Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.9 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 1539 639733 626626 2026-07-03T13:48:13Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 639733 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''gap-lash-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Suhbatlashmoq; soʻz-lashmoq. {{misol|Nega odamlar shivirlashib {{ajrat|gaplash}}-yapti?S.|[[w:Zunnunova|Zunnunova]]|Koʻk chirokdar}}. {{misol|Dilora dugonasi bilan uzoq {{ajrat|gaplash}}madi.|[[w:M. Is-moiliy|M. Is-moiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. '''2 '''''koʻchma.'' Oʻzaro kelishmoq, bitishmoq. ''-Sha-gʻal gagiashib qoʻyuvdim, Quryoz aka,'' — ''dedim rostiga koʻchib.'' S. Siyoyev, Yorugʻlik. ''Temirni gagiashib qoʻydim. Erta sahar shu yerdan olib ketamiz.'' M. Ismoiliy, Fargʻonat.o. 3 Muhokama qilmoq, kengashmoq. {{misol|Undan keyin soat toʻqqizga butun kolxozchilarni yigʻish kerak. Gazetani oʻqiymiz, hamma gapni ochiqchasiga {{ajrat|gaplash}}amiz.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. ''-Men tegishli joyda gapla-shaman, — dedi Nizomiddinov qogʻozlarini yigʻishtirayotib, — men ochdim bu ishlarni, men fosh qildim.'' A. Qahhor, Munofiq. 4 Oʻzaro munosabatlarni oydinlashtir-moq; orani ochiq qilmoq; adabini bermoq. {{misol|-Paiti keladi sen bilan {{ajrat|gaplash}}ishning, dedi-da, nari ketdi.|[[w:M. Hazratqulov|M. Hazratqulov]]}}. Jurʼat. {{misol|-Shoshma, dadang yoʻqligida san oʻlgur bilan {{ajrat|gaplash}}ib olay, yurak-bagʻrimni zaharlading! — oʻrnidan turib, ildamlik bilan qoʻrgʻon eshigini zanjirladi Gulsumbibi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Otasiman, uning topgani meniki, qani, bitta sholini u yoq-bu yoq qilib koʻr-chi, {{ajrat|gaplash}}ib qoʻyaman.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ГАПЛАШМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{en}}: [[speak]] *{{tr}}: [[konuşmak]], [[danışmak]] *{{ug}}: [[پاراڭلاشماق]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''gaplashmoq'''<br /> '''= [[gapirishmoq]]; [[yer]] [[bilan]] [[gaplasha]] [[bilmoq]], [[kerak]] '''[[надо]] [[уметь]] [[обращаться]] [[с]] [[землёй]] ({{izoh|т. е. надо знать всё её прихоти}}).<br /> }} siy4ucu14yr7e40i17drncy4vcylmuh 0 2092 639735 636213 2026-07-03T13:49:11Z Yokubjon Juraev 8265 639735 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qush''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Umurtqalilarning tanasi par va patlar bilan qoplangan, uchishga layoqatli bir sinfi; parranda. {{misol|Suv {{ajrat|qush}}lari.}} {{misol|Choʻl {{ajrat|qush}}lari.}} {{misol|Oʻrmon {{ajrat|qush}}lari.}} {{misol|Uy {{ajrat|qush}}lari.}} {{misol|Sayroqi {{ajrat|qush}}lar.}} {{misol|Ov {{ajrat|qush}}i.}} {{misol|Qush uyasida koʻrganini qiladi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Ot o‘ladi, {{ajrat|qush}} qochadi.|Maqol}} {{misol|Qush tilini {{ajrat|qush}} biladi. |[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Qushga ketgan kishi {{ajrat|qush}}ni olib keldi. Ovchilar otlanishdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Xotinlar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚУШ}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} ([[қуш]]) {{-trans-|Qush| *{{ar}}: [[طير]] (ṭayr) *{{az}}: [[quş]] *{{crh}}: [[quş]] *{{da}}: [[fugl]] *{{en}}: [[bird]] *{{fa}}: [[پرنده]] *{{fr}}: [[oiseau]] *{{es}}: [[pájaro]] *{{it}}: [[uccello]] *{{he}}: [[צפור]] (ṣippōr) *{{pt}}: [[pássaro]] *{{ru}}: [[птица]] (ptitsa) *{{rw}}: [[inyoni]] *{{sk}}: [[vták]] *{{sl}}: [[ptač]], [[ptica]], [[ptič]] *{{bo}}: [[བྱ]] (bya) *{{kim}}: [[ӄушӄаш]] *{{tr}}: [[kuş]] *{{tk}}: [[guş]] *{{kjh}}: [[хус]] *{{zh}}: [[鸟]], [[鳥]] (niăo) *{{sah}}: [[көтөр]] *{{yo}}: [[ẹiyẹ]], [[ẹyẹ abìyẹ́]] |}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qush'''<br /> [[птица]]; // [[птичий]]; {{tarjmisoli|oʻrmon qushi }} лесная птица; {{tarjmisoli|sayroqi qush }} певчая птица; {{tarjmisoli|boʻron qushi }} буревестник; {{tarjmisoli|qush uyasida koʻrganini qiladi }} {{izoh|посл}}. птица делает то, что она видела у себя в гнезде ({{izoh|т. е. человек делает то, что он видел у себя дома}}); {{tarjmisoli|qush tilini qush biladi }} {{izoh|посл}}. язык птицы понимает птица; {{tarjmisoli|har qush oʻz uyasiga qarab uchar }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. каждая птица летит в своё гнездо) всякая птица своё гнездо любит.<br /> }} 46obdgab8t3yxez7hnp3d5so052a1hd 0 10296 639729 633524 2026-07-03T13:19:30Z Yokubjon Juraev 8265 639729 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''son''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|SON I ’adad’, 'miqdor’. Maktabning ochilganiga ikki hafta boʻlmay oʻquvchilarning s o n i oʻttizdan oshib ketdi (Mirzakalon Ismoiliy). Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’sana—’ maʼnosini anglatgan sa— feʼlidan (ПДП, 418; Devon, III, 265; DS, 478) -n qoʻshimchasi bilan yasalgan (ПДП, 419; Devon, III, 172; DS, 483); oʻzbek tilida a unlnsi â unlisiga almashgan: sa— + n <nowiki>=</nowiki> san &gt;&nbsp;sân. SON II ’oyoqning tizza bilan tos oraligʻidagi qismi’. &quot;Shundoq degan boʻlsam, ajab qilibman, xoʻb hilibman!&quot; - dedi ikki hoʻlini s o n i g a urib (Abdulla Qaqqor). Qadimgi t^fkiy tilda qam sh^shday maʼnoni anglatgan bu ot asli san tarzida talasffuz qilingan (ДС, 483); oʻzbek tilida a ^galisi â unlisiga almashgan: san &gt;&nbsp;sân.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :I 1 ''mat.'' Narsalarning qanchaligi-ni, sanogʻini, adadini hisoblash uchun xizmat qiladigan vosita; matematik tushuncha. {{misol|Butun {{ajrat|son}}lar. Kasr {{ajrat|son}}lar. Sonlar nisbati.}} :Sonlar nazariyasi. m {{misol|{{ajrat|Son}} tushunchasining ri-vojlanishiga oʻrta asr matematiklari ham katta hissa soʻshdilar.|[[w:"UzME"|"UzME"]]}}. '''2 '''{{s. t.|uz}} Raqam. {{misol|Bir {{ajrat|son}}i. Yigirma besh {{ajrat|son}}i.}} 3 Miqsor, sanoq; adad. {{misol|Kelayotgan ayol-larning {{ajrat|son}}i yoʻq.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Soʻnggi sirk, yil mobaynida respublikamizda ilmiy xodimlarningumumiy {{ajrat|son}}i 103marta., koʻpaydi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. :Son mingta Juda ham koʻp, necha-necha mingta. {{misol|..Yoshullini, marhuma Kurbonoy sizi-mizni matstaganlar {{ajrat|son}} mingta. Ularni soʻ-yaylik, mening oʻzimni matstaganlar-chi?M.|[[w:M. Doʻst|M. Doʻst]]|Lolazor}}. :Soni bor, salmogʻi yoʻq ''s.'' salmoq. 4 Nomer; tartib nomeri. {{misol|Ikkinchi {{ajrat|son}} oʻrta maktab. yat}} {{misol|"Mulla Nasriddin"ning u {{ajrat|son}}ini ochits eslay olmasam ham, koʻrganligim xotiramda ravshan bor.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. '''5 '''''tlsh.'' Predmetlarning mikdorini, son-sanogʻini va sanoq jihatidan tartibini bildiruvchi soʻz turkumi. {{misol|Sanots {{ajrat|son}}lar. Tartib {{ajrat|son}}lar. Chama {{ajrat|son}}lar.}} :Son kirdi ''(yoki'' tegdi) Durust boʻlib qol-di, tuzaldi. {{misol|Unga hech {{ajrat|son}} tegmaydi.}} n {{misol|[Qoʻch-sorning] Koʻposhiklari ham yoʻsolib boryapti. Kiyim-boshiga {{ajrat|son}} kirib soldi.|[[w:A. Yoqubov|A. Yoqubov]]|Sh}}. Shodiyev, Topilgan qiz. Songa qoʻshilmoq ''(yoki'' kirmok) 1) hisobga, qatorga kirmoq. {{misol|Kimgaki boʻlmasa atslu bilim yor, Qoʻshma uni odam {{ajrat|son}}iga zinhor.|[[w:"Fan va turmush"; 2) yaxshilanmoq|"Fan va turmush"; 2) yaxshilanmoq]]|tartibga tushmoq}}. {{misol|Sonsiz xo-tinning uyi {{ajrat|son}}ga kirmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|[Oshno:] Bu yerlar ham {{ajrat|son}}ga kiradi, yashildan libos kiyadi, bogʻu boʻstonga aylanadi..|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor. Sondan chiqmoq 1) hisobdan, qa-tordan, odamgarchilikdan chiqmoq. {{misol|-Hadeb uyda oʻtiraverish ham odamni {{ajrat|son}}dan chitsara-di, — dedi kampir Sanamga.|[[w:Sh. Xolmirzayev|Sh. Xolmirzayev]]|Toʻlqinlar; 2) yaroqsiz holga kelmoq}}. {{misol|Urush hammani {{ajrat|son}}dan chitsardi.|[[w:"Yoshlik"|"Yoshlik"]]}}. == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''son''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :II 1 Odam va hayvon oyogʻining tiz-za bilan tos oʻrtasidagi qismi. {{misol|Soni yoʻgʻon odam. Son suyagi. Suv uning {{ajrat|son}}igacha chitsdi.}} m {{misol|Said suv toʻla choʻmichni uzatayotganda, bir sultum suv otasining {{ajrat|son}}iga toʻkilib ketdi. |[[w:"Yoshlik"|"Yoshlik"]]}}. {{misol|Xumor kelin Boʻrijonning soʻlidan gavron tayotsni olib, hoʻkizlarinng sagʻrisiga, {{ajrat|son}}iga zarb bilan urdi.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Maysalar-ni ayoz urmaydi}}. {{misol|Kuygan banda urib yigʻlar {{ajrat|son}}iga, Shahid boʻlgan boʻyaladi {{ajrat|son}}iga.|[[w:"Erali va Sherali"|"Erali va Sherali"]]}}. 2 Hayvonlar oyogʻining shu qismidagi goʻshti. {{misol|Sultonov kiyikning {{ajrat|son}}ini {{ajrat|son}}ga, toʻshini toʻshga ajratib saranjomlarkan.. oʻziga sarashib turgan Ortitssa koʻzi tushgan sari, koʻngilgʻashligi ortibborardi.|[[w:M. Mansurov|M. Mansurov]]|Yombi}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СОН}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ug=[[يوتا]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>son I<br /> 1 </b>[[число]], [[количество]]; {{tarjmisoli|soni yoʻq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}son-sanoqsiz, son- sanogʻi yoʻq }} бесчисленный, бессчётный, несметный; многочисленный, очень большой ({{izoh|по количеству}}), бесчисленное множество, не перечесть; {{tarjmisoli|son-sanoqsiz odamlar }} бесчисленное множество людей; {{tarjmisoli|soni bor, salmogʻi yoʻq }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|salmoq; sonda bor, sanoqda yoʻq }} ({{izoh|букв}}. число есть, а в списке нет) только номинально; только числится; {{tarjmisoli|son-salmoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|sonu salmoq }} }}значение, вес, авторитет;<br /> '''2 '''{{izoh|грам}}. ([[имя]]) [[числительное]]; {{tarjmisoli|sanoq son }} количественное числительное; '''[[tartib]] '''({{izoh|или {{tarjmisoli|}}sira}} )son порядковое числительное;<br /> '''3 '''[[номер]]; {{tarjmisoli|ikkinchi son "Boyovut" sovxozi }} совхоз «Баяут» номер два; {{tarjmisoli|gazetaning bugungi soni }} сегодняшний номер газеты; {{tarjmisoli|* son kirdi }} ({{izoh|или '''}}[[tegdi]]''') [[исправился]], [[стал]] [[лучше]]; '''son tegmadi '''нет улучшения, неисправился.<br /> <br /> '''son II'''<br /> [[бедро]]; [[ляжка]]; // [[бедренный]]; {{tarjmisoli|son suyagi }} бедренная кость; {{tarjmisoli|son goʻshti }} окорок.<br /> }} {{-af-}} {{af-ism}} :[[quyosh]] {{-tr-}} {{tr-adj}} :[[oxir]], [[oxirgi]], [[pirovardida]], [[poyon]], [[soʻng]], [[tamom]], [[xotima]], [[yakunlovchi]] oqoy9vb1bcmc4ia36ojtjxpx0as8blo 0 12952 639740 638531 2026-07-03T17:38:11Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 639740 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qi-yin''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QIYIN 'osonlik bilan bajarib boʻlmaydigan, koʻp mehnat, kuch, mablagʻ, vaqt talab qiladigan'. Bu top-shirigʻingizni bajarish j u d a h i y i n. DSning 442— betida qïyït soʻziga berilgan izohdan (mn.ch. na —t ot qïyïn) maʼlum boʻladiki, qadimgi turkiy tilda ' mashaqqat', ' qiyinchilik' maʼnosini anglatgan qïy oti mavjud boʻlgan, qïyïn soʻzi ana shu qïy otiga ' birlik' maʼnosini ifodalovchi — (ï)n qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan (ДС, 441: qïyïn 'nakazaniye, kara; mucheniye, pïtka'); keyinchalik oʻzbek tilida ï un — lilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïy + ïn <nowiki>=</nowiki> qïyïn &gt;&nbsp;qiyin. Maʼno taraqqiyoti natijasida bu ot keyinchalik sifatga koʻchgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Qiyinchilik bilan amalga oshadigan, koʻp kuch, mehnat va sh.k. talab qiladigan; sermashaqqat, mashaqqatli; ''zid. ''oson. {{misol|{{ajrat|Qiyin}} ish. {{ajrat|Qiyin}} masala. {{ajrat|Qiyin}} vazi-fa. sht Sanat turlarining ichida eng qiyi-ni — rassomchilik.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. {{misol|Mulla Fazliddin yosh podshohning amri bilan Buratogʻning chiqish {{ajrat|qiyin}} boʻlgan xush-manzara bir qoyatoshi ustiga kichkina huj-ra qurgan.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}. 2 Ogʻirchilik, qiyinchilik bilan bogʻliq boʻlgan; ogʻir, mushkul. {{misol|{{ajrat|Qiyin}} sharoit. {{ajrat|Qiyin}} ahvol.}} m {{misol|Qaraboʻtirsak —uyat boʻladi, xalq.. {{ajrat|qiyin}} kunimda asqatmadi, deydi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Musofirchilik {{ajrat|qiyin}}, bola-chaqani sogʻinadi kishi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Bola faqirga {{ajrat|qiyin}} boʻldi, — dedi Jonizoq oqsoqol Oysuluv suzib kelgan ovqatni yeyayotib.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. '''3 '''''kesim vazifasida.'' Mahol, amrimahol. {{misol|Qorongʻida kim ekanini bilish {{ajrat|qiyin}}. Kasalning kelishi oson, ketishi {{ajrat|qiyin}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. m U {{misol|zamonda, oʻgʻlim, bizga oʻxshagan odamlarning toʻrt tanga orttirishi {{ajrat|qiyin}} edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. {{misol|Buning ustiga, suyagi meh-natda qotgan ayolning nozik qomat, xipcha bel boʻlishi {{ajrat|qiyin}} albatta.|[[w:M. Xayrullayev|M. Xayrullayev]]|Tilla marjoy}}. {{misol|Duduq odamning gapirishi qi-yin, ammo uning gapini tushunish undan ham {{ajrat|qiyin}}.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. '''4 '''''kam qoʻll. ayn.'' qiyinchilik. {{misol|Qizniki {{ajrat|qiyin}} bilan bitar, Ugʻilniki oʻyin bilan bitar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. === Sinonimlari === * [[murakkab]] * [[chigal]] * [[mashaqqatli]] * [[mushkul]] === Antonimlari === * [[oson]] == Tarjimalari == *{{ug}}: [[قىيىن]], [[تەس]] *{{tr}}:kıyın {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qiyin'''<br /> [[трудный]], [[затруднительный]], [[сложный]]; // [[трудно]], [[затруднительно]]; {{tarjmisoli|qiyin vazifa }} сложное задание; сложная задача; {{tarjmisoli|qiyin savol }} трудный (сложный) вопрос; {{tarjmisoli|qiyin ahvol }} трудное (затруднительное) положение; {{tarjmisoli|talaffuzi qiyin tovushlar }} трудно произносимые звуки; {{tarjmisoli|bunga ishonish qiyin }} этому трудно поверить; {{tarjmisoli|bu tovda chiqish qiyin }} подъём на эту гору труден; {{tarjmisoli|sizga ham qiyin }} и вам трудно.<br /> }} n3eh2zd1qvd1eervp581fit1vrbucmy 0 14337 639757 637249 2026-07-04T06:08:57Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 639757 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''choʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|CHOʻL 'suvsiz bepoyon dasht', 'sahro'. Balli, azamatlar! Choʻl jilovini qoʻllaringga berdik (Sayid Ahmad). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli chöl tarzida talaffuz qilingan. (ДС, 155: chöllig - 'живучий в степи'); keyinchalik oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: chöl &gt;&nbsp;chol. DSda chol- feʼliga berilgan izohdan [152: 'убывать, иссякать' (о воде)), shuningdek OʻTILda choʻl soʻzining ikkinchi maʼnosi sifatida berilgan 'tashna* izohidan koʻrinib turibdiki, chöl oti asli 'suvga tashna—' maʼnosini anglatgan chöl— feʼlidan maʼno taraqqiyoti natijasida ajralib chiqqan.}} ''Choʻl'' degan soʻz Oʻrta Turkchaga Moʻgʻul tilidan kirib kelib Oʻzbek tilida hozirgacha saqlanib qolgan. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Oʻsimlik juda kam oʻsadigan, doimiy quruq va issiq iqlimli, suvsiz bepoyon dasht; sahro, biyobon. {{misol|Qizilqum {{ajrat|choʻl}}-lari. Qaqroq {{ajrat|choʻl}}. Boysun {{ajrat|choʻl}}i. Toma-toma koʻl boʻlur, Hech tommasa, {{ajrat|choʻl}} boʻlur.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Poyezd Malik {{ajrat|choʻl}}i bagʻrini tilib borar-di.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}}. {{misol|Men bu {{ajrat|choʻl}}lar qoʻy-nida tugʻilib topdim kamol.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]}}. {{misol|{{ajrat|Choʻl}} shamollari, jumladan, garmsel havoni quruq-lashtiradi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. '''2 '''''koʻchma kam qoʻll.'' Tashna, zor. {{misol|Bolaga {{ajrat|choʻl}} xotin.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЧЎЛ}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} ===Tillar=== *{{bg}}: [[пустиня]] (pustinya) *{{mn}}: [[цөл]] *{{os}}: [[зæрæстон]] *{{tr}}: [[çöl]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[choʻl]]</b></br> [[безводная]] [[степь]]; {{tarjmisoli|~i azim; ~i malik }} великая и безводная пустыня; {{tarjmisoli|~i sahro, ~i biyobon }} пустыня; {{tarjmisoli|... ga ~}} страстно жаждущий {{izoh|чего-л}}., томящийся по {{izoh|чему-л}}.; {{tarjmisoli|bolaga ~ xotin }} желающая иметь ребёнка женщина; {{tarjmisoli|* ~ yalpiz }} {{izoh|бот}}. зизифора тонкая; {{tarjmisoli|~ qurbaqasi }} жаба.</br> }} t81lxcbvmamfdcvoxvc0g6w57ty47ay 639758 639757 2026-07-04T06:09:20Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tillar */ 639758 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''choʻl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|CHOʻL 'suvsiz bepoyon dasht', 'sahro'. Balli, azamatlar! Choʻl jilovini qoʻllaringga berdik (Sayid Ahmad). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli chöl tarzida talaffuz qilingan. (ДС, 155: chöllig - 'живучий в степи'); keyinchalik oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: chöl &gt;&nbsp;chol. DSda chol- feʼliga berilgan izohdan [152: 'убывать, иссякать' (о воде)), shuningdek OʻTILda choʻl soʻzining ikkinchi maʼnosi sifatida berilgan 'tashna* izohidan koʻrinib turibdiki, chöl oti asli 'suvga tashna—' maʼnosini anglatgan chöl— feʼlidan maʼno taraqqiyoti natijasida ajralib chiqqan.}} ''Choʻl'' degan soʻz Oʻrta Turkchaga Moʻgʻul tilidan kirib kelib Oʻzbek tilida hozirgacha saqlanib qolgan. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Oʻsimlik juda kam oʻsadigan, doimiy quruq va issiq iqlimli, suvsiz bepoyon dasht; sahro, biyobon. {{misol|Qizilqum {{ajrat|choʻl}}-lari. Qaqroq {{ajrat|choʻl}}. Boysun {{ajrat|choʻl}}i. Toma-toma koʻl boʻlur, Hech tommasa, {{ajrat|choʻl}} boʻlur.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Poyezd Malik {{ajrat|choʻl}}i bagʻrini tilib borar-di.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}}. {{misol|Men bu {{ajrat|choʻl}}lar qoʻy-nida tugʻilib topdim kamol.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]}}. {{misol|{{ajrat|Choʻl}} shamollari, jumladan, garmsel havoni quruq-lashtiradi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. '''2 '''''koʻchma kam qoʻll.'' Tashna, zor. {{misol|Bolaga {{ajrat|choʻl}} xotin.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЧЎЛ}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} ===Tillar=== *{{bg}}: [[пустиня]] (pustinya) *{{mn}}: [[цөл]] *{{os}}: [[зæрæстон]] *{{tr}}: [[çöl]] *{{ug}}: [[چۆل]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[choʻl]]</b></br> [[безводная]] [[степь]]; {{tarjmisoli|~i azim; ~i malik }} великая и безводная пустыня; {{tarjmisoli|~i sahro, ~i biyobon }} пустыня; {{tarjmisoli|... ga ~}} страстно жаждущий {{izoh|чего-л}}., томящийся по {{izoh|чему-л}}.; {{tarjmisoli|bolaga ~ xotin }} желающая иметь ребёнка женщина; {{tarjmisoli|* ~ yalpiz }} {{izoh|бот}}. зизифора тонкая; {{tarjmisoli|~ qurbaqasi }} жаба.</br> }} i4v4ty34vfe4gnex1h0jclasnxf4c5t 0 16482 639742 558144 2026-07-03T19:48:07Z Yokubjon Juraev 8265 639742 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = *{{tr}}: [[ne yazık]] *{{ug}}: [[ئىسىت]] nkdkfsv1ynw7wdnn0har0vr05se48zh 0 19080 639755 609151 2026-07-04T03:53:24Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 639755 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = <!-- AXTARMOQ Topish harakatida boʻlmoq; qidirmoq, izlamoq. Qorongʻida gugurt axtarmoq. Axtargan topar. Maqol. m Kishilar kuch-quvvatlarini sotishga ish axtarib, yer axtarib, ovqat, kiyim-kechak axtarib, oʻz tugʻilgan yerlaridan chiqib ketar edilar. P. Tursun. Oʻqituvchi. --> == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ax-tar-moq''' {{uz-verb}} == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|AXTAR- ’koʻp narsalar orasidan titib qidir-’. Kerakli kitobni javondan axtarib topolmadim. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi ’bir tomonga egil-’ maʼnosini anglatgan a:gʻ- feʼlining ax- shakliga -tar orttirma qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 74); oʻzbek tilida a unlilari ä unlilariga almashgan: ax + tar <nowiki>=</nowiki> axtar- &gt;&nbsp;äxtär—. Asli bu feʼl ’koʻp narsalarni agʻdar-’ maʼnosini bildirgan, ’qidir-’ maʼnosi keyin paydo boʻlgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Topish harakatida boʻlmoq; qidirmoq, izlamoq. {{misol|Qorongʻida gugurt {{ajrat|axtar}}moq}}. {{misol|{{ajrat|Axtar}}gan topar.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kishilar kuch-quvvatlarini sotishga ish {{ajrat|axtar}}ib, yer {{ajrat|axtar}}ib, ovqat, kiyim-kechak {{ajrat|axtar}}ib, oʻz tugʻilgan yerlaridan chiqib ketar edilar.|[[w:Parda Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[ئاختۇرماق]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[axtarmoq]]</br> 1 </b>[[искать]], [[отыскивать]], [[разыскивать]];</br> <b>2 </b>[[обыскивать]], [[обшаривать]].</br> }} p2qs8qpcv0ov3ila1j3vi24xmpysa52 0 25143 639765 561076 2026-07-04T08:19:08Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 639765 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bo-ya-gi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :[[boya|Boya]], [[hali]] sodir boʻlgan, boya yuz bergan, [[koʻrilgan]], [[eshitilgan]]; [[haligi]].{{misol| Zokir ota xolaning {{ajrat|boyagi}} shikoyatini eslab, koʻng-lidagi gapni aytolmadi.}} "Guldasta".{{misol| Anvar kuldi. Ammo bu kulish uning {{ajrat|boyagi}} kulgi-laridan tamoman boshqa, yaʼni baxtiyorlik kulgisi edi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon. {{misol|Yomgʻir {{ajrat|boyagi}}dan ancha tezlashgan boʻlsa.-da, osmon yorisha boshshgan edi.}} S. Karomatov, Oltin qum. :'''Boyagi-boyagi — boyxoʻjaning tayogʻi''' Hech [[oʻzgarishsiz]], [[oʻzgarmagan]], qanday boʻlsa, shunday qolavergan.{{misol| [Olimning] Boshini ikkita qilib qoʻyishsa, ochilar degan edim, {{ajrat|boyagi}}-{{ajrat|boyagi}} — boyxoʻjaning tayot.}} H. Nazir, Qa-notlar. Boyagi-boyagi(day) Eskicha, avvalgi-dek, oldingidek, oldin qanday boʻlsa shunday.{{misol| Butun oshsh aʼzolari uch kungacha bir-bir-lariga toʻrsayishib yurishdi. Roʻzgʻorchilik emasmi, yana {{ajrat|boyagi}}-{{ajrat|boyagi}} boʻlib ketishdi.}} S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Barvasta yigit {{ajrat|boyagi}}-{{ajrat|boyagi}} sipolik bshshn shxjaydi.}} "Yoshlik". === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|БОЯГИ}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[باياتىنقى]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[boyagi]]</br> 1</b> [[недавний]], [[бывший]], [[имевший]] [[место]] [[незадолго]] [[до]] [[настоящего]] [[времени]]; {{tarjmisoli|roʻparasidan ~ xat keltirgan kishi kelib chiqdi }} навстречу ему вышел тот человек, который незадолго до этого принёс письмо; {{tarjmisoli|~ gap }} недавний {{izoh|(тот же)}} разговор; {{tarjmisoli|~-~, Boyxoʻjaning tayogʻi }} {{izoh|погов. }}каким он был, таким и остался; как было, так и осталось;</br> <b>2 </b>{{izoh|вводн.}} [[кстати]] [[сказать]]; [[между]] [[прочим]]; {{tarjmisoli|~, u qoʻrqadi-da }} между прочим, он ведь боится, трусит.</br> }} 7frbvhhie53gocra25fhs4q3lxvcn8l 0 26330 639750 634987 2026-07-04T03:17:27Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 639750 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|shu kay-fiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? — Koʻz ochib yumguncha.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol. 2 Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq.{{misol| Poyezd., bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.}} A. Qahhor, Oltin yulduz.{{misol| Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.}} Oybek, Nur qidirib.{{misol| Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..}} A. Qahhor, Asarlar. 3 Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida).{{misol| Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi. n Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.}} Mirmuhsin, Meʼmor. {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? — dedi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 4 Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq.{{misol| Av-tobusda {{ajrat|bor}}moq. Samolyotda {{ajrat|bor}}moq. v [Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, — dedi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 5 Biror joy, obʼyekt yoki shaxe tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.}} Maqol. m{{misol| Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di. X. }}Yodgorov, Hayot toʻlqinlari.{{misol| Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.}} S. Ahmad, Ufq. 6 Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatna-moq.{{misol| Ishga {{ajrat|bor}}moq. n Gʻijim roʻmol toʻqiy-man, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.}} "Qoʻshiqlar". 7 Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq.{{misol| Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}-moqda. m Chin inson, yomonlar boʻhton qil-ganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi. }}Gazetadan.{{misol| Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} 8 Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida).{{misol| Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} '''9''' Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqg va shu kabilar haqida).{{misol| Hiz-gʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda. Gan yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di. Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} '''10 '''{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq.{{misol| Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti. Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} 11 Soni, miqsori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq.{{misol| Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di. Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}-maydi.}}'' yaya''{{misol| Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} "Anatomiya". 12 Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq.{{misol| Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di. m Otabek yorilish daraja-siga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. 13 Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida).{{misol| Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi. m Koʻchalarda nayzabozlik jangi bosh-lanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.}} A. Qahhor, Asarlar. ''Bemor yana koʻzini yumdi, uty yumganicha ochmadi'' {{misol|— saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.}} A. Qahhor, Asarlar. 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Doʻppifurush — ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar.'' Katta'' {{misol|— oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-hara-katning: a) darajama-daraja rivojlani-shini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosa-si toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Si-diqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni bizni-kiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}a-man, — dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} 14zb0c37nz3xwsfezk9pbjo74ji69gb 639751 639750 2026-07-04T03:22:00Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639751 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd., bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} 3 Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida).{{misol| Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi. n Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.}} Mirmuhsin, Meʼmor. {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 4 Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq.{{misol| Avtobusda {{ajrat|bor}}moq. Samolyotda {{ajrat|bor}}moq. v [Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, — dedi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 5 Biror joy, obʼyekt yoki shaxe tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.}} Maqol. m{{misol| Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di. X. }}Yodgorov, Hayot toʻlqinlari.{{misol| Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.}} S. Ahmad, Ufq. 6 Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatna-moq.{{misol| Ishga {{ajrat|bor}}moq. n Gʻijim roʻmol toʻqiy-man, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.}} "Qoʻshiqlar". 7 Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq.{{misol| Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}-moqda. m Chin inson, yomonlar boʻhton qil-ganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi. }}Gazetadan.{{misol| Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} 8 Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida).{{misol| Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} '''9''' Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqg va shu kabilar haqida).{{misol| Hiz-gʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda. Gan yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di. Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} '''10 '''{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq.{{misol| Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti. Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} 11 Soni, miqsori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq.{{misol| Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di. Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}-maydi.}}'' yaya''{{misol| Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} "Anatomiya". 12 Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq.{{misol| Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di. m Otabek yorilish daraja-siga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. 13 Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida).{{misol| Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi. m Koʻchalarda nayzabozlik jangi bosh-lanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.}} A. Qahhor, Asarlar. ''Bemor yana koʻzini yumdi, uty yumganicha ochmadi'' {{misol|— saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.}} A. Qahhor, Asarlar. 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Doʻppifurush — ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar.'' Katta'' {{misol|— oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-hara-katning: a) darajama-daraja rivojlani-shini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosa-si toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Si-diqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni bizni-kiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}a-man, — dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} 1p5btmzwwtgoktct4fs3y6vplxhpvjh 639752 639751 2026-07-04T03:31:07Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639752 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} #Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} 7 Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq.{{misol| Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi. }}Gazetadan.{{misol| Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} 8 Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida).{{misol| Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} '''9''' Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqg va shu kabilar haqida).{{misol| Hiz-gʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda. Gan yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di. Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} '''10 '''{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq.{{misol| Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti. Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} 11 Soni, miqsori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq.{{misol| Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di. Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}-maydi.}}'' yaya''{{misol| Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} "Anatomiya". 12 Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq.{{misol| Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di. m Otabek yorilish daraja-siga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. 13 Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida).{{misol| Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi. m Koʻchalarda nayzabozlik jangi bosh-lanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.}} A. Qahhor, Asarlar. ''Bemor yana koʻzini yumdi, uty yumganicha ochmadi'' {{misol|— saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.}} A. Qahhor, Asarlar. 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Doʻppifurush — ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar.'' Katta'' {{misol|— oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-hara-katning: a) darajama-daraja rivojlani-shini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosa-si toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Si-diqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni bizni-kiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}a-man, — dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} pm2kljm3yoyex4k11jnx2mmr8c5az8d 639760 639752 2026-07-04T06:13:51Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639760 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} #Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} #Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} #Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} #Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh. k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} #{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} 11 Soni, miqsori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di. Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}}'' yaya''{{misol| Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} "Anatomiya". 12 Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq.{{misol| Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di. m Otabek yorilish daraja-siga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. 13 Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida).{{misol| Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi. m Koʻchalarda nayzabozlik jangi bosh-lanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.}} A. Qahhor, Asarlar. ''Bemor yana koʻzini yumdi, uty yumganicha ochmadi'' {{misol|— saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.}} A. Qahhor, Asarlar. 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Doʻppifurush — ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar.'' Katta'' {{misol|— oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-hara-katning: a) darajama-daraja rivojlani-shini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosa-si toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} smaihdxowj6b8j8jihv725z91z1cvua 639761 639760 2026-07-04T06:14:23Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639761 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} #Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} #Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} #Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} #Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} #{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} 11 Soni, miqsori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di. Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}}'' yaya''{{misol| Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} "Anatomiya". 12 Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq.{{misol| Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di. m Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. 13 Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida).{{misol| Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi. m Koʻchalarda nayzabozlik jangi bosh-lanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.}} A. Qahhor, Asarlar. ''Bemor yana koʻzini yumdi, uty yumganicha ochmadi'' {{misol|— saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.}} A. Qahhor, Asarlar. 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Doʻppifurush — ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar.'' Katta'' {{misol|— oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-hara-katning: a) darajama-daraja rivojlani-shini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosa-si toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} qrf1w2eg8nc4a2xmhoe6m92918b0c2r 639762 639761 2026-07-04T06:23:32Z Yokubjon Juraev 8265 639762 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} #Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} #Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} #Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} #Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} #{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} #Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|"Anatomiya"]]}} #Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} 13 Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.}} A. Qahhor, Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, uty yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.}} A. Qahhor, Asarlar}} 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar.'' Katta'' {{misol|— oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-hara-katning: a) darajama-daraja rivojlani-shini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosa-si toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} som661qg2ezolojbya87p9zat0dwufb 639767 639762 2026-07-04T08:21:44Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639767 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} #Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} #Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} #Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} #Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} #{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} #Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|"Anatomiya"]]}} #Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} #Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} 14 Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.{{misol| Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.}} A. Qahhor, Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} 6d0vupgofktxbnt0vk5mfeje6yqvwb6 639768 639767 2026-07-04T08:24:53Z Yokubjon Juraev 8265 639768 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bor-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &gt;&nbsp;bar— &gt;&nbsp;bâr—.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} #Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} #Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|"Qoʻshiqlar"]]}} #Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} #Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}} #Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}} #{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}} #Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|"Anatomiya"]]}} #Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} #Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} #Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 15 Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi.{{misol| Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli to{{ajrat|bor}}a goʻzamashib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi to{{ajrat|bor}}a torayib {{ajrat|bor}}ardi.}} Gazetadan; b) davomiyligini bildiradi.{{misol| Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻz-dan kechira {{ajrat|bor}}adir.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. 16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan "qilmoq" soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. 17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar. :Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar. :Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, "{{ajrat|bor}}sa kelmas"ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning "yoʻq" deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "mashshngiz, otr boʻshasa", deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, "sen gapir" degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl. === Sinonimlari === Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, === Antonimlari === {{OʻTIL|БОРМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''bormoq''' {{Tarjimalar |kjh = [[парарға]] |ja = [[行く]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>bormoq<br /> 1 </b>[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;<br /> '''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;<br /> '''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;<br /> '''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;<br /> '''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};<br /> '''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.<br /> }} 0r37dldxdbynu2lu756t55mvdu6d53t 0 28402 639731 626944 2026-07-03T13:21:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tillar */ 639731 wikitext text/x-wiki {{-kaa-}} {{kaa-ism}} = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''no-zik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|III|'''NOZIK''' Bu sifat {{ПРС}}da [nazok] shaklida (553), {{ТжРС}}da nozuk shaklida (270) keltirilgan; oʻzbek tiliga tojik tilidagi shakli u tovushini i tovushiga almashtirib olingan; 'ingichkaʼ, 'yumshoq', 'bejirim' kabi maʼnolarni anglatadi (OʻtaL, I, 506). Bu sifatdan oʻzbek tilida iozikchash- feʼli yasalgan.}} : I ''[[w:Fors tili|f.]]'' eSjb — ingichka, yengil; yumshoq, muloyim; moʻrt, boʻsh; nafis == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1''' Yuk-sak mahorat va sanʼat bilan juda bejirim qilib ishlangan; nafis, latif. {{misol|Iskandaro havas va taajjub bilan binolarga, boy ji-hozlarga, ayniqsa, {{ajrat|nozik}} sanʼat buyumlariga, eshik va derazalarga nazar tashlab qoʻyardi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}. '''2''' Ingichka; yupqa, harir. {{misol|{{ajrat|Nozik}} ip.}} n {{misol|Dutorning {{ajrat|nozik}} torlaridan.. chiqqan „Navo“ kuyi oʻz nolasiga tushunguvchi Otabekdek yigitlarga juda muhtoj edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. '''3''' Yupqa, harir. {{misol|U gunafsha gulli {{ajrat|nozik}} batis koʻylak kiyib, choyshabni tomogʻigacha tortib, jurnal oʻqib yotardi.|[[w:Oydin|Oydin]]|Hi-koyalar}}. '''4''' Bejirim, latif; xipcha. {{misol|Momiq pax-talar uning {{ajrat|nozik}} barmoqlariga oʻzi ilashib chiqar, chanoqlar hayratdan ogʻiz ochib, sil-kinib qolardi.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga qu-loq sol}}. {{misol|Iigit mahbubasining {{ajrat|nozik}} qoʻlla-ridan tutib, oʻziga tortardi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Murzin uning parishon sochlarini, {{ajrat|nozik}} boʻyniga yopishgan mayin, jonsizgina soch tolalarini tomosha qilardi.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shi-nelli yillar}}. '''5''' Zaif, nimjon. {{misol|{{ajrat|Nozik}} maysa.}} m {{misol|Ukamni durustroq joyga oʻrnashtiring, oʻzi nimjon, {{ajrat|nozik}}roq bola., shamollab-netibqolmasin.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. {{misol|{{ajrat|Nozik}}, rang-barang par-vonalar, kapalaklar lampa atrofida ayla-nar.. edilar.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. '''6''' Muloyim, mayin va yoqimli, nazokatli. {{misol|{{ajrat|Nozik}} tabassum. yash "Dilxiroj}} " {{misol|oʻzining mayda qadami, {{ajrat|nozik}} harakatlari bilan davraga kiribkeldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Xalq koʻnglini ovlagan, Ulfatda doim. Ovozi jonga yoqar, {{ajrat|Nozik}}, muloyim.|[[w:Q. Mu-hammadiy|Q. Mu-hammadiy]]}}. {{misol|U kuyning sehriga berilib, inti-zor koʻzlarini {{ajrat|nozik}} yumdi, boshini quyi sol-di.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}. '''7''' Salga sinadigan, uziladigan, yirti-ladigan; boʻsh, moʻrt. {{misol|Nozik buyum. ya" Oli-movning qoʻlidagi yuklar hammanikidan ogʻir-roq, {{ajrat|nozik}}roq edi.|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Soʻnmas chaq-mokdar}}. '''8 '''{{koʻchma|uz}} Oʻziga xos qiyinchiliklari boʻlgan, alohida mahorat, malaka, bilim talab etadigan. {{misol|Gʻoʻza sugʻorish — {{ajrat|nozik}} ish.|[[w:Oybek|Oybek]]|O}}. v. shabadalar. '''9 '''{{koʻchma|uz}} Oʻz ishini mayda ikir-chikir-larigacha yaxshi biladigan; usta. {{misol|Sekretarning otasi.. {{ajrat|nozik}} gulchi edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|O}}. v. shabadalar. '''10 '''{{koʻchma|uz}} Alohida ehtiyotkorlik talab etadigan; qaltis. {{misol|{{ajrat|Nozik}} masala. {{ajrat|Nozik}}payt. {{ajrat|Nozik}} ahvol.}} n {{misol|Asrora oʻylab qarasa, koʻngil ishi {{ajrat|nozik}} narsa ekan.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|-Keyingi paytda zamon {{ajrat|nozik}} boʻlib qoldi, — afsus bilan bosh chayqardi Oʻsar buxgalter.|[[w:A. Koʻchimov|A. Koʻchimov]]|Halqa}}. {{misol|Boʻlmasa, selpo raisligiday {{ajrat|nozik}} lavozimda oʻn-oʻn besh yil muqim ishlash osonmi?!Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloqsol}}. '''11 '''{{koʻchma|uz}} Alohida eʼtibor, mulozamat, takalluf talab etadigan, izzattalab. {{misol|{{ajrat|Nozik}} mehmon.}} n {{misol|-Xoʻjayin band, oldilarida {{ajrat|nozik}} odam bor. Majlis qilishyapti, — dedi sekretar.|[[w:S. Abduqahhor|S. Abduqahhor]]|Sanamay sakkiz dema}}. '''12 '''{{koʻchma|uz}} Qichiqli; injiq. {{misol|Boboqulning koʻzlaridagi {{ajrat|nozik}} kinoya uning izzat-nafsiga xanjardek qadaldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}}. : Nozik tabiat (noziktabiat) ''yoki'' tabiati nozik Koʻngli har narsani yoqtiravermaydigan, koʻtaravermaydigan; injiq, erka. {{misol|Shu qadar ziq, {{ajrat|nozik}} tabiat boʻlib qolgani uchun Begimxon koʻp dakki eshitdi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. Koʻngli nozik ''ayn.'' nozik tabiat. Nozik did ''yoki'' didi nozik Juda ham sezgir, nafosatni teran his qiluvchi; tuygʻun. {{misol|{{ajrat|Nozik}} didli rassomlarni ham hayratda qoldira-digan oynadagi naqsh [Elmurodning] xayolini band etdi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}. Nozik joyi Kamchiligi, aybi. {{misol|Aziza Yodgorning {{ajrat|nozik}} joylarini yaxshi biladi. Shuncha koʻrgi-liklari evaziga eridan qasos olishga ahd qildi. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. '''13''' Nozik (xotin-qizlar ismi). == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''no-zik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == : II [f. — ingichka, yengil;kichkina] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Kashtachilikda ishlatiladigan rang-barang mayda, nafis munchoq. {{misol|Choyxo-nachi.. ipak toʻri rang-barang {{ajrat|nozik}}lar, pis-tonlar bilan bezalgan toʻrqovoqlarni.. chakalakka osgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|O}}. v. shabadalar. {{misol|Yostigʻi ustiga {{ajrat|nozik}} gulli toʻr yopilgan. |[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|НОЗИК}} == Tarjimalari == {{uz-ism}} === Tillar === * {{tr}}: [[dakik]] *{{ug}}: [[يۇمران]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''nozik'''<br /> '''1 '''[[нежный]]; [[тонкий]], [[изящный]]; {{tarjmisoli|nozik tabassum }} нежная улыбка; {{tarjmisoli|nozik qoʻllar }} нежные руки; {{tarjmisoli|nozik harakat }} изящные движения;<br /> '''2 '''[[изящный]], [[художественно]] [[выполненный]]; // [[тонкой]] [[работы]]; {{tarjmisoli|nozik sanʼat buyumlari }} предметы художественного искусства; {{tarjmisoli|nozik haykalcha }} изящная статуэтка;<br /> '''3''' [[тоненький]], [[худенький]]; [[гибкий]]; {{tarjmisoli|nozik }} ({{izoh|или {{tarjmisoli|}}nozikkina}}) '''[[qiz]] '''[[тоненькая]] [[девушка]] ({{izoh|или }}[[девочка]]);<br /> '''4 '''[[тонкий]]; {{tarjmisoli|nozik ip }} тонкая нить; {{tarjmisoli|nozik mato }} тонкая ткань; полупрозрачная ткань; {{tarjmisoli|dutorning nozik iplari }} ({{izoh|или '''}}[[torlari]]''') [[тонкие]] [[струны]] [[дутара]];<br /> '''5''' [[хрупкий]], [[ломкий]]; {{tarjmisoli|nozik shisha idish }} хрупкая стеклянная посуда;<br /> '''6 '''{{izoh|перен}}. [[тонкий]] ({{izoh|требующий особого умения, мастерства}}); {{tarjmisoli|Gʻoʻza sugʻorish - nozik ish }} (Ойбек, „О. в. шабадалар“) Поливы хлопчатника — дело тонкое;<br /> '''7 '''{{izoh|перен}}. [[умелый]], [[знающий]] [[все]] [[тонкости]] [[и]] [[секреты]] [[дела]]; [[искусный]]; {{tarjmisoli|nozik usta }} искусный мастер, мастак, мастер своего дела; {{tarjmisoli|Sekretarning otasi nozik gulchi edi }} (Ойбек, „О. в. шабадалар“) Отец секретаря был искусным цветоводом;<br /> '''8 '''{{izoh|перен}}. [[скользкий]]; [[тонкий]]; [[щекотливый]], [[деликатный]]; [[требующий]] [[особого]] [[подхода]]; [[утончённый]]; {{tarjmisoli|nozik masala }} щекотливый вопрос; {{tarjmisoli|nozik ish }} деликатное дело; {{tarjmisoli|nozik tabiat }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}tabiati nozik }} 1) тонкая натура, утончённая натура; 2) привередливый {{izoh|или }}щепетильный человек; {{tarjmisoli|[[koʻngli]] nozik <nowiki>=</nowiki> nozik [[tabiat]]; boshim kal, koʻnglim nozik }} {{izoh|посл}}. я плешив, но натура у меня тонкая;<br /> '''9 '''[[привередливый]], [[обидчивый]], [[щепетильный]]; {{tarjmisoli|nozik odam }} человек, с которым нельзя пошутить, недотрога; {{tarjmisoli|nozik mehmon }} щепетильный гость; {{tarjmisoli|Xoʻjayin band, oldilarida nozik odam bor. Majlis kilishyapti, - dedi sekretar }} (С. Абдуќаћћдор, „Санамай саккиз дема“) Хозяин занят, у него там „тонкая штучка“. Совещаются, — сказал секретарь;<br /> '''10 '''[[бисер]]; {{tarjmisoli|nozik termoq}} вышивать бисером; подбирать бисер;<br /> '''11''' [[Назик]] ({{izoh|имя собств. женское}}).<br /> }} '''Qalin matn''' [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] sw94jvsc7h66hazby1ifbv6dxynljyp 0 28898 639748 635667 2026-07-04T03:15:44Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 639748 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''toʻ-qin-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #{{kam qoʻll.|uz}} Tegmoq, urilmoq. {{misol|Avtomashina tramvayga borib {{ajrat|toʻqin}}di.}} {{misol|Bulutlarning ohistagina sayridan.. yengilgina bir izgʻiriq ham yuzga kelib {{ajrat|toʻqin}}ar.. edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #{{koʻchma|uz}} Tegmoq, botmoq. {{misol|Qora Ahmadning soʻzlari Tantiboyvachchaga qattiq {{ajrat|toʻqin}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} === Sinonimlari === [[urilmoq]]. === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЎҚИНМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{tr}}: [[dokunmak]] *{{ug}}: [[سەنتۈرۈلمەك]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''toʻqinmoq'''<br /> '''1 '''[[сталкиваться]];''' avtomashina tramvayga toʻqindi '''автомашина столкнулась с трамваем;<br /> '''2 '''{{izoh|перен}}. [[задевать]]; '''uning gapi menga qattiq toʻqindi '''его слова сильно меня задели. <br /> }} ayj19a4bvrl8n7r8dk3bqpucck2vdem 0 29722 639739 639658 2026-07-03T15:55:49Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 639739 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == qoplamoq 1 == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qop-la-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|QOPLA— 'ustini oʻra—'. Adirlarni oʻt-oʻlan va chechaklar q o p l a d i. Bu feʼl eski oʻzbek tilida qap otining 'gʻilof', 'jild' maʼnosidan (Devon, III, 160) —la qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik birinchi boʻgʻindagi a unlisi â unlisiga, ikkinchi boʻgʻindagi a unlisi ä unlisiga almashgan: qap + la <nowiki>=</nowiki> qapla &gt;&nbsp;qâplä—.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== : Ustini yoki hamma yogʻi-ni qamramoq, burkamoq, bosmoq. ''Koʻk yuzi-ni bulut kopladi. Xonani tutun kopladi. Butun byurliqni korongʻilik kopladi.'' '''2''' Sathini, yuzasini, betini egallamoq; band qilmoq. ''Suv betini muz kopladi. Qir-larni yam-yashil maysalar kopladi. Dalalar-ni qor kopladi.'' n ''Ustini qovjirok oʻt-lar, sargʻish qamishlar koplagan koʻhna kobr-lararo kezdi. S.'' Siyoyev, Avaz. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Qamrab, egallab olmoq (mavhum narsalar haqida). ''Uning boshini turli fikr-lar, rejalar kopladi.'' Oybek, Navoiy. {{misol|Mu-rodning kolbini xijolat aralash sevinch {{ajrat|qopla}}di.|[[w:T. Ashurov|T. Ashurov]]|Oq ot}}. {{misol|Eʼzozxonning koʻng-lini allakanday shubhalar, sovuk vahimalar {{ajrat|qopla}}b, oʻzini behol sezdi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}. {{misol|Qiz butun vujudini toʻsatdan {{ajrat|qopla}}gan ogʻ-riq bilan onasini xotirlaydi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Biror narsa sirtini, betini, ustini boshqa narsa bilan oʻramoq, sirtiga, beti-ga, ustiga boshqa narsa sirmoq, yopishtir-moq, toʻshamoq, yotqizmoq. {{misol|Devorga marmar plitalar {{ajrat|qopla}}dik. Divanga duxoba {{ajrat|qopla}}-moq. Yoʻlni asfalt bilan {{ajrat|qopla}}moq.}} :Koʻrpa qoplamoq 1) koʻrpa tikmoq, koʻrpa tayyorlamoq. ''Toʻy uchun yangi koʻrpalar qop-lamoqchi boʻladilar, partoʻshaklar olmoqchi boʻladilar.'' A. Qodiriy, Utgan kunlar; 2) koʻr-paning avra-astari orasiga paxta solmoq. ''Unsin xola qizining uch yangi koʻrpasini qop-lab, qaviqdan chiqardi.'' A. Hayitmetov, Unsin xola. 5 Toʻsmoq, berkitmoq; egallamoq. {{misol|Qoʻli bilan ogʻzi-burnini {{ajrat|qopla}}moq.}} n {{misol|Safarov supadagi kigizni tortib, alanganing ustini {{ajrat|qopla}}di-da, yugurib, tashqariga chiqdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Koʻr koʻzning ochilishi}}. {{misol|Eshik ochi-lib, barzangiday yigit chiqdi, gavdasi bilan eshikni {{ajrat|qopla}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Moʻysafid domla butun devorni {{ajrat|qopla}}gan katta doskaga temalarni yozishga kirishdi.}} :O. Yoqubov, Muqaddas. 6 Talab, ehtiyojga yetarli boʻlmoq. {{misol|Ular-ning topgan pullari roʻzgʻor ehtiyojini zoʻr-gʻa {{ajrat|qopla}}rdi.|[[w:S. Abdulla|S. Abdulla]]|Mavlono Muqi-miy}}. {{misol|Yashinning daromadi ehtiyojimizni {{ajrat|qopla}}masdi.|[[w:H. Nosirova|H. Nosirova]]|Men oʻzbek qizi-man}}. '''7 '''{{koʻchma|uz}} Yoʻqotilgan yoki yetishmaydigan narsa oʻrniga oʻrin boʻlmoq, oʻrnini toʻl-dirmoq, bosmoq. {{misol|Zararni {{ajrat|qopla}}moq. Qarzni {{ajrat|qopla}}moq.}} n {{misol|Dehqonning ming mashaqqat bilan ekib olgan hosili xarajatni {{ajrat|qopla}}y olmasdi.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Olovli izlar}}. {{misol|Shuning uchun butun chiqimini {{ajrat|qopla}}ydigan davlat toʻplamasa boʻlmaydi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :Yuziga ''(yoki'' betiga) charm qoplamoq ''q. ''charm. ==== Sinonimlari ==== [[ellamoq]], [[sirmoq]] ==== Antonimlari ==== == qoplamoq II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''qop-la-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== : Qopga solmoq, qopga joylamoq. {{misol|Bugʻdoy {{ajrat|qopla}}moq. sht Bu kishilar sabzi kovlab, {{ajrat|qopla}}moqda edilar.|[[w:Gʻ. Gʻulom|Gʻ. Gʻulom]]|Shum bola}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ҚОПЛАМОҚ}} === Tarjimalari === {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''qoplamoq''' {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>qoplamoq I<br /> 1 </b>[[покрывать]], [[закрывать]], [[прикрывать]]; '''dalalarni oʻt qopladi '''поля покрылись травой; {{tarjmisoli|bronza (bilan) qoplamoq }} бронзировать;<br /> '''2 '''[[покрывать]], [[обшивать]]; {{tarjmisoli|koʻrpa qoplamoq }} шить (стегать) одеяло; {{tarjmisoli|gʻilof (bilan) qoplamoq }} натягивать чехол;<br /> '''3 '''[[покрывать]] ({{izoh|о расходах}}), [[возмещать]]; {{tarjmisoli|xarajatlarni qoplamoq }} покрывать расходы; {{tarjmisoli|zararni qoplamoq }} возместить ущерб;<br /> '''4 '''[[охватывать]], [[окружать]] [[со]] [[всех]] [[сторон]], [[заволакивать]]; [[затягивать]]; '''osmonni bulut qopladi '''тучи заволокли небо; '''butun vujudini gʻazab qopladi '''его охватил гнев.<br /> <br /> '''qoplamoq II'''<br /> [[насыпать]] [[в]] [[мешки]], [[набивать]] [[в]] [[мешки]], [[затаривать]] [[в]] [[мешки]].<br /> }} 3hs33lbv7j7oyqa657mrz3gqdhqvmpn 0 46038 639746 579369 2026-07-03T19:54:36Z ~2026-38106-79 13587 639746 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ort-qi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Keyingi, orqadagi. {{misol|{{ajrat|Ortqi}} ayilning botganini egasi emas, ot bilar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОРТҚИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ortqi'''<br /> [[задний]], [[расположенный]], [[находящийся]] [[сзади]], [[позади]] ({{izoh|чего-л}}.).<br /> }} 187rhwm54my4857phix1evqngh6xng4 639747 639746 2026-07-04T03:11:25Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639747 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ort-qi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === Keyingi, orqadagi. {{misol|{{ajrat|Ortqi}} ayilning botganini egasi emas, ot bilar.|[[w:Maqol|Maqol]]}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ОРТҚИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ortqi'''<br /> [[задний]], [[расположенный]], [[находящийся]] [[сзади]], [[позади]] ({{izoh|чего-л}}.).<br /> }} 2q1uphhldoth60dsvfqxibji1n4quer 0 51392 639753 630644 2026-07-04T03:33:21Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 639753 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''te-kis''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Yuzida gʻadir-budir, baland-past, oʻnqir-choʻnqir joylari boʻlmagan; silliq. {{misol|{{ajrat|Tekis}} taxta. {{ajrat|Tekis}} maydon. {{ajrat|Tekis}} devor.}} m {{misol|Kecha qorongi va tumanli edi. Keng, {{ajrat|tekis}} koʻchaga uzoqdan chiroqlar tuman ichida xira, sovuq nur sepadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Ioʻl {{ajrat|tekis}}, mashina sshjinmasdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. 2 Joylashish, oʻlcham (hajm yoki boʻy) va sh.k. jihatdan bir xil. {{misol|U jilmayganida, qizlarnikiga oʻxshash, {{ajrat|tekis}} tishlari yarq etib ketdi. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Boʻyi baland, qomati kelishgan, qora soqoli iyagida {{ajrat|tekis}} qilib qirqilgan.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Koʻk bluzka kiygan ikki qiz Bashoratlarning oldiga keldi. Ular bir-birlariga juda oʻxshar, boʻylari ham {{ajrat|tekis}}, juda chiroyli qizlar edi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. 3 Bir maromda, bir xil tezlikda. {{misol|{{ajrat|Tekis}} harakat. {{ajrat|Tekis}} odim.}} m {{misol|Xuddi sirk otla-riday bezatilgan semizgina, silliqqina boʻz ot {{ajrat|tekis}} olib ketdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}. {{misol|Undan nariroqda qora kalxat, sanʼatini namoyish qilayotganday, bir {{ajrat|tekis}} suzib yuribdi.|[[w:N. Fozilov|N. Fozilov]]|Diydor}}. 4 rvsh. Baravariga, yoppasiga bir vaqtda; shigʻa, qiygʻos. {{misol|Urugʻlarni {{ajrat|tekis}} undirib ol-moq. Giloslar bir {{ajrat|tekis}} gulladi. Gʻoʻzalar bir {{ajrat|tekis}} unib chiqdi.}} n {{misol|Har safar {{ajrat|tekis}} chi-qib, yashnab oʻsayotgan yam-yashil gʻoʻzalarni koʻrganimda.. paxtazordan chiqqim kelmas edi. |[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. 5 Har jihatdan teng, baravar, bir hu-quqdagi. {{misol|Suv xudoyimning mulkimi ? Xaloyiq {{ajrat|tekis}} ichadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Meni saylang, negakim, Endi qadrdon boʻla-man. Bir {{ajrat|tekis}} hammangizga Xizmati bajon qilaman.|[[w:Hamza|Hamza]]}}. '''6 '''''koʻchma s.t.'' Beishkal, silliq; bir xil qilib. {{misol|Ishi juda {{ajrat|tekis}}. Hamma ish {{ajrat|tekis}} boʻlib ketdi.}} m {{misol|Musa koʻsa bir yerda turmas, chigitlarni bir {{ajrat|tekis}}da ekish kerakligini, chigit toʻrt enlikdan chuqur boʻlmasligini hadeb tayinlardi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Hukm}}. '''7 '''{{s. t.|uz}} Kelishgan, chiroyli. {{misol|Oʻrtada oʻn olti-oʻn yetti yashar bachcha oʻynaydi. U rang-siz, xipcha, "{{ajrat|tekis}}gina", yana toʻgʻrirogʻi, "po-pukday" bola.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Anov togʻ bilan manov togʻ egiz ekan, Jami qizdan oxun qizi {{ajrat|tekis}} ekan.|[[w:"Oq olma|"Oq olma]]|qizil olma"}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЕКИС}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[تەكشى]] {{Tarjimalar |cv = [[такăр]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''tekis'''<br /> '''1 '''[[ровный]], [[гладкий]]; // [[ровно]], [[гладко]]; {{tarjmisoli|tekis yoʻl }} ровная дорога; {{tarjmisoli|tekis taxta }} гладкая доска; {{tarjmisoli|tep-tekis maydoncha }} совершенно ровная площадка; {{tarjmisoli|tep-tekis taxta }} совершенно гладкая доска;<br /> '''2 '''[[дружный]]; // [[дружно]]; {{tarjmisoli|urugʻlarni tekis undirib olish uchun oʻz vaqtida ekish kerak }} чтобы получить дружные всходы, нужно провести сев своевременно;<br /> '''3 '''[[мерный]], [[плавный]]; [[ритмичный]]; [[равномерный]]; [[размеренный]]; // [[мерно]], [[плавно]]; [[ритмично]]; [[равномерно]]; [[размеренно]]; {{tarjmisoli|tekis tezlanuvchan harakat }} {{izoh|физ}}. равноускоренное движение; {{tarjmisoli|tekis yurish }} плавная походка; {{tarjmisoli|tekis harakat }} 1) плавное движение; 2) {{izoh|физ}}. равномерное движение; {{tarjmisoli|bir tekis(da)}} 1) мерный, плавный, ритмичный, равномерный; размеренный; {{tarjmisoli|bir tekis qadam tashlab bormoq }} идти мерным шагом; 2) мерно, плавно; ритмично; равномерно; {{tarjmisoli|bir tekis taraqqiy etmoq }} равномерно развиваться; 3) одинаковый; {{tarjmisoli|bir tekis bolalar }} одинаковые (по росту) дети; {{tarjmisoli|chigitning bir tekis(da) unib chiqishi }} дружные всходы хлопчатника; 4) одинаково; {{tarjmisoli|Hamma boy bir tekisda insofsiz }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Все богачи одинаково бессовестны; {{tarjmisoli|(bir) tekis boʻlmoq }} 1) стать ровным; 2) стать равным; сравняться; {{tarjmisoli|(bir) tekis qilmoq }} 1) сровнять; 2) сравнять;<br /> '''3 '''{{izoh|разг}}. [[гладенький]], [[смазливый]], [[красивый]] ({{izoh|о человеке}});<br /> '''4 '''{{izoh|перен. разг}}. [[гладкий]]; // [[гладко]]; [[без]] [[сучка]], [[без]] [[задоринки]];<br /> '''5 '''{{izoh|разг}}. [[гладкий]], [[складный]]; // [[гладко]], [[складно]]; {{tarjmisoli|tekis nutq }} гладкая речь.<br /> }} 258yp9isb1zpbelmyjzq4iymfyorvxd 0 53279 639736 568829 2026-07-03T14:09:51Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 639736 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hay-to-vur''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Uyg‘urchadaki [[ئايتاۋۋۇر]] degan so‘zla o‘zakdosh erur. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''Har qalay, nima boʻlsa ham, qanday boʻlsa ham. ''..magazinda boshqa narsa topilmasa ham, aroq deganning keti uzilmaydi, urugʻi koʻpmi sabilning yoki bulogʻi bormi, haytovur, bosilib yotibdi. S. Nurov, Narvoy. {{misol|Oʻgʻlim, hali sen eshitdingmi, yoʻqmi, {{ajrat|haytovur}}, biz sening ustingdan bir ish qilib qoʻydik.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Bu — kinoyami yoki chinmi, {{ajrat|haytovur}}, Qosimov tushunolmadi.|[[w:Y. Shamsharov|Y. Shamsharov]]|Dovruq}}. 2 Yaxshiki, yaxshiyamki; xayriyat, xayri-yatki. {{misol|Rahim Saidov shoshib telefon kito-bini qoʻliga oldi. {{ajrat|Haytovur}}, telefoni bor ekan. Trubkani oldi. Oʻ.|[[w:Umarbekov|Umarbekov]]|Yoz yom-gʻiri}}. ''Yotib yeganga togʻ chidamaydi. Hayto-vur, dadam yoshligida shohi toʻqishni chala-chatti oʻrganib olgan ekan.'' Oybek, Tanlangan asarlar. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҲАЙТОВУР}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[haytovur]]</b></br> <b>1 </b>[[к]] [[счастью]]; [[хорошо]], [[что]]...; {{tarjmisoli|~, majlisga yetib kelibsiz }} хорошо, что вы подоспели на заседание; {{tarjmisoli|~, ketib qolmagan ekansiz }} хорошо, что вы ещё не ушли;</br> <b>2 </b>[[словом]], [[одним]] [[словом]]; {{tarjmisoli|~, sizni bir odam soʻradi }} словом, кто-то спрашивал вас.</br> }} hmp87opdlp39t98xbyw0nqn6w0t48fu 639737 639736 2026-07-03T14:10:41Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 639737 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''hay-to-vur''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Uyg‘urchadaki [[ئايتاۋۇر]] degan so‘zla o‘zakdosh erur. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1 '''Har qalay, nima boʻlsa ham, qanday boʻlsa ham. ''..magazinda boshqa narsa topilmasa ham, aroq deganning keti uzilmaydi, urugʻi koʻpmi sabilning yoki bulogʻi bormi, haytovur, bosilib yotibdi. S. Nurov, Narvoy. {{misol|Oʻgʻlim, hali sen eshitdingmi, yoʻqmi, {{ajrat|haytovur}}, biz sening ustingdan bir ish qilib qoʻydik.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Bu — kinoyami yoki chinmi, {{ajrat|haytovur}}, Qosimov tushunolmadi.|[[w:Y. Shamsharov|Y. Shamsharov]]|Dovruq}}. 2 Yaxshiki, yaxshiyamki; xayriyat, xayri-yatki. {{misol|Rahim Saidov shoshib telefon kito-bini qoʻliga oldi. {{ajrat|Haytovur}}, telefoni bor ekan. Trubkani oldi. Oʻ.|[[w:Umarbekov|Umarbekov]]|Yoz yom-gʻiri}}. ''Yotib yeganga togʻ chidamaydi. Hayto-vur, dadam yoshligida shohi toʻqishni chala-chatti oʻrganib olgan ekan.'' Oybek, Tanlangan asarlar. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҲАЙТОВУР}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[haytovur]]</b></br> <b>1 </b>[[к]] [[счастью]]; [[хорошо]], [[что]]...; {{tarjmisoli|~, majlisga yetib kelibsiz }} хорошо, что вы подоспели на заседание; {{tarjmisoli|~, ketib qolmagan ekansiz }} хорошо, что вы ещё не ушли;</br> <b>2 </b>[[словом]], [[одним]] [[словом]]; {{tarjmisoli|~, sizni bir odam soʻradi }} словом, кто-то спрашивал вас.</br> }} iv3pt6zh08ma2mru674st08zezqeb43 0 57511 639763 563070 2026-07-04T06:25:53Z Yokubjon Juraev 8265 /* Oʻzbekcha (uz) */ 639763 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|CHOʻNTAK ¹ kiyimda zarur yengil narsalarni solish uchun tikiladigan ichki yoki tashqi xaltacha', 'kissa'. Uzbekoyim choʻntagiga qoʻlini solib, besh—oʻn pul olib berdi (Abdulla Qodiriy). Bu otni DSning 155— betida keltirilgan chöŋäk ('badya, vedro') soʻzi bilan qiyoslash koʻrsatadiki, qadimgi turkiy tilda ' biror narsani sol-' maʼnosini anglatgan chöŋ- feʼli mavjud boʻlgan, chöŋäk oti ana shu feʼldan —(ä)k quptimchasi bilan yaszlgân. Shuningdek, chontäk oti hzm asli chöŋ- feʼlining 'takror' maʼnosini ifodalovchi —tä ( &lt;&nbsp;—lä) qoʻshimchasini olgan shaklidan —k qoʻshim-chasi bilan yasalgan; keyinchzlik ŋ undoshi n undoshigz zlmashgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: [chöŋ— + tä ( &lt;&nbsp;lä) <nowiki>=</nowiki> chöŋtä—] + k <nowiki>=</nowiki> chöŋtäk &gt;&nbsp;chöntäk &gt;&nbsp;chontäk.}} == Tarjimalari == *{{ug}}: [[يانچۇق]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''choʻntak'''<br /> [[карман]]; // [[карманный]]; {{tarjmisoli|qoʻyin choʻntak }} внутренний нагрудный карман; {{tarjmisoli|yon choʻntak}} боковой карман; {{tarjmisoli|choʻntak soat }} карманные часы; '''kolxoz choʻntagi '''колхозный карман, колхозные средства; {{tarjmisoli|* choʻntakka tushmoq }} залезать в чужой карман ({{izoh|о воре}}).<br /> }} gkz2yzipp3ttz6p44k1j2u2arinqogi 0 131555 639744 639703 2026-07-03T19:49:15Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 639744 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YOGʻMIR {{q.}} [[yomgʻir]]}}. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === === Sinonimlari === === Antonimlari === == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} e63z1l9zxdoydftteo6afaxk3git63i 639745 639744 2026-07-03T19:49:26Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 639745 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|YOGʻMIR {{q.}} [[yomgʻir]].}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === === Sinonimlari === === Antonimlari === == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} q04k3g5hm0fnkr45sb24eamxs3e9msy 0 160646 639769 630543 2026-07-04T08:43:04Z Yokubjon Juraev 8265 639769 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} # [[ko‘z]]. # [[ko‘chmoq]]. 0gnjy9tgc7mvfgkva47sl5zrbqbunm0 0 162789 639730 2026-07-03T13:20:07Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[son]] (a’zo).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639730 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[son]] (a’zo). qp12gokezsphl7ysifntj4zyyg85n1i 0 162790 639732 2026-07-03T13:22:15Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[nozik]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639732 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[nozik]]. g8ei45m2zqagtkjtxhnmkqqcj9tpyiz 0 162791 639734 2026-07-03T13:48:39Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[gaplashmoq]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639734 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[gaplashmoq]] km0qpjftv99p9bcqw9bvd49a74val4h 0 162792 639738 2026-07-03T14:11:15Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[haytovur]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639738 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[haytovur]]. l4eblw4gp5n0oxq2142vm9ufl4kwamf 0 162793 639741 2026-07-03T17:38:26Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[qiyin]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639741 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[qiyin]] eqymf1d5hjp0135svgiy2z9kt51psod 0 162794 639743 2026-07-03T19:48:44Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[attang]]! Essiz!“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639743 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[attang]]! Essiz! ohfk24m3d6c6q0dnibhez8sm8qjafl9 0 162795 639749 2026-07-04T03:16:23Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} to‘qinib ketmoq, [[urilmoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639749 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} to‘qinib ketmoq, [[urilmoq]]. 4zynxm0e1zbhjtqhfsm3dr2gj88z9d2 0 162796 639754 2026-07-04T03:33:37Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[tekis]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639754 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[tekis]]. tjfju7108cfm0xbcq5nqsirlk6szhi2 0 162797 639756 2026-07-04T03:53:41Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[axtarmoq]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639756 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[axtarmoq]] kbdn00vb87fr718w383e7x7nj6w5ipi 0 162798 639759 2026-07-04T06:09:37Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[cho‘l]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639759 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[cho‘l]]. bewd7ejhdg5bj46hj95dr7bv26ypao8 0 162799 639764 2026-07-04T06:26:10Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[cho‘ntak]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639764 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[cho‘ntak]]. ghxekjgwc3da24emf1nyp26h2ca72e0 0 162800 639766 2026-07-04T08:19:25Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-ug-}} [[boyagi]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 639766 wikitext text/x-wiki {{-ug-}} [[boyagi]]. 53qg3mpa2udq6rocjhuldocm548wcoj