oy

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikilugʻat</sitename>
    <dbname>uzwiktionary</dbname>
    <base>https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Vikilugʻat</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Vikilugʻat munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>oy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9126</id>
    <revision>
      <id>639783</id>
      <parentid>638380</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7162" sha1="8682s6hvgby14qysc0l67bsaobryo2t" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oy'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OY 'Yerning yoʻldoshi’; 'yilning oʻn ikkidan bir qismi’. Ulfatlar har oyning uchinchi shanbasida toʻplanishadi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot a:y tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 98), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 355; DS, 24); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:y &amp;gt;&amp;nbsp;ay &amp;gt;&amp;nbsp;ây.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#(O - ''katta'') {{astr.}} Quyoshdan nur olib, yogʻdu sochuvchi samoviy jism, Yerning tabiiy yoʻldoshi. {{misol|Oʻn toʻrt kunlik {{ajrat|oy}}.}} {{misol|Toʻlin {{ajrat|oy}}.}} {{misol|Oy nuri.}} {{misol|Oy chiqdi.}} {{misol|Oy botdi.}} {{misol|Oyning yuzidagi dogʻlar.}} {{misol|Oyning Yer atrofida aylanishi.}} {{misol|Oyni etak bilan yopib boʻlmaydi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kechki gullar ochilib turibdi. Koʻkda tanho {{ajrat|oy}} kezmoqda.|[[w:Ibrohim Rahim|Ibrohim Rahim]]|Chin muhabbat}}&lt;br/&gt;'''Oy yuz''' - chiroyli yuz, goʻzal yuz. {{misol|{{ajrat|Oy}} yuzing qora chimmat zulmidan qutultirgʻil. Chiq qorongʻi turmushdan, nur ichinda javlon qil.|[[w:Hamza|Hamza]]}}&lt;br/&gt;'''Oy desa - oyga, kun desa kunga oʻxshaydi''' - juda goʻzal, juda ham chiroyli.
#Astronomik yilning oʻn ikkidan biriga - Oyning Quyosh atrofidan bir marta aylanib chiqish muddatiga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi: 28, 29 30 yoki 31 kunlik davr. {{misol|Oy boshi.}} {{misol|May {{ajrat|oy}}i.}} {{misol|Bir yil - oʻn ikki {{ajrat|oy}}.}} {{misol|Bu orada uch {{ajrat|oy}} oʻtdi.}} {{misol|Yoz {{ajrat|oy}}lari ham oʻtib ketdi.}} {{misol|Oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Oʻgʻlim bechora {{ajrat|oy}} oʻtmasdan boʻzchining mokisidek qatnab tursa.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}&lt;br/&gt;'''Oydan oy, kundan kun oʻtib''' - ancha vaqt oʻtib. {{misol|Oydan {{ajrat|oy}}, kundan kun oʻtar daryodil, Menga tanho boʻlgan sen yoʻqsan mohim.|[[w:Habib Abdunazar|Habib Abdunazar]]|Anjir guli}}&lt;br/&gt;'''Oy-kun'''('''lar''') '''oʻtib''' - vaqti, umri, hayoti kechib. {{misol|Shu yoʻsin oromsizlik va besaranjomlik ichida [Otabekning] {{ajrat|oy}}-kunlari oʻtib turar edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Uch-toʻrt kunlik oy shaklidagi bezak yoki belgi. {{misol|Mezana ustidagi {{ajrat|oy}}.}}
#Ayollar ismi tarkibiga kiradi yoki ayollar nomiga qoʻshilib, erkalash, hurmatni bildiradi. Mas.: {{misol|Oyposhsha}}, {{misol|Oyqiz}}, {{misol|Oytoʻti}}, {{misol|Oynisa}}; {{misol|Tursun{{ajrat|oy}}}}, {{misol|Shirmon{{ajrat|oy}}}}, {{misol|Qunduz{{ajrat|oy}}.}}&lt;br/&gt;'''Oy borib, omon kel''' - safarga ketayotgan kimsaga yaxshilik tilab aytiladigan ibora, oq yoʻl tilash. {{misol|U [Elmurod] yoʻlda ketar ekan.. &quot;{{ajrat|Oy}} borib, omon keling!&quot; deb, oq yoʻl tilab qolgan Gulsumni xishtgacha oʻylab yotdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}&lt;br/&gt;'''Oy koʻrmoq''' - hayz koʻrmoq.&lt;br/&gt;'''Oyi toʻldi''' - tugʻish vaqti yetdi. {{misol|Kumushning {{ajrat|oy}}i toʻlmasdanoq, u [onasi] beshik yasatish bilan mashgʻul edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}&lt;br/&gt;'''Oy-kuni yaqin''' - tugʻish arafasida, oldida.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОЙ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

=== Tillar ===
* {{es}}: [[lua]]
* {{en}}: [[moon]]
* {{fi}}: [[kuu]]
* {{it}}: [[luna]]
* {{kk}}: [[ай]] (ay)
* {{vi}}: [[nga]]
*{{sah}}: [[ый]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oy'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[луна]], [[месяц]]; '''[[yangi]] '''({{izoh|или '''}}[[yarim]]''') {{tarjmisoli|oy }} молодой месяц, серп молодого месяца; {{tarjmisoli|toʻlin oy }} 1) полная луна; 2) полнолуние; {{tarjmisoli|oy chiqdi }} луна взошла; {{tarjmisoli|oy botdi }} луна зашла; {{tarjmisoli|oy tugʻildi }} луна народилась; {{tarjmisoli|oydek qiz }} луноликая (красивая) девушка; {{tarjmisoli|oy tutilishi }} ({{izoh|или '''}}[[kuyishi]]''') [[затмение]] [[луны]], [[лунное]] [[затмение]]; {{tarjmisoli|tugʻilgan oy - toʻgʻralgan moy }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. начавшийся месяц всё равно что мелко нарезанное сало) начавшийся месяц быстро пролетит; {{tarjmisoli|oyni atak bilan yopib boʻlmas }} {{izoh|посл}}. луну подолом не прикроешь; {{izoh|соотв}}. шила в   мешке не утаишь; {{tarjmisoli|har kimniki oʻziga oy koʻrinar koʻziga }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. всякому своё кажется луною) своё не мыто, да бело; {{tarjmisoli|oy yuz }} красивое (прекрасное) лицо; // луноликая  ({{izoh|эпитет красавицы}});&lt;br /&gt;
'''2''' [[месяц]], [[луна]] ({{izoh|период между двумя новолуниями}});&lt;br /&gt;
'''3 '''[[месяц]] ({{izoh|часть года}});{{tarjmisoli| may oyi }} май месяц; {{tarjmisoli|avgust oyidan (boshlab)  }} (начиная) с августа месяца; {{tarjmisoli|oy boshi }} 1) начало месяца; 2) новолуние, {{tarjmisoli|oy oxiri }} конец месяца; {{tarjmisoli|u oydan bu oyga }} из месяца в месяц; ежемесячно; {{tarjmisoli|oyma-oy }} по месяцам; за каждый месяц; по счёту  месяцев; {{tarjmisoli|oyma-oyiga hisob bermoq }} отчитываться по месяцам, за каждый месяц; {{tarjmisoli|oydan oy, kundan kun oʻtib }} ({{izoh|букв}}. по истечении месяца за месяцем, дня за днём) после долгого времени, через длительный промежуток времени;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[полумесяц]] ({{izoh|украшение или узор в виде полумесяца}});&lt;br /&gt;
'''5  '''{{izoh|входит как составная часть в имена собственные женские или прибавляется к имени собственному при почтительном или  ласковом обращении к молодой женщине, девушке, напр}}. '''Oynisa, Oyqiz '''{{izoh|или {{tarjmisoli|}}Tursun oy, Hosiyat oy}}  {{izoh|и т. д}}.; {{tarjmisoli|* Qizil Yarim oy jamiyati }} Общество Красного Полумесяца; {{tarjmisoli|oy borib, omon kel! }} благополучно съездить тебе!; {{tarjmisoli|yil oʻn ikki oy}}  {{izoh|разг}}. круглый год; {{tarjmisoli|uning oy-kuni yaqin }} она на сносях; {{tarjmisoli|oy koʻrmoq }} менструировать, иметь менструации; {{tarjmisoli|oy oʻtov tikibdi }} ({{izoh|букв}}. луна построила юрту) вокруг луны появился светлый круг.&lt;br /&gt;
}}

{{-no-}}
{{no-adv}}
:[[fikr]], [[ovoz]]</text>
      <sha1>8682s6hvgby14qysc0l67bsaobryo2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>bosmoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22569</id>
    <revision>
      <id>639784</id>
      <parentid>627451</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25172" sha1="kpia5ui50kylqx9iy57fk9q7c1yr2uu" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Ustiga oyoq qoʻymoq.{{misol| Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.}} Maqol.{{misol| Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.}} Maqol.{{misol| Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. hi{{misol| Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.}} &quot;Oq olma, qizil olma&quot;.{{misol| Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz doHajiapuHU {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon trib ketdi.}} R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi. {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

2 Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikast-lamoq yoki oʻldirmoq{{misol| Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Togʻ-larda.{{misol| Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib bo-rarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

3 Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq.{{misol| Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib tur&amp;lt;)i.}} S. Karomatov, Oltin qum.{{misol| Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>kpia5ui50kylqx9iy57fk9q7c1yr2uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>bormoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26330</id>
    <revision>
      <id>639774</id>
      <parentid>639768</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15623" sha1="hbg0flgqo1wkou9ju4ut7c1exibrl58" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi.{{misol| Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.

16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼno-siga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;qilmoq&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, maye.:{{misol| andishaga {{ajrat|bor}}moq —andi-sha qilmoq. n Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}ol-madi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Kelga-nim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, maye.: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

:Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar.

:Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq,

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}
'''bormoq'''
{{Tarjimalar
|kjh = [[парарға]]
|ja = [[行く]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>hbg0flgqo1wkou9ju4ut7c1exibrl58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639775</id>
      <parentid>639774</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15774" sha1="47d5m37nj00kohjp4xvwijssyif8nx3" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}; v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

16 Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;qilmoq&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.}} N. Maqsudiy, Umidli bola.{{misol| Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada cha,1qancha yotib, ming xilxayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar

17 Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq, {{ajrat|bor}}a kelmoq. m Uzbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

:Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq.{{misol| Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalar-ni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [ Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ish-larini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar.

:Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq,

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}
'''bormoq'''
{{Tarjimalar
|kjh = [[парарға]]
|ja = [[行く]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>47d5m37nj00kohjp4xvwijssyif8nx3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639776</id>
      <parentid>639775</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15839" sha1="mih29gili924tl97c9jooap02mju0j6" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

:Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar.

:Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq,

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}
'''bormoq'''
{{Tarjimalar
|kjh = [[парарға]]
|ja = [[行く]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>mih29gili924tl97c9jooap02mju0j6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639777</id>
      <parentid>639776</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15878" sha1="cqyp23kc3ogn86qtg5rztfth1w4hntr" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

:Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar.

:Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, [[otlanmoq]], [[ketmoq]], [[kuzamoq]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}
'''bormoq'''
{{Tarjimalar
|kjh = [[парарға]]
|ja = [[行く]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>cqyp23kc3ogn86qtg5rztfth1w4hntr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639778</id>
      <parentid>639777</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15879" sha1="swb30tykdh8gzaua8u1bwas99kuq5sl" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

:Olib bormoq 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari; 2) eltmoq, eltib bermoq.{{misol| Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}. m [Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 3) uzatmoq, choʻz-moq. [{{misol| Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi. A.}} Qodiriy, Oʻtgan kunlar; 4) biror darajaga, chegaraga yetkiz-moq.{{misol| Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik\}} 5) boshqarmoq.{{misol| ..Ergash Hamro-qulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq.{{misol| Ish olib {{ajrat|bor}}moq. Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq. v Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kuraiiari nati-jasida turmushlari qanday oʻzgargan/tgini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar.

:Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, [[otlanmoq]], [[ketmoq]], [[kuzamoq]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}

{{-trans-|bormoq|
*{{kjh}}: [[парарға]]
*{{ja}}: [[行く]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>swb30tykdh8gzaua8u1bwas99kuq5sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639779</id>
      <parentid>639778</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16002" sha1="ejfmbi9w9o5ij7lt4sm2bb42usdrdjx" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
'''Olib bormoq''' - 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} 2) [[eltmoq]], eltib bermoq. {{misol|Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}.}} {{misol|[Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 3) [[uzatmoq]], [[choʻzmoq]]. {{misol|[Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4) biror darajaga, chegaraga yetkizmoq. {{misol|Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik.}} 5) [[boshqarmoq]]. {{misol|..Ergash Hamroqulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq. {{misol|Ish olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kurashlari natijasida turmushlari qanday oʻzgarganligini koʻrsatmoqchi, xolos. A.}} Qahhor, Yillar.

:Borib turgan Biror belgi-xususiyatning ortiqgshgini ifodalaydigan ibora.{{misol| Borib turgan yolgʻonchi. v Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, [[otlanmoq]], [[ketmoq]], [[kuzamoq]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}

{{-trans-|bormoq|
*{{kjh}}: [[парарға]]
*{{ja}}: [[行く]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>ejfmbi9w9o5ij7lt4sm2bb42usdrdjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639780</id>
      <parentid>639779</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16046" sha1="37qw9tyl37eltpswr3i85ib91dml5it" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
'''Olib bormoq''' - 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} 2) [[eltmoq]], eltib bermoq. {{misol|Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}.}} {{misol|[Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 3) [[uzatmoq]], [[choʻzmoq]]. {{misol|[Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4) biror darajaga, chegaraga yetkizmoq. {{misol|Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik.}} 5) [[boshqarmoq]]. {{misol|..Ergash Hamroqulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq. {{misol|Ish olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kurashlari natijasida turmushlari qanday oʻzgarganligini koʻrsatmoqchi, xolos.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Yillar}}&lt;br/&gt;'''Borib turgan''' - biror belgi-xususiyatning ortiqchaligini ifodalaydigan ibora. {{misol|Borib turgan yolgʻonchi.}} {{misol|Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, [[otlanmoq]], [[ketmoq]], [[kuzamoq]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}

{{-trans-|bormoq|
*{{kjh}}: [[парарға]]
*{{ja}}: [[行く]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>37qw9tyl37eltpswr3i85ib91dml5it</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639781</id>
      <parentid>639780</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Antonimlari */</comment>
      <origin>639781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16058" sha1="eih2xrpiyc9wr98jmt7tln0dtvewrwr" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
'''Olib bormoq''' - 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} 2) [[eltmoq]], eltib bermoq. {{misol|Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}.}} {{misol|[Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 3) [[uzatmoq]], [[choʻzmoq]]. {{misol|[Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4) biror darajaga, chegaraga yetkizmoq. {{misol|Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik.}} 5) [[boshqarmoq]]. {{misol|..Ergash Hamroqulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq. {{misol|Ish olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kurashlari natijasida turmushlari qanday oʻzgarganligini koʻrsatmoqchi, xolos.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Yillar}}&lt;br/&gt;'''Borib turgan''' - biror belgi-xususiyatning ortiqchaligini ifodalaydigan ibora. {{misol|Borib turgan yolgʻonchi.}} {{misol|Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.}} M. Muham-madjonov, Turmush urinishlari. Borsa kel-mas'' folk.'' Borgan odam qaytib kela olmay-digan, juda xatarli afsonaviy joy.{{misol| Endi uning zoʻravonlik qiladigan zameni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Uch kun ichidausta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabib-ning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilsh, {{ajrat|bor}}sa kelmas safarga otlangani rostga oʻxshabqoldi.}} S. Abdulla, Soyalar.{{misol| ..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|bor}}sa kelmas&quot;ga uzatilgan ekan.}} Oybek, O.v. shabadalar. Nari borsa q. nari. Oy borib, omon kel'' q.'' oy. Pichoq borib suyakka taqaldi'' q.'' suyak. Til bormaydi'' q.'' til 2. Ogʻiz bormaydi'' ayn.'' til bormaydi.{{misol| Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;mashshngiz, otr boʻshasa&quot;, deb javob berdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.}} I. Rahim, Ixlos. Yurak bormaydi Yurak betlamaydi, yurak bezillaydi. Qayga boray? Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay?{{misol| Oʻzimdan chiqqan bayuga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?}} Maqol. Qoʻl bormaydi'' q.'' qoʻl.

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, [[otlanmoq]], [[ketmoq]], [[kuzamoq]].

=== Antonimlari ===
[[kelmoq]]

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}

== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}

{{-trans-|bormoq|
*{{kjh}}: [[парарға]]
*{{ja}}: [[行く]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>eih2xrpiyc9wr98jmt7tln0dtvewrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639782</id>
      <parentid>639781</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16320" sha1="01hs30y2n54do5pd4ct47mwcml94t4g" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bor-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOR- ’biror tomonga harakatlan-’. Kecha ukamnikiga huda chahirihha b o r d i k. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ba:r-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 64); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 368; Devon, N, 12, DS, 83); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:r- &amp;gt;&amp;nbsp;bar— &amp;gt;&amp;nbsp;bâr—.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq. {{misol|Hozir institutga {{ajrat|bor}}aman.}} {{misol|-Nima boʻldi sizga, qayoqqa {{ajrat|bor}}asiz? - Margʻilonga..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida {{ajrat|bor}}a qolaylik.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan {{ajrat|bor}}iboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Shu yerdan.. Shayhontovurgacha qanchada {{ajrat|bor}}asiz? - Koʻz ochib yumguncha.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ertasiga u maktabga {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq. {{misol|Poyezd.. bepoyon sahrodan {{ajrat|bor}}ar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Qizni izlab, uzoq {{ajrat|bor}}gach, uning koʻchasida toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Biz olgʻa {{ajrat|bor}}averamiz..|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida). {{misol|Sizdan bir marta ham xat {{ajrat|bor}}madi.}} {{misol|Bu gaplar amirzoda qulogʻiga {{ajrat|bor}}ib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}} {{misol|Boʻtaboy oʻylab turib: -Bizning qishloqdan ham maʼlumot {{ajrat|bor}}gan ekan-da, a? - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq. {{misol|Avtobusda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Samolyotda {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|[Qurbon ota:] -Namangangacha mashinada {{ajrat|bor}}sangiz, u yogʻi yaqin, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Biror joy, obʼyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxe huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq. {{misol|Toʻyga {{ajrat|bor}}sang, toʻyib {{ajrat|bor}}.|Maqol}} {{misol|Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga {{ajrat|bor}}ishiga toʻgʻri keladi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga {{ajrat|bor}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}} {{misol|Amallab yaqin {{ajrat|bor}}ganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani {{ajrat|bor}}madi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Birdan uyiga, bolalarining oldiga {{ajrat|bor}}gisi keldi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatnamoq. {{misol|Ishga {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab {{ajrat|bor}}ib oʻqiyman.|[[w:Qo‘shiqlar|&quot;Qoʻshiqlar&quot;]]}}
#Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq. {{misol|Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay {{ajrat|bor}}averadi.|Gazetadan}} {{misol|Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun.. kurashga {{ajrat|bor}}adilar.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}
#Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida). {{misol|Kinoteatrda yangi film {{ajrat|bor}}ayotir.}}
#Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt {{va sh.k.}} haqida). {{misol|Qizgʻin bahs {{ajrat|bor}}moqda.}} {{misol|Gap yosh mutaxassislar haqida {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Kunlar ketidan kunlar {{ajrat|bor}}ar edi.}}
#{{s. t.|uz}} Sigʻmoq, bemalol kirmoq. {{misol|Taxta qattiq ekan, mix {{ajrat|bor}}mayapti.}} {{misol|Etik oyogʻimga {{ajrat|bor}}mayapti.}}
#Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq. {{misol|Qoʻylar soni besh yuzga {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham {{ajrat|bor}}maydi.}} {{misol|Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham {{ajrat|bor}}maydi.|[[w:Anatomiya|&quot;Anatomiya&quot;]]}}
#Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq. {{misol|Ahvol shungacha {{ajrat|bor}}di.}} {{misol|Otabek yorilish darajasiga {{ajrat|bor}}ib qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa {{ajrat|bor}}a olmaysiz.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida). {{misol|Tong otarga {{ajrat|bor}}ib, koʻzi yoridi.}} {{misol|Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi.. yarim kechaga {{ajrat|bor}}ganda, ikki tomon aralashib ketdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi - saharga {{ajrat|bor}}ib uzildi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
#Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq. {{misol|Solih Maxdum oʻttizga {{ajrat|bor}}ganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi..|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} {{misol|Doʻppifurush - ellikka {{ajrat|bor}}ib qolgan odam.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Katta - oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga {{ajrat|bor}}gan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning: a) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi. {{misol|Qor va shamol kuchaya {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib {{ajrat|bor}}yapti.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib {{ajrat|bor}}ardi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib {{ajrat|bor}}moqda.|Gazetadan}} {{misol|Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib {{ajrat|bor}}ardi.|Gazetadan}} b) davomiyligini bildiradi. {{misol|Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira {{ajrat|bor}}adir.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Maston uni orqasidan suyab {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} v) tugallanganligini bildiradi. {{misol|Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Yonboshdagi xonani taqillatmasdan kirib {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Uch kun deganda shaharga kirib {{ajrat|bor}}dim.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan &quot;[[qilmoq]]&quot; soʻziga toʻgʻri keladi, {{mas.}}: {{misol|andishaga {{ajrat|bor}}moq - andisha qilmoq.}} {{misol|Tohirjon bolaligiga {{ajrat|bor}}ib, tixirligini qoʻymadi.|[[w:N Maqsudiy|N Maqsudiy]]|Umidli bola}} {{misol|Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi - Sidiqjon farqiga {{ajrat|bor}}olmadi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga {{ajrat|bor}}adi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Hukm}} {{misol|Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham {{ajrat|bor}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi, {{mas.}}: {{misol|{{ajrat|bor}}ib yetmoq}}, {{misol|{{ajrat|bor}}a kelmoq}}. {{misol|O‘zbek oyim oʻrta eshikka {{ajrat|bor}}ib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
'''Olib bormoq''' - 1) boshlab, yoʻl koʻrsatib, birga bormoq. {{misol|Joʻnar oldida Oʻrmonjon Sidiqjonning qulogʻiga: -Mehmonlarni biznikiga olib {{ajrat|bor}}, men orqalaringdan yetib {{ajrat|bor}}aman, - dedi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} 2) [[eltmoq]], eltib bermoq. {{misol|Bu narsalarni uyga olib {{ajrat|bor}}.}} {{misol|[Yoʻlchi] Ancha yergacha kuzatib, uni [Yormatni] turmaga olib {{ajrat|bor}}ishlarini anglagach, noshyuj orqaga qaytdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} 3) [[uzatmoq]], [[choʻzmoq]]. {{misol|[Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib {{ajrat|bor}}gani holda, oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4) biror darajaga, chegaraga yetkizmoq. {{misol|Birinchi kvartal rejasini 150 foizga olib {{ajrat|bor}}dik.}} 5) [[boshqarmoq]]. {{misol|..Ergash Hamroqulov raislik qilib, majlisni olib {{ajrat|bor}}moqda.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} 6) muntazam ravishda amalga oshirmoq, oʻtkazmoq. {{misol|Ish olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Tajriba olib {{ajrat|bor}}moq.}} {{misol|Odamlarning oʻt kechib, suv kechib olib {{ajrat|bor}}gan kurashlari natijasida turmushlari qanday oʻzgarganligini koʻrsatmoqchi, xolos.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Yillar}}&lt;br/&gt;'''Borib turgan''' - biror belgi-xususiyatning ortiqchaligini ifodalaydigan ibora. {{misol|Borib turgan yolgʻonchi.}} {{misol|Men boʻlsam, otam {{ajrat|bor}}ib turgan kambagʻal boʻlgani uchun, u oʻrtogʻimga uzil-kesil javob qila olmasdim.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}}&lt;br/&gt;'''Borsa kelmas''' - {{folk.}} borgan odam qaytib kela olmaydigan, juda xatarli afsonaviy joy. {{misol|Endi uning zoʻravonlik qiladigan zamoni {{ajrat|bor}}sa kelmasga ketdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Uch kun ichida usta Yunusning avzoyi oʻzgarib.. tabibning bergan dorisi ham kor qilmadi shekilli, {{ajrat|borsa kelmas}} safarga otlangani rostga oʻxshab qoldi.|[[w:S. Abdulla|S. Abdulla]]|Soyalar}} {{misol|..allaqaysi goʻrga, &quot;{{ajrat|borsa kelmas}}&quot;ga uzatilgan ekan.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}&lt;br/&gt;'''Nari borsa''' - {{q.}} [[nari]].&lt;br/&gt;'''Oy borib, omon kel''' - {{q.}} [[oy]].&lt;br/&gt;'''Pichoq borib suyakka taqaldi''' - {{q.}} [[suyak]].&lt;br/&gt;'''Til bormaydi''' - {{q.}} [[til]] 2.&lt;br/&gt;'''Ogʻiz bormaydi''' - {{ayn.}} '''til bormaydi'''. {{misol|Kumushning &quot;yoʻq&quot; deyishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;maylingiz, og‘ir boʻshasa&quot;, deb javob berdi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Gʻozi oʻzi gapirishga ogʻzi {{ajrat|bor}}may, &quot;sen gapir&quot; degandek, Umaraliga qaradi.|[[w:Ibrohim Rahim|Ibrohim Rahim]]|Ixlos}}&lt;br/&gt;'''Yurak bormaydi''' - Yurak betlamaydi, Yurak bezillaydi.&lt;br/&gt;'''Qayga boray?''' - Nima qilay, qayerdan va nimadan najot topay? {{misol|Oʻzimdan chiqqan baloga, qayga {{ajrat|bor}}ay davoga?|Maqol}}&lt;br/&gt;'''Qoʻl bormaydi''' - {{q.}} [[qoʻl]].

=== Sinonimlari ===
Tashrif buyurmoq, qadam ranjida qilmoq, [[otlanmoq]], [[ketmoq]], [[kuzamoq]].

=== Antonimlari ===
[[kelmoq]]

{{OʻTIL|БОРМОҚ}}

== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-verb}}

{{-trans-|bormoq|
*{{kjh}}: [[парарға]]
*{{ja}}: [[行く]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bormoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[идти]], [[пойти]], [[ехать]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[ходить]] {{izoh|(куда-л.)}}; [[посещать]] {{izoh|(кого-что-л.)}}; {{tarjmisoli|piyoda bormoq }} идти пешком; {{tarjmisoli|otda bormoq }} ехать верхом на лошади; {{tarjmisoli|poyezdda bormoq }} ехать поездом; '''u yerga borgandan bormagan yaxshi '''лучше туда не идти (не ехать);''' men Moskvaga besh marta borganman '''я ездил в Москву пять раз; '''biz Lenin yoʻlidan boramiz '''мы идём по ленинскому пути;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[идти]] {{izoh|(о каком-л. процессе, о работе. и т. п.)}}; '''soʻz adabiyot ustida boryapti '''речь идёт о литературе; '''ish yaxshi boryapti '''дело идёт хорошо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[достигать]] {{izoh|(какой-л. величины, возраста, предела, состояния и т. п.)}}; [[постигать]]{{izoh| (что-л.)}}; '''yoshi ellikka bordi '''ему уже пятьдесят лет; '''otardagi qoʻylarning soni besh yuzga bordi '''число овец в отаре достигло пятисот; '''ahvol shungacha bordi '''дело дошло до этого; '''tong otarga borib '''к рассвету, на рассвете; {{tarjmisoli|farqiga bormoq }} различать, отличать; тонко разбираться {{izoh|(в чем-л.)}}, понимать, постигать; смыслить {{izoh|(в чем-л.)}}; {{tarjmisoli|fahmiga bormoq }} соображать;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие постепенно развиваетсяи все более и более нарастает}}; '''yaqinlasha boradi '''всё более и более приближается;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-/i/b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается и развивался или, что действие сопровождается поступательным движением вперёд}}; {{tarjmisoli|ahvol yaxshilanib bormoqda }} положение всё улучшается; {{tarjmisoli|yugurib bormoq }} бежать, побежать; {{tarjmisoli|yurib bormoq }} идти {{izoh|(от кого-чего-л.)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|входит в состав ряда сложных глаголов}}; {{tarjmisoli|yozib bormoq }} записывать;{{tarjmisoli| kuzatib bormoq }} следить; {{tarjmisoli|uxlab bormoq }} 1) спать всю дорогу; '''Samarqandgacha uxlab bordim '''я спал до самого Самарканда; 2) засыпать;''' bola uxlab boradi '''ребёнок засыпает; {{tarjmisoli|oʻtib bormoq }} проходить (проезжать); '''vaqt oʻtib boradi '''время проходит; {{tarjmisoli|haydab bormoq }} 1) вести под конвоем; 2) гнать гоном впереди себя {{izoh|(напр. табун лошадей, стадо баранов и т. д.)}}; '''* bor(ing) '''1) {{izoh|разг. }}иди(те), отстань(те); 2) {{izoh|разг. }}ну, ладно; так и быть; '''borgan sari '''всё более и более, чем дальше, тем больше; '''borib turgan '''первейший, самый что ни на есть...; '''borib turgan yolgʻonchi '''первейший врун; '''borib turgan kostyum''' самый что ни на есть лучший костюм; '''nari borsa '''самое большее, максимум; '''borsa kelmas '''{{izoh|фольк. }}место, откуда нет возврата; '''bor baraka! '''ну, по рукам {{izoh|(говорится, когда заключают сделку, торгуются)}}; '''yuragim bormaydi '''мне страшновато; у меня не хватает смелости; '''til bormaydi '''язык не поворачивается {{izoh|(сказать что-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>01hs30y2n54do5pd4ct47mwcml94t4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>баттаа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162803</id>
    <revision>
      <id>639785</id>
      <timestamp>2026-07-05T16:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-sah-}} [[bosmoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="0wq1qrru3xy9hmzd0h06eucewtpx07n" xml:space="preserve">{{-sah-}}
[[bosmoq]].</text>
      <sha1>0wq1qrru3xy9hmzd0h06eucewtpx07n</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>