в курсе дела; {{tarjmisoli|mening bu voqeadan hech xabarim yoʻq }} я об этом случае ничего не знаю, я совершенно не осведомлён о данном событии; {{tarjmisoli|oʻlimdan xabarim bor, bundan xabarim yoʻq }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. о смерти я знаю, но об этом не знаю) я об этом абсолютно ничего не знаю, не имею понятия об этом; {{tarjmisoli|qorni toʻqning qorni ochdan xabari yoʻq}} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. сытый не знает о голодном) сытый голодного не разумеет; сытому нет дела до голодного; 3) он причастен ({{izoh|к чему-л}}.); 4) у него есть признаки ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|bu bolaning qizamiqdan xabari bor }} у этого ребёнка признаки кори;<br /> '''3 '''[[сообщение]], [[заметки]]; {{tarjmisoli|gazeta xabarlari }} газетные заметки; газетные сообщения; {{tarjmisoli|gazetada shunday bir xabar bosilgan edi }} в газете была напечатана такая заметка;<br /> '''4 '''{{izoh|уст. книжн}}. [[рассказ]], [[легенда]], [[предание]]; {{tarjmisoli|xabarda andoq keltiribdurlarkim }} как говорится в рассказе, как повествуется в легенде.<br /> }} 4ubvtupg5wdc7p5ri9mi2gy5hvd4ct4 0 158514 638438 614705 2026-05-09T06:59:46Z Yokubjon Juraev 8265 638438 wikitext text/x-wiki {{-ar-}} ==Ildizi== ك-و-ن ==Fe’l== Hozirgi zamon (3-shaxs, erkak jinsidagi) shakli: يَكُونُ; o’tgan zamonda: كَانَ ====Tuslanishi==== {{ar-conj|I|a|u|passive=n|vn=كَوْن,كِيَان,كَيْنُونَة}} ==Ma’nosi== #Bo’lmoq. {{misol|إنَّ المروءةَ أنْ تكونَ عَالِمًا كَجَاهِلٍ||}} — Oliyjanoblik bu olim boʻlsangda oʻzingni johilday (bilimsizday) koʻrsatishingdir (ya’ni hasaddan saqlanish uchun). {{misol|من كان قائد عرين الاسود؟}} — A’riyn al-Usūdning yetakchisi kim bo’lgan? #[[w:Cannes|Cannes]] shahri. {{-ug-}} [[kon]] d00llu5vxxausjs4ocq7ttn0fl5ahcb 0 159055 638476 615529 2026-05-09T09:57:05Z Yokubjon Juraev 8265 638476 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= [[urush]] ===Tarjimalari=== *{{ug}}: [[سوقۇش]] 4qxp4xyvxnol7c8u62yvr6cvw1z4vvm 0 159270 638482 616175 2026-05-09T11:19:28Z Yokubjon Juraev 8265 638482 wikitext text/x-wiki {{-tyv-}} [[dengiz]] {{-sah-}} ==Kelib chiqishi== O‘zbekchadaki ''[[talay]]'' so‘ziga to‘g‘ri keladi. ==Ma’nosi== [[okean]]. {{misol|Атлантика {{ajrat|далай}}а.}} — Atlantika okeani. {{misol|Хотугу Муустаах {{ajrat|далай}}.}} — Terskaygi Muz okeani. 11qfyv4oj17gdcs41kc0y95zxhszv72 4 162544 638397 2026-05-08T13:37:08Z Umarxon III 1502 „'''Patrullovchi''' — Vikilugʻatdagi hisob statuslaridan biri. Patrullash statusiga ega foydalanuvchi „koʻrib chiqilgan versiya“ni belgilashi va/yoki olib tashlashi hamda kerakli xizmat sahifalariga kirish huquqiga ega. Bu status administrator yoki rasmiyatchi tomonidan berilishi mumkin. Avtomatik patrullanuvchilar uchun ham shunga oʻxshash holat bor. Farqi shundaki, avtomatik patrullanuvchilar sahifalarni ixtiyoriy ravishda koʻrib chiq...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638397 wikitext text/x-wiki '''Patrullovchi''' — Vikilugʻatdagi hisob statuslaridan biri. Patrullash statusiga ega foydalanuvchi „koʻrib chiqilgan versiya“ni belgilashi va/yoki olib tashlashi hamda kerakli xizmat sahifalariga kirish huquqiga ega. Bu status administrator yoki rasmiyatchi tomonidan berilishi mumkin. Avtomatik patrullanuvchilar uchun ham shunga oʻxshash holat bor. Farqi shundaki, avtomatik patrullanuvchilar sahifalarni ixtiyoriy ravishda koʻrib chiqilgan deb belgilay olmaydilar, lekin ularning oʻz tahrirlari avtomatik ravishda patrullangan deb belgilanadi. == Soʻrovlar == [[Turkum:Vikilugʻat:Sahifalarni tekshirish]] 9fbtr9qxiq5drtl8xbxqrrsot3a9n6b 4 162545 638398 2026-05-09T04:27:26Z ~2026-28020-13 13499 Urgimchak turini aniqladim 638398 wikitext text/x-wiki Amir nvb88as9ie1pnb080wkqoyzflwrpdsq 0 162546 638400 2026-05-09T05:17:52Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[Yaponiya]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638400 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[Yaponiya]] hvgf3bomn20wm6g7r2f7p414pwjh7l9 0 162547 638401 2026-05-09T05:18:41Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[Qozog‘iston]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638401 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[Qozog‘iston]] 8agdvrxt19ru26uubnps92zfpzxxfdy 0 162548 638403 2026-05-09T05:20:20Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[paydo]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638403 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[paydo]] gsum6k8k9mqol6pwtldk9z3ayuhdwt7 0 162549 638405 2026-05-09T05:28:35Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== sunmaq ===Ma’nosi=== #[[sunmoq]], [[taqdim]] etmoq. #[[sinmoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638405 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== sunmaq ===Ma’nosi=== #[[sunmoq]], [[taqdim]] etmoq. #[[sinmoq]]. 0hri2chd5z23sl8njyqn0ikayheup4h 0 162550 638408 2026-05-09T05:30:18Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[aprel]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638408 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[aprel]] bvyv776kqf68q09pr9tdtembhaihr2s 0 162551 638410 2026-05-09T05:32:32Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[kishilik]]. {{misol|ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى}} - Uyg‘ur Kishilik Huquqlari Tashkiloti.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638410 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[kishilik]]. {{misol|ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى}} - Uyg‘ur Kishilik Huquqlari Tashkiloti. 1azawbhql8pai05qgjmkjp904vxce5p 638411 638410 2026-05-09T05:33:28Z Yokubjon Juraev 8265 638411 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[kishilik]]. {{misol|ئۇيغۇر {{ajrat|كىشىلىك}} ھوقۇق قۇرۇلۇشى}} - Uyg‘ur Kishilik Huquqlari Tashkiloti. ixwe02sfjg1vwjparb6d4r8fakaf1qg 0 162552 638413 2026-05-09T05:34:56Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== soda ===Ma’nosi=== [[savdo]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638413 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== soda ===Ma’nosi=== [[savdo]]. l1q39gele6uo676f8sy2mxw93ebz2dx 0 162553 638416 2026-05-09T05:36:15Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[bilan]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638416 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[bilan]] dtzngq45qplop4zo0fkm2277l4w3ovn 0 162554 638418 2026-05-09T05:37:25Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[mustabid]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638418 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[mustabid]] bwhh0voblgorslc6l42q1j6qtkr9xo4 0 162555 638420 2026-05-09T05:38:11Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[huquq]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638420 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[huquq]] 1hbslmm78gzxuxqxy0vl0dsmutu92i3 0 162556 638422 2026-05-09T06:43:36Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[do‘ppi]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638422 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[do‘ppi]] spq8d4798bo4wm0reiasyfsotmgwhle 0 162557 638424 2026-05-09T06:45:17Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[qisqa]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638424 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[qisqa]] 770xnche98xbbih0o1eduk6ngdsgzp2 0 162558 638427 2026-05-09T06:48:16Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[turkcha]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638427 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[turkcha]] fnpa53c5mdk0vlhbioeonkuab0fuiri 0 162559 638429 2026-05-09T06:49:29Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[adabiy]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638429 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[adabiy]] mhy3nek7rtuno89ow141u5nonx0a134 0 162560 638430 2026-05-09T06:52:41Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== eçış ===Ma’nosi=== [[ochish]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638430 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== eçış ===Ma’nosi=== [[ochish]] rsrlure7l0tcbaayrop7ceee7wtpjnu 0 162561 638431 2026-05-09T06:55:49Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[KazMunayGaz]] - Qozog‘istonning neft va gazgi kompaniyasi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638431 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[KazMunayGaz]] - Qozog‘istonning neft va gazgi kompaniyasi. scgig26qpwmdbfmmwacspv3b3skeb0h 0 162562 638433 2026-05-09T06:57:00Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[iftixor]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638433 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[iftixor]] m7w904q4u4tt24cjxt74yuiimbbuied 0 162563 638435 2026-05-09T06:57:50Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[qarshi]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638435 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[qarshi]] 9a5ydxxpj8zo2oplfayjl8pacve68nx 0 162564 638437 2026-05-09T06:59:09Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== xäwär ===Ma’nosi=== [[xabar]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638437 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== xäwär ===Ma’nosi=== [[xabar]]. 1yy6dcucals9amgddp2f3b4ak1w39a7 0 162565 638440 2026-05-09T07:00:49Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[xitoy]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638440 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[xitoy]]. 1eq09k7xnvihmwz92yt8esz2s9mll79 0 162566 638445 2026-05-09T07:03:39Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[uchun]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638445 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[uchun]] o2dbti7hdtq5skmppczeo7z39oys345 0 162567 638447 2026-05-09T07:05:39Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[ta’sir]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638447 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[ta’sir]] 5t9qrq2sauvjbqiqwa4m82w6lhumbpb 0 162568 638448 2026-05-09T07:27:55Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} #[[mashrap]] Uyg‘urlarning milliy an’anasi. #Mashrab (kishining oti).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638448 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} #[[mashrap]] Uyg‘urlarning milliy an’anasi. #Mashrab (kishining oti). kvbohwuk6ce1y56cez2y6nqhtwz5opo 638449 638448 2026-05-09T07:28:09Z Yokubjon Juraev 8265 638449 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} #[[mashrap]] (Uyg‘urlarning milliy an’anasi). #Mashrab (kishining oti). 0ohpfsoczw7x8qooybp6xb98b0hxeoe 0 162569 638451 2026-05-09T07:30:32Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[shuhrat]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638451 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[shuhrat]] bf33hrhd14f6qfe7qqd9mdxtmvt1qip 0 162570 638453 2026-05-09T07:33:17Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} ===Aytilishi=== dastıxan ===Ma’nosi=== [[dasturxon]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638453 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} ===Aytilishi=== dastıxan ===Ma’nosi=== [[dasturxon]]. fvkbs7dshzjpqr574e9zlpmx24z71lo 0 162571 638454 2026-05-09T07:34:22Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[Mirkomil]] (Uyg‘urcha erkaklarning otlaridan).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638454 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[Mirkomil]] (Uyg‘urcha erkaklarning otlaridan). 4hkl4d0p2ym0011q4a3h2q47eigic29 0 162572 638456 2026-05-09T07:35:28Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[milliy]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638456 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[milliy]] a88yywwyt40urwjey2pfkxd2idjhyn0 0 162573 638458 2026-05-09T08:23:32Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ybe-}} [[yaxshi]]<ref>https://yugurdict.com/western?s=Good</ref>.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638458 wikitext text/x-wiki {{-ybe-}} [[yaxshi]]<ref>https://yugurdict.com/western?s=Good</ref>. hua6yei6296klbh7nran4f0xmi7m9v5 0 162574 638462 2026-05-09T08:26:16Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-kjh-}} [[burungi]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638462 wikitext text/x-wiki {{-kjh-}} [[burungi]] hp2oe7iniqm3flzyskuyb6w9l6wtlo6 0 162575 638463 2026-05-09T08:29:46Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-kjh-}} #[[Xakassiya]]dagi daryoning nomi. #Shu daryoning bo‘yida joylashgan aholining turar joyining nomi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638463 wikitext text/x-wiki {{-kjh-}} #[[Xakassiya]]dagi daryoning nomi. #Shu daryoning bo‘yida joylashgan aholining turar joyining nomi. b06ti9exxos5ps9wwjoar20x2sssgh2 0 162576 638465 2026-05-09T08:36:03Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-kjh-}} [[tog‘]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638465 wikitext text/x-wiki {{-kjh-}} [[tog‘]] czb2vlvqjiemme808azoj4urtxxce8y 0 162577 638467 2026-05-09T08:37:56Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-kjh-}} [[qizil]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638467 wikitext text/x-wiki {{-kjh-}} [[qizil]] gl6im69zjz1vnj8rd5ioyod5kyyripa 0 162578 638468 2026-05-09T08:40:33Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-kjh-}} {{tar.}} [[zaysan]] (feodal hokim).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638468 wikitext text/x-wiki {{-kjh-}} {{tar.}} [[zaysan]] (feodal hokim). 7fx36dry3jra0u1mg7e1saevlqak17w 0 162579 638477 2026-05-09T09:57:22Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[so‘qish]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638477 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[so‘qish]] sdhzri71o4yk5owrgegdsmlpl4oo7a0 0 162580 638481 2026-05-09T11:18:32Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-tyv-}} [[qizil]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638481 wikitext text/x-wiki {{-tyv-}} [[qizil]] kx79c0xkbk2n7fwr7okuaexnoexfa07 0 162581 638484 2026-05-09T11:23:56Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-tyv-}} [[yo‘l]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638484 wikitext text/x-wiki {{-tyv-}} [[yo‘l]] f2pn7122o90nmjabhty5oha41gc0ues 0 162582 638486 2026-05-09T11:54:36Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[Taklamakan]] cho‘li.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 638486 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[Taklamakan]] cho‘li. 9jkfgylh1k8mc9gwnt0nr3sdx9zbchv